Περί Υγείας 54 by Techpress

COVER.indd 21

11/12/2025 10:34:00 πμ

ADDS.indd 1

14/11/2025 4:34:14 μμ

Περιεχόμενα ΜΗΝΙΑΙΟ ΕΝΤΥΠΟ

Γρίπη: Στέλεχος Κ

ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ Πρώιμη αύξηση κρουσμάτων.................................................................. 2 TEYXOΣ 54 ΔΕΚEMΒΡIΟΣ 2025

Θεραπείες συμπτωμάτων πρόωρης εμμηνόπαυσης

IΔIOKTHΣIA

Θ. Ψαλτοπούλου, παθολόγος.......................................................................6

«ONLINE-TECHPRESS MΕΠΕ» info@online-techpress.gr ΑΡΧΙΣΥΝΤΑΚΤΡΙΑ Ηλέκτρα T. Αλευρίτη

Edito

Χριστούγεννα με πρόληψη O

Δεκέμβριος είναι ο μήνας των Χριστουγέννων, εκείνης της περιόδου του έτους

όπου περισσότερο από ποτέ η ατμόσφαιρα

Κατάθλιψη σε μακροχρόνιους επιζώντες καρκίνου Θ. Δημόπουλος, καθηγητής Ιατρικής ΕΚΠΑ...........................................7

γεμίζει με γιορτινή διάθεση. Ταυτόχρονα, όμως, οι χαμηλές θερμοκρασίες και η αυξημένη έκθεση σε ιούς μάς υπενθυμίζουν τους κινδύνους που καραδοκούν για την υγεία μας και μας καλούν να ενισχύσουμε το ανο-

ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ ΕΚΔΟΣΗΣ Γιάννης Χαλκιαδάκης info@allabouthealth.gr ΣΥΝΤΟΝΙΣΜΟΣ ΥΛΗΣ Μαριάνα Ιωάννου

InterMed & Be-Live Στόχος η ενίσχυση της γονιμότητας.........................................................8

ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ

τεύχος μας το πολυσέλιδο αφιέρωμά μας σχετικά με την ισορροπία και τη σωστή λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος,

Καρκίνοι γαστρεντερικού συστήματος

καθώς και χρήσιμες συμβουλές και καθημε-

Α. Καραμπεάζης, διευθυντής Ογκ. Κλινικής 401 ΓΣΝΑ......................9

παραμείνετε υγιείς και φέτος τον χειμώνα.

ρινές προτάσεις που θα σας βοηθήσουν να Επιπλέον, θα ενημερωθείτε για την επίδρα-

ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΥΛΗΣ Κωνσταντίνα Κόντα

σοποιητικό μας σύστημα. Ανακαλύψτε στο

Ατοπική δερματίτιδα Α. Ελευθεριάδη, δερματολόγος - αφροδισιολόγος........................... 11

Απαρτίζεται αποκλειστικά

ση που έχουν οι γιορτές στην ψυχολογία, πώς να αποφύγετε την αύξηση βάρους αυτά τα Χριστούγεννα, αλλά και για τους κινδύνους που ελλοχεύουν πίσω από τις εορταστικές συνήθειες και υπερβολές. Παράλλη-

από συντάκτες Υγείας

Κάνναβη: Οι επιπτώσεις στους νέους

ΝΟΜΙΚΟΣ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ

Α. Θεοχάρης, πρόεδρος ΕΟΠΑΕ................................................................. 12

λα, ο δρ Θάνος Δημόπουλος (τ. πρύτανης ΕΚΠΑ), μας ενημερώνει για τον κίνδυνο κροχρόνιους επιζώντες καρκίνου, ενώ ο δρ

Παναγιώτα Α. Αλευρίτη ΕΔΡΑ Αργοστολίου 108

Καρκίνος ουροδόχου κύστης

Αθανάσιος Καραμπεάζης (διευθυντής Ογκο-

Μ. Καπαρέλου, παθολόγος - ογκολόγος................................................ 13

όσα πρέπει να γνωρίζουμε για τους καρκί-

Φαξ: 210 7470108 ΙΔΡΥΤΗΣ Τρύφων Αλευρίτης (t.alevritis@gmail.com) Οι απόψεις που εκφράζονται σε ενυ-

Ανοσοποιητικό σύστημα Πώς διατηρείται σε ισορροπία.................................................................. 14

Θεραπεία με τεστοστερόνη

κειμένου, διαγράμματος ή φωτογραφίας, με οποιονδήποτε τρόπο και σε οποιαδή-

θεραπευτική επιλογή για τον μυοδιηθητικό καρκίνο της ουροδόχου κύστης και η δρ δισιολόγος) εξηγεί τι είναι η ατοπική δερδεν θα μπορούσε να λείπει από το τεύχος ο εορτασμός ενός χρόνου συμπόρευσης της

Νοθευμένο μέλι

InterMed με την Be-Live για την ενίσχυση της γονιμότητας, με το πρόγραμμα υποβοη-

Όλα όσα θέλετε να γνωρίζετε για τις πρακτικές νοθείας................ 19

θούμενης αναπαραγωγής, Ελπίδα Ζωής.

Συμπληρώματα βιταμίνης D

υγείας φέτος τις γιορτές για εσάς και τα

δημοσιεύθηκε. Απαγορεύεται η ολική ή μερική αναδημοσίευση οποιουδήποτε

γος - ογκολόγος) μάς πληροφορεί για τη νέα

ματίτιδα και πώς αντιμετωπίζεται. Φυσικά, Προσεκτική διάγνωση & στενή επίβλεψη............................................ 15

που αποστέλλεται προς δημοσίευση δεν επιστρέφεται, ανεξαρτήτως με το αν

πρόσθετα, η δρ Μαρία Καπαρέλου (παθολό-

Αρετή Ελευθεριάδη (δερματολόγος - αφρο-

πόγραφα άρθρα δεν συμπίπτουν απαραίτητα με αυτές του περιοδικού. Υλικό

λογικής Κλινικής 401 ΓΣΝΑ) αναλύει όλα νους του γαστρεντερικού συστήματος. Επι-

Τ.Κ. 183 45 Μοσχάτο Tηλ.: 210 7474890

της όψιμης έναρξης κατάθλιψης στους μα-

Μακροχρόνια οφέλη για την υγεία ...................................................................21

Τέλος, θα ανακαλύψετε περισσότερα για το HUAWEI WATCH GT 6 Pro, το απόλυτο δώρο αγαπημένα σας πρόσωπα.

ποτε γλώσσα, χωρίς τη γραπτή άδεια του εκδότη. Νόμοι 238/1970, 4301/1979, Ν. 100/1975, ΝΔ 3565/1956 και 4254, 1962 και κανόνες του Διεθνούς Δικαίου.

Μελαγχολία στις γιορτές Τι την προκαλεί................................................................................................................22

Καλή σας ανάγνωση Από τη σύνταξη

| περί υγείας |

EDITO_PY54_R.indd 1

11/12/2025 10:37:35 πμ

Γιατί το στέλεχος Κ της φετινής γρίπης προκαλεί ανησυχία

Τα κρούσματα φαίνεται να έχουν ξεκινήσει τέσσερις εβδομάδες νωρίτερα, αυτόν τον χειμώνα, με το συγκεκριμένο στέλεχος να εντοπίζεται σε 1 στα 3 από αυτά.

Ευρώπη αντιμετωπίζει μια ασυνήθιστα πρώιμη αύξηση των κρουσμάτων γρίπης, με την κυκλοφορία του ιού να καταγράφεται τρεις έως τέσσερις εβδομάδες νωρίτερα, σε σχέση με προηγούμενες περιόδους. Τα κρούσματα γρίπης ξεκίνησαν τουλάχιστον ένα μήνα νωρίτερα, με το στέλεχος Κ (της οικογένειας των ιών της γρίπης Α (Η3Ν2), να εντοπίζεται σε 1 στα 3 κρούσματα, στο εξωτερικό. Το υποστέλεχος Κ έχει συγκεντρώσει πολλές μεταλλάξεις και έτσι η φετινή χρονιά αναμένεται δύσκολη, καθώς τα υπάρχοντα εμβόλια προσφέρουν προστασία μόλις στο 40-50% των ενηλίκων και η εμφάνιση του υποστελέχους Κ προκαλεί σοβαρά ερωτήματα σχετικά με την αποτελεσματικότητά τους. Το συγκεκριμένο στέλεχος μεταδίδεται ευκολότερα και οι ειδικοί αναμένουν περισσότερα περιστατικά και, πιθανόν, σοβαρότερη νόσηση. Γι’ αυτό καλούν τους πολίτες να εμβολιαστούν και να τηρούν τα μέτρα προστασίας. Δύο φορές τον χρόνο (μία φορά για κάθε ημισφαίριο), ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας συγκαλεί μια ομάδα εμπειρογνωμόνων για να αποφασίσει, με βάση τα στελέχη που κυκλοφόρησαν πέρυσι, ποια στελέχη γρίπης θα πρέπει να χρησιμοποιηθούν για την παρασκευή του εμβολίου για την επερχόμενη περίοδο γρίπης. Το εμβόλιο, σχεδόν πάντα, περιλαμβάνει ένα στέλεχος H1N1, H3N2 και γρίπης Β.

Πιο γρήγορη μετάδοση

εποχικής γρίπης. Οι πρώτες έρευνες για αυτό το στέλεχος δείχνουν ότι το εμβόλιο Φέτος, το νέο στέλεχος Κ εξακολουθεί να είναι αποτετου ιού της γρίπης Α H3N2 λεσματικό στα παιδιά για την μολύνει πολλούς ανθρώπρόληψη σοβαρών μορφών πους. Αυτό το υποστέλεχος της νόσου, αλλά στους ενήέχει επτά μεταλλάξεις, που λικες η αποτελεσματικότητα Γράφει ο το διαφοροποιούν από το έχει μειωθεί, σε ποσοστό μεΖήσης Ψάλλας προηγούμενο στέλεχος ταξύ 30% και 40%. H3N2. Πρόκειται για πολύ περισσότεΣτο Ηνωμένο Βασίλειο, η πλειονόρες γενετικές μεταλλάξεις από αυτές τητα των εντοπισμένων κρουσμάπου παρατηρούνται συνήθως μετατων H3N2 είναι, ήδη, από το νέο ξύ των εποχών. Είναι πολύ νωρίς για υποστέλεχος. Αρκετές ευρωπαϊκές να γνωρίζουμε γιατί έχει αναπτύξει τόσες πολλές γενετικές μεταλλάξεις. χώρες αναφέρουν μια ταχύτερη Γνωρίζουμε, όμως, ότι αυτές οι αλ- από το συνηθισμένο αύξηση στις λαγές έχουν κάνει αυτό το στέλεχος επισκέψεις σε εξωτερικά ιατρεία και κάπως πιο μεταδοτικό, σε σύγκριση νοσηλείες. Τα πρώιμα δεδομένα δείμε τα προηγούμενα στελέχη. Ο αριθ- χνουν ότι το Κ είναι πιθανό να γίνει, μός R του νέου στελέχους (ο μέσος ή μπορεί, ήδη, να είναι, το κυρίαρχο αριθμός ατόμων που ένα μολυσμένο στέλεχος H3N2 για την εποχή. άτομο θα μολύνει στη συνέχεια) αυ- Με βάση τα τρέχοντα στοιχεία, η ξήθηκε, από το συνηθισμένο 1,2 για ασθένεια που προκύπτει δεν φαίνετη γρίπη, στο 1,4. Αυτό σημαίνει ότι ται να είναι εγγενώς πιο σοβαρή ανά περίπου 20% περισσότεροι άνθρω- λοίμωξη σε σύγκριση με προηγούμεποι θα μολυνθούν, συγκριτικά με ο,τι να στελέχη του H3N2. Ωστόσο, οι ιοί H3N2 γενικά σχετίζονται με υψηλόθα περιμέναμε κανονικά. Λόγω των μεταλλάξεων, οι ειδικοί πα- τερα ποσοστά επιπλοκών σε ηλικιωρακολουθούν εάν το Κ διαφεύγει της μένους ενήλικες. Επειδή το Κ εξαπλώανοσίας σε μεγαλύτερο βαθμό ή απο- θηκε νωρίτερα φέτος και μεταδίδεται δυναμώνει την αποτελεσματικότητα ταχύτερα, ο συνολικός αντίκτυπος του φετινού εμβολίου. Εξακολουθεί να μπορεί να είναι υψηλότερος, ακόμα είναι η ίδια οικογένεια ιών H3N2, συνε- και χωρίς αυξημένη λοιμογόνο δράπώς δεν είναι ένας νέος τύπος, αλλά εί- ση. Αυτό σημαίνει μεγαλύτερη πίεση ναι γενετικά αρκετά διαφορετικός, ώστε στα τμήματα επειγόντων περιστατινα επηρεάζει τον τρόπο με τον οποίο κών στα νοσοκομεία. Τελικά, ενώ ο εξελίσσεται η φετινή περίοδος της ιός δεν είναι απαραίτητα πιο επικίν-

δυνος, η ταχύτητα εξάπλωσης αυξάνει τον συνολικό κίνδυνο. Αυτός είναι ο λόγος που οι ειδικοί ανησυχούν ότι η φετινή περίοδος γρίπης θα είναι πιο σοβαρή. Λαμβάνοντας υπόψη τα δεδομένα από την περίοδο της γρίπης του νότιου ημισφαιρίου, τα οποία συνήθως μας δίνουν μια καλή ιδέα για το τι πρέπει να περιμένουμε, η Αυστραλία γνώρισε τη χειρότερη περίοδο γρίπης που είχε ποτέ –10% περισσότερα κρούσματα από ό,τι πέρυσι. Η γρίπη μπορεί να είναι πολύ σοβαρή τόσο σε νέους, όσο και σε ηλικιωμένους και ο εμβολιασμός είναι το κλειδί. Είναι, επίσης, σημαντικό να διακρίνετε τα συμπτώματα της γρίπης από αυτά του κοινού κρυολογήματος, ώστε να μπορείτε να αναρρώσετε καλύτερα και να προστατεύσετε τους άλλους από το να νοσήσουν. Η παρουσία πυρετού, πονοκεφάλου και έντονου βήχα, συνήθως, υποδηλώνουν γρίπη. Εάν έχετε αυτά τα συμπτώματα, θα πρέπει να ξεκουράζεστε και να ακολουθείτε τις τυπικές οδηγίες για τη γρίπη. Να θυμάστε ότι είστε μεταδοτικοί για περίπου μία εβδομάδα μετά την έναρξη των συμπτωμάτων, επομένως, η απομόνωση εκείνες τις μέρες θα εμποδίσει την εξάπλωση του ιού. Επισημαίνεται ότι με το εμβόλιο, τη χρήση μάσκας και την τήρηση της καλής υγιεινής των χεριών, μπορείτε να περιορίσετε τη νόσηση και να αποτρέψετε τη μετάδοση, εάν είστε άρρωστοι. u

| περί υγείας |

stelexos K psalas_L.indd 2

11/12/2025 10:38:46 πμ

Η καμπάνια της Gilead Sciences για την Παγκόσμια Ημέρα AIDS «Δυστυχώς γι’ αυτούς που δείχνουν δεν υπάρχει θεραπεία. Ευτυχώς για τον HIV υπάρχει θεραπεία»

Η ιδέα πίσω από την καμπάνια

Η καμπάνια επικεντρώνεται σε μια αλήθεια που συχνά αγνοείται: Παρά τη ραγδαία ιατρική πρόοδο που έχει κάνει τη λοίμωξη από τον HIV μια διαχειρίσιμη, χρόνια πάθηση, η κοινωνία εξακολουθεί να στιγματίζει τα άτομα που ζουν με τον ιό. Τα στερεότυπα και οι προκαταλήψεις εναντίον του HIV επιμένουν και σημαδεύουν με το δάχτυλο τους ανθρώπους που ζουν με αυτόν, χωρίς να λαμβάνεται υπόψη η σημερι-

GILEAD publi_R.indd 13

νή πραγματικότητα: ότι τα άτομα με HIV, χάρη στην επιστημονική πρόοδο, μπορούν να λάβουν αποτελεσματική θεραπεία και να ζήσουν μία μακρά και φυσιολογική ζωή. Λαμβάνοντας τη θεραπεία τους με συνέπεια, μπορούν να διατηρούν κατεσταλμένο τον ιό στο αίμα (μη ανιχνεύσιμο, Undetectable) και έτσι να μη μεταδίδουν τον ιό στους σεξουαλικούς τους συντρόφους (Untransmittable), διαμορφώνοντας την εξίσωση U=U. Οι πρωτοβουλίες της Gilead δεν περιορίζονται στο να «κάνουν θόρυβο» –στοχεύουν να προκαλέσουν την κοινωνία να σκεφτεί βαθύτερα, να αναμετρηθεί με τον φόβο και την άγνοια. Με αυτή την καμπάνια, η Gilead επιλέγει να «δείξει» την αλήθεια σε όσους επιμένουν να δείχνουν με το δάχτυλο.

Η δύναμη της ενημέρωσης και της πρόσβασης στη θεραπεία

Η Gilead επιστρατεύει έναν καυστικό και προκλητικό τόνο για να προσελκύσει την προσοχή και να τονίσει πως η πραγματική πρόοδος βρίσκεται στη θεραπεία και την αποδοχή. Με τη φετινή καμπάνια, η εταιρεία στοχεύει να υπενθυμίσει στο κοινό ότι η HIV λοίμωξη είναι μια διαχειρίσιμη, χρόνια πάθηση. Ενώ, ωστόσο, η επιστήμη προχωρά, το κοινωνικό στίγμα παραμένει προσκολλημένο σε παρωχημένες αντιλήψεις, δυσκολεύοντας τη ζωή των ατόμων με HIV. Σε πρόσφατη ευρωπαϊκή έρευνα κοινής γνώμης που διεξήγαγε η Gilead σε 11 χώρες, και στην Ελλάδα, μόνο 1 στους 4 γνωρίζει και συμφωνεί με το U=U.

Οι υπόλοιποι είτε δεν συμφωνούν (20%) ή δεν το γνωρίζουν (55%). Περίπου το 88% του κοινού αναγνωρίζει, πλέον, σωστά ότι με χειραψία/αγκαλιά με άτομο με HIV δεν μεταδίδεται ο ιός. Εντούτοις, το 1517% εξακολουθεί να πιστεύει λανθασμένα ότι ο HIV μπορεί να μεταδοθεί μέσω κοινής χρήσης τουαλέτας, τσιμπήματος εντόμου ή χρήσης ποτηριών και πιάτων (20-30% δηλώνει πως «δεν γνωρίζει»!). Μύθοι της δεκαετίας του ’90 εξακολουθούν να σκιάζουν την καθημερινότητα πολλών ατόμων με HIV. Η ίδια έρευνα φωτίζει κάτι ακόμα πιο ανησυχητικό: την κοινωνική απόσταση. Μόνο ένα στα δύο άτομα θα καθόταν δίπλα σε ένα άτομο με HIV, θα του νοίκιαζε το σπίτι του ή θα του έδινε δουλειά. Μόνο ένα στα τρία θα το έβλεπε ως πιθανό φίλο ή σύντροφο. Αυτή η απόσταση δεν είναι απλώς μια «στάση» –μεταφράζεται σε περιθωριοποίηση, ψυχολογική επιβάρυνση και, συχνά, σε αποφυγή της φροντίδας υγείας από φόβο για απόρριψη. Όσο μεγαλύτερη η κοινωνική απόσταση, τόσο μικρότερη αποδοχή και μεγαλύτερη άγνοια του U=U.

Συνεργασία για την αποδοχή και την εξάλειψη του στίγματος

Η φετινή καμπάνια της Gilead υλοποιείται σε συνεργασία με την ΕΕΜΑΑ (Ελληνική Εταιρεία Μελέτης & Αντιμετώπισης του AIDS) και τον Σύλλογο Οροθετικών Ελλάδος «Θετική Φωνή». Η προτροπή της καμπάνιας είναι ξεκάθαρη «κάνε σήμερα το τεστ για τον HIV, ενημερώσου για τις διαθέσιμες θεραπείες και συνέχισε τη ζωή σου». l

publi

ε το αιχμηρό μήνυμα «Δυστυχώς γι’ αυτούς που δείχνουν δεν υπάρχει θεραπεία. Ευτυχώς για τον HIV υπάρχει θεραπεία», η Gilead Sciences Ελλάδας παρουσιάζει εκ νέου την πετυχημένη της καμπάνια για την Παγκόσμια Ημέρα AIDS, αποδομώντας τα κοινωνικά στερεότυπα και αναδεικνύοντας την αναγκαιότητα σωστής ενημέρωσης για τον HIV. Η καμπάνια της εταιρείας ανατρέπει την παραδοσιακή προσέγγιση: αντί να επικεντρώνεται σε όσους χρειάζονται θεραπεία για τον HIV, στρέφει το βλέμμα προς αυτούς που συνεχίζουν να στιγματίζουν και να απομονώνουν τους ανθρώπους που ζουν με τον ιό. Το κεντρικό μήνυμα απευθύνεται σε εκείνους «που δείχνουν με το δάχτυλο», θέλοντας να τονίσει ότι το στίγμα και οι διακρίσεις είναι το πραγματικό εμπόδιο στη μάχη κατά του HIV – όχι ο ίδιος ο ιός. Όσοι επιμένουν να στιγματίζουν άλλους ανθρώπους με προκαταλήψεις και στερεότυπα, μένουν χωρίς «θεραπεία», την ίδια στιγμή που ο ιός αντιμετωπίζεται πλέον αποτελεσματικά.

11/12/2025 10:38:59 πμ

HUAWEI WATCH GT 6 Pro

Ένα «wearable» διαγνωστικό κέντρο!

Αν ψάχνετε το απόλυτο δώρο υγείας για τα αγαπημένα σας πρόσωπα, η HUAWEI έχει την ιδανική πρόταση για αυτές τις γιορτές.

πιο συνηθισμένη ευχή που συνοδεύει το διαχρονικό «χρόνια πολλά» σε κάθε εορταστική περίσταση είναι η «με υγεία!». Τι πιο όμορφο, λοιπόν, από το να βάζουμε κι εμείς το δικό μας λιθαράκι προς αυτήν την κατεύθυνση, δωρίζοντας στα αγαπημένα μας πρόσωπα (ή και στον εαυτό μας!) ένα αξεσουάρ που εκτός από το να αναβαθμίζει την εμφάνιση όποιου το φοράει, παίζει έναν σημαντικό ρόλο στη συνεχή παρακολούθηση της υγείας και της φυσικής του κατάστασης. Από το πλήθος επιλογών που μας δίνει η πλούσια γκάμα wearable της HUAWEI ξεχωρίσαμε για αυτά τα Χριστούγεννα το HUAWEI WATCH GT 6 Pro, έναν άγρυπνο «φρουρό» της ευεξίας σας, συμβατό τόσο με iOS όσο και με Android κινητά. Πρόκειται για ένα υπερσύγχρονο και ανθεκτικότατο smartwatch, που διατίθεται σε τρεις εκδόσεις, σε μαύρο χρώμα με λουράκι από φθοριοελαστομερές, σε καφέ τόνους με λουράκι από σύνθετο υφαντό υλικό και σε μια έκδοση με μπλε και κόκκινες πινελιές, με μπρασελέ από τιτάνιο. Η IP69 αδιαβροχοποίηση και η αντοχή σε πίεση έως 5ATM, για καταδύσεις στα 40 μέτρα, προδίδουν το… φίλαθλο προφίλ του ρολογιού, το οποίο, ενδεικτικά, περιλαμβάνει εκτεταμένες δυνατότητες για τους φίλους της ποδηλασίας, ένα ακριβέστατο GPS (HUAWEI Sunflower Positioning System) με συνυπολογισμό κλίσης και υψομετρικής διαφοράς κάθε διαδρομής, πάνω από 17.000 χάρτες γηπέδων γκολφ από κάθε γωνιά του πλανήτη και πάνω από 100 λειτουργίες παρακολούθησης σπορ. Ο λόγος, ωστόσο, που προτείνουμε το εν λόγω πολυτελέστατο αξεσουάρ ως δώρο που συμβολίζει την αγάπη και την έγνοια για αυτόν που θα ξετυλίξει περιχαρής τη συσκευασία του είναι οι αξιοθαύμαστες ικανότητές του στον τομέα της παρακολούθησης της υγείας.

Ψυχική υγεία και διαχείριση στρες

Αντί να δωρίζετε… καρδούλες, προστατέψτε τις!

Το HUAWEI WATCH GT 6 Pro μπορεί να αναδειχθεί σε ανεκτίμητο εργαλείο πρόληψης για κάθε ηλικία. Χωρίς, φυσικά, να αντικαθιστά τον γιατρό, το συγκεκριμένο ρολόι λειτουργεί ως διακριτικός «σύμβουλος» που καταγράφει καθημερινά ζωτικά δεδομένα και ειδοποιεί εγκαίρως όταν κάτι ξεφεύγει από τα συνήθη όρια. Για να το επιτύχει αυτό, διαθέτει το εξελιγμένο σύστημα HUAWEI TruSense, το οποίο συνδυάζει πολλαπλούς αισθητήρες και εξελιγμένους αλγορίθμους για πιο ολοκληρωμένη εικόνα της καρδιαγγειακής υγείας. Μέσα σε περίπου 30 δευτερόλεπτα μπορεί να πραγματοποιηθεί ηλεκτροκαρδιογράφημα από τον καρπό, απλά ακουμπώντας το ειδικό ηλεκτρόδιο που είναι ενσωματωμένο στο πλαϊνό κάτω κουμπί. Η ολοκληρωμένη πλατφόρμα παρακολούθησης καρδιάς υποστηρίζει ανάλυση αρρυθμίας παλμικού κύματος (Pulse Wave Arrhythmia) για τον κίνδυνο κολπικής μαρμαρυγής (A-fib) και συνεχή παρακολούθηση μεταβλητότητας καρδιακού ρυθμού. Αυτά τα δεδομένα μπορούν να χτυπήσουν εγκαίρως το «καμπανάκι»

της πρόληψης και να αξιοποιηθούν από τον χρήστη και τον γιατρό του ως συμπληρωματική πληροφορία κατά την κλινική εκτίμηση.

Αναπνοή, οξυγόνωση και ύπνος

Το ρολόι παρακολουθεί διαρκώς το επίπεδο οξυγόνου στο αίμα (SpO2), ένα σημαντικό δείκτη για την αναπνευστική επάρκεια, ιδιαίτερα σε άτομα με χρόνιες παθήσεις ή σε όσους ασκούνται σε μεγάλο υψόμετρο. Σε συνδυασμό με τον καρδιακό ρυθμό και τη συχνότητα αναπνοών, δημιουργείται ένα προφίλ που βοηθά στην καλύτερη κατανόηση της αντοχής, της κόπωσης και τυχόν δυσκολιών στην αναπνοή. Ιδιαίτερα χρήσιμη είναι η βελτιωμένη ανάλυση ύπνου, καθώς το ρολόι καταγράφει όλα τα διαφορετικά στάδια, τις αφυπνίσεις, τον ρυθμό αναπνοής και το οξυγόνο κατά τη διάρκεια της νύχτας. Έτσι μπορεί να εντοπίσει ενδείξεις υπνικής άπνοιας ή μη ξεκούραστου ύπνου και να προτείνει εξατομικευμένες συμβουλές μέσα από την εφαρμογή «HUAWEI Health», ενισχύοντας τη σημασία της σωστής ανάπαυσης στην πρόληψη καρδιομεταβολικών νοσημάτων.

Πέρα από τα «κλασικά» βιομετρικά δεδομένα, το HUAWEI WATCH GT 6 Pro δίνει έμφαση και στην ψυχική ευεξία, με συνεχή μέτρηση των επιπέδων στρες και κατηγοριοποίηση των συναισθημάτων σε πολλαπλές καταστάσεις. Αυτό επιτρέπει στον χρήστη να αναγνωρίζει πότε η ένταση συσσωρεύεται και να παρεμβαίνει πιο έγκαιρα με απλές πρακτικές χαλάρωσης. Μέσω διαδραστικών καντράν και εικονικών «κατοικιδίων», το ρολόι μπορεί να προτείνει ασκήσεις αναπνοής όταν ανιχνεύει αυξημένο στρες, μετατρέποντας τον καρπό σε ένα μικρό καθημερινό εργαλείο mindfulness. Αυτή η παιχνιδιάρικη προσέγγιση διευκολύνει άτομα κάθε ηλικίας να ενσωματώσουν τεχνικές χαλάρωσης στη ρουτίνα τους, κάτι ιδιαίτερα σημαντικό για όσους ζουν με χρόνιο άγχος.

Άμεση αντιμετώπιση ατυχημάτων

Ένα ακόμα στοιχείο με σαφή διάσταση υγείας είναι η λειτουργία ανίχνευσης πτώσης, η οποία αξιοποιεί τον αισθητήρα κίνησης (IMU) για να αναγνωρίσει απότομες, επικίνδυνες μεταβολές. Σε περίπτωση σοβαρής πτώσης, το ρολόι μπορεί να ενεργοποιήσει αυτόματα κλήση ή αποστολή μηνύματος SOS σε επιλεγμένες επαφές, αφού πρώτα επιβεβαιώσει ότι ο χρήστης δεν μπορεί να επέμβει μόνος του. Για ηλικιωμένους, άτομα με αυξημένο κίνδυνο λιποθυμικών επεισοδίων ή όσους αθλούνται μόνοι σε απομακρυσμένα σημεία, αυτή η λειτουργία προσθέτει ένα σημαντικό επιπλέον επίπεδο ασφάλειας. Συνδυαστικά με την ανθεκτική κατασκευή και την αντοχή σε νερό, το ρολόι παραμένει ενεργός «συνοδοιπόρος» του χρήστη σε όλη τη διάρκεια της ημέρας, δίχως να απαιτεί φόρτιση κάθε μια-δυο μέρες, μιας και η αυτονομία της μπαταρίας του μπορεί να αγγίξει με συντηρητική χρήση έως και τις 21 ημέρες (ή έως 12 ημέρες για τυπική χρήση). u

| περί υγείας |

HUAWEI WATCH GT 6 Pro_L.indd 4

11/12/2025 10:39:30 πμ

ADS_177.indd 16

17/11/2025 10:43:18 πμ

Νέες μη ορμονικές θεραπείες για τις εξάψεις της εμμηνόπαυσης Ελπίδα για γυναίκες που αντιμετωπίζουν πρόωρη κλιμακτήριο, μετά από αντικαρκινικές θεραπείες.

ολλές αντινεοπλασματικές θεραπείες οδηγούν σε πρόωρη κλιμακτήριο τις γυναίκες και επομένως τα συμπτώματα αυτά αποτελούν σημαντικό πρόβλημα που επηρεάζουν την ποιότητα της ζωής τους. Η έλευση της εμμηνόπαυσης – είτε φυσικής είτε ιατρογενούς – συνοδεύεται από μια σειρά συμπτωμάτων που συχνά παρεμβαίνουν στην καθημερινότητα, την εργασία, τον ύπνο και τη συναισθηματική ευεξία. Οι εξάψεις, οι νυχτερινές εφιδρώσεις και οι διαταραχές ύπνου μπορούν να γίνουν τόσο έντονες, ώστε να μειώνουν σημαντικά την ποιότητα ζωής, ιδιαίτερα σε γυναίκες που βιώνουν απότομη πτώση των ορμονών μετά από χημειοθεραπεία, ορμονοθεραπεία ή χειρουργική αφαίρεση ωοθηκών. Η Καθηγήτρια Θεραπευτικής - Επιδημιολογίας - Προληπτικής Ιατρικής, παθολόγος (Θεραπευτική Κλινική Ιατρικής Σχολής ΕΚΠΑ, Νοσοκομείο Αλεξάνδρα) Θεοδώρα Ψαλτοπούλου και η Αλεξάνδρα Σταυροπούλου (βιολόγος), παραθέτουν τα σημαντικότερα σημεία. Για πολλά χρόνια, η κύρια θεραπευτική λύση ήταν η ορμονική θεραπεία υποκατάστασης (MHT). Ωστόσο, η ιστορία της MHT χαρακτηρίζεται από έντονες αντιπαραθέσεις. Στις δεκαετίες του 1960-1980, η MHT παρουσιαζόταν σχεδόν ως «ελιξίριο νεότητας», ικανό να προλαμβάνει όχι μόνο τα συμπτώματα της εμμηνόπαυσης, αλλά και καρδιαγγειακά νοσήματα, άνοια και γήρανση του δέρματος. Αυτές οι αντιλήψεις, όπως επισημαίνει η σχετική ανασκόπηση στο JAMA Internal Medicine, είχαν κυριαρχήσει πριν υπάρξουν μεγάλες κλινικές μελέτες που να στηρίζουν πραγματικά αυτούς τους ισχυρισμούς. Η ισορροπία γύρω από τη χρήση της MHT μετατοπίστηκε ξανά και ξανά μέσα στα χρόνια, καθώς νέα δεδομένα αποκάλυπταν τόσο τα οφέλη, όσο και τους πιθανούς κινδύνους της. Παράλληλα, η έρευνα τα τελευταία χρόνια έχει στραφεί σε βαθύτερη κατανόηση των μηχανισμών που

συνιστά παρακολούθηπροκαλούν τα αγγειοκιση των ηπατικών ενζύνητικά συμπτώματα. Η μων λόγω πιθανής αύμείωση των επιπέδων οιξησης κατά τη διάρκεια στρογόνων φαίνεται να της θεραπείας. Παρά την αποδιοργανώνει το θερανάγκη για προσεκτιμορρυθμιστικό κέντρο κή παρακολούθηση, η του εγκεφάλου. Στο επίέγκρισή του θεωρείται κεντρο αυτής της διαδιορόσημο, επειδή προκασίας βρίσκονται οι νευΘεοδώρα σφέρει μια αποτελεσμαρώνες KNDy (kisspeptin/ Ψαλτοπούλου τική λύση σε γυναίκες neurokinin B/dynorphin), Παθολόγος, που δεν μπορούν ή δεν οι οποίοι φαίνεται να δικαθηγήτρια Θεραπευτικήςεπιθυμούν να λάβουν αδραματίζουν καθοριστιΕπιδημιολογίαςορμονική θεραπεία – κό ρόλο στα επεισόδια Προληπτικής Ιατρικής κάτι ιδιαίτερα σημαντικό των εξάψεων. Αυτή η για όσες έχουν ιστορικό γνώση οδήγησε στη γέννηση μιας νέας κατηγορίας θεραπει- καρκίνου ευαίσθητου σε ορμόνες. ών: των μη ορμονικών αναστολέων Οι εξελίξεις αυτές σηματοδοτούν μια νέα εποχή στη φροντίδα των γυναιτων νευροκινινών. Η πιο πρόσφατη εξέλιξη σε αυτό το κών στην εμμηνόπαυση. Η σύνθεση πεδίο είναι το φάρμακο elinzanetant, της γνώσης σχετικά με τους εγκεφατο οποίο μόλις εγκρίθηκε από τον FDA λικούς μηχανισμούς των εξάψεων, ως μη ορμονική θεραπεία για μέτριες η αναθεώρηση του ρόλου της έως σοβαρές εξάψεις της εμμηνόπαυ- MHT και η εμφάνιση ασφασης. Σύμφωνα με πρόσφατο δημοσί- λέστερων, αποτελεσματιευμα στο «Medical News in Brief» του κών μη ορμονικών επιJAMA, το elinzanetant είναι το τρίτο δι- λογών δημιουργούν ένα αθέσιμο μη ορμονικό φάρμακο για την τοπίο όπου οι γυναίκες αντιμετώπιση των αγγειοκινητικών συ- έχουν πλέον περισσόμπτωμάτων. Δρα αναστέλλοντας δύο τερες και πιο εξατομιδιαφορετικούς υποδοχείς νευροκινι- κευμένες λύσεις. νών στον εγκέφαλο, επαναφέροντας Για τις γυναίκες που τη φυσιολογική λειτουργία του θερμο- περνούν από πρόστάτη του οργανισμού. Τα αποτελέσματα των κλινικών μελετών είναι ενθαρρυντικά. Σε μια δωδεκάμηνη τυχαιοποιημένη μελέτη με 628 γυναίκες, η θεραπεία με elinzanetant οδήγησε σε μείωση 5,4 εξάψεων ημερησίως σε σύγκριση με 3,5 στο placebo, δηλαδή ένα 74% έναντι 47% ποσοστό μείωσης, αντίστοιχα. Επιπλέον, γυναίκες που λάμβαναν το φάρμακο ανέφεραν καλύτερο ύπνο και βελτίωση της συνολικής ποιότητας ζωής. Δύο ακόμα προηγούμενες μελέτες έδειξαν ταχεία αποτελεσματικότητα, με μείωση συμπτωμάτων ήδη από την πρώτη έως την τέταρτη εβδομάδα θεραπείας. Το elinzanetant αναμένεται να διατεθεί σε μορφή κάψουλας, ενώ ο FDA

ωρη κλιμακτήριο λόγω αντικαρκινικών θεραπειών, αυτή η πρόοδος είναι ακόμα πιο κρίσιμη. Η ζωή μετά τον καρκίνο δεν θα πρέπει να συνοδεύεται από χρόνια ταλαιπωρία εξαιτίας των εξάψεων και της αϋπνίας. Η δυνατότητα αποτελεσματικής ανακούφισης χωρίς ορμόνες μπορεί να βελτιώσει ουσιαστικά την καθημερινότητα και τη συνολική ευεξία αυτής της ομάδας ασθενών. Καθώς η επιστημονική γνώση συνεχίζει να εξελίσσεται, ο στόχος παραμένει ο ίδιος: να διασφαλίσουμε ότι κάθε γυναίκα έχει πρόσβαση σε θεραπείες που είναι ασφαλείς, αποτελεσματικές και προσαρμοσμένες στις δικές της ανάγκες. Με την έλευση φαρμάκων, όπως το elinzanetant, φαίνεται ότι κάνουμε ένα σημαντικό βήμα προς αυτή την κατεύθυνση. u

| περί υγείας |

Ψαλτοπουλου εξαψεις_L.indd 6

11/12/2025 10:41:09 πμ

Η όψιμη έναρξη κατάθλιψης στους μακροχρόνιους επιζώντες καρκίνου Όταν οι θεραπείες τελειώσουν, η ψυχική υγεία δοκιμάζεται με τις ψυχολογικές επιπτώσεις να γίνονται αντιληπτές χρόνια μετά.

α τελευταία χρόνια, η ιατρική πρόοδος στη διάγνωση και θεραπεία του καρκίνου έχει δημιουργήσει μια νέα πραγματικότητα: όλο και περισσότεροι άνθρωποι ζουν πολλά χρόνια μετά την ασθένεια, αποτελώντας μια συνεχώς αυξανόμενη κοινότητα μακροχρόνιων επιζώντων. Παρότι η ύφεση ή η ίαση από τη νόσο είναι αναμφίβολα μια βαθιά νίκη, η ζωή μετά τον καρκίνο δεν είναι απαλλαγμένη από προκλήσεις. Ένα από τα λιγότερο αναγνωρισμένα, αλλά ιδιαίτερα σημαντικά ζητήματα που ανακύπτουν αργά, συχνά χρόνια μετά την ολοκλήρωση των θεραπειών, είναι η εμφάνιση κατάθλιψης. Μια πρόσφατη, μεγάλη μελέτη στις ΗΠΑ, που δημοσιεύθηκε στο «JAMA Netw Open», εξετάζει συστηματικά αυτό το φαινόμενο και αποκαλύπτει ότι η όψιμη κατάθλιψη αποτελεί μια πραγματική και, συχνά, υποτιμημένη απειλή για τους επιζώντες από τον καρκίνο του μαστού, του προστάτη και του παχέος εντέρου. Η καθηγήτρια Θεραπευτικής - Επιδημιολογίας - Προληπτικής Ιατρικής, παθολόγος (Θεραπευτική Κλινική Ιατρικής Σχολής ΕΚΠΑ, Νοσοκομείο Αλεξάνδρα) Θεοδώρα Ψαλτοπούλου, η βιολόγος, Αλεξάνδρα Σταυροπούλου και ο τ. πρύτανης ΕΚΠΑ, καθηγητής Θεραπευτικής - Ογκολογίας - Αιματολογίας, διευθυντής Θεραπευτικής Κλινικής, Θάνος Δημόπουλος, συνοψίζουν τα κυριότερα σημεία της δημοσιευμένης μελέτης. Η έρευνα ανέλυσε τα δεδομένα 53.769 ανθρώπων, ηλικίας 66 ετών και άνω, οι οποίοι είχαν επιβιώσει τουλάχιστον πέντε χρόνια μετά τη διάγνωση του καρκίνου τους. Στο διάστημα μεταξύ του 5ου και του 10ου έτους από τη διάγνωση, τα ποσοστά εμφάνισης κατάθλιψης ήταν αξιοσημείωτα: 13,3% στις γυναίκες με ιστορικό καρκίνου μαστού, 11,8% σε όσους είχαν διαγνωστεί με καρκίνο του παχέος εντέρου και 8,7% στους άνδρες που είχαν νοσήσει από καρκίνο προστάτη. Τα ποσοστά αυτά υπερβαίνουν κατά πολύ την αντίστοιχη επίπτωση στον γενικό πληθυσμό της ίδιας ηλικίας, υπογραμμίζοντας πως η επιβίωση από τον καρκίνο συνοδεύεται από μακροχρόνιες ψυχολογικές επιπτώσεις, που συχνά δεν γίνονται άμεσα αντιληπτές. Το ερώτημα που τίθεται είναι γιατί η κατάθλιψη

εμφανίζεται τόσο αργά. Η ακολούθησαν. Και ο τρίπερίοδος μετά τον καρκίτος, ίσως ο ισχυρότερος νο χαρακτηρίζεται από μια παράγοντας, είναι το προπροσπάθεια επαναφοράς ϋπάρχον άγχος. Άνθρωποι στη «φυσιολογική» ζωή, με ιστορικό αγχώδους διωστόσο οι επιζώντες συαταραχής είχαν διπλάσια ή χνά συνεχίζουν να αντιμεκαι τριπλάσια πιθανότητα τωπίζουν χρόνια κόπωση, να εμφανίσουν κατάθλιψη πόνους, ορμονικές αλλααργότερα, με τους άνδρες Θάνος γές, μόνιμες παρενέργειες που είχαν νοσήσει από Δημόπουλος από τις θεραπείες, αλλά καρκίνο του προστάτη να (καθηγητής και έναν σταθερό φόβο εμφανίζουν τον υψηλότεΙατρικής ΕΚΠΑ) υποτροπής. Παράλληλα, ρο σχετικό κίνδυνο. οι αλλαγές στην καθημεΣτον καρκίνο του προρινότητα, στις προσωπικές στάτη, η μελέτη κατασχέσεις ή στην οικονομική κατάσταση γράφει και μια σημαντική συσχέτιση επιβαρύνουν ακόμα περισσότερο τη ανάμεσα σε ορισμένες θεραπείες και συναισθηματική ευεξία. Καθώς η ια- την εμφάνιση καθυστερημένης κατάτρική παρακολούθηση αραιώνει και οι θλιψης. Η ακτινοθεραπεία, και ιδιαίτευποστηρικτικές υπηρεσίες μειώνονται, ρα ο συνδυασμός της με ορμονοθεπολλοί άνθρωποι βρίσκονται αντιμέ- ραπεία, συνοδεύτηκε από αυξημένο τωποι με τα ψυχολογικά κατάλοιπα της κίνδυνο σε σχέση με τη χειρουργική νόσου, χωρίς επαρκή υποστήριξη. αντιμετώπιση. Αυτό πιθανόν να οφείΤα ευρήματα της μελέτης δείχνουν ότι λεται στις ορμονικές και σωματικές τρεις βασικοί παράγοντες σχετίζονται αλλαγές που επιφέρει η συγκεκριμέσταθερά με αυξημένο κίνδυνο όψιμης νη θεραπεία, οι οποίες επηρεάζουν κατάθλιψης, ανεξάρτητα από τον τύπο τη διάθεση και τη συνολική ψυχολογικαρκίνου. Ο πρώτος είναι η οικονομική κή κατάσταση για πολλά χρόνια μετά. ευαλωτότητα. Άτομα με χαμηλό εισό- Ένα ενδιαφέρον και κάπως παράδοξο δημα είχαν από 25% έως 38% μεγαλύ- εύρημα της μελέτης είναι ότι οι ασθενείς τερη πιθανότητα να εκδηλώσουν καθυ- ασιατικής, μαύρης ή ισπανικής καταγωστερημένη κατάθλιψη. Το εύρημα αυτό γής εμφάνισαν χαμηλότερα ποσοστά φανερώνει πόσο άρρηκτα συνδέονται διαγνωσμένης κατάθλιψης σε σύγκριση οι οικονομικές πιέσεις και τα χρέη που με τους λευκούς επιζώντες. Οι ερευνησυχνά συνοδεύουν την ασθένεια με την ψυχική υγεία των επιζώντων. Ο δεύτερος παράγοντας είναι η ύπαρξη πολλαπλών προβλημάτων υγείας. Επιζώντες που, ήδη, κατά την περίοδο της διάγνωσης, είχαν τρεις ή περισσότερες χρόνιες παθήσεις, εμφάνισαν σαφώς αυξημένο κίνδυνο ψυχικής επιβάρυνσης στα χρόνια που

τές, όμως, υπογραμμίζουν πως αυτό πιθανότατα δεν αντανακλά πραγματικά χαμηλότερα επίπεδα κατάθλιψης, αλλά μάλλον υποδιάγνωση και μειωμένη πρόσβαση σε υπηρεσίες ψυχικής υγείας. Παράλληλα, αυτά τα άτομα συγκεντρώνονταν συχνότερα στις ομάδες υψηλού κινδύνου, κυρίως εξαιτίας κοινωνικών και οικονομικών παραγόντων. Το πιο ανησυχητικό συμπέρασμα είναι ότι όσοι εντάσσονται στην υψηλότερη κατηγορία κινδύνου έχουν έως και διπλάσια πιθανότητα να εμφανίσουν κατάθλιψη σε σχέση με τους χαμηλού κινδύνου. Για παράδειγμα, οι γυναίκες με ιστορικό καρκίνου μαστού, που ανήκαν στην υψηλή κατηγορία κινδύνου, είχαν 20% πιθανότητα να εκδηλώσουν κατάθλιψη μέσα σε πέντε χρόνια, ένα εντυπωσιακό ποσοστό που δείχνει πόσο απαραίτητη είναι η συστηματική παρακολούθηση της ψυχικής υγείας των επιζώντων. Η μελέτη προσφέρει ένα ουσιαστικό μήνυμα: η φροντίδα των επιζώντων καρκίνου δεν μπορεί να σταματά όταν ολοκληρώνεται η θεραπεία. Η μετάβαση από την ογκολογική παρακολούθηση στην πρωτοβάθμια φροντίδα συχνά αφήνει κενά, ιδιαίτερα για τα άτομα που αντιμετωπίζουν πολλαπλές κοινωνικές ή υγειονομικές δυσκολίες. Η έγκαιρη αναγνώριση των ομάδων υψηλού κινδύνου μπορεί να βοηθήσει τους επαγγελματίες υγείας να προσφέρουν πιο στοχευμένη υποστήριξη, μειώνοντας τις ανισότητες στον εντοπισμό και την αντιμετώπιση της κατάθλιψης. Τελικά, η επιβίωση από τον καρκίνο αποτελεί μια βαθιά προσωπική διαδρομή, που δεν τελειώνει με την τελευταία θεραπεία. Η ψυχική υγεία είναι αναπόσπαστο κομμάτι αυτής της διαδρομής και είναι σημαντικό να αναγνωρίζουμε ότι η κατάθλιψη, ακόμα και όταν εμφανίζεται χρόνια μετά, είναι μια φυσική και θεραπεύσιμη συνέπεια της συνολικής εμπειρίας της ασθένειας. Η γνώση των παραγόντων κινδύνου και η ενίσχυση της υποστήριξης μπορούν να οδηγήσουν σε μια πιο ολοκληρωμένη και ανθρώπινη προσέγγιση στη φροντίδα των επιζώντων. u

| περί υγείας |

Δημοπουλος καρκινος καταθλιψη_R.indd 7

11/12/2025 10:41:36 πμ

Η InterMed & η Be-Live συμπληρώνουν έναν χρόνο συμπόρευσης Το πρόγραμμα «Ελπίδα Ζωής» στηρίζει υπογόνιμα ζευγάρια απομακρυσμένων περιοχών της χώρας.

ναν χρόνο από την έναρξή του συμπλήρωσε το προγράμματος υποβοηθούμενης αναπαραγωγής, «Ελπίδα Ζωής», μέσω του οποίου η InterMed και το μη κερδοσκοπικό σωματείο Be-Live «αγκαλιάζουν» τις προσπάθειες υπογόνιμων ζευγαριών από ακριτικές περιοχές της Ελλάδας. Στο πλαίσιο του προγράμματος, που υλοποιείται για να υποστηρίξει, συνολικά, 16 ζευγάρια από τα Διαπόντια Νησιά και την Κέρκυρα, γεννήθηκαν τρία υγιέστατα μωράκια, ενώ μέσα στο επόμενο διάστημα αναμένονται και άλλα νέα, χαρμόσυνα γεγονότα. Η συνεργασία των InterMed - Be-Live στοχεύει να προσφέρει ουσιαστική βοήθεια σε υπογόνιμα ζευγάρια, ιδιαίτερα σε εκείνα που δεν διαθέτουν την οικονομική δυνατότητα να καλύψουν τις δαπάνες εξωσωματικής γονιμοποίησης και των σχετικών εξετάσεων. Στο πρόγραμμα «Ελπίδα Ζωής» εντάχθηκε, επίσης, νεαρή γυναίκα που διαγνώστηκε με λέμφωμα, η οποία προχώρησε στη διατήρηση κρυοσυντηρημένων ωαρίων.

Πρόγραμμα ελπίδας με κοινωνικό αποτύπωμα Η Ελλάδα τα τελευταία χρόνια αντιμετωπίζει ένα οξύ δημογραφικό πρόβλημα, που αποτελεί μείζον ζήτημα για την κοινωνία και το μέλλον της. Πρωτοβουλίες που στηρίζουν τη γονιμότητα αποκτούν ακόμα μεγαλύτερη σημασία στην εποχή μας, όπου οι κοινωνικές και οικονομικές προκλήσεις

το όραμά μας και στηρίζει έμπρακτα την προσπάθειά μας. Σε μια κοινωνία που δοκιμάζεται από την πληθυσμιακή γήρανση και την υπογεννητικότητα, η συμβολή όλων είναι κρίσιμη. Το μέλλον της γονιμότητας και η απάντηση στη δημογραφική πρόκληση γράφονται εδώ».

30 χρόνια InterMed - Δίπλα σε κάθε ελληνική οικογένεια

δοκιμάζουν την απόφαση πολλών νέων ανθρώπων να κάνουν οικογένεια. Μιλώντας για τις χαρμόσυνες εξελίξεις του προγράμματος, «Ελπίδα Ζωής», η πρόεδρος του ΟΦΕΤ, Ιουλία Τσέτη, επεσήμανε: «Ο μέσος όρος στην ΕΕ έχει υποχωρήσει στο ιστορικό χαμηλό των 1,35 γεννήσεων ανά γυναίκα, και στην Ελλάδα, στο 1,26. Η υπογεννητικότητα σε συνδυασμό με τη γήρανση του πληθυσμού, δεν βλάπτει μόνο την κοινωνία, αλλά και την οικονομία και την αγορά εργασίας, και επομένως την παραγωγικότητα. Θεωρούμε ότι αποτελεί χρέος μας να στηρίξουμε με όλες μας τις δυνάμεις το δημογραφικό και την ελληνική κοινωνία, δίνοντας ‘‘ελπίδα ζωής’’ στους νέους ανθρώπους. Δεν είναι τυχαία η απόφασή μας για το πρόγραμμα αυτό να επιλέξουμε ζευγάρια από τα Διαπόντια Νησιά, καθώς οι άγονες και απομακρυσμένες περιοχές της χώρας είναι οι ακρίτες μας, που ‘φυλάττουν

Θερμοπύλες’ και οφείλουμε να τους σεβόμαστε και να τους στηρίζουμε». Από την πλευρά του, ο δρ Βασίλης Κελλάρης, εμπνευστής και συνιδρυτής της Be-Live δηλώνει: «Τα μέχρι σήμερα αποτελέσματα έχουν ξεπεράσει τις αρχικές προσδοκίες και δικαιώνουν τις δεσμεύσεις μας. Ήδη το σωματείο μας έχει δεχθεί έξι αιτήματα μέσω του προγράμματος ‘‘Ελπίδα Ζωής’’. Τρία ζευγάρια κρατούν, πλέον, στην αγκαλιά τους το μωρό που ονειρεύονταν, ενώ βρίσκεται σε εξέλιξη ακόμα μία εγκυμοσύνη. Με ενισχυμένη ευαισθησία απέναντι σε συνανθρώπους μας με αυξημένες ανάγκες, η InterMed και η Be-Live στήριξαν, επίσης, από κοινού την προσπάθεια νεαρής γυναίκας με νεοπλασματική νόσο, βοηθώντας τη να προχωρήσει σε κρυοσυντήρηση ωαρίων για μελλοντική χρήση, στο πλαίσιο του προγράμματός μας. Είμαστε ιδιαίτερα ευγνώμονες που ένας ισχυρός όμιλος στον χώρο της φαρμακοβιομηχανίας αναγνωρίζει το έργο και

Εδώ και 30 χρόνια, η InterMed προσφέρει με συνέπεια επιστημονικά τεκμηριωμένες και αξιόπιστες λύσεις σε ζητήματα υγείας και ποιότητας ζωής του σύγχρονου ανθρώπου, με τα προϊόντα της να βρίσκονται σχεδόν σε κάθε ελληνικό σπίτι, αλλά και σε 70 και πλέον χώρες του εξωτερικού. Το πρόγραμμα ενίσχυσης της γονιμότητας, «Ελπίδα Ζωής», εντάσσεται στο πλαίσιο των δράσεων κοινωνικής υπευθυνότητας της InterMed, φαρμακοβιομηχανίας του Ομίλου Φαρμακευτικών Επιχειρήσεων Τσέτη (ΟΦΕΤ). Η InterMed βρίσκεται διαχρονικά στο πλευρό της ελληνικής κοινωνίας με πολυεπίπεδες πρωτοβουλίες, στο πλαίσιο του ευρύτερου ομιλικού προγράμματος βιώσιμης ανάπτυξης και κοινωνικής ευθύνης «Αποστολή Ζωής ΟΦΕΤ». Το σωματείο Be-Live, μετρώντας πάνω από 6 χρόνια συνεχούς δράσης, έχει βοηθήσει να πραγματοποιηθούν περισσότερες από 80 γεννήσεις. Η InterMed είχε ενώσει για πρώτη φορά τις δυνάμεις της με την Be-Live το 2021, με αποτέλεσμα τη γέννηση ενός κοριτσιού από ζευγάρι μόνιμων κατοίκων της Κέας. u

| περί υγείας |

intermed be live_L.indd 8

11/12/2025 10:42:21 πμ

Καρκίνοι του γαστρεντερικού συστήματος Η έγκαιρη διάγνωση, ο υγιεινός τρόπος ζωής και οι σύγχρονες θεραπείες ενισχύουν την πρόληψη, βελτιώνουν την επιβίωση και προσφέρουν νέες δυνατότητες αντιμετώπισης της νόσου.

ι καρκίνοι του γαστρεντερικού ή πεπτικού συστήματος περιλαμβάνουν τον καρκίνο του οισοφάγου, του στομάχου, του παγκρέατος, του ήπατος, των χοληφόρων, καθώς και του παχέος και πολύ σπανιότερα του λεπτού εντέρου, αντιπροσωπεύοντας το 25% περίπου των νέων διαγνώσεων και το ένα τρίτο των θανάτων από καρκίνο παγκοσμίως. Η αιτιολογία των καρκίνων του πεπτικού δεν είναι σαφώς καθορισμένη, ενώ αυξάνονται με την πρόοδο της ηλικίας και είναι συχνότεροι στους άνδρες. Παράγοντες που σχετίζονται με την εμφάνιση της νόσου περιλαμβάνουν την παχυσαρκία, τη δίαιτα φτωχή σε φυτικές ίνες και πλούσια σε επεξεργασμένα κρέατα, το κάπνισμα, την κατανάλωση αλκοόλ, καθώς και παθήσεις όπως η νόσος Barrett του οισοφάγου, η κακοήθης αναιμία, η γαστρική ατροφία, η ελκώδης κολίτιδα, η νόσος του Crohn, η κίρρωση του ήπατος και η χρόνια ηπατίτιδα.

Πρόληψη και έγκαιρη διάγνωση

Η πρόληψη αποτελεί την καλύτερη στρατηγική και περιλαμβάνει την υγιεινή δίαιτα, την άσκηση, τη διακοπή του καπνίσματος και τον εμβολιασμό έναντι της ηπατίτιδας B. Σε περίπτωση νόσησης, η έγκαιρη διάγνωση αυξάνει καθοριστικά την πιθανότητα ίασης και για αυτό συστήνεται προληπτική κολονοσκόπηση από την ηλικία των 50 ετών, ενώ η διενέργεια προληπτικών περιοδικών ελέγχων με ενδοσκόπηση ή απεικονιστικές εξετάσεις πρέπει να εξετάζεται σε πάσχο-

εκτεταμένης νόσου, όπου αποτελεί το κύριο εργαλείο για τη βελτίωση των συμπτωμάτων και την παράταση της επιβίωσης. Για πολλά χρόνια αυτή βασιζόταν μόνο στη χημειοθεραπεία, με τις γνωστές δυσκολίες και περιορισμούς στη χορήΑθανάσιος γησή της σε ό,τι αφορά Καραμπεάζης τις ανεπιθύμητες ενέρMD, MSc, PhD Διευθυντής γειες, καθώς στοχεύει τα Ογκολογικής καρκινικά, αλλά αναπόΚλινικής 401 ΓΣΝΑ, φευκτα επηρεάζει και τα εξ. συνεργάτης υγιή σωματικά κύτταρα. Ερρίκος Ντυνάν Οι πρόσφατες εξελίξεις Hospital Center, στην ογκολογία, μεταξύ μετεκπαίδευση στο των οποίων και η χρήLee Moffitt Cancer ση της ανοσοθεραπείας, Center & Research βρίσκουν εφαρμογή και Institute, Tampa Fl, στους καρκίνους του γαΘεραπεία USA & Hammersmith στρεντερικού συστήμαΑνάλογα με την εντόπιHospital, Imperial τος, με σημαντική βελτίωση, τα χαρακτηριστικά College Healthcare ση της έκβασης σε όλα τα και το στάδιο της νεοNHS Trust, London, UK στάδια της νόσου. πλασματικής νόσου, η Με τον όρο ανοσοθεραθεραπεία περιλαμβάνει κυρίως χειρουργική αντιμετώπιση, πεία, γενικά, αναφερόμαστε στην καακτινοθεραπεία, θεραπεία με φάρμα- ταπολέμηση του καρκίνου με την αξικα ή συνηθέστερα συνδυασμό αυτών. οποίηση ανοσολογικών μηχανισμών. Ακρογωνιαίο λίθο για τη βέλτιστη Η ευρύτερα χρησιμοποιούμενη ανοαντιμετώπιση αποτελεί η συνεργασία σοθεραπευτική προσέγγιση αφορά πολλών ιατρικών ειδικοτήτων, αλλά τη χρήση αντισωμάτων, που αναστέλκαι διαιτολόγων, ψυχολόγων και άλ- λουν τα σημεία ανοσολογικού ελέγχου λων ειδικών της υγείας, στα πλαίσια (immune check-point inhibitors) των ομάδας. Η θεραπεία με φάρμακα έχει λεμφοκυττάρων, οδηγώντας σε ενερκεντρική θέση στην αντιμετώπιση γοποίηση του ανοσοποιητικού συτόσο της πρώιμης νόσου, όπου συ- στήματος του ασθενή (το οποίο συχνά μπληρωματικά στη χειρουργική θε- καταστέλλεται από τον καρκίνο), οδηραπεία αυξάνει τα ποσοστά πλήρους γώντας έτσι σε αντικαρκινική δράση ίασης, όσο και της ανεγχείρητης ή με «ενδογενή φυσικό μηχανισμό», κάτι ντες από νόσο Barrett, γαστρίτιδα από ελικοβακτηρίδιο του πυλωρού, ελκώδη κολίτιδα, νόσο του Crohn, χρόνιες ηπατίτιδες και κίρρωση του ήπατος. Συμπτώματα που απαιτούν περαιτέρω διερεύνηση περιλαμβάνουν αλλαγές στις συνήθειες του εντέρου, απώλεια αίματος στα κόπρανα, επίμονα κοιλιακά ενοχλήματα ή πόνος, αδυναμία και κούραση, ανεξήγητη απώλεια βάρους, ναυτία ή έμετοι, πρώιμος κορεσμός ή αίσθηση ότι το έντερο δεν αδειάζει εντελώς κατά την κένωση.

που συχνά οδηγεί σε μακροχρόνιο θεραπευτικό αποτέλεσμα με ευνοϊκό profile ανεπιθύμητων ενεργειών. Έτσι, υπό προϋποθέσεις, η ανοσοθεραπεία σε συνδυασμό με χημειοθεραπεία έχει βελτιώσει σημαντικά την επιβίωση στο μεταστατικό καρκίνο του οισοφάγου, του στομάχου και των χοληφόρων, αποτελώντας πλέον αναπόσπαστο κομμάτι της θεραπευτικής αντιμετώπισης, ενώ έχει συμβάλει και στην αύξηση των ποσοστών πλήρους ίασης μετά από χειρουργική εξαίρεση του καρκίνου στομάχου. Ομοίως, η συνδυασμένη ανοσοθεραπεία, χωρίς τη χρήση χημειοθεραπείας, αποτελεί μια από τις κύριες θεραπευτικές επιλογές στον καρκίνο του ήπατος, καθώς και σε ένα ποσοστό ασθενών με καρκίνο του παχέος εντέρου, που έχει συγκεκριμένα γενετικά χαρακτηριστικά.

Συμπεράσματα

Ο υγιεινός τρόπος ζωής σε συνδυασμό με προληπτικές εξετάσεις μπορεί να συμβάλει στην πρόληψη και στην έγκαιρη διάγνωση των καρκίνων του γαστρεντερικού συστήματος. Όταν διαγνωσθεί η νόσος, η συνεργατική ιατρική αντιμετώπιση οδηγεί στα καλύτερα αποτελέσματα, ενώ ο ρόλος του παθολόγου - ογκολόγου είναι κομβικός για τον συντονισμό της θεραπευτικής στρατηγικής και τη χορήγηση, όπου απαιτείται, της φαρμακευτικής θεραπείας. Η συνεχιζόμενη ανάπτυξη της ανοσοθεραπείας ήρθε να προσθέσει ένα σημαντικό επιπλέον όπλο στον αγώνα ενάντια σε ένα δύσκολο, αλλά όχι ανίκητο αντίπαλο. u

| περί υγείας |

Bristol_R.indd 9

11/12/2025 10:42:42 πμ

Εμμηνόπαυση και ρευματικό νόσημα Πόσο επηρεάζει τη ζωή μου; Όταν τα επίπεδα των οιστρογόνων πέφτουν δραματικά, το γυναικείο σώμα αντιδρά με μη αναμενόμενους τρόπους, αντιμετωπίζοντας ακόμα και επίπονα συμπτώματα.

εμμηνόπαυση δεν είναι απλά το τέλος της αναπαραγωγικής περιόδου. Είναι μια ριζική ορμονική αναδιάρθρωση, που επηρεάζει κάθε κύτταρο του σώματος. Συμβαίνει συνήθως μεταξύ 45 και 55 ετών, αν και κάθε γυναίκα είναι διαφορετική. Όταν τα επίπεδα των οιστρογόνων πέφτουν δραματικά, το σώμα μας αντιδρά με τρόπους που συχνά δεν αναμένουμε και που μπορούν να μας στερήσουν μέχρι και τον ύπνο.

Η βιολογική σύνδεση

Τα οιστρογόνα δεν είναι μόνο ορμόνες αναπαραγωγής. Είναι κυριολεκτικά φύλακες της υγείας μας. Λειτουργούν ως φυσικοί προστάτες του ανοσοποιητικού συστήματος, ρυθμιστές της φλεγμονής και προστάτες Αθανασία Παππά των αρθρώσεων, των οστών, Πρόεδρος ΕΛ.ΕΤ.ΕΜ και των χόνδρων μας. Όταν Επισκέπτρια Υγείας τα οιστρογόνα μειώνονται, η φλεγμονή στο σώμα αυξάνεται, τα αυτοάνοσα νοσήματα που, ίσως, ήταν σε ύφεση ξυπνούν, οι αρθρώσεις χάνουν την προστασία τους και γίνονται πιο ευάλωτες, ενώ και η πυκνότητα των οστών μειώνεται, αυξάνοντας τον κίνδυνο οστεοπόρωσης. Για γυναίκες που, ήδη, πάσχουν από ρευματοειδή αρθρίτιδα, λύκο, σύνδρομο Sjögren ή άλλα αυτοάνοσα νοσήματα, αυτή η αλλαγή μπορεί να είναι πολύ δύσκολη. Άλλες γυναίκες που δεν είχαν ποτέ πρόβλημα, εμφανίζουν για πρώτη φορά αρθρικούς πόνους, δυσκαμψία, και φλεγμονή.

Το καλειδοσκόπιο των συμπτωμάτων

Τα αρθρικά συμπτώματα: Η πρωινή δυσκαμψία μπορεί να διαρκεί από μισή ώρα μέχρι και δύο ώρες. Τα δάχτυλα των χεριών πρήζονται, γίνονται άκαμπτα και οι πιο απλές κινήσεις –το άνοιγμα ενός βάζου, το κούμπωμα μιας μπλούζας, το κράτημα μιας κούπας καφέ– γίνονται επώδυνες δοκιμασίες. Οι καρποί πονούν συνεχώς, σαν να έχουν τραυματιστεί από κάποιο ατύχημα που δεν συνέβη ποτέ. Τα γόνατα φουσκώνουν, γίνονται ασταθή και κάθε σκαλοπάτι αποτελεί μια πρόκληση. Οι ώμοι και ο αυχένας δημιουργούν σημεία τριγμού και πόνου που εκτείνεται στα χέρια. Η οσφυαλγία γίνεται καθημερινή συντροφιά, επιδεινούμενη από την απώλεια οστικής πυκνότητας.

Οι εξάψεις – Η «φλόγα» μέσα σας: Ξαφνικά, χωρίς προειδοποίηση, νιώθετε μια ζέστη που ξεκινά από το στήθος και ανεβαίνει σαν κύμα στο πρόσωπο και το κεφάλι. Ιδρώνετε πολύ, το πρόσωπό σας κοκκινίζει, η καρδιά σας χτυπά γρήγορα. Διαρκεί λίγα λεπτά, αλλά αφήνει εξάντληση. Και συμβαίνει πολλές φορές την ημέρα, ακόμα και τη νύχτα, διακόπτοντας τον ύπνο και αφήνοντάς σας μούσκεμα στον ιδρώτα. Η κόπωση – Ο αόρατος «εχθρός»: Δεν είναι απλά κούραση, είναι μια εξάντληση που διαπερνά το κόκκαλο. Ξυπνάτε κουρασμένες, παρόλο που κοιμηθήκατε ώρες, ενώ μέχρι το μεσημέρι, νιώθετε σαν να έχετε τρέξει σε μαραθώνιο. Η συγκέντρωση χάνεται, η μνήμη σάς προδίδει –αυτό που ονομάζουμε «εμμηνοπαυσιακή ομίχλη». Ξεχνάτε λέξεις στη μέση της πρότασης, χάνετε τα κλειδιά σας ή μπορεί να δυσκολεύεστε να ολοκληρώσετε ακόμα και απλές εργασίες. Ο ύπνος που εξαφανίζεται: Η αϋπνία είναι, ίσως, ένα από τα πιο βασανιστικά συμπτώματα. Δυσκολεύεστε να κοιμηθείτε ή ξυπνάτε κάθε δύο ώρες από εξάψεις, νυχτερινούς ιδρώτες, ή πόνο στις αρθρώσεις. Το σώμα σας χρειάζεται ύπνο για να επιδιορθώσει τη φλεγμονή, αλλά ο ύπνος είναι ανέφικτος. Γίνεται ένας φαύλος κύκλος: λιγότερος ύπνος σημαίνει περισσότερο πόνο, που σημαίνει ακόμα λιγότερο ύπνο. Η ψυχολογική επιβάρυνση: Η διάθεσή σας αλλάζει διαρκώς, με αποτέλεσμα να νιώθετε ευερέθιστες, θυμωμένες για το τίποτα. Το άγχος εντείνεται, η ανησυχία γίνεται καθημερινότητα. Πολλές γυναίκες βιώνουν κατάθλιψη για πρώτη φορά στη ζωή τους. Και όλα αυτά, ενώ προσπαθούν να διαχειριστούν τον χρόνιο πόνο του ρευματικού νοσήματος. Άλλα «σιωπηλά» συμπτώματα: Η ξηροδερμία και η ξηρότητα των βλεννογόνων –τα μάτια καίνε, το στόμα είναι στεγνό, υπάρχει ενόχληση σε ευαίσθητες περιοχές. Το βάρος αυξάνεται, ειδικά στην κοιλιά, παρά τις προσπάθειες απώλειάς του. Τα μαλλιά γίνονται λεπτότερα. Η καρδιά χτυπά ακανόνιστα μερικές φορές, προκαλώντας ανησυχία.

να μειώσουν τις ώρες εργασίας τους ή ακόμα και να αφήσουν τη δουλειά τους, όχι επειδή το θέλουν, αλλά επειδή το σώμα τους δεν αντέχει άλλο. Στις κοινωνικές σχέσεις: Αρχίζετε να αποφεύγετε εκδηλώσεις. Το ραντεβού για καφέ με τις φίλες γίνεται βάρος, επειδή δεν ξέρετε πώς θα νιώθετε εκείνη τη μέρα. Η πρόσκληση σε κοινωνικές εκδηλώσεις σάς αγχώνει –πώς θα καθίσετε τόσες ώρες με πονεμένα γόνατα; Πώς θα χορέψετε όταν κάθε κίνηση προκαλεί πόνο; Η σχέση με τον σύντροφό σας επηρεάζεται εξίσου. Η ευερεθιστότητα, η κόπωση, ο πόνος, η μειωμένη λίμπιντο, όλα αυτά δημιουργούν απόσταση σε μια σχέση που κάποτε ήταν στενή. Στην οικογένεια: Τα παιδιά σας (αν έχετε) βλέπουν μια μητέρα που αγωνίζεται. Ίσως, δεν μπορείτε πια να παίξετε μπάλα μαζί τους ή να τα σηκώσετε στην αγκαλιά σας όπως πριν. Νιώθετε ενοχές που δεν είστε πια το ίδιο ενεργητικές και ενθουσιώδεις. Στις απλές καθημερινές δραστηριότητες: Τα ψώνια στο σούπερ μάρκετ γίνονται εξαντλητικά. Το μαγείρεμα –το κόψιμο λαχανικών με άκαμπτα χέρια, το σήκωμα κατσαρόλας με αδύναμους καρπούς– είναι επώδυνο. Το νοικοκυριό και οι καθημερινές δουλειές συσσωρεύονται επειδή δεν έχετε ενέργεια. Χόμπι που αγαπούσατε –το πλέξιμο, η κηπουρική, η Πώς επηρεάζει την καθημερινή ζωή ζωγραφική, η άσκηση– εγκαταλείπονται, επειδή τα Στην εργασία: Προσπαθείτε να συγκεντρωθείτε χέρια και το σώμα δεν συνεργάζονται πια. σε μια σημαντική παρουσίαση, αλλά τα δάχτυλά σας είναι τόσο άκαμπτα, που δυσκολεύεστε να πληκτρολογήσετε. Σας πιάνει έξαψη στη μέση της σύ- Η συναισθηματική σκεψης και νιώθετε όλα τα βλέμματα πάνω σας, κα- και ψυχολογική διάσταση θώς ιδρώνετε και κοκκινίζετε. Η κόπωση είναι τόσο Δεν μιλάμε μόνο για φυσικό πόνο. Μιλάμε για απώέντονη που αναρωτιέστε πώς θα κρατηθείτε μέχρι λεια ταυτότητας. Η γυναίκα που ήσασταν – δυνατο τέλος της ημέρας. Πολλές γυναίκες αναγκάζονται μική, ανεξάρτητη, ικανή– φαίνεται να έχει εξαφα-

10 | περί υγείας |

Παππα εμμηνοπαυση_x2.indd 10

11/12/2025 11:06:27 πμ

νιστεί. Αντ’ αυτής, βλέπετε στον καθρέφτη κάποια που δείχνει μεγαλύτερη από όσο είναι, κάποια που πονάει, που κουράζεται, που δυσκολεύεται. Υπάρχει η απογοήτευση, όταν δεν μπορείτε να κάνετε πράγματα που κάποτε κάνατε εύκολα. Υπάρχει ο φόβος του μέλλοντος – θα χειροτερέψω; Θα καταλήξω σε αναπηρικό καροτσάκι; Θα μπορέσω να φροντίσω τον εαυτό μου; Υπάρχει η απομόνωση, όταν νιώθετε ότι κανείς δεν σας καταλαβαίνει. Φίλοι και οικογένεια λένε «όλες οι γυναίκες περνούν την εμμηνόπαυση» ή «είναι φυσιολογικό να πονάνε λίγο οι αρθρώσεις με τα χρόνια», υποβαθμίζοντας τον πόνο σας. Και υπάρχει η ενοχή επειδή δεν νιώθετε αρκετά δυνατή, παραπονιέστε, επιβαρύνοντας τους άλλους.

μένοι θεραπευτές μπορούν να σας μάθουν ασκήσεις που διατηρούν την κινητικότητα και να σας προτείνουν βοηθήματα που διευκολύνουν την καθημερινότητα. Διατροφή: Αντιφλεγμονώδεις επιλογές, πλούσιες σε Ωμέγα-3 λιπαρά οξέα, λαχανικά, φρούτα και η αποφυγή επεξεργασμένων τροφίμων μπορεί να βοηθήσει. Ήπια άσκηση: Κολύμβηση, yoga, περπάτημα – προσαρμοσμένα στις δυνατότητές σας– διατηρούν τη δύναμη και την ευλυγισία. Ψυχολογική υποστήριξη: Θεραπεία, ομάδες υποστήριξης και τεχνικές διαχείρισης χρόνιου πόνου και στρες λειτουργούν υποστηρικτικά.

Το σημαντικότερο μήνυμα

Η ιατρική πλευρά

Πολλές γυναίκες περνούν χρόνια, νιώθοντας αόρατες από το ιατρικό σύστημα. Γιατροί που αποδίδουν τα συμπτώματα, απλά, στη «μέση ηλικία» ή στο «στρες» και που δεν κάνουν τις κατάλληλες εξετάσεις ή δεν παραπέμπουν σε ρευματολόγο. Η διάγνωση μπορεί να καθυστερήσει μήνες ή και χρόνια, κατά τα οποία η φλεγμονή προκαλεί μη αναστρέψιμη βλάβη στις αρθρώσεις.

Υπάρχει ελπίδα Θεραπευτικές προσεγγίσεις

Παρά τις προκλήσεις, υπάρχουν λύσεις. Ορμονική υποκατάσταση: Για ορισμένες γυναί-

κες, η ορμονική θεραπεία μπορεί να μειώσει δραματικά τα συμπτώματα της εμμηνόπαυσης και να προστατεύσει τις αρθρώσεις και τα οστά. Φάρμακα για τα ρευματικά: Τα σύγχρονα αντιρευματικά φάρμακα, τα βιολογικά, και οι νέες θεραπείες μπορούν να ελέγξουν τη φλεγμονή και να σταματήσουν την πρόοδο της νόσου. Φυσιοθεραπεία και εργοθεραπεία: Εξειδικευ-

Η εμμηνόπαυση με ρευματικό νόσημα επηρεάζει βαθιά τη ζωή μας – το σώμα, το μυαλό, την καρδιά μας. Αλλά δεν μας ορίζει. Είμαστε πολύ περισσότερα από τα συμπτώματά μας. Είμαστε μητέρες, κόρες, αδελφές, φίλες, συνάδελφοι. Είμαστε γυναίκες με όνειρα, στόχους, αγάπη να δώσουμε. Με σωστή ιατρική φροντίδα, πληροφόρηση, προσαρμογές στον τρόπο ζωής και υποστήριξη, μπορούμε να ζήσουμε πλήρεις και δημιουργικές. Ας σπάσουμε τη σιωπή. Ας μιλήσουμε ανοιχτά για την εμμηνόπαυση, για τα ρευματικά, για τον πόνο μας. Ας απαιτήσουμε από τους γιατρούς μας να μας ακούσουν, να μας λάβουν στα σοβαρά. Ας στηρίξουμε η μία την άλλη με κατανόηση και συμπόνια. Αξίζουμε να ζήσουμε με αξιοπρέπεια, χωρίς πόνο, χωρίς φόβο, χωρίς ντροπή. u

Ατοπική δερματίτιδα: Τι είναι και πώς αντιμετωπίζεται Μια χρόνια, φλεγμονώδης δερματική πάθηση που επηρεάζει εκατομμύρια ανθρώπους παγκοσμίως.

ατοπική δερματίτιδα, γνωστή και ως ατοπικό έκζεμα, είναι μια χρόνια, φλεγμονώδης δερματική πάθηση που επηρεάζει εκατομμύρια ανθρώπους παγκοσμίως. Είναι συχνότερη στην παιδική ηλικία, αλλά μπορεί να συνεχίσει ή να εμφανιστεί και στην ενήλικη ζωή. Τα περισσότερα παιδιά μεγαλώνοντας θα την ξεπεράσουν, σε λίγες όμως περιπτώσεις θα τα ακολουθήσει και στην ενήλικη ζωή τους. Είναι ένα νόσημα με ανοσολογική και γενετική βάση, ενώ ανήκει στο φάσμα των ατοπικών νοσημάτων, μαζί με το βρογχικό άσθμα και την αλλεργική ρινίτιδα. Αρετή Ελευθεριάδη Συμπτώματα Δερματολόγος Η ατοπική δερματίτιδα χααφροδισιολόγος, ρακτηρίζεται από: Associate Medical n Ξηρότητα και ευαισθησία Advisor ΦαρμασέρβΛίλλυ του δέρματος n Έντονο κνησμό καθ’ όλη τη διάρκεια της ημέρας, που συχνά επιδεινώνεται κατά τις νυκτερινές ώρες

Ερυθρότητα, απολέπιση Διαταραχή του μικροβιώματος του δέρματος και συχνές σταφυλοκοκκικές λοιμώξεις Οι πιο συχνές περιοχές εμφάνισης είναι τα μάγουλα για τα βρέφη και οι καμπτικές επιφάνειες μαζί με την τραχηλική και περιοφθαλμική χώρα για τους ενήλικες.

3) Αποφυγή ερεθιστικών παραγόντων: Επιλογή ήπιων προϊόντων καθαρισμού και αποφυγή σκληρών υφασμάτων, όπως το μαλλί. 4) Σωστή υγιεινή και φροντίδα δέρματος: Χλιαρό νερό για το μπάνιο, το οποίο συνιστάται να είναι σύντομο σε διάρκεια και χωρίς έντονο τρίψιμο.

Παράγοντες επιβάρυνσης

Πότε να συμβουλευτείτε ιατρό

n n

Παράγοντες που μπορεί να επιδεινώσουν την κατάσταση είναι: n Αλλεργιογόνα (π.χ. σκόνη, γύρη, κατοικίδια) n Ερεθιστικά προϊόντα (π.χ. σαπούνια, απορρυπαντικά) n Ξηρός καιρός ή απότομες αλλαγές θερμοκρασίας n Άγχος και συναισθηματική φόρτιση

Αντιμετώπιση και θεραπεία Το δέρμα του ασθενούς με ατοπική δερματίτδα έχει χάσει την ικανότητά του να λειτουργεί ως αποτελεσματικός φραγμός. Η καθημερινή και σωστή περιποίησή του αποτελεί ακρογωνιαίο λίθο στη θεραπεία της ατοπικής δερματίτιδας: 1) Ενυδάτωση: Καθημερινή χρήση υποαλλεργικών, άοσμων, ενυδατικών κρεμών, ειδικά μετά το μπάνιο. 2) Τοπική θεραπεία: Χρήση κορτικοστεροειδών ή ανοσοτροποποιητικών κρεμών υπό ιατρική καθοδήγηση.

Αν τα συμπτώματα επιμένουν ή επιδεινώνονται, εάν η ποιότητα του ύπνου σας επηρεάζεται από τον βασανιστικό κνησμό, εάν έχετε εκτεταμένο εξάνθημα ή κάνετε συχνές υποτροπιάζουσες λοιμώξεις δέρματος, τότε είναι σημαντικό να αναζητήσετε τη βοήθεια του δερματολόγου. Η ατοπική δερματίτιδα είναι μια επίμονη, αλλά ελεγχόμενη πάθηση. Με σωστή φροντίδα και προσαρμογές στον τρόπο ζωής, πολλοί ασθενείς καταφέρνουν να ζήσουν με ελάχιστα ή και καθόλου συμπτώματα. Σήμερα, πλέον, υπάρχουν πολλές και αποτελεσματικές θεραπευτικές επιλογές, που μπορούν με ασφάλεια να αντιμετωπίσουν το εξάνθημα και τα συμπτώματα και να βελτιώσουν σημαντικά την ποιότητα ζωής των ασθενών με ατοπική δερματίτιδα. Η καλύτερη κατανόηση του νοσήματος τα τελευταία χρόνια έχει οδηγήσει σε αλματώδη εξέλιξη της θεραπευτικής του προσέγγισης και έτσι ο δερματολόγος μπορεί πλέον να προσφέρει λύσεις. u

| περί υγείας | 11

Παππα εμμηνοπαυση_x2.indd 11

11/12/2025 10:43:23 πμ

Κάνναβη: Οι επιπτώσεις της χρήσης στην ανάπτυξη των νέων Η κουλτούρα της αποδοχής και η παραπληροφόρηση έχουν δημιουργήσει μια επικίνδυνη σύγχυση.

ετά το πρόσφατο συμβάν κατάρρευσης νέου μετά από χρήση κάνναβης στο σχολικό περιβάλλον θα πρέπει να σημειωθούν για μία ακόμα φορά οι επιπτώσεις που έχει η χρήση κάνναβης, και ιδίως από νεαρά άτομα. Η κουλτούρα της αποδοχής και η παραπληροφόρηση γύρω από την κάνναβη έχουν δημιουργήσει μια επικίνδυνη σύγχυση, ειδικά ανάμεσα στους νέους, ακόμα και στο πρόσφατο παράδειγμα της Πάτρας. Πολλοί νέοι, ιδίως, θεωρούν τη χρήση της ως αθώα συνήθεια. Το σύστημα των ενδοκανναβινοειδών είναι ένα βιολογικό ρυθμιστικό σύστημα, το οποίο παίζει σημαντικό ρόλο στη διατήρηση της ομοιόστασης του οργανισμού, δηλαδή στην ισορροπία και τη σταθερότητα των Αθανάσιος φυσιολογικών λειτουργιών. Θεοχάρης Εμπλέκεται σε λειτουργίες, Πρόεδρος του όπως η διάθεση και τα συΕθνικού Οργανισμού ναισθήματα (ιδίως η ευχαρίΠρόληψης και στηση/ανταμοιβή), η όρεξη, Αντιμετώπισης ο μεταβολισμός, ο καρδιαΕξαρτήσεων (ΕΟΠΑΕ) κός και αναπνευστικός ρυθμός, το επίπεδο εγρήγορσης, η μνήμη, η μάθηση, η αντίληψη του πόνου, φλεγμονώδεις αντιδράσεις, θερμορύθμιση. Τα ενδοκανναβινοειδή είναι ουσίες που παράγει φυσικά το σώμα και μοιάζουν χημικά με τα φυτικά κανναβινοειδή (όπως η τετραϋδροκανναβινόλη - THC και η κανναβιδιόλη - CBD). Η χρήση προϊόντων από το φυτό της κάνναβης γίνεται από διάφορους πολιτισμούς για ψυχοδραστικούς και θεραπευτικούς σκοπούς. Το φυτό της κάνναβης περιέχει μια σημαντική ποικιλία από ουσίες αυτής της κατηγορίας, σημαντικότερες των οποίων είναι η THC που δρα στο ΚΝΣ και στους υποδοχείς του οργανισμού CB1 και είναι επομένως ψυχοδραστική και η CBD, που δρα στους υποδοχείς CB2 που βρίσκονται στην περιφέρεια του σώματος και δεν είναι ψυχοδραστική. Τα ημισυνθετικά κανναβινοειδή προέρχονται από χημική επεξεργασία ουσιών, εξαγόμενων από την κάνναβη. Είναι πιο ισχυρά από τη φυσική κάνναβη και οι κίνδυνοι που συνεπάγονται είναι σαφώς αυξημένοι, συμπεριλαμβανομένων των οξέων ψυχωσικών επεισοδίων, του συγχυτικού παραληρήματος και του κώματος. Τα συνθετικά κανναβινοειδή είναι προϊόντα αποκλειστικά χημικής σύνθεσης με πολλές (δεκάδες) φορές πιο ισχυρή δράση στους υποδοχείς CB1 σε σχέση με τη φυτική κάνναβη. Είναι πάνω από 100 οι διαφορετικές χημικές ουσίες που έχουν ταυτοποι-

ηθεί και κυκλοφορούν με διάφορα ονόματα, όπως bonsai, skunk, spice, black mamba, κ.λπ. Φέρουν υψηλότατoυς κινδύνους τόσο ψυχοπαθολογικής (όπως τα οξέα ψυχωσικά επεισόδια), όσο και σωματικής φύσεως (στη διεθνή βιβλιογραφία έχουν περιγραφεί καρδιακές αρρυθμίες, σπασμοί, αναπνευστική καταστολή, κώμα, αλλά και αρκετοί θάνατοι). Η χρήση κανναβινοειδών μπορεί να έχει άμεσες (βραχυχρόνιες) και μακροχρόνιες συνέπειες, οι οποίες είναι εντονότερες στους έφηβους απ’ ότι στους ενήλικες, γιατί στην εφηβεία δεν έχει ολοκληρωθεί η αναπτυξιακή ωρίμανση του εγκεφάλου. Η επιστημονική αλήθεια, επομένως, αποδεικνύεται διαφορετική: η χρήση κάνναβης από ανηλίκους αποτελεί σοβαρό ζήτημα δημόσιας υγείας που δεν επιδέχεται εφησυχασμό. Ο εγκέφαλος των εφήβων βρίσκεται σε κρίσιμη φάση ωρίμανσης. Η τετραϋδροκανναβινόλη (THC),δραστική ουσία της κάνναβης, μπορεί να διαταράξει τους μηχανισμούς που ρυθμίζουν την ομαλή νευρολογική ανάπτυξη, με μακροχρόνιες συνέπειες. Η συστηματική έκθεση στην ουσία συνδέεται με εξασθένηση μνήμης, προσοχής και συγκέντρωσης. Αυτό οδηγεί σε πτώση στις σχολικές επιδόσεις, δυσκολία στην αντιμετώπιση προκλήσεων και περιορισμένη ικανότητα λήψης κρίσιμων αποφάσεων. Η πρώιμη χρήση μπορεί να προκαλέσει, επίσης, μακροχρόνια έκπτωση των πνευματικών ικανοτήτων. Επιπλέον, η κάνναβη αυξάνει τον κίνδυνο για ψυχικές διαταραχές, όπως ψύχωση και σχιζοφρένεια, ενώ συνδέεται με κατάθλιψη και αυτοκτονικό ιδεασμό. Συχνά συνοδεύεται από απώλεια κινήτρου για τη ζωή, έντονη απάθεια και κοινωνική απομόνωση.

Ανησυχητική η κατάσταση στην Ελλάδα

Σύμφωνα με την πανευρωπαϊκή έρευνα στον μαθητικό πληθυσμό για το αλκοόλ και τα άλλα ναρκωτικά - ESPAD (2024), η εικόνα που προκύπτει για την Ελλάδα είναι ανησυχητική. Η κάνναβη παραμένει η πιο διαδεδομένη παράνομη ουσία. Πάνω από τους μισούς εφήβους θεωρούν ότι η δοκιμή κάνναβης

είναι ακίνδυνη, γεγονός που δείχνει πόσο έχει εδραιωθεί η λανθασμένη αντίληψη περί «αθώας» χρήσης. Παράλληλα, ένας στους τρεις δηλώνει ότι μπορεί να βρει κάνναβη εύκολα, κάτι που υπογραμμίζει την αυξημένη διαθεσιμότητα της ουσίας. Η χρήση της ουσίας στους νέους, επίσης, δεν είναι αμελητέα: ένας στους εννέα έχει δοκιμάσει κάνναβη έστω και μία φορά στη ζωή του, ενώ κάποιοι εξ αυτών αναφέρουν ότι έχουν βρεθεί σε τμήμα επειγόντων περιστατικών λόγω χρήσης κάνναβης ή άλλων ουσιών. Όλα τα στοιχεία αυτά υπογραμμίζουν την ανάγκη για υπεύθυνη ενημέρωση και δράση. Η πρόληψη πρέπει να βασίζεται σε επιστημονικά τεκμηριωμένες πρακτικές και να υλοποιείται μέσα από συντονισμένες παρεμβάσεις. Οι νέοι χρειάζονται έγκαιρη και έγκυρη ενημέρωση από τις αρμόδιες υπηρεσίες, ώστε να καταρριφθούν οι μύθοι και να προστατευθεί η υγιής ανάπτυξή τους. Ο Εθνικός Οργανισμός Πρόληψης και Αντιμετώπισης Εξαρτήσεων παρέχει υπηρεσίες για την αντιμετώπιση και τη διαχείριση της εξάρτησης από κάνναβη και στον νεανικό πληθυσμό. Απώτερος στόχος είναι η απομάκρυνση από την εξαρτητική συμπεριφορά και την εξάρτηση από την κάνναβη, ενδυναμώνοντας την προσωπικότητα και ευαισθητοποιώντας εντατικά επί του θέματος. Η σωστή πληροφόρηση δεν είναι επιλογή, αλλά κοινωνική ευθύνη.

Αναφορά της Ελλάδας σχετικά με τα κανναβινοειδή στην Οριζόντια Ομάδα για τα Ναρκωτικά Μάλιστα στην πρόσφατη σύνοδο της Οριζόντιας Ομάδας για τα Ναρκωτικά του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, στη συζήτηση που πραγματοποιήθηκε για τους ατμιστές, τα βρώσιμα και άλλα παρόμοια προϊόντα που περιέχουν ψυχοδραστικές ουσίες, ο εκπρόσωπος της Ελλάδας και εθνικός συντονιστής για τις εξαρτήσεις κ. Θεοχάρης υπερτόνισε την ανάγκη για καθολική και οριζόντια εφαρμογή ελέγχου των συνθετικών κανναβινοειδών σε όλα τα κράτη της Ε.Ε. Είναι αναγκαία η διατομεακή συνεργασία και με άλλες ομάδες εργασίας της Ε.Ε. Η πρόταση του εκπρόσωπου της Ελλάδας στην Οριζόντια Ομάδα για τα Ναρκωτικά ήταν να υπάρξει εντατικοποίηση δράσεων, αλλά και δημιουργία ενός συστήματος έγκαιρης προειδοποίησης (EWS) στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, συμπεριλαμβάνοντας το αντικείμενο αυτό. Το πρόβλημα είναι μεγάλο. Δεν υπάρχει ορθή ενημέρωση των νέων και ανηλίκων. Είναι πολλά τα περιστατικά, τα οποία προκύπτουν, και οφείλουμε ως χώρες της Ε.Ε. να εντατικοποιήσουμε τις δράσεις μας και να ενισχύσουμε την περαιτέρω πρόληψη. u

12 | περί υγείας |

ΕΟΠΑΕ κανναβη_L.indd 12

11/12/2025 10:43:39 πμ

Νέα θεραπεία για τον ουροθηλιακό καρκίνο Πρόκειται για ένα σημαντικό βήμα προόδου για τους ασθενείς που δεν μπορούν να λάβουν χημειοθεραπεία με σισπλατίνη.

μυοδιηθητικός καρκίνος της ουροδόχου κύστης αποτελεί μια επιθετική μορφή ουροθηλιακού καρκίνου, κατά την οποία ο όγκος διηθεί τον μυϊκό χιτώνα της κύστης. Σε αυτό το στάδιο, η νόσος έχει μεγαλύτερη πιθανότητα υποτροπής και μετάστασης, γι’ αυτό και η θεραπευτική στρατηγική περιλαμβάνει συνήθως ριζική κυστεκτομή με λεμφαδενικό καθαρισμό σε συνδυασμό με συστηματική θεραπεία. Η χημειοθεραπεία με βάση τη σισπλατίνη θεωρείται το πρότυπο της εισαγωγικής (προεγχειρητικής ή νεοεπικουρικής) θεραπευτικής αγωγής. Ωστόσο, ένα σημαντικό ποσοστό ασθενών δεν είναι ικανό να λάβει σισπλατίνη λόγω νεφρικής δυσλειτουργίας ή άλλων συννοσηροτήτων. Για αυτούς τους ασθενείς, μέχρι πρόσφατα, υπήρχε περιορισμένο θεραπευτικό οπλοστάσιο. Στις 21 Νοεμβρίου 2025, ο Αμερικανικός Οργανισμός Τροφίμων και Φαρμάκων (FDA) ενέκρινε έναν νέο συνδυασμό ανοσοθεραπείας και στοχευμένης θεραπείας για το συγκεκριμένο πληθυσμό: το pembrolizumab (Keytruda) –στην κλασική ή την υποδόρια μορφή, σε συνδυασμό με το enfortumab vedotin-ejfv (Padcev). Το θεραπευτικό αυτό σχήμα χορηγείται τόσο πριν, όσο και μετά τη ριζική κυστεκτομή, προσφέροντας μια ολοκληρωμένη νεοεπικουρική και επικουρική προσέγγιση σε ενήλικες ασθενείς με μυοδιηθητικό καρκίνο της ουροδόχου κύστης που δεν μπορούν να λάβουν σισπλατίνη. Οι Ιατροί της Θεραπευτικής Κλινικής (Νοσοκομείο Αλεξάνδρα) της Ιατρικής Σχολής του ΕΚΠΑ δρ Μα-

ρία Καπαρέλου (παθολόγος - ογκολόγος) και Θάνος Δημόπουλος (τ. πρύτανης ΕΚΠΑ, καθηγητής Θεραπευτικής - Ογκολογίας - Αιματολογίας, διευθυντής Θεραπευτικής Κλινικής) αναφέρουν ότι η έγκριση βασίστηκε στα εντυπωσιακά αποτελέσματα της μελέτης φάσης ΙΙΙ KEYNOTE-905/EV-303, η οποία συμπεριέλαβε 344 ασθενείς με νεοδιαγνωσθέν μυοδιηθητικό καρκίνο που ήταν κατάλληλοι για ριζική κυστεκτομή, αλλά ακατάλληλοι για θεραπεία με σισπλατίνη. Οι συμμετέχοντες τυχαιοποιήθηκαν να λάβουν τον συνδυασμό pembrolizumab και enfortumab vedotin πριν από τη χειρουργική επέμβαση και στη συνέχεια εκ νέου μετά από αυτήν ή να υποβληθούν άμεσα σε κυστεκτομή, χωρίς προεγχειρητική και μετεγχειρητική συστηματική θεραπεία. Το πρωτεύον καταληκτικό σημείο της μελέτης ήταν η επιβίωση χωρίς συμβάματα (event-free survival, EFS), δηλαδή ο χρόνος μέχρι υποτροπή, πρόοδο της νόσου ή θάνατο. Το θεραπευτικό σχήμα πέτυχε στατιστικά

σημαντική βελτίωση, με τo διάμεσo EFS να μην έχει ακόμη επιτευχθεί για τον συνδυασμό, σε αντίθεση με τους 15,7 μήνες στην ομάδα της άμεσης χειρουργικής αντιμετώπισης. Εξίσου σημαντική ήταν και η βελτίωση στη συνολική επιβίωση: η διάμεση επιβίωση στην ομάδα του συνδυασμού δεν είχε επιτευχθεί κατά την ανάλυση, ενώ στην ομάδα του χειρουργείου μόνο ήταν 41,7 μήνες. Τα αποτελέσματα αυτά καταδεικνύουν σημαντικό όφελος τόσο στη μείωση του κινδύνου υποτροπής όσο και στην επιβίωση. Όσον αφορά την ασφάλεια, το προφίλ ανεπιθύμητων ενεργειών ήταν παρόμοιο με προηγούμενες μελέτες του συνδυασμού σε προχωρημένο ουροθηλιακό καρκίνο. Το pembrolizumab ενδέχεται να προκαλέσει ανοσολογικά μεσολαβούμενες αντιδράσεις, ενώ το enfortumab vedotin μπορεί να σχετίζεται με δερματικές αντιδράσεις, υπεργλυκαιμία, πνευμονίτιδα και περιφερική νευροπάθεια. Ωστόσο, τα περισσότερα συμβάματα ήταν διαχειρίσιμα με έγκαιρη παρακολούθηση και κατάλληλη αντιμετώπιση. Η νέα αυτή έγκριση αποτελεί ένα σημαντικό βήμα προόδου για τους ασθενείς με μυοδιηθητικό καρκίνο της ουροδόχου κύστης που δεν μπορούν να λάβουν χημειοθεραπεία με σισπλατίνη, προσφέροντας για πρώτη φορά μια τεκμηριωμένα αποτελεσματική θεραπεία πριν και μετά τη ριζική κυστεκτομή. Πρόκειται για μια εξέλιξη που ανοίγει τον δρόμο προς πιο εξατομικευμένες και αποτελεσματικές θεραπείες σε ένα πεδίο που μέχρι πρότινος είχαμε περιορισμένες επιλογές. u

Eva Belle Anti-Brown Spot Hand Treatment Cream

Επανορθωτική δράση για καφέ κηλίδες με τη δύναμη των προβιοτικών Μια ολοκληρωμένη λύση έρχεται από την InterMed, για όποιον αναζητά πιο φωτεινά, λεία και ομοιόμορφα χέρια.

Eva Belle Anti-Brown Spot Hand Treatment Cream είναι μια προηγμένη κρέμα χεριών, ειδικά σχεδιασμένη για ξηρές επιδερμίδες με καφέ κηλίδες και ανομοιόμορφο τόνο. Η σύνθεσή της με προβιοτικά έχει ισχυρή λευκαντική δράση, προσφέροντας ολοκληρωμένη περιποίηση που μειώνει ορατά τις δυσχρωμίες και παράλληλα ενισχύει τη φυσική άμυνα της επιδερμίδας. Η λεπτόρρευστη και μη λιπαρή υφή της απορροφάται άμεσα, αφήνοντας τα χέρια απαλά και την επιδερμίδα ελαστική με αίσθηση άνεσης. Οι δυσχρωμίες (κηλίδες, υπερμελαχρώσεις) οφείλονται στην υπερβολική παραγωγή μελανίνης.

Επιβαρυντικοί παράγοντες

Έκθεση στον ήλιο, καθώς οι ακτίνες UV διεγείρουν το δέρμα να δημιουργήσει σκούρα σημεία. n Ρύπανση, η οποία επιβαρύνει την επιδερμίδα και μπορεί να πυροδοτήσει φλεγμονές που οδηγούν σε υπερμελάγχρωση. n Ορμονικές διακυμάνσεις, όπως αυτές που συμβαίνουν στην εγκυμοσύνη ή στην εμμηνόπαυση, επηρεάζουν την παραγωγή μελανίνης. n Ατέλειες ακμής, με τα σημάδια από ακμή να είναι n

πιθανό να αφήσουν σκούρες περιοχές, ειδικά σε πιο ευαίσθητες επιδερμίδες. n Φυσική γήρανση, η οποία κάνει τις κηλίδες πιο συχνές και πιο εμφανείς, καθώς το δέρμα γίνεται λεπτότερο και λιγότερο ανθεκτικό. Η Eva Belle Anti-Brown Spot Hand Treatment Cream γίνεται ιδανικός σύμμαχος για να αντιμετωπίσουμε τις δυσχρωμίες, χάρη στην προηγμένη σύνθεσή της: n Τα προβιοτικά Lactobacillus plantarum, που περιέχονται στη φόρμουλα ενισχύουν το μικροβίωμα του δέρματος και το προστατεύουν από περιβαλλοντικές επιβαρύνσεις. Παράλληλα παράγουν αντιμικροβιακά

πεπτίδια και διαθέτουν ισχυρή αντιοξειδωτική και αντιγηραντική δράση, συμβάλλοντας στη συνολική υγεία και φωτεινότητα της επιδερμίδας. n Το αμινοαιθυλοφωσφινικό οξύ στοχεύει απευθείας στη μελάγχρωση, προσφέροντας πιο ομοιόμορφο τόνο και μειώνοντας αισθητά τις καφέ κηλίδες. n Παράλληλα, τα εκχυλίσματα λάπαθου, γλυκόριζας και μαύρης μουριάς λειτουργούν ως φυσικοί λευκαντικοί παράγοντες, καταπολεμώντας τις δυσχρωμίες και ενισχύοντας τη φωτεινότητα του δέρματος. n Η ενυδατική δύναμη της κρέμας προέρχεται από το υαλουρονικό οξύ, την αλόη και το κερί μέλισσας, τα οποία εξασφαλίζουν πλούσια ενυδάτωση και βελτιωμένη ελαστικότητα, αφήνοντας τα χέρια απαλά χωρίς ίχνος λιπαρότητας. Η κρέμα είναι ιδανική για καθημερινή χρήση, καθώς εφαρμόζεται εύκολα, απορροφάται γρήγορα και μπορεί να χρησιμοποιείται όσο συχνά απαιτείται μέσα στην ημέρα. Η Anti-Brown Spot Hand Treatment Cream της Eva Belle συνδυάζει επιστημονικά τεκμηριωμένα συστατικά με σύγχρονη τεχνολογία, προσφέροντας ορατή μείωση των κηλίδων, πρόληψη νέων δυσχρωμιών και ταυτόχρονα βαθιά ενυδάτωση και προστασία του μικροβιώματος. u

| περί υγείας | 13

καπαρελου ουροδοχος - eva belle_R.indd 13

11/12/2025 1:08:58 μμ

Πώς διατηρείται σε ισορροπία το ανοσοποιητικό σύστημα; Τα ρυθμιστικά Τ κύτταρα και το γονίδιο FOXP3 αποτελούν κύρια συστατικά της ανοσολογικής ανοχής.

άθε μέρα, το ανοσοποιητικό σύστημα εκτελεί μια πράξη ισορροπίας, προστατεύοντάς σας από χιλιάδες παθογόνα που προκαλούν ασθένειες, ενώ παράλληλα προφυλάσσει τα υγιή κύτταρα του σώματος. Η διατήρηση αυτής της ισορροπίας είναι τόσο απαραίτητη, ώστε οι περισσότεροι άνθρωποι δεν το συνειδητοποιούν μέχρι να πάει κάτι στραβά. Τα αυτοάνοσα νοσήματα, όπως ο διαβήτης τύπου 1, ο λύκος και η ρευματοειδής αρθρίτιδα, αποτελούν έντονες υπενθυμίσεις για το τι συμβαίνει όταν το ανοσοποιητικό σύστημα επιτίθεται στα δικά του κύτταρα, τα οποία εκλαμβάνει ως απειλή. Πώς όμως διακρίνει το ανοσοποιητικό σύστημα τον «εαυτό» του από οτιδήποτε ξένο; Το βραβείο Νόμπελ Ιατρικής/Φυσιολογίας 2025 τίμησε τρεις επιστήμονες, τους Shimon Sakaguchi, Mary Brunkow και Fred Ramsdell, των οποίων οι πρωτοποριακές έρευνες αποκάλυψαν πώς το ανοσοποιητικό διατηρεί αυτή την ευαίσθητη ισορροπία. Η εργασία τους σε δύο βασικά συστατικά της ανοσολογικής ανοχής, τα ρυθμιστικά Τ κύτταρα και το γονίδιο FOXP3, μεταμόρφωσε τον τρόπο με τον οποίο οι ερευνητές κατανοούν το ανοσοποιητικό, ανοίγοντας νέες πόρτες για τη θεραπεία αυτοάνοσων νοσημάτων και του καρκίνου. Ενώ το ανοσοποιητικό σύστημα έχει σχεδιαστεί για να αναγνωρίζει και να εξαλείφει ξένους εισβολείς, όπως ιούς και βακτήρια, πρέπει επίσης να αποφεύγει την επίθεση στους ίδιους τους ιστούς του σώματος. Αυτή η έννοια ονομάζεται «αυτοανοχή». Για δεκαετίες, οι επιστήμονες πίστευαν ότι η αυτοανοχή εδραιωνόταν κυρίως στα μέρη του σώματος που παράγουν ανοσοκύτταρα, όπως ο θύμος αδένας για τα Τ κύτταρα και ο μυελός των οστών για τα Β κύτταρα. Εκεί, τα νεοσύστατα ανοσοκύτταρα που επιτίθενται στον «εαυτό» τους εξαλείφονται κατά την ανάπτυξη, μέσω μιας διαδικασίας που ονομάζεται «κεντρική ανοχή». Ωστόσο, ορισμένα από αυτά τα αυτοαντιδραστικά ανοσοκύτταρα διαφεύγουν της διαδικασίας εξάλειψης και απελευθερώνονται στο υπόλοιπο σώμα. Η ανακάλυψη από τον Sakaguchi, το 1995, μιας νέας κατηγορίας ανοσοκυττάρων, που ονομάζονται «ρυθμιστικά Τ κύτταρα ή Tregs», αποκάλυψε ένα άλλο επίπε-

δο προστασίας, την περιφερειακή ανοχή. Αυτά τα κύτταρα λειτουργούν ως «φύλακες ασφαλείας» του ανοσοποιητικού, περιπολώντας το σώμα και καταστέλλοντας τις αποκρίσεις, που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε αυτοανοσία. Ενώ ο Sakaguchi αναγνώρισε τα κύτταρα, οι Brunkow και Ramsdell το 2001 αποκάλυψαν το μοριακό κλειδί που τα ελέγχει. Διαπίστωσαν ότι μεταλλάξεις σε ένα γονίδιο που ονομάζεται «FOXP3» προκάλεσαν μια θανατηφόρα αυτοάνοση διαταραχή σε ποντίκια. Αργότερα έδειξαν ότι παρόμοιες μεταλλάξεις στους ανθρώπους οδηγούν σε ανοσολογική δυσλειτουργία και σε μια σπάνια και σοβαρή αυτοάνοση ασθένεια που ονομάζεται «σύνδρομο IPEX» (ανοσολογικής δυσλειτουργίας πολυενδοκρινοπάθειας εντεροπάθειας φυλοσύνδετου συνδρόμου). Αυτή η ασθένεια προκύπτει από την έλλειψη ή τη δυσλειτουργία των ρυθμιστικών Τ κυττάρων. Το 2003, ο Sakaguchi επιβεβαίωσε ότι το FOXP3 είναι απαραίτητο για την ανάπτυξη ρυθμιστι-

κών Τ κυττάρων. Το FOXP3 κωδικοποιεί έναν τύπο πρωτεΐνης που ονομάζεται «παράγοντας μεταγραφής», που σημαίνει ότι βοηθά στην ενεργοποίηση των γονιδίων που είναι απαραίτητα για την ανάπτυξη και τη λειτουργία των ρυθμιστικών Τ κυττάρων. Χωρίς αυτήν την πρωτεΐνη, τα κύτταρα Τ, είτε δεν σχηματίζονται είτε αποτυγχάνουν να καταστείλουν τις επιβλαβείς ανοσολογικές αποκρίσεις.

Αξιοποίηση του ανοσοποιητικού συστήματος για την ιατρική Τα ρυθμιστικά Τ κύτταρα μπορούν να είναι «ήρωες» ή «κακοί», ανάλογα με το πλαίσιο. Όταν τα ρυθμιστικά Τ κύτταρα δεν λειτουργούν, αυτό μπορεί να οδηγήσει σε ασθένειες. Η κατάρρευση της ανοσολογικής ανοχής μπορεί να οδηγήσει σε αυτοάνοσες ασθένειες, όπου το ανοσοποιητικό επιτίθεται σε υγιείς ιστούς. Αντίθετα, στον καρκίνο, τα ρυθμιστικά Τ κύτταρα μπορεί να είναι πολύ αποτελεσματικά στην καταστολή των ανοσολογικών αποκρίσεων, που διαφορετικά θα μπορούσαν να καταστρέψουν τους όγκους. Η κατανόηση του τρόπου λειτουργίας του FOXP3 και των ρυθμιστικών Τ κυττάρων ξεκίνησε μια νέα εποχή στις ανοσοθεραπείες που αξιοποιούν το ανοσοποιητικό σύστημα για τη θεραπεία αυτοάνοσων ασθενειών και καρκίνου. Για αυτοάνοσες ασθένειες, όπως η ρευματοειδής αρθρίτιδα και ο διαβήτης τύπου 1, οι ερευνητές διερευνούν τρόπους για την ενίσχυση της λειτουργίας των Tregs. Για τον καρκίνο, ο στόχος είναι η αναστολή των Tregs, επιτρέποντας στο ανοσοποιητικό να στοχεύει τους όγκους πιο επιθετικά. Πέρα από τη θεραπεία των ασθενειών, η έρευνα μπορεί, επίσης, να βελτιώσει τη μεταμόσχευση οργάνων, όπου η ανοσολογική ανοχή είναι ζωτικής σημασίας για την πρόληψη της απόρριψης. Οι επιστήμονες διερευνούν πώς να κατασκευάσουν ή να επεκτείνουν τα Tregs για να βοηθήσουν το σώμα να δεχτεί μεταμοσχευμένους ιστούς μακροπρόθεσμα. Η συνέχιση της αποκάλυψης των μυστικών της ανοσολογικής ρύθμισης μπορεί να βοηθήσει στην επίτευξη ενός μέλλοντος, όπου το ανοσοποιητικό σύστημα μπορεί να ρυθμιστεί με ακρίβεια σαν θερμοστάτης, είτε για να μειωθεί στην αυτοανοσία είτε για να ενισχυθεί κατά του καρκίνου. u Λ. Κ.

14 | περί υγείας |

isoropia anosopiitiko psalas_L.indd 14

11/12/2025 10:44:26 πμ

Τι πρέπει να γνωρίζετε για τη «θεραπεία» της τεστοστερόνης Πρόκειται για φάρμακο που συνταγογραφείται κατόπιν προσεκτικής διάγνωσης, τακτικών εξετάσεων αίματος και στενής επίβλεψης από ειδικούς, εκπαιδευμένους στην ορμονική ιατρική.

θεραπεία με τεστοστερόνη έχει μετατοπιστεί από εξειδικευμένη ιατρική περίθαλψη σε μια υποτιθέμενη αναβάθμιση του τρόπου ζωής. Συχνά, δίνεται η εντύπωση στους άντρες ότι ελέγχοντας την Τ, δηλαδή την τιμή της τεστοστερόνης, θα βελτιστοποιήσουν άμεσα την ενέργειά τους, ενώ στην πραγματικότητα αποτελεί εξειδικευμένη θεραπεία ιατρικών προβλημάτων. Η τεστοστερόνη συνταγογραφείται σε άνδρες που έχουν μια ιατρικά επιβεβαιωμένη ανεπάρκεια, γνωστή ως υπογοναδισμός. Στην ουσία αποτελεί μια πάθηση όπου το σώμα δεν παράγει αρκετή τεστοστερόνη, επειδή οι όρχεις ή το ορμονικό σύστημα ελέγχου του εγκεφάλου δεν λειτουργούν σωστά. Αυτό μπορεί να προκληθεί από τραυματισμό, λοίμωξη, γενετικά προβλήματα ή χρόνιες ασθένειες, όπως η παχυσαρκία και ο διαβήτης. Όταν τα επίπεδα τεστοστερόνης είναι χαμηλά, η αποκατάστασή τους μπορεί να βελτιώσει τη διάθεση, τη σεξουαλική επιθυμία, τη μυϊκή δύναμη και την υγεία των οστών. Υπάρχει, επίσης, αυξανόμενη έρευνα για τις ευρύτερες μεταβολικές επιδράσεις της τεστοστερόνης. Σε άνδρες με χαμηλή τεστοστερόνη, που έχουν διαβήτη τύπου 2, παχυσαρκία ή καρδιακή νόσο, η θεραπεία μπορεί να βοηθήσει στη βελτίωση της ευαισθησίας στην ινσουλίνη (στο πόσο αποτελεσματικά ανταποκρίνεται το σώμα στην ινσουλίνη για τη ρύθμιση του σακχάρου στο

Του ειδικού συνεργάτη αίμα), στην κατανομή του λίπους και την υγεία των αιμοφόρων αγγείων. Πολλές κλινικές «ανδρικής υγείας» και «ευεξίας» προωθούν αόριστα συμπτώματα, όπως κόπωση, άγχος ή έλλειψη κινήτρου, ως πιθανά σημάδια χαμηλής τεστοστερόνης και ενθαρρύνουν τους άνδρες να κάνουν εξετάσεις, με δικά τους έξοδα. Αυτές οι εξετάσεις γίνονται συχνά σε δείγματα από δάχτυλο αντί για αίμα που λαμβάνεται από φλέβα. Ενώ οι εξετάσεις από το δάχτυλο μπορεί να είναι ταχύτερες και πιο άνετες, μπορεί επίσης να είναι πιο επιρρεπείς σε σφάλματα, εάν το δείγμα δεν έχει συλλεχθεί προσεκτικά. Τα φλεβικά δείγματα που λαμβάνονται από εκπαιδευμένο προσωπικό είναι πιο αξιόπιστα και παρέχουν αποτελέσματα υψηλότερης ποιότητας. Τα επίπεδα τεστοστερόνης κυμαίνονται καθ’ όλη τη διάρκεια της ημέρας, φτάνοντας στο μέγιστο νωρίς το πρωί και μειώνονται αργότερα. Γι’ αυτόν τον λόγο, οι γιατροί συνιστούν την εξέταση σε δύο ξεχωριστά πρωινά, ιδανικά μετά από νηστεία. Δεν υπάρχει ενιαίος ορισμός για το τι θεωρείται «χαμηλή τεστοστερόνη». Το εύρος αναφοράς διαφέρουν μεταξύ των εργαστηρίων και το «φυσιολογικό» ποικίλλει ανάλογα με την ηλικία, την υγεία και τη γενετική. Μερικοί άνδρες με χαμηλότερα επίπεδα αισθάνονται απόλυτα καλά, ενώ άλλοι εμφανίζουν συμπτώματα με τις ίδιες τιμές. Η απόκριση του οργανισμού εξαρτάται, επίσης, από το πόσο ευαίσθητοι είναι οι υποδοχείς ανδρογόνων που ξεκινούν τη δράση της τεστοστερόνης

μέσα στα κύτταρα. Αυτό σημαίνει ότι η συγκέντρωση στο αίμα από μόνη της δεν αποτελεί επαρκή πηγή διάγνωσης. Οι κλινικές οδηγίες τονίζουν ότι η διάγνωση θα πρέπει να συνδυάζει τόσο τα συμπτώματα, όσο και τα αποτελέσματα του αίματος. Πολλά προβλήματα που αποδίδονται στη «χαμηλή τεστοστερόνη» (κόπωση, κακός ύπνος, απώλεια κινήτρων, αύξηση βάρους) μπορεί να συνδέονται με άγχος, κατάθλιψη ή παράγοντες του τρόπου ζωής, όπως η χρήση αλκοόλ και η αδράνεια.

Ο μύθος της βελτιστοποίησης Κάποιοι άνδρες ξεκινούν θεραπεία με τεστοστερόνη, παρόλο που τα επίπεδα των ορμονών τους είναι φυσιολογικά. Η αύξηση των επιπέδων τεστοστερόνης πάνω από περίπου 12 νανομόρια ανά λίτρο –η τυπική μονάδα που χρησιμοποιείται στις εξετάσεις αίματος– είναι απίθανο να αποφέρει περαιτέρω οφέλη στους τομείς που συνδέονται περισσότερο με την ανεπάρκεια τεστοστερόνης, όπως η σεξουαλική λειτουργία, η ενέργεια και η διάθεση. Οι άνδρες που βρίσκονται, ήδη, σε αυτό το εύρος και προσθέτουν τη θεραπεία μπορεί να εκτεθούν σε παρενέργειες με μικρό ή καθόλου πλεονέκτημα. Και μόλις ξεκινήσει η θεραπεία, η φυσική παραγωγή ορμονών του σώματος επιβραδύνεται, πράγμα που σημαίνει ότι η θεραπεία συχνά γίνεται μακροπρόθεσμη. Η διακοπή μπορεί να οδηγήσει σε μια προσωρινή φάση στέρησης, καθώς το σώμα χρειάζεται χρόνο,

για να επανεκκινήσει τη δική του παραγωγή τεστοστερόνης. Όταν συνταγογραφείται σωστά και παρακολουθείται προσεκτικά, η θεραπεία με τεστοστερόνη είναι γενικά ασφαλής. Οι προηγούμενοι φόβοι ότι αυξάνει τον κίνδυνο καρκίνου του προστάτη έχουν σε μεγάλο βαθμό διαψευσθεί και ορισμένες μελέτες υποδηλώνουν ότι μπορεί να προσφέρει προστασία. Ωστόσο, άλλες έρευνες συνδέουν τη θεραπεία με τεστοστερόνη με ελαφρώς υψηλότερο κίνδυνο κολπικής μαρμαρυγής –καρδιακής αρρυθμίας– και θρόμβων αίματος. Οι πιο άμεσες ανησυχίες αφορούν τη γονιμότητα. Η θεραπεία με τεστοστερόνη μειώνει το σήμα του εγκεφάλου που λέει στους όρχεις να παράγουν όχι μόνο τεστοστερόνη, αλλά και σπέρμα. Με την πάροδο του χρόνου, αυτό μπορεί να οδηγήσει σε υπογονιμότητα, μερικές φορές μόνιμα εάν η θεραπεία συνεχιστεί για περισσότερο από 3-5 χρόνια. Στους άνδρες που εξακολουθούν να επιθυμούν να αποκτήσουν παιδιά, οι γιατροί μπορούν να προσθέσουν φάρμακα που ονομάζονται γοναδοτροπίνες. Αυτά μιμούνται τις φυσικές ορμόνες γονιμότητας του εγκεφάλου, προκειμένου οι όρχεις να συνεχίσουν να παράγουν σπέρμα, αλλά απαιτούν εξειδικευμένη διαχείριση. Η τεστοστερόνη είναι ένα φάρμακο που χορηγείται μόνο με ιατρική συνταγή. Χρειάζεται προσεκτική διάγνωση, τακτικές εξετάσεις αίματος και στενή επίβλεψη από ειδικούς, εκπαιδευμένους στην ορμονική ιατρική. u

| περί υγείας | 15

testosteroni psalas_R.indd 15

11/12/2025 10:45:06 πμ

Πώς η ρύπανση και η διατροφή επιδρούν στα ρυθμιστικά Τ κύτταρα

Οι ανακαλύψεις, που τιμήθηκαν με το φετινό βραβείο Νόμπελ, μεταμόρφωσαν τον τρόπο με τον οποίο οι ερευνητές κατανοούν το ανοσοποιητικό σύστημα.

α κύτταρα Treg λειτουργούν ως οι «κύριοι ρυθμιστές» του ανοσοποιητικού συστήματος –όπως ακριβώς οι μαέστροι που διευθύνουν μια ορχήστρα– διασφαλίζοντας ότι όλα τα άλλα ανοσοκύτταρα λειτουργούν αρμονικά. Άτομα με λίγα ή ελαττωματικά κύτταρα Tregs συχνά αναπτύσσουν αυτοάνοσα νοσήματα, όπου τα ανεξέλεγκτα ανοσοκύτταρα επιτίθενται λανθασμένα στους ιστούς ή τα όργανα του σώματος. Από την άλλη μεριά, όταν τα κύτταρα Treg γίνονται πάρα πολλά, οι άνθρωποι μπορούν να γίνουν πιο ευάλωτοι στον καρκίνο και τις λοιμώξεις. Για αυτόν τον λόγο, τα κύτταρα Tregs περιγράφονται συχνά ως δίκοπο μαχαίρι. Τα κύτταρα Tregs ελέγχουν, επίσης, την εσωτερική εξέγερση με τη μορφή μιας υπερδραστήριας ανοσολογικής απόκρισης από άλλα ανοσοκύτταρα, η οποία μπορεί να προκαλέσει αλλεργίες και αυτοάνοσα νοσήματα, όπως αρθρίτιδα, λύκο και σκλήρυνση κατά πλάκας –ασθένειες που αναπτύσσονται όταν τα κύτταρα Treg είναι ελαττωματικά είτε σε αριθμό, είτε σε λειτουργία, είτε και στα δύο. Οι καθιερωμένες λειτουργίες των κυττάρων Tregs σε αυτοάνοσα νοσήματα, καρκίνο και λοιμώξεις έχουν πρόσφατα συμπληρωθεί από έρευνα που αποκαλύπτει πώς οι περιβαλλοντικοί παράγοντες τα επηρεάζουν και τροποποιούν την ανοσολογική απόκριση.

ντήρησης και των λειτουργιών των κυττάρων Tregs. Μερικά παραδείγματα περιβαλλοντικών παραγόντων περιλαμβάνουν χημικούς ρύπους που βρίσκονται στον αέρα και το νερό, μικρόβια, ηλιακό φως, διατροφή και φάρμακα. Αντί να είναι ένας ενιαίος, στατικός πληθυσμός, τα κύτταρα Tregs είναι ιδιαίτερα προσαρμόσιμα. Ενσωματώνουν μια ποικιλία περιβαλλοντικών σημάτων, είτε για να καταστείλουν είτε για να διαχειριστούν τις ανοσολογικές αποκρίσεις. Το επιτυγχάνουν αυτό παράγοντας βασικά μόρια, όπως το FoxP3, που στέλνει σήμα σε άλλα ανοσοκύτταρα για να σταματήσουν την ανάπτυξη μιας επιθετικής ανοσολογικής απόκρισης. Ορισμένες τοξικές χημικές ουσίες μπορούν να αυξήσουν τον αριθμό ή τη δραστηριότητα των κυττάρων Treg. Ένα από τα πιο γνωστά παραδείγματα είναι μια ομάδα μακροχρόνιων ρύπων που ονομάζονται διοξίνες και συσσωρεύονται στους λιπώδεις ιστούς μέσω της κατανάλωσης κρέατος, γαλακτοκομικών προϊόντων και ψαριών. Παράγονται από την καύση αποβλήτων, καθώς και από τη χημική βιομηχανία και τις δασικές πυρκαγιές. Η πιο τοξική διοξίνη, η 2,3,7,8-τετραχλωροδιβενζο-p-διοξίνη, ή TCDD, είναι γνωστό καρκινογόνο για τον άνθρωπο. Οι ερευνητές έχουν συνδέσει την έκθεση σε αυτή τη χημική ουσία με διάφορα προβλήματα υγείας, συμπεριλαμβανομένου του Η αλληλεπίδραση των καρκίνου και των αναπαραγωγικών περιβαλλοντικών παραγόντων και αναπτυξιακών προβλημάτων. Η Το περιβάλλον παίζει σημαντικό ρόλο έρευνα δείχνει ότι οι διοξίνες ενεργοστη ρύθμιση της ανάπτυξης, της συ- ποιούν τα κύτταρα Tregs μέσω ενός

αισθητήρα γνωστού ως υποδοχέα Aryl-υδρογονάνθρακα. Αυτός είναι ένας από τους μηχανισμούς μέσω των οποίων ορισμένες περιβαλλοντικές χημικές ουσίες προάγουν τον καρκίνο, ενισχύοντας τη δραστηριότητα των Tregs και καταστέλλοντας την αντικαρκινική ανοσοαπόκριση. Η ατμοσφαιρική ρύπανση, όπως τα καυσαέρια ντίζελ, μπορεί να επιδρούν επηρεάζοντας τη λειτουργία των κυττάρων Tregs και συμβάλλοντας σε φλεγμονώδεις ασθένειες, όπως το άσθμα. Αυτό μπορεί να συμβεί μέσω βλάβης στο γονίδιο FoxP3.

Πώς αλληλεπιδρά η διατροφή με τα κύτταρα Tregs

Η διατροφή παίζει ισχυρό ρόλο στη ρύθμιση των κυττάρων Tregs. Ενώσεις γνωστές ως ινδόλες, που βρίσκονται σε λαχανικά από την οικογένεια του λάχανου, όπως το μπρόκολο, το λάχανο και το κουνουπίδι, μπορούν να ενεργοποιήσουν τα κύτταρα Tregs και να βοηθήσουν στην πρόληψη της φλεγμονής του εντέρου. Αυτές οι ενώσεις λειτουργούν, επίσης, διεγείροντας τον υποδοχέα Aryl-υδρογονάνθρακα, ο οποίος ενισχύει τον αριθμό και τη δραστηριότητα των Tregs. Ένας άλλος τρόπος με τον οποίο η διατροφή μπορεί να επηρεάσει τα κύτταρα Tregs είναι μέσω της ρύθμισης των μικροβίων που ζουν στο έντερο. Το έντερο έχει τρισεκατομμύρια μικροβιακούς κατοίκους, τόσο ωφέλιμους όσο και επιβλαβείς. Προηγούμενη έρευνα διαπίστωσε ότι τα κύτταρα Tregs στο έντερο παίζουν κρίσιμο ρόλο στη διατήρηση

της ομοιόστασης του εντέρου –της δυναμικής ισορροπίας μεταξύ της μικροχλωρίδας και των ανοσοκυττάρων που βρίσκονται στο έντερο. Οποιαδήποτε διαταραχή που οδηγεί σε απώλεια της λειτουργίας των κυττάρων Tregs μπορεί να οδηγήσει σε υπερενεργοποίηση άλλων ανοσοκυττάρων στο έντερο. Αυτό μπορεί να προκαλέσει φλεγμονή, κατά την οποία τα ανοσοκύτταρα καταστρέφουν τον βλεννογόνο του εντέρου, οδηγώντας σε καταστάσεις, όπως η φλεγμονώδης νόσος του εντέρου. Μια διατροφή πλούσια σε φυτικές ίνες υποστηρίζει την ανάπτυξη ωφέλιμων βακτηρίων του εντέρου. Αυτά τα βακτήρια ζυμώνουν τις φυτικές ίνες σε λιπαρά οξέα βραχείας αλυσίδας που ενισχύουν τη λειτουργία των κυττάρων Treg και βοηθούν στη διατήρηση της υγείας του εντέρου. Τα προβιοτικά βακτήρια αυξάνουν, επίσης, τους πληθυσμούς των κυττάρων Treg, μειώνοντας τη φλεγμονή. Επιπλέον, η τρυπτοφάνη –ένα αμινοξύ που βρίσκεται σε τρόφιμα όπως πουλερικά, αυγά, τόφου και σπόροι– μεταβολίζεται σε ενώσεις που ενεργοποιούν τον υποδοχέα Aryl-υδρογονάνθρακα, ενισχύοντας περαιτέρω τη δραστηριότητα των κυττάρων Treg και προστατεύοντας από τη φλεγμονή. Αντίθετα, μια δυτική διατροφή με υψηλή περιεκτικότητα σε λιπαρά, ζάχαρη και επεξεργασμένα τρόφιμα διαταράσσει την ισορροπία των βακτηρίων του εντέρου. Αυτό με τη σειρά του μειώνει τον πληθυσμό των μικροβίων που υποστηρίζουν τα κύτταρα Treg και προάγει ένα πιο φλεγμονώδες πεΖ. Ψ. ριβάλλον στο έντερο. u

16 | περί υγείας |

T kitara psalas_L.indd 16

11/12/2025 10:46:32 πμ

6 υποτροφίες & υποστήριξη 4 ερευνητικών έργων του ΕΚΠΑ από την ΑΜΚΕ ΚΛΕΩΝ ΤΣΕΤΗΣ, εις μνήμην της Γαρυφαλλιάς Ψαρράκου Μέχρι σήμερα έχουν ενισχυθεί, μέσω υποτροφιών, 47 αριστούχοι φοιτητές και ερευνητές, ενώ έχουν υποστηριχθεί 31 επιστημονικά και ερευνητικά προγράμματα, με χορηγίες υλικών άμεσης ανάλωσης και πάγιου εξοπλισμού.

ταν το 2021, λίγους μήνες μετά τη δολοφονία της Γαρυφαλλιάς Ψαρράκου, μεταπτυχιακής φοιτήτριας στο Τμήμα Φαρμακευτικής του ΕΚΠΑ, όταν η πρόεδρος του Ομίλου Φαρμακευτικών Επιχειρήσεων Τσέτη, Ιουλία Τσέτη, ανακοίνωσε τη θέσπιση υποτροφίας που θα απονέμεται από την Αστική Μη Κερδοσκοπική Εταιρεία ΚΛΕΩΝ ΤΣΕΤΗΣ εις μνήμην της Γαρυφαλλιάς, σε φοιτητές και φοιτήτριες του Τμήματος Φαρμακευτικής του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, για ερευνητικά έργα στο πεδίο της Φαρμακολογίας. Στο πλαίσιο της υποτροφίας εις μνήμην της Γαρυφαλλιάς Ψαρράκου, φαρμακοποιού, με Μεταπτυχιακό Δίπλωμα Ειδίκευσης «Σχεδιασμός και Ανάπτυξη Νέων Φαρμακευτικών Ενώσεων με Ειδίκευση Φαρμακολογία», η ΑΜΚΕ ΚΛΕΩΝ ΤΣΕΤΗΣ κατά τα ακαδημαϊκά έτη 2021-2022, 2022-2023, 2023-2024, προχώρησε, μεταξύ και άλλων ενισχύσεων, στην οικονομική ενίσχυση τριών ερευνητικών έργων, με αντικείμενο τη Φαρμακολογία από το τμήμα Φαρμακευτικής ΕΚΠΑ, αφού έλαβε και

Τσέτη υποτροφία - ADV holland_R.indd 25

αξιολόγησε τα αντίστοιχα αιτήματα ενίσχυσης. Στο πλαίσιο της υποστήριξης των τριών έργων αυτών, απονεμήθηκαν συνολικά 6 υποτροφίες σε μεταπτυχιακούς φοιτητές του Μεταπτυχιακού Διπλώματος Ειδίκευσης «Σχεδιασμός και Ανάπτυξη Νέων Φαρμακευτικών Ενώσεων με Ειδίκευση Φαρμακολογία» και υποψήφιους διδάκτορες με γνωστικό αντικείμενο τη Φαρμακολογία, το οποίο ήταν και το αντικείμενο της αδικοχαμένης Γαρυφαλλιάς Ψαρράκου. Τα έργα εκπονήθηκαν υπό την επίβλεψη της αείμνηστης

καθηγήτριας Φαρμακολογίας, Ιωάννας Ανδρεάδου. Για το 2025 ανακοινώθηκε η υποστήριξη ενός επιπλέον έργου με την αντίστοιχη απονομή υποτροφίας στο αντικείμενο της Φαρμακολογίας, το οποίο αυτή την περίοδο είναι υπό εκπόνηση στο τμήμα Φαρμακευτικής ΕΚΠΑ. Η ΑΜΚΕ ΚΛΕΩΝ ΤΣΕΤΗΣ δημιουργήθηκε τον Νοέμβριο του 2017, εις μνήμην του ιδρυτή του Ομίλου Φαρμακευτικών Επιχειρήσεων Τσέτη, φαρμακοποιού και ερευνητή, Κλέωνα Τσέτη, από τις κόρες του Ιουλία και Ειρήνη, με αποστολή να στηρίξει και να ενισχύσει τη δημιουργική σκέψη, την επιστημονική έρευνα και τη συνεχή πρόοδο. Μέχρι σήμερα έχει ενισχύσει, μέσω υποτροφιών, 47 αριστούχους φοιτητές και ερευνητές, ενώ έχει υποστηρίξει 31 επιστημονικά και ερευνητικά προγράμματα με χορηγίες υλικών άμεσης ανάλωσης και πάγιου εξοπλισμού. Με όραμα να λειτουργήσει ως καταλύτης για τη σύνδεση της επιστήμης με την επιχειρηματικότητα, η ΑΜΚΕ ενισχύει την έρευνα και φέρνει κοντά ερευνητές από όλα τα πεδία των επιστημών υγείας, εκπαιδευτικά ιδρύματα και τη βιομηχανία, προκειμένου να μετατρέψουν τη γνώση σε καινοτόμες λύσεις για την κοινωνία. u

11/12/2025 10:46:50 πμ

Σκόρδο, ο «ήρωας» της κουζίνας σας Πρόκειται για μια φυσική θεραπεία, η οποία παρέχει οφέλη για την καρδιά και το ανοσοποιητικό.

ο σκόρδο έχει κερδίσει τη φήμη του ως φυσική θεραπεία, με έναν εντυπωσιακό αριθμό πιθανών οφελών για την υγεία. Από την υγεία της καρδιάς έως την ενδυνάμωση του ανοσοποιητικού συστήματος, η επιστήμη υποστηρίζει όλο και περισσότερο αυτό που η παράδοση ισχυρίζεται εδώ και αιώνες: το σκόρδο είναι καλό για εσάς. Το μυστικό βρίσκεται στη χημεία του. Το σκόρδο (allium sativum) περιέχει ενώσεις θείου, συμπεριλαμβανομένου του διαλλυλίου δισουλφιδίου και της S-αλλυλοκυστεΐνης, που είναι υπεύθυνες τόσο για την χαρακτηριστική του μυρωδιά, όσο και για τις φαρμακευτικές του επιδράσεις. Η πιο μελετημένη από αυτές είναι η αλλισίνη, η οποία σχηματίζεται όταν το σκόρδο ψιλοκόβεται, συνθλίβεται ή μασιέται. Η αλλισίνη είναι ασταθής και διασπάται γρήγορα σε άλλες ενώσεις, που περιέχουν θείο και συνδέονται με διάφορες επιπτώσεις στην υγεία. Ακολουθούν μερικά από τα καλύτερα υποστηριζόμενα οφέλη.

αγγεία να διαστέλλονται, ώστε το αίμα να μπορεί να ρέει πιο εύκολα. Η αλλισίνη μπορεί, επίσης, να βοηθήσει στη μείωση της αρτηριακής πίεσης, μπλοκάροντας την αγγειοτενσίνη II, μια ορμόνη που προκαλεί τη σύσφιξη των αιμοφόρων αγγείων. Παράλληλα, έρευνες δείχνουν ότι το σκόρδο μπορεί να μειώσει τη ολική χοληστερόλη –τη συνολική ποσότητα χοληστερόλης στο αίμα– και την LDL χοληστερόλη, που συχνά ονομάζεται κακή χοληστερόλη, επειδή τα υψηλά επίπεδα μπορούν να φράξουν τις αρτηρίες. Ορισμένες μελέτες δείχνουν ότι η λήψη σκόρδου για περισσότερο από δύο μήνες μπορεί να μειώσει τη χοληστερόλη LDL έως και 10% σε άτομα με ελαφρώς αυξημένα επίπεδα. Εργαστηριακές μελέτες δείχνουν, ταυτόχρονα, ότι οι ενώσεις του σκόρδου μπορούν να μπλοκάρουν τα ηπατικά ένζυμα που παράγουν λίπη και χοληστερόλη. Μπορούν, επίσης, να αποτρέψουν τη συσσώρευση πλάκας στις αρτηρίες, μειώνοντας την LDL και καθιστώντας την πιο ανθεκτική στην οξείδωση, μια διαδικασία που συμβάλλει στις καρδιακές παθήσεις.

Υγεία της καρδιάς

Υποστήριξη του ανοσοποιητικού συστήματος

Το σκόρδο έχει μελετηθεί εκτενώς για τη δυνατότητά του να υποστηρίζει την καρδιά και τα αιμοφόρα αγγεία. Τα συμπληρώματα σκόρδου μπορούν να βοηθήσουν στη μείωση της υψηλής αρτηριακής πίεσης, με ορισμένες μελέτες να βρίσκουν αποτελέσματα παρόμοια με ορισμένα συνταγογραφούμενα φάρμακα. Μια ανάλυση του 2019 διαπίστωσε ότι τα συμπληρώματα σκόρδου μείωσαν σημαντικά την αρτηριακή πίεση σε άτομα με υπέρταση. Αυτή η μείωση συνδέθηκε με 16-40% χαμηλότερο κίνδυνο καρδιαγγειακών επεισοδίων, όπως καρδιακές προσβολές και εγκεφαλικά επεισόδια. Έρευνες δείχνουν ότι αυτό μπορεί να οφείλεται στο ότι το εκχύλισμα σκόρδου βελτιώνει την ελαστικότητα των αρτηριών, έτσι ώστε οι αρτηρίες να γίνονται πιο εύκαμπτες, βοηθώντας τες να διαστέλλονται και να συστέλλονται πιο εύκολα καθώς το αίμα ρέει μέσα από αυτές. Οι δύσκαμπτες αρτηρίες κάνουν την καρδιά να εργάζεται πιο σκληρά και αποτελούν παράγοντα κινδύνου για καρδιακές παθήσεις. Οι ενώσεις του σκόρδου φαίνεται, επίσης, να βοηθούν στη χαλάρωση των αιμοφόρων αγγείων, αυξάνοντας τα επίπεδα υδρόθειου και μονοξειδίου του αζώτου. Αυτά είναι αέρια που παράγονται φυσικά στο σώμα και βοηθούν τα αιμοφόρα

Οι αντιβακτηριακές επιδράσεις της αλλισίνης είναι ευρέως αναγνωρισμένες. Το εκχύλισμα σκόρδου έχει, επίσης, αποδειχθεί ότι έχει αντιμικροβιακή δράση έναντι βακτηρίων, ιών και μυκήτων. Μια μελέτη διαπίστωσε ότι τα άτομα που έλαβαν εκχύλισμα παλαιωμένου σκόρδου είχαν ηπιότερα συμπτώματα κρυολογήματος και γρίπης, ανάρρωναν πιο γρήγορα και έχασαν λιγότερες ημέρες εργασίας ή σχολείου. Πιο πρόσφατες έρευνες δείχνουν ότι το σκόρδο μπορεί να υποστηρίζει

το ανοσοποιητικό σύστημα, ενεργοποιώντας ορισμένους τύπους λευκών αιμοσφαιρίων. Αυτά περιλαμβάνουν μακροφάγα, τα οποία είναι ανοσοκύτταρα που κατακλύζουν και καταστρέφουν βακτήρια και ιούς, λεμφοκύτταρα, τα οποία περιλαμβάνουν Τ κύτταρα και Β κύτταρα που αναγνωρίζουν μολύνσεις και παράγουν αντισώματα, και φυσικά φονικά κύτταρα, που στοχεύουν και καταστρέφουν μολυσμένα ή μη φυσιολογικά κύτταρα, όπως κύτταρα μολυσμένα με ιούς ή καρκινικά. Το σκόρδο μπορεί, επίσης, να βοηθήσει στη ρύθμιση της φλεγμονής, η οποία αποτελεί βασικό μέρος της ανοσολογικής απόκρισης.

Πρόληψη καρκίνου Οι έρευνες δείχνουν ότι το σκόρδο μπορεί να βοηθήσει στη μείωση του κινδύνου ορισμένων καρκίνων, ιδιαίτερα εκείνων που επηρεάζουν το πεπτικό σύστημα, το παχύ έντερο, τους πνεύμονες και το ουροποιητικό σύστημα. Μια μελέτη διαπίστωσε ότι το σκόρδο μπορεί να επηρεάσει βασικές διεργασίες που εμπλέκονται στην ανάπτυξη του καρκίνου. Πιο συγκεκριμένα, μπορεί να σταματήσει τη διαίρεση των καρκινικών κυττάρων, να αποτρέψει τον σχηματισμό νέων αιμοφόρων αγγείων που τροφοδοτούν τους όγκους και να ενθαρρύνει τη φυσική καταστροφή των καρκινικών κυττάρων. Αυτές οι επιδράσεις φαίνεται να συνδέονται με την επίδραση του σκόρδου στις οδούς κυτταρικής σηματοδότησης που ελέγχουν τον τρόπο με τον οποίο τα κύτταρα αναπτύσσονται και συμπεριφέρονται. Οι αντιοξειδωτικές και αντιφλεγμονώδεις ιδιότητες του σκόρδου διαδραματίζουν εξίσου σημαντικό ρόλο. Ωστόσο, τα περισσότερα από αυτά τα στοιχεία προέρχονται από εργαστηριακές μελέτες και μελέτες που έχουν γίνει σε ζώα, ενώ δεν έχουν πάντα την ίδια ισχύ για τους ανθρώπους. Απαιτούνται πιο εκτενείς κλινικές μελέτες σε ανθρώπους. Το σκόρδο έχει, τέλος, συνδεθεί με άλλα πιθανά οφέλη για την υγεία, αν και η έρευνα βρίσκεται ακόμη σε εξέλιξη. Οι αντιοξειδωτικές του επιδράσεις μπορεί να βοηθήσουν στη μείωση του κινδύνου για τη νόσο Αλτσχάιμερ και οι αντιφλεγμονώδεις ιδιότητές του μπορεί να είναι χρήσιμες σε παθήσεις, όπως η οστεοαρθρίτιδα. u Η. Α.

18 | περί υγείας |

skordo psalas_L.indd 18

11/12/2025 10:47:22 πμ

Το νοθευμένο μέλι μπορεί να αποτελεί κίνδυνο για την υγεία Πόσο αγνό είναι το μέλι που καταναλώνουμε και ποιες είναι οι πρακτικές νοθείας που παρατηρούνται;

κ φύσεως γλυκό, αλλά ενδεχομένως να κρύβει κινδύνους που συχνά παραβλέπονται. Η παραπάνω δήλωση αφορά το βάζο με το μέλι που βρίσκεται στην κουζίνα σας. Το μεγαλύτερο μέρος της παραγωγής προέρχεται από διαχειριζόμενες αποικίες μελισσών. Χιλιάδες εργάτριες μέλισσες συλλέγουν νέκταρ από τα λουλούδια, το φέρνουν πίσω στην κυψέλη και το μετατρέπουν σε μέλι. Ωστόσο, καθώς η παγκόσμια ζήτηση και η τιμή πώλησης αυξάνονται, το μέλι έχει γίνει ένα από τα πιο συχνά νοθευμένα τρόφιμα στον κόσμο. Η νοθεία, συνήθως, παίρνει δύο μορφές. Η πρώτη περιλαμβάνει την αλλοίωση του ίδιου του μελιού. Μερικοί παραγωγοί αραιώνουν το μέλι με φθηνότερα σιρόπια ζάχαρης. Άλλοι ωριμάζουν τεχνητά το άγουρο μέλι αφυδατώνοντάς το, ενώ σε αρκετές περιπτώσεις τροφοδοτούν διαλύματα ζάχαρης απευθείας στις μέλισσες, δημιουργώντας ένα προϊόν που μοιάζει με το αγνό μέλι, αλλά δεν είναι. Μια έρευνα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Καταπολέμησης της Απάτης εξέτασε το μέλι που εισήχθη στην Ευρωπαϊκή Ένωση μεταξύ 2021 και 2022. Διαπίστωσε ότι στο 46% των αποστολών που ελέγχθηκαν υπήρχαν σημάδια ότι περιείχαν

πρόσθετο σιρόπι ζάχαρης. Το κίνητρο είναι οικονομικό. Η παραγωγή φυσικού μελιού είναι δαπανηρή και χρονοβόρα, ενώ τα σιρόπια ρυζιού ή καλαμποκιού είναι πολύ φθηνότερα στην παρασκευή και πώληση. Ο δεύτερος τύπος απάτης είναι πιο ανεπαίσθητος. Οι ετικέτες ισχυρίζονται ότι ένα μέλι προέρχεται από ένα συγκεκριμένο φυτό ή τόπο, ενώ στην πραγματικότητα έχει αναμειχθεί από πηγές χαμηλότερης ποιότητας ή εισαγόμενες. Το μέλι Mānuka είναι ένα γνωστό παράδειγμα, καθώς αποτελεί μια ιδιαίτερα εκλεκτή ποικιλία, γεγονός που την καθιστά «ευάλωτη» σε νοθεία. Οι καταναλωτές συχνά επιλέγουν να καταναλώσουν μέλι, επειδή πιστεύουν ότι είναι φυσικό ή υγιεινό. Η έρευνα δείχνει, επίσης, ότι πολλοί άνθρωποι είναι πρόθυμοι να πληρώσουν περισσότερο για μέλι που είναι τοπικό και πιο αγνό. Ωστόσο, οι περισσότερες χώρες δεν παράγουν αρκετό μέλι για να ικανοποιήσουν την εγχώρια ζήτηση και βασίζονται σε μεγάλο βαθμό στις εισαγωγές. Αυτό δημιουργεί ευκαιρίες για ανάμειξη, επαναεπισήμανση και απάτη, πριν το μέλι φτάσει στα ράφια των καταστημάτων. Η νοθεία υπονομεύει επίσης την εμπιστοσύνη του κοινού και δυσκολεύει τον ανταγωνισμό για τους έντιμους μελισσοκόμους.

Φυτοφάρμακα και βαρέα μέταλλα Η απάτη με το μέλι θέτει, επίσης, ανησυχίες για την ασφάλεια των καταναλωτών. Όταν το μέλι τροποποιείται με σκοπό το κέρδος, η υγεία σπάνια αποτελεί προτεραιότητα. Μια ευρωπαϊκή μελέτη διαπίστωσε ότι ορισμένα εισαγόμενες ετικέτες περιείχαν ίχνη φυτοφαρμάκων, βαρέων μετάλλων, κτηνιατρικών φαρμάκων και πολυκυκλικών αρωματικών υδρογονανθράκων. Αυτές είναι ουσίες που σε μεγάλες ποσότητες ή μέσω παρατεταμένης έκθεσης μπορεί να είναι επιβλαβείς. Ορισμένα φυτοφάρμακα και βαρέα μέταλλα μπορούν να επηρεάσουν το νευρικό σύστημα ή τα όργανα. Τα κτηνιατρικά φάρμακα μπορεί να προκαλέσουν αλλεργικές αντιδράσεις ή αντοχή στα αντιβιοτικά. Οι πολυκυκλικοί αρωματικοί υδρογονάνθρακες είναι χημικές ουσίες που σχηματίζονται κατά την ατελή καύση και μερικές είναι γνωστές καρκινογόνες ουσίες. Παρόλο που οι επιπτώσεις αυτών των ουσιών δεν είναι πλήρως κατανοητές, ορισμένες έρευνες υποδηλώνουν ότι το νοθευμένο μέλι, που περιέχει επιπλέον σιρόπια ζάχαρης, μπορεί να προκαλέσει απότομη αύξηση των επιπέδων σακχάρου στο αίμα, αυξάνοντας ενδεχομένως τον κίνδυνο για διαβήτη τύπου 2. Υπάρχουν επιστημονικά εργαλεία που έχουν σχεδιαστεί για την προστασία της αυθεντικότητας του μελιού. Οι

χημικές δοκιμές μπορούν να ανιχνεύσουν σιρόπια ζάχαρης που δεν θα έπρεπε να υπάρχουν στο γνήσιο μέλι. Μια άλλη μέθοδος, γνωστή ως μελισσοπαλυνολογία, περιλαμβάνει την εξέταση κόκκων γύρης που βρίσκονται εκ φύσεως στο μέλι, για να προσδιοριστεί από ποια φυτά και περιοχές προέρχεται. Κάθε είδος φυτού παράγει ξεχωριστή γύρη που οι ειδικοί μπορούν να αναγνωρίσουν με το μικροσκόπιο. Ωστόσο, η ανάλυση γύρης απαιτεί πολλή εργασία και εκπαιδευμένους ειδικούς. Εδώ είναι που η τεχνητή νοημοσύνη αρχίζει να βοηθάει. Μοντέλα μηχανικής μάθησης έχουν δοκιμαστεί για την αναγνώριση κόκκων γύρης στο μέλι και τα πρώτα ευρήματα είναι πολλά υποσχόμενα. Πολλές μελέτες αναφέρουν ποσοστά ακρίβειας άνω του 90%. Η πρόκληση είναι η πολυπλοκότητα της γύρης. Κάθε κόκκος γύρης είναι μια τρισδιάστατη δομή που μπορεί να εμφανιστεί σε αμέτρητους προσανατολισμούς και κάθε είδος φυτού παράγει γύρη με μοναδικά χαρακτηριστικά. Για να λειτουργήσει η τεχνητή νοημοσύνη σε ευρεία κλίμακα, πρέπει να εκπαιδευτεί σε εκτεταμένες βάσεις δεδομένων εικόνων γνωστών τύπων γύρης. Η τεχνολογία εξακολουθεί να αναπτύσσεται, αλλά οι προοπτικές είναι ελπιδοφόρες. Για την ώρα, το βάζο με το μέλι στο τραπέζι του πρωινού σας μπορεί να κρύβει μυστικά. u Z. Ψ.

| περί υγείας | 19

meli psalas_R.indd 19

11/12/2025 10:47:42 πμ

Η κρεατίνη μπορεί να βοηθήσει τους μυς και τον εγκέφαλο Σύμφωνα με μελέτες, η πρόσληψη επαρκούς ποσότητας κρεατίνης φαίνεται να προσφέρει μια σειρά ευεργετικών επιδράσεων στον οργανισμό, ιδιαίτερα σε περιεμμηνοπαυσιακές γυναίκες.

έχρι σχετικά πρόσφατα, αν αναμειγνύατε μια μεζούρα κρεατίνης σε σκόνη σε ένα ποτήρι νερό κάθε μέρα, πιθανότατα σήμαινε ότι ήσασταν bodybuilder ή κάνατε προπόνηση για ένα αθλητικό γεγονός. Ωστόσο, αυξάνονται τα στοιχεία που δείχνουν ότι η κρεατίνη μπορεί να παίζει σημαντικό ρόλο στη γνωστική λειτουργία και στη βελτίωση της υγείας του εγκεφάλου. Ωστόσο, πρέπει όλοι να την παίρνουμε ή τουλάχιστον να προσπαθήσουμε να λαμβάνουμε περισσότερη κρεατίνη από τη διατροφή μας; Το σώμα παράγει ενέργεια, διασπώντας ένα μόριο που ονομάζεται τριφωσφορική αδενοσίνη (ATP). Το πρόβλημα είναι ότι το ATP δεν αποθηκεύεται εύκολα στο σώμα, επομένως παράγεται συνεχώς και καταναλώνεται αρκετά γρήγορα. Αυτό σημαίνει ότι η μικρή ποσότητα ATP, που είναι διαθέσιμη, παρέχει ενέργεια για να λειτουργεί το σώμα σας με πλήρη ισχύ, για λίγα μόνο δευτερόλεπτα. Η κρεατίνη βοηθά αυτή τη διαδικασία, λειτουργώντας ως ρυθμιστής που επιτρέπει στο ATP να παράγεται πιο γρήγορα. Η κρεατίνη μπορεί να βοηθήσει τους ηλικιωμένους με διάφορους τρόπους. «Γνωρίζουμε εδώ και καιρό ότι η κρεατίνη βοηθά στη σύνθεση της μυϊκής πρωτεΐνης, η έρευνα σε αυτό είναι αρκετά σαφής», αναφέρει ο λέκτορας Αθλητισμού, Αποκατάστασης και Επιστήμης Άσκησης στο Πανεπιστήμιο του Essex, Henry Chung, συνεχίζοντας: «Τώρα υπάρχουν πολλές έρευνες που λένε ότι η κρεατίνη μπορεί να έχει ευεργετικές επιδράσεις σε προβλήματα που σχετίζονται με την ηλικία, όπως η απώλεια μυϊκής μάζας και η γνωστική εξασθένηση». Μια ανασκόπηση που δημοσιεύθηκε το 2021, υποδηλώνει ότι η κρεατίνη μπορεί να προσφέρει μια σειρά από ευεργετικές επιδράσεις στο σώμα, από τη βοήθεια στον έλεγχο των επιπέδων σακχάρου στο αίμα έως τη μείωση της χοληστερόλης και του κινδύνου εγκεφαλικού επεισοδίου.

Πώς σχετίζεται όμως η γνωστική λειτουργία; «Ο εγκέφαλος καταναλώνει πολλή ενέργεια για να λειτουργήσει σωστά», επισημαίνει η ανοσολόγος στο Πανεπιστήμιο του Sussex, Jenna Macciochi, η οποία ειδικεύεται στη σύνδεση της διατροφής, της κίνησης και του τρόπου ζωής με την υγεία. Είναι, επίσης, μέλος μιας ομάδας που αναπτύσσει ένα συμπλήρωμα κρεατίνης για μετεμμηνοπαυσιακές γυναίκες. «Ενδυναμώνοντας τα ενεργειακά μας συστήματα, η κρεατίνη υποστηρίζει τους νευρώνες του εγκεφάλου, καθώς κάνουν τη δουλειά τους. Υπάρχει ένας αξιοπρεπής αριθμός στοιχείων που υποστηρίζουν την ιδέα ότι βοηθά σε πράγματα, όπως η πνευματική διαύγεια, η εστίαση και η γνωστική αντοχή για μεγάλα χρονικά διαστήματα». Μια μελέτη που δημοσιεύθηκε το 2024 υποδηλώνει ότι, εάν έχετε προβλήματα ύπνου, η κρεατίνη μπορεί να μειώσει ορισμένες από τις αρνητικές επιπτώσεις. Έχουν διεξαχθεί και άλλες μελέτες για το αν λειτουργεί ως αντικαταθλιπτικό,

αλλά απαιτείται περισσότερη έρευνα. Ένα άλλο, μακροπρόθεσμο όφελος εξακολουθεί να διερευνάται, αναφέρει η δρ Macciochi: «Μπορεί να έχει νευροπροστατευτικές ιδιότητες, που σημαίνει ότι μπορεί να βοηθήσει στην προστασία του εγκεφάλου από βλάβες, όπως το οξειδωτικό στρες, το οποίο συμβαίνει όταν οι ελεύθερες ρίζες που παράγονται από το αλκοόλ, το κάπνισμα ή την ατμοσφαιρική ρύπανση υπερτερούν των αντιοξειδωτικών που παράγει το σώμα σας. Το οξειδωτικό στρες είναι ένας κεντρικός παράγοντας γήρανσης, όπως ένα αυτοκίνητο που σκουριάζει με την πάροδο του χρόνου. Ακόμα κι αν το φροντίζετε πολύ καλά, υπάρχει μια ορισμένη φθορά που συσσωρεύεται». Ενώ δεν υπάρχουν αρκετά στοιχεία που να δείχνουν ότι η κρεατίνη μπορεί να προστατεύσει από νευροεκφυλιστικές ασθένειες, όπως η νόσος Αλτσχάιμερ, οι επιδράσεις της στη γνωστική λειτουργία την καθιστούν έναν πολλά υποσχόμενο τομέα έρευνας. Και μπορεί να είναι πιο ωφέλιμη

για τις γυναίκες. «Έχω δει την κρεατίνη να είναι εξαιρετικά ωφέλιμη για τις γυναίκες που περνούν την περιεμμηνόπαυση», τονίζει η διαιτολόγος, Brittany Werner, η οποία είναι διευθύντρια της Working Against Gravity, μιας εταιρείας διατροφικής καθοδήγησης. «Οι γυναίκες, γενικά, έχουν μεταξύ 70% και 80% λιγότερη αποθηκευμένη κρεατίνη από τους άνδρες και επίσης καταναλώνουν λιγότερες ποσότητες μέσω της διατροφής». Αυτό σημαίνει ότι μπορεί να είναι σημαντικό για τις γυναίκες να λαμβάνουν κρεατίνη –ειδικά κατά τη διάρκεια περιόδων ορμονικών διακυμάνσεων, συμπεριλαμβανομένης της περιόδου, της εγκυμοσύνης, της λοχείας, της περιεμμηνόπαυσης και της μετεμμηνόπαυσης. Πώς, λοιπόν, θα λαμβάνετε αρκετή ποσότητα κρεατίνης; Τα νέα είναι καλά για όσους εντάσσουν στη διατροφή τους το κρέας, διότι η κρεατίνη είναι ένα καρβοξυθρεπτικό συστατικό, το οποίο προσλαμβάνεται μόνο μέσω ζωικών προϊόντων (τα μωρά την παίρνουν από το μητρικό γάλα). Τα άγρια θηράματα, για παράδειγμα, είναι μια από τις καλύτερες πηγές, ενώ το κόκκινο κρέας και τα ψάρια –ιδιαίτερα η ρέγγα, ο σολομός και ο τόνος– είναι εξαιρετικά, όπως και τα περισσότερα είδη γάλακτος και τυριού. Αν είστε vegan, θα πρέπει να βασίζεστε στα αποθέματα που μπορεί να παράγει το σώμα σας μέσω των αμινοξέων –μπορείτε να τα συμπληρώσετε με σπόρους, δημητριακά, ξηρούς καρπούς και όσπρια, ωστόσο η πρόσληψη θεωρείται ανεπαρκής. «Η δοσολογία είναι λίγο περίπλοκη», εξηγεί η δρ Macciochi. «Γνωρίζουμε πολύ καλά ότι, όσον αφορά την απόδοση στην άσκηση, τα 3 έως 5 γραμμάρια την ημέρα είναι μια πραγματικά σταθερή δόση. Αν τη λαμβάνετε με συνέπεια, αυτό θα βελτιώσει την απόδοση βάσει στοιχείων. Ωστόσο, όσον αφορά άλλα οφέλη, ορισμένες μελέτες χρησιμοποιούν 10 γραμμάρια την ημέρα και μερικές έως 20 γραμμάρια, ανάλογα με τις παθήσεις που μελετούν». u Λ. Κ.

20 | περί υγείας |

kreatini psalas_L.indd 20

11/12/2025 10:48:00 πμ

Tα συμπληρώματα βιταμίνης D μπορεί να επιβραδύνουν τη γήρανση

Το συγκεκριμένο εύρημα έχει δημιουργήσει ελπίδες ότι η «βιταμίνη του ήλιου» θα μπορούσε να υποστηρίξει τη μακροχρόνια υγεία.

ια ανασκόπηση υποδηλώνει ότι τα συμπληρώματα βιταμίνης D μπορούν να βοηθήσουν στην προστασία των άκρων των χρωμοσωμάτων μας, γνωστών ως τελομερή, τα οποία παίζουν ζωτικό ρόλο στην επιβράδυνση της διαδικασίας γήρανσης. Αυτό το εύρημα έχει δημιουργήσει ελπίδες ότι η «βιταμίνη του ήλιου» θα μπορούσε να υποστηρίξει τη μακροχρόνια υγεία. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι η λήψη 2.000 IU (διεθνείς μονάδες, ένα τυπικό μέτρο για βιταμίνες) βιταμίνης D καθημερινά βοήθησε στη διατήρηση των τελομερών -των μικροσκοπικών προστατευτικών καλυμμάτων στο DNA μας που λειτουργούν σαν τις πλαστικές άκρες στα κορδόνια των παπουτσιών, αποτρέποντας τη ζημιά κάθε φορά που ένα κύτταρο διαιρείται. Καθένα από τα 46 χρωμοσώματά μας καλύπτεται από ένα τελομερές που γίνεται μικρότερο κάθε φορά που ένα κύτταρο αναπαράγεται. Όταν αυτές οι δομές γίνονται πολύ μικρές, τα κύτταρα σταματούν να διαιρούνται και τελικά πεθαίνουν. Τα βραχέα τελομερή έχουν συνδεθεί με σημαντικές ασθένειες που σχετίζονται με την ηλικία, όπως ο καρκίνος, οι καρδιακές παθήσεις και η οστεοαρθρίτιδα. Παράγοντες όπως το κάπνισμα, το χρόνιο στρες και η κατάθλιψη μπορούν να επιταχύνουν αυτή τη διαδικασία βράχυνσης, ενώ η φλεγμονή στο σώμα συμβάλλει, επίσης, σε αυτήν. Οι περισσότεροι άνθρωποι γνωρίζουν τη βιταμίνη D για τον ουσιαστικό της ρόλο στην οικοδόμηση ισχυρών οστών, βοηθώντας το σώμα να απορροφήσει το ασβέστιο. Τα παιδιά, οι έφηβοι και όσοι έχουν πιο σκούρο δέρμα ή περιορισμένη έκθεση στο ηλιακό φως χρειάζονται ιδιαίτερα επαρκή επίπεδα για να διατηρήσουν την αντοχή των οστών. Η βιταμίνη D υποστηρίζει, επίσης, το ανοσοποιητικό σύστημα. Τα στοιχεία δείχνουν ότι τα συμπληρώματα μπορούν να μειώσουν τον κίνδυνο αναπνευστικών λοιμώξεων, ιδιαίτερα σε άτομα που έχουν ανεπάρκεια. Οι πρώτες έρευνες δείχνουν ότι μπορεί ακόμα και να βοηθήσει στην πρόληψη αυτοάνοσων ασθενειών, όπως η ρευματοειδής αρθρίτιδα, ο λύκος και η σκλήρυνση κατά πλάκας, αν και χρειάζονται περισσότερες μελέτες για να επιβεβαιωθεί αυτό. Επειδή η φλεγμονή μπορεί να επιταχύνει τη βλάβη των τελομερών, οι αντιφλεγμονώδεις ιδιότητες της βιταμίνης D μπορεί να βοηθήσουν στην εξήγηση των φαινομενικά προστατευτικών αποτελεσμάτων της. Η πρόσφατη μελέτη, που διεξήχθη στο Πανεπιστήμιο Augusta στις Ηνωμένες Πολιτείες, παρακολούθησε 1.031 ενήλικες με μέση ηλικία 65 ετών

για πέντε χρόνια. Οι συμμετέχοντες χωρίστηκαν τυχαία σε άτομα που λάμβαναν είτε 2.000 IU βιταμίνης D ημερησίως είτε εικονικό φάρμακο. Τα μήκη των τελομερών τους μετρήθηκαν στην αρχή, μετά από δύο χρόνια και ξανά μετά από τέσσερα χρόνια. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι όσοι λάμβαναν βιταμίνη D διατήρησαν τα τελομερή τους κατά 140 ζεύγη βάσεων σε σύγκριση με την ομάδα του εικονικού φαρμάκου. Λαμβάνοντας υπόψη ότι τα τελομερή μειώνονται κατά περίπου 460 ζεύγη βάσεων σε διάστημα 10 ετών, αυτή η διατήρηση θα μπορούσε να είναι σημαντική.

Ποια είναι η σωστή δοσολογία;

H μελέτη προσθέτει σε προηγούμενη έρευνα που υποδηλώνει παρόμοια οφέλη. Οι δίαιτες πλούσιες σε αντιφλεγμονώδη τρόφιμα, όπως η μεσογειακή διατροφή, έχουν επίσης συνδεθεί με μακρύτερα τελομερή. Παρά τα πολλά υποσχόμενα αποτελέσματα, είναι επίφοβο να εξαχθούν ακόμη οριστικά συμπεράσματα. Ορισμένοι επιστήμονες σημειώνουν ότι τα υπερβολικά μακριά τελομερή μπορεί στην πραγματικότητα να αυξήσουν τον κίνδυνο ορισμένων ασθενειών, υποδηλώνοντας ότι θα μπορούσε να υπάρχει ένα ιδανικό εύρος, το οποίο όμως παραμένει ασαφές.

Δεν υπάρχει, επίσης, καθολική συμφωνία για τη σωστή δοσολογία. Οι 2.000 IU που χρησιμοποιήθηκαν στη μελέτη είναι πολύ υψηλότερες από τη συνιστώμενη ημερήσια πρόσληψη των 600 IU για ενήλικες κάτω των 70 ετών και των 800 IU για ηλικιωμένους. Άλλες μελέτες έχουν δείξει ότι ακόμα και 400 IU την ημέρα μπορούν να βοηθήσουν στην πρόληψη κοινών λοιμώξεων, όπως τα κρυολογήματα. Οι ειδικοί τονίζουν ότι η βέλτιστη δόση πιθανότατα εξαρτάται από μεμονωμένους παράγοντες, όπως τα τρέχοντα επίπεδα βιταμίνης D, η διατροφή και ο τρόπος με τον οποίο αλληλεπιδρούν άλλα θρεπτικά συστατικά στο σώμα. Ενώ αυτά τα ευρήματα είναι ενδιαφέροντα, οι ερευνητές συμφωνούν ότι δεν μπορούμε να βασιστούμε σε συμπληρώματα βιταμίνης D υψηλής δόσης ως στρατηγική αντιγήρανσης. Τα ισχυρότερα στοιχεία για τη διατήρηση της μακροπρόθεσμης υγείας εξακολουθούν να υποδεικνύουν τα βασικά: την ισορροπημένη διατροφή, την τακτική άσκηση, τον επαρκή ύπνο, την αποφυγή του καπνίσματος και τη διαχείριση του στρες –τα οποία υποστηρίζουν φυσικά την υγεία των τελομερών. Ωστόσο, για όσους έχουν ανεπάρκεια βιταμίνης D ή διατρέχουν κίνδυνο εμφάνισης προβλημάτων στα οστά, η συμπλήρωση παραμένει μια καλά υποστηριζόμενη και πρακτική επιλογή. Καθώς οι επιστήμονες συνεχίζουν να διερευνούν πώς λειτουργεί η γήρανση σε κυτταρικό επίπεδο, η βιταμίνη D μπορεί να αποδειχθεί ένας σημαντικός παράγοντας στην ευρύτερη στρατηγική για το πώς να παραμένουμε υγιείς καθώς μεγαλώνουμε. u Ζ. Ψ.

| περί υγείας | 21

vitamini D psalas_R.indd 21

11/12/2025 10:48:22 πμ

Γιατί κάποιοι μελαγχολούν στις γιορτές;

Αν και τα Χριστούγεννα είναι μία από τις πιο αγαπημένες περιόδους του χρόνου, για πολλούς μπορεί να είναι μια εποχή γεμάτη άγχος.

α Χριστούγεννα είναι μια εποχή χαράς και ενότητας. Ωστόσο, για πολλούς μπορεί να αποτελούν μια από τις πιο αγχωτικές περιόδους. Το άγχος προκύπτει από μια ανισορροπία μεταξύ των απαιτήσεων που μας επιβάλλονται και της ικανότητάς μας να τις αντιμετωπίσουμε. Ψυχολογικά, το άγχος συνδέεται με τον τρόπο που αντιμετωπίζουμε τις καταστάσεις και με το αν τις θεωρούμε δύσκολες, απειλητικές ή διαχειρίσιμες. Είναι λογικό, λοιπόν, κατά την περίοδο των Χριστουγέννων πολλοί να αισθάνονται πίεση στην προσπάθειά τους να κάνουν τις γιορτές «τέλειες». Είθισται να ξοδεύουμε περισσότερα χρήματα από όσα, ίσως, θα έπρεπε για να εκπληρώσουμε προσδοκίες ή να δυσκολευόμαστε να εξισορροπήσουμε τις εργασιακές υποχρεώσεις με τα ψώνια και τη διακόσμηση, ενώ η κοινωνικοποίηση των γιορτών μπορεί να μας κάνει να νιώθουμε καταβεβλημένοι και εξαντλημένοι. Και για κάποιους από εμάς το εορταστικό κλίμα όχι μόνο δεν αποτελεί πηγή ενθουσιασμού, αλλά αντίθετα μπορεί να μας φέρει αντιμέτωπους με απροσδόκητα συναισθήματα μελαγχολίας και θλίψης. Αν ανήκετε στην κατηγορία των ανθρώπων που είναι «αλλεργικοί» στα Χριστούγεννα να ξέρετε ότι δεν σημαίνει πως κάτι δεν πάει καλά με εσάς επειδή δεν νιώθετε απόλυτη χαρά και ευτυχία με την έλευση των γιορτών. Η μελαγχολία των Χριστουγέννων αποτελεί μια κατάσταση περιστασιακής θλίψης. Θυμίζει έντονα τη διαταραχή της κατάθλιψης,

καθώς επηρεάζει τόσο το συναίσθημα, όσο και τη συμπεριφορά του ατόμου. Τα κύρια συναισθήματα που επικρατούν είναι μελαγχολία, ενοχές, μοναξιά, ευερεθιστότητα, άγχος για πιθανές οικογενειακές συνεστιάσεις, κόπωση και αδυναμία συγκέντρωσης. Τι προκαλεί την κατάθλιψη των εορτών; Οι μη ρεαλιστικές προσδοκίες. Οι γιορτές θεωρείται πως πρέπει να είναι μία περίοδος όπου κυριαρχούν οι χαρούμενες στιγμές, το μοίρασμα των δώρων και των συναισθημάτων ανάμεσα σε οικογενειακά πρόσωπα που προσπαθούν να δουν πόσο ιδανική και «δεμένη» είναι η οικογένεια. Η σύγκριση της δικής τους οικογένειας με των άλλων μπορεί να τους κάνει να δυσανασχετήσουν για προβλήματα που, ήδη, υπάρχουν και δεν είναι δυνατόν να λυθούν. Κάποιοι πάλι νοσταλγούν την ανεμελιά που έκρυβαν οι γιορτινές μέρες όταν ήταν παιδιά. Στην πραγματικότητα νοσταλγούν τον αυθόρμητο εαυτό τους, πριν κάπου στην πορεία της ενήλικης ζωής τον χάσουν. Άλλοι είναι αντιμέτωποι με οικονομικά προβλήματα, νιώθοντας ότι δεν μπορούν τα ανταποκριθούν στον καταναλωτισμό που επιτάσσει αυτή η εποχή. Παραδόξως, ο πολύς ελεύθερος χρόνος μπορεί να λειτουργεί αρνητικά στον τρόπο που διαχειρίζονται κάποιοι τις αρνητικές σκέψεις τους, οδηγώντας σε υπερανάλυση των προβλημάτων που αντιμετωπίζουν και αίσθημα κενού. Οι single είτε από επιλογή είτε χωρίς να το θέλουν, μπορεί συχνά να δυσανασχετούν, όταν οι οικογενειακές συγκεντρώσεις είναι περισσότερες. Το να δηλώνουν single στις οικογενειακές συγκεντρώσεις έχει ως

αποτέλεσμα να πυροδοτούνται συναισθήματα θλίψης, λόγω της επαφής με πρόσωπα που έχουν άλλη οικογενειακή και προσωπική κατάσταση. Συχνά, οι άνθρωποι που μελαγχολούν την περίοδο των γιορτών έχουν την κακή συνήθεια να κάνουν συγκρίσεις. Συγκρίνουν το παρελθόν με το παρόν, την κατάστασή τους με αυτή των φίλων, γνωστών ή συγγενών τους. Ακόμα χειρότερα, συγκρίνουν τον εαυτό τους με όσα βλέπουν στα social media. Παράλληλα, όσο πλησιάζει η έλευση της νέας χρονιάς, τόσο αυξάνουν οι σκέψεις που αφορούν στον απολογισμό εκείνης που φεύγει. Όλα τα όνειρα που δεν πραγματοποιήθηκαν και όσα δεν έγιναν αυτή τη χρονιά είναι πιθανό να στριφογυρίζουν στο μυαλό. Ο απολογισμός αυτός, όταν είναι αρνητικός και δεν προσμετρά επιτυχίες παρά μόνο ελλείμματα και αποτυχίες, έχει τη δυνατότητα να αποδυναμώσει τη διάθεση και την αυτοεκτίμηση.

Τρόποι απόδρασης από τα αρνητικά συναισθήματα

Υπάρχουν τρόποι αποφόρτισης από τα δυσάρεστα συναισθήματα και τακτικές, ώστε να βελτιώσετε τη διάθεσή σας την περίοδο αυτή. n Θέστε ρεαλιστικές προσδοκίες. Να θυμάστε πάντα πως η εορταστική περίοδος ανήκει στη συνέχεια της πραγματικής ροής της καθημερινότητας και δεν είναι κάτι διαφορετικό. Τηρείτε ένα στοιχειώδες πρόγραμμα γυμναστικής, διατροφής και ύπνου, που βοηθά στην καλύτερη διαχείριση των συναισθημάτων σας. Το να ξεφεύγετε υπερβολικά από τη ρουτίνα σας λόγω των γιορτών δεν βοηθά πάντα. n Δεν χρειάζεται να αποδεχτείτε όλες τις προσκλήσεις. Αφιερώστε πραγματικό χρόνο μόνο στα άτομα που θέλετε και μην παραλείπετε να φροντίζετε και να περιποιείστε τον εαυτό σας. n Μη συνδέετε την ευτυχία με τα χρήματα. Σταματήστε να νιώθετε ενοχές αν δεν μπορείτε να ανταποδώσετε τα δώρα που θα λάβετε, αν δεν μπορείτε για οικονομικούς λόγους να οργανώσετε ταξίδια ή ακριβές εξόδους. Άλλωστε, μην ξεχνάτε πως το καλύτερο δώρο που μπορείτε να χαρίσετε αυτές τις μέρες στους ανθρώπους σας είναι το χαμόγελο, η αγάπη και η αγκαλιά σας. n Επιτρέψτε στη θλίψη να εκφραστεί. Η θλίψη είναι κι αυτή ένα συναίσθημα και χρειάζεται τον χρόνο και τον χώρο της. Θα ήταν καλό να έρθετε σε επαφή με οποιοδήποτε θετικό, αλλά και αρνητικό συναίσθημα βιώνετε αυτές τις μέρες και να το εκφράσετε, μιλώντας ανοιχτά στα πρόσωπα που αγαπάτε, κυρίως, όμως, στον εαυτό σας. u Λήδα Κ.

22 | περί υγείας |

melagxplia giortes psalas_L.indd 22

11/12/2025 10:48:42 πμ

Πώς θα αποφύγετε την αύξηση βάρους αυτά τα Χριστούγεννα Χρήσιμες συμβουλές που θα σας βοηθήσουν να γιορτάσετε με τις γαστρονομικές παραδόσεις που αγαπάτε, χωρίς να επηρεάσετε τις υγιεινές διατροφικές σας συνήθειες, τα κιλά ή την οικονομική σας κατάσταση.

α Χριστούγεννα μπορεί να είναι μια περίοδος συντροφικότητας, διασκέδασης και χαλάρωσης. Ωστόσο, είναι, επίσης, πιθανό να φέρουν μοναδικές προκλήσεις –ιδιαίτερα σε όσους να παλεύουν με το άγχος για το φαγητό, ανησυχίες για το βάρος τους ή κάποια διατροφική διαταραχή. Υπάρχουν πολλοί λόγοι για τους οποίους οι γιορτές μπορεί να είναι μια δύσκολη περίοδος για να διατηρήσετε το βάρος σας. Ορισμένοι άνθρωποι, συχνά, στρέφονται προς το φαγητό για παρηγοριά. Το να μένουν μέσα στο σπίτι λόγω των γιορτών ή λόγω του κρύου μπορεί, επίσης, να ενθαρρύνει την υπερκατανάλωση τροφής και να επιδεινώσει τις διατροφικές διαταραχές. Ένα άλλο ζήτημα είναι ότι κατά τη διάρκεια των γιορτών, οι διαφημίσεις και τα πολιτιστικά μηνύματα συχνά προωθούν την υπερβολική κατανάλωση φαγητού. Αυξάνεται, επίσης, η πρόκληση της υγιεινής διατροφής και της διατήρησης των στόχων που σχετίζονται με το βάρος. Οι πολλές κοινωνικές συγκεντρώσεις της περιόδου μπορούν εύκολα να μας δελεάσουν να απολαύσουμε φαγητά και ποτά πλούσια σε θερμίδες. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο, συνήθως, παίρνουμε βάρος κατά τη διάρκεια των Χριστουγέννων και στη συνέχεια δυσκολευόμαστε να το χάσουμε για το υπόλοιπο του έτους. Ευτυχώς, υπάρχουν μερικές απλές, επιστημονικά τεκμηριωμένες πρακτικές που θα σας βοηθήσουν να γιορτάσετε με τις γαστρονομικές παραδόσεις που αγαπάτε, χωρίς να

επηρεάσετε τις υγιεινές διατροφι- γραμμάρια υδατανθράκων ανά 100ml, κές σας συνήθειες, το βάρος ή την ενώ η ποικιλία με τους «χαμηλότερους υδατάνθρακες» μπορεί να κυμαίνεται οικονομική σας κατάσταση. από 0,5 γραμμάρια έως 2,0 γραμμάρια. Οι θερμίδες στα ποτά προέρχονται Το υγιεινό είναι πιο φθηνό Εάν οι διακοπές σας είναι γεμάτες με από το ίδιο το αλκοόλ, όχι από την πεσυγκεντρώσεις που είναι πιθανό να ριεκτικότητα σε υδατάνθρακες. σας παρασύρουν σε γεύματα πλούσια Μην κάνετε τσιγκουνιές στα υγιεινά σε λιπαρά, αλάτι και ζάχαρη, φάτε ένα τρόφιμα –είναι στην πραγματικότητα υγιεινό σνακ πριν βγείτε έξω. Έρευνες φθηνότερα. Υπάρχει η αντίληψη ότι δείχνουν ότι τα προσεκτικά επιλεγμέ- η υγιεινή διατροφή είναι πιο ακριβή. να σνακ μπορούν να επηρεάσουν τον Ωστόσο, οι μελέτες δείχνουν ότι αυτή κορεσμό (αίσθημα πληρότητας μετά είναι μια εσφαλμένη αντίληψη. Έτσι, το φαγητό), μειώνοντας ενδεχομένως όταν σχεδιάζετε το γεύμα σας την ημέτις θερμίδες που καταναλώνετε αρ- ρα των Χριστουγέννων, παραλείψτε το γότερα. Τα σνακ υψηλής περιεκτικό- προπαρασκευασμένο, επεξεργασμέτητας σε πρωτεΐνες και φυτικές ίνες νο φαγητό και αντικαταστήστε το με αποτελούν ιδανική επιλογή, επειδή πιο υγιεινά συστατικά: το βαρύ, αλαχρειάζονται περισσότερο χρόνο για τισμένο ζαμπόν με πιο άπαχα και ελανα χωνευτούν, με αποτέλεσμα το αί- φριά κρέατα, όπως φρέσκα θαλασσισθημα πληρότητας να διαρκεί για με- νά. Για συνοδευτικά, επιλέξτε φρέσκες σαλάτες. Αυτό θα σας εξοικονομήσει γαλύτερο χρονικό διάστημα. Παραλείψτε τα ποτά με χαμηλή περι- χρήματα και θα διασφαλίσει ότι τρέεκτικότητα σε υδατάνθρακες και απο- φεστε με πιο θρεπτικές τροφές. Χρηλαύστε τα αγαπημένα σας, με μέτρο. σιμοποιήστε τα πιο υγιεινά μαγειρικά Παρά τις υποσχέσεις του μάρκετινγκ, έλαια, όπως ελαιόλαδο αντί για κάποιο τα αλκοολούχα ποτά με χαμηλή περι- άλλο έλαιο, και χρησιμοποιήστε γευεκτικότητα σε υδατάνθρακες δεν είναι στικά βότανα αντί για πολύ αλάτι. Μη καλύτερα για την υγεία ή την περιφέ- χρησιμοποιείτε έτοιμες σάλτσες, αλλά ρεια της μέσης. Πολλές επιλογές χα- φτιάξτε τις δικές σας, χρησιμοποιώμηλής θερμιδικής αξίας έχουν παρό- ντας φρέσκα και αγνά υλικά. μοια ποσότητα υδατανθράκων με τις κανονικές επιλογές, αλλά μας κάνουν να πιστεύουμε ότι είναι καλύτερες, με αποτέλεσμα να πίνουμε περισσότερο. Μια έρευνα διαπίστωσε ότι το 15% των καταναλωτών μπύρας χαμηλών υδατανθράκων έπινε περισσότερη μπύρα από ό,τι συνήθως, καθώς πίστευε ότι ήταν πιο υγιεινή επιλογή. Μια τυπική lager ή ale περιέχει λιγότερο από 1,5

Χρήσιμο το πρωινό

Μην παραλείπετε το πρωινό την ημέρα των Χριστουγέννων. Όλοι έχουμε μπει στον πειρασμό να παραλείψουμε ή να φάμε ένα μικρό πρωινό το πρωί των Χριστουγέννων για να «φυλάξουμε» τις θερμίδες για αργότερα. Όταν καθίσετε, όμως, για μεσημεριανό γεύμα πεινασμένοι, θα καταναλώσετε πολύ

περισσότερες θερμίδες από όσες είχατε «φυλάξει». Έρευνες δείχνουν ότι ένα μικρό ή χαμηλό σε θρεπτική αξία πρωινό οδηγεί σε αυξημένο αίσθημα όρεξης ειδικά για γλυκά, κατά τη διάρκεια της ημέρας. Αυτό που τρώτε το πρωί είναι, επίσης, σημαντικό –η επιλογή των σωστών τροφών θα σας βοηθήσει να διαχειριστείτε την όρεξή σας και να αποφύγετε τον πειρασμό να το παρακάνετε αργότερα μέσα στην ημέρα. Μελέτες δείχνουν ότι ένα πρωινό που περιέχει τροφές πλούσιες σε πρωτεΐνες, όπως τα αυγά, αυξάνει το αίσθημα του κορεσμού για περισσότερο χρόνο. Έτσι, πριν ξεκινήσετε για το χριστουγεννιάτικο γεύμα, φάτε ένα μεγάλο, θρεπτικά ισορροπημένο πρωινό, όπως αυγά, γιαούρτι και ψωμί ολικής αλέσεως με αβοκάντο. Κάποιοι προβλέπουν ότι θα πάρουν βάρος τις γιορτές και κάνουν από πριν εξαντλητικές δίαιτες. Ωστόσο, οι ακραίες δίαιτες μπορούν να είναι επιβλαβείς τόσο για τη σωματική όσο και για την ψυχική υγεία. Αντί να πέσετε στην παγίδα του «γεύματος ή της πείνας» κατά τη διάρκεια των γιορτών, προσπαθήστε να βρείτε τρόπους να εξισορροπήσετε την απόλαυση με υγιεινές συνήθειες. Έχετε υπόψη σας ότι μερικές από τις διαφημίσεις των μέσων κοινωνικής δικτύωσης κατά τη διάρκεια αυτής της εποχής του χρόνου έχουν σχεδιαστεί για να αυξάνουν τις λιγούρες. Μπορεί να είναι χρήσιμο να κάνετε ένα διάλειμμα από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης κατά τη διάρκεια των διακοπών και να αποφύγετε αυτό το περιεχόμενο. u H. A.

| περί υγείας | 23

varos xristougenna psalas_R.indd 23

11/12/2025 10:49:01 πμ

Το σύνδρομο καρδιοπάθειας των Χριστουγέννων και άλλοι κρυφοί κίνδυνοι Πότε μια εορταστική συνήθεια μπορεί να έχει αντίκτυπο στην υγεία μας και τι πρέπει να προσέχουμε;

ι περισσότεροι από εμάς θα καταναλώσουμε υπερβολικές ποσότητες φαγητού κατά τη διάρκεια των γιορτών. Υπολογίζεται ότι ο μέσος άνθρωπος καταναλώνει σχεδόν 6.000 θερμίδες την ημέρα των Χριστουγέννων, που είναι δύο-τρεις φορές πάνω από τη συνιστώμενη ημερήσια ποσότητα. Η σχετιζόμενη αύξηση βάρους, αρτηριακής πίεσης, σακχάρου και χοληστερόλης στο αίμα μπορούν να αυξήσουν τον κίνδυνο καρδιακής προσβολής και εγκεφαλικού επεισοδίου. Παράλληλα, είναι πιθανή η εκδήλωση κολπικής μαρμαρυγής έπειτα από ένα μεγάλο γεύμα. Αυτό αναγνωρίστηκε για πρώτη φορά το 1978, από τον δρ Φίλιπ Έτινγκερ και συμβαίνει όταν υγιή άτομα εμφανίζουν μια οξεία διαταραχή του καρδιακού ρυθμού μετά από υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ. Μια μελέτη το 2020, που περιελάμβανε 100 συμμετέχοντες, κυρίως άνδρες με μέσο όρο ηλικίας τα 64 έτη, αποκάλυψε συσχέτιση μεταξύ ακόμη και της μέτριας κατανάλωσης αλκοόλ με την κολπική μαρμαρυγή. Το «καρδιακό σύνδρομο των Χριστουγέννων» δεν είναι επίσημη ιατρική διάγνωση, αλλά ένας όρος που περιγράφει την αυξημένη πιθανότητα καρδιακών προβλημάτων κατά την περίοδο των γιορτών. Αυτό συμβαίνει λόγω της συσσώρευσης παραγόντων, όπως το άγχος, η υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ και φαγητού, η εξάντληση και τα οικογενειακά προβλήματα. Έρευνες δείχνουν ότι υπάρχει αυξημένος κίνδυνος καρδιακής προσβολής τις μέρες των Χριστουγέννων σε σχέση με άλλες περιόδους του Δεκεμβρίου. Μην αγνοείτε τον επίμονο ή επιδεινούμενο πόνο ή άλλα συμπτώματα. Είναι σημαντικό να ζητήσετε αμέσως ιατρική βοήθεια εάν έχετε ανησυχίες, ειδικά εάν έχετε κάποια χρόνια πάθηση. Μια μελέτη από τη Σουηδία έδειξε ότι οι πιθανότητες για καρδιακή προσβολή αυξάνονται έως και 40% την παραμονή των Χριστουγέννων. Οι χειμερινές διακοπές συνδέονται με υψηλότερο ποσοστό καρδιακών προσβολών και η Παραμονή των Χριστουγέννων είναι μακράν η πιο

επικίνδυνη ημέρα της εορταστικής περιόδου, σύμφωνα με τη μελέτη, η οποία ανέλυσε στοιχεία 16 χρόνων. Ως κύρια αιτία θεωρείται η αυξημένη σωματική δραστηριότητα σε συνθήκες κρύου καιρού. Αποφύγετε, λοιπόν, να κάνετε κάποια κοπιαστική εργασία αν κάνει πολύ κρύο. Δεν είναι, όμως, μόνο η καρδιά. Η υπερβολή των Χριστουγέννων μπορεί να περιλαμβάνει αυξημένη κατανάλωση πικάντικων και λιπαρών τροφών και ποτών που μπορούν να ερεθίσουν το έντερο, προκαλώντας δυσπεψία. Μπορείτε να δοκιμάσετε αντιόξινα χωρίς ιατρική συνταγή, για την καταπολέμηση των συμπτωμάτων της δυσπεψίας, αλλά ζητήστε ιατρική συμβουλή για πιθανά σοβαρά συμπτώματα. Ένα άλλο θέμα είναι οι αλλεργίες. Από τη γύρη και τη μούχλα που απελευθερώνεται από το Χριστουγεννιάτικο δέντρο, μέχρι τα φυτά και τα λουλούδια που δίνονται ως δώρα, μπορούμε να φέρουμε πολλά πιθανά αλλεργιογόνα στο σπίτι αυτήν την εποχή του χρόνου. Είναι καλή ιδέα, λοιπόν, να έχετε κάποια αντιισταμινικά πάντα διαθέσιμα, ειδικά για τις μέρες που η άμεση πρόσβαση στο φαρμακείο δεν είναι εύκολη. Ταυτόχρονα, πολλοί άνθρωποι προτιμούν να χρησιμοποιούν αρωματικά κεριά κατά τη διάρκεια των εορτών με εορταστικά αρώματα, όπως κανέλα, τζίντζερ και μπαχάρι. Ωστόσο, αν και η δημιουργούν μια ζεστή ατμόσφαιρα, τα αρώματα σπιτιού μπορεί να περιέχουν πτητικές οργανικές ενώσεις που είναι επιβλαβείς για την υγεία. Να είστε ιδιαίτερα προσεκτικοί εάν έχετε στον χώρο κατοικίδια ζώα ή άτομα με αναπνευστικά προβλήματα, όπως άσθμα, καθώς η εισπνοή ενδέχεται να πυροδοτήσει κάποια αλλεργική αντίδραση. Από τις μη καλά μαγειρεμένες γαλοπούλες, μέχρι τα ψυγεία που «ξεχειλίζουν» και τα άπλυτα χέρια που ψάχνουν σε κοινά μπολ με σνακ, οι συνθήκες υγιεινής και οι υγιεινές συνήθειες συχνά μπορεί να μην τηρούνται, με επακόλουθες επιπτώσεις στην υγεία. Μία από τις πιο κοινές, άλλωστε, είναι και η τροφική δηλητηρίαση με αιφνίδια έναρξη των συμπτωμάτων. Σε αυτά περιλαμβάνεται η ναυτία, ο έμετος, η διάρροια, οι κράμπες στο στομάχι και ο υψηλός πυρετός. Σε κάθε περίπτωση, είναι σημαντικό

να αποφύγετε την αφυδάτωση, οπότε βεβαιωθείτε ότι πίνετε πολλά υγρά. Η κατανάλωση άφθονου νερού βοηθά στην πέψη και μπορεί να αποτρέψει προβλήματα που σχετίζονται με την αφυδάτωση, ειδικά όταν καταναλώνετε αλμυρά ή ζαχαρούχα τρόφιμα. Την περίοδο των γιορτών είναι εξίσου σημαντικό να προστατέψετε περισσότερο τον εαυτό σας από το ανεπιθύμητο «δώρο» μιας σεξουαλικά μεταδιδόμενης λοίμωξης (ΣΜΝ). Τα ποσοστά ΣΜΝ, σύμφωνα με έρευνες, φαίνεται να αυξάνονται κατά την περίοδο των διακοπών, οπότε βεβαιωθείτε ότι παραμένετε προστατευμένοι και τυπικοί με τον ετήσιο έλεγχο. Ακόμα, μια μελέτη στη Γερμανία διαπίστωσε υψηλότερη συχνότητα τραυματισμών πέους, γνωστών ως κατάγματα, κατά την εορταστική περίοδο. Ένα κάταγμα συμβαίνει, συνήθως, κατά τη διάρκεια της στύσης από βίαιη κάμψη ή τραυματισμό. Τέλος, είναι απαραίτητο να φροντίζετε πάντα για την ψυχική σας υγεία, ειδικά κατά την περίοδο των γιορτών. Προσπαθήστε να αποφύγετε περιττές εντάσεις, ειδικά σε μεγάλα οικογενειακά τραπέζια που επιβάλλουν οι μέρες. Σκεφτείτε πως αν πηγαίνατε σε μια σημαντική επαγγελματική συνάντηση, θα προετοιμαζόσασταν γι’ αυτήν και θα σχεδιάζατε τι θέλετε να πείτε. Θέστε σε εφαρμογή την ίδια τακτική, την περίοδο των γιορτών, σε περίπτωση που βρεθείτε μαζί με πολλά άτομα και κάποιος μπορεί να πει ή να κάνει κάτι που θα σας αναστατώσει. u Ζ. Ψ.

24 | περί υγείας |

kardiako xristougenna psalas_L.indd 24

11/12/2025 10:49:20 πμ

Τι τρώμε στις γιορτές και τι λένε οι ειδικοί για τις επιπτώσεις στην υγεία μας;

Τα Χριστούγεννα συνοδεύονται από το παραδοσιακό ελληνικό τραπέζι, που είναι γεμάτο μυρωδιές, γεύσεις και αναμνήσεις, αλλά και διαφορετικές διατροφικές συνήθειες που επηρεάζουν τον οργανισμό μας.

πό το πλούσιο χριστουγεννιάτικο γεύμα μέχρι τη βασιλόπιτα και τα μελομακάρονα, η διατροφή των Ελλήνων αλλάζει αισθητά αυτήν την περίοδο. Αν και η ακρίβεια αναγκάζει πολλές οικογένειες να προσαρμοστούν, τα βασικά στοιχεία της γιορτινής διατροφής παραμένουν σχεδόν αναλλοίωτα. Σημαντικό, ωστόσο, δεν είναι μόνο το τι καταναλώνουμε, αλλά και πώς αυτό επηρεάζει την υγεία μας. Η μοριακή βιολόγος και διαιτολόγος-διατροφολόγος, δρ. Ιωάννα Μαρία Καραγκούνη, εξηγεί ότι οι εορταστικές διατροφικές συνήθειες είναι άμεσα συνδεδεμένες με την πολιτισμική ταυτότητα του Έλληνα. Κατά τη διάρκεια των γιορτών, καταναλώνουμε γεύσεις που είναι βαθιά εγγεγραμμένες στο διατροφικό μας DNA. Όμως, η υπερβολική πρόσληψη ζάχαρης, κορεσμένων

λιπαρών και αλκοόλ δεν υπερβολές των εορτών. Δεν χρειάζονται δραστιείναι αθώα. Μπορεί να προκαλέσει προσωρινές κά μέτρα αποτοξίνωσης, όπως συχνά προβάλβιολογικές αντιδράσεις, λονται στα μέσα, αλλά που σχετίζονται με φλεγμονές, αύξηση σωματιμικρές, στοχευμένες επιλογές που ενισχύουν τη κού βάρους και μεταβολική επιβάρυνση. μεταβολική ισορροπία. Η δρ. Καραγκούνη δίνει Εδώ είναι που έρχεται έμφαση στις απλές κινήη δύναμη της παραΔρ Ιωάννα Μαρία δοσιακής μεσογειακής σεις που έχουν πραγμαΚαραγκούνη τική αξία: επιλέγουμε πιο διατροφής, την οποία Mοριακή βιολόγος, η ειδικός χαρακτηρίζει ελαφριές εκδοχές παδιαιτολόγοςως «μηχανισμό φυσικής ραδοσιακών συνταγών, διατροφολόγος προσθέτουμε φυτικές επιδιόρθωσης». Τρόφιτροφές στο τραπέζι μας, μα, όπως το ελαιόλαδο, διατηρούμε μέτρο στην οι ξηροί καρποί, τα φρέσκα φρούτα και λαχανικά, αλλά και κατανάλωση γλυκών και αλκοόλ χωτα όσπρια, προσφέρουν πολύτιμες ρίς ενοχές και, το πιο παραμελημένο αντιοξειδωτικές και αντιφλεγμονώ- ίσως, φροντίζουμε να κινούμαστε, δεις ουσίες που βοηθούν το σώμα ώστε να υποστηρίξουμε τη λειτουρνα επανέλθει πιο εύκολα από τις γία του μεταβολισμού μας. Όπως το-

νίζει και η ίδια δεν χρειάζεται να στερηθούμε, αλλά να δώσουμε χώρο στη συνειδητή απόλαυση. Μέσα σε όλα αυτά, δεν μπορεί να αγνοηθεί και η οικονομική πραγματικότητα. Η τιμή του χριστουγεννιάτικου τραπεζιού ανεβαίνει, όπως δείχνουν πρόσφατα στοιχεία. Κάποιες οικογένειες ήδη επιλέγουν εναλλακτικά υλικά ή μειώνουν τις ποσότητες. Αυτή η «προσαρμογή», ωστόσο, δεν είναι απαραίτητα αρνητική. Μπορεί να αποτελέσει αφορμή για πιο υγιεινές επιλογές και λιγότερες σπατάλες. Οι γιορτές είναι μια ευκαιρία να επανασυνδεθούμε όχι μόνο με την οικογένεια και τις παραδόσεις μας, αλλά και με τις πραγματικές ανάγκες του σώματός μας. Με λίγη προσοχή και περισσότερη επίγνωση, μπορούμε να απολαύσουμε χωρίς τύψεις και με όφελος για την υγεία. u

Η πρώτη εγκατάσταση παγκοσμίως των Luminos Q.namix T και R στο Ιατρικό Κέντρο Αθηνών Με συνεχείς επενδύσεις σε τεχνολογία τελευταίας γενιάς, ο όμιλος επιβεβαιώνει τον ρόλο του ως σημείο αναφοράς για την καινοτομία στην υγεία, αναβαθμίζοντας τις διαγνωστικές δυνατότητες, με γνώμονα το καλύτερο αποτέλεσμα για τον ασθενή.

Όμιλος Ιατρικού Αθηνών, πάντα ένα βήμα μπροστά στις εξελίξεις της ιατρικής τεχνολογίας, ανακοινώνει την πρώτη παγκοσμίως εγκατάσταση της νέας γενιάς ακτινοσκοπικού συστήματος Luminos Q.namix T, καθώς και την πρώτη εγκατάσταση στη Νότια Ευρώπη του ακτινοσκοπικού συστήματος Q.namix R της Siemens Healthineers στο Ιατρικό Κέντρο Αθηνών. Πρόκειται για πρωτοποριακές, πολυλειτουργικές πλατφόρμες απεικόνισης που συνδυάζουν ακτινογραφία και ακτινοσκόπηση (2D απεικόνιση σε πραγματικό χρόνο), καλύπτοντας όλο το φάσμα των ακτινολογικών και ακτινοσκοπικών εξετάσεων με υψηλής ανάλυσης απεικόνιση για ακριβέστερη διάγνωση. Η προσθήκη τους έρχεται να ενισχύσει ακόμα περισσότερο τον υπερσύγχρονο και τελευταίας γενιάς εξοπλισμό του Απεικονιστικού Τμήματος του Ιατρικού Κέντρου Αθηνών, καθιστώντας το ένα από τα πλέον ολοκληρωμένα και προηγμένα κέντρα απεικόνισης στην Ευρώπη. Τα συστήματα αυτά επιτρέπουν τη διενέργεια ακόμα και των πιο εξειδικευμένων εξετάσεων που απαιτούν τον χειριστή δίπλα στον ασθενή, όπως στην παιδιατρική, τη βαριατρική και τη γαστρεντερολογία. Χάρη στην ενσωμάτωση τεχνητής νοημοσύνης (AI) προσαρμόζονται στις ανάγκες κάθε εξέτασης, μειώνουν τη δόση ακτινοβολίας και προσφέρουν εικόνες

υψηλής ευκρίνειας σε πραγματικό χρόνο, διασφαλίζοντας μέγιστη ακρίβεια και ασφάλεια. Το Luminos Q.namix R, με απομακρυσμένο έλεγχο, επιτρέπει τη λειτουργία τόσο από το control room, όσο και δίπλα στον ασθενή. Είναι κατάλληλο για ένα ευρύ φάσμα ακτινοσκοπικών και ακτινογραφικών εφαρμογών, όπως εξετάσεις ανώτερου και κατώτερου γαστρεντερικού, μελέτες κατάποσης, γενικές ακτινογραφίες θώρακα, οστών και αρθρώσεων, καθώς και ειδικές ορθοπεδικές απεικονίσεις (full spine). Το Luminos Q.namix T, με έλεγχο από την εξεταστική τράπεζα (Tableside Control), απευθύνεται σε μη

κινητικούς ασθενείς και σε εξετάσεις που απαιτούν στενή αλληλεπίδραση, όπως στην παιδιατρική, τη βαριατρική και τη γαστρεντερολογία. Η εργονομία του, σε συνδυασμό με τα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης (AI), διευκολύνει τις σύνθετες εξετάσεις, μειώνοντας τον χρόνο αναμονής. Η εγκατάσταση των συστημάτων Luminos Q.namix T και R, σηματοδοτεί μια παγκόσμια πρωτιά που τοποθετεί το Ιατρικό Κέντρο Αθηνών στην αιχμή της ιατρικής απεικόνισης διεθνώς. Με συνεχείς επενδύσεις σε τεχνολογία τελευταίας γενιάς, ο Όμιλος Ιατρικού Αθηνών επιβεβαιώνει τον ρόλο του ως σημείο αναφοράς για την καινοτομία στην υγεία, αναβαθμίζοντας ουσιαστικά τις διαγνωστικές δυνατότητες με γνώμονα το καλύτερο αποτέλεσμα για τον ασθενή. Ο γενικός διευθυντής του Ομίλου Ιατρικού Αθηνών, Γεώργιος Ζέρδιλας, ανέφερε: «Η παγκόσμια πρώτη εγκατάσταση των συστημάτων Luminos Q.namix T και R στο Ιατρικό Κέντρο Αθηνών αποτελεί έμπρακτη απόδειξη της δέσμευσής μας να επενδύουμε στις πλέον καινοτόμες τεχνολογίες. Με γνώμονα την ασφάλεια, την άνεση και την άριστη φροντίδα, ο Όμιλος Ιατρικού Αθηνών συνεχίζει να πρωτοπορεί στην ιατρική τεχνολογία, φέρνοντας πρώτος στην Ελλάδα και διεθνώς εξοπλισμό αιχμής». u

| περί υγείας | 25

Καραγκουνη - ιατρικο_R.indd 25

11/12/2025 10:50:12 πμ

Το φαρμακείο της γειτονιάς Ο χειμώνας έφτασε και μαζί του κορυφώνεται και η εποχή της γρίπης, των ιώσεων και των κρυολογημάτων. Ανακαλύψτε τις ακόλουθες προτάσεις που θα ενισχύσουν την άμυνα του οργανισμού, την ενέργεια και την ανοσία, προσφέροντας στήριξη τόσο στην πρόληψη, όσο και στη γρήγορη ανάρρωση. Επιμέλεια: Μαριάνα Ιωάννου

Calmovix Σιρόπι για τον βήχα με μέλι & φυτικά εκχυλίσματα Το συγκεκριμένο σιρόπι θα σας προσφέρει φυσική ανακούφιση από τον ξηρό βήχα, χαρίζοντάς σας απαλότητα και δροσιά στον ερεθισμένο λαιμό. Η σύνθεσή του διαθέτει φυσικά συστατικά, που δημιουργούν ένα προστατευτικό φιλμ στους βλεννογόνους, προσφέροντας, παράλληλα, προστασία στην ανώτερη αναπνευστική οδό. Το μέλι και το εκχύλισμα αλθέας σάς χαρίζουν απαλή φροντίδα, ενώ τα αιθέρια έλαια γλυκάνισου και μέντας σας προσφέρουν δροσιά και συμβάλλουν στην αντιμετώπιση της βραχνάδας και του ερεθισμού. Με τη γλυκιά και δροσιστική του γεύση, μπορείτε να το απολαύσετε μόνο του ή σε ζεστό αφέψημα.

Holland & Barrett Συμπλήρωμα διατροφής με 9 βιταμίνες Το συμπλήρωμα διατροφής με 9 βιταμίνες της Holland & Barrett αποτελεί έναν εύκολο και ευχάριστο τρόπο να λαμβάνετε τα απαραίτητα θρεπτικά συστατικά της ημέρας. Τα μασώμενα Gummy, μία εναλλακτική λύση για όσους δε μπορούν να λάβουν χάπια, διαθέτουν ευχάριστη γεύση φράουλας και σας χαρίζουν βασικές βιταμίνες και μέταλλα που υποστηρίζουν την ενέργεια, την ανοσία και τη συνολική ευεξία. Οι βιταμίνες του συμπλέγματος Β, ή D, καθώς και το ιώδιο, σας προσφέρουν ενίσχυση του μεταβολισμού και φυσική τόνωση. Παράλληλα, οι βιταμίνες Α, C και βιοτίνη παρέχουν υποστήριξη για υγιές δέρμα, μαλλιά και νύχια.

Natures Plus Quercetin Πρόκειται για ένα συμπλήρωμα διατροφής, το οποίο έρχεται για να σας εξασφαλίσει ισχυρή φυσική υποστήριξη, χάρη στην αντιοξειδωτική και αντιφλεγμονώδη δράση της κουερσετίνης. Η υψηλή περιεκτικότητά του χαρίζει ουσιαστική βοήθεια στην αντιμετώπιση των ελεύθερων ριζών, συμβάλλοντας στη συνολική προστασία του οργανισμού. Παράλληλα, το προϊόν ενισχύει την ικανότητα του σώματος να διατηρεί φυσιολογικά επίπεδα αρτηριακής πίεσης σε υγιή άτομα και υποστηρίζει μια ισορροπημένη ανοσολογική απόκριση, ιδιαίτερα σε περιόδους αυξημένων απαιτήσεων. Ένα ισχυρό συμπλήρωμα για όσους επιθυμούν καθημερινή προστασία και ευεξία.

Penelope Αφρόλουτρο με μαστίχα Με το αφρόλουτρο μαστίχας της Penelope θα απολαμβάνετε καθημερινή φροντίδα και απαλή καθαριότητα, χάρη στη σύνθεση με πάνω από 97% φυσικά συστατικά. Το γάλα γαϊδούρας διαθέτει θρεπτικές ιδιότητες που αφήνουν το δέρμα απαλό, ενώ η αλόη ενυδατώνει και βοηθά στη διατήρηση της φυσικής υγρασίας. Παράλληλα, η βιταμίνη Ε ενισχύει την αντιοξειδωτική προστασία του δέρματος. Είναι κατάλληλο για όλη την οικογένεια, για παιδιά από 2 ετών και πάνω και σας χαρίζει μια γήινη, απαλή μυρωδιά μαστίχας που συνοδεύει ευχάριστα το μπάνιο σας.

26 | περί υγείας |

FARMAKEIO GEITONIAS_PROIONTIKO_x2.indd 26

11/12/2025 10:50:37 πμ

Επικίνδυνες διαδικτυακές τάσεις: Πώς σχετίζονται με περιστατικά πνιγμονής Τα «challenge» των social media προστίθενται στη λίστα με τις αιτίες που οδηγούν σε πνιγμονή.

πνιγμονή και η κατάποση με λανθασμένο τρόπο της τροφής ή ακόμα και μικρών αντικειμένων ή ξένων ουσιών, αποτελούν σοβαρούς κινδύνους που μπορούν να οδηγήσουν σε αιφνίδιο θάνατο. Παρότι το κοινό τείνει να θεωρεί αυτά τα περιστατικά σπάνια, τα διαθέσιμα στοιχεία από χώρες με συστηματική καταγραφή δείχνουν ότι το πρόβλημα είναι πολύ πιο διαδεδομένο απ’ όσο πιστεύουμε. Ακόμα πιο ανησυχητικό είναι ότι ορισμένες συμπεριφορές που αυξάνουν τον κίνδυνο – όπως η προσπάθεια κατάποσης ακατάλληλων ουσιών ή αντικειμένων – ενισχύονται τα τελευταία χρόνια μέσα από επικίνδυνες τακτικές που προβάλλονται στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Η καθηγήτρια Θεραπευτικής - Επιδημιολογίας - Προληπτικής Ιατρικής, παθολόγος (Θεραπευτική Κλινική Ιατρικής Σχολής ΕΚΠΑ, Νοσοκομείο Αλεξάνδρα) Θεοδώρα Ψαλτοπούλου, και η βιολόγος, Αλεξάνδρα Σταυροπούλου, παραθέτουν τα κυριότερα τα στοιχεία. Στις Ηνωμένες Πολιτείες, τα δεδομένα δείχνουν ξεκάθαρα τη σοβαρότητα του φαινομένου. Μόνο την περίοδο 20072010, 2.214 θάνατοι ανθρώπων ηλικίας 65 ετών και άνω αποδόθηκαν σε πνιγμονή από τροφή ως κύρια αιτία θανάτου. Επιπλέον, για την ίδια ηλικιακή ομάδα, από το 2000 έως το 2013, η ασφυξία – συμπεριλαμβανομένης της πνιγμονής από τροφή ή άλλα αντικείμενα – αντιστοιχούσε περίπου στο 8% των ακούσιων θανάτων από τραυματισμό. Ένα ποσοστό σημαντικό, που δείχνει πως η πνιγμονή δεν είναι ένα μεμονωμένο ή «ασυνήθιστο» συμβάν, αλλά μια υπαρκτή απειλή για τους πιο ευάλωτους. Ανάλογη εικόνα συναντάται και στην Ιαπωνία, μια χώρα με ιδιαίτερα λεπτομερή καταγραφή τέτοιων περιστατικών. Από το 1997 έως το 2006, οι θάνατοι που καταγράφηκαν ως «απόφραξη του αναπνευστικού από εισπνοή/κατάποση τροφής» αυξήθηκαν από 3.669 σε 4.407 ετησίως, παρουσιάζοντας σαφή ανοδική τάση. Τα δεδομένα από τις υπηρεσίες ασθενοφόρων δείχνουν ότι σε ένα χαρακτηριστικό έτος, από 810 περιστατικά πνιγμονής από τροφή, το 75,6% αφορούσε άτομα άνω των 60 ετών, ενώ το 15,9% αφορούσε παιδιά κάτω των 10 ετών. Δηλαδή, οι δύο ηλικιακές ομάδες που θεωρούνται παγκο-

σμίως οι πιο ευάλωτες. Στο Ηνωμένο Βασίλειο, σύμφωνα με μια περίληψη δεδομένων της Εθνικής Στατιστικής Υπηρεσίας, περίπου 351 άνθρωποι χάνουν τη ζωή τους κάθε χρόνο λόγω πνιγμονής από φαγητό ή μικρά αντικείμενα. Οι αριθμοί αυτοί επιβεβαιώνουν ότι το πρόβλημα δεν είναι γεωγραφικά περιορισμένο, αλλά εντοπίζεται σε όλα τα ανεπτυγμένα συστήματα υγείας. Οι λόγοι για τους οποίους η πνιγμονή αποτελεί τόσο συχνή αιτία ατυχημάτων είναι πολυπαραγοντικοί. Η ηλικία είναι ο σημαντικότερος παράγοντας κινδύνου: τα μικρά παιδιά λόγω περιέργειας τοποθετούν συχνά αντικείμενα στο στόμα τους, ενώ οι ηλικιωμένοι μπορεί να εμφανίζουν δυσφαγία, μειωμένα αντανακλαστικά, υπολείμματα τροφής στο στόμα λόγω οδοντικών ή νευρολογικών προβλημάτων, ή δυσκολίες κατάποσης που σχετίζονται με άνοια, Parkinson ή εγκεφαλικά επεισόδια. Άτομα που σιτίζονται σε νοσοκομεία ή μονάδες φροντίδας διατρέχουν, επίσης, αυξημένο κίνδυνο. Επιπλέον, σε ορισμένες χώρες εντοπίζονται πολιτισμικοί και εποχικοί παράγοντες. Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η Ιαπωνία, όπου ο αριθμός θανάτων από αιφνίδια πνιγμονή κορυφώνεται κάθε Ιανουάριο, όταν καταναλώνεται παραδοσιακά το κολλώδες mochi, που παρουσιάζει υψηλό κίνδυνο απόφραξης. Παρά τις προσπάθειες καταγραφής, πρέπει να σημειωθεί ότι υπάρχει πιθανότητα υποκαταγραφής ή λανθασμένης ταξινόμησης. Παραδείγματος χάρη, ένας θάνατος μπορεί να αναγρα-

φεί ως καρδιακή ανακοπή ή πνευμονία από εισρόφηση, χωρίς να είναι σαφές ότι η αρχική αιτία ήταν η πνιγμονή. Σε πολλές περιπτώσεις, τα δεδομένα συνδυάζουν καταστάσεις, όπως πνιγμονή από τροφή, κατάποση ξένου σώματος και εισπνοή μικρού αντικειμένου, καθιστώντας δύσκολο τον ακριβή προσδιορισμό της αιτίας. Αν και η πνιγμονή αποτελεί διαχρονικό και καλά τεκμηριωμένο κίνδυνο, η εξάπλωση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης έχει εισαγάγει νέες απειλές, ιδιαίτερα για τους εφήβους και τους νεαρούς ενήλικες. Καθώς περίπου τα τρία τέταρτα των ενηλίκων στις ΗΠΑ και σχεδόν το σύνολο των εφήβων χρησιμοποιούν συχνά social media, οι επικίνδυνες «προκλήσεις» μπορούν να εξαπλωθούν ραγδαία σε παγκόσμια κλίμακα. Παραδείγματα από πρόσφατες διαδικτυακές τάσεις, που δείχνουν πιο καθαρά πώς ορισμένες σύγχρονες συμπεριφορές μπορούν να αυξήσουν τον κίνδυνο λανθασμένης κατάποσης ή πνιγμονής, περιλαμβάνουν τα παρακάτω. Το «Plan B Pregnancy Test Challenge», περιλαμβάνει το άνοιγμα ενός τεστ εγκυμοσύνης και την κατάποση του μικρού απορροφητικού χαπιού που βρίσκεται στο εσωτερικό του. Αν και η ουσία που περιέχει δεν είναι τοξική, το ίδιο το αντικείμενο μπορεί εύκολα να προκαλέσει πνιγμονή. Η εσφαλμένη αντίληψη ότι αυτό το χάπι έχει φαρμακευτική δράση, οδηγεί πολλούς σε απερίσκεπτη κατανάλωση. Ακόμα πιο γνωστό είναι το «Cinnamon Challenge», όπου κάποιος προσπαθεί να καταπιεί μία κουταλιά

κανέλας χωρίς νερό. Η τεράστια ποσότητα λεπτής σκόνης κάνει την κατάποση σχεδόν αδύνατη και προκαλεί έντονο βήχα, πνιγμονή και συχνά εισρόφηση του υλικού στους πνεύμονες. Η κατάσταση αυτή μπορεί να οδηγήσει σε φλεγμονή, πνευμονία ή ακόμα και σε αναπνευστική ανεπάρκεια. Παρόμοιοι κίνδυνοι εμφανίζονται και σε άλλες προκλήσεις, όπως το «Tide Pod Challenge», κατά το οποίο οι συμμετέχοντες δαγκώνουν ή καταπίνουν κάψουλες απορρυπαντικού. Όταν η κάψουλα σπάσει στο στόμα, η ξαφνική απελευθέρωση του πολύ συμπυκνωμένου απορρυπαντικού αυξάνει τις πιθανότητες κατάποσης ή εισρόφησης του υγρού στους πνεύμονες – κάτι που μπορεί να προκαλέσει χημικά εγκαύματα, πνιγμό ή αναπνευστική δυσχέρεια. Το κοινό στοιχείο όλων αυτών των προκλήσεων είναι ότι ωθούν τους συμμετέχοντες να τοποθετούν στο στόμα τους ουσίες και αντικείμενα που δεν προορίζονται για κατάποση και συχνά έχουν φυσικές ιδιότητες που ευνοούν την απόφραξη του αεραγωγού. Η πίεση για συμμετοχή, ο φόβος κοινωνικού αποκλεισμού και η επιθυμία προβολής οδηγούν πολλούς εφήβους σε ενέργειες που μπορεί να αποβούν μοιραίες. Η πρόληψη απαιτεί συνδυασμό ενημέρωσης και πρακτικών δεξιοτήτων. Οι γονείς και οι εκπαιδευτικοί χρειάζεται να γνωρίζουν τις σύγχρονες διαδικτυακές τάσεις και να συζητούν ανοιχτά με τα παιδιά για τους κινδύνους. Παράλληλα, η εκπαίδευση στις πρώτες βοήθειες, ιδίως στις τεχνικές αντιμετώπισης πνιγμονής και στην ΚΑΡΠΑ, μπορεί να σώσει ζωές. Η αναγνώριση των συμπτωμάτων, η γρήγορη αντίδραση και η αυτοπεποίθηση στην εφαρμογή των σωστών κινήσεων αποτελούν κρίσιμα στοιχεία. Συνολικά, η πνιγμονή λόγω τροφής ή ξένων σωμάτων παραμένει ένας σημαντικός κίνδυνος, ο οποίος επιβαρύνεται επιπλέον από νέες επικίνδυνες συμπεριφορές, που διαδίδονται στα social media. Με περισσότερη ενημέρωση, υπεύθυνη χρήση των ψηφιακών μέσων και καλύτερη εκπαίδευση του κοινού, μπορούμε να μειώσουμε σημαντικά αυτό το πρόβλημα και να προστατεύσουμε ιδιαίτερα τις πιο ευάλωτες ομάδες. u

| περί υγείας | 27

Πνιγμονη_R.indd 27

11/12/2025 10:51:04 πμ

Γιατί τα εμβόλια είναι λιγότερο αποτελεσματικά σε άτομα άνω των 65 ετών; Πώς η εξέλιξη της επιστήμης μπορεί να ανοίξει τον δρόμο για μια νέα εποχή εξατομικευμένων εμβολίων και θεραπειών, που θα λαμβάνουν υπόψη την ηλικία και τη μοναδική «υπογραφή» του ανοσοποιητικού κάθε ατόμου.

αθώς πλησιάζει η εποχή της γρίπης και ξεκινά ο ετήσιος εμβολιασμός, μια νέα, πρωτοποριακή μελέτη από το Ίδρυμα Allen (Allen Institute) έρχεται να ρίξει φως σε ένα από τα πιο σημαντικά ερωτήματα της ιατρικής: γιατί τα εμβόλια έχουν συνήθως πιο αδύναμη δράση στους ανθρώπους άνω των 65 ετών; Η απάντηση δεν βρίσκεται απλώς στη φθορά του σώματος ή στη χρόνια φλεγμονή που συχνά συνοδεύει το γήρας. Αντίθετα, φαίνεται πως ο ίδιος ο τρόπος με τον οποίο το ανοσοποιητικό μας σύστημα «ωριμάζει» με την ηλικία αλλάζει ριζικά –και με προβλέψιμο τρόπο. Αυτές οι αλλαγές δεν είναι παθολογικές, είναι ένα φυσιολογικό, αναπόφευκτο κομμάτι της ανθρώπινης γήρανσης. Η καθηγήτρια Θεραπευτικής - Επιδημιολογίας - Προληπτικής Ιατρικής, παθολόγος, (Θεραπευτική Κλινική Ιατρικής Σχολής ΕΚΠΑ, Νοσοκομείο Αλεξάνδρα) Θεοδώρα Ψαλτοπούλου και η Αλεξάνδρα Σταυροπούλου (βιολόγος), συνοψίζουν τα κυριότερα σημεία της μελέτης. Σε μια μελέτη που δημοσιεύθηκε πρόσφατα στο κορυφαίο επιστημονικό περιοδικό «Nature», οι ερευνητές ανέλυσαν δείγματα από 96 υγιείς εθελοντές ηλικίας 25 έως 65 ετών, τους οποίους παρακολούθησαν για περισσότερο από δύο χρόνια. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, οι συμμετέχοντες εμβολιάζονταν κάθε χρόνο για τη γρίπη, ενώ οι επιστήμονες συνέλεγαν και ανέλυαν τακτικά δείγματα αίματος, με τη βοήθεια εξαιρετικά προηγμένων τεχνολογιών, όπως η μονοκυτταρική αλληλούχιση RNA (single-cell RNA sequencing), η πρωτεωμική και η φασματική κυτταρομετρία. Από τα δεδομένα αυτά δημιουργήθηκε ένας Άτλας της Ανθρώπινης Ανοσολογικής Υγείας (Human Immune Health Atlas) –μια τεράστια βάση δεδομένων που καταγράφει 71 διαφορετικούς τύπους ανοσοκυττάρων και πώς αυτά μεταβάλλονται

με το πέρασμα του χρόνου. Ο Άτλας αυτός είναι πλέον ελεύθερα διαθέσιμος σε ερευνητές σε όλο τον κόσμο και θεωρείται το πιο εκτεταμένο εργαλείο που έχει υπάρξει για τη μελέτη της γήρανσης του ανοσοποιητικού. Κεντρικό ρόλο στη μελέτη είχαν τα Τ λεμφοκύτταρα, τα οποία συντονίζουν την άμυνα του οργανισμού και καθοδηγούν τα Β κύτταρα να παράγουν αντισώματα μετά από εμβολιασμό ή λοίμωξη. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι καθώς μεγαλώνουμε, τα Τ λεμφοκύτταρα μνήμης (αυτά που «θυμούνται» προηγούμενες λοιμώξεις) δεν παραμένουν σταθερά, αλλά μετατρέπονται σε μια μορφή που θυμίζει περισσότερο τα Th2 κύτταρα, τα οποία ενεργοποιούν άλλους τύπους ανοσολογικών αντιδράσεων. Αυτή η «μετατόπιση» σημαίνει πως το ανοσοποιητικό σύστημα των μεγαλύτερων ανθρώπων αντιδρά διαφορετικά στα εμβόλια, παράγο-

ντας συχνά πιο αδύναμες και λιγότερο αποτελεσματικές αποκρίσεις. Με απλά λόγια, το εμβόλιο μπορεί να περιέχει τα σωστά ιικά στοιχεία, αλλά αν τα Τ λεμφοκύτταρα δεν «συντονίσουν» σωστά τα Β κύτταρα, τότε ο οργανισμός δυσκολεύεται να δημιουργήσει ισχυρά και μακροχρόνια αντισώματα. Ένα από τα πιο εντυπωσιακά ευρήματα της έρευνας ήταν ότι οι αλλαγές αυτές δεν οφείλονται στη φλεγμονή ή σε χρόνιες λοιμώξεις, όπως πολλοί επιστήμονες πίστευαν μέχρι σήμερα. Η φλεγμονή μπορεί να συνοδεύει τη γήρανση, αλλά προέρχεται από άλλες αιτίες –όχι από την ίδια τη διαδικασία του γήρατος. Αυτό το εύρημα είναι σημαντικό, γιατί υποδηλώνει ότι η γήρανση του ανοσοποιητικού δεν είναι απαραίτητα «παθολογική» ή αποτέλεσμα φθοράς, αλλά μια προγραμματισμένη, φυσική εξέλιξη των κυττάρων του οργανισμού μας. Τα αποτελέσματα της μελέ-

της ανοίγουν νέους δρόμους για την ανασχεδίαση των εμβολίων. Εφόσον γνωρίζουμε πλέον πώς αλλάζουν τα Τ λεμφοκύτταρα με την ηλικία, οι επιστήμονες μπορούν να τροποποιήσουν τα εμβόλια, ώστε να ενεργοποιούν διαφορετικά μονοπάτια του ανοσοποιητικού, αντισταθμίζοντας τις «αδυναμίες» που δημιουργεί η ηλικία. Μια πιθανή κατεύθυνση είναι η χρήση ενισχυτών, ειδικά προσαρμοσμένων για μεγαλύτερες ηλικίες, ή ακόμα και γονιδιακών θεραπειών, όπως η τεχνολογία CRISPR, που θα μπορούσαν να «επαναπρογραμματίσουν» τα Τ λεμφοκύτταρα, ώστε να αντιδρούν όπως τα νεότερα. Αντίστοιχες τεχνικές χρησιμοποιούνται ήδη στην καρκινική ανοσοθεραπεία (CAR-T cells), όπου τα κύτταρα του ίδιου του ασθενούς τροποποιούνται για να επιτίθενται σε όγκους. Πέρα όμως από την πρακτική εφαρμογή στα εμβόλια, αυτή η έρευνα προσφέρει κάτι ακόμα βαθύτερο: έναν χάρτη του πώς το ανοσοποιητικό μας «ωριμάζει» και πώς αυτό επηρεάζει την υγεία μας συνολικά. Οι ίδιες κυτταρικές αλλαγές που περιορίζουν την ανταπόκριση στα εμβόλια μπορεί να κρύβονται πίσω από την αυξημένη ευαισθησία των ηλικιωμένων σε λοιμώξεις ή ακόμα και πίσω από την εμφάνιση ορισμένων ηλικιακά συνδεδεμένων ασθενειών, όπως οι καρδιαγγειακές ή οι νευροεκφυλιστικές. Εν κατακλείδι, η γήρανση του ανοσοποιητικού δεν είναι απλώς μια παρακμή, είναι μια αναπροσαρμογή. Καθώς η επιστήμη αρχίζει να κατανοεί αυτή τη διαδικασία, ανοίγει τον δρόμο για μια νέα εποχή εξατομικευμένων εμβολίων και θεραπειών που θα λαμβάνουν υπόψη την ηλικία και τη μοναδική «υπογραφή» του ανοσοποιητικού κάθε ανθρώπου. u

28 | περί υγείας |

giransi emvolia_L.indd 28

11/12/2025 10:51:27 πμ

ADDS.indd 4

11/12/2025 10:51:47 πμ

ADDS.indd 7

11/12/2025 10:52:31 πμ