MUZIEK VOOR DE ONDERBOUW
STER 3 NAAM
There for You
Remix een social-mediahit
Wat ga je doen? Wat kun je al? Ik kan een speelpartij met een oefenvideo instuderen. Ik kan blijven opletten als ik even moet stoppen met zingen of spelen en later weer moet invallen. Ik kan me inleven in de tekst van een lied.
Wat weet je al? Ik weet wat ritme, bas, akkoorden en melodie zijn. Ik ken de instrumenten van een band. Ik ken de onderdelen van een lied. Ik weet wat een variatie is.
Wat ga je doen? Je gaat There for You zingen in groepen. Je gaat de melodie van het intro / tussenspel / naspel zingen of spelen. Je gaat de begeleiding spelen. Je gaat live een remix maken van There for You.
De Nederlandse dj Martin Garrix (Martijn Garritsen) maakte samen met de Australische zanger Troye Sivan en een aantal vrienden in 2017 There for You. Bijzonder is dat There for You via social media verspreid is: het werd aangekondigd op Twitter en je kon het downloaden van Instagram. De stijl van het nummer is EDM: ‘electronic dance music’. Dat wil zeggen: muziek om op te dansen, met de computer geproduceerd. Van het nummer zijn in korte tijd door verschillende artiesten remixen gemaakt.
2
There for You Martin Garrix & Troye Sivan
Couplet 1 (vingerknip op afterbeat) I woke up pissed off today And lately everyone feels fake Somewhere I lost a piece in me Smoking cigarettes on balconies Pre-chorus But I can’t do this alone Sometimes I just need a light I call you on the phone Need you on the other side
weten Pre-chorus: onderdeel van een lied dat toewerkt naar het refrein.
Refrein 1 So when your tears roll down your pillow like a river I’ll be there for you, I’ll be there for you When you’re screaming, but they only hear you whisper I’ll be loud for you, but you gotta be there for me too Tussenspel But you gotta be there for me too Couplet 2 (vingerknip op afterbeat) Last year took a toll on me But I made it with you next to me Around the world and back again Hope you’re waiting at the end Pre-chorus But I can’t do this alone Sometimes I just need a light If I call you on the phone Need you on the other side Refrein 2 So when your tears roll down your pillow like a river I’ll be there for you, I’ll be there for you When you’re screaming, but they only hear you whisper I’ll be loud for you, I’ll be loud for you Bridge I got you, I promise Let me be honest Love is a road that goes both ways Refrein 3 When your tears roll down your pillow like a river I’ll be there for you, but you gotta be there for me too Coda But you gotta be there for me too
weten Bridge: onderdeel van een lied dat qua melodie en tekst afwijkt van de refreinen en coupletten. Vaak zit in de bridge het belangrijkste stukje tekst.
weten Coda: het einde van een muziekstuk. Letterlijk: staartje.
Intro • There for You
3
Voorbereiden
Je gaat onderzoeken hoe EDM in elkaar zit en hoe een ander liedje met hetzelfde onderwerp als There for You gespeeld wordt. Verder ga je de speelpartijen oefenen.
Luisteren There for You – Martin Garrix & Troye Sivan weten EDM betekent ‘electronic dance music’. EDM wordt gemaakt door dj’s en producers en is bedoeld om op te dansen. De begeleiding wordt helemaal met de computer gemaakt. Er kan wel bij gezongen worden.
weten Muziek is opgebouwd uit muzikale lagen. Elke laag heeft een eigen functie in de compositie. In EDM worden voortdurend lagen opgebouwd en weer afgebouwd.
Voorbeelden van muzikale lagen zijn: Ritmelaag: gespeeld op bijvoorbeeld drum (computer), bongo’s, handclaps of beatring. Baslaag: gespeeld op bijvoorbeeld basgitaar, contrabas of synthesizer. Akkoordenlaag: gespeeld op bijvoorbeeld piano, gitaar, orgel of strijkers. Melodielaag: gezongen of gespeeld op bijvoorbeeld saxofoon, fluit, viool of synthesizer.
1 a Je hoort het intro. Je hoort een lange toon en daarnaast eigenlijk maar twee lagen. Welke? De: ritmelaag.
baslaag.
akkoordenlaag.
melodielaag.
b Je hoort het tussenspel. Dat lijkt sterk op het intro, maar er zijn twee lagen bij gekomen. Welke twee zijn dat? De: ritmelaag. baslaag.
akkoordenlaag.
melodielaag.
c Je hoort couplet 1, het pre-chorus en het refrein. Luister alleen naar de ritmelaag. Met welke (elektronische) instrumenten/geluiden wordt de ritmelaag gespeeld? In het couplet en pre-chorus: beatring. vingerknip. bongo’s. hihat. snaredrum. In het refrein: beatring. vingerknip. bongo’s. hihat. snaredrum.
bassdrum. bassdrum.
d Luister nog eens naar het fragment en lees de tekst mee. Wat wil de zanger vertellen? In het couplet is hij: liefdevol / boos / vol medelijden / verdrietig. In het pre-chorus heeft hij behoefte aan: sigaretten / een telefoon / iemand anders / zon.
e In het refrein zingt hij dat hij er zal zijn voor de ander (‘you’), om dat te doen wat nodig is. De laatste zin heeft een heel andere lading. Welke?
4
I’ll Be There for You – The Rembrandts I’ll Be There for You van The Rembrandts komt uit de tv-serie Friends. Net als in There for You van Martin Garrix gaat de tekst over het er willen zijn voor de ander. Dit lied wordt echter gespeeld door een rockband.
2 Welke laag wordt gespeeld op welk instrument? Omcirkel telkens het juiste antwoord. Elektrische gitaar: ritmelaag / baslaag / akkoordenlaag / melodielaag. Drums: ritmelaag / baslaag / akkoordenlaag / melodielaag. Hammondorgel: ritmelaag / baslaag / akkoordenlaag / melodielaag. Basgitaar: ritmelaag / baslaag / akkoordenlaag / melodielaag. Zang: ritmelaag / baslaag / akkoordenlaag / melodielaag. Hammondorgel
Onderzoeken Je onderzoekt samen met je partner twee nummers en kijkt welke muzikale lagen ze bevatten. Zoek op internet een rustig nummer én een heftig/vrolijk nummer. Zoek elk één nummer op. Laat de nummers aan elkaar horen en bespreek samen welke lagen je erin hoort. Bespreek ook welke instrumenten of stemmen deze lagen uitvoeren. Vul hieronder in wat je gevonden hebt. TIP Het kan heel goed zijn dat meerdere instrumenten dezelfde laag spelen of zingen, vul in dat geval alle instrumenten/stemmen in. Het kan ook zijn dat een laag helemaal niet voorkomt. Titel rustig nummer:
Artiest:
Opgezocht door: Ritmelaag: Baslaag: Akkoordenlaag: Melodielaag: Anders:
>>
Intro • There for You
5
Titel heftig/vrolijk nummer:
Artiest:
Opgezocht door: Ritmelaag: Baslaag: Akkoordenlaag: Melodielaag: Anders: EXTRA Vaak hebben nummers meer lagen dan de vier die hierboven genoemd zijn. Denk aan een tweede stem of tegenstem/melodie, gezongen of gespeeld door bijvoorbeeld blazers of violen. Hoor je zo’n extra muzikale laag, vul die dan in bij ‘anders’.
Oefenen
A Oefen de refreinen Normaal gesproken is een refrein bij een liedje altijd hetzelfde. Maar bij There for You is refrein 2 een variatie van refrein 1. En refrein 3 is weer anders. Kijk in de songtekst op pagina 3 en zoek de verschillen tussen de drie refreinen. Studeer de refreinen in met de mixer. Zing de refreinen met het gevoel dat erbij hoort (zie vraag 1 e bij Luisteren). B Zing de melodie van het tussenspel In het tussenspel (maar ook in het intro en de coda) zit een melodie die bestaat uit vier zinnen: zin 1
zin 2 - variatie 1
2 4 œ Ó &4 œ œ œ œ œ œ œ œ œ
1
zin 3 - herhaling
& œœœœ œœ œœœ Ó œ
5
6
3
4
œ œ œ œ œ œ œ œ œ
œ œ
œ
zin 4 - variatie 2 7
œ œ œ œœ œ œ œœ œ œœœœœ œœ œ 8
But you got-ta be there for me too.
Zing zin 1 op ta-ta-ta of na-na-na. Kijk goed hoe zin 2 afwijkt van zin 1 en oefen die. Zin 4 is korter en wordt vaak gevolgd door het zinnetje dat je op tekst zingt. Oefen eerst alleen zin 4. Als die goed gaat, zing je ‘But you gotta be there for me too’ er achteraan. Zing de hele melodie achter elkaar.
6
C Oefen de begeleiding CŒ„Š7
4 &4 w w
1
Akkoorden
g b
Bas
4 &4 ‹ w
4 œ ‰ œj ‰ œj ¿ 4 c
Ritme
A‹ 2
w w g c
w
j j œ ‰ œ‰ œ¿ a
E‹ 3
w w g b
w j j œ ‰ œ‰ œ¿ e
D 4
# ẇ fis a
˙
™™
g
w
™™
j j œ ‰ œ ‰ œ ¿ ™™ d
De begeleiding van There for You bestaat uit drie lagen: een (tweestemmige) akkoordenlaag, een baslaag en een ritmelaag. Studeer één of meer lagen in met behulp van de video’s. Akkoorden: je mag ook met twee handen spelen als je dat fijn vindt. Bas: speel laag. Zoek de laagste a van je instrument op. De c, d en e vind je gelijk rechts daarvan. Ritme: kies een passende lage klank (bijvoorbeeld bassdrum). Dit kan een elektronische of ‘echte’ klank zijn. Het kruisje is een snaredrum(geluid) of klap. Alle partijen: luister goed naar de beat en ga niet te snel.
checklist • voorbereiden Weet je wat EDM is? Weet je wat muzikale lagen zijn? Kun je lagen in muziek horen en kun je de instrumenten van een laag bepalen? Kun je de refreinen met expressie zingen? Kun je de melodie van het tussenspel zingen? Kun je één of meer begeleidingspartijen spelen? Als je bij Uitvoeren meerdere partijen gaat combineren, waar moet je dan goed op letten?
Intro • There for You
7
Uitvoeren
Zingen: je zingt There for You in groepen en misschien speel je ook. Spelen: je begeleidt het nummer en je speelt de melodie in het intro, het tussenspel en de coda (naspel). Remixen: je maakt live een remix van There For You.
Zingen Instuderen 1 Studeer het lied in met de mixer of de video. 2 Bouw het lied op: zing het couplet rustig, bij het pre-chorus geef je wat meer en het refrein zing je voluit. 3 Zing de melodie van het voorspel, het tussenspel en de coda. Zing op ta-ta-ta of na-na-na. 4 De bridge lijkt erg op het refrein, maar begint met drie nieuwe regels. Studeer die apart in. 5 Zing het lied ten slotte in groepen: Intro / tussenspel / coda:
groep 1
Couplet:
groep 2
Pre-chorus:
groep 3
Refrein en bridge:
allen
Zangtips Bedenk waar het lied over gaat en leef je in. Spreek de woorden goed uit en zit of sta goed rechtop. Zing ‘in je hoofd’ mee (zonder geluid te maken) als je even niet aan de beurt bent. Zo blijf je in de muziek. EXTRA Schrijf een nieuwe tekst op de melodie van het intro / tussenspel / coda. Zing een stukje solo of met z’n tweeën. Speel je keyboard of gitaar? Speel de akkoorden met het hele lied mee. Let op: Bij de zin ‘But you gotta be there for me too’ speel je een break, dat wil zeggen dat je het D-akkoord heel kort speelt. CŒ„Š7
Extra keyboard gitaar
4 &4 w w w
1
A‹
2
w w w
E‹
3
w w w
D
4
ẇ w
˙
checklist • zingen Kun je je inleven in de tekst en dat laten horen? Kun je in je hoofd meezingen als je even niet aan de beurt bent? Voer je één van de extra's uit?
8
™™
Spelen Instuderen 1 Herhaal jouw begeleidingspartij(en) uit Oefenen en speel mee met de video of mixer. 2 Luister goed naar de begeleiding en tel de lange noten mee (1-2-3-4). 3 Speel de drie partijen met z’n allen samen. Melodie intro, tussenspel en coda CŒ„Š7
A‹
E‹
2 4 œ Ó &4 œ œ œ œ œ œ œ œ œ
1
d
e
d
e
b
d
e
CŒ„Š7
d
e
b
A‹
4
œ œ œ œ œ œ œ œ œ
E‹
œ Ó & œœœœ œ œœ œœ
5
3
D
6
7
œ œ
œ
a
d
D
8
‰
alleen in tussenspel en coda zingen
œœœœœ œœ œœ œ œ œœ œ œ œ But you got - ta be there for me a
œ œ
too.
4 Oefen de melodie van intro / tussenspel / coda (die je bij Oefenen gezongen hebt) nu op een instrument. 5 Schrijf – als je dat prettig vindt – de ontbrekende notennamen onder de noten. 6 Oefen de melodie zin voor zin en begin met de d en e in het midden van het keyboard. 7 Zoek een klank op het keyboard die zoveel mogelijk lijkt op de klank in het nummer. 8 Het staartje na zin 4 blijf je zingen. 9 Voeg ten slotte alles samen: deze melodie, de begeleiding en het zingen. Speeltips In de melodie moet je de b en a soms hoog, soms laag spelen. Kijk naar de plek in de notenbalk. Het speelt makkelijker als je de melodie meteen uit het hoofd leert. Luister altijd goed naar de begeleiding, zodat je in de maat speelt. Als je alles samenvoegt: maak de verdeling in de klas zo dat elke partij goed te horen is, maar niet overheerst. EXTRA Speel je gitaar? Dan kun je ook de akkoorden spelen die boven de noten staan. Die kun je het hele nummer door gebruiken. Speel je keyboard? Dan kun je de akkoorden en bas (van de begeleidingspartijen bij Oefenen) met twee handen spelen. Je kunt ook de complete akkoorden spelen (zie Extra bij Zingen). Speel de baspartij op een basgitaar: 1
2
¤
G D A E
3
4 2
3
0
0
™ ™
Bedenk zelf een ritme om de akkoorden en de bas mee te spelen. >>
Intro • There for You
9
checklist • spelen Kun je je partij foutloos spelen? Blijf je altijd in de maat? Zijn alle partijen goed te horen, zonder dat één partij overheerst? Weet je wanneer je moet zingen en wanneer je moet spelen?
Remixen Deze opdracht kun je doen als je het onderdeel Spelen al gedaan hebt. Je moet je partij uit je hoofd kunnen spelen en/of zingen. weten Een remix is een nieuwe versie van een bestaand nummer. Remixen kunnen op allerlei manieren anders zijn dan het originele nummer: een ander tempo, een andere volgorde, andere instrumenten en klanken, lagen kunnen aan- of uitgezet worden en nieuwe lagen kunnen worden toegevoegd. Bijvoorbeeld: een extra partij of een zangstem.
In There for You zijn zitten de volgende lagen: 1 Zangmelodie. 2 Melodie intro / tussenspel / coda (gezongen of gespeeld). 3 Akkoorden. 4 Bas. 5 Ritme. 6 EXTRA De gitaarakkoorden of keyboardakkoorden. Aanpak 1 De klas wordt verdeeld in vijf (of zes) groepen en elke groep krijgt één laag om te zingen/ spelen. 2 Oefen de laag met jouw groep tot het met gemak gaat. 3 Voer het hele lied uit met alle lagen. Iedereen speelt en zingt de hele tijd, behalve de groep van de melodie van intro / tussenspel / coda, die zingen/spelen alleen op het moment dat het nodig is. 4 Stel een dirigent aan. Tijdens het lied mag de dirigent: lagen uit- en weer aanzetten. een break inlassen: alleen de melodielagen gaan door, de rest stopt. een breakdown inlassen: alleen het ritme gaat door, de rest stopt. EXTRA Lagen harder of zachter zetten. 5 Telkens als er een nieuw onderdeel van het lied begint, mag er iets veranderen. 6 EXTRA Je kunt ook tijdens een onderdeel (bijvoorbeeld het intro) gaan opbouwen. Je begint bijvoorbeeld met twee lagen en elke zin (elke vier maten) komt er iets bij. Zo kun je ook de coda afbouwen.
10
Remixtips Voor je begint: vul het remixplan in. Maak het niet te ingewikkeld! Zangers en spelers: let heel goed op de dirigent terwijl je speelt of zingt! Ook als je even moet stoppen. Want dan weet je wanneer je weer moet beginnen. Dirigent: maak oogcontact met de groep(en) die je wilt aan- of uitzetten. Doe dat ruim voordat de verandering moet beginnen. Maak duidelijk op welk moment (precies als er een nieuw onderdeel begint!) iedereen moet stoppen. Remixplan Kleur bij elk onderdeel van het lied de vakjes van de lagen die je wilt laten spelen. Intro
Couplet PreRefrein Tussen- Couplet PreRefrein 1 chorus 1 spel 2 chorus 2
Bridge
Refrein 3
Coda
Zang Melodie Akkoorden Bas Ritme EXTRA
EXTRA Maak een nieuwe, extra ritmepartij bij de remix. Als je graag met muziek knutselt op de computer: vraag je docent om de originele audiobestanden van de mixer en maak op je computer een eigen remix.
TIP Zoek op YouTube enkele remixen van There for You op voor inspiratie.
checklist • remixen Kun je jouw partij uit je hoofd spelen? Volg je alle aanwijzingen van de dirigent op precies het juiste moment op? Kun je de muziek blijven volgen als je even niet hoeft te zingen of te spelen? Kun je als dirigent oogcontact maken met de groepen en ze op tijd aangeven?
Intro • There for You
11
Presenteren De presentatie Dit ga ik presenteren: Ik zing There for You in groepen. Ik zing / speel de melodie van intro / tussenspel / coda. Ik speel de volgende begeleidingspartij: akkoorden / bas / ritme. We maken een live remix: ik speel / ik zing / ik ben dirigent. Ik heb de volgende extra dingen voorbereid voor de presentatie: Ik heb de begeleiding met een (eigen) ritme gespeeld. Ik heb een stukje nieuwe tekst geschreven. Ik speel de akkoorden op gitaar / keyboard. Ik speel de baspartij op basgitaar. Ik heb een eigen ritmepartij gemaakt. Ik heb een remix met de computer gemaakt. Mijn presentatie ziet er zo uit: Volgorde:
Mijn taak is:
Bij mijn presentatie ga ik speciaal letten op:
12
Afronden Voorbereiden
Ik weet wat EDM is: ja / nee. Ik kon de lagen in muziek herkennen: ja / meestal wel / nee. Ik kon de instrumenten van elke laag benoemen: altijd / meestal wel / meestal niet. Ik kon zelf nummers opzoeken en de muzikale lagen benoemen: makkelijk / moeilijk.
Uitvoeren
Ik kon There for You met gevoel zingen: ja / meestal / niet. Ik kon ‘in mijn hoofd’ meezingen als ik even niet aan de beurt was: makkelijk / moeilijk. Ik kon mijn speelpartij spelen: foutloos / redelijk / met fouten. Ik kon goed in de maat blijven: ja / meestal wel / niet goed. Ik kon op de dirigent letten bij de remix: altijd / meestal wel / meestal niet. Ik kon op tijd invallen en stoppen: altijd / meestal wel / meestal niet.
Als dirigent: wist ik altijd precies wat ik wilde: ja / meestal / nee. was mijn remixplan: goed te doen / te makkelijk / te moeilijk. kon ik de groepen duidelijk en op tijd aangeven: ja / meestal / vaak niet.
Presenteren Bij mijn presentatie was ik ontspannen / gespannen. Het samenwerken met mijn klasgenoten ging soepel / snel / traag / stug. Onze presentatie was erg goed / redelijk / niet overtuigend. Als je nog eens een remixplan moest maken, waar zou je dan extra op letten?
Van de twee nummers die je zelf hebt opgezocht: welke zou het meest geschikt zijn voor een remix?
Leg uit waarom je dat vindt:
Schrijf drie tips op voor je klasgenoten die dirigent geweest zijn. Bespreek deze tips met een van de dirigenten. 1 2 3
Intro • There for You
13
Begrippen Bekende begrippen Akkoord Bas Couplet Melodie Refrein Ritme Variatie
Een samenklank van drie of meer tonen. De laagst klinkende partij in een muziekstuk. Het kan ook de laagste zangstem zijn. Onderdeel van een lied waarbij de melodie telkens hetzelfde is, maar de tekst verandert. Opeenvolging van verschillende toonhoogtes. Een melodie kun je zingen. Onderdeel van een lied dat steeds terugkomt met dezelfde tekst en melodie. Het refrein zing je meestal het snelst mee. Alles wat in muziek met toonduur te maken heeft. Een ritme kun je klappen. Een herhaling die een klein beetje anders is.
Nieuwe begrippen Omschrijf in je eigen woorden: Pre-chorus
Bridge
Coda
EDM
Muzikale lagen
Remix
14
Colofon Symbolen
audio
video
duo-opdracht
mixer
oefenvideo
groepsopdracht
100% digitaal
mix boeken + digitaal
leerling
Intro onderbouw LRN-line online
Combinatiepakketten: Intro onderbouw LRN-line online + 8 papieren modules
docent
Intro onderbouw LRN-line online docent
Redactie Op schrift, Enschede Ontwerp en vormgeving Maura van Wermeskerken, Apeldoorn
Illustratieverantwoording Notenschrift: Ruth van de Putte Foto omslag: Martin Garrix/Louis van Baar Foto’s binnenwerk: Martin Garrix/Troye Sivan; Hollandse Hoogte/Rutger Geerling; Getty Images/Hulton Archiv, Paul Bergen; Shutterstock/Adam Calaitzis, Room's Studio, Jiri Hera; iStock/kieferpix Over ThiemeMeulenhoff ThiemeMeulenhoff ontwikkelt zich van educatieve uitgeverij tot een learning design company. We brengen content, leerontwerp en technologie samen. Met onze groeiende expertise, ervaring en leeroplossingen zijn we een partner voor scholen bij het vernieuwen en verbeteren van onderwijs. Zo kunnen we samen beter recht doen aan de verschillen tussen lerenden en scholen en ervoor zorgen dat leren steeds persoonlijker, effectiever en efficiënter wordt. Samen leren vernieuwen. www.thiememeulenhoff.nl ISBN 978 90 06 69134 4 Vierde druk, eerste oplage, 2019
© ThiemeMeulenhoff, Amersfoort, 2019 Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand, of openbaar gemaakt, in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door fotokopieën, opnamen, of enig andere manier, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever. Voor zover het maken van kopieën uit deze uitgave is toegestaan op grond van artikel 16B Auteurswet 1912 j° het Besluit van 23 augustus 1985, Stbl. 471 en artikel 17 Auteurswet 1912, dient men de daarvoor wettelijk verschuldigde vergoedingen te voldoen aan Stichting Publicatie- en Reproductierechten Organisatie (PRO), Postbus 3060, 2130 KB Hoofddorp (www.stichting-pro.nl). Voor het overnemen van gedeelte(n) uit deze uitgave in bloemlezingen, readers en andere compilatiewerken (artikel 16 Auteurswet) dient men zich tot de uitgever te wenden. Voor meer informatie over het gebruik van muziek, film en het maken van kopieën in het onderwijs zie www.auteursrechtenonderwijs.nl. De uitgever heeft ernaar gestreefd de auteursrechten te regelen volgens de wettelijke bepalingen. Degenen die desondanks menen zekere rechten te kunnen doen gelden, kunnen zich alsnog tot de uitgever wenden.
Deze uitgave is volledig CO2-neutraal geproduceerd. Het voor deze uitgave gebruikte papier is voorzien van het FSC®-keurmerk. Dit betekent dat de bosbouw op een verantwoorde wijze heeft plaatsgevonden.
Intro • There for You
15
MUZIEK VOOR DE ONDERBOUW H4.Noten.01 H4.Noten.01 H4.Noten.01
Notenoverzicht
H4.Noten.01
Toonduur noten
rusten
hele noot
hele rust
4 tellen
halve noot
halve rust
2 tellen
kwartnoot
kwartrust
1 tel
achtste noot
achtste rust
½ tel
zestiende noot
zestiende rust
¼ tel
H4.Noten.01 Auteurs Joost Overmars Ruth van de Putte
Toonhoogte Tab
œ œ œ œ œ œ œ œ & œ œ œ œ œ Notenbalk
c
d
e
f
g
a
b
c
d
e
f
g
0 0 0
⁄
H3.Noten.07
0 0 0
e
a
a
d
g
b
e
G-sleutel
& #œ bœ fis
een kruis verhoogt een noot (naar rechts op het keyboard) een mol verlaagt een noot (naar links op het keyboard)
bes
Maatsoort maatcijfer 1
maat
ä 4 œ œ œ œ 2 œ œ œ œ Œ œ œ 3 œ œj œj Ó 4 â maatstreep
4 œ œ œ œ 4
d
e
™™ â
w
herhalingsteken
3 4 œ œ œ
vierkwartsmaat
f#
c
4
f
driekwartsmaat
b
g
a
f#
b
c
d
e
WWW.THIEMEMEULENHOFF.NL/INTRO
f
b
g
a
b
H3.Noten.09