Skip to main content

asou geats ... unt cka taivl varschteats!

Page 1

Zaiting van Cirkul Kultural va Tischlbong aufprocht is 1984 van Mauro van Cjapitani

N. 100 - AVOSCHT 2022 Druckarai Cortolezzis Paluc

100 “ASOU GEATS…”

N

ia hiatmar gamant mon is joar 1985 is boarn gadruckt dar earschta numar van Asou Geats asmar asou bait tat ckeman: 100 zaitinga in 37 joar. Ols is boarn aufprocht van Mauro van Cjapitani. Dar earschta gadonck is gabeisn bi hasn deiga zaiting unt bo pacheman is gelt zan zoln da druckarai. Ola sent tschbint ainschtimi gabeisn zan prauchn is schprichboart “Asou geats… unt cka taivl varschteats”, bimar eiftar heart soon memar niz meik tuan unt asmar muasn losn as da cichtna geant noch sojarn beig. Da earschn joar, ismar haus vir haus gongan aus troon da zaiting unt is gelt ziachn vir da drai numar as barn boarn gadruckt is joar umin. Bartaniga hont mearar a geim polt asa hont darchent da groasa oarbat as darhintar is gabeisn unt asa hont gabelt as ols baitar geat. Hont viil zua ckolfn da lana, da biarzhaisar unt da

I

impresas as da seen joar in doarf sent gabeisn. Hiaz da zaitinga beart beart gazolt, aus da boi, min hilf var Gamaan unt var Region. A mool sent nit da ckamoutickaitn gabeisn va hiaz. A platl zan richtn, da mentschar as in da druckarai Missio af Bain hont goarbatat hont gamuast schraim min schraibmaschindar longa schtrikas, 5 cm praat. Da tschriftar sent bidar hintar ckeem nor hottmarsa gamuast zoma pasn av an anondars platl var pratn var zaiting unt, as ols laichtar scholat sain zan leisnan, do unt dort is boarn a pilt aichn gaton. Mittar zait is ckeman asmar nochanondar in da druckarai va Palutsch hott gameik gian. Obla nojara maschindar hont da oarbat laichtar gamocht. In haintigis toog mar richtat tschriftar unt piltar unt in ans zba pastmar zoma is gonza platl: ma cko da tschriftar varlengarn odar varchirzarn bis peisar geat zan leisnan. Da earschn zaitinga sent lai bais unt sghboarz gabeisn, dein leisn joar da viar platlan ausbendi (unt vir den numar da viara inamita) sent min voarm. In a joar bearnt gadruckt ibar 1.500 zaitinga as bearnt aus geim in da lana unt in da biarzhaisar af Tischlbong unt tschickt in tischlbongara asa varlongant unt as in Balisch odar in Auslont vurt sent. A groasa oarbat is, ola viar monat, aus suachn unt pacheman obla eipas nois zan darzeiln as is doarf ongeat odar as do umar is passiart nor schraim unt piltar mochn. Drazeiln da nojarickait, losnsi nitt vlian untar da aung bosta in doarflait meik ongian, darzeiln van seen as virn doarf tuant oarbatn, as da suntigis ainviarnt, as zancklan, tanzlan unt praicha aufckoltnt. V.P.

In da joar is noch pliim vir ols dosto dar Mauro van Cjapitani (8 zaitinga), dar Fabrizio van Tituta (5 zaitinga), da Laura van Ganz (67 zaitinga). Vir dein 100 numarn sent za padonckn: • da Laura as mit vraida onempt unt aufschraipt is hoartiga leim van lait van a mool, as gearn gipt piltar van doarf unt van cklanickaitn asmar niamar gabent saim zan seachn; • dar Peppino as viil tschichtlan bast van doarf, vir da oltn bartlan var schprooch, da liandlan unt da praicha asaruns learnt, bidar ckont darzeiln asou viil asmar min gadonckn raasn tuam ibarn doarf unt is leim van a mool; • vir da vraida asar hott ckoot zan schraim dar Rocco, as hott gachont darzeiln is doarf bis haintan iis. Viil baisa platlan sent boarn onpfilt mit sain schian bartlan; • ola da Presidents as van 1985, vir 100 numarn, obla baitar da meiglickait hont geim virckn troon in Asou Geats; • oln seen as ola dein joar mit hont ckolfn (unt sent viil); • oln seen as mit vraida eipas hont tschriim odar hont darzeilt unt asmar hoom ibartron afta baisn platlan var zaiting. In occasione del nr. 100 ringraziamo la lunga collaborazione con Laura Plozner van Ganz, una delle storiche curatrici del nostro giornale: ben 67 edizioni sono passate sotto il suo vaglio.

Bos tuan zan paholtn da oltn reida Cosa fare per tutelare le lingue minoritarie n 25 sghuin va hojar, ainpfiart var Gamaan va Palutsch, um holba viara nochmitoog in sool van Cinema is boarn ckreit bos tuan zan paholtn da schprooch.

Min hilf van diretoor var unsara zaiting, berda van ondarn schprooch hott darzeilt bis in Vriaul aus sicht, hott darchent as paholtn a schprooch ckreit va biani lait, helft zua in ondarn schprooch a. Vir zba schtunt is boarn ckreit an ompartn zan geim bosasi hont onpfrok: bos tuan mon obla bianigar lait sent asa rein tuant? Mon obla bianigar ckindar gapearnt? Mon obla mear is leim va hiaz biani helf andar schprooch za sain gapraucht? Ola sent ainschtimi gabeisn asmar nitt meik aus losn auf zan schraim unt auf zan neman bi mear schprooch unt bartar asmar meik. Asmar baitar muast tron ols bos min leim unt min praicha hott zan tuan: sai an oarbat, sai a eisn asmar lai in seen oart pachimpt, sai a prauch van joar umin. Ols dosto prink unt bilt da schprooch a. Avn vertin, is boarn voartschteilt dar groasa proget as da Universitat va Bain bilt baitar tron min hilf var Gamaan va Palutsch unt van lait van doarf: oschraim bosta is boarn in da joar darzeilt, oganoman unt ibartron in archivi digital anpflais gamocht vir Tischlbong, zan mochn ckenan, in da gonza belt, da ainckait van doarf unt va saindar olta taitscha reida as unsara ureltarn vir hont gatron vir ochthundart joar unt as miar nitt mein hiaz varliarn. V.P.


Turn static files into dynamic content formats.

Create a flipbook