Verschijnt twee keer per jaar | Jg. 12 nr. 22 | Dag van de Zorg vzw, Lievestraat 6, 9000 Gent
Dag van de Zorgmagazine over uitdagingen in zorg en welzijn
Jg 12 | oktober 2026
zorg & welzijn
beweegt Doe mee aan de opendeur!
ZA & ZO 20-21 MAART 2027
4
10
18
26
Opendeurdag Thema 2027: #zorgenwelzijnbeweegt
Veranderen Zorgen voor een veranderende samenleving
Ontmoeten De buurt tegemoet
Participeren Een warm nest tijdens en na kanker
2
INHOUD COLOFON inMotion is het magazine van Dag van de Zorg vzw en inMotion verschijnt twee keer per jaar. Redactie: Evelien Chiau, Aline Peeters en Mattias Devriendt Vormgeving: Karlien Beaumont en dotplus Coördinatie: Els De Smedt Werkten mee aan dit nummer: Els De Smedt en Geert Van Hijfte Fotografie: Met dank voor de ingezonden foto’s Verantwoordelijke uitgever: Geert Van Hijfte, Lievestraat 6, Gent Wil je InMotion toegestuurd krijgen of een adreswijziging doorgeven, contacteer dan Karlien Beaumont via karlien@dagvandezorg.be Met dank aan onze partners: Liantis, vdk bank en Flanders Care
04
Thema 2027: Zorg en Welzijn beweegt
06
Trots voor en achter de schermen
09
Open Scholenmarathon 2027
10
Zorgen voor een veranderende samenleving
12
Verandering is mensenwerk
14
Een gezond leven? Elke stap telt!
16
“In de zorg staat niemand stil”
18
De buurt tegemoet
20
“Technologie is geen doel op zich, maar een middel”
22
“Leren zit in ons DNA”
26
Een warm nest tijdens en na kanker
28
Een bewegende sector vol bewogen mensen
31
“We moeten het verhaal over zorg en welzijn veel breder vertellen”
32
Als alles mogelijk was, hoe zouden zorg en welzijn er in 2035 dan uitzien?
INMOTION
Zorg en welzijn in beweging De sector staat nooit stil. Elke dag zetten duizenden professionals, vrijwilligers en mantelzorgers zich met hart en ziel in om mensen te ondersteunen, perspectief te bieden en hen vooruit te helpen. Van jong tot oud, van preventie en begeleiding tot gespecialiseerde hulp: zorg en welzijn bewegen mee met elke levensfase én met de uitdagingen van vandaag.
EEN SECTOR DIE BLIJFT BEWEGEN Met het thema ‘Zorg en welzijn beweegt’ zetten we tijdens deze zestiende editie van Dag van de Zorg een sector in de kijker die voortdurend evolueert. Nieuwe inzichten, technologieën en manieren van werken bieden kansen. Organisaties zoeken elkaar steeds vaker op, medewerkers delen hun expertise en over de grenzen van zorg en welzijn heen ontstaan nieuwe samenwerkingen. Altijd met hetzelfde doel: kwaliteitsvolle en warme zorg en ondersteuning bieden, vandaag én morgen. Maar beweging gaat voor mij over meer dan verandering alleen. Mensen kansen geven, hun deelname aan onze samenleving mogelijk maken, verbinding creëren: dat is de kracht van deze sector.
DE MENSEN ACHTER ZORG EN WELZIJN Tijdens Dag van de Zorg openen opnieuw tal van organisaties hun deuren. Ze tonen niet alleen wat ze doen, maar vooral wie ze zijn. Achter elke organisatie staan mensen met kennis, engagement en passie. Mensen die elke dag opnieuw het verschil maken voor anderen. Als voorzitter van Dag van de Zorg ben ik bijzonder trots dat we die mensen en organisaties opnieuw een podium kunnen geven. Want hun verhalen verdienen het om gezien en gehoord te worden.
LAAT JE INSPIREREN Ook in deze editie van InMotion brengen we zorg en welzijn in beweging. Met boeiende bijdragen en inspirerende interviews laten we verschillende stemmen aan het woord en belichten we het thema vanuit diverse invalshoeken. Veel leesplezier! Voilà. Hoog tijd om zelf wat in beweging te komen. Met een stevig toerke op mijn gravelbike!
Geert Van Hijfte Voorzitter Dag van de Zorg
Zorg die beweegt, maakt ruimte voor mensen We staan voor grote uitdagingen in onze zorg- en welzijnssector. De noden nemen toe en worden alsmaar complexer, terwijl veel organisaties het moeilijk vinden om genoeg personeel te vinden én te houden. Tegelijk ben ik elke dag onder de indruk van hoeveel engagement, toewijding en creativiteit er is op de werkvloer. Met Dag van de Zorg tonen we hoe waardevol werken in zorg en welzijn is. Maar extra personeel alleen zal niet genoeg zijn om de uitdagingen het hoofd te bieden. We moeten ook blijven inzetten op vernieuwing. En daar maken we ruimte voor in het beleid. Met ToekomstZorg geven we organisaties de kans om te experimenteren met nieuwe vormen van zorg en ondersteuning. Voorstellen rond meervoudig werkgeverschap, gedeelde talentenpools en intersectorale teams worden getest op het terrein. Succesvolle ideeën passen we breder toe. Het doel is om de werkdruk te verlichten en medewerkers meer autonomie te geven. Ook nieuwe technologie kan daarbij helpen. Niet om zorgverleners te vervangen wel om de job eenvoudiger te maken met minder administratie, betere ondersteuning en vooral meer tijd voor datgene wat het zorgpersoneel het liefst en het beste doet: zorgen voor mensen. De zorg van morgen heeft verpleegkundigen, zorgkundigen en opvoeders nodig, maar ook digitale experten, technici en ondernemers. Alleen met sterke, diverse teams houden we onze zorg warm, nabij en van hoge kwaliteit. Daarnaast investeren we ook in opleidingen op de werkvloer. We hebben namelijk niet alleen nood aan nieuw personeel – de mensen die er al zijn verdienen perspectief om te groeien. Wie kiest voor zorg en welzijn, moet zijn of haar talenten een hele loopbaan lang kunnen ontwikkelen. Dag van de Zorg brengt die veelzijdigheid prachtig in beeld. Laat u inspireren door de mensen en organisaties in dit magazine. Zij bewijzen dat zorg al voortdurend in beweging is, met een eindeloos potentieel van creativiteit en vernieuwing.
Caroline Gennez Vlaams minister van Welzijn en Armoedebestrijding, Cultuur en Gelijke Kansen
3
4
ZA & ZO 20-21 MAART 2027
INMOTION
Beweeg mee
en toon wat je in huis hebt Op zaterdag 20 en zondag 21 maart 2027 is het Dag van de Zorg! Dé kans om te tonen waar jullie elke dag met hart en ziel aan werken. Open de deuren en laat bezoekers de passie, het talent en de impact ontdekken. Inspireer cliënten, toekomstige collega’s, vrijwilligers en het brede publiek. Samen zetten we jullie aanbod warm, positief en verrassend in de spotlights.
DOE MEE OP ZATERDAG, ZONDAG OF OP BEIDE DAGEN! Je kiest zelf: neem je deel op zaterdag, zondag of op beide dagen? Wil je jouw opendeurdag spreiden? Dat kan! Alles is mogelijk, volledig op maat van jouw organisatie. En dat zonder meerprijs. De openingsuren bepaal je dus helemaal zelf.
INTERESSE OM DEEL TE NEMEN? Ontdek ons aanbod op www.dagvandezorg.be of vraag een offerte op maat via karlien@dagvandezorg.be en schrijf jouw organisatie vandaag nog in.
Scan deze QR-code voor een overzicht van het aanbod en de deelnameprijzen.
Inschrijven kan nog tot en met 31 december 2026 via www.dagvandezorg.be/inschrijven.
TOCH NOG EEN VRAAG? Stuur een mailtje naar info@dagvandezorg.be of bel 09-224 06 84.
NOG TWIJFELS OM DEEL TE NEMEN?
Kom naar de infodag op dinsdag 27 oktober! Ben je er nog niet helemaal uit en wil je graag eerst kennis maken met Dag van de Zorg? Kom dan gerust een kijkje nemen op de infodag. Je krijgt hier alle tips over hoe je een geslaagde opendeurdag organiseert. De infodag gaat door op dinsdag 27 oktober in het gebouw van Liantis te Brussel. We starten om 11u30 met een broodjeslunch en laten ons daarna inspireren door concrete praktijkvoorbeelden en inleefmomenten. Het wordt een boeiende dag waar ook hr- en communicatiemedewerkers ideeën kunnen opdoen, want we zetten extra in op employer branding. Meer info volgt snel op www.dagvandezorg.be.
Waarom deelnemen? Versterk je imago en vergroot je zichtbaarheid Laat zien waar jouw organisatie voor staat en hoe jullie het verschil maken. Dag van de Zorg is hét moment om trots je maatschappelijke rol te tonen.
Trek nieuw talent aan Geef toekomstige medewerkers, stagiairs en vrijwilligers de kans om jullie van dichtbij te leren kennen. Een unieke kans om hen warm te maken voor een job of stage binnen jullie werking.
Verbind met je buurt en breid je netwerk uit Leg waardevolle contacten met buurtbewoners, lokale beleidsmakers, scholen en andere organisaties. Openheid schept vertrouwen én versterkt je lokale verankering.
Stimuleer trots en betrokkenheid bij je team Medewerkers bloeien open wanneer ze hun werk kunnen tonen. Het verhoogt hun motivatie en versterkt het teamgevoel.
Professionele ondersteuning inbegrepen Je staat er niet alleen voor. Het ervaren team achter Dag van de Zorg biedt praktische hulp, communicatiemateriaal op maat en zorgt voor brede media-aandacht.
5
6
Twee deelnemende organisaties blikken tevreden terug op hun Dag van de Zorg
Trots voor en achter
de schermen
Op zaterdag 20 en zondag 21 maart 2027 zetten zorg- en welzijns organisaties in heel Vlaanderen en Brussel opnieuw hun deuren open voor het brede publiek. Wat blijft daarvan hangen als de laatste bezoeker vertrokken is? Medewerkers van AZ Delta en Zorgbedrijf Meetjesland vertellen hoe ze hun Dag van de Zorg planden en waarom ze beiden al jaren vaste deelnemers zijn.
Zorgbedrijf Meetjesland Voor hun deelname aan Dag van de Zorg in 2026 stippelden Stefanie Clement (coördinator thuiszorg) en Lucie Meire (woonzorgcoördinator WZC Ter Hollebeke) van Zorgbedrijf Meetjesland samen één parcours uit. Dat parcours doopten ze om tot ‘de levensroute’: zorg die naadloos in elkaar overloopt. De eerste stopplaats was voorbehouden voor de thuiszorgdiensten. “Er kwamen zowel bestaande klanten langs als nieuwsgierige buurtbewoners en potentiële nieuwe klanten die gericht uitleg kwamen vragen”, vertelt Stefanie. “Onze medewerkers namen het voortouw, want zij zijn de ambassa-
deurs. Mensen weten dat we zorg aanbieden, maar eigenlijk doen onze collega’s van de gezinszorg zoveel meer: ze bereiden maaltijden, doen boodschappen of zorgen ervoor dat iemand nog eens buitenshuis een koffie kan gaan drinken. Dag van de Zorg geeft ons de kans om mensen ook die kant van de job te tonen. Ik zag mijn collega’s helemaal opbloeien omdat ze vol trots mochten vertellen over hun job, over datgene waar ze dag in dag uit mee bezig zijn.” In het woonzorgcentrum namen Lucie en haar collega’s de rondleidingen voor hun rekening. “We wilden mensen een inkijk
bieden in onze dagelijkse werking en hen tegelijk ook wat sensibiliseren”, licht Lucie toe. “Een woonzorgcentrum wordt nog vaak gezien als een plek waar ouderen wegkwijnen, waardoor bezoekers steeds onder de indruk zijn van de levendige sfeer die hier hangt.” Een van de haltes op het parcours was de beschermde afdeling, waar ouderen met dementie verblijven. “Ook hierover bestaan heel wat misverstanden, maar eigenlijk is dat gewoon een afdeling zoals een andere, met wat meer begeleiding.” Maar de grootste publiekstrekker, dat was rusthuishond Bez. “De bezoekers zagen hem net zo graag komen als de bewoners”, lacht Lucie. Wat Stefanie en Lucie het meest bijblijft, is het effect dat Dag van de Zorg had op hun collega’s. “Het was een warme dag, en dat kwam zeker niet alleen door de zon. Je kon gewoon voelen hoe fier onze medewerkers waren.”
“Dag van de Zorg geeft ons de kans om mensen een andere kant van de job te tonen.” Stefanie Clement
INMOTION
7
AZ Delta Events- en brandingmedewerker Marc Van Hooreweder zette al vijf keer zijn schouders onder Dag van de Zorg bij AZ Delta. Omdat het ziekenhuis vier campussen telt (twee in Roeselare, één in Torhout en één in Menen), komt telkens een andere locatie aan bod. “Elke campus legt zijn eigen accent, en dat maakt het net interessant”, vertelt hij. “Elke bezoeker die we tijdens Dag van de Zorg krijgen, is een geïnteresseerde bezoeker. Achteraf sturen we een enquête uit, en daaruit blijkt dat 95 procent van de bezoekers heel tevreden is. Die 95 procent vertelt dat ook verder, waardoor we een pool van ambassadeurs krijgen.” AZ Delta heeft al enkele jaren een vaste formule voor Dag van de Zorg: bezoekers schrijven zich in voor een tijdslot en wandelen op eigen tempo een uitgestippeld parcours met een twintigtal stopplaatsen. “Elke dienst stelt zich voor met een demo en een korte pitch. De vragen komen daarna vanzelf. Mensen beseffen vaak pas na hun bezoek hoeveel verschillende profielen in een ziekenhuis aan de slag zijn. Daarom zetten we bewust minder voor de hand liggende diensten in de kijker.”
Ook kinderen zijn heel welkom, en dat is geen toeval. “Een ziekenhuis hoeft voor kinderen geen onbekende of spannende plek te zijn. Door hen tijdens de Dag van de Zorg op een speelse manier te laten kennismaken met onze medewerkers en werking verlagen we alvast de drempel. Tegelijk creëren we zo een fijne uitstap voor het hele gezin.” Collega’s overtuigen om deel te nemen aan Dag van de Zorg is soms niet evident, maar de ervaring leert Marc dat het enthousiasme snel de bovenhand neemt. “Een ziekenhuis sluit nooit, dus de organisatie van zo’n grote opendeurdag is uiteraard intens. Maar eens we vertrokken zijn, moet ik collega’s eerder afremmen dan aanmoedigen”, lacht hij. “Na afloop is iedereen steeds welkom om samen een glas te drinken en nog dezelfde avond stuur ik een mailtje met de bezoekersaantallen en enkele reacties van bezoekers. Die nazorg vind ik heel belangrijk. De Merci-box van Dag van de Zorg was hier ook een enorm succes, net omdat zoiets ervoor zorgt dat medewerkers zich extra gewaardeerd voelen.”
“Mensen beseffen vaak pas na hun bezoek hoeveel verschillende profielen in een ziekenhuis aan de slag zijn.” Marc Van Hooreweder
Tekst Evelien Chiau
8
INMOTION
OPEN
ONDERWIJS ZET ZORG EN WELZIJN IN DE KIJKER
SCHOLEN MARATHON Powered by Dag van de Zorg
15 TOT 21 MAART 2027
OPEN SCHOLENMARATHON 2027 Onderwijs zet zorg & welzijn opnieuw in de kijker Tijdens de Week van de Zorg slaan universiteiten, hogescholen, graduaatsopleidingen, CVO’s en secundaire scholen opnieuw de handen in elkaar voor een nieuwe Open Scholenmarathon. Met de steun van GO! onderwijs van de Vlaamse Gemeenschap en Katholiek Onderwijs Vlaanderen zetten zij een week lang de kracht van zorgonderwijs in de spotlight, powered by Dag van de Zorg vzw.
Opleidingsaanbod tonen?
Zet jouw opleiding in de kijker tijdens de Week van de Zorg! De zorgprofessionals van morgen zitten vandaag nog op de school banken. Daarom nodigen we alle onderwijsinstellingen met een zorg- en welzijnsaanbod uit om deel te nemen aan de Week van de Zorg. Universiteiten, hogescholen, graduaatsopleidingen, CVO’s en secundaire scholen tonen tijdens deze week hun opleidingsaanbod en laten leerlingen, scholieren en zij-instromers kennismaken met de vele mogelijkheden binnen de sector. Van maandag 15 tot en met zondag 21 maart 2027 openen onderwijs instellingen hun deuren voor het brede publiek. Dat kan met een klassieke opendeurdag, een openlesdag, workshops, een infobeurs samen met het werkveld of een andere inspirerende activiteit. Zo krijgen studiekiezers een unieke inkijk in de verschillende opleidingen en ontdekken ze welke toekomstmogelijkheden zorg en welzijn te bieden hebben.
Opleidingsaanbod ontdekken? Ga op bezoek en neem deel aan de Open Scholenmarathon!
Wil je ontdekken hoe veelzijdig en toekomstgericht de opleidingen in zorg en welzijn zijn? Ben je een leerkracht in het secundair onderwijs die leerlingen wilt laten proeven van deze veelzijdige sector? Of heb je interesse om als zij-instromer de overstap te maken? Neem dan zeker deel aan de Open Scholen marathon en maak van de Week van de Zorg een boeiende belevenis. Ontdek alle activiteiten en deelnemende scholen vanaf 25 januari op www.dagvandezorg.be/ open-scholenmarathon2027 of scan de QR-code.
Dag van de Zorg bundelt alle initiatieven, zorgt samen met jullie voor de promotie en brengt de activiteiten onder de aandacht van een breed publiek. Samen zetten we niet alleen de sector maar ook de opleidingen die haar toekomst vormgeven een hele week lang in de kijker. Doe mee en inspireer de zorgprofessionals van morgen.
Onderwijsinstellingen met een aanbod zorg- en welzijnsopleidingen kunnen nu al inschrijven. Deelname is gratis, promomateriaal is personaliseerbaar en kan gedownload worden. Inschrijven doe je via www.dagvandezorg.be/ inschrijvingscholen.
In samenwerking met: en de onderwijskoepels GO! en Katholiek Onderwijs Vlaanderen
9
10
#VERANDEREN
Een dubbelinterview met Karine Moykens en Geert Van Hootegem
Zorgen voor een
veranderende samenleving
Zorg en welzijn staan voor grote veranderingen. We worden ouder, leven langer en hebben andere verwachtingen van de sector. Tegelijk krimpt de beroepsactieve bevolking. Hoe houden we de zorg dan betaalbaar, menselijk en werkbaar? Arbeidssocioloog Geert Van Hootegem en Karine Moykens, secretaris-generaal van het Departement Zorg, buigen zich over het topic.
Wat is volgens jullie vandaag de grootste verandering die op de zorg afkomt? Geert: “De demografische verandering. Dat klinkt misschien als een klassieker, maar we onderschatten de impact ervan. Er zijn steeds minder mensen tussen 18 en 65 jaar en meer 65-plussers. Tegen 2040 daalt de beroepsactieve bevolking met bijna tien procent. Minder mensen moeten dus voor meer mensen zorgen.” Karine: “Voor mij is het vooral de combinatie van verschillende ontwikkelingen. Vergrijzing en verzilvering zijn geen nieuwe verhalen, maar ze komen samen met multimorbiditeit, chronische aandoeningen, mentale kwetsbaarheid, een krappe arbeidsmarkt, milieufactoren én burgers die andere verwachtingen hebben. Mensen willen meer inspraak, maatwerk en levenskwaliteit. Dat alles beïnvloedt elkaar.”
Wat betekent die veranderende zorgvraag concreet voor de manier waarop we zorg verlenen?
“Goede praktijk is pas echt waardevol als je ze kunt delen en elders kunt toepassen. Karine Moykens
Karine: “Vroeger was een zorgvraag meer afgebakend: welke behandeling heb ik nodig voor dit probleem? Vandaag gaat het veel vaker over verschillende aandoeningen die samenkomen, gecombineerd met sociale, psychologische en praktische noden. Dat betekent ook een verschuiving van cure naar cure én care. Het uiteindelijke doel blijft hetzelfde: mensen helpen om een betekenisvol leven te leiden.”
Geert: “Dit klinkt misschien vreemd, maar: mensen voetballen meer dan ooit en toch zijn er steeds minder voetbalclubs. Ook dát zegt iets over hoe we ons sociale leven vandaag organiseren.”
Wat zit er achter die veranderingen? Geert: “Onze samenleving is veel meer versnipperd geraakt. Gezinnen zijn kleiner en diverser geworden, mensen wonen vaker alleen en relaties en gezinnen veranderen. Daardoor is ook de informele zorg minder vanzelfsprekend. Vroeger konden partners, kinderen of buren gemakkelijker op elkaar terugvallen. Vandaag staat die zorg veel meer onder druk.” Karine: “Mensen worden steeds ouder en willen langer zelfstandig en actief blijven. Dat is positief, maar het vraagt wel dat we zorg anders organiseren.”
Wat moet er dan concreet veranderen? Geert: “We moeten af van de silo’s. Specialisatie is belangrijk, maar als iedereen alleen vanuit zijn eigen discipline kijkt, wordt samenwerken moeilijk. Het is als het fluisterspel: iedereen geeft een stukje door, maar onderweg gaat de samenhang verloren. Daarom moet de generieke component groter worden, en dat start al in de opleidingen. Waarom zouden studenten verpleegkunde en vroedkunde niet al tijdens hun opleiding leren hoe ze rond één persoon kunnen samenwerken?”
INMOTION
Karine: “Die samenwerking stopt niet bij de professionals. Als iemand thuis zorg nodig heeft, spelen ook familie, buren, welzijnswerkers en vrijwilligers een rol. Daarom moeten we niet alleen kijken naar welke zorg iemand nodig heeft, maar ook naar de omgeving waarin die persoon leeft. In een zorgzame buurt kunnen al die vormen van ondersteuning beter op elkaar aansluiten, zodat mensen zo lang mogelijk in hun vertrouwde omgeving kunnen blijven.” Geert: “We hebben de voorbije decennia veel zorg georganiseerd rond voorzieningen. Maar als je bijvoorbeeld een woonzorg centrum bouwt voor één specifieke zorgvraag, creëer je een eiland. We moeten dus meer kijken naar wat een buurt nodig heeft en hoe verschillende vormen van ondersteuning daar kunnen samenkomen. En precies daar zijn experimenten nodig om uit te zoeken hoe dat in de praktijk kan werken.”
Jullie zijn beiden betrokken bij ToekomstZorg, een traject dat ruimte maakt voor dit soort experimenten. Wat willen jullie daaruit leren? Karine: “We willen vooral ontdekken welke nieuwe manieren van werken een verschil maken. Daarom creëren we vanuit het Departement Zorg ruimte om te experimenteren. Via regelluwte kunnen de twaalf projecten tijdelijk afwijken van bepaalde
bestaande regels en procedures. Ze worden drie jaar lang wetenschappelijk opgevolgd. Zo verzamelen we niet alleen goede ideeën, maar zien we ook wat echt resultaat oplevert.” Geert: “De Boomgaard in Kessel-Lo is alvast een veelbelovend pilootproject. Men wil er in een buurtgericht woonproject verschillende zorg- en welzijnsvragen samenbrengen: ouderen, mensen met mentale problemen, mensen met een verslavingsproblematiek ... Dat past vandaag niet netjes in één hokje. En net daarom is het interessant.” Karine: “Ja, inderdaad. Al wil ik benadrukken dat een goede praktijk pas echt waardevol is als je ze kunt delen en elders kunt toepassen. Daarom kijken we bij ToekomstZorg niet alleen naar wat werkt, maar ook naar wat schaalbaar is.” Geert: “En we kijken uiteraard ook naar wat níét werkt. We zijn soms zo bang om mislukkingen te delen, terwijl anderen daar net veel uit kunnen leren. Daarom is ontmoeting zo belangrijk. Als verschillende sectoren, organisaties en professionals elkaar leren kennen, ontstaan er vaak spontaan nieuwe samenwerkingen. Dat zien we ook binnen ToekomstZorg: de gesprekken tussen de officiële momenten door zijn soms even interessant als wat er op het programma staat.”
11
“Als iedereen alleen naar zijn eigen stukje kijkt, verliezen we het geheel uit het oog.” Geert Van Hootegem
Waar halen jullie zelf inspiratie? Karine: “Voor mij begint inspiratie bij mensen die de complexiteit van onze samenleving niet ontkennen, maar zich er ook niet door laten verlammen. Ik ga daarom veel op het terrein. Als ik beleid maak, wil ik weten wat er echt gebeurt. Onlangs werd ik nog bewogen door de Tubbehuizen, omdat bewoners er niet alleen zorg ontvangen maar ook mee beslissen en iets kunnen betekenen voor elkaar. Zo wordt zorg meer een gedeelde verantwoordelijkheid.” Geert: “Ik haal mijn inspiratie dan weer vaak uit hoe mensen samenwerken. Ik ben daar zelfs een beetje een freak in. Als ik met mijn vrouw in een restaurant zit, kijk ik automatisch hoe het personeel georganiseerd is: wie doet wat, hoe lopen de processen, waar werkt het goed en waar kan het beter?” Karine: “Inspiratie hoeft niet altijd uit grote theorieën of beleidsplannen te komen. Soms begint ze gewoon bij goed kijken naar hoe mensen met elkaar samenwerken.”
Tekst Aline Peeters
12
Liantis en vdk bank brengen twee werelden samen
Verandering is mensenwerk De zorg- en welzijnssector verandert in een razendsnel tempo, op meerdere vlakken tegelijk. Enerzijds is er de harde druk van besparingen, een krappe arbeidsmarkt en nieuwe regelgeving rond data en AI. Anderzijds weegt de zachte druk van permanente bereikbaarheid, een hoge werkdruk en verandermoeheid. In heel wat organisaties worden die twee sporen door verschillende mensen aangestuurd, waardoor ze te weinig met elkaar in aanraking komen. vdk bank en Liantis werken samen om die twee werelden te verbinden. Mattias Dessein (Liantis) en Pieter Van Steenkiste (vdk bank) leggen uit waarom dat nodig is.
“Ik vind het belangrijk dat we als bank kunnen bijdragen aan hoe organisaties verder groeien, en dan niet enkel door hun rekeningen te beheren.” Pieter Van Steenkiste
“De zorg- en welzijnssector moet zich voortdurend heruitvinden, en dat op verschillende vlakken”, vertelt Mattias Dessein, Service Delivery Manager Grote Ondernemingen bij Liantis. “De financiële druk neemt toe, terwijl zorgvragen net complexer worden en de vergrijzing verder doorzet. Organisaties moeten dus steeds meer doen met steeds minder mensen.
Innovatie en AI kunnen daarbij helpen, bijvoorbeeld bij verslaggeving en administratie, maar het blijft een heel menselijk beroep en dat zal het ook altijd blijven. De vraag is hoe je je medewerkers meeneemt in al die veranderingen.” Daar wringt vaak de schoen, merkt hij: “Je zit met drie, vier generaties op de werkvloer,
INMOTION
13
“Werk en privé lopen meer dan ooit door elkaar, in beide richtingen. Een leidinggevende die daar bewust mee omgaat, de juiste signalen opvangt en het gesprek aangaat, maakt echt het verschil.” Mattias Dessein
allemaal met andere noden en verwachtingen. Dat maakt het best complex. Daarom is het zo belangrijk om binnen een organisatie steeds kort bij je werknemers te staan: wat leeft er, en wat doet een verandering met mensen?” Vooral de rol van de leidinggevende is daarbij cruciaal, benadrukt hij: “Werk en privé lopen meer dan ooit door elkaar, in beide richtingen. Een leidinggevende die daar bewust mee omgaat, de juiste signalen opvangt en het gesprek aangaat, maakt echt het verschil, zeker in tijden van verandering. En precies daar helpt Liantis als specialist in preventie en welzijn op het werk bij.” Ook voor Pieter Van Steenkiste, relatiebeheerder bij vdk bank, draait het uiteindelijk om mensen. Hij maakte zelf bewust de overstap. “Bij de grootbanken draait alles om cijfers: hoe meer een klant opbrengt, hoe interessanter die is. Zorg- en welzijns organisaties krijgen dan minder aandacht en continu andere contactpersonen, ook al is het menselijke aspect daar net zo belangrijk.” Bij vdk bank ligt dat anders, zegt hij, met wortels die een eeuw teruggaan. “De bank is ontstaan vanuit
arbeidersbewegingen, aangezien arbeiders vroeger nergens anders terechtkonden. Die mensgerichtheid is nooit verdwenen, integendeel zelfs.” Die persoonlijke aanpak vertaalt zich ook naar hoe vdk bank met klanten omgaat, zorgorganisaties incluis. “We blijven inzetten op mensen op het terrein, ook voor spelers zonder winstbejag”, zegt Pieter. “Andere banken kiezen voor minder kantoren en grotere klantenportefeuilles per medewerker. Wij geloven dat iedereen, groot of klein, dezelfde service verdient. Hoewel vdk bank eigenlijk op het zogenaamde ‘harde spoor’ van de cijfers zit, proberen we dat zo menselijk mogelijk te houden. Net daarom vind ik het belangrijk dat we als bank ook kunnen bijdragen aan hoe organisaties verder groeien, en dan niet enkel door hun rekeningen te beheren.” Dat ‘harde’ en ‘zachte’ spoor samen brengen, is precies waar Liantis en vdk bank samen op inzetten. Begin maart nodigen ze directies uit zorg en welzijn uit in Gent (precieze datum en locatie to be confirmed)
Pieter Van Steenkiste
om die twee werelden te verbinden. Tijdens Change in de zorg nemen ze aanwezigen mee in hun geïntegreerde visie op technologie, data en mens. Een toonaangevend Belgisch AI-bedrijf toont wat technologie vandaag kan betekenen voor de sector, en waarom die staat of valt met de mensen die ermee werken. vdk bank laat zien hoe je digitaal verandert met respect voor privacy en persoonsgegevens, en Evy Sadicaris van Liantis licht toe wat permanente bereikbaarheid en het tempo van verandering doen met medewerkers, teams en organisaties. Er wordt afgesloten met een walking dinner met de sprekers en collega’s uit de sector. Interesse? Mail naar events@liantis.be voor meer info.
Met dank aan onze partners:
Mattias Dessein
Tekst Evelien Chiau
14
Een veranderende kijk op gezondheid
#BEWEGEN
Een gezond leven?
Elke stap telt! “De homo sapiens die de hele dag op een steen zat, heeft het niet gehaald.” Luc Lipkens, senior stafmedewerker beweging van het Vlaams Instituut Gezond Leven, heeft een punt: ons lichaam is gemaakt om te bewegen. Samen met algemeen directeur Linda De Boeck vertelt hij waarom een gezonde dosis beweging zoveel meer is dan sporten, en waarom de kleine beetjes wel degelijk tellen.
Luc Lipkens en Linda De Boeck geven alvast het goede voorbeeld door in beweging te blijven.
INMOTION
15
“We willen gezond leven haalbaar maken voor iedereen, ook voor mensen die extra drempels ervaren.” Linda De Boeck
Linda, wat is het Vlaams Instituut Gezond Leven precies? Linda: “Wij zijn een expertisecentrum dat al 35 jaar gezond leven in Vlaanderen wil bevorderen en zo bijdragen aan de levenskwaliteit van alle Vlamingen, met bijzondere aandacht voor mensen in kwetsbare situaties. Mensen denken soms dat we enkel
informatie geven, maar eigenlijk is Gezond Leven een heel praktijkgerichte organisatie. We ontwikkelen concrete materialen en methodieken, ondersteunen professionals en adviseren de Vlaamse overheid bij beleidsvorming. Vandaag zijn we met zo’n 49 medewerkers.”
Als jullie het woord ‘bewegen’ horen, waar denken jullie dan aan? Luc: “Aan mijn werk, vrees ik. (lacht) Als expert in alles wat met bewegen te maken heeft, probeer ik mensen meer te laten bewegen en lang stilzitten te ontmoedigen.” Linda: “Ik denk aan onze Bewegings driehoek en de slogan ‘elke stap telt’. Ik sport zelf niet, maar vind het wel belangrijk om in beweging te blijven. Maar ook onze mentale spier moeten we blijven trainen: kunnen omgaan met veranderingen en jezelf blijven uitdagen, dat is voor mij evengoed bewegen.”
Jullie zeggen bewust ‘bewegen’ en niet ‘sporten’. Waarom?
naar drie zaken: drijfveren, competenties en context. Zo’n zeventig procent van de Vlamingen wil meer bewegen. De motivatie is er dus, maar je moet het ook kunnen én je omgeving moet het mogelijk maken.” Linda: “We kijken ook verder dan het individu. Je kunt iemand twintig tips geven, maar als de omgeving tegenwerkt, verandert er weinig. Kun je zwemmen? Is er een zwembad in de buurt? Kun je de lessen betalen? Voel je je veilig om naar huis te fietsen? Ook werk, gezin en financiële mogelijkheden spelen mee. We willen gezond leven haalbaar maken voor iedereen, ook voor mensen die extra drempels ervaren.”
En wat willen jullie meegeven aan iemand die meer wil bewegen? Linda: “Zoek iets wat bij jou past. Bij mij is dat bijvoorbeeld tuinieren.” Luc: “En begin klein. Je hoeft niet ineens tien kilometer te gaan lopen. Elke stap telt, echt.”
Luc: “Omdat bewegen veel ruimer is. Sport is één manier om te bewegen. Maar de trap nemen, wandelen met de hond, fietsen naar het werk, bezig zijn in de tuin of dansen tijdens het stofzuigen telt evengoed. We plakken bewust ook geen cijfers op onze Bewegingsdriehoek. Dit kan beperkend zijn en mensen net ontmoedigen.”
Waarom is bewegen zo belangrijk voor onze gezondheid en levenskwaliteit? Luc: “Ons lichaam is gemaakt om te bewegen, blijkt uit onze evolutie. We hebben onze spieren nodig om onze broek ’s morgens aan te doen, een kind op te pakken of niet te vallen. Hetzelfde geldt voor onze botten, ons hart en onze longen. Maar bewegen heeft ook minder voor de hand liggende effecten: het draagt bij aan een gezonde stoelgang, zorgt voor een goede nachtrust, ondersteunt onze cognitieve functies en helpt stress en angst te verminderen.
We weten allemaal dat bewegen gezond is. Waarom is de stap van weten naar doen dan zo moeilijk? Luc: “Motivatie is maar één stukje van de puzzel. Binnen Gezond Leven kijken we
“Sport is één manier om te bewegen. Maar de trap nemen, wandelen met de hond, fietsen naar het werk, bezig zijn in de tuin of dansen tijdens het stofzuigen telt evengoed.” Luc Lipkens
Tekst Aline Peeters
16 Vijf zorgprofielen door de jaren heen
“In de zorg staat niemand stil” Een verpleegkundige die al eens loodgieter speelt. Een thuiszorgmedewerker die naast de was ook levensvragen ophaalt. Een buurtzorgcoördinator die haar liefde voor eten achterna gaat. Een medewerker uit een woonzorgcentrum die honderd bewoners verhuisde. Een teamcoach uit de jeugdzorg die ontdekte dat kwetsbaarheid soms de grootste kracht is. Vijf profielen, vijf verhalen over wat zorgen vandaag betekent.
MARLEEN MORTELMANS
TEAMCOACH WONEN EN LEVEN BIJ RESIDENTIE RUGGEVELD Het werkpaard Voor Marleen Mortelmans kreeg het woord ‘bewegen’ vorig jaar een heel letterlijke betekenis. Haar woonzorgcentrum verhuisde naar een nieuw gebouw aan de overkant van de straat. Samen met 102 bewoners maakte ze de oversteek. Vandaag loopt ze nog altijd van het eerste naar het vierde verdiep en weer terug. Als teamcoach Wonen en Leven bestaat haar werkdag uit mensen ondersteunen en hun vragen beantwoorden. “En ja, soms ook uit vuurtjes blussen”, lacht ze. Dat de sector de voorbije jaren veranderd is, valt niet te ontkennen volgens Marleen. “Bewoners blijven langer thuis en zetten vaak pas de stap naar een woonzorgcentrum wanneer ze veel hulp nodig hebben. De zorg wordt zwaarder, terwijl de handen op de werkvloer schaarser worden.” Wat haar na meer dan twintig jaar nog altijd drijft? “Het menselijk contact. Steek mij niet achter een computer, ik moet kunnen praten én luisteren.”
NASCA DE BACKER
BUURTZORGCOÖRDINATOR HORECA BIJ KOMBINE De foodie Tien jaar lang was Nasca De Backer buurtzorgcoördinator in een dienstencentrum. Nu is ze verantwoordelijk voor twee van de acht Kombine-buurtbistro’s, met nog meer op de planning. Een extreme carrièreswitch? “Ja en nee. Privé was ik al langer met food bezig en volgde ik een koksopleiding, maar de seniorenwerking wilde ik ook niet volledig vaarwel zeggen.” En inderdaad: als een vaste klant plots veel minder komt eten, heeft Nasca dat nog altijd in de gaten. “Zo’n dingen meld ik nog steeds aan de nieuwe zorgcoördinator.” Met Kombine wil ze het klassieke imago van de ouderenwerking achter zich laten. “Iedereen is welkom, van buurt bewoners en gezinnen tot passanten die zin hebben in iets lekkers.” Op het menu staan frisse gerechten à la carte, aangevuld met suggesties van de chef. “We bewegen mee met onze tijd”, glimlacht Nasca.
INMOTION
KEILA DE CRUZ
THUISZORGMEDEWERKER BIJ ZORGBEDRIJF ANTWERPEN
17
#ZORGEN
De bezige bij Keila De Cruz is graag in beweging. Dat is meteen duidelijk wanneer ze haar job en zichzelf omschrijft: “Ik heb geen zittend gat.” In blokken van twee uur probeert ze zoveel mogelijk gedaan te krijgen: wassen, boodschappen doen, afspraken regelen, rekeningen betalen, koken ... Maar minstens zo waardevol is het gesprek tussendoor. Veel van haar klanten zijn alleen, dus vraagt Keila naar hun leven en verhalen. “Ik wil graag de context kennen en durf wel eens directe vragen stellen.” Intussen wordt de job steeds digitaler en minder voorspelbaar. Ook de administratie verandert mee, met nieuwe systemen en manieren van werken. Keila heeft er haar eigen strategie voor: niet te lang blijven hangen bij wat verandert. “Voor alles wat verandert, pas ik mij aan. We moeten onszelf flexibel maken.”
BART VAN DE VELDE
THUISVERPLEEGKUNDIGE BIJ ZORGBEDRIJF ANTWERPEN De kameleon “Thuisverpleging is meer dan een spuitje geven en kousen aandoen.” Bart Van de Velde weet waarover hij spreekt. In de 36 jaar dat hij als thuisverpleger aan de slag is, zag hij zijn job steeds veelzijdiger worden. “Sociaal assistent, luisterend oor, elektricien, loodgieter … Ik noem mezelf soms een kameleon”, grinnikt hij. Tegelijk maakte zijn vak de voorbije decennia een flinke technische sprong. Vacuümtherapie, sondevoedings pompen, dialyse, palliatieve zorg: steeds meer behandelingen kunnen gewoon thuis. “Stilstaan is geen optie.” Ook Bart zelf blijft in beweging, al noemt hij zich met een knipoog ‘van de oude stempel’. Digitale registraties en AI zijn na 36 jaar dienst niet meteen zijn natuurlijke habitat. “Twintig jaar geleden kon ik een computer aan- en uitzetten, en dat was het.” Toch leert hij graag bij van jongere collega’s en studenten. En die komen op hun beurt – zelfs na hun opleiding – bij hem aankloppen voor advies. “Dan denk ik: ik doe toch iets goed.”
KIM VAN DEN BOSSCHE
TEAMCOACH JEUGDZORG BIJ CBJ DE WENDING De voelspriet Kim Van den Bossche heeft als teamcoach in de jeugdzorg een duidelijke missie: zorgen dat anderen hun werk goed kunnen doen. “Zij proberen op hun beurt jongeren zo goed mogelijk voor te bereiden op het leven na hun achttiende.” Toch blijft Kim actief betrokken bij het leven in de leefgroep. “Dat vond ik vroeger ook fijn bij mijn leidinggevenden. En zo weet je wat er leeft.” Wat er leeft bij jongeren, verandert voortdurend. “Ze brengen een groot deel van hun leven online door. Wat er op TikTok of Snapchat gebeurt, blijft voor begeleiders soms een blinde vlek.” Een recente crisis deed Kim ook anders naar haar eigen rol kijken. Eerst zocht ze naar de juiste aanpak, tot bleek dat een eerlijk gesprek meer in beweging zette. “Je kan honderd methodieken hebben, maar soms werkt niets beter dan jezelf kwetsbaar opstellen.” Tekst Aline Peeters
18
De buurt tegemoet
OC Cirkant bouwt bruggen tussen zorg en buurt
“Waar een organisatie voor mensen met een beperking vroeger net erg afgesloten was – in beide richtingen – stellen we ons nu steeds meer open en halen we de buitenwereld maar wat graag naar binnen.” Audry Sanders
INMOTION
19
#ONTMOETEN
OC Cirkant biedt woon- en dagondersteuning aan mensen met een verstandelijke (al dan niet meervoudige) beperking of een niet-aangeboren hersenletsel. Maar daar blijft het niet bij. Met Atelier 52 – een werkplek, trefplek en shop – en een rondtrekkende buurtbar bouwt de organisatie intensief aan verbinding met de buurt. Communicatiemedewerker en medetrekker Audry Sanders vertelt hoe dat groeide.
Bij OC Cirkant droomden ze al even van een woning waar cliënten zelfstandig kunnen wonen in de buurt van de voorziening. Toen ze in 2022 op de woning in de Aartrijke straat 52 stootten, vielen de puzzelstukjes in elkaar. “Het pand was zo ruim dat er naast een woongedeelte ook nog ruimte was voor andere plannen. Toen we met de collega’s in de garage rondliepen waren we meteen aan het brainstormen over alle mogelijkheden die de ruimte bood. Een winkeltje, daar hadden we allemaal meteen zin in”, vertelt Audry. En zo geschiedde, want na een stevige verbouwing opende in 2025 niet alleen Villa 52 maar ook Atelier 52: een werkplek, trefplek én shop ineen. In Atelier 52 komen ontmoeting, creativiteit en lokale producten samen. Je kan er terecht voor een kop koffie en lokale producten of deelnemen aan een ‘trage workshop’. “We leven in een gehaaste maatschappij waar alles snel moet gaan. Voor mensen die kwetsbaarder zijn, is dat niet altijd haalbaar, ook al willen zij evengoed meedoen. Daarom kiezen we er bewust voor om heel laagdrempelige, trage workshops met veel begeleiding te organiseren. Zo krijgt iedereen de kans om écht deel te nemen”, legt Audry uit. De workshops trekken bewust een breed publiek, ook mensen van buiten de voorziening. “Het zorgt ervoor dat buurtbewoners elkaar ontmoeten en verschillende groepen mensen met elkaar in contact komen.” Dat Atelier 52 zo’n bruisende ontmoetingsplek werd, is niet toevallig. De plannen kwamen mee tot stand via een participatief traject met bewoners, verenigingen en ondernemers uit de buurt. “We vroegen wat zij nodig hadden, wat voor hen een meerwaarde kon zijn. Daar kwamen heel wat leuke ideeën uit die we ooit willen uitvoeren: spelletjesavonden organiseren,
verse groentepakketten aanbieden, leuke zomerse avonden organiseren in de tuin met muziek en gedichten ... Aan plannen zeker geen gebrek”, lacht Audry. Zelfs wanneer het atelier gesloten is voor publiek, heerst er bedrijvigheid. “Onze cliënten doen hier ook licht industrieel werk voor bedrijven uit de regio. Stickers op dozen plakken, theezakjes of flacons vullen, dingen inpakken ... En ze maken zelf producten die we in de shop verkopen, aangevuld met allerlei lekkers van lokale ondernemers.” Met hun Buurtbar op wielen trekt de organisatie nog verder de buurt in. “Om de twee weken trekken bewoners en begeleiders met een caravan gevuld met lekkers naar een vereenzaamde wijk in Zedelgem, om mensen uit te nodigen voor een koffie en een babbel. “En dat uitnodigen mag je letterlijk zien: nadat de tafels en stoelen zijn uitgeklapt, gaan we aanbellen bij de buurtbewoners”, zegt Audry. Na drie jaar werpt dat vruchten af. “We merken dat de Buurtbar steeds meer mensen aantrekt. De groepen worden groter, bewoners brengen zelfs stoelen van thuis mee.” Begeleiders kregen ook een korte opleiding van de sociale dienst van de gemeente, zodat ze buurtbewoners zo goed mogelijk de weg kunnen wijzen naar de juiste hulp. “Mensen weten niet altijd wat er allemaal bestaat, en hen helpen is deel van onze rol.” Ook de site evolueert mee. “Waar een organisatie voor mensen met een beperking vroeger net erg afgesloten was – in beide richtingen – stellen we ons nu steeds meer open en halen we buitenwereld maar wat graag naar binnen. Onze campus wordt zo stilaan een plek waar iedereen welkom is”, besluit Audry.
Tekst Evelien Chiau
20
#VERNIEUWEN Hoe innovatie de zorg elke dag een beetje beter kan maken
“Technologie is geen doel op zich,
maar een middel”
AI, robotica, slimme technologie ... Zorg en welzijn staan niet stil. Maar maakt innovatie het leven van mensen beter? Nico De Fauw, CEO van In4Care Community vzw, ziet vooral kansen wanneer technologie mensen ondersteunt, zorgverleners tijd geeft en ertoe bijdraagt dat goede ideeën sneller hun weg vinden naar de praktijk. Twee good practices maken duidelijk hoe zo’n beweging eruitziet.
Nico, hoe is de zorg- en welzijnssector vandaag in beweging? Nico: “De sector staat voor grote uitdagingen. De zorgvraag stijgt, personeel is schaars en de beschikbare middelen zijn beperkt. Tegelijk ontstaan er nieuwe mogelijkheden dankzij technologie, AI, data en andere manieren van samenwerken. Voor mij bestaat de uitdaging erin om goede ideeën ook sneller hun weg naar de praktijk te laten vinden. Niet vernieuwen om te vernieuwen.
Maakt innovatie het leven van mensen automatisch beter? Nico: “Nee. Innovatie heeft pas waarde wanneer een patiënt beter wordt geholpen, een bewoner meer comfort ervaart of een zorgverlener tijd en ondersteuning wint. Technologie is geen doel op zich, maar
een middel. Uiteindelijk gaat het altijd over mensen.”
Daar ligt dus ook de rol van In4Care Community? Nico: “Zeker. We brengen de juiste mensen rond de tafel: zorgorganisaties en onderzoekers, maar ook ondernemers en vernieuwers. Door kennis en ideeën te delen, zorgen we ervoor dat nieuwe oplossingen sneller hun weg naar de sector vinden. Vandaar dat ik ook graag initiatieven zoals RADar van AZ Delta en Quodoc naar voren schuif. Beide doen iets compleet verschillend, maar laten zien dat een goed idee pas echt waardevol wordt wanneer het ook werkt op de werkvloer.” Meer informatie vind je op www.in4care.be.
Nico De Fauw
QUODOC - EEN VIRTUEEL PASPOORT VOOR ELK TOESTEL Toestellen zijn onmisbaar in de zorg, maar het beheer ervan is een complexe taak. Quodoc, een jong techbedrijf uit Limburg, brengt alle informatie samen in een eenvoudig en efficiënt assetmanagement systeem. Het doel? Minder administratie en meer ruimte voor waar het echt om draait: de zorg. Roel Engelen, CEO van Quodoc: “In een zorgorganisatie zit informatie over toestellen vaak verspreid over Excelbestanden, mailboxen, mappen en verschillende
systemen. Dat lijkt misschien onschuldig, maar elke keer dat iemand moet zoeken naar een keuringsattest, onderhoudsdatum of handleiding, gaat er tijd verloren.” Quodoc brengt die informatie samen in een ‘virtueel paspoort’ per toestel (of asset), waarin documenten, onderhoudsgegevens en andere relevante informatie worden verzameld. Medewerkers kunnen de gegevens raadplegen via het dashboard, maar ook rechtstreeks op het toestel, bijvoorbeeld via een QR-code.
“Het gaat ons niet om de technologie op zich”, zegt Roel, “maar om de tijd die je wint.” Als je met één scan meteen weet wat de status is en wat er moet gebeuren, verminder je administratie en komt er meer tijd vrij. Een melding maken? Dat kan in minder dan twintig seconden.” Meer informatie vind je op www.quodoc.com.
INMOTION
21
Sandra Steyaert
LEER- EN INNOVATIECENTRUM RADAR - AI KIJKT MEE Vier Belgische borstklinieken zijn momenteel volop bezig met het testen van een AI-systeem dat artsen ondersteunt bij cruciale behandel beslissingen rond borstkanker. Het systeem werd ontwikkeld door RADar, het leer- en innovatie centrum van AZ Delta. Drie AI-modellen berekenen scores voor onder meer tumorgrootte, de kans op uitzaaiingen naar de okselklieren en de reactie op chemotherapie. “Het is een extra parameter die we kunnen meenemen”, vertelt Sandra Steyaert, data scientist bij RADar. “Die informatie wordt samen met andere patiëntengegevens gebruikt om de
behandeling beter af te stemmen.” Maar AI neemt geen eindbeslissing. “De expertise en eindverantwoordelijkheid blijven bij de arts.” Binnen vijf jaar zal AI volgens Sandra nog sterker verweven zijn met zorg en welzijn, ook in alledaagse taken. “Denk aan het automatiseren en analyseren van patiëntendossiers, of aan het doorgeven van voedingsintoleranties aan de ziekenhuiskeuken.” Volgens Sandra zit de meerwaarde vooral in de combinatie van menselijke expertise en technologische ondersteuning. “Je kan beide niet loskoppelen van elkaar. Het is een klassiek en-en-verhaal.”
Meer informatie vind je op www.radarinnovationcenter.com.
Roel Engelen
Tekst Aline Peeters
22
#GROEIEN
Tekst Mattias Devriendt
23
INMOTION
Over levenslang leren, doorgroeikansen en leergoesting
“Leren zit in ons DNA”
De zorg- en welzijnssector verandert snel. Noden van mensen worden complexer, technologie krijgt een steeds grotere rol, er moet een beleid uitgerold worden en tegelijk blijft de zoektocht naar voldoende en gemotiveerde medewerkers een grote uitdaging. In zo’n context is leren niet langer iets wat je ‘erbij’ doet, maar een manier om als organisatie mee te bewegen met wat morgen nodig is.
“Levenslang leren zit écht in het DNA van de mensen die in onze sector aan de slag zijn”, valt Alice Scheire met de deur in huis als we haar ontmoeten. Ze werkt als hr-manager bij i-mens voor de afdeling Talent. Daar ziet ze dat opleiding en ontwikkeling helpen om de strategische doelen en ambities van medewerkers én de organisatie waar te maken. “Als medewerkers kunnen groeien en doorgroeien, blijven ze gemotiveerd en houden ze hun job interessant. Dat helpt ons ook om mensen aan boord te houden.”
IEDEREEN MEE Jullie organiseren meer dan twee duizend opleidingssessies per jaar. “Inderdaad, vorig jaar waren dat er 2.165 om precies te zijn. Dat gaat van korte opleidingen tot meerdaagse trajecten. Voor nieuwe medewerkers is er een apart traject. Na een jaar volgt dan een nieuw aanbod waarin ze kunnen kiezen uit leertrajecten rond een van onze zes ontwikkelthema’s: klantgerichtheid en samenwerking, leiderschap, welzijn & groei, digitale competenties, veilig & kwaliteitsvol handelen, zorg & expertise en innovatie & toekomstgerichte zorg. Die thema’s hebben we na grondige analyses en veel gesprekken met ons team bepaald. Ze zijn een combinatie van wat medewerkers vragen
en wat we vanuit onze strategische ambities belangrijk vinden.”
Mensen kunnen dus ook zelf kiezen waar ze willen op inzetten? “Ze kiezen inderdaad zelf uit het aanbod, bijvoorbeeld een sessie over assertiviteit en grenzen stellen of over seksualiteit bij personen met een zorgbehoefte. Tegelijk zijn er opleidingen die we voor iedereen belangrijk vinden, zoals e-learning rond klantgerichtheid of uitleg over onze gesprekkencyclus. Zo kunnen we als organisatie ons beleid ook echt tot op de werkvloer verankeren. En wie dieper in een thema wil duiken, kan bijvoorbeeld een driedaags traject dementiekundige basiszorg volgen.”
Een van jullie topics is technologie. Hoe zorgen jullie dat iedereen mee is met de nieuwste ontwikkelingen? “We geloven dat technologie de menselijke zorg niet vervangt, maar wel kan versterken. Vandaag is er nog geen robot die een wonde kan verzorgen. Maar een medewerker kan bijvoorbeeld wel al een foto of filmpje van een wonde uploaden en doorsturen naar een referentieverpleegkundige wondzorg. Samen kunnen ze dan bekijken wat de beste aanpak is. Elke medewerker die zorg aan huis levert, heeft een smartphone en moet
“We geloven dat technologie de menselijke zorg niet vervangt, maar wel kan versterken.”
24
INMOTION
dus kunnen werken met toepassingen zoals itsme of Doccle. Maar technologie aanleren gaat voor ons verder dan uitleggen op welke knop iemand moet drukken. Volgend jaar zetten we bijvoorbeeld sterk in op het patiëntendossier. Waarom is het belangrijk om bepaalde informatie te noteren? Wat is de meerwaarde? Als iemand de achterliggende filosofie niet begrijpt, is het moeilijk om die persoon te motiveren de technologie goed te gebruiken.
LEREN ALS PROCES Collega’s met twintig jaar ervaring hebben vaak geen nood meer aan nog maar eens een opleiding over hun functie. Hoe houden jullie het voor hen interessant? “Dat klopt. Daarom zijn we de voorbije twee jaar meer gaan kijken naar persoonlijke ontwikkeling, zelfzorg en welzijn. Zo organiseerden we een opleiding rond menopauze, omdat daar veel vraag naar was. Zulke thema’s kunnen de leergoesting opnieuw aanscherpen bij mensen die hun functie al heel goed beheersen.”
Of ze kunnen hun ervaring doorgeven aan jongere collega’s. “Dat vinden we minstens even belangrijk. Nieuwe medewerkers worden in ons peter- en metertraject gekoppeld aan een ervaren collega die met hen meeloopt. Voelt een handeling of situatie nog niet zo vertrouwd aan, dan kunnen ze die collega altijd om ondersteuning vragen.” En ondertussen staan er ook zo’n 65 e-learnings online. Die zijn vrij beschikbaar, maar we proberen ze ook te koppelen aan leertrajecten. Een opleiding rond dementie hoeft bijvoorbeeld niet te stoppen na drie dagen. We bieden dan zes maanden later opnieuw een e-learning aan. Zo wordt leren meer een proces dan een one shot.”
Mensen hebben heel veel verschillende behoeftes. En die veranderen ook door de tijd. Het lijkt een grote uitdaging om de vinger aan de pols te houden. “Absoluut. We zijn bovendien een vrij jonge fusieorganisatie met meer dan 10.000 medewerkers. Er zijn dus ontzettend veel ideeën en interesses. Elk jaar moeten we keuzes maken: wat hebben we al sterk uitgebouwd, welke thema’s zijn actueel en waar liggen nieuwe noden? We kunnen onmogelijk elk jaar voor iedereen het
perfecte aanbod hebben. Maar door jaarlijks te vernieuwen, ontstaat er over de jaren heen voldoende variatie zodat iedereen wel iets vindt dat bij hem of haar past. We hebben veel verschillende lesgevers. Sommigen vertrekken meer vanuit de praktijk, anderen pakken het theoretischer aan. Soms zijn er freelancers, dan weer interne mensen. Het is aan ons om de kwaliteit te monitoren. Na elke opleiding verzamelen we daarom ook actief feedback. We luisteren heel veel naar de medewerkers en leidinggevenden om te ontdekken wat beter kan. Geloof me, als een opleiding niet goed is, dan horen we dat snel.”
MEDEWERKERSREIS Groeien kan ook doorgroeien betekenen. Interne mobiliteit is voor elke organisatie een mooie manier om mensen kansen te geven. Hoe pakken jullie dat aan? “Via ons IKA-traject kunnen kortgeschoolden van alle leeftijden stage lopen bij ons en tegelijk theorie volgen in een centrum voor volwassenenonderwijs. Na achttien maanden behalen ze hun diploma en kunnen ze bij i-mens aan de slag als verzorgende. In 2025 startten zo’n honderd mensen, onder wie bijvoorbeeld medewerkers uit de schoonmaak, aan dat traject. Dat is een mooie manier om mensen intern te laten doorgroeien.”
Is dit jullie droom, de loopbaan van elke medewerker een leven lang boeiend houden? “Zeker. We denken steeds meer vanuit een volledige ‘medewerkersreis’. Zoals je in marketing een customer journey in kaart brengt, brengen we momenteel via focusgroepen de beleving van medewerkers in verschillende fases in kaart. Van daaruit kunnen we vervolgens leertrajecten ontwikkelen. Medewerkers hoeven die hele reis niet te kennen. Ze moeten het vooral vóélen. Uiteindelijk gaat het om hoe mensen hun job ervaren.”
Wat geeft jou daarin het meeste voldoening? “Mensen gemotiveerd en blij uit een opleiding zien komen. Als ze daarna gedreven terugkeren naar hun werk en spontaan hun kennis beginnen te delen met collega’s, dan geeft dat me enorm veel voldoening.”
“Als medewerkers kunnen groeien en doorgroeien, blijven ze gemotiveerd en houden ze hun job interessant. Dat helpt ons ook om mensen aan boord te houden.”
25
26
#PARTICIPEREN
Villa Zomernest biedt rust, ontmoeting en veerkracht
Een warm nest
tijdens en na kanker In een historische villa in het groen van Sint-Martens-Latem vinden mensen met en na kanker én hun naasten een plek om op adem te komen. De vzw die Ingrid De Meester na haar eigen kankerdiagnose oprichtte, groeide uit tot een inloophuis waar jaarlijks honderden mensen over de vloer komen. Coördinator Barbara De Meester vertelt hoe Villa Zomernest voor rust, psychosociale steun en veerkracht zorgt.
Villa Zomernest ontstond uit het verhaal van Ingrid De Meester. Na haar borstkanker diagnose in 2018 en haar genezing een jaar later, botste ze op ‘het zwarte gat’ waar zoveel mensen na hun herstel mee te maken krijgen: de behandeling is voorbij en de weg terug naar het gewone leven blijkt een pak minder evident dan verwacht. Ingrid ervoer de nood aan een nieuw doel. En dus besloot ze de plek op te richten die ze zelf miste: een huis waar mensen met en na kanker terecht kunnen voor een babbel met lotgenoten, informatie of simpelweg rust”, vertelt Barbara De Meester, die drie jaar geleden aan boord kwam als coördinator. “Ik ben Ingrid’s nicht. Na het vertrek van de derde coördinator wou ik ‘enkele maanden’ te helpen om de zomer te overbruggen. Drie jaar later ben ik hier nog. (lacht)” Het erfgoedpand waarin de organisatie huist – het voormalig cultureel centrum van de gemeente – droeg de naam Zomernest al voor de vzw er introk. “En dat bleek perfect te passen bij wat we wilden zijn”, zegt Barbara. “Een warm nest.” Wie wil, kan er zonder afspraak binnenlopen voor een drankje of een babbel. Daarachter schuilt een doordachte werking, gebouwd rond drie pijlers: ontmoeten, informeren en oriënteren. “We noemen onze bezoekers geen patiënten. Hier draait het om de mens, niet om de ziekte. Hier kunnen ze even gewoon ‘zijn’. Sommige mensen komen omdat ze een moeilijke dag hebben, anderen net omdat ze een goeie dag hebben.” Villa Zomernest is geen eindpunt, wel een doorstroomhuis. “De bedoeling is dat bezoekers hier, via het rijke aanbod aan informatie en activiteiten, opnieuw ontdekken waar ze kracht uit halen”, legt Barbara uit. “Hun levenskwaliteit verbeteren
is ons voornaamste doel.” De organisatie speelt ook een rol in het bredere netwerk rond de patiënt. Zo organiseerden ze in september nog een infomarkt rond oncologische ondersteuning met tal van zorg- en welzijnsorganisaties uit de regio en leidt Villa Zomernest de oncologische werkgroep van de eerstelijnszone Schelde en Leie. “We bekijken in de werkgroep hoe we mensen met een oncologisch zorgpad het beste kunnen ondersteunen.” Ook het activiteitenaanbod is breed: binnen- en buitenactiviteiten, rustgevend of sportief, in groep of individueel. Van yoga en fietsen tot zorgmassages, creaworkshops en ‘sneukelwandelingen’ met zelfgemaakte en gezonde lekkernijen in de rugzak. “Vooral het bloemschikken is een succes”, vertelt Barbara. “Vaak zitten deelnemers hier dan honderduit te kletsen over alles behalve kanker, terwijl ze hun betekenisvol bloemstukje maken.” De werking draait mee dankzij de structurele steun van Kom op tegen Kanker. “Toen Ingrid bij hen ging met haar burger initiatief, voldeed het project aan alle criteria”, zegt Barbara. “Villa Zomernest kan daardoor al vijf jaar op hun financiële ondersteuning en expertise rekenen.” Zowel de activiteiten als de openhuis momenten en de bestuursraden worden opgenomen door 25 tot 30 vrijwilligers, die Barbara vanuit haar hr-expertise bewust opleidt en begeleidt. “Het is geen kwestie van gewoon koffie of thee zetten en babbelen. Onze vrijwilligers beheersen gesprekstechnieken, kennen onze visie en beleidsprioriteiten, weten naar welke organisaties ze mensen kunnen doorsturen. Ze vormen een belangrijk deel van onze vzw-werking.”
27
INMOTION
“We noemen onze bezoekers geen patiënten. Hier draait het om de mens, niet om de ziekte. Hier kunnen ze even gewoon ‘zijn’.” Barbara De Meester
Tekst Evelien Chiau
28
Een bewegende sector
#INSPIREREN
vol bewogen mensen
Het thema van Dag van de Zorg 2027 is ‘Zorg en welzijn beweegt’. Daarom legden we iedereen die we voor deze editie van InMotion spraken steevast één vraag voor: wat heeft jou bewogen, geraakt, geïnspireerd? De antwoorden tonen dat mensen uit de sector net zo divers zijn als de sector zelf.
LINDA DE BOECK (algemeen directeur | Vlaams Instituut Gezond Leven)
“Kort nadat ik in 2000 bij Gezond Leven begon, volgde ik een congres in Nederland. Ik zag hoeveel impact een organisatie kan hebben op de gezondheid van een samenleving. Dat heeft me nooit meer losgelaten. Vandaag ben ik trots op hoe ver we in Vlaanderen staan.”
NASCA DE BACKER (buurtzorgcoördinator | Kombine)
“Wat mij beweegt, letterlijk én figuurlijk, is mijn dagelijkse fietstocht naar het werk. Ik maak zo mijn hoofd leeg en begin met een frisse kop aan de dag. En als ik dan mijn fiets parkeer en zie dat mijn collega’s ook allemaal met de fiets zijn gekomen, geeft dat echt een boost.”
LUC LIPKENS (stafmedewerker beweging | Vlaams Instituut Gezond Leven) “Als kind had ik veel last van astma. Mijn huisarts zag beweging als een belangrijk onderdeel van de oplossing en raadde mijn moeder aan om me te laten sporten. Zo ben ik beginnen voetballen, en daar heb ik nog altijd profijt van.”
BART VAN DE VELDE (thuisverpleger | Zorgbedrijf Antwerpen)
“Mijn inspiratie haal ik vooral uit de gesprekken op het werk. Ik ben nu eenmaal een echte babbelkous. (lacht) En als ik niet aan het werk ben, kijk ik graag fantasy, zoals Star Wars en Star Trek.”
AUDRY SANDERS (communicatie medewerker | OC Cirkant)
“Een babbeltje met onze gasten, de warmte en het respect hier op de site: die dingen raken me elke dag opnieuw. En ze inspireren me zoveel meer dan de commerciële sector waar ik vandaan kom.”
KIM VAN DEN BOSSCHE (teamcoach | CBJ De Wending)
“Onlangs heeft een moeilijke situatie met de jongeren me doen beseffen hoeveel kracht er zit in kwetsbaarheid. Soms is jezelf openstellen de beste manier om echt verbinding te maken.”
KEILA CRUZ (thuiszorgmedewerker | Zorgbedrijf Antwerpen)
“Ik kom van de Kaapverdische Eilanden, dus bij die muziek of r&b kan ik moeilijk stilzitten. Tegenwoordig luister ik ook graag naar podcasts over psychologie, zoals The Hey, Girlfriend Podcast van Kindall D.”
MARLEEN MORTELMANS (teamcoach | WZC Ruggeveld)
“Een lezing van Wannes Deleu over zijn grootmoeder met dementie is me altijd bijgebleven. Zijn blik van buitenaf en de kritische vragen die daarbij komen, zetten me echt aan het denken.”
INMOTION
BARBARA DE MEESTER (coördinator | Villa Zomernest)
“Weer een glimlach zien bij de mensen die langskomen in ons open huis, kunnen bijdragen aan hun levenskwaliteit: dat drijft mij.”
ROEL ENGELEN (CEO | Quodoc)
“De film The Boy Who Harnessed the Wind is me altijd bijgebleven: een waargebeurd verhaal over hoe één persoon met een idee verandering in gang kan zetten.”
SANDRA STEYAERT (data scientist | RADar Learning & Innovation Centre AZ Delta)
“Nexus van Yuval Noah Harari is een aanrader. Het boek zet je aan het denken over de impact van AI en hoe informatie onze wereld vormgeeft.”
PIETER VAN STEENKISTE (relatiebeheerder | vdk bank)
“De verhalen over de steun die mensen in zorg en welzijn bieden aan wie het moeilijk heeft, raken mij elke keer. Als bankier probeer ik daar, binnen mijn mogelijkheden, ook aan bij te dragen.”
29
KARINE MOYKENS (secretaris-generaal | Departement Zorg) “‘Muziek verzacht de zeden’, zegt men. En gelijk hebben ze. Tijdens het openingsconcert van het Festival van Vlaanderen werd ik onlangs nog compleet verrast door de ontroerende kracht van La Bomba Flamenca.”
NICO DE FAUW (CEO | In4Care Community)
“Mijn grootste inspiratie: mensen die nieuwsgierig zijn (en blijven) en die bestaande gewoontes in vraag durven stellen.”
SAÏDA SAKALI (Vlaamse Zorg- en Welzijnsambassadeur)
“Ik lees heel veel, probeer tal van ervaringen op te doen en ben continu nieuwsgierig. Zo krijg ik veel impulsen en inzichten en voed ik mezelf. Ik leg graag de lat hoog en mensen zien die dat ook doen, prikkelen mij om zelf ook te zoeken naar nieuwe kansen en verbeterpunten.”
ALICE SCHEIRE (hr-manager | i-mens)
“Soms gaat het er erg professioneel en serieus aan toe terwijl ik vind dat humor heel waardevol is in het werkleven. Het maakt dingen bespreekbaar, opent deuren, maakt alles wat lichter. Het is verbindend, connecteert ons informeel en geeft dynamiek.”
GEERT VAN HOOTEGEM (hoogleraar sociologie)
“Het boek Synergetisch Produceren van Ulbo de Sitter veranderde mijn kijk op werk én het leven. Het is mijn missie om zijn theorie verder te verspreiden en toe te passen. Vanuit die overtuiging richtten mijn vrouw en ik het Ulbo de Sitter-instituut op.”
MATTIAS DESSEIN (service delivery manager | Liantis)
“Wat mij inspireert, zijn mensen die ambitie combineren met oprechte betrokkenheid. Mensen die niet tevreden zijn met ‘het werkt wel’, maar tegelijk begrijpen dat duurzame verandering alleen lukt als je anderen meekrijgt. Die combinatie van resultaat gerichtheid en menselijkheid probeer ik zelf ook na te streven.”
Tekst Evelien Chiau
30
INMOTION
31
#OPLEIDINGEN
In gesprek met de nieuwe Vlaamse zorg- en welzijnsambassadeur
“We moeten het verhaal
over zorg en welzijn
veel breder vertellen”
De zorg- en welzijnssector zoekt naarstig naar extra mensen, maar volgens zorg- en welzijnsambassadeur Saïda Sakali begint de oplossing niet alleen op de werkvloer. Ook in de klas, bij zij-instromers en in het beleid moet het anders. Ze pleit voor een eerlijker beeld van zorg- en welzijnsberoepen, kwalificerende leertrajecten en meer aandacht voor wie vandaag al in de sector werkt. “Het idee dat we in de zorg alleen de was en de plas doen, is totaal fout.”
Als je één hardnekkig idee over werken in zorg en welzijn zou mogen veranderen, welk idee zou dat dan zijn? “Het idee dat we in de zorg alleen de was en de plas doen, klopt totaal niet. Onze sector is complex en technologisch sterk in ontwikkeling. We hebben mensen nodig met heel uiteenlopende talenten. Daarom moeten we de positieve verhalen uit de zorg en welzijn ook veel meer in het onderwijs brengen.”
Wanneer begint die beeldvorming? “Eigenlijk al in het derde of vierde middelbaar. We werken met ambassadeurs voor verschillende sectoren en deelsectoren. Zij kunnen in de klas vertellen over hun job. Dat gaat natuurlijk over verpleegkundigen en zorgkundigen, maar ook over logistieke medewerkers, technici, financiële en ICT-profielen en directiefuncties. Zo ontdekken jongeren dat hun talent ook in zorg en welzijn een verschil kan maken.”
Welke rol spelen zij-instromers? “Een heel belangrijke. Een goede kwalifi catie blijft noodzakelijk, maar mensen die bewust vanuit een andere sector overstappen, brengen ook andere ervaringen mee. Dat kan onze sector positief inspireren. Daarom geloof ik sterk in trajecten waarbij leren en werken samengaan. Je moet iemand die de omslag maakt niet noodzakelijk voltijds op de schoolbanken zetten.”
Instroom is één ding. Maar mensen moeten ook blijven. “Werkstress is een belangrijke uitdaging. 39,9 procent van de medewerkers in de sector ervaart werkstress, tegenover
33,2 procent gemiddeld. Een goede arbeidsorganisatie kan helpen: sterke teams, gedeeld leiderschap, autonomie, ondersteunende zorgtechnologie en taakvariatie maken een verschil. Ook aangepast werk voor vijftigplussers en goede fysieke arbeidsomstandigheden zijn belangrijk.”
Wat is er tot slot nodig vanuit de overheid? “Investeren in instroom, doorstroom én retentie. Maar ook in maatschappelijke waardering. Zorg en welzijn zijn geen kost, maar een maatschappelijke noodzaak en genereert gezondheidswinst. Als samen leving moeten we dat niet alleen tijdens De Warmste Week tonen, maar elke dag. Iets kunnen betekenen voor een ander geeft betekenis. Dat verhaal wil ik als zorg- en welzijnsambassadeur mee uitdragen.”
“Je moet zij-instromers niet voltijds op de schoolbanken zetten.” Tekst Mattias Devriendt
32
#DROMEN
Als alles mogelijk was,
hoe zouden zorg en welzijn er in 2035 dan uitzien? Zorgvernieuwer Teun Toebes droomt vooruit
Als ik naar 2035 kijk, dan droom ik van een samenleving waarin we zorg niet langer in de eerste plaats als een probleem benaderen, maar als een samenlevingsvraagstuk. Vandaag halen we mensen soms uit hun vertrouwde omgeving om hen te laten leven op een plek die van de wereld is afgesneden. Maar ik droom van een samenleving waarin mensen, ook wanneer ze zorg nodig hebben, zoveel mogelijk deel blijven uitmaken van het gewone leven. Is dat niet de samen leving waar we naartoe zouden moeten?
Als ik naar 2035 kijk, dan geloof ik dat we geen klassieke woonzorgcentra meer bouwen. Ik zie woonvormen op het snijvlak van wonen, werken, zorg en leven. Huizen waar mensen met verschillende leeftijden, mogelijkheden en ondersteuningsnoden samenleven. Niet om de hele dag elkaars hand vast te houden, maar om elkaar gewoon tegen te komen. In de keuken, op straat, aan de voordeur. Is dat niet veel meer hoe we van nature samenleven?
Als ik naar 2035 kijk, dan hoop ik dat levenskwaliteit vóór medisch handelen komt. Vanuit de beste intenties hebben we een systeem gebouwd dat mensen wil beschermen en in leven houden. Maar soms vergeten we waarvoor we dat doen. Iemand die te weinig
eet, krijgt proteïnesupplementen. Iemand die moeilijk wandelt, krijgt een loophulpmiddel. Ik hoop dat we eerst vragen: wat wil deze persoon eigenlijk kunnen, doen en beleven? En pas daarna: welke zorg is daarvoor nodig?
Als ik naar 2035 kijk, dan bezoek ik zorgorganisaties die minder intramuraal denken. De kinesist hoeft niet altijd binnen de voorziening te werken. Misschien gaan bewoners samen naar de lokale sportclub. Misschien brengen mensen hun eigen meubels mee. Ik droom van voorzieningen die geen afgesloten werelden zijn, maar huizen die verbinding zoeken met de buurt. Waarom zou goede zorg zich binnen de muren van een voorziening moeten afspelen?
telefoon met locatie, een armband of een eenvoudige afspraak kunnen soms volstaan. Als we alle gevaren uit het leven willen halen, halen we uiteindelijk ook het leven zelf weg. In een goede zorginstelling moet er ruimte zijn om te leven, en dus ook voor de mogelijke gevolgen. Want wat blijft er over als we elk risico willen uitsluiten?
Als ik naar 2035 kijk, dan wil ik dat goed doodgaan opnieuw een vanzelfsprekend onderdeel is van goed leven. We zijn er niet om mensen koste wat het kost in leven te houden of voortdurend gelukkig te maken. Sterven hoort bij het leven. Net als kwetsbaarheid, afscheid en verdriet. Waarom zouden we het einde anders benaderen dan de rest van het leven?
Als ik naar 2035 kijk, dan verwacht ik dat mensen met dementie niet langer automatisch opgesloten worden.
Als ik naar 2035 kijk, dan droom ik uiteindelijk van iets eenvoudigs: dat zorg weer zoveel mogelijk over leven gaat.
Veiligheid hoeft niet te betekenen dat iedereen binnen moet blijven. Een gesloten afdeling lijkt veilig, maar kan ook nieuwe risico’s creëren. Wie de hele dag zit en weinig beweegt, verliest spierkracht en loopt later misschien juist meer risico om te vallen. Wat bedoeld is als bescherming, kan dus ook kwetsbaarheid veroorzaken. Niet iedereen met dementie heeft dezelfde behoeften of hetzelfde levensverhaal. Een
Over ergens bij horen. Over kunnen kiezen. Over naar buiten kunnen. Over risico’s mogen nemen. Over geholpen worden zonder dat je daardoor je gewone leven verliest. Misschien is dat wel de grootste verandering: niet een zorgsysteem dat steeds beter wordt in het organiseren van zorg, maar een samenleving waarin mensen steeds minder uit het gewone leven gehaald worden zodra ze zorg nodig hebben.
“Als we alle gevaren uit het leven willen halen, halen we uiteindelijk ook het leven zelf weg.”
33
INMOTION
TEUN TOEBES (27) l
l
l
l
Teun is verpleegkundige, zorgethicus en internationaal zorgvernieuwer. Hij werkt als verpleegkundige in Amsterdam. Op zijn 21e ging hij vrijwillig wonen op een gesloten afdeling van een verpleeghuis, waar hij drieënhalf jaar samenleefde met mensen met dementie. Vanuit die ervaring groeide zijn missie om anders te kijken naar dementie en zorg. Samen met filmmaker Jonathan de Jong maakte hij de internationaal bekroonde documentaire Human Forever, die in meer dan 35 landen werd uitgebracht. Hij pleit voor een zorg die niet vertrekt vanuit risico en bescherming, maar vanuit kwaliteit van leven, inclusie en verbondenheid met de samenleving.
Tekst Mattias Devriendt
INMOTION
35