Περί Υγείας 62

COVER.indd 21

19/10/2026 3:54:54 μμ

ADDS.indd 7

17/9/2026 2:04:28 μμ

Περιεχόμενα ΜΗΝΙΑΙΟ ΕΝΤΥΠΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ TEYXOΣ 62 ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2026

Καρκίνος του μαστού Η χημειοθεραπεία δεν είναι πάντα απαραίτητη...................................... 2

Φάρμακο Keytruda Ποιες μορφές καρκίνου αφορά.......................................................................4

IΔIOKTHΣIA «ONLINE-TECHPRESS MΕΠΕ»

Απώλεια βάρους και καρκίνος του μαστού

info@online-techpress.gr

Θ. Δημόπουλος, καθηγητής Ιατρικής ΕΚΠΑ...............................................7

ΑΡΧΙΣΥΝΤΑΚΤΡΙΑ Ηλέκτρα T. Αλευρίτη ΣΥΝΤΟΝΙΣΜΟΣ ΥΛΗΣ Μαριάνα Ιωάννου

Πυκνοί μαστοί και μαστογραφία Τομοσύνθεση για πιο ακριβή αποτελέσματα............................................9

Ωνάσειο Νοσοκομείο Επιστημονικές συναντήσεις για τις συγγενείς καρδιοπάθειες.......... 10

ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΥΛΗΣ Κωνσταντίνα Κόντα

MSD Ελλάδος Εκδηλώσεις ενημέρωσης για τον HPV........................................................ 11

ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Απαρτίζεται αποκλειστικά από συντάκτες Υγείας ΝΟΜΙΚΟΣ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ Παναγιώτα Α. Αλευρίτη

Συνέντευξη Α. Τρίκας, γεν. γραμματέας Ελληνικής Καρδιολογικής Εταιρείας..... 12

HUAWEI WATCH D3 Καθημερινή παρακολούθηση της υγείας................................................... 14

ΕΔΡΑ Αργοστολίου 108

Χορήγηση τεστοστερόνης στην εμμηνόπαυση

Τ.Κ. 183 45 Μοσχάτο

Οφέλη για την υγεία των γυναικών...................................................... 15

Tηλ.: 210 7474890 Φαξ: 210 7470108 ΙΔΡΥΤΗΣ Τρύφων Αλευρίτης (t.alevritis@gmail.com)

Οστεοπενία Πώς θα την αντιμετωπίσετε έγκαιρα.......................................................... 17

Breast Health Day Η φροντίδα της υγείας του μαστού ξεκινά με την πρόληψη............... 19

Οι απόψεις που εκφράζονται σε ενυπόγραφα άρθρα δεν συμπίπτουν απα-

Νέα δεδομένα για τον καρκίνο του παγκρέατος

ραίτητα με αυτές του περιοδικού. Υλικό

Μ. Καπαρέλου, παθολόγος - ογκολόγος.................................................... 20

που αποστέλλεται προς δημοσίευση δεν επιστρέφεται, ανεξαρτήτως με το αν δημοσιεύθηκε. Απαγορεύεται η ολική ή μερική αναδημοσίευση οποιουδήποτε κειμένου, διαγράμματος ή φωτογραφίας,

Κατάθλιψη Όταν το αντικαταθλιπτικό χάνει την ισχύ του......................................... 21

με οποιονδήποτε τρόπο και σε οποιαδή-

Γ.Ν. «Παπαγεωργίου» & Athens LifeTech Park

ποτε γλώσσα, χωρίς τη γραπτή άδεια του

Νέες δυνατότητες στην κλινική και βιοϊατρική έρευνα....................... 25

Edito

Για τον καρκίνο του μαστού Ο

Οκτώβριος έχει καθιερωθεί διεθνώς ως μήνας αφιερωμένος στην πρόληψη και την ευαισθητοποίηση για τον καρκίνο του μαστού. Από το τεύχος μας δεν θα μπορούσε, λοιπόν, να λείπει ένα εκτενές και εμπεριστατωμένο αφιέρωμα στην ενημέρωση, τη σημασία της έγκαιρης διάγνωσης και τις νεότερες θεραπευτικές προσεγγίσεις. Ο δρ Θάνος Δημόπουλος παρουσιάζει τα νεότερα επιστημονικά δεδομένα που καταδεικνύουν τη σύνδεση της απώλειας βάρους με τη μείωση του κινδύνου εμφάνισης καρκίνου του μαστού. Παράλληλα, θα διαβάσετε και για το Εθνικό Πρόγραμμα «ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ», το οποίο συνεχίζει να παρέχει δωρεάν προληπτικές εξετάσεις για τον καρκίνο του μαστού, συμβάλλοντας στην έγκαιρη διάγνωση και την προστασία της υγείας των γυναικών. Αυτόν τον μήνα συναντήσαμε τον γενικό γραμματέα της Ελληνικής Καρδιολογικής Εταιρείας και συντονιστή - διευθυντή της Καρδιολογικής Κλινικής ΓΝΑ «Ευαγγελισμός», Αθανάσιο Τρίκα, ο οποίος μας μίλησε για τις σύγχρονες προκλήσεις στον χώρο της καρδιολογίας, τους σημαντικότερους παράγοντες κινδύνου για την καρδιαγγειακή υγεία, αλλά και τη σημασία της πρόληψης και της έγκαιρης διάγνωσης. Ταυτόχρονα, θα ενημερωθείτε για τη συμμετοχή του Ωνάσειου Νοσοκομείου σε τρεις σημαντικές, διεθνείς, επιστημονικές συναντήσεις με επίκεντρο τις συγγενείς καρδιοπάθειες, ενώ θα γνωρίσετε το νέο smartwatch, HUAWEI WATCH D3, που σας επιτρέπει να παρακολουθείτε καθημερινά βασικούς δείκτες της υγείας σας. Φυσικά, η δρ Μαρία Καπαρέλου παρουσιάζει τις νεότερες εξελίξεις στην αντιμετώπιση του καρκίνου του παγκρέατος, ενώ ο δρ Αντώνης Αντωνιάδης προτείνει τρόπους υποστήριξης της ισορροπίας του εντερικού μικροβιώματος. Επιπλέον, στο τεύχος μας θα ενημερωθείτε για τον χρόνιο πόνο που βιώνει καθημερινά μία στις δύο γυναίκες κατά την εμμηνόπαυση, καθώς και για τις διαθέσιμες προσεγγίσεις αντιμετώπισής του. Τέλος, παρουσιάζουμε το βιβλίο του δρ Σάββα Σαββόπουλου «Ο μηχανιστικός άνθρωπος», το οποίο διερευνά τη μετατροπή του πόνου σε θεραπευτική επίγνωση, μέσα από την επανορθωτική διαδικασία του ψυχοσώματος.

εκδότη. Νόμοι 238/1970, 4301/1979, Ν. 100/1975, ΝΔ 3565/1956 και 4254, 1962 και κανόνες του Διεθνούς Δικαίου.

Βιβλίο: Ο Μηχανιστικός Άνθρωπος Σ. Σαββόπουλος, ψυχίατρος-ψυχαναλυτής.............................................. 28

Καλή σας ανάγνωση Από τη σύνταξη

| περί υγείας |

EDITO_PY62_R.indd 1

1

19/10/2026 3:56:33 μμ

Καρκίνος του μαστού Η χημειοθεραπεία δεν είναι πάντα απαραίτητη

M

Το τεστ που σώζει χιλιάδες γυναίκες από την ταλαιπωρία περιττών θεραπειών.

ια νέα, μεγάλη μελέτη έρχεται να απαντήσει σε ένα από τα πιο δύσκολα ερωτήματα στη θεραπεία του καρκίνου του μαστού: Ποιες γυναίκες χρειάζονται πραγματικά χημειοθεραπεία και ποιες μπορούν να την αποφύγουν με ασφάλεια; Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι ένα απλό γονιδιακό τεστ μπορεί να βοηθήσει πάνω από τις μισές γυναίκες με την πιο κοινή μορφή πρώιμου καρκίνου του μαστού να γλιτώσουν μήνες ταλαιπωρίας, χωρίς να διακυβεύεται η υγεία τους. Για δεκαετίες, η χημειοθεραπεία ήταν ο βασικός πυλώνας της θεραπείας. Ωστόσο, τα φάρμακα δεν μπορούν να ξεχωρίσουν τα καρκινικά κύτταρα από τα υγιή. Χτυπούν όλα τα κύτταρα που αναπτύσσονται γρήγορα, προκαλώντας σοβαρές παρενέργειες: τριχόπτωση, ναυτία, κόπωση, αυξημένο κίνδυνο λοιμώξεων, πρόωρη εμμηνόπαυση, πιθανή υπογονιμότητα και μακροχρόνια προβλήματα στην καρδιά ή τα νεύρα. Το δίλημμα ήταν πάντα το ίδιο. Ποιες γυναίκες επωφελούνται πραγματικά και ποιες υποβάλλονται σε μήνες ταλαιπωρίας χωρίς ουσιαστικό όφελος; Μέχρι πρόσφατα, οι γιατροί βασίζονταν σε χαρακτηριστικά, όπως το μέγεθος του όγκου ή αν είχε εξαπλωθεί σε λεμφαδένες. Αυτή η προσέγγιση οδηγούσε συχνά σε υπερθεραπεία, δηλαδή χορήγηση χημειοθεραπείας σε γυναίκες που δεν θα ωφελούνταν πραγματικά. Η λύση ήρθε με ένα τεστ που ονομάζεται «Prosigna». Εξετάζει 50 γονίδια μέσα στα καρκινικά κύτ-

2

ΖΨ τεστ_L.indd 2

πεία χωρίς να διακυβεύεταρα και υπολογίζει πόσο ται η υγεία τους. επιθετικός είναι ο όγκος Τα οφέλη είναι πολλά και και πόσο πιθανό είναι να απτά. Χιλιάδες γυναίκες επιστρέψει μετά τη θεραμπορούν να γλιτώσουν πεία. Με απλά λόγια, δίνει μήνες τριχόπτωσης, ναυένα σκορ από το μηδέν τίας, κόπωσης και αυέως το εκατό. Χαμηλό ξημένου κινδύνου λοισκορ σημαίνει ότι ο όγκος Γράφει ο μώξεων. Αυτό σημαίνει είναι λιγότερο επιθετικός Ζήσης Ψάλλας καλύτερη ποιότητα ζωής και η χημειοθεραπεία πικατά τη διάρκεια της θεθανότατα δεν θα προσφέραπείας. Η αποφυγή της ρει σημαντικό όφελος. Υψηλό σκορ σημαίνει ότι ο όγκος χημειοθεραπείας μειώνει το άγχος, είναι πιο επιθετικός και η χημειοθε- την αναμονή και τον φόβο που συραπεία μπορεί να κάνει τη διαφορά. νοδεύουν τις ενδοφλέβιες θεραπείΣτη μελέτη συμμετείχαν πάνω από ες. Επίσης, εξοικονομείται χρόνος, 4.400 γυναίκες ηλικίας 40 ετών και καθώς η χημειοθεραπεία απαιτεί άνω από έξι χώρες. Όλες είχαν την πιο συχνές επισκέψεις στο νοσοκομείο. κοινή μορφή πρώιμου καρκίνου του Για το σύστημα υγείας, σημαίνει λιγόμαστού. Οι μισές έλαβαν την τυπική τερες νοσηλείες, λιγότερα φάρμακα θεραπεία, δηλαδή χημειοθεραπεία και λιγότερες επιπλοκές. Και το πιο και ορμονοθεραπεία. Στις άλλες μισές, σημαντικό, το τεστ βοηθά στον εντοη απόφαση για χημειοθεραπεία βα- πισμό εκείνων που πραγματικά χρεισίστηκε στο σκορ του τεστ Prosigna. άζονται χημειοθεραπεία, διασφαλίΤα αποτελέσματα ήταν εντυπωσιακά. ζοντας ότι δεν θα υποθεραπευτούν. Το 68% των γυναικών είχαν χαμηλό σκορ και έλαβαν μόνο ορμονοθερα- Αποζημιώνεται από τον ΕΟΠΥΥ πεία, χωρίς χημειοθεραπεία. Μετά Το τεστ αφορά γυναίκες ηλικίας 40 από πέντε χρόνια, το 93,7% αυτών ετών και άνω με πρώιμο καρκίνο του των γυναικών ήταν ελεύθερες νόσου, μαστού που είναι ορμονοθετικός και σε σύγκριση με το 94,9% εκείνων που HER2-αρνητικός. Δεν αφορά γυναίκες έλαβαν και χημειοθεραπεία. Η διαφο- με τριπλά αρνητικό καρκίνο, HER2ρά ήταν μόλις 1,2%, ποσοστό τόσο θετικό καρκίνο ή γυναίκες κάτω των μικρό που οι ερευνητές έκριναν ότι η 40 ετών, των οποίων η βιολογία και παράλειψη της χημειοθεραπείας ήταν τα πρότυπα κινδύνου διαφέρουν. εξίσου ασφαλής. Στην Ελλάδα, το τεστ Prosigna έχει Όπως δήλωσε ο καθηγητής Rob Stein εγκριθεί και αποζημιώνεται από τον από το Πανεπιστημιακό Κολλέγιο του ΕΟΠΥΥ στην τιμή των 2.800 ευρώ, Λονδίνου, τα ευρήματα δείχνουν ότι σύμφωνα με απόφαση του Υπουρπολλές ασθενείς μπορούν με ασφά- γείου Υγείας που δημοσιεύθηκε τον λεια να αποφύγουν τη χημειοθερα- Αύγουστο του 2026. Συνταγογρα-

φείται αποκλειστικά από ογκολόγους και απευθύνεται σε γυναίκες με ορμονοθετικό, HER2-αρνητικό καρκίνο του μαστού που έχουν υποβληθεί σε μαστεκτομή ή θεραπεία διατήρησης του μαστού. Η αποζημίωση καλύπτει τόσο τις μετεμμηνοπαυσιακές γυναίκες με αρνητικούς λεμφαδένες όσο και εκείνες με θετικούς λεμφαδένες. Αυτό σημαίνει ότι οι Ελληνίδες ασθενείς έχουν πλέον πρόσβαση σε ένα εργαλείο που μπορεί να τις βοηθήσει να λάβουν πιο τεκμηριωμένες αποφάσεις για τη θεραπεία τους, χωρίς οικονομική επιβάρυνση. Η μελέτη αυτή αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης αλλαγής στην ογκολογία. Από τη θεραπεία που βασίζεται σε γενικά χαρακτηριστικά, περνάμε στη θεραπεία που βασίζεται στη βιολογία κάθε όγκου. Παρόμοια γονιδιακά τεστ χρησιμοποιούνται ήδη σε άλλους καρκίνους, όπως του πνεύμονα, του εντέρου και του προστάτη. Όπως σημειώνει η έκθεση «Cancer Progress Report 2026» της AACR (American Association for Cancer Research), η υγρή βιοψία και τα γονιδιακά τεστ αποτελούν μέρος των τεχνολογιών που θα καθορίσουν το μέλλον της ογκολογίας. Το μήνυμα για τις ασθενείς είναι σαφές. Η χημειοθεραπεία δεν είναι πάντα απαραίτητη. Με τη βοήθεια του τεστ Prosigna, οι γυναίκες με την πιο κοινή μορφή πρώιμου καρκίνου του μαστού μπορούν πλέον να λαμβάνουν αποφάσεις, βασισμένες σε πραγματικά δεδομένα για τη βιολογία του όγκου τους, αποφεύγοντας περιττές θεραπείες και διατηρώντας παράλληλα την προστασία τους έναντι της νόσου. u

| περί υγείας |

19/10/2026 3:56:50 μμ

Συνεχίζεται το «ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ»

Ξεκινά ο νέος κύκλος για δωρεάν, προληπτικές εξετάσεις μαστού, σε γυναίκες 45-74 ετών, με ένα απλό SMS.

Ξ

εκίνησε η σταδιακή αποστολή των πρώτων SMS με τα ηλεκτρονικά παραπεμπτικά για τις δωρεάν προληπτικές εξετάσεις καρκίνου του μαστού, στο πλαίσιο της συνέχισης του Εθνικού Προγράμματος Πρόληψης «ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ». Το πρόγραμμα αποτελεί πλέον μόνιμη εθνική πολιτική υγείας και χρηματοδοτείται εξ ολοκλήρου από εθνικούς πόρους, διασφαλίζοντας την καθολική και δωρεάν πρόσβαση όλων των δικαιούχων σε προληπτικούς ελέγχους για την έγκαιρη διάγνωση και την προστασία της υγείας. Οι δικαιούχοι, το είδος και η συχνότητα διενέργειας των εξετάσεων καθορίζεται με βάση τις ευρωπαϊκές κατευθυντήριες οδηγίες και τη σχετική γνωμοδότηση της Εθνικής Επιτροπής Εμπειρογνωμόνων Δημόσιας Υγείας. Για τον νέο κύκλο πρόληψης του καρκίνου του μαστού οι δικαιούχοι ανέρχονται σε 2.385.935 γυναίκες, ηλικίας 45-74 ετών, ασφαλισμένες και ανασφάλιστες. Με άυλη συνταγογράφηση: Οι γυναίκες που έχουν ενεργοποιήσει την άυλη συνταγογράφηση, λαμβάνουν το ηλεκτρονικό παραπεμπτικό μέσω SMS. Χωρίς άυλη συνταγογράφηση: Όσες γυναίκες δεν έχουν ενεργοποιήσει την άυλη συνταγογράφηση, μπορούν να ενημερωθούν και να προγραμματίσουν το ραντεβού τους δωρεάν μόνο με το ΑΜΚΑ τους μέσω της πλατφόρμας proliptikes.gov.gr. Μπαίνοντας στην πλατφόρμα, βλέπουν τα συνεργαζόμενα κέντρα στην περιοχή τους και τα τηλέφωνα επικοινωνίας. Μπορούν να κλείσουν ραντεβού μόνο με το ΑΜΚΑ τους και να κάνουν τις εξετάσεις τους.

προλαμβανω - ADV Intermed_R.indd 25

Δωρεάν εξετάσεις: Ψηφιακή μαστογραφία και, εφόσον προκύψει ένδειξη, υπερηχογράφημα μαστών. Τα στοιχεία της συνολικής αποτίμησης του «ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ» μέχρι σήμερα, επιβεβαιώνουν την καθοριστική σημασία της πρόληψης: n Περισσότεροι από 7 εκατομμύρια πολίτες έχουν πραγματοποιήσει δωρεάν προληπτικές εξετάσεις στο πλαίσιο του προγράμματος «ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ». n 500.301 πολίτες έχουν εντοπιστεί έγκαιρα με ευρήματα, που απαιτούν περαιτέρω διερεύνηση ή ιατρική αντιμετώπιση. n Στο πλαίσιο του πρώτου κύκλου του προγράμματος έκαναν ψηφιακή μαστογραφία 1.267.026 γυναίκες, ενώ 87.231 γυναίκες εντοπίστηκαν έγκαιρα με ευρήματα. n Περισσότερες από 6.000 γυναίκες διαγνώστηκαν έγκαιρα με καρκίνο του μαστού σε αρχικό στάδιο, γεγονός που αυξάνει θεαματικά τα ποσοστά πλήρους ίασης.

Ο υπουργός Υγείας, Άδωνις Γεωργιάδης, δήλωσε: «Το πρόγραμμα “ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ” συνεχίζεται και αποτελεί πλέον μόνιμη εθνική πολιτική υγείας, με χρηματοδότηση εξ ολοκλήρου από εθνικούς πόρους. Κάνουμε πράξη τη δέσμευσή μας να εξασφαλίσουμε σε κάθε δικαιούχο δωρεάν πρόσβαση στην πρόληψη, είτε είναι ασφαλισμένος είτε ανασφάλιστος. Με την αποστολή των πρώτων SMS ξεκινά ο νέος κύκλος προληπτικών εξετάσεων για τον καρκίνο του μαστού, που αφορά περισσότερες από 2,3 εκατομμύρια γυναίκες, ηλικίας 45 έως 74 ετών. Τα αποτελέσματα του πρώτου κύκλου δείχνουν την αξία αυτής της προσπάθειας: Περισσότερες από 6.000 γυναίκες διαγνώστηκαν έγκαιρα με καρκίνο του μαστού σε αρχικό στάδιο και απέκτησαν τη δυνατότητα να λάβουν εγκαίρως την κατάλληλη θεραπεία». Με την ευκαιρία της αποστολής των SMS, η αναπληρώτρια υπουργός Υγείας, Ειρήνη Αγαπηδάκη, δήλωσε: «Πίσω από τους αριθμούς και τα SMS δεν βρίσκονται στατιστικές, αλλά άνθρωποι, γυναίκες, οι οικογένειές μας. Ξέρουμε πόσο αγωνιά μια γυναίκα, πόσο συχνά αναβάλλει τη φροντίδα του εαυτού της γιατί προηγούνται πάντα οι άλλοι. Γι’ αυτό φροντίσαμε το «ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ» να γίνει μόνιμο, δωρεάν και εύκολο για όλες. Μην το αφήσετε για αύριο. Ένα απλό παραπεμπτικό στο τηλέφωνο μπορεί κυριολεκτικά να σώσει ζωές. Εμείς είμαστε εδώ, για να μη νιώθει καμία γυναίκα μόνη της σε αυτήν τη διαδρομή». u

19/10/2026 3:57:44 μμ

Keytruda: Για ποιες μορφές καρκίνου ενδείκνυται Ένα ανοσοθεραπευτικό φάρμακο που μπορεί να χορηγηθεί σε ένα ευρύ φάσμα κακοηθειών.

H

φαρμακευτική θεραπεία του καρκίνου βρίσκεται εδώ και μια δεκαετία σε μετάβαση. Από τα κλασικά κυτταροτοξικά φάρμακα, που σκοτώνουν ανεξαιρέτως όλα τα ταχέως πολλαπλασιαζόμενα κύτταρα, έχουμε περάσει σε μια νέα εποχή ανοσοθεραπείας, όπου το φάρμακο δεν επιτίθεται απευθείας στον όγκο, αλλά ενεργοποιεί το ίδιο το ανοσοποιητικό σύστημα του ασθενούς για να τον καταπολεμήσει. Πρωτοπόρος αυτής της αλλαγής είναι το Keytruda (πεμπρολιζουμάμπη) που έχει μεταμορφώσει την πρόγνωση πολλών μορφών καρκίνου. Το Keytruda είναι ένα μονοκλωνικό αντίσωμα, μια μεγάλη πρωτεΐνη που έχει σχεδιαστεί για να προσδένεται με εξαιρετική εκλεκτικότητα σε έναν συγκεκριμένο στόχο. Ο στόχος είναι ο υποδοχέας PD-1 (Programmed cell death protein 1), μια πρωτεΐνη στην επιφάνεια των Τ-λεμφοκυττάρων του ανοσοποιητικού συστήματος. Ο PD-1 λειτουργεί ως «φρένο» του ανοσοποιητικού: όταν ενεργοποιείται, στέλνει σήμα στα Τ-κύτταρα να σταματήσουν να επιτίθενται, προστατεύοντας έτσι τους υγιείς ιστούς από αυτοάνοση καταστροφή. Ορισμένες μορφές κακοήθειας, όμως, εκμεταλλεύονται αυτόν τον μηχανισμό: εκφράζουν στην επιφάνειά τους μια πρωτεΐνη που ονομάζεται PD-L1, η οποία συνδέεται με τον PD-1 και «πατάει το φρένο» στα Τκύτταρα, επιτρέποντας στον όγκο να διαφύγει από την ανοσολογική επίθεση. Το Keytruda μπλοκάρει την αλληλεπίδραση PD-1/ PD-L1. Με αυτόν τον τρόπο, απελευθερώνει τα Τκύτταρα από την αναστολή και τους επιτρέπει να αναγνωρίσουν και να καταστρέψουν τα καρκινικά κύτταρα. Δεν είναι ότι το φάρμακο «σκοτώνει» τον καρκίνο, είναι ότι επιτρέπει στον οργανισμό να τον αντιμετωπίζει από μόνος του. Ήταν το πρώτο φάρμακο της κατηγορίας του, που εγκρίθηκε το 2014, για το προχωρημένο μελάνωμα.

το «φρένο», μπορεί να στραφεί εναντίον υγιών οργάνων. Οι πιο συχνές παρενέργειες είναι η θυρεοειδίτιδα (υποθυρεοειδισμός), η πνευμονίτιδα, η κολίτιδα, η ηπατίτιδα και οι δερματικές αντιδράσεις. Συνήθως είναι διαχειρίσιμες με κορτικοστεροειδή, αλλά σε σπάνιες περιπτώσεις μπορεί να είναι σοβαρές ή και απειλητικές για τη ζωή.

Σε ποιες περιπτώσεις χορηγείται

Από την πρώτη έγκρισή του για το μελάνωμα, το Keytruda έχει διευρύνει θεαματικά τις ενδείξεις του. Σήμερα χορηγείται – σε διάφορες γραμμές θεραπείας, ως μονοθεραπεία ή σε συνδυασμό με άλλα φάρμακα – σε ένα ευρύ φάσμα συμπαγών όγκων και αιματολογικών κακοηθειών. Χορηγείται, μεταξύ άλλων, για τον τριπλά αρνητικό καρκίνο του μαστού, μια ιδιαίτερα επιθετική μορφή. Ο καρκίνος του μαστού δεν είναι μία νόσος, είναι πολλές, ανάλογα με το μοριακό προφίλ του όγκου. Το Keytruda έχει θέση μόνο στον τριπλά αρνητικό καρκίνο του μαστού, δηλαδή σε όγκους χωρίς υποδοχείς οιστρογόνων, χωρίς υποδοχείς προγεστερόνης και χωρίς υπερέκφραση HER2. Πρόκειται για το 10% έως 15% όλων των περιπτώσεων καρκίνου του μαστού, αλλά είναι η πιο επιθετική μορφή, με τη μεγαλύτερη πιθανότητα υποτροπής μέσα στα πρώτα πέντε χρόνια, και εμφανίζεται συχνότερα σε νεότερες γυναίκες και σε φορείς μετάλλαξης BRCA1. Ακριβώς επειδή η νόσος αυτή δεν έχει τους «κλασικούς» στόχους (οιστρογόνα, HER2) πάνω στους οποίους βασίζονται άλλες στοχευμένες θεραπείες, η ανοσοθεραπεία ήρθε να καλύψει ένα κενό που ήταν, μέχρι πρόσφατα, πολύ δύσκολο να κλείσει. Σε γυναίκες με πρώιμο, αλλά υψηλού κινδύνου, τριπλά αρνητικό καρκίνο του

μαστού, το πρωτόκολλο συνδυάζει Keytruda με χημειοθεραπεία πριν από το χειρουργείο, και συνεχίζει με Keytruda μόνο του για μήνες μετά.

Η ελληνική πραγματικότητα

Στην Ελλάδα, το Keytruda είναι διαθέσιμο μέσω του ΕΟΠΥΥ και χαρακτηρίζεται ως Φάρμακο Υψηλού Κόστους (ΦΥΚ). Χορηγείται αποκλειστικά σε νοσοκομειακό περιβάλλον, μετά από έγκριση της αρμόδιας επιτροπής. Το 2024, ο ΕΟΠΥΥ θέσπισε κλειστό προϋπολογισμό για το σκεύασμα, συνολικού ύψους περίπου 54,7 εκατομμυρίων ευρώ για τα έτη 20242025, γεγονός που αντανακλά τόσο την υψηλή τιμή του φαρμάκου όσο και την προσπάθεια ελέγχου της φαρμακευτικής δαπάνης. Ενδεικτικά, η τιμή του Keytruda στην Ελλάδα ανέρχεται σε περίπου 6.500 ευρώ για το φιαλίδιο των 4ml (100mg). Για τον ασθενή, ωστόσο, το κόστος καλύπτεται πλήρως από τον ΕΟΠΥΥ, εφόσον πληρούνται οι προϋποθέσεις ένδειξης. Η πρόκληση στην Ελλάδα δεν είναι το κόστος, αλλά η πρόσβαση, δηλαδή η έγκαιρη διάθεση του φαρμάκου στα νοσοκομεία και η έγκριση για τις διευρυνόμενες ενδείξεις του. Σε κλινικές δοκιμές, το 31% των ασθενών που έλαβαν συνδυασμό Keytruda και axitinib διέκοψαν τη θεραπεία λόγω παρενεργειών, ενώ το 27% χρειάστηκε κορτικοστεροειδή σε δόση πάνω από τα 40mg ημερησίως για τη διαχείριση ανοσοεπαγόμενης αντίδρασης. Η έγκαιρη αναγνώριση και η κατάλληλη διαχείριση από έμπειρη ογκολογική ομάδα είναι κρίσιμες. Το Keytruda δεν είναι πανάκεια. Δεν ανταποκρίνονται όλοι οι ασθενείς σε αυτό και η αποτελεσματικότητά του εξαρτάται από βιοδείκτες, όπως η έκφραση του PD-L1. Ωστόσο, για εκείνους που ανταποκρίνονται, η διαφορά μπορεί να είναι δραματική. u Ζ. Ψ.

Keytruda και κλασική χημειοθεραπεία Η διαφορά τους είναι θεμελιώδης. Τα κυτταροτοξικά φάρμακα (οι κλασικές χημειοθεραπείες) είναι μικρά μόρια που εισέρχονται στα κύτταρα και διαταράσσουν τον πολλαπλασιασμό τους. Δεν μπορούν να διακρίνουν τα καρκινικά από τα υγιή, οπότε πλήττουν όλα τα ταχέως διαιρούμενα κύτταρα: τον βλεννογόνο του γαστρεντερικού, τον μυελό των οστών, τα θυλάκια των τριχών. Αυτό εξηγεί τις γνωστές παρενέργειες: ναυτία, αλωπεκία, καταστολή του ανοσοποιητικού, κόπωση. Η ένταση των παρενεργειών περιορίζει τη δόση που μπορεί να χορηγηθεί, άρα και την αποτελεσματικότητα. Το Keytruda, ως μεγάλη πρωτεΐνη, δεν εισέρχεται στα κύτταρα. Δρα στον εξωκυττάριο χώρο, στους υποδοχείς των ανοσοκυττάρων. Είναι εξαιρετικά εκλεκτικό και βλάπτει πολύ λιγότερο τους υγιείς ιστούς. Οι παρενέργειές του είναι διαφορετικής φύσης. Δεν είναι η τοξικότητα στα ταχέως διαιρούμενα κύτταρα, αλλά οι αυτοάνοσες αντιδράσεις, επειδή το ανοσοποιητικό, απελευθερωμένο από

4

ΖΨ keytruda_L.indd 4

| περί υγείας |

19/10/2026 3:58:23 μμ

Εμμηνόπαυση και χρόνιος πόνος Μία στις δύο γυναίκες στη μέση ηλικία βιώνει συμπτώματα που επηρεάζουν την καθημερινότητά της.

Π

ερίπου μία στις δύο γυναίκες στη μέση ηλικία βιώνει χρόνιο πόνο, σύμφωνα με τη νέα επιστημονική ανασκόπηση της International Menopause Society (IMS). Παρότι μπορεί να επηρεάζει τον ύπνο, την εργασία και τις καθημερινές δραστηριότητες, ο πόνος, συχνά, παραμένει ανεπαρκώς αναγνωρισμένος και αντιμετωπίσιμος. Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Εμμηνόπαυσης, στις 18 Οκτωβρίου, η Ελληνική Εταιρεία Εμμηνόπαυσης (ΕΛ.ΕΤ.ΕΜ) αναδεικνύει την ανάγκη οι γυναίκες να αναγνωρίζουν τα συμπτώματά τους και να έχουν πρόσβαση σε φροντίδα που ανταποκρίνεται στις ανάγκες τους. Το φετινό μήνυμα, «Χρόνιος πόνος στη μέση ηλικία – Από την αναγνώριση στην τεκμηριωμένη φροντίδα», θέτει μια σαφή προτεραιότητα: ο πόνος να λαμβάνεται σοβαρά υπόψη, οι αιτίες του να διερευνώνται και η αντιμετώπισή του να βασίζεται στα επιστημονικά δεδομένα. Η συχνότητά του δεν σημαίνει ότι αποτελεί αναπόφευκτο μέρος της εμμηνόπαυσης ή ότι οι γυναίκες πρέπει να μάθουν να ζουν με αυτόν. Η εμμηνόπαυση είναι μια φυσιολογική φάση της ζωής, αλλά οι αλλαγές που τη συνοδεύουν μπορούν να επηρεάσουν ουσιαστικά την καθημερινότητα. Εξάψεις, διαταραχές ύπνου, κόπωση, μεταβολές στη διάθεση και δυσκολία συγκέντρωσης μπορεί να συνυπάρχουν με πόνο στις αρθρώσεις και στους

εμμηνοπαυση πονος - ADV farmacyn_R.indd 25

μυς ή με άλλες καταστάσεις, όπως η ημικρανία και ο χρόνιος πόνος στην περιοχή της λεκάνης. Όταν τα συμπτώματα αλληλεπιδρούν, η επιβάρυνση μπορεί να είναι μεγαλύτερη: ο πόνος δυσκολεύει τον ύπνο και την κίνηση, ενώ ο ανεπαρκής ύπνος και η κόπωση μπορούν με τη σειρά τους να κάνουν τον πόνο δυσκολότερο στη διαχείριση. Ιδιαίτερα συχνός είναι ο μυοσκελετικός πόνος. Η ανασκόπηση της IMS παραθέτει στοιχεία σύμφωνα με τα οποία αφορά περίπου το 71% των γυναικών στην περιεμμηνόπαυση, δηλαδή κατά τη μετάβαση προς την εμμηνόπαυση. Το εύρημα αυτό αφορά τον πόνο στους μυς και στις αρθρώσεις, ανεξάρτητα από τη διάρκειά του. Χρόνιος θεωρείται ο πόνος που επιμένει ή επανέρχεται για περισσότερο από τρεις μήνες. Οι ορμονικές μεταβολές μπορούν να επηρεάζουν την εμφάνιση και την ένταση του πόνου, αλλά αποτελούν μέρος μιας πιο σύνθετης εικόνας, στην

οποία συμμετέχουν η ηλικία, η μυοσκελετική υγεία, ο ύπνος, η διάθεση και η σωματική δραστηριότητα. Γι’ αυτό κάθε επίμονος πόνος χρειάζεται αξιολόγηση και δεν πρέπει να αποδίδεται αυτόματα στην εμμηνόπαυση. Όταν επιδεινώνεται, αλλάζει ή περιορίζει τις καθημερινές δραστηριότητες, η γυναίκα χρειάζεται να ζητά ιατρική βοήθεια, χωρίς να περιμένει να συμπληρωθούν τρεις μήνες. «Ο πόνος δεν πρέπει να θεωρείται “φυσιολογικός” μόνο και μόνο επειδή μια γυναίκα βρίσκεται στη μέση ηλικία ή στην εμμηνόπαυση. Είναι σημαντικό οι γυναίκες να μιλούν για τα συμπτώματά τους, να ζητούν ιατρική αξιολόγηση και να γνωρίζουν ότι υπάρχουν δυνατότητες αντιμετώπισης. Η σωστή ενημέρωση και η εξατομικευμένη φροντίδα μπορούν να κάνουν ουσιαστική διαφορά στην καθημερινότητα και στην ποιότητα ζωής τους», επισημαίνει η πρόεδρος της Ελληνικής Εταιρείας Εμμηνόπαυσης, Αθανασία Παππά. Η μετάβαση από την αναγνώριση στη φροντίδα προϋποθέτει να εξετάζονται μαζί ο πόνος, τα συμπτώματα της εμμηνόπαυσης και το συνολικό ιστορικό της γυναίκας. Ανάλογα με τις ανάγκες της, η αντιμετώπιση μπορεί να περιλαμβάνει κατάλληλη άσκηση, φυσικοθεραπεία, παρεμβάσεις για τον ύπνο και φαρμακευτική αγωγή, με συνεργασία διαφορετικών ειδικοτήτων όπου απαιτείται. u

19/10/2026 3:59:30 μμ

Υπέρηχος και διάχυτη οπτική τομογραφία

Η τεχνολογία που μειώνει τις περιττές βιοψίες μαστού, βελτιώνοντας την ακρίβεια της διάγνωσης.

K

άθε χρόνο στις ΗΠΑ πραγματοποιούνται πάνω από 1 εκατομμύριο βιοψίες μαστού, αλλά το 80% από αυτές είναι καλοήθεις. Μια νέα τεχνολογία που συνδυάζει τον συμβατικό υπέρηχο με τη διάχυτη οπτική τομογραφία (DOT) υπόσχεται να αλλάξει αυτή την εικόνα, μειώνοντας τις περιττές βιοψίες κατά 25% και προσφέροντας ταχύτερη, πιο άνετη και πιο οικονομική διάγνωση. Ο υπέρηχος είναι ευρέως διαδεδομένος στη διάγνωση του καρκίνου του μαστού. Μπορεί να δείξει με αξιοπιστία αν ένα ογκίδιο είναι γεμάτο υγρό – που σημαίνει ότι είναι απίθανο να είναι καρκίνος. Ωστόσο, δεν μπορεί να καθορίσει με βεβαιότητα αν μια συμπαγής μάζα είναι καλοήθης ή καρκινική. Αυτό αναγκάζει τους γιατρούς να παραπέμπουν τις γυναίκες για βιοψία, τη μόνη οριστική μέθοδο διάγνωσης. Το πρόβλημα είναι ότι οι περισσότερες βιοψίες δεν ανιχνεύουν καρκίνο. Στις ΗΠΑ, πάνω από 1 εκατομμύριο βιοψίες μαστού γίνονται ετησίως και περίπου 80% είναι καλοήθεις. Οι περιττές βιοψίες συνδέονται με αυξημένο άγχος, επιπλοκές από τη διαδικασία και σημαντικό κόστος για το σύστημα υγείας.

Τι είναι η διάχυτη οπτική τομογραφία (DOT)

Η διάχυτη οπτική τομογραφία (Diffuse Optical Tomography – DOT) είναι μια απεικονιστική τεχνολογία που χρησιμοποιεί υπέρυθρο φως για να μετρήσει τη συνολική συγκέντρωση αιμοσφαιρίνης και τα επίπεδα οξυγόνου στον μαστό. Δεν απαιτεί έγχυση σκιαγραφικού. Γιατί έχει σημασία αυτό; Ο καρκίνος του μαστού αναπτύσσεται όταν ο όγκος σχηματίζει νέα αιμοφόρα αγγεία και καταναλώνει περισσότερο οξυγόνο. Αυτό σημαίνει ότι οι καρκινικοί όγκοι έχουν υψηλότερα επίπεδα αιμοσφαιρίνης και χαμηλό-

6

τερα επίπεδα οξυγόνου από τους καλοήθεις. Η DOT μπορεί να ανιχνεύσει αυτές τις βιολογικές διαφορές. Μια μελέτη, με επικεφαλής ερευνητές από το Πανεπιστήμιο του Κονέκτικατ, αξιολόγησε 226 ασθενείς που είχαν παραπεμφθεί για βιοψία μαστού. Οι ασθενείς είχαν είτε καρκίνο είτε καλοήθεις μάζες, επιβεβαιωμένες με βιοψία. Οι ακτινολόγοι αρχικά αξιολόγησαν κάθε ασθενή με τυπικές μεθόδους απεικόνισης (υπέρηχος, μαστογραφία). Στη συνέχεια, εξέτασαν πρόσθετες πληροφορίες από τις εικόνες DOT. Τα αποτελέσματα ήταν εντυπωσιακά. Οι καρκινικές βλάβες είχαν σημαντικά υψηλότερα επίπεδα αιμοσφαιρίνης και χαμηλότερα επίπεδα οξυγόνου από τις καλοήθεις. Οι πιο επιθετικοί καρκίνοι είχαν ακόμα υψηλότερη αιμοσφαιρίνη και χαμηλότερο οξυγόνο. Όταν οι ακτινολόγοι χρησιμοποίησαν τις μετρήσεις DOT, οι βιοψίες καλοηθών όγκων μειώθηκαν κατά 25%. Το ποσοστό ψευδώς αρνητικών ήταν 1,8% – ποσοστό που συμβαδίζει με τις ιατρικές κατευθυ-

ντήριες γραμμές που συνιστούν παρακολούθηση αντί για άμεση βιοψία.

Τι σημαίνει για τις γυναίκες

1) Λιγότερες περιττές βιοψίες: Η μείωση των βιοψιών κατά 25% σημαίνει ότι εκατοντάδες χιλιάδες γυναίκες μπορούν να αποφύγουν μια επεμβατική διαδικασία που προκαλεί άγχος, πόνο, πιθανές επιπλοκές και ουλές. Για κάθε 100 γυναίκες που υποβάλλονται σε βιοψία, οι 25 θα μπορούσαν να την αποφύγουν με ασφάλεια. 2) Λιγότερο άγχος: Η αναμονή για τα αποτελέσματα μιας βιοψίας είναι μια από τις πιο αγχώδεις εμπειρίες για μια γυναίκα. Η μείωση των περιττών βιοψιών μειώνει και τον ψυχολογικό αντίκτυπο. 3) Μείωση κόστους: Η μείωση κατά 25% θα μπορούσε να εξοικονομήσει εκατομμύρια ευρώ ετησίως για τα συστήματα υγείας. 4) Ταχύτερη διάγνωση: Ο συνδυασμός υπερήχου και DOT είναι μη επεμβατικός και μπορεί να πραγματοποιηθεί σε πραγματικό χρόνο. Αυτό σημαίνει ότι

οι γυναίκες μπορούν να λάβουν απαντήσεις πιο γρήγορα, χωρίς να περιμένουν τα αποτελέσματα μιας βιοψίας. 5) Καλύτερη κατηγοριοποίηση κινδύνου: Η DOT μπορεί να διακρίνει όχι μόνο καλοήθεις από καρκινικές μάζες, αλλά και πόσο επιθετικός είναι ένας καρκίνος. Αυτό επιτρέπει πιο στοχευμένη θεραπεία.

Τι σημαίνει για το μέλλον

Ο καρκίνος του μαστού είναι ο πιο συχνά διαγιγνωσκόμενος καρκίνος στις γυναίκες παγκοσμίως. Το 2022 καταγράφηκαν περίπου 2,3 εκατομμύρια νέα περιστατικά και 670.000 θάνατοι. Αν συνεχιστούν αυτοί οι ρυθμοί, οι ερευνητές εκτιμούν ότι το 2050 θα σημειωθούν περίπου 1,1 εκατομμύριο θάνατοι από καρκίνο του μαστού. Πιο ακριβή, μη επεμβατικά διαγνωστικά εργαλεία μπορούν να μειώσουν τις περιττές βιοψίες και να οδηγήσουν σε πιο ακριβείς και αποτελεσματικές διαγνώσεις. Εκτός από τον υπέρηχο, οι ερευνητές έχουν εξερευνήσει τον συνδυασμό της DOT με μαστογραφία ακτίνων Χ, 3D μαστογραφία και μαγνητική τομογραφία (MRI). Ωστόσο, τα συστήματα DOT με μαστογραφία και MRI είναι πιο δύσκολο να χρησιμοποιηθούν στη ρουτίνα της κλινικής πράξης σε σύγκριση με τον υπέρηχο, ο οποίος είναι φορητός και ευρέως διαθέσιμος. Ο συνδυασμός υπερήχου και διάχυτης οπτικής τομογραφίας μπορεί να βελτιώσει την ακρίβεια της διάγνωσης του καρκίνου του μαστού και να μειώσει τις περιττές βιοψίες. Η τεχνολογία δεν αντικαθιστά τη βιοψία για τη διάγνωση του καρκίνου, η οποία παραμένει η οριστική μέθοδος. Μπορεί, όμως, να βοηθήσει τους γιατρούς να αποφασίσουν ποιες γυναίκες χρειάζονται πραγματικά βιοψία και ποιες μπορούν να παρακολουθηθούν με ασφάλεια. Όπως σημειώνουν οι ερευνητές, η ελαχιστοποίηση των αποφεύξιμων επεμβάσεων μπορεί να διατηρήσει την ποιότητα ζωής των ασθενών και να μειώσει το κόστος Λ. Κ. υγειονομικής περίθαλψης. u

| περί υγείας |

ΖΨ τομογραφια_L.indd 6

19/10/2026 4:00:00 μμ

Μπορεί η απώλεια βάρους να μειώσει τον κίνδυνο για καρκίνο του μαστού;

H

Νέα επιστημονικά δεδομένα σχετικά με τη χρήση αγωνιστών GLP-1 ανοίγουν τον δρόμο για περαιτέρω έρευνα.

ευρεία χρήση των αγωνιστών του υποδοχέα GLP-1 για την αντιμετώπιση της παχυσαρκίας και του σακχαρώδους διαβήτη έχει δημιουργήσει ένα νέο και ιδιαίτερα ενδιαφέρον ερώτημα στην ογκολογία: θα μπορούσαν φάρμακα, όπως η σεμαγλουτίδη και η τιρζεπατίδη, πέρα από την απώλεια βάρους και τη βελτίωση της μεταβολικής υγείας, να επηρεάζουν και τον κίνδυνο εμφάνισης ή την πορεία του καρκίνου του μαστού; Οι ιατροί της Θεραπευτικής Κλινικής (Νοσοκομείο Αλεξάνδρα) της Ιατρικής Σχολής του ΕΚΠΑ, Θεοδώρα Ψαλτοπούλου (καθηγήτρια Θεραπευτικής - Επιδημιολογίας - Προληπτικής Ιατρικής, παθολόγος), Μαρία Καπαρέλου (πα-

θολόγος - ογκολόγος) σχετίστηκε με περίπου και Θάνος Δημόπουλος 16% χαμηλότερο σχετι(καθηγητής Θεραπευκό κίνδυνο εμφάνισης τικής - Ογκολογίας - Αιτης νόσου. Μετά από ματολογίας, διευθυντής στατιστική εξισορρόπηΘεραπευτικής Κλινικής, ση των δύο πληθυσμών, Νοσοκομείο Αλεξάνδρα, καρκίνος του μαστού τ. πρύτανης ΕΚΠΑ) αναεμφανίστηκε στο 2,95% φέρουν ότι το ερώτημα των γυναικών που λάμΘάνος Δημόπουλος έχει ιδιαίτερη σημασία, βαναν GLP-1 έναντι (καθηγητής καθώς η παχυσαρκία 3,07% εκείνων που δεν Ιατρικής ΕΚΠΑ) συνδέεται με αυξημένο λάμβαναν. Ιδιαίτερο ενκίνδυνο εμφάνισης καρδιαφέρον παρουσιάζει κίνου του μαστού, ιδιαίτο γεγονός ότι η συσχέτερα μετά την εμμηνόπαυση, αλλά τιση ήταν περισσότερο εμφανής σε και με δυσμενέστερες εκβάσεις μετά γυναίκες με σοβαρή παχυσαρκία, τη διάγνωση. Ο λιπώδης ιστός απο- οικογενειακό ιστορικό ή καλοήθεις τελεί έναν μεταβολικά και ενδοκρι- παθήσεις του μαστού και, κυρίως, νικά ενεργό ιστό, ενώ η παχυσαρκία στις μετεμμηνοπαυσιακές γυναίκες. συνοδεύεται από χρόνια φλεγμονή, Μια δεύτερη μεγάλη μελέτη προαντίσταση στην ινσουλίνη και ορ- σέγγισε το ζήτημα από την πλευρά μονικές και μεταβολικές μεταβολές της ανίχνευσης του καρκίνου. Μεταπου μπορούν να δημιουργήσουν ξύ περισσότερων από 111.000 γυένα περιβάλλον ευνοϊκό για την ανά- ναικών ηλικίας 45 έως 80 ετών που πτυξη του καρκίνου. υποβλήθηκαν σε απεικόνιση μαΝέα δεδομένα που παρουσιάστηκαν στού, η προηγούμενη χρήση GLP-1 στο ετήσιο συνέδριο της American συσχετίστηκε με μικρότερη πιθαSociety of Clinical Oncology (ASCO) νότητα διάγνωσης καρκίνου. Μετά 2026 εξετάζουν για πρώτη φορά την προσαρμογή για παράγοντες, σε μεγάλους πληθυσμούς τη σχέση όπως η ηλικία, ο δείκτης μάζας σώτων GLP-1 με την πρόληψη, την ανί- ματος, η πυκνότητα του μαστού και χνευση και την έκβαση του καρκί- ο σακχαρώδης διαβήτης, καρκίνος νου του μαστού. ανιχνεύθηκε στο 1,6% των γυναικών Σε αναδρομική μελέτη 80.480 που είχαν λάβει GLP-1 έναντι 2,3% γυναικών με παχυσαρκία και στην ομάδα ελέγχου. αυξημένο κίνδυνο ανάπτυ- Ενθαρρυντικά ήταν και τα δεδομέξης καρκίνου του μαστού να για γυναίκες που είχαν ήδη διλόγω γενετικών, οικογενεια- αγνωστεί με καρκίνο του μαστού. κών ή άλλων παραγόντων, η Σε ανάλυση 137.489 ασθενών με χρήση αγωνιστών GLP-1 συ- διηθητικό καρκίνο, η χρήση GLP-1

συσχετίστηκε, μετά από προσαρμογή για σημαντικούς προγνωστικούς παράγοντες, με υψηλότερη πενταετή συνολική επιβίωση δηλαδή 95,8% έναντι 91,3%. Ωστόσο, τα αποτελέσματα χρειάζονται προσεκτική ερμηνεία. Και οι τρεις μελέτες είναι μελέτες παρατήρησης και επομένως μπορούν να αναδείξουν συσχετίσεις, όχι να αποδείξουν αιτιώδη σχέση. Δεν γνωρίζουμε ακόμη εάν ενδεχόμενο όφελος οφείλεται στην ίδια τη δράση των GLP-1, στην απώλεια βάρους, στη βελτίωση του μεταβολικού και καρδιαγγειακού προφίλ ή σε άλλες διαφορές μεταξύ των γυναικών που λαμβάνουν και εκείνων που δεν λαμβάνουν αυτά τα φάρμακα. Για τον λόγο αυτό, τα GLP-1 δεν αποτελούν σήμερα φάρμακα πρόληψης ή θεραπείας του καρκίνου του μαστού. Τα νέα δεδομένα, ωστόσο, συνιστούν ένα ιδιαίτερα ενδιαφέρον επιστημονικό σήμα, το οποίο χρειάζεται να επιβεβαιωθεί μέσα από προοπτικές, τυχαιοποιημένες κλινικές μελέτες. Παράλληλα, τα ευρήματα αναδεικνύουν τη στενή και σύνθετη σχέση ανάμεσα στην παχυσαρκία, τον μεταβολισμό και την ανάπτυξη του καρκίνου. Το κατά πόσο η αποτελεσματική αντιμετώπιση της παχυσαρκίας μπορεί, πέρα από τα ήδη γνωστά οφέλη για την υγεία, να συμβάλει και στη μείωση του κινδύνου εμφάνισης καρκίνου του μαστού αποτελεί ένα ιδιαίτερα σημαντικό ερώτημα για τα επόμενα χρόνια. u

| περί υγείας |

Δημοπουλος καρκινος μαστου_R.indd 7

7

19/10/2026 4:41:17 μμ

Καρκίνος του μαστού και χημικές ουσίες Πού βρίσκονται «κρυμμένοι» οι ογκογόνοι παράγοντες και πώς μπορεί να περιοριστεί η έκθεση σε αυτούς;

O

καρκίνος του μαστού είναι η πιο συχνά διαγιγνωσκόμενη μορφή καρκίνου στις γυναίκες παγκοσμίως. Ενώ η γενετική προδιάθεση και οι ορμονικοί παράγοντες παίζουν σημαντικό ρόλο, ένα αυξανόμενο σύνολο επιστημονικών στοιχείων υποδεικνύει ότι οι περιβαλλοντικές εκθέσεις σε συγκεκριμένες χημικές ουσίες συμβάλλουν σημαντικά στον κίνδυνο εμφάνισης της νόσου. Για μια γυναίκα που θέλει να μειώσει τον κίνδυνο, η γνώση του ποιες ουσίες μπορεί να αποφύγει και πώς να το κάνει αποτελεί ένα ουσιαστικό βήμα πρόληψης. Το 2024, το Ινστιτούτο Silent Spring, ένα αμερικανικό ερευνητικό κέντρο αφιερωμένο στη μελέτη των περιβαλλοντικών αιτιών του καρκίνου του μαστού, δημοσίευσε μια μελέτη-ορόσημο που ταυτοποίησε 921 χημικές ουσίες ικανές να προκαλέσουν όγκους μαστικών αδένων σε ζώα, να διαταράξουν τις ορμόνες ή να ενεργοποιήσουν τους υποδοχείς οιστρογόνων. Η πιο πρόσφατη ανάλυση της ίδιας ομάδας δημοσιεύθηκε το 2026 στο «Environmental Health Perspectives» και εντόπισε πού εμφανίζονται αυτές οι ουσίες στην καθημερινή ζωή: 485 από αυτές βρίσκονται σε προϊόντα φυτοφαρμάκων, 500 σε καταναλωτικά προϊόντα, 462 σε τρόφιμα, 162 στο πόσιμο νερό, 142 σε φαρμακευτικά προϊόντα και 106 σε δομικά υλικά. Η επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης, δρ Τζένιφερ Κέι, ανέφερε ότι περισσότερες από τις μισές ουσίες στη λίστα κάνουν τα κύτταρα να παράγουν περισσότερα οιστρογόνα ή προγεστερόνη, ορμόνες που είναι γνωστό ότι παίζουν ρόλο στην ανάπτυξη του καρκίνου του μαστού. Πολλές από αυτές τις ουσίες προκαλούν, επίσης, βλάβη στο DNA, γεγονός που ενισχύει περαιτέρω τον κίνδυνο.

χημικές ουσίες που εντοπίστηκαν σε σκευάσματα φυτοφαρμάκων, περίπου το ένα τρίτο (145 ουσίες) έχουν καταχωρηθεί ως δραστικές ουσίες, ενώ οι υπόλοιπες χαρακτηρίζονται ως «αδρανείς» ή «ανενεργές» –όρος που είναι παραπλανητικός, καθώς οι ουσίες αυτές συχνά δεν υποβάλλονται στο ίδιο επίπεδο δοκιμών ασφάλειας με τις δραστικές ουσίες. Η δρ Κέι επισημαίνει χαρακτηριστικά: «Τα ευρήματά μας αναδεικνύουν ένα ρυθμιστικό κενό όσον αφορά τις λεγόμενες αδρανείς ουσίες. Όταν σκεφτόμαστε την ασφάλεια των φυτοφαρμάκων, τείνουμε να επικεντρωνόμαστε στη δραστική ουσία. Ωστόσο, οι άνθρωποι εκτίθενται σε ολόκληρο το σκεύασμα και τα ευρήματα μάς δείχνουν ότι πολλές από αυτές τις άλλες χημικές ουσίες μπορεί, επίσης, να εγκυμονούν κινδύνους». Επιδημιολογικές μελέτες δείχνουν ότι οι γυναίκες που εκτίθενται επαγγελματικά σε φυτοφάρμακα, όπως οι αγρότισσες, παρουσιάζουν έως και διπλάσιο κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου του μαστού. Ακόμα και χαμηλές, ρυθμιστικά επιτρεπτές δόσεις μπορούν να προκαλέσουν αυτές τις επιδράσεις, σύμφωνα με την ανασκόπηση του Marcoccia και συνεργατών, που δημοσιεύθηκε το 2025.

Πώς μπορεί μια γυναίκα να περιορίσει την έκθεσή της

Η μείωση της έκθεσης σε αυτές τις χημικές ουσίες δεν είναι πάντα εύκολη, καθώς βρίσκονται παντού στο περιβάλλον. Ωστόσο, υπάρχουν πρακτικά βήματα που μπορεί να κάνει κάθε γυναίκα για να περιορίσει την έκθεσή της. Η πιο αποτελεσματική στρατηγική για τη μείωση της έκθεσης στα φυτοφάρμακα μέσω της διατροφής είναι η επιλογή βιολογικών προϊόντων. Είναι Φυτοφάρμακα: σημαντικό να σημειωθεί ότι ο όρος «φυσικό» Μια σημαντική πηγή έκθεσης (natural) δεν είναι συνώνυμο του «βιολογικού» Τα φυτοφάρμακα αναδεικνύονται ως μία από τις ση- (organic) και έχει ελάχιστη ρυθμιστική σημασία. μαντικότερες πηγές έκθεσης σε χημικές ουσίες που Επίσης, ο όρος «ελεύθερης βοσκής» (free-range) σχετίζονται με τον καρκίνο του μαστού. Από τις 485 δεν έχει επίσημο ορισμό και μπορεί να χρησι-

8

μοποιείται χωρίς περιορισμούς. Τα συμβατικά φρούτα και λαχανικά μπορούν να καταναλωθούν με μεγαλύτερη ασφάλεια αν πλυθούν σχολαστικά. Το καλό πλύσιμο με νερό μπορεί να αφαιρέσει σημαντικό μέρος των υπολειμμάτων φυτοφαρμάκων από την επιφάνειά τους. Αποφύγετε πλαστικά που περιέχουν BPA και φθαλικές ενώσεις. Οι φθαλικές ενώσεις (phthalates) και η δισφαινόλη Α (BPA) είναι ενδοκρινικοί διαταράκτες που βρίσκονται σε πλαστικά δοχεία, επενδύσεις κονσερβών και άλλα καταναλωτικά προϊόντα. Αποφύγετε τα αρωματισμένα προϊόντα. Τα αρώματα σε καλλυντικά, απορρυπαντικά και προϊόντα προσωπικής φροντίδας μπορεί να περιέχουν φθαλικές ενώσεις και άλλες ενδοκρινικά δραστικές ουσίες. Η επιλογή προϊόντων με την ένδειξη «χωρίς άρωμα» (fragrance-free) μπορεί να μειώσει σημαντικά την έκθεση. Επίσης, τα παλιά αντικολλητικά τηγάνια μπορεί να απελευθερώνουν υπερφθοριωμένες ενώσεις (PFAS) κατά το μαγείρεμα. Η αντικατάστασή τους με κεραμικά ή ατσάλινα σκεύη αποτελεί μια απλή αλλαγή με δυνητικό όφελος. Τα εντομοαπωθητικά, τα προϊόντα καταπολέμησης οικιακών παρασίτων, οι θεραπείες για τις ψείρες και τα απολυμαντικά μπορεί να περιέχουν τις ίδιες χημικές ουσίες που σχετίζονται με τον καρκίνο του μαστού. Η χρήση μη τοξικών εναλλακτικών λύσεων για τον έλεγχο των παρασίτων στο σπίτι είναι σημαντική. Η πρόληψη του καρκίνου του μαστού δεν μπορεί να βασιστεί αποκλειστικά στην αποφυγή χημικών ουσιών, καθώς πολλοί παράγοντες κινδύνου – γενετικοί, ορμονικοί και αναπαραγωγικοί – δεν είναι τροποποιήσιμοι. Ωστόσο, η μείωση της έκθεσης σε γνωστούς ενδοκρινικούς διαταράκτες και καρκινογόνες ουσίες, ιδιαίτερα κατά τα κρίσιμα αναπτυξιακά παράθυρα της εφηβείας, της εγκυμοσύνης και του θηλασμού, αποτελεί μια H. A. λογική και προληπτική στρατηγική. u

| περί υγείας |

ΖΨ χημικες ουσιες_L.indd 8

19/10/2026 4:00:41 μμ

Πυκνοί μαστοί και μαστογραφία Η τομοσύνθεση παρέχει πιο ακριβή απεικόνιση σε γυναίκες με υψηλότερη πυκνότητα μαστού.

H

μαστογραφία παραμένει ο ακρογωνιαίος λίθος του προσυμπτωματικού ελέγχου για τον καρκίνο του μαστού. Ωστόσο, για ένα σημαντικό ποσοστό γυναικών η εξέταση αυτή έχει έναν σημαντικό περιορισμό: τον πυκνό μαστικό ιστό. Ο μαστός αποτελείται από λιπώδη, ινώδη και αδενικό ιστό. Όταν ο αδενικός και ο ινώδης ιστός υπερτερούν του λιπώδους, ο μαστός χαρακτηρίζεται ως πυκνός. Το σύστημα ταξινόμησης BI-RADS του Αμερικανικού Κολλεγίου Ακτινολογίας διακρίνει τέσσερις κατηγορίες: A (σχεδόν εξ ολοκλήρου λιπώδης), B (διάσπαρτες πυκνές περιοχές), C (ετερογενώς πυκνός) και D (εξαιρετικά πυκνός). Σε μια μεγάλη ανάλυση 301.400 εξετάσεων, το 37% των γυναικών είχαν κατηγορία C και σχεδόν το 4% κατηγορία D. Το πρόβλημα είναι ότι τόσο ο πυκνός ιστός όσο και οι περισσότεροι καρκίνοι εμφανίζονται λευκοί στη μαστογραφία. Αυτό δημιουργεί ένα φαινόμενο «κάλυψης»: ο όγκος μπορεί να κρύβεται μέσα στον φυσιολογικό πυκνό ιστό και να μην είναι ορατός. Η πυκνότητα δεν δυσκολεύει μόνο την ανίχνευση. Σχετίζεται και με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου του μαστού. Μια μελέτη του 2025 στο «American Journal of Epidemiology» έδειξε ότι οι γυναίκες με πυκνούς μαστούς έχουν 1,7 φορές μεγαλύτερο κίνδυνο καρκίνου του μαστού σε σύγκριση με γυναίκες με μη πυκνούς μαστούς. Ο κίνδυνος αυξάνεται σημαντικά με τον βαθμό πυκνότητας. Η ηλικιακά προσαρμοσμένη εκτίμηση σχετικού κινδύνου για την κατηγορία D (εξαιρετικά πυκνός μαστός) φτάνει το 4,0. Μεταφρασμένο σε απόλυτο κίνδυνο μετά την ηλικία των 50 ετών, ο κίνδυνος είναι 6,2% για το ένα τρίτο των γυναικών με τη χαμηλότερη πυκνότητα και 14,7% για το 5% των γυναικών με την υψηλότερη πυκνότητα. Αυτό σημαίνει ότι ο κίνδυνος για μια γυναίκα με εξαιρετικά πυκνό μαστό είναι υπερδιπλάσιος.

Τομοσύνθεση: Η τρισδιάστατη μαστογραφία Η ψηφιακή τομοσύνθεση μαστού είναι μια εξέλιξη της κλασικής μαστογραφίας. Αντί για μία μόνο δισδιάστατη εικόνα, λαμβάνονται πολλαπλές τομές του μαστού από διαφορετικές γωνίες, οι οποίες ανασυνθέτουν μια τρισδιάστατη απεικόνιση. Αυτό επιτρέπει στον ακτινολόγο να «διαβάσει» τον μαστό σε στρώματα, ξεπερνώντας το πρόβλημα της επικάλυψης του πυκνού ιστού. Η μεγάλη τυχαιοποιημένη μελέτη «TOSYMA», που διεξήχθη στη Γερμανία από το 2018 έως το 2020 με περίπου 100.000 συμμετέχουσες, έδειξε ότι η τομοσύνθεση με συνθετική μαστογραφία ανιχνεύει 48% περισσότερους διηθητικούς καρκίνους σε σύγκριση με την κλασική ψηφιακή μαστογραφία. Στις γυναίκες με εξαιρετικά πυκνό μαστό, η διαφορά ήταν ακόμα πιο εντυπωσιακή: η ανίχνευση διηθητικών καρκίνων ήταν περίπου 250% υψηλότερη με την τομοσύνθεση. Η ευαισθησία της τομοσύνθεσης παραμένει σαφώς καλύτερη από την κλασική μαστογραφία, ακόμα και σε πυκνούς μαστούς, φτάνοντας περίπου το 62% για γυναίκες με εξαιρετικά πυκνό μαστό (κατηγορία D), έναντι περίπου 93% για γυναίκες με λιπώδη μαστό (κατηγορία A). Παρόλο που το ποσοστό αυτό δείχνει τον περιορισμό ακόμα και της τομοσύνθεσης σε εξαιρετικά πυκνούς μαστούς, παραμένει σημαντικά υψηλότερο από εκείνο της δισδιάστατης μαστογραφίας. Για τις γυναίκες με πυκνό μαστικό ιστό, η τομοσύνθεση δεν είναι απλώς μια καλύτερη εικόνα. Είναι ένα εργαλείο που μπορεί να κάνει τη διαφορά μεταξύ έγκαιρης διάγνωσης και καθυστερημένης ανίχνευσης. Οι κατευθυντήριες οδηγίες σήμερα τείνουν να συστήνουν την τομοσύνθεση ως προτιμώμενη μέθοδο για τον προσυμπτωματικό έλεγχο, με ιδιαίτερη έμφαση σε γυναίκες με πυκνότητα BI-RADS C ή D. Στις ΗΠΑ, από τον Σεπτέμβριο του 2024, ο FDA απαιτεί από όλες τις μονάδες μαστογραφίας να ενημερώνουν τις γυναίκες για την πυκνότητα του μαστού τους, χρησιμοποιώντας τυποποιημένες κατηγορίες.

Η πυκνότητα του μαστού από μόνη της δεν αρκεί για να καθορίσει αν μια γυναίκα χρειάζεται επιπλέον εξετάσεις. Οι αποφάσεις για συμπληρωματικό έλεγχο λαμβάνονται με βάση τον συνολικό κίνδυνο κάθε γυναίκας: οικογενειακό ιστορικό, γενετική προδιάθεση, προηγούμενες βιοψίες, ηλικία. Για γυναίκες με εξαιρετικά πυκνό μαστό (κατηγορία D), η Ευρωπαϊκή Εταιρεία Απεικόνισης Μαστού (EUSOBI) συνιστά μαγνητική τομογραφία ανά 2-4 χρόνια, βασισμένη στα ισχυρά δεδομένα της μελέτης «DENSE». Οι κατευθυντήριες οδηγίες του NCCN και του Αμερικανικού Κολλεγίου Ακτινολογίας συμφωνούν ότι υπάρχουν επαρκή στοιχεία για σύσταση μαγνητικής σε γυναίκες με εξαιρετικά πυκνό μαστό. Ωστόσο, η μαγνητική έχει υψηλότερο κόστος και αυξημένο κίνδυνο ψευδώς θετικών αποτελεσμάτων, γι’ αυτό και δεν συνιστάται για όλες τις γυναίκες ανεξαιρέτως.

Τι πρέπει να κάνετε Μάθετε την πυκνότητα του μαστού σας. Στις ΗΠΑ, η ενημέρωση είναι υποχρεωτική από τον FDA. Στην Ελλάδα, η ενημέρωση δεν είναι ακόμη υποχρεωτική, αλλά μπορείτε να ζητήσετε από τον ακτινολόγο να σας πει σε ποια κατηγορία BI-RADS ανήκετε. Συζητήστε με τον γιατρό σας. Αν ο μαστός σας είναι πυκνός, ρωτήστε αν η τομοσύνθεση είναι διαθέσιμη στη μονάδα όπου κάνετε τη μαστογραφία σας. Στην Ελλάδα, η τομοσύνθεση είναι διαθέσιμη σε αρκετά ιδιωτικά κέντρα, όπως το Metropolitan Hospital, το ΙΑΣΩ, το ΛΗΤΩ, η Euromedica και το ΥΓΕΙΑ. Ωστόσο, δεν καλύπτεται ακόμη από τον ΕΟΠΥΥ στο πλαίσιο του εθνικού προγράμματος προσυμπτωματικού ελέγχου, το οποίο περιλαμβάνει ψηφιακή μαστογραφία και υπερηχογράφημα. Μην παραλείπετε τον τακτικό έλεγχο. Η πυκνότητα δεν αλλάζει τη βασική σύσταση: η μαστογραφία παραμένει απαραίτητη. Η τομοσύνθεση είναι το επόμενο βήμα για πιο ακριβή απεικόνιση, όχι αντικατάσταση της εξέτασης. Το εθνικό πρόγραμμα «Φώφη Γεννηματά» προσφέρει δωρεάν ψηφιακή μαστοH. A. γραφία σε γυναίκες 45 έως 74 ετών. u

| περί υγείας |

ΖΨ πυκνοι μαστοι_R.indd 9

9

19/10/2026 4:01:00 μμ

Η Αθήνα στο διεθνές προσκήνιο των συγγενών καρδιοπαθειών Τρεις σημαντικές επιστημονικές συναντήσεις, με ενεργή συμμετοχή και υποστήριξη του Ωνάσειου Νοσοκομείου.

T

ο Pedirhythm XII, το 2ο Athens Symposium on Advanced Imaging in Pediatric and Congenital Heart Disease και η ετήσια συνάντηση της International Society for Nomenclature of Paediatric and Congenital Heart Disease (ISNPCHD) συγκέντρωσαν στην Αθήνα διακεκριμένους επιστήμονες από την Ελλάδα και το εξωτερικό, αναδεικνύοντας διαφορετικές πτυχές ενός πεδίου που εξελίσσεται με ταχύ ρυθμό.

Pedirhythm XII: Η διεθνής κοινότητα των παιδιατρικών αρρυθμιών στην Αθήνα Περισσότεροι από 70 διεθνώς αναγνωρισμένοι επιστήμονες συμμετείχαν ως ομιλητές στο Pedirhythm XII, ενώ ο αριθμός των συνέδρων ξεπέρασε τους 250. Η Αθήνα αποτέλεσε σημείο συνάντησης της διεθνούς κοινότητας που δραστηριοποιείται στον τομέα των παιδιατρικών αρρυθμιών και των αρρυθμιών σε ασθενείς με συγγενείς καρδιοπάθειες. Στο επίκεντρο των εργασιών βρέθηκαν οι νεότερες εξελίξεις στην ηλεκτροφυσιολογία, από τη γενετική και την προηγμένη καρδιακή απεικόνιση έως τις επεμβατικές τεχνικές κατάλυσης, τις εμφυτεύσιμες συσκευές και τις νέες εφαρμογές της τεχνητής νοημοσύνης στη διάγνωση και τη θεραπεία. Τη διοργάνωση ανέλαβε διεθνής επιστημονική επιτροπή με κύριο υπεύθυνο τον συντονιστή διευθυντή του Τμήματος Παιδοκαρδιολογίας και Συγγενών Καρδιοπαθειών Ενηλίκων του Ωνάσειου Νοσοκομείου, Ιωάννη Παπαγιάννη. Όπως επισημαίνει ο ίδιος: «Οι παιδιατρικές αρρυθμίες αποτελούν ένα ιδιαίτερα σύνθετο πεδίο της σύγχρονης καρδιολογίας, καθώς μπορεί να συνδέονται με συγγενείς καρδιοπάθειες, γενετικά σύνδρομα, μυοκαρδιοπάθειες, αλλά και φλεγμονώδεις παθήσεις. Η αντιμετώπισή τους απαιτεί εξειδίκευση, διεπιστημονική συνεργασία και αξιοποίηση όλων των σύγχρονων διαγνωστικών και θεραπευτικών εργαλείων. Το Pedirhythm αποτελεί έναν σημαντικό διεθνή χώρο ανταλλαγής γνώσης και εμπειρίας και είναι ιδιαίτερα σημαντικό ότι η Αθήνα και το Ωνάσειο Νοσοκομείο βρίσκονται στο επίκεντρο αυτής της επιστημονικής προσπάθειας». Το συνέδριο τελούσε υπό την αιγίδα του Ωνάσειου Νοσοκομείου, της Ελληνικής Εταιρείας Παιδιατρικής Καρδιολογίας, της Ελληνικής Καρδιολογικής Εταιρείας και της διεθνούς Pediatric and Congenital Electrophysiology Society (PACES).

Μια κοινή γλώσσα για τις συγγενείς καρδιοπάθειες Σημαντική ήταν και η ετήσια συνάντηση της International Society for Nomenclature of Paediatric and Congenital Heart Disease (ISNPCHD), του διεθνούς οργανισμού που εργάζεται για την ανάπτυξη και επικαιροποίηση μιας κοινά αποδεκτής ορολογίας των συγγενών καρδιοπαθειών. Εξειδικευμένοι επιστήμονες από κορυφαία κέντρα του εξωτερικού συζήτησαν την αναθεώρηση και την περαιτέρω ανάπτυξη της διεθνούς ταξινόμησης των συγγενών καρδιοπαθειών. Η κοινή ορολογία δεν αποτελεί απλώς ζήτημα επιστημονικής ακρίβειας. Δημιουργεί μια κοινή βάση επικοινωνίας μεταξύ των ειδικών, πρωτίστως μεταξύ παιδοκαρδιολόγων και παιδοκαρδιοχειρουργών, διευκολύνει την ανταλλαγή δεδομένων και τη διεξαγωγή πολυκεντρικών ερευνών και υποστηρίζει τη συνεχή εξέλιξη της κλινικής φροντίδας. Η φιλοξενία της συνάντησης στην Αθήνα και στο Ωνάσειο Νοσοκομείο έδωσε την ευκαιρία στους

ειδικούς να ανταλλάξουν γνώση και εμπειρία σε έναν τομέα στον οποίο η διεθνής συνεργασία έχει ιδιαίτερη σημασία.

2ο Athens Symposium: Η καρδιά μέσα από τη σύγχρονη απεικόνιση Λίγες ημέρες αργότερα, η Αθήνα φιλοξένησε το 2ο Athens Symposium on Advanced Imaging in Pediatric and Congenital Heart Disease, μια επιστημονική συνάντηση αφιερωμένη στις σύγχρονες τεχνικές καρδιακής απεικόνισης σε παιδιά και ενήλικες με συγγενείς καρδιοπάθειες. Το τριήμερο πρόγραμμα επικεντρώθηκε στις τελευταίες εξελίξεις της προηγμένης υπερηχοκαρδιογραφίας, της αξονικής και μαγνητικής τομογραφίας καρδιάς, ενώ η τρίτη ημέρα ήταν εξ ολοκλήρου αφιερωμένη στην εμβρυϊκή καρδιολογία. Διακεκριμένοι επιστήμονες από κορυφαία πανεπιστημιακά και παιδιατρικά κέντρα των Ηνωμένων Πολιτειών και της Ελλάδας παρουσίασαν τις νεότερες επιστημονικές εξελίξεις σε θέματα, όπως η παρακολούθηση ασθενών με τετραλογία Fallot, η αξιοποίηση της απεικόνισης πριν και μετά από επεμβάσεις, η διαχείριση της εγκυμοσύνης σε γυναίκες με συγγενείς καρδιοπάθειες, καθώς και οι εξελίξεις στην εμβρυϊκή και νεογνική καρδιολογία. Το επιστημονικό πρόγραμμα είχε τη φροντίδα της κας Μαρίας Κιάφφα, διευθύντριας του Τμήματος Εμβρυϊκής Καρδιολογίας και καθηγήτριας Παιδιατρικής στο University of Missouri-Kansas City School of Medicine, η οποία σημειώνει: «Η σύγχρονη παιδοκαρδιολογία βασίζεται όλο και περισσότερο στην υψηλής ακρίβειας καρδιακή απεικόνιση, η οποία μας επιτρέπει να κατανοούμε καλύτερα τη δομή και τη λειτουργία της καρδιάς από την εμβρυϊκή ακόμα ηλικία έως την ενήλικη ζωή. Η ανταλλαγή γνώσης μεταξύ κορυφαίων επιστημόνων από την Ελλάδα και το εξωτερικό είναι απαραίτητη για να συνεχίσουμε να βελτιώνουμε τη διάγνωση, τον σχεδιασμό της θεραπείας και τελικά τη φροντίδα των παιδιών και των ασθενών με συγγενείς καρδιοπάθειες. Η συμμετοχή και η ενεργή παρουσία των γιατρών του Ωνασείου σε αυτή τη διεθνή επιστημονική συνάντηση είναι ιδιαίτερα σημαντική». Οι τρεις επιστημονικές συναντήσεις ανέδειξαν διαφορετικές, αλλά αλληλένδετες πτυχές των συγγενών καρδιοπαθειών και επιβεβαίωσαν τη σημασία της διεθνούς συνεργασίας και της ανταλλαγής γνώσης. Για το Ωνάσειο, η συμμετοχή σε αυτές τις διεθνείς δράσεις αποτελεί μέρος μιας διαρκούς προσπάθειας σύνδεσης της επιστημονικής γνώσης και της εξειδίκευσης με τη σύγχρονη κλινική πράξη. u

10 | περί υγείας |

Ωνασειο_L.indd 10

19/10/2026 4:01:42 μμ

Η υγεία των παιδιών και των εφήβων στο επίκεντρο Τέσσερις πόλεις της Αιτωλοακαρνανίας φιλοξενούν εκδηλώσεις ενημέρωσης για τον HPV, που διοργανώνονται από την MSD Ελλάδος.

M

ε τέσσερις ανοιχτές εκδηλώσεις σε ισάριθμες πόλεις της Αιτωλοακαρνανίας (Αμφιλοχία, Ναύπακτος, Μεσολόγγι, Αγρίνιο), η MSD Ελλάδος ενισχύει την ενημέρωση των τοπικών κοινωνιών για τον Ιό των Ανθρωπίνων Θηλωμάτων (HPV) και τη σημασία της πρόληψης. Με κεντρικό μήνυμα «Η υγεία των παιδιών και των εφήβων στο επίκεντρο», οι εκδηλώσεις έχουν στόχο να προσφέρουν έγκυρη, επιστημονικά τεκμηριωμένη ενημέρωση για τον HPV, τη σημασία της πρόληψης και τις σύγχρονες δυνατότητες προστασίας μέσω του εμβολιασμού. Στις τέσσερις εκδηλώσεις θα συμμετέχουν εξειδικευμένοι επιστήμονες, οι οποίοι θα παρουσιάσουν με απλό και κατανοητό τρόπο χρήσιμες πληροφορίες για τον HPV, θα εξηγήσουν ποιους αφορά ο ιός, γιατί η έγκαιρη πρόληψη είναι καθοριστικής σημασίας και θα απαντήσουν σε ερωτήματα του κοινού σχετικά με τον εμβολιασμό παιδιών, εφήβων και ενηλίκων. Στις εκδηλώσεις θα συμμετάσχουν ως ομιλητές: n ο κ. Χρήστος Μαυραγάνης, μαιευτή-

ρας - χειρουργός γυναικολόγος, γυναικολόγος - ογκολόγος (Αμφιλοχία, Ναύπακτος, Μεσολόγγι, Αγρίνιο), n η κα Αγλαΐα Γκούρλια - Μητρομάρα, παιδίατρος (Αμφιλοχία, Αγρίνιο), n η κα Δέσποινα Γκέντζη, αναπληρώτρια καθηγήτρια Παιδιατρικής, Πανεπιστήμιο Πατρών (Ναύπακτος, Μεσολόγγι). Μετά το τέλος των ομιλιών θα ακολουθήσει ανοιχτή συζήτηση, ώστε οι συμμετέχοντες να έχουν τη δυνα-

τότητα να θέσουν τις απορίες τους και να λάβουν απαντήσεις από τους ειδικούς. Οι εκδηλώσεις εντάσσονται στο πλαίσιο της ευρύτερης προσπάθειας ενημέρωσης για την πρόληψη του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας, σε πλήρη ευθυγράμμιση με τη στρατηγική του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (Π.Ο.Υ.) για την εξάλειψη της νόσου ως προβλήματος δημόσιας υγείας έως το 2030.

Η στρατηγική του Π.Ο.Υ. θέτει τρεις βασικούς στόχους έως το 2030: n εμβολιασμό του 90% των κοριτσιών έως την ηλικία των 15 ετών, n διενέργεια HPV testing στο 70% των γυναικών έως την ηλικία των 35 ετών και επανάληψη του ελέγχου έως την ηλικία των 45 ετών n και κατάλληλη θεραπευτική αντιμετώπιση του 90% των γυναικών με (προ)καρκινικές αλλοιώσεις ή καρκίνο του τραχήλου της μήτρας. Στην Ελλάδα καταγράφεται σταθερή, αλλά σχετικά αργή πρόοδος στην εμβολιαστική κάλυψη. Σύμφωνα με πρόσφατη μελέτη που βασίστηκε σε δεδομένα της Εθνικής Ηλεκτρονικής Συνταγογράφησης (ΗΔΙΚΑ), η πλήρης εμβολιαστική κάλυψη με δύο δόσεις στα κορίτσια έως την ηλικία των 15 ετών αυξήθηκε από 47,7% το 2022, σε περίπου 52,5% το 2024. Η εξέλιξη αυτή είναι θετική, ωστόσο δείχνει ότι υπάρχει περιθώριο βελτίωσης, καθώς σχεδόν ένα στα δύο κορίτσια δεν έχει ακόμη ολοκληρώσει τον εμβολιασμό του, με αποτέλεσμα η χώρα να απέχει σημαντικά από τον στόχο του 90% που έχει θέσει ο Π.Ο.Υ. u

Η Haleon επενδύει στο μέλλον της εκπαίδευσης των επαγγελματιών υγείας Η εταιρεία συμβάλλει στην ανακαίνιση του πανεπιστημιακού αμφιθεάτρου της Οδοντιατρικής Σχολής ΑΠΘ.

H

Haleon συνέβαλε στην ανακαίνιση του πανεπιστημιακού αμφιθεάτρου της Οδοντιατρικής Σχολής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, επιβεβαιώνοντας τη διαχρονική δέσμευσή της να στηρίζει έμπρακτα την επιστημονική κοινότητα και την εκπαίδευση των επαγγελματιών υγείας του αύριο. Η πρωτοβουλία υλοποιήθηκε με τη συμβολή των brand στοματικής υγείας, Sensodyne, parodontax και Corega. Η ανακαίνιση των καθισμάτων του πανεπιστημιακού αμφιθεάτρου σηματοδοτεί τη δημιουργία ενός σύγχρονου εκπαιδευτικού περιβάλλοντος που θα υποστηρίζει για τα επόμενα χρόνια την ακαδημαϊκή και επιστημονική δραστηριότητα της σχολής. Μέσα από τη συγκεκριμένη πρωτοβουλία, η Haleon επενδύει ουσιαστικά στην εκπαίδευση της νέας γενιάς οδοντιάτρων, επιβεβαιώνοντας παράλληλα τον σταθερό της προσανατολισμό στη στήριξη της επιστημονικής κοινότητας και στην προαγωγή της στοματικής υγείας. Τα εγκαίνια του ανακαινισμένου αμφιθεάτρου πραγματοποιήθηκαν παρου-

Από δεξιά: Ο καθηγητής Κοσμάς Τολίδης, πρόεδρος Οδοντιατρικού Τμήματος της Σχολής Επιστημών Υγείας ΑΠΘ, η καθηγήτρια Δήμητρα Σακελλάρη, αντιπρόεδρος του Οδοντιατρικού Τμήματος της Σχολής Επιστημών Υγείας ΑΠΘ, ο Country Manager της Haleon για Ελλάδα και Κύπρο, Γιώργος Χουσέν, o Head of Expert στη Haleon Greece, Σωκράτης Γκιώζος, o Dental Expert Consultant Northern GR στη Haleon Greece, Βασίλης Μανώλης και o Dental Expert Consultant Northern GR στη Haleon Greece, Αλέξης Λαμψίδης.

σία εκπροσώπων της Οδοντιατρικής Σχολής και της Haleon. Στο πλαίσιο της εκδήλωσης, ο πρόεδρος Οδοντιατρικού Τμήματος της Σχολής Επιστημών Υγείας ΑΠΘ, καθηγητής, Κοσμάς Τολίδης, και η επιστημονικά υπεύθυνη του έργου και αντιπρόεδρος του Οδοντιατρικού Τμήματος, καθηγήτρια, Δήμητρα Σακελλάρη, απένειμαν τιμητική πλακέτα στον κ. Γιώρ-

γο Χουσέν, Country Manager της Haleon για την Ελλάδα και την Κύπρο, ως ένδειξη αναγνώρισης της συμβολής της εταιρείας στην ανακαίνιση του πανεπιστημιακού αμφιθεάτρου και στη διαχρονική στήριξη της οδοντιατρικής κοινότητας. Ο Country Manager της Haleon για την Ελλάδα και Κύπρο, Γιώργος Χουσέν, δήλωσε: «Στη Haleon πιστεύουμε ότι

η ενίσχυση της καθημερινής υγείας συνδέεται άμεσα με τη γνώση, την επιστημονική πρόοδο και την εκπαίδευση των επαγγελματιών υγείας του αύριο. Είμαστε ιδιαίτερα υπερήφανοι που συμβάλλουμε στη δημιουργία ενός σύγχρονου και λειτουργικού εκπαιδευτικού περιβάλλοντος για τους φοιτητές της Οδοντιατρικής Σχολής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Η πρωτοβουλία αυτή αποτελεί έμπρακτη έκφραση της διαχρονικής μας σχέσης με την οδοντιατρική κοινότητα και της δέσμευσής μας να στεκόμαστε στο πλευρό της ως ένας αξιόπιστος συνεργάτης, υποστηρίζοντας το μέλλον της επιστήμης και της στοματικής υγείας». Η πρωτοβουλία αυτή αποτελεί ακόμα ένα βήμα στην ευρύτερη αποστολή της Haleon να προσφέρει καλύτερη υγεία, κάθε μέρα με σεβασμό στον άνθρωπο, επενδύοντας σε συνεργασίες που ενισχύουν την επιστημονική γνώση, προάγουν την πρόληψη και δημιουργούν ουσιαστική αξία για τις επόμενες γενιές επαγγελματιών υγείας και ασθενών. u

| περί υγείας | 11

msd εκδηλωση - haleon ΑΠΘ_R.indd 11

19/10/2026 4:02:38 μμ

Αθανάσιος Τρίκας Γενικός γραμματέας Ελληνικής Καρδιολογικής Εταιρείας Συντονιστής – διευθυντής Καρδιολογικής Κλινικής ΓΝΑ «Ευαγγελισμός»

Καρδιαγγειακά νοσήματα: Η πρόληψη ξεκινά από νεαρή ηλικία Συναντήσαμε τον κ. Αθανάσιο Τρίκα, γενικό γραμματέα της Ελληνικής Καρδιολογικής Εταιρείας και συντονιστή διευθυντή της Καρδιολογικής Κλινικής του ΓΝΑ «Ευαγγελισμός», και μας μίλησε για τις σύγχρονες προκλήσεις στον χώρο της καρδιολογίας, τους σημαντικότερους παράγοντες κινδύνου για την καρδιαγγειακή υγεία, αλλά και τη σημασία της πρόληψης και της έγκαιρης διάγνωσης. Παράλληλα, αναφέρθηκε στον ρόλο του σύγχρονου τρόπου ζωής, της διατροφής και της άσκησης στην προστασία της καρδιάς, υπογραμμίζοντας την ανάγκη για ουσιαστικότερη ενημέρωση και ευαισθητοποίηση των πολιτών, με στόχο την υιοθέτηση υγιεινών συνηθειών από νεαρή ηλικία. Συνέντευξη στη Μαρία Γεωργοσοπούλου – Ποιοι είναι σήμερα οι σημαντικότεροι παράγοντες κινδύνου για την εμφάνιση καρδιαγγειακών παθήσεων; Οι παράγοντες που οδηγούν στην εμφάνιση καρδιαγγειακών νοσημάτων είναι πολυάριθμοι και αλληλοεξαρτώμενοι, με τους ειδικούς να τους ταξινομούν σε τρεις μεγάλες κατηγορίες. Η πρώτη αφορά τους τροποποιήσιμους παράγοντες που πηγάζουν άμεσα από τις καθημερινές μας συνήθειες. Το κάπνισμα παραμένει ένας από τους πιο καταστροφικούς παράγοντες, καθώς οι χημικές ουσίες του καπνού καταστρέφουν το εσωτερικό των αγγείων και επιταχύνουν τη δημιουργία αθηρωματικής πλάκας. Η κακή διατροφή, πλούσια σε κορεσμένα και τρανς λιπαρά, επεξεργασμένα σάκχαρα και αλάτι συμβάλλει στην απόφραξη των αρτηριών και στην κατακράτηση υγρών, ενώ η καθιστική ζωή αποδυναμώνει το μυοκάρδιο. Η παχυσαρκία, και ιδιαίτερα η συσσώρευση σπλαχνικού λίπους γύρω από την κοιλιά, λειτουργεί ως ενεργός ενδοκρινής αδένας, που εκκρίνει φλεγμονώδεις ουσίες, επιβαρύνοντας περαιτέρω το κυκλοφορικό σύστημα. Η δεύτερη κατηγορία περιλαμβάνει τους κλινικούς ή μεταβολικούς παράγοντες, οι οποίοι συχνά προκαλούνται από τον τρόπο ζωής, αλλά απαιτούν ιατρική παρακολούθηση. Η αρτηριακή υπέρταση αναγκάζει την καρδιά να εργάζεται υπό συνεχή, εξαντλητική πίεση, γεγονός που μακροπρόθεσμα προκαλεί υπερτροφία του μυοκαρδίου και φθορές στα αγγεία. Η δυσλιπιδαιμία, με κυρίαρχη την υψηλή «κακή» χοληστερόλη (LDL) και τα αυξημένα τριγλυκερίδια, παρέχει το βασικό «δομικό υλικό» για τη στένωση των αρτηριών. Ο σακχαρώδης διαβήτης αποτελεί έναν εξαιρετικά επιθετικό παράγοντα, καθώς το αυξημένο σάκχαρο στο αίμα προκαλεί εκτεταμένες βλάβες, τόσο στα μεγάλα όσο και στα μικρά αγγεία, διπλασιάζοντας ή και τριπλασιάζοντας τον κίνδυνο εμφράγματος. Τέλος, η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια επηρεάζει άμεσα τη ρύθμιση

12 | περί υγείας |

Συνέντευξη Αθανάσιος Τρίκας_x2.indd 12

20/10/2026 10:23:29 πμ

των υγρών και των ηλεκτρολυτών, επιβαρύνοντας την καρδιακή λειτουργία. Η τρίτη κατηγορία αφορά τους μη τροποποιήσιμους παράγοντες, οι οποίοι δεν επιδέχονται παρέμβαση, αλλά είναι κρίσιμοι για την εκτίμηση του συνολικού κινδύνου. Η προχωρημένη ηλικία επιφέρει μια φυσιολογική σκλήρυνση και απώλεια της ελαστικότητας των αγγείων. Το φύλο παίζει επίσης ρόλο, με τους άνδρες να εμφανίζουν καρδιολογικά προβλήματα σε νεότερη ηλικία, αν και οι γυναίκες χάνουν τη φυσική ορμονική προστασία των οιστρογόνων μετά την εμμηνόπαυση, εξισώνοντας τον κίνδυνο. Καθοριστική είναι και η κληρονομικότητα, καθώς ένα επιβαρυμένο οικογενειακό ιστορικό, με πρώιμη εμφάνιση στεφανιαίας νόσου σε συγγενείς πρώτου βαθμού υποδηλώνει γενετική προδιάθεση που απαιτεί πολύ πιο στενή ιατρική επίβλεψη. – Έχουν αλλάξει τα τελευταία χρόνια οι ηλικίες στις οποίες εμφανίζονται καρδιολογικά προβλήματα. Από ποια ηλικία θα πρέπει να ξεκινά ο προληπτικός καρδιολογικός έλεγχος και τι πρέπει να γνωρίζουν οι νέοι άνθρωποι για την πρόληψη καρδιακών προβλημάτων; Στη σύγχρονη ιατρική πραγματικότητα, η πεποίθηση ότι τα καρδιολογικά νοσήματα αποτελούν αποκλειστικό προνόμιο της τρίτης ηλικίας έχει καταρριφθεί πλήρως. Τα τελευταία χρόνια καταγράφεται μια ιδιαίτερα ανησυχητική διεθνής και εγχώρια τάση μετατόπισης αυτών των παθήσεων προς τις παραγωγικές ηλικίες. Η εξέλιξη αυτή αποδίδεται στην υιοθέτηση ανθυγιεινών προτύπων από πολύ νωρίς στη ζωή, όπως η δραματική έξαρση της παιδικής και νεανικής παχυσαρκίας, η καθιέρωση του ηλεκτρονικού τσιγάρου και του καπνίσματος από την εφηβεία, καθώς και η εμφάνιση του διαβήτη τύπου 2 σε νεαρούς ενήλικες. Σύγχρονες απεικονιστικές μελέτες αποδεικνύουν ότι οι αλλοιώσεις στα τοιχώματα των αγγείων και η διαδικασία της αθηροσκλήρωσης μπορούν να ξεκινήσουν ακόμα και από τη δεύτερη δεκαετία της ζωής του ανθρώπου, εξελισσόμενες αθόρυβα για χρόνια πριν εκδηλωθούν με κάποιο οξύ σύμβαμα. Λόγω αυτής της ηλικιακής μετατόπισης, η έναρξη του προληπτικού καρδιολογικού ελέγχου πρέπει να γίνεται πολύ νωρίτερα από ό,τι συστηνόταν στο παρελθόν. Για τον γενικό πληθυσμό χωρίς συμπτώματα, ένας βασικός έλεγχος που περιλαμβάνει τη μέτρηση της αρτηριακής πίεσης, ένα πλήρες λιπιδαιμικό προφίλ (χοληστερόλη, LDL, HDL, τριγλυκερίδια) και τη μέτρηση του σακχάρου νηστείας, κρίνεται απαραίτητος. Μάλιστα, το επίσημο εθνικό πρόγραμμα προσυμπτωματικού ελέγχου στην Ελλάδα έχει εντάξει πλέον αυτές τις ηλικιακές ομάδες στις δράσεις του. Ωστόσο, εάν υπάρχει γνωστό οικογενειακό ιστορικό αιφνίδιου θανάτου, εμφράγματος σε νεαρή ηλικία ή συγγενούς καρδιοπάθειας, ο έλεγχος πρέπει να ξεκινά ήδη από την εφηβεία ή την παιδική ηλικία, με τη διενέργεια ηλεκτροκαρδιογραφήματος και υπερηχογραφήματος (triplex) καρδιάς. Οι νέοι άνθρωποι οφείλουν να κατανοήσουν ότι η πρόληψη είναι μια μακροχρόνια διαδικασία που «χτίζεται» μέρα με τη μέρα. – Πώς επηρεάζουν το άγχος, η έλλειψη ύπνου και ο σύγχρονος τρόπος ζωής την καρδιακή υγεία και ποιος είναι ο ρόλος της διατροφής και της σωματικής άσκησης στην πρόληψη των καρδιαγγειακών νοσημάτων; Ο έντονος ρυθμός της καθημερινότητας, η αστικοποίηση και οι απαιτήσεις της σύγχρονης εργασίας έχουν δημιουργήσει ένα περιβάλλον εξαιρετικά εχθρικό για το καρδιαγγειακό σύστημα. Το χρόνιο

ψυχολογικό άγχος δεν αποτελεί απλώς μια δυσάρεστη συναισθηματική κατάσταση, αλλά μια σωματική απειλή. Όταν βρισκόμαστε σε διαρκές στρες, ο εγκέφαλος δίνει εντολή για τη συνεχή έκκριση ορμονών, όπως η κορτιζόλη και η αδρεναλίνη. Οι ορμόνες αυτές προκαλούν παρατεταμένη σύσπαση των αγγείων, αυξάνουν τους καρδιακούς παλμούς και ανεβάζουν την αρτηριακή πίεση. Παράλληλα, η έλλειψη ποιοτικού ύπνου (λιγότερο από 6-7 ώρες συστηματικά) διαταράσσει το βιολογικό ρολόι του οργανισμού, εμποδίζει την καρδιά να «ξεκουραστεί» κατά τη διάρκεια της νύχτας –όπου φυσιολογικά πέφτει η πίεση– και πυροδοτεί μια κατάσταση χαμηλής, χρόνιας φλεγμονής στα αγγεία, η οποία ευνοεί τη ρήξη των αθηρωματικών πλακών. Στον αντίποδα αυτών των κινδύνων, η διατροφή αναγνωρίζεται ως ένα από τα πιο αποτελεσματικά «φάρμακα» πρόληψης. Η υιοθέτηση ενός διατροφικού προτύπου που βασίζεται στη μεσογειακή δίαιτα προσφέρει αποδεδειγμένη προστασία. Η υψηλή κατανάλωση φρέσκων λαχανικών, φρούτων, οσπρίων και δημητριακών ολικής άλεσης τροφοδοτεί τον οργανισμό με φυτικές ίνες και πολύτιμα αντιοξειδωτικά που εμποδίζουν την οξείδωση των λιπιδίων. Η χρήση του ελαιολάδου ως κύριας πηγής λίπους και η τακτική κατανάλωση ψαριών πλούσιων σε ωμέγα-3 λιπαρά οξέα συμβάλλουν στη μείωση της «κακής» χοληστερόλης, στη διατήρηση της ελαστικότητας των αγγείων και στη μείωση της αρτηριακής πίεσης, ενώ ο αυστηρός περιορισμός του αλατιού προστατεύει από την υπέρταση. Η σωματική άσκηση λειτουργεί συμπληρωματικά και εξίσου δυναμικά, αποτελώντας ένα φυσικό τονωτικό για ολόκληρο το κυκλοφορικό σύστημα. Η συστηματική αερόβια δραστηριότητα, όπως το γρήγορο περπάτημα, το τρέξιμο, η κολύμβηση ή το ποδήλατο για τουλάχιστον 150 λεπτά την εβδομάδα, αναγκάζει την καρδιά να λειτουργεί πιο αποδοτικά, αυξάνοντας τον όγκο αίματος που εξωθεί με κάθε κτύπο και μειώνοντας τους παλμούς ηρεμίας. Η άσκηση βελτιώνει την ευαισθησία των κυττάρων στην ινσουλίνη, βοηθώντας στον έλεγχο του σακχάρου, συμβάλλει στη διατήρηση του βάρους και αυξάνει τα επίπεδα της «καλής» χοληστερόλης (HDL). Οι άνθρωποι που εντάσσουν την κίνηση στη ζωή τους μπορούν να μειώσουν την πιθανότητα εμφάνισης στεφανιαίας νόσου έως και κατά 50%, αποδεικνύοντας ότι η φυσική δραστηριότητα είναι θεμελιώδης πυλώνας της καρδιαγγειακής υγείας.

– Ποιες είναι οι μεγαλύτερες προκλήσεις που αντιμετωπίζει σήμερα η καρδιολογία στην Ελλάδα; Η ελληνική καρδιολογική κοινότητα βρίσκεται αντιμέτωπη με σοβαρές προκλήσεις, οι οποίες πηγάζουν τόσο από τα δημογραφικά και επιδημιολογικά δεδομένα της χώρας, όσο και από τις δομές του συστήματος υγείας. Η μεγαλύτερη, ίσως, πρόκληση είναι η ραγδαία αύξηση των περιστατικών καρδιακής ανεπάρκειας, η οποία έχει λάβει διαστάσεις «αθόρυβης επιδημίας». Πολλές χιλιάδες Έλληνες πάσχουν σήμερα από τη νόσο, η οποία αποτελεί το τελικό στάδιο πολλών άλλων καρδιοπαθειών. Η διαχείριση αυτών των ασθενών είναι εξαιρετικά σύνθετη, απαιτεί συνεχείς και δαπανηρές νοσηλείες, εξειδικευμένες δομές παρακολούθησης και δημιουργεί τεράστια πίεση τόσο στις οικογένειες των πασχόντων όσο και στους προϋπολογισμούς των δημόσιων νοσοκομείων. Μια άλλη σημαντική πρόκληση εντοπίζεται στο παράδοξο κενό που παρατηρείται μεταξύ της θεωρητικής γνώσης και της καθημερινής πράξης των πολιτών. Αν και η πλειονότητα των Ελλήνων γνωρίζει πλέον μέσω της πληροφόρησης ότι το κάπνισμα, η παχυσαρκία και η κακή διατροφή βλάπτουν την καρδιά, στην πράξη η χώρα μας εξακολουθεί να καταγράφει από τα υψηλότερα ποσοστά καπνιστών στην Ευρώπη και θλιβερά πρωτεία στην παιδική παχυσαρκία. Υπάρχει μια διάχυτη τάση υποτίμησης του προσωπικού κινδύνου, καθώς πολλοί θεωρούν ότι ένα καρδιακό επεισόδιο είναι κάτι που αφορά πάντα τους άλλους, με αποτέλεσμα να αμελούν τον τακτικό έλεγχο και να προσέρχονται στον γιατρό, μόνο, όταν εμφανιστούν προχωρημένα συμπτώματα. – Ποιες δράσεις - ενέργειες θεωρείτε ότι πρέπει να γίνουν, ώστε να ενημερωθεί περισσότερο ο κόσμος για τα καρδιολογικά θέματα; Για να αναστραφεί η αρνητική πορεία των καρδιαγγειακών νοσημάτων στην Ελλάδα, απαιτείται η υλοποίηση ενός εθνικού, συντονισμένου σχεδίου δράσης, που θα ξεφεύγει από την απλή, αποσπασματική πληροφόρηση και θα στοχεύει στην ουσιαστική αλλαγή της κουλτούρας υγείας. Η βάση αυτής της προσπάθειας πρέπει να τεθεί στο εκπαιδευτικό σύστημα. Η εισαγωγή ενός μόνιμου μαθήματος ή βιωματικών εργαστηρίων στα σχολεία, με θέμα την αγωγή υγείας, τη μεσογειακή διατροφή και τη σημασία της κίνησης, μπορεί να διαμορφώσει μια νέα γενιά ενημερωμένων πολιτών. Επιπλέον, θα μπορούσε να εφαρμοστεί η υποχρεωτική εκπαίδευση των μαθητών του Λυκείου και των εκπαιδευτικών στις βασικές αρχές της Καρδιοπνευμονικής Αναζωογόνησης (ΚΑΡΠΑ) και στη χρήση του εξωτερικού απινιδωτή, ώστε να δημιουργηθεί ένα δίκτυο ασφαλείας μέσα στην ίδια την κοινωνία. Σε επίπεδο πρόληψης και διάγνωσης, τα κρατικά προγράμματα προσυμπτωματικού ελέγχου πρέπει να ενισχυθούν, να διευρυνθούν και να γίνουν ακόμα πιο εύκολα προσβάσιμα για κάθε πολίτη. Οι ενημερωτικές εκστρατείες στα μέσα μαζικής ενημέρωσης και στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης πρέπει να γίνουν πιο σύγχρονες, κατανοητές και στοχευμένες, εστιάζοντας όχι μόνο στον φόβο της ασθένειας, αλλά στα άμεσα οφέλη ενός υγιεινού τρόπου ζωής. Τέλος, ο ρόλος του οικογενειακού γιατρού και του καρδιολόγου πρέπει να τεθεί στο επίκεντρο, καθώς αποτελούν θεσμούς που εμπνέουν τη μεγαλύτερη εμπιστοσύνη στους ασθενείς. Επίσης, η διοργάνωση ανοιχτών ενημερωτικών ομιλιών σε δήμους, κοινότητες και εργασιακούς χώρους, καθώς και διαδικτυακών καμπανιών μπορούν να φέρουν την ιατρική γνώση πιο κοντά στον πολίτη. u

| περί υγείας | 13

Συνέντευξη Αθανάσιος Τρίκας_x2.indd 13

19/10/2026 4:04:03 μμ

HUAWEI WATCH D3 Η μέτρηση της πίεσης βρίσκει τη θέση της στην καθημερινότητά μας

Ένα κομψό ρολόι με ενσωματωμένο πιστοποιημένο πιεσόμετρο καθιστά την παρακολούθηση της αρτηριακής πίεσης πιο προσιτή, συνδυάζοντας τη φροντίδα της υγείας με τις ευκολίες της τεχνολογίας.

A

ντικρίζοντας το πανέμορφο smartwatch της HUAWEI στον καρπό σας, κανείς δεν θα κατορθώσει να μαντέψει τι κρύβει! Η κάσα από κράμα αλουμινίου, το άνετο λουράκι και η φωτεινή οθόνη AMOLED των 1,92 ιντσών παραπέμπουν σε ένα κομψό ρολόι, σχεδιασμένο για έναν δραστήριο τρόπο ζωής. Συνεργάζεται με Android και iOS, δέχεται τηλεφωνικές κλήσεις χωρίς να χρειαστεί να «ξεθάψετε» το smartphone σας από την εσωτερική τσέπη του μπουφάν και εκτελεί ανέπαφες πληρωμές μέσω της πλατφόρμας Curve Pay, ενώ η μπαταρία του διαρκεί έως έξι ημέρες σε τυπική χρήση. Το μεγαλύτερο πλεονέκτημα του WATCH D3, όμως, απευθύνεται σε όσους δεν θέλουν να αντιμετωπίζουν τη μέτρηση της πίεσης ως έκτακτη αγγαρεία, σε όσους χρειάζονται μια οργανωμένη εικόνα για να τη συζητήσουν με τον γιατρό τους και σε οικογένειες που θέλουν να μένουν κοντά στην υγεία των ανθρώπων που αγαπούν…

Το πιεσόμετρο που δραπέτευσε από το ντουλάπι

Πόσες φορές είπαμε «θα μετρήσω την πίεσή μου αργότερα» και τελικά το πιεσόμετρο έμεινε στο ντουλάπι; Ανάμεσα στη δουλειά, στις μετακινήσεις και στις οικογενειακές υποχρεώσεις, η φροντίδα του εαυτού μας εύκολα παίρνει αναβολή. Το HUAWEI WATCH D3 έρχεται για να ελαχιστοποιήσει την απόσταση ανάμεσα στην πρόθεση και στην πράξη. Φορώντας το, έχουμε ήδη μαζί μας το εργαλείο που χρειαζόμαστε για να μετρηθούμε και έτσι, ως… δια μαγείας, η αφορμή για να αλλάξουμε συνήθειες βρίσκεται στον καρπό μας! Το μυστικό της πιστοποιημένης ακρίβειας του D3 βρίσκεται στο λουράκι του. Ένας μικρός αερόσακος φουσκώνει με τη βοήθεια μικροσκοπικής αντλίας, χρησιμοποιώντας τη μέθοδο που συναντάμε στα κλασικά ηλεκτρονικά πιεσόμετρα. Έτσι καταγράφεται η αρτηριακή πίεση, η γνωστή μας «μεγάλη» και «μικρή». Η πιστοποίηση ως ιατροτεχνολογικού προϊόντος προσθέτει ουσία σε μια λειτουργία που αφορά άμεσα την υγεία μας. Η διαδικασία μέτρησης είναι αφοπλιστικά απλή: αφού πρώτα έχετε επιλέξει το κατάλληλο λουράκι για τον καρπό σας από τις δύο εναλλακτικές που θα βρείτε στη συσκευασία, κάθεστε αναπαυτικά, στηρίζετε τον αγκώνα και κρατάτε το ρολόι στο ύψος της καρδιάς, χωρίς να μιλάτε ή να κινείστε, προφανώς. Ο αερόσακος ξεκινά να φουσκώνει και μόλις ξεφουσκώσει, έχετε μια αξιόπιστη μέτρηση, μέσα σε ελάχιστο χρόνο.

δραστηριότητες, ενώ θα βρείτε και ειδικές λειτουργίες μέτρησης πίεσης πριν και μετά την εκγύμναση.

Η φροντίδα γίνεται οικογενειακή υπόθεση

Ιδιαίτερη αξία έχει η λειτουργία Health Community, η οποία, με τη συγκατάθεση των μελών της οικογένειας, σας επιτρέπει να βλέπετε τα δεδομένα των κοντινών σας ανθρώπων και να λαμβάνετε ειδοποίηση για ασυνήθιστες ενδείξεις. Έτσι, η ερώτηση «μέτρησες την πίεσή σου;» παύει να είναι ένα επίμονο και αγχωτικό τηλεφώνημα! Δώρο ζωής σε κάποιο αγαπημένο σας πρόσωπο ή επένδυση για να θωρακίσετε την προσωπική σας υγεία; Προτείνουμε και τα δύο, σε όποιο από τα διαθέσιμα χρώματα προτιμάτε! u

Η εικόνα μιας ολόκληρης ημέρας

Η πίεση δεν αποτυπώνεται μόνο σε μια μεμονωμένη ένδειξη, σε μια «φωτογραφία» της στιγμής. Αξίζει να σημειωθεί, μάλιστα, πως η συγκαλυμμένη υπέρταση, η πρωινή έξαρση και η νυχτερινή υπέρταση, όταν η πίεση δεν πέφτει όσο θα έπρεπε στον ύπνο, περνούν συχνά απαρατήρητες. Ισχύει και το αντίστροφο, αφού μια «ύποπτη» τιμή στο ιατρείο μπορεί να αποδειχθεί απλό άγχος. Για τους παραπάνω λόγους, το WATCH D3 υποστηρίζει προγραμματισμένες μετρήσεις σε ολόκληρο το εικοσιτετράωρο, ακόμα και στον ύπνο. Η δυνατότητα 24ωρης καταγραφής αρτηριακής πίεσης (ABPM), βοηθά να συγκεντρώσουμε μια πιο ολοκληρωμένη εικόνα της πορείας της μέσα στην ημέρα και τη νύχτα, κάτι που μέχρι πρότινος ήταν εφικτό μόνο με ένα ογκώδες και δύσχρηστο Holter. Μέσω της εφαρμογής HUAWEI Health στο κινητό, οι καταγραφές οργανώνονται σε ιστορικό και αναφορά που μπορούμε να μοιραστούμε με τον γιατρό μας. Παρά τον ενθουσιασμό που μπορεί να γεννήσει η χρήση ενός τόσο καινοτόμου εργαλείου, αυτονόητο είναι πως δεν κάνετε αυτοδιάγνωση ούτε αλλάζετε τη φαρμακευτική σας αγωγή μόνοι σας, βάσει των ενδείξεων, καθώς η ερμηνεία των ευρημάτων ανήκει αποκλειστικά στον γιατρό σας. Η εποπτεία υγείας, φυσικά, δεν σταματά στην πίεση. Το WATCH D3 προσφέρει ηλεκτροκαρδιογράφημα (ECG) και παρακολούθηση καρδιακού ρυθμού, οξυγόνου αίματος, στρες και ύπνου. Παράλληλα, υπάρχει πλήρης υποστήριξη για καταγραφή κάθε σας προπόνησης σε μια αναρίθμητη ποικιλία από αθλητικές

5 λόγοι για να το αποκτήσετε 1) Πιστοποιημένο πιεσόμετρο στον καρπό με εν-

σωματωμένο αερόσακο και δυνατότητα 24ωρης καταγραφής αρτηριακής πίεσης (ABPM). 2) Η εφαρμογή συγκεντρώνει τις καταγραφές σε ένα πλήρες ιστορικό, έτοιμο για να το μοιραστείτε με τον γιατρό σας, χωρίς πρόχειρες σημειώσεις και ξεχασμένα χαρτάκια! 3) Η παρακολούθηση ύπνου μάς παρακινεί να ασχοληθούμε περισσότερο με την επαρκή μας ξεκούραση. 4) Οι λειτουργίες καταγραφής άσκησης συνοδεύουν το περπάτημα, το τρέξιμο και αναρίθμητες άλλες αθλητικές δραστηριότητες. 5) Πληρέστατο και κομψότατο smartwatch με εξαιρετική αυτονομία μπαταρίας, που επιτρέπει στις ειδοποιήσεις και τις τηλεφωνικές σας κλήσεις να φτάνουν στον καρπό σας.

14 | περί υγείας |

HUAWEI WATCH D3_L.indd 14

19/10/2026 4:04:35 μμ

Η τεστοστερόνη διεκδικεί τη θέση της στην εμμηνόπαυση Η χορήγηση της ορμόνης φαίνεται να έχει ευεργετικά αποτελέσματα στη γυναικεία υγεία.

H

τεστοστερόνη θεωρείται παραδοσιακά «ανδρική» ορμόνη, συνδεδεμένη με την εφηβεία, τη μυϊκή ανάπτυξη και την αναπαραγωγική λειτουργία. Ωστόσο, οι γυναίκες παράγουν, επίσης, τεστοστερόνη –σε επίπεδα 10 έως 15 φορές χαμηλότερα από τους άνδρες– η οποία δρα σε πολλά όργανα, όπως τα οστά, οι μύες, η καρδιά και ο εγκέφαλος. Τα τελευταία χρόνια, η ζήτηση για θεραπεία με τεστοστερόνη μετά την εμμηνόπαυση αυξάνεται συνεχώς. Παρά ταύτα, τα εγκεκριμένα σκευάσματα ειδικά για γυναίκες παραμένουν ελάχιστα, με αποτέλεσμα πολλές να καταφεύγουν σε ανδρικά τζελ, χρησιμοποιώντας κατά προσέγγιση το ένα δέκατο της ανδρικής δόσης. Τα επιστημονικά στοιχεία για την αποτελεσματικότητα της τεστοστερόνης πέρα από τη σεξουαλική επιθυμία είναι περιορισμένα, ενώ οι μακροχρόνιοι κίνδυνοι για την καρδιά, τα αγγειακά εγκεφαλικά επεισόδια και τον καρκίνο του μαστού παραμένουν ασαφείς. Παρά τα χαμηλά συγκριτικά επίπεδά της, η τεστοστερόνη είναι βιολογικά ενεργή στις γυναίκες. Τα επίπεδά της μειώνονται σταδιακά κατά τη διάρκεια της αναπαραγωγικής ηλικίας, αλλά, σε αντίθεση με τα οιστρογόνα, δεν πέφτουν απότομα στην εμμηνόπαυση. Η μέτρησή της είναι τεχνικά δύσκολη, καθώς οι συγκεντρώσεις της είναι τόσο χαμηλές που οι συνήθεις αιματολογικές εξετάσεις δυσκολεύονται να τις προσδιορίσουν με ακρίβεια, γεγονός που καθιστά δυσχερή τον ορισμό των «φυσιολογικών τιμών».

Τι δείχνουν οι μελέτες

Η τεστοστερόνη επηρεάζει τη σεξουαλική επιθυμία, γι’ αυτό και έχει μελετηθεί κυρίως στη Διαταραχή Υποτονικής Σεξουαλικής Επιθυμίας (HSDD), μια κατάσταση επίμονης χαμηλής λίμπιντο που προκαλεί έντονη δυσφορία. Μεταανάλυση του 2019 σε 36 τυχαιοποιημένες μελέτες έδειξε ότι η προσεκτικά δοσολογημένη τεστοστερόνη μπορεί να βελτιώσει τη σεξουαλική επιθυμία και την ικανοποίηση σε ορισμένες μετεμμηνοπαυσιακές γυναίκες. Οι διεθνείς κατευθυντήριες οδηγίες αναγνωρίζουν τη θεραπεία με τεστοστερόνη ως τεκμηριωμένη επιλογή για την HSDD, η οποία αποτελεί και τη μόνη ένδειξη στις γυναίκες με επαρκή κλινικά στοιχεία. Ωστόσο, η σεξουαλική επιθυμία διαμορφώνεται από τις διαπροσωπικές σχέσεις, το στρες, την κόπωση και την ψυχική υγεία όσο και από τις ορμόνες. Η τεστοστερόνη αποτελεί μία παράμετρο μεταξύ πολλών και όχι έναν απλό «διακόπτη». Πέρα από τη σεξουαλική επιθυμία, τα στοιχεία υψηλής ποιότητας από κλινικές δοκιμές σε γυναίκες είναι σχεδόν ανύπαρκτα. Αυτό δεν σημαίνει ότι η τεστοστερόνη δεν ασκεί ευρύτερη επίδραση στη γυναικεία υγεία. Αν και οι τυχαιοποιημένες δοκιμές αποτελούν τον βέλτιστο τρόπο απόδειξης αιτιώδους συνάφειας, δεν μπορούν πάντα να αποτυπώσουν όλες τις πτυχές της καθημερινής κλινικής πράξης. Γυναίκες και γιατροί που χρησιμοποιούν τεστοστερόνη στη διαχείριση της εμμηνόπαυσης αναφέρουν βελτιώσεις που εκτείνονται πέρα από τη σεξουαλική σφαίρα. Βρετανική μελέτη παρα-

τήρησης του 2026 σε 510 γυναίκες σε εξειδικευμένη κλινική εμμηνόπαυσης έδειξε ότι μετά από τέσσερις μήνες χρήσης τζελ τεστοστερόνης, παρατηρήθηκε βελτίωση στη διάθεση, στα γνωστικά συμπτώματα και στη λίμπιντο. Αν και τα ευρήματα αυτά είναι ενθαρρυντικά, δεν αποδεικνύουν αιτιώδη σχέση. Η έρευνα παρατήρησης δεν αντικαθιστά τις τυχαιοποιημένες κλινικές δοκιμές, αλλά ούτε η απουσία μεγάλων δοκιμών σημαίνει ότι οι παρατηρήσεις αυτές πρέπει να αγνοούνται. Αντίθετα, μπορούν να καθοδηγήσουν τη μελλοντική κλινική έρευνα.

Η έλλειψη γυναικείων σκευασμάτων

Η τεστοστερόνη δεν υποκαθιστά την κλασική θεραπεία ορμονικής υποκατάστασης (HRT). Όταν συνταγογραφείται, χορηγείται συνήθως συμπληρωματικά με τα οιστρογόνα (και, όπου απαιτείται, την προγεστερόνη). Ορισμένες γυναίκες αναφέρουν ότι ακόμα και μετά τη βελτιστοποίηση της συμβατικής HRT, τα συμπτώματά τους δεν υποχωρούν πλήρως, και η προσθήκη τεστοστερόνης επιφέρει αισθητή διαφορά. Το κυριότερο πρόβλημα έγκειται στην έλλειψη αδειοδοτημένων σκευασμάτων, ειδικά σχεδιασμένων για γυναίκες. Η λύση ανάγκης είναι η χρήση ανδρικού τζελ, με τις ασθενείς να υπολογίζουν «με το μάτι» το ένα δέκατο της συσκευασίας. Αυτός είναι ένας ανακριβής τρόπος χορήγησης μιας ορμόνης με ιδιαίτερα στενό θεραπευτικό εύρος. Σε περίπτωση υπερδοσολογίας, η τεστοστερόνη μπορεί να αυξηθεί υπερβολικά, εντείνοντας

τον κίνδυνο παρενεργειών, όπως η ακμή και η ανεπιθύμητη τριχοφυΐα στο πρόσωπο ή το σώμα. Ακόμα σημαντικότερο είναι το γεγονός ότι τα δεδομένα για τη μακροχρόνια ασφάλεια της τεστοστερόνης στις γυναίκες παραμένουν περιορισμένα, ιδιαίτερα όσον αφορά τις καρδιαγγειακές παθήσεις, τα εγκεφαλικά επεισόδια και τον καρκίνο του μαστού. Οι έως τώρα δοκιμές ήταν βραχυχρόνιες και συχνά απέκλειαν γυναίκες υψηλού κινδύνου. Η ανάγκη για εγκεκριμένα γυναικεία σκευάσματα τεστοστερόνης είναι επιτακτική, όχι μόνο για λόγους προσβασιμότητας, αλλά και επιστημονικής δεοντολογίας: η δράση της ορμόνης στις γυναίκες οφείλει να μελετηθεί με την απαιτούμενη αυστηρότητα. Χωρίς κατάλληλα προϊόντα και εκτενείς, καλά σχεδιασμένες κλινικές δοκιμές, οι γυναίκες θα συνεχίσουν να καταφεύγουν σε ανδρικά σκευάσματα, εκτεθειμένες σε κινδύνους και στερούμενες μια ασφαλή και τεκμηριωμένη θεραπεία. Ενημερωθείτε υπεύθυνα. Αν αντιμετωπίζετε συμπτώματα εμμηνόπαυσης που δεν υποχωρούν με τη συμβατική HRT, συζητήστε με τον γιατρό σας αν η τεστοστερόνη αποτελεί κατάλληλη επιλογή για εσάς. Αποφύγετε την αυτοχορήγηση και μη χρησιμοποιείτε ανδρικά προϊόντα χωρίς ιατρική καθοδήγηση, καθώς η ακρίβεια στη δοσολογία είναι κρίσιμη και οι παρενέργειες μπορεί να είναι σημαντικές. Αναζητήστε εξειδικευμένη φροντίδα σε κλινικές εμμηνόπαυσης, οι οποίες διαθέτουν την απαραίτητη εμπειρία για να αξιολογήσουν σωστά τα συμπτώματα και να προτείνουν ασφαλείς H. A. θεραπευτικές επιλογές. u

| περί υγείας | 15

ΖΨ εμμηνόπαυση_R.indd 15

19/10/2026 4:04:53 μμ

Η BAT στο Ετήσιο Συνέδριο του Ελληνικού Κολλεγίου Καρδιολογίας Παρουσίαση νέων κλινικών δεδομένων για τους βιοδείκτες έκθεσης και δυνητικής βλάβης.

Σ

ημαντικά επιστημονικά δεδομένα σχετικά με το κάπνισμα, την καρδιαγγειακή υγεία, καθώς και τον ρόλο των προϊόντων χωρίς καύση για τους ενήλικους καπνιστές παρουσιάστηκαν στο δορυφορικό συμπόσιο «What Real-World and Clinical Evidence Tell Us About Non-Combustible Tobacco Products», το οποίο πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο του 22 ου Ετήσιου Συνεδρίου του Ελληνικού Κολλεγίου Καρδιολογίας. Στο συμπόσιο, που πραγματοποιήθηκε υπό τον συντονισμό του καθηγητή Καρδιολογίας, Ιωάννη Λεκάκη, συμμετείχαν ως ομιλητές ο καθηγητής, Ιγνάτιος Οικονομίδης, Β’ Πανεπιστημιακή Καρδιολογική Κλινική, Νοσοκομείο «Αττικόν», πρώην πρόεδρος του Ελληνικού Κολλεγίου Καρδιολογίας και η Senior Scientific Engagement Manager της BAT, Carrie Wade.

Το πάνελ με ομιλητές τη Senior Scientific Engagement Manager της BAT, Carrie Wade, και τον καθηγητή, Ιγνάτιο Οικονομίδη, Β’ Πανεπιστημιακή Καρδιολογική Κλινική, Νοσοκομείο «Αττικόν».

τοξικές ουσίες που παράγονται από την καύση και τον πιθανό ρόλο που μπορούν να διαδραματίσουν τα προϊόντα χωρίς καύση για τους ενήλικους καπνιστές που διαφορετικά θα συνέχιζαν να καπνίζουν», ανέφερε ο κ. Ιγνάτιος Οικονομίδης.

Επένδυση σε προϊόντα χωρίς καύση: Κλινικά δεδομένα από μελέτη διάρκειας 12 μηνών Κατά την παρουσίασή της, η κα Carrie Wade ανέδειξε το πολυεπίπεδο ερευνητικό πρόγραμμα της ΒΑΤ για την αξιολόγηση προϊόντων χωρίς καύση, το οποίο περιλαμβάνει κλινικές μελέτες, τοξικολογική έρευνα, δεδομένα πραγματικής χρήσης και μακροχρόνια επιστημονική αξιολόγηση. Ανέπτυξε, επίσης, τα αποτελέσματα κλινικής μελέτης διάρκειας 12 μηνών, που διεξήχθη στο Ηνωμένο Βασίλειο με τη συμμετοχή περισσοτέρων από 500 ατόμων και τη διεξαγωγή περισσότερων από 144.000 μετρήσεων. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν, οι ενήλικοι καπνιστές που μετέβησαν πλήρως στο προϊόν θέρμανσης glo, εμφάνισαν σημαντική μείωση στους περισσότερους βιοδείκτες έκθεσης, καθώς και ευνοϊκές μεταβολές στους βιοδείκτες δυνητικής βλάβης, συμπεριλαμβανομένων δεικτών που σχετίζονται με το καρδιαγγειακό σύστημα, όπως η φλεγμονή, η ενδοθηλιακή λειτουργία, η ενεργοποίηση των αιμοπεταλίων και το οξειδωτικό στρες. Σε πολλές περιπτώσεις, η κατεύθυνση των μεταβολών ήταν αντίστοιχη με εκείνη που παρατηρείται μετά τη διακοπή του καπνίσματος. «Η επιστήμη βρίσκεται στον πυρήνα του μετασχηματισμού της BAT. Μέσα από ένα εκτεταμένο πρόγραμμα κλινικών μελετών, εργαστηριακής έρευνας και πραγματικών δεδομένων χρήσης, συνεχίζουμε να αξιολογούμε τα προϊόντα χωρίς καύση και να συμβάλλουμε με διαφάνεια και επιστημονική τεκμηρίωση στον δημόσιο διάλογο», δήλωσε η κα Carrie Wade.

Η Ελλάδα αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα επιστημονικής αξιολόγησης νέων προϊόντων Από αριστερά: Ο καθηγητής Ιγνάτιος Οικονομίδης, Β’ Πανεπιστημιακή Καρδιολογική Κλινική, Νοσοκομείο «Αττικόν», η Senior Scientific Engagement Manager της BAT, Carrie Wade, και ο καθηγητής Καρδιολογίας, Ιωάννης Λεκάκης.

Καύση: Ένας βασικός παράγοντας δημιουργίας τοξικών ουσιών Στην εισαγωγική του παρέμβαση, ο καθηγητής, Ιγνάτιος Οικονομίδης, αναφέρθηκε στις επιπτώσεις του καπνίσματος στην καρδιαγγειακή υγεία, επισημαίνοντας ότι το κάπνισμα αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους τροποποιήσιμους παράγοντες κινδύνου για καρδιαγγειακά νοσήματα, τονίζοντας ότι η διακοπή του παραμένει η βέλτιστη επιλογή για την υγεία. Παρουσίασε ελληνικά και διεθνή επιστημονικά δεδομένα, συμπεριλαμβανομένων ευρημάτων από τη Β’ Πανεπιστημιακή Καρδιολογική Κλινική του Νοσοκομείου «Αττικόν», καθώς και επιδημιολογικά στοιχεία από χώρες, όπως η Σουηδία και το Ηνωμένο Βασίλειο. Όπως σημείωσε, τα στοιχεία δείχνουν ότι πολλές από τις βλαπτικές επιδράσεις του καπνίσματος συνδέονται με την καύση και τόνισε ότι η απουσία της σχετίζεται με σημαντικά χαμηλότερη έκθεση σε τοξικές ουσίες. «Η διακοπή του καπνίσματος παραμένει η καλύτερη επιλογή για την υγεία. Παράλληλα, η επιστημονική κοινότητα συνεχίζει να αξιολογεί τα διαθέσιμα δεδομένα σχετικά με τη μείωση της έκθεσης σε

Ιδιαίτερη αναφορά έγινε από τον καθηγητή Ιγνάτιο Οικονομίδη και την Carrie Wade, στο θεσμικό πλαίσιο που έχει αναπτύξει η Ελλάδα για την επιστημονική αξιολόγηση των προϊόντων χωρίς καύση, μέσω της Επιτροπής Αξιολόγησης της Βλαπτικότητας των Νέων Προϊόντων του Υπουργείου Υγείας. Στο πλαίσιο αυτό αναδείχθηκε το γεγονός ότι το glo neo classic tobacco της BAT αποτέλεσε το πρώτο προϊόν θερμαινόμενου καπνού που έλαβε έγκριση ισχυρισμού μειωμένης τοξικότητας, κατόπιν αξιολόγησης εκτεταμένου επιστημονικού φακέλου από την αρμόδια επιτροπή του Υπουργείου Υγείας.

Η ανάγκη για επιστημονικά τεκμηριωμένη ενημέρωση Κατά τη συζήτηση που ακολούθησε, οι συμμετέχοντες υπογράμμισαν τη σημασία της επιστημονικά τεκμηριωμένης ενημέρωσης, ώστε οι ενήλικοι καπνιστές να έχουν πρόσβαση σε ακριβείς πληροφορίες που βασίζονται στα διαθέσιμα επιστημονικά δεδομένα και όχι σε εσφαλμένες αντιλήψεις. Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στην ανάγκη προστασίας των ανηλίκων και στην ξεκάθαρη διάκριση ότι τα προϊόντα αυτά απευθύνονται αποκλειστικά σε ενήλικους καπνιστές. «Τα ευρήματα που παρουσιάστηκαν ενισχύουν τον επιστημονικό διάλογο γύρω από τα προϊόντα χωρίς καύση και αναδεικνύουν τη σημασία της περαιτέρω έρευνας και μακροχρόνιας αξιολόγησής τους», δήλωσε ο κ. Ιωάννης Λεκάκης u

16 | περί υγείας |

BAT καρδιολογια_L.indd 16

19/10/2026 4:05:20 μμ

Οστεοπενία Πώς θα την αντιμετωπίσετε έγκαιρα Ένας συνδυασμός στρατηγικών που στοχεύουν στη διατήρηση της οστικής μάζας, στην πρόληψη των πτώσεων και στη μείωση του κινδύνου κατάγματος.

H

οστεοπενία ορίζεται ως μια κατάσταση όπου η οστική πυκνότητα είναι χαμηλότερη από το φυσιολογικό, αλλά όχι τόσο χαμηλή ώστε να χαρακτηριστεί οστεοπόρωση. Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, η διάγνωση βασίζεται στη μέτρηση της οστικής πυκνότητας με DXA (Dual-energy Xray Absorptiometry) και εκφράζεται με το T-score. Τιμές μεταξύ -1.0 και -2.5 υποδεικνύουν οστεοπενία, ενώ τιμές κάτω από -2.5 θέτουν τη διάγνωση της οστεοπόρωσης. Η οστεοπενία συχνά εξελίσσεται σιωπηλά, χωρίς συμπτώματα, και πολλές γυναίκες δεν γνωρίζουν ότι την έχουν μέχρι να υποστούν ένα κάταγμα. Εκτιμάται ότι περίπου 40% των ενηλίκων παγκοσμίως πάσχει από οστεοπενία, με τις μετεμμηνοπαυσιακές γυναίκες να αποτελούν την πιο ευάλωτη ομάδα. Κατά την εμμηνόπαυση, τα επίπεδα των οιστρογόνων μειώνονται δραματικά. Τα οιστρογόνα παίζουν προστατευτικό ρόλο στο οστό, επιβραδύνοντας τη φυσική διαδικασία της οστικής αποδόμησης. Με την πτώση τους, η δραστηριότητα των οστεοκλαστών (κύτταρα που αποδομούν το οστό) αυξάνεται, με αποτέλεσμα η απώλεια οστού να ξεπερνά τη δημιουργία νέου. Αυτό οδηγεί σε ταχεία μείωση της οστικής μάζας, ιδιαίτερα τα πρώτα χρόνια μετά την εμμηνόπαυση. Περίπου μία στις δύο γυναίκες άνω των 50 θα υποστεί ένα οστεοπορωτικό κάταγμα.

Η ολιστική προσέγγιση

Η αντιμετώπιση της οστεοπενίας και της οστεοπόρωσης δεν βασίζεται σε ένα μόνο μέσο, αλλά σε έναν συνδυασμό στρατηγικών που στοχεύουν στη διατήρηση της οστικής μάζας, στην πρόληψη των πτώσεων και στη μείωση του κινδύνου κατάγματος. Άσκηση: Η σωματική δραστηριότητα είναι θεμελιώδης. Η έρευνα δείχνει ότι ο συνδυασμός αερόβιας άσκησης και προπόνησης αντίστασης είναι ο καλύτερος για τη βελτίωση της οστικής πυκνότητας στην οσφυϊκή μοίρα της σπονδυλικής στήλης. Η αερόβια άσκη-

ση βελτιώνει την οστική πυκνότητα ρυθμίζοντας τα επίπεδα οιστρογόνων, ενώ η προπόνηση αντίστασης ενεργοποιεί τους οστεοβλάστες (κύτταρα που σχηματίζουν νέο οστό) μέσω μηχανικών φορτίσεων. Διατροφή: Η επαρκής πρόσληψη ασβεστίου (περίπου 1.200mg/ημέρα για τις μετεμμηνοπαυσιακές γυναίκες) και βιταμίνης D είναι απαραίτητη. Το ασβέστιο υποστηρίζει τη δομή του οστού, ενώ η βιταμίνη D βοηθά στην απορρόφησή του. Οι κύριες διατροφικές πηγές περιλαμβάνουν γαλακτοκομικά, πράσινα φυλλώδη λαχανικά, εμπλουτισμένα προϊόντα και κονσερβοποιημένα ψάρια με κόκαλα. Μαγνήσιο: Συμμετέχει σε περισσότερες από 300 μεταβολικές διεργασίες, συμπεριλαμβανομένης της χαλάρωσης των μυών και της ρύθμισης της αρτηριακής πίεσης. Μετα-ανάλυση 11 μελετών με 2.776 μετεμμηνοπαυσιακές γυναίκες έδειξε ότι οι γυναίκες με οστεοπόρωση είχαν χαμηλότερα επίπεδα μαγνησίου στον ορό σε σύγκριση με τις υγιείς. Το μαγνήσιο συμβάλλει στην οστική πυκνότητα, ενθαρρύνοντας τον σχηματισμό νέου οστού. Ωστόσο, δεν έχει αποδειχθεί ότι βοηθά στις εξάψεις, τις διακυμάνσεις βάρους ή τα γνωστικά συμπτώματα. Οι μορφές κιτρικού και γλυκινικού μαγνησίου απορροφώνται καλύτερα. Κρεατίνη: Γνωστή από τον χώρο του αθλητισμού, κερδίζει έδαφος και για τις γυναίκες στην εμμηνόπαυση. Συστηματική ανασκόπηση και μετα-ανάλυση 7 τυχαιοποιημένων μελετών με 608 μετεμμηνοπαυσιακές γυναίκες έδειξε ότι η κρεατίνη σε δόση πάνω από 5 γραμμάρια την ημέρα σε συνδυασμό με προπόνηση αντίστασης οδηγεί σε μικρή αλλά σημαντική αύξηση της άπαχης μάζας (κατά 0,37 κιλά) και βελτίωση της δύναμης (κατά 7,5 κιλά στο leg press). Τα οφέλη στην οστική πυκνότητα παραμένουν ασαφή. Η κρεατίνη είναι γενικά ασφαλής, αλλά άτομα με νεφρικά προβλήματα πρέπει να συμβουλευτούν τον γιατρό τους.

Κολλαγόνο: Είναι η πιο άφθονη πρωτεΐνη του σώματος και δίνει δομή σε οστά, χόνδρους, τένοντες και δέρμα. Μελέτη ενός έτους σε μετεμμηνοπαυσιακές γυναίκες έδειξε ότι η καθημερινή συμπλήρωση κολλαγόνου οδήγησε σε μικρές, αλλά σημαντικές αυξήσεις στην οστική πυκνότητα σε σύγκριση με το εικονικό φάρμακο. Η έρευνα δείχνει, επίσης, ότι το κολλαγόνο μπορεί να ανακουφίσει την αρθρική δυσφορία. Ωστόσο, τα συμπληρώματα κολλαγόνου διαφέρουν σημαντικά ως προς την ποιότητα και την πηγή τους, γεγονός που καθιστά δύσκολη την ερμηνεία των δεδομένων.

Φαρμακευτική αγωγή: Πότε χρειάζεται Δεν χρειάζεται φαρμακευτική αγωγή για όλες τις γυναίκες με οστεοπενία. Οι γιατροί χρησιμοποιούν εργαλεία εκτίμησης κινδύνου κατάγματος (όπως το FRAX) για να υπολογίσουν την πιθανότητα κατάγματος στα επόμενα 10 χρόνια. Όταν ο κίνδυνος είναι υψηλός, οι επιλογές περιλαμβάνουν: n Θεραπεία ορμονικής υποκατάστασης (HRT): Παραμένει η πιο αποτελεσματική θεραπεία για πολλά συμπτώματα της εμμηνόπαυσης και έχει ένδειξη για την πρόληψη

της οστεοπόρωσης. Το 2025, ο FDA απέσυρε τη «μαύρη προειδοποίηση» που συνόδευε τη θεραπεία, ενισχύοντας τη θέση της στην πρωτογενή πρόληψη της οστεοπόρωσης. n Διφωσφονικά: Για γυναίκες στις οποίες τα οιστρογόνα δεν είναι κατάλληλα, τα διφωσφονικά (αλενδρονάτη, ρισεδρονάτη, ιβανδρονάτη, ζολεδρονάτη) αποτελούν αποτελεσματική εναλλακτική. Μακροχρόνια διαλείπουσα θεραπεία με διφωσφονικά μπορεί να διατηρήσει την οστική πυκνότητα και να αποτρέψει την ανάπτυξη οστεοπόρωσης. n SERM: Ουσίες, όπως η ραλοξιφένη και η οσπεμιφένη, δρουν ως εκλεκτικοί ρυθμιστές των υποδοχέων οιστρογόνων, προστατεύοντας το οστό. Η οστεοπενία και η οστεοπόρωση δεν είναι αναπόφευκτες συνέπειες της γήρανσης. Η έγκαιρη ανίχνευση και η στοχευμένη παρέμβαση μπορούν να διατηρήσουν την οστική υγεία, να επιβραδύνουν σημαντικά την απώλεια οστού και να μειώσουν τον κίνδυνο μελλοντικών καταγμάτων. Σε ορισμένες περιπτώσεις, η οστική πυκνότητα μπορεί ακόμα και να βελτιωθεί με την κατάλληλη θεραπεία και τις αλλαγές H. A. στον τρόπο ζωής. u

| περί υγείας | 17

ΖΨ οστεοπενία_R.indd 17

19/10/2026 4:05:41 μμ

Σχολική τσάντα και πόνος στην πλάτη των παιδιών Γιατί οι ειδικοί εφιστούν την προσοχή στο βάρος, τη σωστή μεταφορά και την εναλλαγή θέσεων μέσα στην ημέρα.

Κ

άθε Σεπτέμβριο, μαζί με την επιστροφή στα θρανία, επανέρχεται και η ανησυχία για το βάρος της σχολικής τσάντας. Πόσα βιβλία είναι πολλά; Μπορεί μια βαριά τσάντα να επιβαρύνει την πλάτη ενός παιδιού; Και πόσο σημαντικό ρόλο παίζουν οι πολλές ώρες στο θρανίο; Σύμφωνα με τον κ. Ιωάννη Πολυθοδωράκη, επιστημονικό διευθυντή του Athens Brain & Spine Surgery, διευθυντή του Δ΄ Νευροχειρουργικού Τμήματος του Νοσοκομείου Ερρίκος Ντυνάν και τέως πρόεδρο της Παγκόσμιας Εταιρείας Σπονδυλικής Στήλης, η συζήτηση Ιωάννης χρειάζεται να ξεφύγει από Πολυθοδωράκης την απλή αναζήτηση ενός Επιστημονικός «σωστού» αριθμού κιλών. διευθυντής του Athens Brain & Η επιβάρυνση της παιδικής Spine Surgery και και εφηβικής πλάτης είναι διευθυντής του Δ’ πιο σύνθετη και εξαρτάται Νευροχειρουργικού από το συνολικό φορτίο, Τμήματος, του τον τρόπο και τη διάρκεια Νοσοκομείου μεταφοράς του, την κίνηση Ερρίκος Ντυνάν μέσα στην ημέρα και, κυρίως, από το αν εμφανίζονται συμπτώματα που επιμένουν. Η συζήτηση για τις σχολικές τσάντες, συχνά, καταλήγει σε ένα ποσοστό. Η Αμερικανική Ακαδημία Παιδιάτρων (American Academy of Pediatrics) χρησιμοποιεί ως πρακτική σύσταση το βάρος της τσάντας να μην ξεπερνά περίπου το 15% του σωματικού βάρους του παιδιού. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι μέχρι αυτό το

βάρος η σπονδυλική στήλη είναι ασφαλής και από το επόμενο γραμμάριο αρχίζει η βλάβη. Η επιστημονική εικόνα είναι πολύ πιο σύνθετη. Μεγάλη συστηματική ανασκόπηση 69 μελετών, με περισσότερα από 72.000 παιδιά και εφήβους, δεν βρήκε πειστικά στοιχεία ότι το βάρος, ο σχεδιασμός ή ο τρόπος μεταφοράς της σχολικής τσάντας αυξάνουν από μόνα τους τον κίνδυνο εμφάνισης πόνου στην πλάτη. Αντίστοιχα, μεταανάλυση δεδομένων από χιλιάδες μαθητές δεν έδειξε μεγαλύτερη συχνότητα οσφυαλγίας σε παιδιά που μετέφεραν τσάντες βαρύτερες από το 10% του σωματικού τους βάρους. Αυτό δεν σημαίνει ότι το βάρος είναι αδιάφορο. Μια υπερφορτωμένη τσάντα μπορεί να κάνει το παιδί να γέρνει προς τα εμπρός, να προκαλεί κόπωση ή προσωρινή ενόχληση σε ώμους, αυχένα και μέση. Στην πράξη, λοιπόν, μεγαλύτερη σημασία έχει να παρατηρούμε πώς αντιδρά το ίδιο το παιδί. Ανάλογη υπεραπλούστευση υπάρχει γύρω από την «κακή στάση» στο θρανίο. Δεν υπάρχει μία μοναδική, τέλεια θέση στην οποία ένα παιδί πρέπει να παραμένει ακίνητο επί ώρες. Μάλιστα, η σύγχρονη βιβλιογραφία δεν επιτρέπει να αποδίδουμε ευθέως τον πόνο στη μέση ή την αυχεναλγία στο γεγονός ότι ένας μαθητής κάθεται «στραβά». Το πιο σημαντικό είναι η δυνατότητα εναλλαγής θέσεων και κίνησης μέσα στην ημέρα. Ένα θρανίο προσαρμοσμένο στις διαστάσεις του παιδιού μπορεί να βελτιώσει την άνεση και ορισμένες παραμέτρους της στάσης, αλλά ακόμα και το καλύτερα σχεδιασμένο κάθισμα δεν καταργεί την ανάγκη να σηκώνεται, να περπατά και να κινείται στα διαλείμματα. Η εργονομία είναι μέρος της λύσης και όχι η μοναδική λύση.

Εδώ χρειάζεται ίσως η σημαντικότερη διευκρίνιση για τους γονείς. Η βαριά σχολική τσάντα και η κακή στάση δεν θεωρούνται αιτίες της σκολίωσης. Η συχνότερη μορφή στην εφηβεία είναι η ιδιοπαθής σκολίωση, της οποίας η ακριβής αιτία παραμένει άγνωστη. Η Εταιρεία Μελέτης της Σκολίωσης (Scoliosis Research Society) αναφέρει ρητά ότι η μεταφορά βαριάς σχολικής τσάντας δεν προκαλεί ούτε επιδεινώνει τη σκολίωση. Είναι επομένως σημαντικό να μη συγχέεται ένα παιδί που γέρνει προσωρινά μπροστά επειδή κουβαλά μεγάλο φορτίο με ένα παιδί που παρουσιάζει πραγματική δομική παραμόρφωση της σπονδυλικής στήλης. Στην καθημερινότητα, η τσάντα καλό είναι να είναι ανάλογη με το μέγεθος του παιδιού, να φοριέται με τους δύο ιμάντες και τα βαρύτερα αντικείμενα να βρίσκονται κοντά στην πλάτη. Η απομάκρυνση βιβλίων και αντικειμένων που δεν χρειάζονται παραμένει μια απλή και χρήσιμη πρακτική. Περισσότερη προσοχή, όμως, χρειάζεται όταν εμφανίζεται επίμονος πόνος στη μέση και όχι απλώς μια παροδική ενόχληση μετά το σχολείο. Πόνος που επιμένει ή επιδεινώνεται, ξυπνά το παιδί τη νύχτα ή συνοδεύεται από πυρετό, απώλεια βάρους, μούδιασμα, αδυναμία, αλλαγές στη βάδιση ή διαταραχές ούρησης και αφόδευσης χρειάζονται ιατρική αξιολόγηση και δεν πρέπει να αποδίδονται αυτόματα στην τσάντα. Το πιο χρήσιμο μήνυμα για τους γονείς, επομένως, δεν είναι να ζυγίζουμε καθημερινά τη σχολική τσάντα. Είναι να βλέπουμε τη συνολική καθημερινότητα του παιδιού. Τι μεταφέρει, για πόση ώρα, πώς κινείται, αν αλλάζει θέσεις μέσα στην ημέρα και, κυρίως, αν εμφανίζει συμπτώματα που επιμένουν. u

18 | περί υγείας |

πολυθοδωρακης τσαντα_L.indd 18

19/10/2026 4:05:58 μμ

Breast Health Day

15 Οκτωβρίου: Η φροντίδα της υγείας του μαστού ξεκινά πριν από τη διάγνωση

O

Η εξοικείωση με το σώμα μας, η αναγνώριση πιθανών αλλαγών και η αξιολόγηση του κινδύνου αποτελούν σημαντικά βήματα για τη φροντίδα της υγείας του μαστού.

Οκτώβριος, διεθνώς αναγνωρισμένος ως «Breast Cancer Awareness Month – Pink October», είναι ένας μήνας αφιερωμένος στην ενημέρωση για τον καρκίνο του μαστού, αλλά και μια σημαντική ευκαιρία να μιλήσουμε ευρύτερα για την υγεία του μαστού. Η 15 η Οκτωβρίου, που σε πολλές χώρες έχει καθιερωθεί ως «Breast Health Day», στρέφει την προσοχή στην πρόληψη, στον προσυμπτωματικό έλεγχο και στην αξία της έγκαιρης αναγνώρισης οποιασδήποτε αλλαγής στον μαστό. Οι ιατροί της Θεραπευτικής Κλινικής (Νοσοκομείο Αλεξάνδρα) της Ιατρικής Σχολής του ΕΚΠΑ, Θεοδώρα Ψαλτοπούλου (καθηγήτρια Θεραπευτικής - Επιδημιολογίας - Προληπτικής Ιατρικής, παθολόγος), Μαρία Καπαρέλου (παθολόγος - ογκολόγος) και Θάνος Δημόπουλος (καθηγητής Θεραπευτικής - Ογκολογίας - Αιματολογίας, διευθυντής Θεραπευτικής Κλινικής, Νοσοκομείο Αλεξάνδρα, τ. πρύτανης ΕΚΠΑ) αναφέρουν ότι ο καρκίνος του μαστού αποτελεί τη συχνότερη κακοήθεια στις γυναίκες, όμως η πρόοδος των τελευταίων δεκαετιών έχει αλλάξει σημαντικά την πρόγνωσή του. Όταν η νόσος εντοπίζεται σε πρώιμο στάδιο, οι πιθανότητες επιτυχούς αντιμετώπισης είναι ιδιαίτερα υψηλές και, σε πολλές περιπτώσεις, η θεραπεία μπορεί να είναι λιγότερο επιβαρυντική. Η φροντίδα της υγείας του μαστού ξεκινά πριν από την εμφάνιση οποιουδήποτε συμπτώματος, με σωστή ενημέρωση και συστηματικό προσυμπτωματικό έλεγχο. Η μαστογραφία παραμένει η βασική μέθοδος πληθυσμιακού ελέγχου, καθώς μπορεί να ανιχνεύσει τη νόσο σε πρώιμο στάδιο, πριν ακόμη υπάρξουν κλινικά ευρήματα. Ο χρόνος έναρξης, η συχνότητα, αλλά και το είδος του ελέγχου δεν είναι απαραίτητα ίδια για όλες τις γυναίκες, αλλά καθορίζονται με βάση τις ισχύουσες συστάσεις και προσαρμόζονται, όπου χρειάζεται, στον ατομικό κίνδυνο. Δεν έχουν, άλλωστε, όλες οι γυναίκες τον ίδιο κίνδυνο. Το οικογενειακό ιστορικό, η παρουσία παθογόνων μεταλλάξεων σε γονίδια κληρονομικής προδιάθεσης, προηγούμενα ευρήματα στον μαστό, η πυκνότητα των μαστών και άλλοι παράγοντες μπορούν να δια-

φοροποιήσουν τόσο τον χρόνο έναρξης, όσο και το είδος της παρακολούθησης. Σε γυναίκες αυξημένου κινδύνου μπορεί να απαιτείται στενότερος έλεγχος ή η προσθήκη άλλων απεικονιστικών μεθόδων, όπως η μαγνητική τομογραφία μαστών. Ιδιαίτερη σημασία έχει, επομένως, η αναγνώριση των γυναικών με πιθανή κληρονομική προδιάθεση. Ένα ισχυρό οικογενειακό ιστορικό καρκίνου μαστού ή ωοθηκών, η εμφάνιση καρκίνου σε νεαρή ηλικία, ο καρκίνος μαστού σε άνδρα ή η παρουσία συγκεκριμένων μορφών καρκίνου μέσα στην ίδια οικογένεια αποτελούν ορισμένα από τα στοιχεία που μπορεί να οδηγήσουν σε γενετική συμβουλευτική και, όταν υπάρχει έν-

δειξη, σε γονιδιακό έλεγχο. Η γνώση μιας κληρονομικής προδιάθεσης δεν αφορά μόνο τη γυναίκα που εξετάζεται. Μπορεί να επιτρέψει την έγκαιρη αναγνώριση και προστασία και άλλων μελών της οικογένειας. Παράλληλα με τον οργανωμένο προσυμπτωματικό έλεγχο, σημαντική είναι και η εξοικείωση κάθε γυναίκας με το σώμα της, ώστε να μπορεί να αναγνωρίζει έγκαιρα οποιαδήποτε νέα ή ασυνήθιστη αλλαγή στον μαστό. Η εξοικείωση με το σώμα μας δεν αντικαθιστά τη μαστογραφία ούτε αποτελεί μέθοδο προσυμπτωματικού ελέγχου, μπορεί όμως να συμβάλει στην έγκαιρη αναγνώριση ενός ευρήματος που χρειάζεται διερεύνηση. Ένα νέο ψηλαφητό μόρφωμα στον μαστό ή στη μασχάλη, μεταβολή στο μέγεθος ή στο σχήμα του μαστού, εισολκή της θηλής, έκκριμα από τη θηλή, καθώς και αλλαγές στο δέρμα, όπως επίμονη ερυθρότητα και πάχυνση, είναι ευρήματα που χρειάζονται ιατρική αξιολόγηση. Τα περισσότερα συμπτώματα ή ευρήματα στον μαστό δεν οφείλονται σε καρκίνο, όμως κανένα νέο ή επίμονο εύρημα δεν πρέπει να αγνοείται. Η φροντίδα της υγείας του μαστού συνδέεται και με τις καθημερινές μας επιλογές. Η διατήρηση υγιούς σωματικού βάρους, η τακτική σωματική δραστηριότητα και ο περιορισμός της κατανάλωσης αλκοόλ μπορούν να συμβάλουν στη μείωση του κινδύνου εμφάνισης καρκίνου του μαστού. Ο κίνδυνος δεν μπορεί να μηδενιστεί, μπορούμε όμως να επηρεάσουμε ορισμένους από τους παράγοντες που τον διαμορφώνουν και, κυρίως, να αξιοποιήσουμε τη δυνατότητα της έγκαιρης διάγνωσης μέσα από τον κατάλληλο προσυμπτωματικό έλεγχο. Η Breast Health Day μάς υπενθυμίζει ότι η φροντίδα της υγείας του μαστού δεν περιορίζεται σε μία ημέρα ή στον μήνα Οκτώβριο. Είναι μια διαρκής στάση πρόληψης και φροντίδας, που ξεκινά από τη γνώση και μεταφράζεται σε συνειδητές επιλογές για την υγεία μας. Η ενημέρωση και ο κατάλληλος προσυμπτωματικός έλεγχος μάς δίνουν τη δυνατότητα να εντοπίσουμε τη νόσο νωρίτερα, όταν οι πιθανότητες επιτυχούς αντιμετώπισης είναι μεγαλύτερες. u

| περί υγείας | 19

Breast Health Day_R.indd 19

19/10/2026 4:06:15 μμ

Πρόσφατες εξελίξεις στην αντιμετώπιση του καρκίνου του παγκρέατος

O

Νέα δεδομένα ανοίγουν τον δρόμο για μια πιο εξατομικευμένη ογκολογική προσέγγιση.

καρκίνος του παγκρέατος εξακολουθεί να αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις της σύγχρονης ογκολογίας. Η επιθετική βιολογική συμπεριφορά του, η συχνά καθυστερημένη διάγνωση και η σχετικά περιορισμένη αποτελεσματικότητα των διαθέσιμων συστηματικών θεραπειών συνδέονται με δυσμενή πρόγνωση. Τα τελευταία δεδομένα, ωστόσο, υποδηλώνουν ότι το θεραπευτικό τοπίο αρχίζει σταδιακά να μεταβάλλεται. Η δυνατότητα άμεσης στόχευσης του RAS, η εντατικοποίηση της τοπικής θεραπείας και η διερεύνηση νέων συνδυασμών με ανοσοθεραπεία δημιουργούν ένα διαφορετικό πλαίσιο αντιμετώπισης μιας νόσου που για χρόνια βασιΜαρία Καπαρέλου ζόταν σχεδόν αποκλειστικά Παθολόγος στη χημειοθεραπεία. ογκολόγος Οι ιατροί της Θεραπευτικής Κλινικής (Νοσοκομείο Αλεξάνδρα), Ιατρική Σχολή ΕΚΠΑ, δρ Μαρία Καπαρέλου (παθολόγος-ογκολόγος) και Θάνος Δημόπουλος (καθηγητής Θεραπευτικής -Ογκολογίας-Αιματολογίας, διευθυντής Θεραπευτικής Κλινικής, Νοσοκομείο Αλεξάνδρα, τ. πρύτανης ΕΚΠΑ) αναφέρουν ότι στο επίκεντρο των πρόσφατων εξελίξεων βρίσκεται το daraxonrasib (Rasonque), ένας νέος αναστολέας RAS(ON), σχεδιασμένος να αναστέλλει την ενεργοποιημένη μορφή της πρωτεΐνης RAS και, επομένως, να παρεμβαίνει σε έναν από τους σημαντικότερους μοριακούς μηχανισμούς που οδηγούν την ανάπτυξη του παγκρεατικού αδενοκαρκινώματος. Οι μεταλλάξεις του RAS αποτελούν χαρακτηριστικό γνώρισμα της νόσου και ανιχνεύονται στη μεγάλη πλειονότητα των περιπτώσεων. Παρά την κεντρική τους σημασία στην καρκινογένεση, οι πρωτεΐνες RAS θεωρούνταν επί δεκαετίες ουσιαστικά μη θεραπευτικοί στόχοι. Η πρόσφατη έγκριση του daraxonrasib από τον FDA, με βάση τα δεδομένα της μελέτης RASolute 302, για ενήλικες με μεταστατικό αδενοκαρκίνωμα παγκρέατος, μετά από τουλάχιστον μία προηγούμενη συστημα-

τική θεραπεία ή για ασθενείς που δεν είναι υποψήφιοι για συστηματική αγωγή με συνδυασμούς φαρμάκων, αποτελεί μία σημαντική εξέλιξη. Ακολούθησε ταχύτατα η ενσωμάτωσή του στις διεθνείς θεραπευτικές συστάσεις. Η ESMO συνέστησε τη χρήση του μετά από πρόοδο σε χημειοθεραπεία σε ασθενείς με RAS G12mutated νόσο και καλή λειτουργική κατάσταση, ενώ το NCCN το ενέταξε στη συζήτηση των αναδυόμενων θεραπευτικών επιλογών. Η ταχύτητα μετάβασης από τα κλινικά δεδομένα στην κανονιστική έγκριση και στις διεθνείς κατευθυντήριες οδηγίες είναι αξιοσημείωτη και αναδεικνύει τη δυναμική της μοριακής στόχευσης του RAS στον καρκίνο του παγκρέατος. Σημαντικές εξελίξεις καταγράφονται και στον τοπικά προχωρημένο, ανεγχείρητο καρκίνο του παγκρέατος. Στη μελέτη MAIBE διερευνήθηκε η χορήγηση ακτινοθεραπείας με ταυτόχρονη καπεσιταβίνη σε ασθενείς των οποίων οι όγκοι παρέμεναν ανεγχείρητοι λόγω εμπλοκής μεγάλων αγγείων μετά την αρχική συστηματική θεραπεία. Η διετής συνολική επιβίωση έφθασε το 38% στο σύνολο των ασθενών και το 54% μεταξύ εκείνων που, μετά τη θεραπεία, κατέστη δυνατό να οδηγηθούν σε χειρουργική εξαίρεση. Παράλληλα, τα ποσοστά τοπικής εξέλιξης στα δύο έτη περιορίστηκαν στο 11-15%. Το όφελος αυτό συνοδεύτηκε από αξιοσημείωτη τοξικότητα, με όψιμες ανεπιθύμητες ενέργειες βαθμού ≥3 σχετιζόμενες με την ακτινοθεραπεία στο 26,1%, γεγονός που υπογραμμίζει την ανάγκη αυστηρής επιλογής των ασθενών και εφαρμογής της τεχνικής σε κέντρα με ανάλογη εμπειρία. Παράλληλα, διερευνάται η δυνατότητα συνδυασμού στερεοτακτικής ακτινοθεραπείας σώματος (SBRT), χημειοθεραπείας και ανοσοθεραπείας. Σε μελέτη φάσης ΙΙ, 22 ασθενείς με οριακά εξαιρέσιμο ή τοπικά προχωρημένο καρκίνο παγκρέατος έλαβαν nab-paclitaxel και gemcitabine μαζί με camrelizumab, με ή χωρίς προηγούμενη SBRT. Συνολικά, έξι ασθενείς οδηγήθηκαν σε χειρουργική επέμβαση και σε όλους επιτεύχθηκε R0 εκτομή, δηλαδή πλήρης αφαίρεση του όγκου με ελεύθερα μικροσκοπικά όρια. Η διάμεση επιβίωση χωρίς εξέλιξη της νόσου ήταν 12,5 μήνες στην ομάδα της SBRT έναντι 6,6 μηνών χωρίς SBRT. Δεν καταγράφηκε, ωστόσο, στατιστικά σημαντική βελτίωση της συνολι-

κής επιβίωσης. Λόγω του μικρού αριθμού ασθενών και του μη τυχαιοποιημένου σχεδιασμού, τα αποτελέσματα είναι υποσχόμενα αλλά διερευνητικά και χρειάζονται επιβεβαίωση σε μεγαλύτερες τυχαιοποιημένες μελέτες. Την ίδια στιγμή, εξίσου σημαντικά είναι και τα αρνητικά δεδομένα, καθώς μπορούν να αποτρέψουν τη χρήση θεραπειών χωρίς επαρκή πιθανότητα κλινικού οφέλους. Στην υποανάλυση της μελέτης DESTINY-PanTumor02, το trastuzumab deruxtecan αξιολογήθηκε σε 25 ασθενείς με HER2-εκφράζοντα νεοπλάσματα του παγκρέατος. Το ποσοστό αντικειμενικής ανταπόκρισης ήταν μόλις 12%, ενώ η διάμεση συνολική επιβίωση ήταν 5 μήνες. Τα ευρήματα αυτά καταδεικνύουν ότι η παρουσία ενός θεραπευτικού στόχου, όπως η έκφραση του HER2, δεν συνεπάγεται απαραίτητα την ίδια ευαισθησία στη στοχευμένη θεραπεία σε διαφορετικούς τύπους καρκίνου. Η μοριακή υπογραφή του όγκου πρέπει πάντοτε να ερμηνεύεται στο πλαίσιο της ιδιαίτερης βιολογίας της κάθε νόσου. Οι εξελίξεις αυτές αποτυπώνουν μία ευρύτερη αλλαγή στη θεραπευτική φιλοσοφία του καρκίνου του παγκρέατος. Η χημειοθεραπεία εξακολουθεί να αποτελεί τον βασικό κορμό της αντιμετώπισης για τους περισσότερους ασθενείς, αλλά η θεραπευτική στρατηγική γίνεται σταδιακά πιο εξατομικευμένη και μοριακά καθοδηγούμενη. Η στόχευση του RAS, ενός μοριακού μηχανισμού που για δεκαετίες θεωρούνταν απρόσιτος θεραπευτικά, αποτελεί ίσως το χαρακτηριστικότερο παράδειγμα αυτής της αλλαγής. Παράλληλα, η ακριβέστερη επιλογή των ασθενών για εντατικοποιημένη τοπική θεραπεία και η αξιολόγηση νέων συνδυασμών δημιουργούν πρόσθετες θεραπευτικές προοπτικές. Σε μία κακοήθεια στην οποία η πρόοδος υπήρξε ιστορικά αργή, τα νέα δεδομένα δεν σημαίνουν ότι ο καρκίνος του παγκρέατος έχει πάψει να αποτελεί δύσκολη νόσο. Δείχνουν όμως ότι αρχίζουμε να διαθέτουμε περισσότερους τρόπους να διαχωρίζουμε τους ασθενείς με βάση τη μοριακή βιολογία, την έκταση και τη συμπεριφορά του όγκου τους και να επιλέγουμε θεραπεία με μεγαλύτερη ακρίβεια. Και αυτή η μετάβαση από το «μία θεραπεία για όλους» σε μία πραγματικά εξατομικευμένη ογκολογική προσέγγιση αποτελεί ίσως τη σημαντικότερη εξέλιξη για το μέλλον της αντι-

μετώπισης του καρκίνου του παγκρέατος. u

20 | περί υγείας |

καπαρελου παγκρεας_L.indd 20

19/10/2026 4:06:35 μμ

Κατάθλιψη Όταν το αντικαταθλιπτικό σταματά να λειτουργεί Η ταχυφυλαξία εκφράζει μια κατάσταση, όπου η, αρχικά αποτελεσματική, αγωγή χάνει την ισχύ της.

H

κατάθλιψη δεν είναι απλώς θλίψη ή κακή διάθεση. Είναι μια σοβαρή ιατρική κατάσταση που επηρεάζει τη σκέψη, τα συναισθήματα, τη συμπεριφορά και τη σωματική υγεία. Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, περίπου 322 εκατομμύρια άνθρωποι παγκοσμίως ζουν με κατάθλιψη, ποσοστό που αντιστοιχεί στο 4% του παγκόσμιου πληθυσμού και στο 5,2% των ενηλίκων. Στην Ελλάδα, η κατάθλιψη εμφανίζει ποσοστό περίπου 5,9%, σύμφωνα με δεδομένα του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας και του Gallup World Poll. Μια πρόσφατη φαρμακοεπιδημιολογική μελέτη στη χώρα μας εκτίμησε τον επιπολασμό της κατάθλιψης που αντιμετωπίζεται με αντικαταθλιπτικά στο 3,5% του πληθυσμού, με τις γυναίκες να αποτελούν το 72,5% των ασθενών. Στην Αγγλία, 96 εκατομμύρια συνταγές αντικαταθλιπτικών διανεμήθηκαν σε περίπου 9,1 εκατομμύρια ασθενείς το 2025-2026. Πρόκειται για μια αύξηση 3,1% σε σχέση με την προηγούμενη χρονιά, με τις γυναίκες να αποτελούν το 65% των ασθενών. Τα φάρμακα αυτά συνταγογραφούνται για την κατάθλιψη, το άγχος και ορισμένες μορφές πόνου. Ωστόσο, υπάρχει ένα φαινόμενο που απασχολεί έντονα την ψυχιατρική κοινότητα: η ταχυφυλαξία των αντικαταθλιπτικών (antidepressant tachyphylaxis). Πρόκειται για την κατάσταση όπου ένα φάρμακο που αρχικά βοήθησε, φαίνεται να χάνει την αποτελεσματικότητά του, με τα συμπτώματα να επιστρέφουν ή να επιδεινώνονται παρά τη συνέχιση της ίδιας δόσης. Τα αντικαταθλιπτικά, και κυρίως οι αναστολείς επαναπρόσληψης σεροτονίνης (SSRI), δεν δρουν αμέσως. Παρόλο που αυξάνουν τα επίπεδα σεροτονίνης στη σύναψη μέσα σε λίγες ώρες, η βελτίωση της διάθεσης απαιτεί εβδομάδες. Αυτή η χρονική καθυστέρηση οδήγησε στην υπόθεση της νευροπλαστικότητας: τα αντικαταθλιπτικά δεν δρουν μόνο αυξάνοντας τους νευροδιαβιβαστές, αλλά προκαλώντας αργές, δομικές αλλαγές στον εγκέφαλο. Οι έρευνες δείχνουν ότι η κατάθλιψη

σχετίζεται με μειωμένο μέγεθος περιοχών του εγκεφάλου που ρυθμίζουν τη διάθεση και τη γνώση, όπως ο προμετωπιαίος φλοιός και ο ιππόκαμπος. Τα αντικαταθλιπτικά μπορούν να αντιστρέψουν αυτά τα ελλείμματα, προάγοντας τη νευρογένεση στον ιππόκαμπο και αυξάνοντας τα επίπεδα του BDNF (νευροτροφικού παράγοντα του εγκεφάλου). Ωστόσο, αυτή η διαδικασία απαιτεί χρόνο, γεγονός που εξηγεί γιατί τα φάρμακα δεν λειτουργούν αμέσως.

Ταχυφυλαξία: Όταν το φάρμακο χάνει την ισχύ του Η ταχυφυλαξία περιγράφει μια διαφορετική κατάσταση από την ανθεκτική κατάθλιψη. Στην ανθεκτική κατάθλιψη, ο ασθενής δεν βελτιώνεται επαρκώς μετά από τουλάχιστον δύο διαφορετικά αντικαταθλιπτικά, σε κατάλληλες δόσεις και για επαρκές χρονικό διάστημα. Στην ταχυφυλαξία, αντίθετα, ενώ ο ασθενής αρχικά βελτιώνεται, στη συνέχεια επανέρχεται στην πρότερη κατάσταση. Η συχνότητα της ταχυφυλαξίας είναι δύσκολο να προσδιοριστεί με ακρίβεια. Μια ανασκόπηση του 2019 ανέφερε ποσοστά που κυμαίνονταν από 9% έως 57%, ανάλογα με τον πληθυσμό που μελετήθηκε και τη διάρκεια παρακολούθησης. Μια άλλη εκτίμηση κάνει λόγο για περίπου 25% των ασθενών που λαμβάνουν θεραπεία. Αυτό το ευρύ φάσμα οφείλεται σε μεθοδολογικές διαφορές: οι μελέτες χρησιμοποιούν διαφορετι-

κούς ορισμούς, διαφορετικά κριτήρια και διαφορετικούς πληθυσμούς. Ο ακριβής λόγος για τον οποίο ένα αντικαταθλιπτικό μπορεί να σταματήσει να λειτουργεί παραμένει ασαφής. Οι ερευνητές εξετάζουν αρκετές πιθανές εξηγήσεις. Προσαρμογή του εγκεφάλου (Tolerance): Μια πιθανότητα είναι ότι ο εγκέφαλος προσαρμόζεται στην παρατεταμένη έκθεση στο φάρμακο. Τα αντικαταθλιπτικά επηρεάζουν τους νευροδιαβιβαστές και η συνεχής έκθεση μπορεί να οδηγήσει σε απευαισθητοποίηση των υποδοχέων – των πρωτεϊνών που λαμβάνουν τα χημικά σήματα. Οι υποδοχείς μπορεί να γίνουν λιγότερο ανταποκρινόμενοι, αλλάζοντας την επικοινωνία μεταξύ των νευρικών κυττάρων. Προσαρμογές στον άξονα HPA: Ο υποθαλαμο-υποφυσιακός-επινεφριδιακός άξονας (HPA) ρυθμίζει την απόκριση στο στρες. Διαταραχές σε αυτόν τον άξονα έχουν συνδεθεί με την κατάθλιψη, και η παρατεταμένη αντικαταθλιπτική αγωγή μπορεί να προκαλέσει προσαρμογές που τελικά μειώνουν την αποτελεσματικότητα. Μη συμμόρφωση στη θεραπεία: Η παράλειψη δόσεων είναι ένας συχνός λόγος φαινομενικής απώλειας αποτελεσματικότητας. Ο ασθενής μπορεί να μην παίρνει το φάρμακο τακτικά, με αποτέλεσμα τα συμπτώματα να επιστρέφουν. Το μεγάλο πρόβλημα είναι ότι η επιστροφή των συμπτωμάτων δεν αποκαλύπτει αυτόματα την αιτία. Ένας ασθενής μπορεί να έχει παραλείψει δόσεις, να έχει αναπτύξει άλλη πάθηση, ή να βιώνει μια νέα

καταθλιπτική φάση. Ο γιατρός πρέπει να αξιολογήσει προσεκτικά τι έχει αλλάξει πριν αποφασίσει πώς θα αντιδράσει. Επιπλέον, ορισμένα συμπτώματα που αποδίδονται στην ταχυφυλαξία, όπως η κόπωση, η μειωμένη κινητοποίηση και η δυσκολία στη σκέψη, μπορεί να είναι μέρος της κατάθλιψης ή παρενέργειες της θεραπείας. Αυτό καθιστά ακόμα πιο δύσκολη τη διάκριση μεταξύ απώλειας αποτελεσματικότητας και άλλων αιτιών. Όταν ένα αντικαταθλιπτικό φαίνεται να χάνει την αποτελεσματικότητά του, οι γιατροί εξετάζουν διάφορες στρατηγικές: Αναπροσαρμογή της δόσης: Η αύξηση της δόσης μπορεί να βοηθήσει σε ορισμένες περιπτώσεις, αλλά δεν είναι πάντα πιο αποτελεσματική και μπορεί να αυξήσει τις παρενέργειες. Αλλαγή αντικαταθλιπτικού: Η μετάβαση σε ένα διαφορετικό φάρμακο, συχνά διαφορετικής κατηγορίας, μπορεί να επαναφέρει τη βελτίωση. Προσθήκη ψυχοθεραπείας: Η γνωσιακή-συμπεριφορική θεραπεία (CBT) και άλλες μορφές ψυχοθεραπείας μπορούν να ενισχύσουν την αποτελεσματικότητα της φαρμακευτικής αγωγής. Μια πρόσφατη μετα-ανάλυση δικτύου έδειξε ότι ο συνδυασμός ψυχοθεραπείας και φαρμακοθεραπείας υπερέχει σημαντικά κάθε μεμονωμένης θεραπείας. Συμπληρωματική φαρμακευτική αγωγή: Η προσθήκη ενός δεύτερου φαρμάκου μπορεί να βοηθήσει, αλλά απαιτεί προσεκτική στάθμιση των οφελών και των κινδύνων.

Γιατί η έρευνα είναι δύσκολη Η ταχυφυλαξία παραμένει ένα από τα αινιγματικά φαινόμενα στην ψυχιατρική. Η κατάθλιψη είναι μία από τις πιο συχνές και επιβαρυντικές ψυχικές διαταραχές παγκοσμίως. Εκατομμύρια άνθρωποι λαμβάνουν αντικαταθλιπτικά, και ένα σημαντικό ποσοστό μπορεί να βιώσει κάποια στιγμή την αίσθηση ότι το φάρμακο «δεν λειτουργεί πια». Η κατανόηση της ταχυφυλαξίας είναι κρίσιμη για τους ασθενείς. Πρέπει να γνωρίζουν ότι αν το φάρμακο σταματήσει να βοηθά, δεν είναι δικό τους λάθος. Υπάρχουν επιλογές, και η συζήτηση με τον γιατρό αποτελεί H. A. μόνο το πρώτο βήμα. u

| περί υγείας | 21

ΖΨ κατάθλιψη_R.indd 21

19/10/2026 4:06:51 μμ

Δεν είναι το άγχος... είναι το έντερό μας

Ο

Η διατήρηση της ισορροπίας του εντερικού μικροβιώματος συμβάλλει στη συνολική ευεξία του οργανισμού.

ι πρώτες εβδομάδες του φθινοπώρου συνοδεύονται συνήθως από απότομες αλλαγές στην καθημερινότητα. Οι πιο χαλαροί ρυθμοί δίνουν τη θέση τους σε απαιτητικά ωράρια, οι ώρες των γευμάτων αλλάζουν και το άγχος κάνει ξανά την εμφάνισή του. Δεν είναι λοιπόν περίεργο που πολλοί άνθρωποι παραπονιούνται για φούσκωμα, αίσθημα βάρους, δυσφορία ή αλλαγές στις συνήθειες του εντέρου. Συχνά αποδίδουμε όλες αυτές τις ενοχλήσεις αποκλειστικά στο στρες. Στην πραγματικότητα, όμως, πίσω από αυτές μπορεί να βρίσκεται ένας ακόμα σημαντικός παράγοντας: η διατάραξη της ισορροπίας του εντερικού μικροβιώματος. Το εντερικό μικροβίωμα αποτελεί ένα πολύπλοκο οικοσύστημα μικροοργανισμών που συμβάλλουν στη φυσιολογική λειτουργία του πεπτικού συστήματος, στην πέψη και στην αξιοποίηση των θρεπτικών συστατικών. Οι αλλαγές στη διατροφή, τα ταξίδια, η χαμηλή πρόσληψη φυτικών ινών, η μειωμένη ποιότητα ύπνου, οι απότομες κλιματικές μεταβολές, οι έντονοι ρυθμοί της καθημερινότητας, αλλά και

η λήψη αντιβιοτικών μποσυμβάλλει στην αντιμετώπιση της διάρροιας που ρούν να επηρεάσουν αυτή την εύθραυστη ισορροπία. σχετίζεται με τη λήψη αντιβιοτικών, της ιογενούς διΣε αυτήν την περίοδο προάρροιας, της δυσκοιλιότησαρμογής, το Prodefen Plus μπορεί να αποτελέσει μια τας, των συμπτωμάτων του συνδρόμου ευερέθιστου επιλογή για την υποστήριξη της ισορροπίας του εντέρου και συμβάλλει στην ενίσχυση του ανοσοεντερικού μικροβιώματος. ποιητικού συστήματος. Πρόκειται για συμπλήρωμα Αντωνιάδης διατροφής για παιδιά και Το Prodefen Plus δεν Αντώνης χρειάζεται φύλαξη στο ενηλίκους, το οποίο συνδυPhD, MSc DIMM άζει 16 δισ. ωφέλιμα βακτήψυγείο, δεν έχει άρωμα Παθολόγος διδάκτωρ ρια από επτά διαφορετικά ή γεύση, είναι ελεύθερο Ιατρικής Σχολής ΕΚΠΑ, γλουτένης και μπορεί να στελέχη με φρουκτοολιμεταπτυχιακό στη καταναλωθεί από άτομα γοσακχαρίτες. Συμβάλλει Μοριακή Φυσιολογία με δυσανεξία στη λακτόστη φυσιολογική λειτουρΕΚΠΑ, Diploma in ζη. Ένας φακελίσκος την γία του γαστρεντερικού Mountain Medicine, συστήματος, στην πέψη ημέρα διαλύεται εύκολα Γ.Γ. Επαγγελματικής και στην απορρόφηση των σε νερό, χυμό ή γάλα σε Ένωσης θερμοκρασία δωματίου. θρεπτικών συστατικών, καΠαθολόγων Ελλάδος θώς και στην αποκατάσταΚατά τη διάρκεια αντιβιοτικής αγωγής, συνιστάται ση της ισορροπίας της εντερικής χλωρίδας, όταν αυτή επηρεάζεται να λαμβάνεται με χρονική απόσταση από έντονο στρες, ταξίδια, απότομες δύο ωρών από το αντιβιοτικό. κλιματικές αλλαγές, φτωχές διατροφικές Η φροντίδα του εντερικού μικροβιώμασυνήθειες, χαμηλή πρόσληψη φυτικών τος, ωστόσο, δεν αποτελεί μια περισταινών ή αντιβιοτική αγωγή. Παράλληλα, σιακή πρακτική, αλλά μια καθημερινή

επένδυση στην υγεία. Η ισορροπημένη διατροφή, πλούσια σε φυτικές ίνες από φρούτα, λαχανικά, όσπρια και προϊόντα ολικής άλεσης, αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους συμμάχους. Εξίσου σημαντικοί είναι η επαρκής ενυδάτωση, η τακτική σωματική δραστηριότητα και ο ποιοτικός ύπνος, καθώς συμβάλλουν στη συνολική ευεξία και στη διατήρηση της φυσιολογικής λειτουργίας του οργανισμού. Το φθινόπωρο είναι μια περίοδος νέων ξεκινημάτων. Όπως οργανώνουμε ξανά το πρόγραμμά μας και θέτουμε νέους στόχους, αξίζει να επενδύσουμε και στη φροντίδα της υγείας μας. Με μια ισορροπημένη διατροφή, έναν υγιεινό τρόπο ζωής και, όπου κρίνεται σκόπιμο, τη διατροφική υποστήριξη του Prodefen Plus, μπορούμε να φροντίσουμε πιο ολοκληρωμένα τη φυσιολογική λειτουργία του γαστρεντερικού συστήματος. Γιατί η μεγάλη παγίδα της επιστροφής από τις διακοπές δεν είναι μόνο το άγχος. Είναι να ξεχνάμε ότι η καθημερινή ευεξία ξεκινά συχνά από εκεί που δεν το περιμένουμε: από το έντερό μας. u

«Δίπλωμα στο Φαρμακευτικό Market Access»

M

Η πρωτοβουλία του Κ.Ε.ΔΙ.ΒΙ.Μ. του Πανεπιστημίου Πειραιώς συμβάλλει στη δημιουργία μιας ισχυρής κοινότητας Market Access στην Ελλάδα.

ε επιτυχία πραγματοποιήθηκε στο Πανεπιστήμιο Πειραιώς, η τελετή απονομής των διπλωμάτων στους αποφοίτους του πρώτου κύκλου του Εκπαιδευτικού Προγράμματος «Δίπλωμα στο Φαρμακευτικό Market Access», με τη συμμετοχή της Ελληνικής Ένωσης Market Access (ΕΛ.Ε.Μ.Α.). Στην εκδήλωση χαιρετισμούς απηύθυναν από το Πανεπιστήμιο Πειραιώς, ο προπρύτανης, Μιχαήλ Σφακιανάκης, ο κ. Μιχαήλ Φιλιππάκης, καθηγητής του Τμήματος Ψηφιακών Συστημάτων της Σχολής Τεχνολογιών Πληροφορικής και Επικοινωνιών, αντιπρύτανης Έρευνας, Καινοτομίας, Ψηφιακού Μετασχηματισμού και Διά Βίου Εκπαίδευσης και πρόεδρος του Κ.Ε.ΔΙ.ΒΙ.Μ., ο κ. Αθανάσιος Βοζίκης, καθηγητής του Τμήματος Οικονομικής Επιστήμης, διευθυντής του Εργαστηρίου Οικονομικών & Διοίκησης της Υγείας (LabHEM) και ακαδημαϊκός υπεύθυνος του εκπαιδευτικού προγράμματος, ο καθηγητής Σωτήριος Καρκαλάκος, πρόεδρος του Τμήματος Οικονομικής Επιστήμης και διευθυντής του Κ.Ε.ΔΙ.ΒΙ.Μ., ο οποίος έκανε και την απονομή των διπλωμάτων, ο κ. Χρήστος Μαρτάκος, πρόεδρος της ΕΛ.Ε.Μ.Α., καθώς και ο κ. Φώτης Διαμαντόγιαννης, μέλος ΔΣ της ΕΛ.Ε.Μ.Α. Η εκδήλωση αποτέλεσε μια σημαντική στιγμή αναγνώρισης της προσπάθειας, της αφοσίωσης και της εκπαιδευτικής πορείας των συμμετεχόντων, οι οποίοι ολοκλήρωσαν επιτυχώς τον πρώτο κύκλο

Από αριστερά: Οι κύριοι Σωτήριος Καρκαλάκος, Φώτης Διαμαντόγιαννης, Χρήστος Μαρτάκος, και Αθανάσιος Βοζίκης.

του προγράμματος, αποκτώντας εξειδικευμένες γνώσεις και δεξιότητες σε έναν διαρκώς εξελισσόμενο τομέα της φαρμακευτικής αγοράς. Το πρόγραμμα υλοποιείται από το Κέντρο Επιμόρφωσης και Διά Βίου Μάθησης (Κ.Ε.ΔΙ.ΒΙ.Μ.) του Πανεπιστημίου Πειραιώς, σε συνεργασία με το Εργαστήριο Οικονομικών και Διοίκησης της Υγείας (LabHem) του Τμήματος Οικονομικής Επιστήμης και την ΕΛ.Ε.Μ.Α., με στόχο την ενίσχυση της επιστημονικής κατάρτισης και την ανάπτυξη εξειδικευμένων στελεχών στον τομέα του Market Access και των Governmental Affairs. Μέσα από ένα ολοκληρωμένο εκπαιδευτικό πλαίσιο, που συνδυάζει θεωρητική γνώση και

πρακτική εφαρμογή, οι απόφοιτοι είχαν την ευκαιρία να εμβαθύνουν σε κρίσιμα ζητήματα, όπως οι πολιτικές υγείας, οι στρατηγικές τιμολόγησης και αποζημίωσης, η αξιολόγηση τεχνολογιών υγείας και η φαρμακοοικονομία. Όπως τόνισε ο πρόεδρος της ΕΛ.Ε.Μ.Α., Χρήστος Μαρτάκος: «Για την ΕΛ.Ε.Μ.Α., η συγκεκριμένη πρωτοβουλία αποτελεί μέρος της διαρκούς δέσμευσής της για την προαγωγή της γνώσης, την ενδυνάμωση των επαγγελματιών του Market Access και την ανάδειξη της σημασίας της εξειδικευμένης εκπαίδευσης για τον φαρμακευτικό κλάδο». Η τελετή απονομής των διπλωμάτων επισφράγισε την ολοκλήρωση του πρώτου κύκλου του εκπαιδευτικού προγράμματος, αναδεικνύοντας παράλληλα τη σημασία της συνεργασίας μεταξύ της ακαδημαϊκής κοινότητας και των επαγγελματιών του χώρου. Η πρωτοβουλία αυτή συμβάλλει ουσιαστικά στη δημιουργία μιας ισχυρής κοινότητας Market Access στην Ελλάδα, με επίκεντρο τη συνεχή επιστημονική εκπαίδευση και κατάρτιση και την επαγγελματική εξέλιξη. Το εκπαιδευτικό πρόγραμμα επαναλαμβάνεται και αυτή τη χρονιά, ξεκίνησε τον Οκτώβριο και έχει διάρκεια 9 μηνών. Με την επιτυχή ολοκλήρωση, χορηγείται «Δίπλωμα στο Φαρμακευτικό Market Access» από το Κ.Ε.ΔΙ. ΒΙ.Μ. του Πανεπιστημίου Πειραιώς. u

22 | περί υγείας |

αντωνιαδης εντερο ΡΜ - ΕΛΕΜΑ_L.indd 22

20/10/2026 10:58:21 πμ

Το κρυφό «μονοπάτι» προς την αντιμετώπιση της αρθρίτιδας

H

Μία νέα θεραπευτική προσέγγιση χρησιμοποιεί τα ίδια τα κύτταρα του ασθενούς για να επουλώσει τις αρθρώσεις του.

αρθρίτιδα πλήττει εκατομμύρια ανθρώπους παγκοσμίως. Δεν υπάρχει θεραπεία, και οι διαθέσιμες επιλογές προσφέρουν περιορισμένη ανακούφιση. Ωστόσο, μια νέα γραμμή έρευνας στα μικροφυσαλίδια (microvesicles), τις μικροσκοπικές αυτές δομές που απελευθερώνονται από τα κύτταρα, ανοίγει τον δρόμο για μια ριζικά διαφορετική προσέγγιση. Τα μικροφυσαλίδια που παράγονται από ορισμένα λευκά αιμοσφαίρια μπορούν να διεισδύσουν στον χόνδρο, να μεταφέρουν αντιφλεγμονώδεις πρωτεΐνες, όπως η Annexin-A1, και να πυροδοτήσουν τους μηχανισμούς επιδιόρθωσης του σώματος, αναγεννώντας τον χόνδρο μέσα στην άρθρωση. Τα μικροφυσαλίδια ανακαλύφθηκαν για πρώτη φορά το 1949 και αρχικά θεωρήθηκαν «κυτταρική σκόνη», δηλαδή άχρηστα υπολείμματα. Ωστόσο, πρόσφατες έρευνες αποκάλυψαν ότι είναι στην πραγματικότητα ένας σημαντικός μηχανισμός επικοινωνίας μεταξύ των κυττάρων, μικρά «πακέτα» που μεταφέρουν πληροφορίες από ένα κύτταρο σε ένα άλλο. Τα μικροφυσαλίδια είναι μικροσκοπικές δομές με διάμετρο 0,05 έως 1 μικρόμετρο –πολύ μικρότερες από ένα κύτταρο, αλλά αρκετά μεγάλες για να μεταφέρουν πρωτεΐνες, λιπίδια και γενετικό υλικό. Απελευθερώνονται από τα περισσότερα ευκαρυωτικά κύτταρα και μπορούν να μεταφέρουν το φορτίο τους σε κύτταρα-στόχους, αλλάζοντας τη συμπεριφορά τους.

Ο ρόλος του χόνδρου: Ένα «αδιαπέραστο» εμπόδιο Ο χόνδρος είναι ένας από τους λίγους ιστούς που δεν περιέχει αιμοφόρα αγγεία. Μέχρι πρόσφατα, υπήρχε η πεποίθηση ότι μόνο μικρά διαλυτά μόρια μπορούσαν να διαχυθούν από το αρθρικό υγρό – το υγρό που περιβάλλει την άρθρωση – για να θρέψουν τα κύτταρα του χόνδρου. Το εμπόδιο του χόνδρου θεωρούνταν αδιαπέραστο σε κύτταρα και άλλες δομές, περιορίζοντας σοβαρά τις δυνατότητες χορήγησης θεραπειών για την αρθρίτιδα. Οι ερευνητές ανακάλυψαν ότι τα μικροφυσαλίδια που παράγονται από ουδετερόφιλα – έναν τύπο λευκών αιμοσφαιρίων – μπορούν να ταξιδέψουν μέσα στον χόνδρο και να προσφέρουν προστασία στα κύτταρα του χόνδρου. Χρησιμοποιώντας φθορίζουσα σήμανση, οι ερευνητές παρακολούθησαν τη μετανάστευση των μικροφυσαλιδίων στον χόνδρο. Η έγχυση μικροφυσαλιδίων απευθείας στις αρθρώσεις ποντικών με αρθρίτιδα διατήρησε τον χόνδρο. Τα ουδετερόφιλα είναι ο πιο άφθονος τύπος λευκών αιμοσφαιρίων στο αίμα και αποτελούν την πρώτη

γραμμή άμυνας του οργανισμού κατά των λοιμώξεων. Συγκεντρώνονται σε μεγάλους αριθμούς στον αρθρικό χώρο κατά τη διάρκεια των εξάρσεων της ρευματοειδούς αρθρίτιδας και συμβάλλουν στο 30% των συνολικών μικροφυσαλιδίων του αρθρικού υγρού κατά τις ενεργές φάσεις της νόσου. Τα προστατευτικά μικροφυσαλίδια περιέχουν μια αντιφλεγμονώδη πρωτεΐνη που ονομάζεται Annexin-A1 (AnxA1). Μέσα στον χόνδρο, ένα υποσύνολο μικροσωματιδίων με υψηλά επίπεδα AnxA1 μπορεί να αποτρέψει τον θάνατο των κυττάρων του χόνδρου κατά τη διάρκεια της αρθρίτιδας και να διεγείρει αυτά τα κύτταρα να παράγουν περισσότερο χόνδρο, αναγεννώντας τον ιστό. Ο μηχανισμός είναι ο εξής: Η AnxA1 που μεταφέρεται από τα μικροφυσαλίδια αλληλεπιδρά με τον υποδοχέα της, τον FPR2/ALX, στα κύτταρα του χόνδρου. Αυτή η αλληλεπίδραση αυξάνει την παραγωγή του αυξητικού παράγοντα TGF-β από τα κύτταρα του χόνδρου, οδηγώντας τελικά στην προστασία του χόνδρου. Ο TGF-β (Transforming Growth Factorbeta) είναι ένας αυξητικός παράγοντας που παίζει καθοριστικό ρόλο στην κυτταρική ανάπτυξη, διαφοροποίηση και επιδιόρθωση. Η ανακάλυψη ότι τα μικροφυσαλίδια μπορούν να διεισδύσουν στον χόνδρο είναι επαναστατική. Ο χόνδρος είναι ένας από τους λίγους ιστούς που δεν διαθέτει αιμοφόρα αγγεία, γεγονός που καθιστά εξαιρετικά δύσκολη τη χορήγηση φαρμάκων. Τα μικροφυσαλίδια, ωστόσο, μπορούν να διαχυθούν μέσα στον χόνδρο και να φτάσουν στα κύτταραστόχους, παρακάμπτοντας το εμπόδιο του αγγεια-

κού συστήματος. Επιπλέον, τα μικροφυσαλίδια είναι φυσικά προϊόντα του οργανισμού, γεγονός που μειώνει τον κίνδυνο ανεπιθύμητων ενεργειών. Μπορούν να φορτωθούν με θεραπευτικά μόρια — όπως η AnxA1 ή μικρά μόρια από ωμέγα-3 λιπαρά οξέα — και να τα παραδώσουν απευθείας στα κύτταρα του χόνδρου. Αυτή η στρατηγική επιτρέπει χαμηλότερες δόσεις, καθώς τα μόρια είναι «εγκλεισμένα» στα μικροφυσαλίδια και φτάνουν όλα στον στόχο. Η κλινική πράξη έχει ήδη ξεκινήσει. Το 2025, μια κλινική δοκιμή φάσης I/II δημοσίευσε τα αποτελέσματα της χρήσης εξωσωμάτων από μεσεγχυματικά βλαστικά κύτταρα ομφάλιου λώρου (hUC-MSC-Exos) σε ασθενείς με οστεοαρθρίτιδα γόνατος. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι η έγχυση μείωσε τη φλεγμονή και προήγαγε την αναγέννηση του χόνδρου, με ικανοποιητικό προφίλ ασφάλειας. Μια άλλη μελέτη του 2026 σε ασθενείς με οστεοαρθρίτιδα γόνατος έδειξε ότι η ενδοαρθρική έγχυση εξωσωμάτων από μεσεγχυματικά κύτταρα μείωσε τον πόνο (VAS) κατά μέσο όρο 38,8mm και το 66,7% των ασθενών πέτυχε κλινικά σημαντική βελτίωση. Η αρθρίτιδα δεν είναι απλώς πόνος στις αρθρώσεις. Είναι μια χρόνια, εκφυλιστική νόσος που μπορεί να οδηγήσει σε αναπηρία, απώλεια κινητικότητας και μειωμένη ποιότητα ζωής. Οι διαθέσιμες θεραπείες, όπως είναι τα στεροειδή, οι βιολογικοί παράγοντες, και τα αναλγητικά, έχουν περιορισμένη αποτελεσματικότητα και σημαντικές παρενέργειες. Τα μικροσωματίδια προσφέρουν μια νέα ελπίδα: μια θεραπεία που χρησιμοποιεί τα ίδια τα κύτταρα του ασθενούς H. A. για να επουλώσει τις αρθρώσεις του. u

| περί υγείας | 23

ΖΨ αρθρώσεις_R.indd 23

19/10/2026 4:07:31 μμ

Απώλεια βάρους και ψωρίαση Η μείωση του λιπώδους ιστού περιορίζει τη φλεγμονή, που επιβαρύνει τα συμπτώματα ψωρίασης.

H

ψωρίαση δεν είναι απλώς ένα δερματικό πρόβλημα. Είναι μια χρόνια φλεγμονώδης νόσος που επηρεάζει βαθιά την ποιότητα ζωής εκατομμυρίων ανθρώπων. Για πολλούς ασθενείς, η αβεβαιότητα για το αν μπορούν να κάνουν κάτι οι ίδιοι, πέρα από την αγωγή τους, είναι μια καθημερινή αγωνία. Μια νέα, συστηματική ανασκόπηση υψηλής ποιότητας έρχεται να δώσει σαφή απάντηση: η απώλεια βάρους, όταν γίνεται με υποστήριξη και βιώσιμο τρόπο, μπορεί να βελτιώσει σημαντικά τη σοβαρότητα της ψωρίασης και την ποιότητα ζωής. Η μελέτη δείχνει ότι οι ασθενείς που έλαβαν δομημένη υποστήριξη για τη διαχείριση του βάρους έχασαν κατά μέσο όρο επτά κιλά περισσότερα από εκείνους που ακολούθησαν μόνο τη συνήθη θεραπεία, ενώ η βελτίωση στο δέρμα τους ήταν επίσης μεγαλύτερη. Η ψωρίαση είναι μια αυτοάνοση νόσος που εκδηλώνεται με ερυθρές, φολιδωτές πλάκες στο δέρμα. Ωστόσο, το δέρμα είναι μόνο η «κορυφή του παγόβουνου». Πρόκειται για μια συστηματική φλεγμονώδη διαταραχή που επηρεάζει ολόκληρο τον οργανισμό και συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο καρδιαγγειακών παθήσεων, διαβήτη τύπου 2 και μεταβολικού συνδρόμου. Η νόσος είναι πιο συχνή σε άτομα υπέρβαρα ή άτομα που ζουν με παχυσαρκία. Αυτή η σύνδεση δεν είναι τυχαία. Ο λιπώδης ιστός δεν είναι απλώς μια αποθήκη ενέργειας. Είναι ένα ενεργό ενδοκρινικό όργανο που παράγει ουσίες που προάγουν τη φλεγμονή. Αυτές οι ουσίες κυκλοφορούν στο αίμα και μπορούν να επηρεάσουν πολλά όργανα, συμπεριλαμβανομένου του δέρματος. Η μείωση του περιττού βάρους μπορεί να μειώσει αυτή τη «βασική» (συστηματική) φλεγμονή και να βοηθήσει στην ηρεμία της υπερδραστήριας ανοσολογικής απόκρισης που παρατηρείται στην ψωρίαση.

τη διαχείριση του βάρους έχασαν κατά μέσο όρο περίπου 7 κιλά περισσότερα από εκείνους που δεν έλαβαν. Η ψωρίαση βελτιώθηκε περισσότερο στην ομάδα παρέμβασης. Οι αξιολογήσεις των ιατρών για τη σοβαρότητα των δερματικών αλλοιώσεων έδειξαν μεγαλύτερη βελτίωση, και οι συμμετέχοντες ήταν πιο πιθανό να παρουσιάσουν σημαντική μείωση των πλακών – των παχιών, φλεγμονωδών περιοχών του δέρματος που είναι χαρακτηριστικές της ψωρίασης. Παράλληλα, οι συμμετέχοντες ανέφεραν καλύτερη καθημερινή ευεξία, γεγονός που υποδηλώνει ότι οι αλλαγές ήταν αισθητές στην καθημερινή τους ζωή και όχι μόνο στις κλινικές μετρήσεις. Δύο κύρια μοτίβα που ξεχώρισαν ήταν τα εξής: η μεγαλύτερη απώλεια βάρους συνδεόταν γενικά με μεγαλύτερη βελτίωση της ψωρίασης, ενώ τα άτομα που ξεκίνησαν με πιο σοβαρή ψωρίαση συχνά είδαν περισσότερα οφέλη.

Δεν υπάρχει μαγική δίαιτα Η σχέση μεταξύ βάρους και ψωρίασης είναι βιολογικά εύλογη. Ο λιπώδης ιστός παράγει προφλεγμονώδεις κυτοκίνες, όπως ο TNF-α και η IL-6, οι οποίες επιδεινώνουν τη φλεγμονή του δέρματος. Η μείωση του λιπώδους ιστού μειώνει την παραγωγή αυτών των ουσιών, με αποτέλεσμα λιγότερη φλεγμονή και

ηπιότερα συμπτώματα ψωρίασης. Επιπλέον, η παχυσαρκία μπορεί να μειώσει την αποτελεσματικότητα ορισμένων θεραπειών για την ψωρίαση, όπως οι βιολογικοί παράγοντες. Η απώλεια βάρους μπορεί να βελτιώσει την απόκριση στη θεραπεία. Ένα σημαντικό εύρημα της ανασκόπησης ήταν ότι καμία συγκεκριμένη δίαιτα δεν αναδείχθηκε ως ανώτερη. Οι μελέτες χρησιμοποίησαν διαφορετικές προσεγγίσεις, αλλά ο κοινός παράγοντας που συνδεόταν με τη βελτίωση του δέρματος ήταν η ίδια η απώλεια βάρους. Αυτό σημαίνει ότι δεν υπάρχει μια «μαγική» δίαιτα που πρέπει να ακολουθήσουν όλοι. Αντίθετα, η συστηματική και βιώσιμη απώλεια βάρους φαίνεται να είναι το κλειδί. Για τους ασθενείς, αυτό το εύρημα είναι ιδιαίτερα ενθαρρυντικό. Πολλοί άνθρωποι με ψωρίαση έχουν αναρωτηθεί αν η αλλαγή της διατροφής ή η απώλεια βάρους μπορεί να βοηθήσει, χωρίς την ύπαρξη έως τώρα εμπεριστατωμένων δεδομένων. Τώρα, όμως, υπάρχουν. Όπως αναφέρεται στη μελέτη: «Για κάποιον που ζει με ψωρίαση, αυτή η γνώση μπορεί να αλλάξει το πόσο έλεγχο αισθάνεται ότι έχει στην πάθησή του. Παράλληλα με τις συνταγογραφούμενες θεραπείες, μπορεί να υπάρχει ένα άλλο εργαλείο διαθέσιμο που ωφελεί τόσο το δέρμα, όσο και τη συνολική υγεία». u Ζ. Ψ.

Τι έδειξε η νέα έρευνα Για να δοθεί μια σαφέστερη εικόνα, οι ερευνητές συνόψισαν τις υψηλότερης ποιότητας διαθέσιμες μελέτες για την υποστήριξη απώλειας βάρους σε άτομα με ψωρίαση. Στις μελέτες αυτές, οι συμμετέχοντες τυχαιοποιήθηκαν είτε σε μια ομάδα που έλαβε δομημένη υποστήριξη για τη διαχείριση του βάρους παράλληλα με τη συνήθη φροντίδα της ψωρίασης, είτε σε μια ομάδα που συνέχισε μόνο τη συνήθη φροντίδα. Τα προγράμματα ποίκιλλαν. Κάποια επικεντρώθηκαν σε δίαιτες μειωμένων θερμίδων (υποθερμιδικές). Άλλα συνδύασαν δίαιτα με άσκηση ή συμπεριφορική υποστήριξη, όπως συμβουλευτική (coaching) και στοχοθέτηση. Ένα μικρό ποσοστό περιλάμβανε και φαρμακευτική αγωγή για την απώλεια βάρους. Σε όλες τις περιπτώσεις, οι ερευνητές μέτρησαν προσεκτικά τόσο την αλλαγή βάρους όσο και τις αλλαγές στο δέρμα. Τα αποτελέσματα ήταν σαφή: Όσοι έλαβαν υποστήριξη για

24 | περί υγείας |

ΖΨ ψωρίαση_L.indd 24

19/10/2026 4:07:52 μμ

Η ζωή με ένα ρευματικό νόσημα Ένα ρευματικό νόσημα μπορεί να αλλάξει την καθημερινότητα ενός ανθρώπου, δεν πρέπει όμως να καθορίζει τα όνειρά του.

Μ

ε αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Αρθρίτιδας, η Ελληνική Εταιρεία Αντιρευματικού Αγώνα (ΕΛ.Ε.ΑΝ.Α.) αναδεικνύει δύο συμπληρωματικά μηνύματα: «Πραγματοποίησε τα όνειρά σου» της EULAR και το μήνυμα της Global Remission Coalition (GRC), το οποίο αποδίδει ως «Ο καλύτερος έλεγχος της νόσου δεν είναι μόνο αριθμοί». Κοινό ζητούμενο είναι η έγκαιρη διάγνωση, η πρόσβαση στην κατάλληλη θεραπεία και η υποστήριξη που χρειάζεται κάθε άνθρωπος για να διεκδικεί τη ζωή που επιθυμεί. Το «Achieve Your Dreams», που συνεχίζεται ως μήνυμα της EULAR για το 2026, αναδεικνύει τις προσδοκίες των ανθρώπων με ρευματικά και μυοσκελετικά νοσήματα, αλλά και τις προϋποθέσεις για να γίνουν πραγματικότητα. Ο πόνος, η κόπωση και η αβεβαιότητα συχνά επηρεάζουν την καθημερινότητα, την εργασία και τις σχέσεις τους, ακόμα κι όταν οι δυσκολίες αυτές δεν είναι ορατές στους άλλους. Η δυνατότητα να κυνηγήσουν τους στόχους τους χρειάζεται έγκαιρη φροντίδα και ισότι-

μες ευκαιρίες συμμετοχής. Παράλληλα, η καμπάνια της GRC «Remission is More Than a Number» θέτει στο επίκεντρο την επιδίωξη καλύτερου ελέγχου της νόσου. Οι εξετάσεις και οι δείκτες ενεργότητας της νόσου είναι απαραίτητοι για την ιατρική αξιολόγηση. Χρειάζεται, όμως, να συνεκτιμώνται με όσα βιώνει ο άνθρωπος: πόσο πόνο και κόπωση αισθάνεται, πόσο ανεξάρτητος είναι και κατά πόσο μπορεί να ανταποκριθεί

στις δραστηριότητές του καθημερινά. Ο καλύτερος έλεγχος της νόσου δεν σημαίνει ίαση ούτε εγγυάται την απουσία κάθε συμπτώματος. Γι’ αυτό, ακόμα και όταν οι κλινικοί δείκτες είναι βελτιωμένοι, οι δυσκολίες που αναφέρει ο ασθενής χρειάζεται να ακούγονται και να αξιολογούνται. Η ουσιαστική συνεργασία με τον ρευματολόγο βοηθά να διαμορφώνονται θεραπευτικοί στόχοι που λαμβάνουν

υπόψη τόσο τον έλεγχο της νόσου όσο και τις προσωπικές ανάγκες. Σύμφωνα με την EULAR, περισσότεροι από 120 εκατ. άνθρωποι στην Ευρώπη ζουν με κάποιο από τα περισσότερα από 200 ρευματικά και μυοσκελετικά νοσήματα. Οι παθήσεις αυτές αφορούν όλες τις ηλικίες και μπορούν να επηρεάσουν την κινητικότητα, την ανεξαρτησία και την ποιότητα ζωής. «Ένα ρευματικό νόσημα μπορεί να αλλάξει την καθημερινότητα ενός ανθρώπου, δεν πρέπει όμως να καθορίζει τα όνειρα και τις επιλογές του. Ο καλύτερος έλεγχος της νόσου δεν αποτυπώνεται για εμάς μόνο σε αριθμούς ή θεραπευτικούς δείκτες. Έχει ουσιαστική αξία όταν επιτρέπει στον άνθρωπο να ζει με λιγότερους περιορισμούς, να εργάζεται, να δημιουργεί, να σχεδιάζει και να συμμετέχει ισότιμα στην κοινωνική ζωή. Η έγκαιρη διάγνωση, η πρόσβαση στην κατάλληλη θεραπεία και η ουσιαστική υποστήριξη μπορούν να κάνουν καθοριστική διαφορά», επισημαίνει η πρόεδρος της ΕΛ.Ε.ΑΝ.Α., Καίτη Αντωνοπούλου. u

Γ.Ν. «Παπαγεωργίου» και Athens LifeTech Park ενώνουν δυνάμεις Η συνεργασία αποσκοπεί στη σύνδεση της εργαστηριακής και βιοτεχνολογικής έρευνας με την κλινική πράξη.

N

έες δυνατότητες για την ανάπτυξη κλινικών μελετών και τη βιοϊατρική έρευνα στην Ελλάδα δημιουργεί το Μνημόνιο Συνεργασίας που υπέγραψαν το Γ.Ν. «Παπαγεωργίου» και το Athens LifeTech Park, την Πέμπτη 8 Οκτωβρίου 2026, στο Νοσοκομείο «Παπαγεωργίου». Η συνεργασία αξιοποιεί τη σημαντική εμπειρία του νοσοκομείου στην κλινική έρευνα και τις εξειδικευμένες δυνατότητες του Athens LifeTech Park στις επιστήμες ζωής, δημιουργώντας ένα κοινό πλαίσιο για την υλοποίηση και προσέλκυση νέων ερευνητικών έργων. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στις μελέτες βιοϊσοδυναμίας και στις κλινικές μελέτες, καθώς και στην υποστήριξη της πρώιμης ανάπτυξης νέων φαρμακευτικών και βιοφαρμακευτικών προϊόντων. Στόχος είναι η στενότερη σύνδεση της κλινικής πράξης με τη βιοτεχνολογική και βιοαναλυτική τεχνογνωσία, ενισχύοντας παράλληλα τον ρόλο της Ελλάδας στον χάρτη της διεθνούς κλινικής και βιοϊατρικής έρευνας. Το Γ.Ν. «Παπαγεωργίου» διαθέτει σημαντική εμπειρία στην κλινική έρευνα και ισχυρή διασύνδεση με την ακαδημαϊκή και ερευνητική κοινότητα, μεταξύ άλλων μέσω της συνεργασίας του με το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης. Κεντρικό ρόλο στη νέα συνεργασία έχει η Μονάδα Κλινικών Ερευνών του νοσοκομείου, με δραστηριότητα στις μελέτες Φάσης Ι και στις μελέτες βιοϊσοδυναμίας και θεραπευτικής ισοδυναμίας. Από την πλευρά του, το Athens LifeTech Park, το πρώτο πάρκο βιοτεχνολογίας στην Ελλάδα,

Η CEO του Athens LifeTech Park, Ελένη Πενταφράγκα, και ο πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου του Γ.Ν. «Παπαγεωργίου», Μιχάλης Καραβιώτης.

διαθέτει σύγχρονες εργαστηριακές υποδομές και εξειδικευμένη τεχνογνωσία στις επιστήμες ζωής, υποστηρίζοντας ένα ευρύ φάσμα δραστηριοτήτων έρευνας και ανάπτυξης, από τη βιοανάλυση και τη φαρμακοκινητική έως την πρώιμη κλινική ανάπτυξη. Η συνεργασία των δύο φορέων δημιουργεί ένα ολοκληρωμένο πλαίσιο που συνδέει την εργαστηριακή και βιοτεχνολογική έρευνα με την κλινική πράξη. Η συνδυασμένη αξιοποίηση της κλινικής εμπειρίας του Παπαγεωργίου και της βιοαναλυτικής, φαρμακοκινητικής και ερευνητικής τεχνογνωσίας του Athens LifeTech Park μπορεί να ενισχύσει την υλοποίηση μελετών υψηλών επιστημονικών και ποιοτικών προδιαγραφών, αλλά και να συμβάλει στην προσέλκυση νέων ερευνητικών και κλινικών έργων στην Ελλάδα.

Όπως τόνισε ο πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου του Γ.Ν. «Παπαγεωργίου», Μιχάλης Καραβιώτης, «Η συνεργασία με το Athens LifeTech Park ενισχύει σημαντικά τις δυνατότητες του νοσοκομείου στον τομέα της κλινικής έρευνας, με έμφαση στη βιοϊσοδυναμία και τις κλινικές μελέτες. Συνδυάζοντας την κλινική εμπειρία και την επιστημονική γνώση των ανθρώπων μας με την τεχνογνωσία και τις δυνατότητες του ALTP, δημιουργούμε τις προϋποθέσεις για περισσότερες μελέτες και νέες συνεργασίες στην Ελλάδα και το εξωτερικό. Στόχος μας είναι να ενισχύσουμε τη Μονάδα Κλινικής Έρευνας και τον ερευνητικό ρόλο του ‘‘Παπαγεωργίου’’, συμβάλλοντας στην παραγωγή νέας γνώσης και στην ανάπτυξη καλύτερων θεραπευτικών επιλογών για τους ασθενείς». Από τη μεριά της η CEO του Athens LifeTech Park, Ελένη Πενταφράγκα, δήλωσε σχετικά: «Με την υπογραφή του Μνημονίου Συνεργασίας με το Γ.Ν. “Παπαγεωργίου”, στόχος μας είναι να ενισχύσουμε την κλινική έρευνα και να συμβάλουμε στην ταχύτερη ανάπτυξη φαρμάκων, με τον ασθενή στο επίκεντρο κάθε προσπάθειάς μας. Η καινοτομία είναι το όχημά μας, αλλά οι συνεργασίες βρίσκονται στην καρδιά όσων χτίζουμε στα Σπάτα. Πιστεύουμε ότι η ουσιαστική πρόοδος έρχεται όταν η γνώση, η εμπειρία και οι δυνατότητες διαφορετικών φορέων συναντιούνται γύρω από έναν κοινό στόχο. Η σημερινή συμφωνία εκφράζει αυτή την πεποίθηση και δημιουργεί νέες προοπτικές για την έρευνα στην Ελλάδα». u

| περί υγείας | 25

Athens Life - αρθριτιδα ΕΛΕΑΝΑ_R.indd 25

19/10/2026 4:08:14 μμ

Το φαρμακείο της γειτονιάς Χαρίστε στον εαυτό σας την καθημερινή φροντίδα που χρειάζεται, με επιλογές που ενισχύουν τον οργανισμό και προσφέρουν ενυδάτωση, θρέψη και προστασία, καλύπτοντας διαφορετικές ανάγκες περιποίησης. Επιμέλεια: Μαριάνα Ιωάννου

InterMed Eva Belle Firming Collagen Essence Mist Το mist φυτικού κολλαγόνου για πρόσωπο και λαιμό της InterMed αποτελεί μια πρακτική επιλογή για καθημερινή περιποίηση και ενυδάτωση της επιδερμίδας. Η σύνθεσή του περιλαμβάνει φυτικό κολλαγόνο, βλαστοκύτταρα από το ρόδο της Δαμασκού, νιασιναμίδη και φυτικά εκχυλίσματα, συστατικά που συμβάλλουν στη βελτίωση της όψης και της υφής του δέρματος. Η χρήση του βοηθά στη μείωση της εμφάνισης των ρυτίδων, ενισχύοντας παράλληλα την αίσθηση ελαστικότητας και σφριγηλότητας. Τέλος, προσφέρει ενυδατική και καταπραϋντική φροντίδα, αφήνοντας την επιδερμίδα πιο λεία, απαλή και ανανεωμένη.

Elpen almora Plus Cerebiome Συμπλήρωμα διατροφής Για υποστήριξη της φυσιολογικής ψυχολογικής και νευρικής λειτουργίας, το almora Plus Cerebiome συνδυάζει δύο προβιοτικά στελέχη με βιταμίνη Β6. Ο πατενταρισμένος συνδυασμός Lactobacillus helveticus Rosell-52 και Bifidobacterium longum Rosell-175 έχει μελετηθεί σε 12 κλινικές μελέτες με έμφαση στον άξονα εγκεφάλου-εντέρου και στη διαχείριση του άγχους και των γαστρεντερολογικών ενοχλήσεων που συνδέονται με το στρες, όπως ο κοιλιακός πόνος, η ναυτία και ο έμετος. Παράλληλα, η βιταμίνη Β6 συμβάλλει στη φυσιολογική ψυχολογική λειτουργία και στη λειτουργία του νευρικού συστήματος, ενώ βοηθά στη μείωση των συμπτωμάτων κόπωσης.

FarmaSyn D3-Odfilm Συμπλήρωμα διατροφής Με εύκολη λήψη και πρακτική μορφή, το D3-Odfilm αποτελεί ένα συμπλήρωμα διατροφής με βιταμίνη D, η οποία βρίσκεται φυσικά σε περιορισμένο αριθμό τροφίμων και παράγεται κυρίως από τον οργανισμό μέσω της έκθεσης στην ηλιακή ακτινοβολία UVB. Όταν η πρόσληψη μέσω της διατροφής και η έκθεση στον ήλιο δεν επαρκούν, ένα συμπλήρωμα διατροφής μπορεί να συμβάλει στην κάλυψη των αναγκών του οργανισμού. Διατίθεται σε μορφή ταινιών που διασπείρονται στο στόμα, διευκολύνοντας τη λήψη του, ενώ είναι χωρίς γλουτένη και λακτόζη.

Korres Lip Balm με θυμαρίσιο μέλι Χαρίστε στα χείλη σας την καθημερινή φροντίδα που χρειάζονται με το Lip Balm της Korres με θυμαρίσιο μέλι, που συνδυάζει ενυδάτωση και θρέψη σε μια πρακτική σύνθεση. Συμβάλλει στην αντιμετώπιση της ξηρότητας, προσφέροντας άμεση ανακούφιση στα ξηρά και σκασμένα χείλη, ενώ παράλληλα χαρίζει φυσική λάμψη. Η σύνθεσή του είναι κατάλληλη για vegan και μπορεί να χρησιμοποιηθεί από όλους τους τύπους δέρματος, αποτελώντας την ιδανική επιλογή για την περιποίηση των χειλιών σας μέσα στην ημέρα.

26 | περί υγείας |

FARMAKEIO GEITONIAS_PROIONTIKO_x2.indd 26

19/10/2026 4:08:42 μμ

Εμβόλια και καρκίνος Πώς θωρακίζεται ο οργανισμός απέναντι στις λοιμώξεις Συστάσεις εμβολιασμού σε ασθενείς με νεοπλασίες από τη Θεραπευτική Κλινική ΕΚΠΑ-Νοσοκομείο «Αλεξάνδρα».

O

ι λοιμώξεις αποτελούν από τις σημαντικότερες αιτίες νοσηρότητας που μπορούν να οδηγήσουν ακόμα και στον θάνατο σε ασθενείς με καρκίνο συμπαγών οργάνων και αιματολογικές κακοήθειες. Τόσο το υποκείμενο νόσημα, όσο και η αντικαρκινική θεραπεία μπορεί να επηρεάσει την ικανότητα του οργανισμού να αντιμετωπίζει λοιμώξεις. Ο διευθυντής της Θεραπευτικής Κλινικής (Νοσοκομείο «Αλεξάνδρα», καθηγητής Θεραπευτικής - Ογκολογίας - Αιματολογίας), Θάνος Δημόπουλος, αναφέρει ότι ο εμβολιασμός καθίσταται καθοριστικής σημασίας για την πρόληψη των σοβαρών λοιμώξεων σε ασθενείς με καρκίνο. Ακολουθεί σύνοψη σύμφωνα με το Εθνικό Εμβολιαστικό Πρόγραμμα και τις οδηγίες εμβολιασμού από τις αντίστοιχες κατευθυντήριες οδηγίες σε Ογκολογία και Αιματολογία. n Εμβόλιο για τη γρίπη: Συστήνεται ετήσιος αντιγριπικός εμβολιασμός για όλους τους ασθενείς, ειδικά σε όσους βρίσκονται σε ανοσοκαταστολή ή/ και έχουν υποβληθεί σε μεταμόσχευση μυελού των οστών ή συμπαγούς οργάνου. Για τους ασθενείς άνω των 65 ετών συστήνονται τα ενισχυμένα τριδύναμα αδρανοποιημένα εμβόλια TIV-HD (εμβόλιο υψηλής δόσης) και aTIV (εμβόλιο με ανοσοενισχυτικό). Ειδικά για τους ασθενείς με πολλαπλούν μυέλωμα συστήνεται η χορήγηση δυο δόσεων με ένα μήνα διαφορά, σύμφωνα με τις οδηγίες της Παγκόσμιας Ομάδας Μελέτης του Πολλαπλού Μυελώματος. Για τους ασθενείς που έχουν υποβληθεί σε μεταμόσχευση αιμοποιητικών κυττάρων συστήνεται μία δόση 3-6 μήνες μετά τη μεταμόσχευση. n Εμβόλιο για τον SARS-CoV-2 (COVID-19): Συστήνεται ο αναμνηστικός εμβολιασμός με επικαιροποιημένο εμβόλιο, τουλάχιστον 3 μήνες μετά από την τελευταία δόση ή από την τελευταία νόσηση από SARS-CoV-2, ειδικά σε άτομα ηλικίας 60 ετών και άνω ή/και ανοσοκαταστολή. Για τους ασθενείς που έχουν υποβληθεί σε μεταμόσχευση αιμοποιητικών κυττάρων, συστήνεται σχήμα 3 δόσεων από τους 3-6 μήνες μετά τη μεταμόσχευση. Μπορεί να συγχορηγηθεί με το αντιγριπικό εμβόλιο. n Εμβόλιο για τον πνευμονιόκοκκο: Συστήνεται 1 δόση συζευγμένου εμβολίου PCV20. Αν έχει προηγηθεί εμβολιασμός με PCV13 και PPSV23, τότε ακολουθεί μια άπαξ δόση PCV20, τουλάχιστον 5 χρόνια μετά την τελευταία δόση. Αν έχει προηγηθεί είτε το PCV13 είτε το PPSV23, τότε διενεργείται μια άπαξ δόση PCV20 ένα έτος αργότερα. Αν δεν έχει προηγηθεί καμία δόση με PCV13 ή με PPSV23, τότε διενεργείται μια δόση PCV20. Για τους ασθενείς που έχουν υποβληθεί σε μεταμόσχευση αιμοποιητικών κυττάρων συστήνονται 3 δόσεις PCV20 ανά 1-2 μήνες, ξεκινώντας 3-6 μήνες μετά τη μεταμόσχευση, καθώς και μια 4η δόση τουλάχιστον 6 μήνες μετά την 3η δόση ή 12 μήνες μετά τη μεταμόσχευση. n Εμβόλιο για τον αναπνευστικό συγκυτιακό ιό (RSV): Συστήνεται

μία δόση του εμβολίου σε άτομα ηλικίας 75 ετών και άνω, σε άτομα ηλικίας 60-74 με αυξημένο κίνδυνο, όπως ανοσοκαταστολή (φαρμακευτική ή λόγω νόσου). Για τους ασθενείς που έχουν υποβληθεί σε μεταμόσχευση αιμοποιητικών κυττάρων συστήνεται 1 δόση μετά τους 3 μήνες από τη μεταμόσχευση. n Εμβόλιο για τον αιμόφιλο της γρίπης (Hib): Συστήνονται 3 δόσεις, 6 μήνες μετά από μεταμόσχευση αιμοποιητικών κυττάρων σε μεσοδιάστημα 1-2 μηνών. Στα υπόλοιπα άτομα με ανοσοκαταστολή χορηγείται 1 δόση εφόσον δεν έχουν εμβολιαστεί στο παρελθόν. n Εμβόλιο για τον μηνιγγιτιδόκοκκο: Για τους ασθενείς που έχουν υποβληθεί σε μεταμόσχευση αιμοποιητικών κυττάρων 6 μήνες πριν, συστήνονται 2-3 δόσεις εμβολίου για το μηνιγγιτιδόκοκκο Β (MenB) και 2-3 δόσεις τετραδύναμου εμβολίου MenACWY για το μηνιγγιτιδόκοκκο σε μεσοδιάστημα 2 μηνών. n Εμβόλιο για τέτανο-διφθερίτιδα-κοκκύτη: Συστήνεται 1 δόση Tdap εάν δεν έχει προηγηθεί εμβολιασμός, και ακολούθως Td ή Tdap κάθε 10 έτη. Για τους ασθενείς που έχουν υποβληθεί σε μεταμόσχευση αιμοποιητικών κυττάρων συστήνονται 3 δόσεις DTap, ξεκινώντας 6 μήνες μετά τη μεταμόσχευση. n Εμβόλιο για τον έρπητα ζωστήρα: Συστήνεται η χορήγηση 2 δόσεων ανασυνδυασμένου εμβολίου σε μεσοδιάστημα 2 έως 6 μηνών, για ηλικίες 60 ετών και άνω, σε ανοσοεπαρκείς. Σε 18 ετών και άνω με ανοσοκαταστολή, η σύσταση είναι η δεύτερη δόση να γίνεται 1-2 μήνες από την πρώτη. Το RZV είναι ασφαλές και αποτελεσματικό όταν χορηγείται έναν χρόνο μετά από νόσηση από έρπητα ζωστήρα και 5 ή περισσότερα χρόνια μετά από προηγούμενο εμβολιασμό με ζώντα εξασθενημένο ιό (ZVL). Για τους ασθενείς που έχουν υποβληθεί σε μεταμόσχευση αιμοποιητικών κυττάρων συστήνονται 2 δόσεις με μεσοδιάστημα 1-2 μήνες, ξεκινώντας στους 6 μήνες μετά τη μεταμόσχευση. Η διακοπή λήψης προφυλακτικής αντιιικής αγωγής για τον έρπητα μετά τον εμβολιασμό θα πρέπει να γίνεται σε συνεννόηση με τον θεράποντα ιατρό σύμφωνα με τις εκάστοτε κατευθυντήριες οδηγίες σε εξατομικευμένη βάση, λαμβάνοντας υπόψη την

πιθανότητα κάποιοι ασθενείς να εμφανίζουν μειωμένη ανοσολογική απόκριση στον εμβολιασμό. n Εμβόλιο για την ηπατίτιδα Β (HepB): Συστήνονται 3 δόσεις για επίνοσους ενήλικες που δεν έχουν εμβολιαστεί στην παιδική ηλικία και ανήκουν σε ομάδες ατόμων με αυξημένο κίνδυνο (π.χ. σακχαρώδης διαβήτης, χρόνια ηπατική νόσος, ηπατίτιδα C, αιμοδιάλυση, υψηλού κινδύνου σεξουαλικές συνήθειες) ή 6 μήνες μετά από μεταμόσχευση αιμοποιητικών κυττάρων με ακόλουθο έλεγχο αντισωματικής απάντησης. n Εμβόλιο για την ηπατίτιδα Α (HepA): Συστήνονται 2 δόσεις σε ασθενείς με παράγοντες κινδύνου να αναπτύξουν ηπατίτιδα Α. n Εμβόλιο για τον ιό ανθρωπίνων θηλωμάτων (HPV): Το HPV9 συνιστάται για ανεμβολίαστους άνδρες και γυναίκες, ηλικίας 19-45 ετών με κακοήθη νεοπλάσματα ή/και ανοσοκαταστολή, καθώς και σε γυναίκες που είναι ανεμβολίαστες και έχουν υποβληθεί ή πρόκειται να υποβληθούν σε κωνοειδή εκτομή (CIN2+). Συνιστάται η διενέργεια δύο δόσεων, με μεσοδιάστημα 6 μηνών (σχήμα 0, 6) με εξαίρεση άτομα με λοίμωξη HIV και άτομα με ανοσοκαταστολή ή λήψη ανοσοκατασταλτικής αγωγής, στα οποία συνιστάται η διενέργεια τριών δόσεων (σχήμα 0, 1-2, 6 μήνες). Για τους ασθενείς που έχουν υποβληθεί σε μεταμόσχευση αιμοποιητικών κυττάρων, συνιστάται σχήμα 3 δόσεων από τον 6ο μήνα και έπειτα. n Αδρανοποιημένο εμβόλιο πολιομυελίτιδας (IPV): Για τους ασθενείς που έχουν υποβληθεί σε μεταμόσχευση αιμοποιητικών κυττάρων, συστήνονται 3 δόσεις μετά τους 6 μήνες από τη μεταμόσχευση. n Εμβόλιο ιλαράς - ερυθράς - παρωτίτιδας (MMR): Τα άτομα που γεννήθηκαν πριν το 1970 θεωρούνται άνοσα. Όσοι έχουν γεννηθεί μετά το 1970, θα πρέπει να έχουν εμβολιασθεί με 2 δόσεις MMR, με μεσοδιάστημα τουλάχιστον 4 εβδομάδων μεταξύ των δόσεων, εκτός αν υπάρχει αντένδειξη ή ιστορικό νόσου. Σε ασθενείς με κακοήθειες, ο εμβολιασμός θα πρέπει να ολοκληρωθεί πριν την έναρξη ανοσοκατασταλτικής θεραπείας. Για ασθενείς που έχουν υποβληθεί σε μεταμόσχευση αιμοποιητικών κυττάρων, η ανάγκη ανοσοποίησης θα πρέπει να αξιολογείται μετά τα 2 έτη, σε εξατομικευμένη βάση, εν απουσία βαριάς ανοσοκαταστολής/GVHD. n Εμβόλιο ανεμευλογιάς: Όλοι οι ενήλικες που γεννήθηκαν μετά το 1990 και δεν έχουν αποδεδειγμένη ανοσία στην ανεμευλογιά (προηγηθείσα νόσηση ή εμβολιασμό), πρέπει να εμβολιάζονται με 2 δόσεις εμβολίου ανεμευλογιάς, εκτός και αν υπάρχει αντένδειξη. Σε ασθενείς με κακοήθειες, ο εμβολιασμός θα πρέπει να ολοκληρωθεί πριν την έναρξη ανοσοκατασταλτικής θεραπείας. Για ασθενείς που έχουν υποβληθεί σε μεταμόσχευση αιμοποιητικών κυττάρων, η ανάγκη ανοσοποίησης θα πρέπει να αξιολογείται μετά τα 2 έτη, σε εξατομικευμένη βάση, εν απουσία βαριάς ανοσοκαταστολής/GVHD. u

| περί υγείας | 27

εμβολια καρκινος_R.indd 27

20/10/2026 10:25:19 πμ

ΒΙΒΛΙΟ

Ο μηχανιστικός άνθρωπος Σιωπές της ψυχής, ρωγμές του σώματος Πώς η επανορθωτική διαδικασία του ψυχοσώματος οδηγεί στην επανασύνδεση με τον πραγματικό εαυτό. Κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Παπαδόπουλος

Π

ρόκειται για ένα βιβλίο σχετικά με την μεταμόρφωση του πόνου σε θεραπευτική επίγνωση, μέσα από την επανορθωτική διαδικασία του ψυχοσώματος. Η Ψυχοσωματική αποτελεί μία από τις σημαντικότερες ανακαλύψεις του 20 ού αιώνα, ερευνά τη βαθιά σύνδεση ψυχής και σώματος. Όταν το παιδικό τραύμα παγώνει τα συναισθήματα, ο άνθρωπος υιοθετεί έναν μηχανιστικό τρόπο ζωής, αποκομμένος από την εσωτερική του αλήθεια. Τότε, το σώμα γίνεται η μόνη φωνή που απομένει, νοσεί για να θυμίσει πως, μέσα από την οδύνη, η ψυχή παραμένει ζωντανή. Η ασθένεια μετατρέπεται σε ευκαιρία αυτογνωσίας, μια εσωτερική αφύπνιση που οδηγεί στην επανασύνδεση με τον αληθινό μας εαυτό. Το συγκεκριμένο βιβλίο αναδεικνύει με ουσιαστικό και κατανοητό τρόπο τη βαθιά σύνδεση ανάμεσα στην ψυχή και το σώμα, φωτίζοντας τη σημασία των συναισθημάτων και των βιωμάτων στη σωματική και ψυχική μας υγεία. Μέσα από την ψυχοσωματική προσέγγιση, ο αναγνώστης μπορεί να κατανοήσει καλύτερα τον τρόπο με τον οποίο το άγχος, το τραύμα, οι δύσκολες εμπειρίες και τα καταπιεσμένα συναισθήματα μπορούν να επηρεάσουν το σώμα. Παράλληλα, προσεγγίζει την ασθένεια όχι μόνο ως μια δυσκολία, αλλά και ως μια πιθανή αφορμή για αναζήτηση, αυτογνωσία και προσωπική αλλαγή. Με επιστημονική τεκμηρίωση αλλά και βιωματική ματιά, προσφέρει έναν διαφορετικό τρόπο να αντιληφθούμε τη θεραπεία και την ίαση, δίνοντας χώρο τόσο στη σωματική όσο και στην ψυχική διάσταση του ανθρώπου.

Ο συγγραφέας O δρ Σάββας Σαββόπουλος είναι ψυχίατρος-ψυχαναλυτής, διδάσκων ψυχαναλυτής της Ελληνικής Ψυχαναλυτικής Εταιρείας και μέλος της Διεθνούς Ψυχαναλυτικής Ένωσης. Είναι, επίσης, ιδρυτικό μέλος της Ελληνικής Ψυχοσωματικής Εταιρείας και μέλος του Ινστιτούτου Ψυχοσωματικής των Παρισίων. Είναι διδάκτωρ της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου της Γενεύης, όπου και εργάστηκε για 11 χρόνια σε πανεπιστημιακά ψυχιατρικά ιδρύματα. Έχει πολύχρονο κλινικό και ερευνητικό έργο σε διάφορα πεδία της Ψυχιατρικής, της Ψυχανάλυσης και της Ψυχοσωματικής. Έχει γράψει άρθρα και βιβλία που δημοσιεύτηκαν στην Ελλάδα και στο εξωτερικό. Τα πιο γνωστά βιβλία του είναι: «Η Θεοφαγία. Πρωτογενής και Μεταφορική Στοματικότητα» (εκδόσεις Εστία), που συνέγραψε με τον Νίκο Νικολαΐδη, «Επτά παραμύθια Ζωής. Είναι η Νόσος ένα Αμετάφραστο Μήνυμα;» (εκδόσεις Αρμός), καρπός της εργασίας του με καρκινοπαθείς, «Εμείς και η Ψυχή μας. Όλα όσα θα θέλατε να ρωτήσετε έναν ψυχίατρο-ψυχαναλυτή», μία συζήτηση με τον Κώστα Γιαννακίδη, και το «Σώμα από Ουρανό, Ψυχή από Χώμα. Η Δημιουργία του Ψυχοσωματικού Ανθρώπου» (εκδόσεις Παπαδόπουλος).

Επιμέλεια: Μαριάνα Ιωάννου

28 | περί υγείας |

vivlio_L.indd 28

19/10/2026 4:09:22 μμ

ADDS.indd 4

19/10/2026 4:09:41 μμ

ADDS.indd 1

19/10/2026 4:10:03 μμ