Issuu

maakt onderdeel uit van de reeks Samengevat Bundels voor al je vakken bestel je op

www.examenbundel.nl

examenbundels

vmbo gt havo vwo vmbo gt havo vwo vmbo gt havo vwo vmbo gt havo vwo vmbo gt havo vwo vmbo gt vmbo gt havo vwo havo vwo vmbo gt havo vwo havo vwo vwo vmbo (k)gt havo vwo vmbo gt havo vwo vmbo (k)gt havo vwo havo vwo vmbo gt havo vwo

Duits Engels Frans Nederlands biologie nask 1 nask 2 natuurkunde scheikunde wiskunde wiskunde A wiskunde B wiskunde C aardrijkskunde economie geschiedenis m&o maatschappijleer 2 maatschappijwetenschappen

Meer kans van slagen met de Examenbundel! De Examenbundel bevat oefenexamens met uitleg bij de antwoorden, zodat je leert tijdens het oefenen. De bundels zijn speciaal samengesteld voor het schooljaar waarin het examen plaats vindt, dus je oefent altijd de juiste stof. Test je kennis met de OriĂŤntatietoets en kijk voor meer tips om te slagen op www.examenbundels.nl

in de } praktijk Frans

samengevat

vmbo kgt havo vwo vmbo kgt vmbo gt havo vwo havo vwo vmbo kgt havo vwo havo vwo vwo vmbo kgt havo vwo vmbo kgt havo vwo havo vwo

biologie nask 1 nask 2 natuurkunde scheikunde wiskunde wiskunde A wiskunde B wiskunde C aardrijkskunde economie m&o

Engels in de praktijk Duits in de praktijk Frans in de praktijk

havo havo havo

vwo vwo vwo

A.T. Talsma

Meer kans van slagen met Samengevat! Samengevat biedt je een helder en beknopt overzicht van alle examenstof. Met Samengevat kun je grote hoeveelheden stof snel herhalen en overzien. Kijk op www.examenbundels.nl De Examensurvivalgids geeft je een handleiding om het examenjaar te overleven! Het geeft je structuur in het leven en plannen in je examenjaar.

examensurvivalgids

Al onze uitgaven zijn verkrijgbaar via de erkende boekhandel.

9789006073980_omslag.indd 1

17-09-12 15:27

9789006073980_bw.indd 1

17-09-12 15:45

maakt onderdeel uit van de reeks Samengevat

in de } praktijk Frans

A.T. Talsma

9789006073980_bw.indd 1

17-09-12 15:45

Colofon Auteur A.T. Talsma Illustraties Tochtstrips.NL Vormgeving en opmaak Maura van Wermeskerken, Apeldoorn

ThiemeMeulenhoff ontwikkelt leermiddelen voor Primair Onderwijs, Voortgezet Onderwijs, Beroepsonderwijs en Volwasseneneducatie en Hoger onderwijs Meer informatie over ThiemeMeulenhoff en een overzicht van onze leermiddelen: www.thiememeulenhoff.nl of via onze klantenservice (088) 800 20 15 ISBN 978 90 06 07398 0 Eerste druk, eerste oplage, 2012 © ThiemeMeulenhoff, Amersfoort, 2012 Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand, of openbaar gemaakt, in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door fotokopieën, opnamen, of enig andere manier, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever. Voor zover het maken van kopieën uit deze uitgave is toegestaan op grond van artikel 16 Auteurswet j° het Besluit van 23 augustus 1985, Stbl., dient men de daarvoor wettelijk verschuldigde vergoedingen te voldoen aan Stichting Publicatie- en Reproductie rechten Organisatie (PRO), Postbus 3060, 2130 KB Hoofddorp (www.stichting-pro.nl). Voor het overnemen van gedeelte(n) uit deze uitgave in bloemlezingen, readers en andere compilatiewerken (artikel 16 Auteurswet) dient men zich tot de uitgever te wenden. Voor meer informatie over het gebruik van muziek, film en het maken van kopieën in het onderwijs zie www.auteursrechtenonderwijs.nl. De uitgever heeft ernaar gestreefd de auteursrechten te regelen volgens de wettelijke bepalingen. Degenen die desondanks menen zekere rechten te kunnen doen gelden, kunnen zich alsnog tot de uitgever wenden.

Deze uitgave is voorzien van het FSC®-keurmerk. Dit betekent dat de bosbouw voor het gebruikte papier op een verantwoorde manier heeft plaatsgevonden.

9789006073980_bw.indd 2

19-09-12 14:05

Frans in de praktijk

Voorwoord Frans in de praktijk is een handzaam naslagwerk. Je kunt er bijvoorbeeld een overzicht van de belangrijkste Franse grammatica in vinden of voorbeelden van hoe je een goede brief in het Frans schrijft. Ook kun je er allerhande voorbeeldzinnen in opzoeken. Wat Frans in de praktijk anders maakt dan andere taalgidsen, is dat de theorie van het Frans geworteld is in de praktijk. Door dit boekje leer je niet alleen hoe je iets in het Frans kunt verwoorden, maar ook wanneer en op welke wijze je dat het beste kunt doen. Het geeft je inzicht in de Franse taal van het leven van alledag: hoe spreek je met elkaar op de werkvloer, hoe maak je een praatje bij een eerste ontmoeting, waar moet je vooral niet naar vragen als je bij iemand op bezoek gaat, hoe maak je bij de dokter kenbaar wat je mankeert? Frans in de praktijk voert je mee langs negen alledaagse themaâ€™s - zoals werk, reizen, eten en drinken - waarbij je hulp geboden wordt om je in verschillende situaties te kunnen redden. Frans in de praktijk is geen volledige taalmethode, maar een praktische handreiking voor wie voor korte of langere tijd in Frankrijk wil wonen, werken, studeren of stage lopen. De makers van Frans in de praktijk wensen je veel leer- en leesplezier!

ÂŠ ThiemeMeulenhoff

9789006073980_bw.indd 3

17-09-12 15:45

9789006073980_bw.indd 1

17-09-12 15:45

Frans in de praktijk

Inhoud

A alledaagse dingen

1 communiceren 2 reizen 3 werk en studie 4 feestdagen en vakantie 5 regelwerk en instanties 6 informatie en media 7 vrije tijd 8 eten en drinken 9 ziekte, ongelukken en andere ellende

7 11 14 20 22 25 28 31 34

B brieven, e-mails en telefoongesprekken

1 sollicitatiebrieven 2 cv 3 andere zakelijke brieven 4 e-mails 5 bellen 6 sms-taal

38 40 41 41 41 42

C compacte grammatica

1 woordsoorten 2 vragen stellen 3 de volgorde in de zin 4 ontkenningen 5 voorzetsels 6 werkwoordstijden 7 hulpwerkwoorden en de ĂŞtre/avoir-regel 8 werkwoorden op -er, -re, -ir en -evoir

44 45 45 46 46 46 47 48

D data

52 53 54

1 op tijd komen 2 afkortingen 3 departementen

ÂŠ ThiemeMeulenhoff

9789006073980_bw.indd 5

17-09-12 15:45

9789006073980_bw.indd 1

17-09-12 15:45

Frans in de praktijk

A alledaagse dingen 1 communiceren « L’amitié se nourrit de communication. » (Montaigne) Prendre la parole Voor Fransen is de eerste indruk die je maakt enorm belangrijk. Of je geaccepteerd, succesvol of toegelaten wordt, hangt voor een groot deel af van die eerste paar seconden. Doe daar dus je voordeel mee en zorg voor een voortreffelijke binnenkomst. Je kunt beter té beleefd en netjes zijn dan lomp, nietwaar? Begroet mensen niet alleen met bonjour (goedendag), maar zeg liever bonjour monsieur/madame. Ken je iemands achternaam? Dan voeg je die er nog aan toe: bonjour madame Brunet. Alleen echt goede vrienden kun je met salut (hoi) begroeten. In feite zit je met bonjour de hele dag goed, behalve ’s avonds. Dan zeg je bonsoir. De avond begint in Frankrijk ergens aan het eind van de middag, vanaf een uur of vijf. Neem je afscheid van iemand, dan zeg je au revoir (tot ziens), à bientôt (tot snel) of à plus tard (tot later). Maar je kunt iemand ten afscheid ook een bonne journée (prettige dag) wensen of, later op de dag, een bonne soirée (prettige avond). Spreek je iemand op een dag twee keer, dan zeg je de eerste keer bonjour en de tweede keer rebonjour (nogmaals goedendag). • Tu of vous? Raak je eenmaal aan de praat, dan zeg je vrijwel altijd vous (u). In Nederland schakelen we al snel, soms zelfs meteen, over op jij en jou. Doe dat in Frankrijk niet. Tu zeg je alleen tegen kinderen en tegen mensen die je echt goed kent. Wanneer dat is? Een veilige richtlijn is: wacht tot je gesprekspartner jou met tu gaat aanspreken. Is de persoon ongeveer net zo oud als jijzelf, bijvoorbeeld een medestudent, en staan jullie in de hiërarchie ongeveer op gelijke hoogte, bijvoorbeeld een collega, dan kun jij ook voorzichtig overgaan op tu. In het openbare leven, zoals op straat, in winkels of bij instanties, spreek je mensen altijd aan met vous.

9789006073980_bw.indd 7

phrases utiles Hoe gaat het?

Ca va? / Comment allez-vous?

Leuk u te ontmoeten.

Enchanté(e).

Ik heet …

Je m’appelle …

Hoe heet u?

Comment vous vous appelez?

Ik kom uit …

Je suis de …

Ik studeer aan de universiteit van …

Je suis étudiant(e) à l’université de …

Ik loop stage bij …

Je fais un stage chez …

Ik werk bij …

Je travaille chez …

Ik blijf in Frankrijk tot …

Je reste en France jusqu’à …

Tot de volgende keer.

A la prochaine.

Leer je iemand beter kennen, dan zul je dat in je taalgebruik ook tot uiting willen brengen. In het Nederlands is het vreemd als je iemand bij de voornaam aanspreekt en daarna de zin afmaakt in de u-vorm. In het Frans kan dat prima. De voornaam geeft een zekere vertrouwdheid weer, bijvoorbeeld tussen directe collega’s, vous symboliseert de zakelijke of beleefdheidsrelatie. Een zin die begint met Claire, pouvez-vous me … , kun je na verloop van tijd prima gebruiken. Mocht je trouwens vinden dat de Fransen wijdlopig zijn? Dat klopt. Ze zijn veel indirecter dan wij en gebruiken dus meer woorden om te zeggen wat ze bedoelen. Zeg je ronduit hoe je ergens over denkt, dan vinden ze dat al snel onbeschoft. De Fransen draaien veel meer om de hete brij heen. Ze gebruiken allerlei verzachtende woorden en vaste formuleringen om hun mening naar voren te brengen. Veel Fransen hebben namelijk nogal lange tenen.

17-09-12 15:45

Frans in de praktijk

phrases utiles Dat is onfatsoenlijk.

Ce n’est pas correct.

Dat is belachelijk/ onprofessioneel.

Ce n’est pas sérieux.

Ik wilde u niet beledigen.

Je ne voulais pas vous offenser.

Ik heb me vergist.

Je me suis trompé(e).

Wat ik wilde zeggen …

Ce que je voulais dire …

shit

merde

Opmerking Het Franse merde is veel krachtiger dan ‘ons’ woord shit. Ben je in een ongelukkige situatie beland, dan roep je misschien snel merde omdat je in een vergelijkbare situatie in Nederland shit zou zeggen. Pas daarmee op en roep het niet te luid …

• Waar kun je het beter niet over hebben? Over geld: vraag niet naar iemands salaire (salaris) of hoeveel iets gekost heeft. Dit is erg onbeleefd. Stel sowieso niet te persoonlijke vragen. Vragen als: Wat doet u in het leven? Bent u getrouwd? Hebt u kinderen? Waar komt u vandaan? vinden wij vriendelijk en belangstellend. De Fransen vinden ze vrijpostig. Ook la religion (de godsdienst) en la politique (de politiek) zijn onderwerpen die gevoelig kunnen liggen en die je beter kunt mijden, tenzij je graag een uitgebreide discussie wilt voeren over het onderwerp. Maar zorg er dan wel voor dat je de taal en de achtergronden goed genoeg beheerst om misverstanden en pijnlijke situaties te voorkomen. En vergis je niet door een gesprek over le milieu (de onderwereld) te beginnen. L’environnement (het milieu) is wel een veilig onderwerp, zolang je tenminste niet de Franse kernproeven ter sprake brengt! Préparez-vous! Afspraken maken Als je in Frankrijk gaat werken of studeren, zul je vroeg of laat een rendez-vous (afspraak) hebben of maken, bijvoorbeeld voor een concertation (werkoverleg), cours (college), réunion (vergadering) of groupe d’études (studiegroepje). Het begrip tijd is minder strikt dan in Nederland. Heb je in Nederland een afspraak om tien uur, dan zorg je ervoor dat je er om tien uur bent. Kom je om vijf over tien aanzetten, dan ben je gewoon te laat. In Frankrijk gaat dat allemaal 8

9789006073980_bw.indd 8

wat soepeler. Maar let op: dat is niet zo bij een sollicitatiegesprek! Zie daarvoor bladzijde 15. Met name in het zuiden is tijd een rekbaar begrip. Een kwartier te laat komen op een afspraak is helemaal geen ramp. Vooral in de grote steden, en zeker in Parijs, is het vaak lastig om je reistijd vooraf goed in te schatten. Daar heeft iedereen mee te kampen en dus heeft men er alle begrip voor als je wat later bent. Sommigen spreken zelfs een tijd met je af waarvan ze vooraf al weten dat ze die niet gaan halen, bijvoorbeeld omdat ze dan nog in een andere vergadering zitten. De Fransen vinden dat heel normaal en maken er geen punt van als ze een kwartier of langer moeten patienter (wachten). Pak het daarom slim aan en zorg dat je altijd iets bij je hebt om de tijd te doden als je naar een afspraak gaat. In plaats van turen op je smartphone kun je ook een boek inkijken. Dat staat wel intellectueel en daar houden veel Fransen van. Een kwartier te laat komen bij je college is overigens pas correct (onfatsoenlijk). phrases utiles Ik wil graag een Je voudrais prendre afspraak maken met … rendez-vous avec … Zien we elkaar om ... uur?

On se voit à … heures?

Ik wil graag langskomen om ...

Je voudrais venir vous voir pour …

Komt ... uur u goed uit? … heures vous convient? Ik kan helaas niet om … uur komen.

Je suis désolé(e). Je ne peux pas venir à ... heures.

Sorry, die datum kan ik niet.

Je suis désolé(e). Cette date ne me convient pas.

Ik wil onze afspraak graag verzetten, omdat …

Je voudrais décaler notre rendez-vous, parce que …

Ik wil de afspraak graag afzeggen.

Je voudrais annuler le rendez-vous.

Dat woord komt er niet in! De Fransen zijn trots op hun langue (taal) en waarderen het daarom ook zeer als je moeite doet om Frans te spreken en te leren. Om de taal te beschermen werd in 1634 de Académie française opgericht: een college van geleerde heren (de eerste vrouw

17-09-12 15:45

Frans in de praktijk

werd pas in 1980 toegelaten: de schrijfster Marguerite Yourcenar) dat erop moest toezien dat de taal niet verloederde. Elk woord werd gewogen en bediscussieerd. Kwam een woord door de commissie, dan werd het opgenomen in het Dictionnaire (woordenboek) de l’Académie française. Het zal je misschien verbazen: de Académie française bestaat nog steeds en werkt nog altijd op deze manier. Zonder goedkeuring van de Académie komt een woord Frankrijk officieel niet in. De meeste jongeren trekken zich natuurlijk weinig aan van de opinion (mening) van deze professoren. Zij hebben, net als veel Nederlandse jongeren, een eigen taal ontwikkeld: het Verlan. • Jongerentaal Het Verlan is ontstaan in de banlieues (voorsteden) van Parijs. Verlan bestaat uit de lettergrepen ‘ver’ en ‘lan’. Als je die omdraait, krijg je ‘lan’ - ‘ver’: l’envers, oftewel: het omgekeerde. En dat is precies hoe elk woord van het Verlan ontstaat: neem het Franse woord, hak het in tweeën, draai de delen om en plak ze weer aan elkaar. Onthoud daarbij dat in het Frans van de banlieues, maar eigenlijk in heel Parijs, achter vrijwel elk woord ‘euh’ geplakt wordt: chereuh in plaats van cher. Overigens: Verlan is echt straattaal, je maakt er geen goede sier mee. Frans

Verlan

Nederlands

cher

reuch

duur

merci

cimer

dankjewel

bête

tebé

stom

français

céfran

Frans

soeur

reusse

zus

frère

reuf

broer

mec

keum

vent

toi

ouat

jij

moi

ouam

Een andere populaire tendens onder vooral jongeren is het afkappen van woorden. Dat was al langer gaande, maar dankzij chat en sms gaat dat tegenwoordig in een razend tempo.

9789006073980_bw.indd 9

voluit

afgekapt

Nederlands

restaurant

resto

restaurant

McDonald’s

Macdo

McDonald’s

apéritif

apéro

aperitief

bonne appétit

bon ap

eet smakelijk

anniversaire

anniv

verjaardag

bisous

bises

liefs (onder aan een e-mail)

sympatique

sympa

sympathiek

comme d’habitude

comme d’habe

zoals gebruikelijk

à plus tard

à plus / A+

tot later

cinéma

ciné

bioscoop

baccalauréat

bac

eindexamen

traduction

traduc

vertaling

certificat

certif

certificaat

à la faculté

à la fac

op de faculteit

manifestation

manif

manifestatie

Parlez-vous l’anglais? Franse jongeren spreken tegenwoordig natuurlijk ook aardig Engels. Maar bij de oudere (beter: bejaarde) generatie kom je met l’anglais (Engels) niet ver. Sterker nog: ze kijken erop neer en wensen zich niet te verlagen tot die ‘boerse’ taal. Het Engels belichaamt in hun ogen de teloorgang van de Franse taal en cultuur. Een erfenis uit het verleden, toen de Engelsen het land bij Bretagne binnenvielen en jarenlang overheersten tijdens de Honderdjarige oorlog (1337-1453). Jeanne d’Arc, een zeventienjarig meisje uit Lotharingen, moest eraan te pas komen om ze te verjagen. Jeanne hoorde ‘stemmen’ die haar opriepen de strijd aan te gaan met de Engelsen. Ze verkleedde zich als man en ging met zwaard en Bijbel de Engelsen te lijf. Met succes! De Engelsen keerden terug naar hun eiland. Maar wie de Engelse taal goed bestudeert, zal opmerken dat het doorspekt is met Franse woorden. Zelfs de landsnaam Great Britain (la Grande Bretagne) is afgeleid van de gelijknamige Franse streek. Eigenlijk zouden de Fransen best trots mogen zijn op de invloed die hun taal op het Engels heeft gehad. Wat hen dwarszit is dat die invloed inmiddels 180° gedraaid is: er stromen tegenwoordig aanzienlijk meer Engelse woorden het Frans binnen dan andersom. 9

17-09-12 15:45

Frans in de praktijk

Vandaar dat de Fransen aanvankelijk ook hevig protesteerden tegen de plannen om Frankrijk en Groot-Brittannië met een spoorlijn te verbinden. Frans

Engels

Nederlands

important

belangrijk

demande

demand

vraag

question

vraag

insister

insist

benadrukken/ erop staan

considérer

consider

overwegen

capable

in staat

remarquable

remarkable

opmerkelijk

opinion

mening

Maar pas op voor valse vrienden. Daar heb je er ook veel van: Frans

Nederlands

Engels

Nederlands

avis

mening

advice

advies

je travaille ik werk

I travel

ik reis

main

belangrijk

hand

• Kussen De kwestie van het kussen is ingewikkeld. Wanneer geef je een hand? En wanneer een kus op de wang? En hoeveel dan? Fransen kussen elkaar eerder dan wij. Kies ook hier gewoon voor de veilige kant: kus niet als de Fransen om je heen dat ook niet doen. Verder geldt globaal: in Parijs kust men twee keer, buiten de hoofdstad drie keer, in het zuiden en onder familie of vrienden vier keer. • Met handen en voeten Fransen praten met hun mond, voorhoofd, wenkbrauwen, handen … eigenlijk met hun hele lijf. Alles beweegt mee. Veelvuldig. En als het nodig is, pakken ze hun gesprekspartner gewoon even bij de arm. Nederlanders zijn dat doorgaans niet gewend en voelen zich er soms behoorlijk ongemakkelijk onder. Dat is nergens voor nodig. Je Franse gesprekspartner zoekt op deze manier juist toenadering tot je. Hij of zij zal steeds iets dichter bij je gaan staan om je te laten merken dat de afstand tussen jullie (letterlijk) kleiner wordt. Een goed teken dus.

Manieren en gebaren Behalve in hun taalgebruik, zijn de Fransen ook in hun manieren erg beleefd en soms zelfs wat ouderwets. Mannen houden nog altijd de deur open voor een vrouw, zelfs als zij nog meters van die deur verwijderd is. Dat je als vrouw dan bijna een sprintje moet trekken om die man daar niet vijf minuten te laten wachten en te voorkomen dat hij wortelschiet, is blijkbaar geen punt. Je zegt natuurlijk wel netjes merci (als je niet te veel buiten adem bent). Franse mannen tonen hun hoffelijkheid ook door complimentjes te maken over het uiterlijk van een vrouw. Franse vrouwen vinden dat niet onbetamelijk of seksistisch. Ze vatten het op zoals het bedoeld is: als een compliment. • Vergis je niet: gebarentaal Veel Franse gebaren zijn gelijk aan de gebaren die je in Nederland ook gebruikt (duim omhoog = top; duim omlaag = nulle). Maar sommige betekenen compleet iets anders. Daarmee kun je mooi de mist in gaan. De meest opvallende zijn: 10

9789006073980_bw.indd 10

17-09-12 15:45

Frans in de praktijk

Nederlands

Frans

met je wijsvinger in het midden op je voorhoofd tikken

je bent gek

je bent erg slim

met je wijsvinger aan de zijkant van je hoofd tikken (bij je slaap)

je bent erg slim

je bent gek

met je duim en wijsvinger een rondje maken

uitmuntend

zeer slecht (zéro)

2 reizen « Quand le train est passé, on ne le rattrape pas. » (Brice Hortefeux) Met de metro, RER of bus Zeker in de grote steden is het openbaar vervoer een goede optie om van de ene naar de andere plek te reizen. Het snelst zijn de metro en de RER. De RER rijdt alleen in de regio Parijs. Het is een metro die ook buiten de stad gaat en minder vaak stopt (alleen bij de stations desservies). Heb je meer tijd, neem dan le bus (de bus), dan zie je nog iets van de stad. Om je reis te plannen, maar ook om werkzaamheden en dergelijke te checken, kijk je op de website van de openbaarvervoermaatschappij (zoals www. ratp.fr voor Parijs, www.tcl.fr voor Lyon, www.rtm.fr voor Marseille, www.transpole.fr voor Lille enzovoort) of download de gratis app RATP. De metro-, RER- en buslijnen hebben allemaal een verschillende kleur met een eigen nummer of letter. Op elke halte, elk station en elk perron vind je een kaart waarop alle lijnen staan. Kijk langs welke lijn je bestemming ligt, kijk vervolgens wat het eindstation van de lijn is en neem de metro, RER of bus die in die richting gaat. Moet je overstappen van de ene op de andere metro- of RER-lijn, volg dan de borden correspondances en let erop dat je de metro/RER in de richting van de juiste eindbestemming neemt. Overdag rijden de metro’s om de paar minuten. Bussen en de RER wat minder vaak, maar toch altijd wel om de tien tot vijftien minuten. De eerste metro’s en RER’s rijden

9789006073980_bw.indd 11

vanaf een uur of vijf ’s ochtends. Rond half een ’s nachts vertrekt de laatste. ’s Nachts rijden in de steden wel verschillende bussen, ook naar de grotere stations. Sinds een aantal jaren rijdt in het zuiden van Parijs ook een tram, de T3. Die is vooral handig om van de ene kant van de stad naar de andere te komen. Hij doet belangrijke busen metrostations aan, zodat je makkelijk kunt overstappen op lijnen richting het noorden van de stad. • Kaartjes kopen Tickets (kaartjes) voor de metro, RER of bus koop je au guichet (loket) of bij une billetterie (kaartautomaat). Die vind je op alle grotere stations de métro (metrostations). Je betaalt er contant of met je carte bancaire (pinpas) of carte bleue (creditcard). Je kunt ook terecht bij de tabac-winkeltjes. Je koopt de kaartjes per stuk of per tien (un carnet). Met un carnet ben je vaak 20 tot 25% goedkoper uit dan met tien losse kaartjes. Voor de metro, de RER en de bus gebruik je hetzelfde soort kaartje. Stap je over van de ene metro/RER op de andere, dan heb je geen nieuw kaartje nodig, zolang je het station maar niet verlaat. Houd wel de zones goed in de gaten. Voor sommige zones betaal je meer dan voor andere en dan heb je dus een ander kaartje nodig. Overstappen met hetzelfde kaartje van de ondergrondse (metro/RER) op de bus of andersom, is niet mogelijk. Bewaar trouwens je kaartje tijdens de hele rit. Vaak heb je het nodig om het station weer uit te komen en je moet het kunnen laten zien bij een kaartcontrole. Behalve gewone kaartjes hebben veel steden speciaal voor toeristen openbaar vervoerkaartjes die meerdere dagen geldig zijn. Je kunt ze gebruiken voor alle soorten openbaar vervoer binnen de stad en meestal krijg je ermee ook korting in musea of bij een rondvaart. Ook deze kaartjes koop je op het station. Voor wie weken, maanden of zelfs jaren in Frankrijk verblijft en veel met het openbaar vervoer reist, is het natuurlijk handiger en goedkoper om een abonnement te nemen. Net als in Nederland kun je met een ovchipkaart zowel in de metro en de RER als in de bus terecht. Informeer bij het loket welke abonnementsoorten er zijn en wat ze kosten. Heb je een studentenkaart? Dan kan je dat vaak korting opleveren. 11

17-09-12 15:45

Frans in de praktijk

Staking! Wie in de stad en ook daarbuiten met het openbaar vervoer reist, krijgt vroeg of laat een keer te maken met een grève (staking). De Fransen zien het staken als een recht en maken daar regelmatig gebruik van, veel vaker dan Nederlanders. Het voordeel is dat het daardoor ook veel beter georganiseerd is. Het is natuurlijk heel vervelend als het openbaar vervoer plat ligt, maar een staking wordt meestal wel van tevoren aangekondigd. Op de stations staat aangeplakt welke lijnen niet zullen rijden en welke alternatieven er zijn. Houd dat dus goed in de gaten of check tijdig de website. Neem de fiets Een van de alternatieven voor het openbaar vervoer is de fiets. Die wordt ook in Frankrijk steeds populairder. In verschillende grote steden is een fietsenplan opgezet met solide ‘leenfietsen’. Nu grijpt natuurlijk de halve stad naar zo’n fiets wanneer het metronet plat ligt, maar als je er vroeg bij bent, kun je er nog een bemachtigen. Gelukkig wordt er niet wekelijks gestaakt en kun je met de leenfiets de stad vaak op een heel aangename manier verkennen. Wees je er wel van bewust dat Frankrijk van oorsprong geen fietsland is. Automobilisten, en ook voetgangers, houden geen rekening met fietsers, simpelweg omdat ze er (nog) niet aan gewend zijn. Neem nooit voorrang, rijd niet tegen het verkeer in en let goed op waar je fietst, want ook de fietspaden zijn niet altijd even goed aangegeven. Soms is er een speciale fietsstrook, soms moet je over de busbaan en soms word je als fietser de stoep op gestuurd. Het kan allemaal. Fais attention, dus! Maar hoe kom je nu aan zo’n leenfiets? De grotere steden hebben allemaal hun eigen fietsenplan: Vélib’ (Parijs), Vélo’V (Lyon), Chti Vélo (Lille), Le Vélo (Marseille). Op verschillende (en steeds meer) plekken in de stad vind je op de stoep een soort fietsstation met tien, vijftien of meer fietsen. Bij elk station is een automaat waar je een abonnement voor een dag, een week of een jaar kunt kopen. Voor een dagkaart betaal je nog geen twee euro, voor een weekkaart minder dan een tientje. Op de automaat geef je aan welke fiets je wilt. Check voordat je een fiets kiest wel even of het een goed exemplaar is (remmen, 12

9789006073980_bw.indd 12

banden, hoogte van het zadel), zodat je niet op de hoek van de straat alweer moet omkeren. Neem hem vervolgens uit het rek en lever hem bij een willekeurig ander fietsstation weer in. Het is overigens niet de bedoeling dat je zo’n fiets voor een hele week ‘leent’. Ze zijn voor korte ritjes en het gebruik ervan wordt steeds duurder naarmate je er langer mee onderweg bent. Het eerste halfuur van elk traject is gratis. Daarna betaal je één euro voor de volgende dertig minuten, twee euro voor het derde halfuur en vier euro voor het volgende halfuur. Ga je ermee naar de bioscoop? Dan lever je de fiets vóór de voorstelling in en als de film is afgelopen, pak je weer een andere fiets voor de terugreis. Met de trein Reis je buiten de stad en heb je geen auto, dan ben je aangewezen op de trein of de TGV (Train à Grande Vitesse). En dat is geen straf want de Franse chemins de fer (spoorwegnet) is het meest uitgebreide spoorwegnet van heel Europa. De Franse treinen zijn bovendien erg stipt en snel. Op de langere trajecten kun je onderweg iets te eten kopen in de restauratiewagons. Op la gare (het treinstation) kun je fiches horaires (dienstregelingen) kopen. Of kijk op de borden op het station of op internet (www.sncf.fr). Een klein nadeel van het Franse spoorwegnet is dat het volledig vanuit Parijs is opgezet. Wil je met de TGV van Lyon naar Nantes, dan moet je via Parijs. Nu is dat natuurlijk ook een leuke stad, maar omslachtig is het wel. Vooral omdat je in Parijs altijd aankomt op een eindstation. Wil je vanaf dat station in een andere richting verder reizen, dan moet je dwars door de stad, bijvoorbeeld met de metro, RER, bus of een taxi, naar een ander station. Zoek van tevoren goed uit op welk station je aankomt en vertrekt en trek genoeg tijd uit voor het overstappen. Reken op zeker een uur en vaak meer, anders mis je je correspondance (aansluiting). • Kaartjes kopen De SNCF (de Franse NS) verkoopt treinkaartjes au guichet (loket) of bij une billetterie (kaartautomaat) op het station. Maar je kunt ook via internet billets (kaartjes) kopen op www.voyages-sncf. com. Er zijn verschillende tarieven: met of zonder omruilmogelijkheden, daluren,

17-09-12 15:45

Frans in de praktijk

kortingskaarten enzovoort. Hoe eerder je reserveert, hoe goedkoper je uit bent. Je betaalt met je creditcard, je print je kaartje en neemt dat mee in de trein. Kaartjes voor de TGV hebben altijd een toegewezen stoelen wagonnummer. Houd dat goed in de gaten als je instapt, zodat je niet op de stoel van een ander gaat zitten. Let erop dat je het treinkaartje nog moet composter (afstempelen) voordat je in de trein stapt. Dat doe je bij de oranje composteur (stempelautomaat) die op de quai (perron) staat. Het apparaat ‘knipt’ je kaartje, waardoor je het niet meer kunt omruilen. Ben je jonger dan 25? Informeer dan naar de Carte 12-25. Daarmee kun je tot wel 50% korting krijgen op treinreizen. Stap in de auto Met de TGV flits je natuurlijk razendsnel door Frankrijk, maar met de auto heb je meer vrijheid. Ook een goede optie dus. Alleen die péages (tolwegen), daar zijn de prijsbewuste Nederlanders doorgaans niet zo dol op. Hieronder volgt een korte uitleg. • Tolwegen In Nederland worden de snelwegen aangelegd en onderhouden door de overheid. In Frankrijk zijn daar particuliere ondernemingen voor ingeschakeld. Om de aanleg en het onderhoud te kunnen bekostigen, heffen ze tol aan iedereen die eroverheen rijdt. Je betaalt dus mee aan het Franse wegennet maar profiteert er natuurlijk ook van, want deze snelwegen zijn doorgaans beter dan de door de overheid aangelegde secundaire wegen. Kom je bij een tolpoortje, dan trek je meestal een kaartje uit de automaat dat je moet bewaren tot je de tolweg weer verlaat. Op dat moment wordt berekend hoelang je van die tolweg gebruik hebt gemaakt en wat je daarvoor moet betalen. Dat kun je vervolgens contant of met creditcard doen. Op sommige tolwegen betaal je een vast bedrag zodra je de weg op rijdt en dan heb je er daarna geen omkijken meer naar. Ga niet in de rij staan bij een poortje waar télépéage boven staat: die zijn voor abonnementhouders. Een afbeelding van een mannetje met een petje en wat losse munten boven een poortje betekent dat je er ook en espèces (contant) kunt betalen.

9789006073980_bw.indd 13

• Een auto huren Ook in Frankrijk kun je bij bedrijven als Hertz, Avis en Europcar een auto huren voor een dag, een week of langer. Je hebt er uiteraard een geldig rijbewijs voor nodig en je moet je creditcardnummer opgeven voor de borg. Let goed op de periode die je afspreekt: 8 jours is één week (7 dagen), 15 jours is twee weken (14 dagen). phrases utiles Ik wil een auto huren.

Je voudrais louer une voiture.

Hoeveel kost me dat?

Ça me revient combien?

met/zonder automatische versnellingsbak

avec/sans boîte automatique

benzine

essence

loodvrij

sans plomb

diesel

gas-oil / gazole / diesel (spreek uit: ‘die-es-elle’)

Files en verkeersinformatie Ben je eenmaal op weg, dan zul je merken dat het op de Franse wegen doorgaans een stuk rustiger is dan bij ons. Behalve op de beruchte ‘zwarte zaterdagen’: eind juli/ begin augustus en de laatste zaterdag van augustus. Dan gaat half Frankrijk op vakantie of komt terug, en staat het verkeer muurvast. Ook op de nationale feestdagen 14 juli en 15 augustus kun je beter niet de weg op gaan. Zie verder deel A, hoofdstuk 4, Feestdagen en vakantie voor nog meer informatie hierover. Bij wegwerkzaamheden wordt Bison futé (slimme bizon) ingeschakeld, een stripfiguur met indianentooi die automobilisten bijstaat met goede tips. Om bouchons (files) te voorkomen of ontlopen, volg je de déviation (omleiding) en de adviezen die Bison futé je geeft. Kijk op www.bison-fute.equipement. gouv.fr. Kun je lekker doorrijden? Dan mag je op de snelwegen maximaal 130 kilometer per uur rijden, op andere wegen 90 en binnen de bebouwde kom 50 kilometer per uur.

17-09-12 15:45

Frans in de praktijk

verkeersborden en -aanwijzingen Vous n’avez pas la priorité

u hebt geen voorrang

Cédez le passage

verleen voorrang

Priorité à droite

rechts heeft voorrang

Travaux

wegwerkzaamheden

Bouchon

file

Sortie conseillée

aanbevolen afrit

Par brouillard ou verglas

bij mist of gladheid

Vent violent

harde wind

Ralentissez

ga langzamer rijden

Contrôles radar fréquents

regelmatig radarcontroles

Rappel

herhaling

Vitesse limité

beperkte snelheid

Centre ville

centrum

Toutes directions

alle richtingen

Autre directions

andere richtingen

De weg vragen Geen idee meer waar je bent? Dan kun je, zeker in een grote stad, het beste de weg vragen aan een agent of aan iemand die in een winkel werkt. Wil je op straat iemand aanschieten, vraag dan eerst of hij of zij de wijk wel kent: Est-ce que vous connaissez bien le quartier? of Vous êtes d’ici? Als dat het geval is, kunnen de volgende woorden je helpen om de uitleg te begrijpen. phrases utiles pour aller à …

om naar ... te gaan

je cherche …

ik zoek ...

à gauche

naar links

à droite

naar rechts

tout droit

rechtdoor

au carrefour

op het kruispunt

au rond-point

op de rotonde

aux feux

bij de stoplichten

en face

er tegenover

traverser la rue

de straat oversteken

descendre la rue

de straat uit lopen

au bout de la rue

aan het eind van de straat

retourner

teruggaan

9789006073980_bw.indd 14

werk en studie

« Le treizième travail d’Hercule: trouver un emploi. » (Roland Topor) Hoe vind je een baan? Vivre en France is niet goedkoop. Zeker in de steden ben je vaak duurder uit dan in Nederland, tenzij je je slaapzak graag uitrolt onder een brug. Misschien heb je ergens nog een zak met geld, een studiebeurs of een erfenis, maar als dat niet zo is, zul je un poste (baan) moeten zoeken om je séjour (verblijf) te kunnen betalen. De beste manier om een baan te vinden is via je connecties. Ken je mensen die in Frankrijk wonen of werken, nu of vroeger? Vrienden van vrienden? Kennissen die je op vakantie hebt ontmoet? Mooi! Vraag of ze je kunnen helpen aan werk. Vraag het niet één keer, maar drie keer. Dat voelt misschien ongemakkelijk, maar het is veruit de meest effectieve manier om een baan te bemachtigen in het Franse bedrijfsleven. phrases utiles Sorry dat ik u lastig val.

Excusez-moi de vous déranger.

Zou u mij kunnen helpen?

Est-ce que vous pourriez m’aider?

Ik zoek een baan in Frankrijk.

Je cherche un emploi en France.

Ik wil graag werken bij ...

Je voudrais travailler chez …

Ik zou graag stage willen lopen bij …

J’aimerais faire un stage chez …

Kunt u mij in contact brengen met …

Est-ce que vous pouvez me mettre en contact avec …

J’aimerais bien avoir Ik zou graag een afspraak willen met ..., rendez-vous avec …, si possible. als dat mogelijk is. Ik ben van plan in Frankrijk te blijven van … tot …

J’envisage de rester en France de … jusqu’à …

Heb je geen connecties of kunnen zij niets voor je doen (vraag het nog eens!), dan kun je je inschrijven bij une agence d’intérim (uitzendbureau). Ook in Frankrijk vind je vestigingen van Randstad, Manpower, Adecco enzovoort. Als je je inschrijft, zullen

17-09-12 15:45

Frans in de praktijk

ze vragen naar je cv en diploma’s. Neem originele diploma’s mee, maar raak ze niet kwijt! Laat gewaarmerkte kopieën maken en zorg ervoor dat je cv aan de Franse eisen voldoet. Zie verder deel B, Brieven, e-mails en telefoongesprekken. Een andere mogelijkheid om werk te vinden is je inschrijven bij het Agence Nationale Pour l’Emploi (ANPE, het arbeidsbureau), bij een conseil de recruitement (bureau voor werving en selectie) of bij chasseurs de têtes (headhunters). Hiervoor heb je je paspoort en een woonadres in Frankrijk nodig. Zie ook deel A, hoofdstuk 5 Regelwerk en instanties voor meer informatie hierover. Tot slot kun je natuurlijk les offres d’emploi (vacatures) op internet en in de krant uitpluizen. Ook dit is een goede manier, maar wees je ervan bewust dat de Fransen erg veel waarde hechten aan formation (opleiding). Eigenlijk nemen ze het liefst mensen aan die op dezelfde grande école (elitaire hogeschool) hebben gezeten als zijzelf. Zodra ze een opleiding op je cv zien staan die ze niet kennen en die ze niet kunnen vergelijken met een Franse opleiding, maak je al weinig kans meer op de baan. Zelfs niet als je al een jarenlange expérience professionnelle (werkervaring) hebt op dat gebied. Een intermédiaire die je cv kan toelichten is daarom wel zo handig. phrases utiles Ik zoek een baan.

Je cherche un emploi.

Kunt u mij inschrijven?

Est-ce que vous pouvez m’inscrire?

Ik heb eindexamen gedaan.

J’ai passé mon bac.

Ik wil fulltime/ parttime werken.

Je voudrais travailler à plein temps/à temps partiel.

Het is een baan voor x uur per week.

C’est une poste pour x heures par semaine.

• Stage Ga je faire un stage (stage lopen) in Frankrijk, dan zul je vaak via je opleiding al een werkplek, contract en rémunération (vergoeding/salaris) hebben geregeld. Informeer vooraf goed wat er allemaal precies geregeld is, welke formulieren je mee moet nemen, waar je recht op hebt en wat je zelf nog moet regelen. Kun je

9789006073980_bw.indd 15

niet gebruikmaken van een stageplek via je opleiding, bewandel dan hetzelfde pad als hiervoor beschreven: informeer bij je kennissen of ze iets voor je weten, leg contact met studenten die eerder stage in Frankrijk hebben gelopen en maak gebruik van hun kennis en connecties. • Stagiaire aide-familiale (au pair) Als je in het Franse bedrijfsleven gaat werken, zul je merken dat je weinig vrije tijd hebt. De werkdagen zijn lang, namelijk ruwweg van 9.00 tot 18.00 uur, en de meeste banen zijn fulltime. Daar hebben de Fransen zelf natuurlijk ook mee te kampen en daarom kiezen vooral in de steden veel mensen ervoor om een stagiaire aide-familiale (au pair) in huis te nemen om voor de kinderen te zorgen. Wil je als au pair aan de slag, dan kun je reageren op advertenties in de krant of op internet. Je kunt ook contact opnemen met een au pair-bureau in Nederland of Frankrijk. Ook als au pair krijg je een arbeidscontract. Je mag maximaal 30 uur par semaine (per week) werken, je moet een redelijke vergoeding krijgen, je hebt recht op scholing en vrije dagen (minimaal 1 dag per week) en je moet verzekerd worden door het gezin waarvoor je gaat werken. • Werkvergunning? Je hebt geen werkvergunning nodig om in Frankrijk te mogen werken en ook geen verblijfsvergunning. Daar hoef je je dus niet druk om te maken. Het sollicitatiegesprek Het moment van de knikkende knieën: je bent uitgenodigd voor een entretien d’embauche (sollicitatiegesprek). Top natuurlijk, maar wat zijn de Franse gebruiken voor sollicitatiegesprekken? Allereerst: kleed je goed! Ga netter en verzorgder op pad dan je in Nederland zou doen. Als je haar, bloes, stropdas enzovoort, niet goed zit, kun je praten als brugman maar dan zul je de baan niet krijgen. De eerste indruk is extrêmement belangrijk. Zorg er dus ook voor dat je op tijd bent. Het is een van de weinige afspraken in Frankrijk waarbij je je geen retard kunt veroorloven. Geef iedereen een hand, blijf lachen en wees beleefd. Tot zover je presentatie. Nu de inhoud. 15

17-09-12 15:45

maakt onderdeel uit van de reeks Samengevat Bundels voor al je vakken bestel je op

www.examenbundel.nl

examenbundels

in de } praktijk Frans

samengevat

vmbo kgt havo vwo vmbo kgt vmbo gt havo vwo havo vwo vmbo kgt havo vwo havo vwo vwo vmbo kgt havo vwo vmbo kgt havo vwo havo vwo

biologie nask 1 nask 2 natuurkunde scheikunde wiskunde wiskunde A wiskunde B wiskunde C aardrijkskunde economie m&o

Engels in de praktijk Duits in de praktijk Frans in de praktijk

havo havo havo

vwo vwo vwo

A.T. Talsma

examensurvivalgids

Al onze uitgaven zijn verkrijgbaar via de erkende boekhandel.

9789006073980_omslag.indd 1

17-09-12 15:27