Issuu

sep → dec 2026

©B2 Photography

Een duik in de zwarte gaten van de Vlaamse muziek

Muzikale ontmoetingen 02

IN DE KIJ KER

Een sidekick voor concertmeester Jan TALENT UITG ELICHT

SOV in CC Hasselt HIT-AND -RUN

INTRO

Samen groeien

INTERVIEW

Altijd hetzelfde liedje ONDER DE LOEP

n°106

Studio 100 Singalong in Symphony Symfonieorkest Vlaanderen begeleidt van 5 tot en met 13 december het verjaardagsfeest voor het 30-jarig bestaan van Studio 100. Een heuse SingAlong met alle hits van Studio 100 in de AFAS Dome in Antwerpen en Ahoy Rotterdam. TICKETS EN INFO → www.studio100.com

0 0

N G A

Y M P

U D

Muzikale ontmoetingen

L O N G 03

INTRO

Muziek heeft altijd een bijzondere plaats ingenomen binnen Studio 100. Al dertig jaar lang vertellen we verhalen, en muziek vormt daar steeds een essentieel onderdeel van. Sommige melodieën roepen meteen beelden op van verwondering, plezier of ontroering. Andere liedjes zijn dan weer verweven geraakt met jeugdherinneringen of mooie momenten die samen werden beleefd. Misschien is dat wel de grootste kracht van muziek: ze brengt mensen samen, over generaties heen. Toen we begonnen na te denken over een passende manier om het dertigjarig bestaan van Studio 100 te vieren, groeide al snel het idee om onze muziek te laten samensmelten met de rijke klankwereld van een symfonisch orkest. Niet om de nummers anders te maken, maar om nieuwe lagen en nuances zichtbaar te maken. Achter veel bekende melodieën schuilt immers een muzikale rijkdom die in een symfonische bezetting nog sterker tot zijn recht komt.

Ik ben dan ook bijzonder verheugd dat we voor dit project kunnen samenwerken met Symfonieorkest Vlaanderen. Hun bijdrage geeft deze concertreeks een extra dimensie. Het orkest voegt kleur, diepgang en grandeur toe aan muziek die velen al jarenlang in het hart dragen. Wat mij daarnaast aanspreekt, is dat een symfonisch orkest voortdurend bruggen bouwt tussen verschillende publieken en muzikale werelden. Die openheid sluit mooi aan bij waar Studio 100 al drie decennia voor staat: mensen samenbrengen rond verhalen en muziek die toegankelijk zijn voor iedereen. Ik hoop dat deze samenwerking tussen populaire muziek en symfonische traditie voor het publiek een bijzondere ervaring wordt: een moment van herkenning, verwondering en gedeeld enthousiasme. Ik kijk er alvast naar uit om deze unieke muzikale ontmoeting samen te beleven. Gert Verhulst

H O N Y

Een duik in de zwarte gaten 04

PROJECT IN DE KIJKER

van de Vlaamse muziek

Concert Tsjaikovski 5 met Ouverture van Charles-Louis Hanssens 1 oktober in Concertgebouw Brugge, 2 oktober in Muziekcentrum De Bijloke, 9 oktober in CC Hasselt en 10 oktober in Musis Arnhem (NL)

Charles-Louis Hanssens Lithografie van Charles Baugniet (1814-1886), Bibliothèque n ationale de France

Charles-Louis HANSSENS 1802 –1871, Gent

Symfonieorkest Vlaanderen zet de komende seizoenen opnieuw in op Vlaamse klassieke muziek: zowel hedendaagse en nieuwe composities als vergeten repertoire. Welke Vlaamse muziek ligt er nog allemaal op ons te wachten in bibliotheken en archieven? Een hele hoop, zo blijkt. Symfonieorkest Vlaanderen met chef-dirigent Martijn Dendievel en Jan Dewilde van het Studiecentrum voor Vlaamse Muziek slaan de komende seizoenen de handen in elkaar. Want wat onbekend is, hoeft niet onbekend — en dus ook niet onbemind — te blijven! Het seizoen van Symfonieorkest Vlaanderen opent dan ook met een ouverture van de Gentenaar Charles-Louis Hanssens. — Annemarie Peeters

→

Frederik NE YRINCK °1985, Kortr ijk

Jan, het Studiecentrum voor Vlaamse Muziek bestaat ondertussen al meer dan twintig jaar. Vanuit welke nood heb je het centrum destijds opgericht?

Daarnaast werken we ook samen met Antarctica Records aan een reeks opnames van Vlaamse muziek.

JAN DE WILDE • We beseften dat er eigenlijk

Ligt jullie focus uitsluitend op de negentiende eeuw?

enorm veel muziek is gecomponeerd door componisten die hier woonden en werkten, maar dat we die muziek totaal niet kenden. Daardoor werd er ook nauwelijks muziek van hier geprogrammeerd en uitgevoerd. Daar wilden we verandering in brengen. Hoe gaan jullie te werk? J D • Het begint allemaal met het inventa-

riseren van wat er is. Daarna gaan we die muziek bestuderen. En vervolgens maken we die partituren die wij boeiend vinden, gebruiksklaar, zodat muzikanten er effectief mee aan de slag kunnen. Dat is ons ultieme doel: Vlaamse muziek laten horen. We zijn onlangs ook gestart met een databank met historische concertprogramma’s. Het is heel boeiend om te bestuderen wat er effectief gespeeld werd op concerten in onze contreien. We hebben de neiging om te denken dat het Vlaamse muziekleven eerder ‘provinciaal’ was, maar het tegendeel is waar: het muziekleven hier was bijzonder rijk en internationaal georiënteerd.

J D • Ook de achttiende- en twintigste-

eeuwse muziek hoort bij onze missie. De renaissancemuziek uit Vlaanderen wordt vandaag tot in de Verenigde Staten bestudeerd en er zijn tal van ensembles wereldwijd die zich met dat repertoire bezighouden, dus dat zit goed. Wij proberen de ‘zwarte gaten’ tussen toen en vandaag te vullen. Martijn, waarom wil jij als dirigent meer muziek van hier laten horen? MARTIJ N DEN DI E VEL • In het verleden heeft

dat altijd tot de missie van Symfonieorkest Vlaanderen behoord. Bij de laatste twee chef-dirigenten was dat wat minder duidelijk aanwezig en het leek ons mooi om die draad weer op te pikken. Er zijn wel degelijk werken die op hetzelfde niveau staan als het zogenaamde ‘ijzeren repertoire’. Denk bijvoorbeeld aan de Derde Symfonie van Joseph Ryelandt. Dat werk nam ik onlangs op met de Bamberger Symphoniker. Mét

succes, die opname is ruim beluisterd en becommentarieerd. De vraag die dan altijd terugkomt is: waarom kennen we dit niet? Het is pas door muziek uit te voeren dat we ze effectief kunnen leren kennen. Ik zeg nu dat de Derde Symfonie volgens mij Ryelandts beste symfonie is, maar eigenlijk weet ik dat pas zeker als ik ook de Tweede Symfonie heb uitgevoerd. Je weet namelijk niet écht wat de kwaliteit is van een werk, voordat je het hebt gespeeld met levende muzikanten voor een levend publiek. J D • Dat klopt. Zonder uitvoering sta je nergens. En vaak heeft een werk meerdere uitvoeringen nodig om echt tot het repertoire door te dringen. De eerste keer voelen de muzikanten zich misschien nog onwennig, of is het ‘een verplicht nummertje’ voor de dirigent — dat kan altijd. Het is pas als muziek op verschillende momenten, door verschillende uitvoerders aangepakt wordt, dat je een werk écht kan leren kennen. M D • We stelden ons als orkest ook de vraag: als wij deze muziek niet uitvoeren, wie gaat het dan doen? Als onze orkesten al Vlaamse muziek spelen, dan zijn het vaak dezelfde werken. Denk bijvoorbeeld aan de James Ensor Suite van Flor Alpaerts. Of het werk van Peter Benoit. Maar er is zoveel

meer! Ik sta aan het begin van mijn carrière. Dat wil ook zeggen dat als ik nu boeiende werken ontdek, ik de kans krijg om die werken doorheen mijn carrière meermaals uit te voeren. Dat is een fantastisch gevoel. Hoe komt het dat dit repertoire nog steeds zo weinig gespeeld wordt? Heeft het te maken met een gebrek aan trots? M D • Er is in elk geval minder trots mee

gemoeid dan in andere landen. Kijk naar de Finnen die de muziek van Sibelius koesteren, of de Denen die de muziek van Nielsen echt beschouwen als een exportproduct. Zo is de kritische editie van de werken van Nielsen volledig beschikbaar op het internet. Dat wil zeggen dat iedereen, waar ook ter wereld, toegang heeft tot speelklare partituren van Nielsen. Dat is toch prachtig? De muziek van Stenhammar staat in Zweden zowat elke week op de concertagenda — terwijl die muziek echt niet beter of slechter is dan wat we hier in onze bibliotheken hebben liggen. J D • Op zich is er de laatste jaren best wel wat beleid ontwikkeld naar muzikaal

erfgoed toe. Men is tot het besef gekomen dat we dit erfgoed niet zomaar mogen laten verkommeren. Het beleid richt zich echter vooral op inventariseren en archiveren. Bij de volgende stap — de doorstroming naar het concertpodium — loopt het echter nog steeds vast. Waarom dat zo is, daar kan je waarschijnlijk een boek over schrijven (lacht), maar voor mij begint het bij de muziekopleidingen. Het is toch jammer dat je aan het conservatorium kan studeren zonder ooit de naam Charles-Louis Hanssens tegen te komen? In september brengen jullie een ouverture van Charles-Louis Hanssens. Waarom kozen jullie voor hem als opener? J D • Toen we samen met het orkest begonnen na te denken over welke Vlaamse muziek we zouden kunnen programmeren, dacht ik eigenlijk meteen aan Hanssens. Hij was erg internationaal georiënteerd, maar was tegelijk ook een echte Gentenaar die een heel belangrijke rol heeft gespeeld in de ontwikkeling van het Gentse muziek leven. Omdat ook het orkest zijn thuis heeft

in Gent leek me dat de perfecte match. Hanssens heeft hier in de vroege negentiende eeuw een volwassen muziekcultuur op poten gezet door orkesten op te richten en concerten te organiseren. Hij is ook de man die de muziek van Beethoven in België heeft geïntroduceerd. Hij heeft zowat al zijn werken gedirigeerd, zowel in Gent als in Brussel. Die invloed hoor je ook duidelijk in zijn muziek. M D • Bij mij was het ook die connectie met Beethoven die me onmiddellijk aantrok. Het manuscript van de Ouverture is niet zo lang geleden in Nederland ontdekt, een echte uitgave is er op dit moment nog niet — die gaan we samen met het Studiecentrum tot stand brengen. Maar op YouTube kan je wel een digitale reconstructie van het werk beluisteren. Meteen bij de openingsmaten moest ik aan Beethovens Coriolanus Ouverture denken. Ik kijk er echt naar uit om met het orkest op zoek te gaan naar de geest van die tijd en ook echt te durven experimenteren met hoe we het gaan uitvoeren. Dat is het mooie aan werken met ongekend repertoire: alles is nog mogelijk.

links Bram Fournier & Frederik Neyrinck © Bjorn Comhaire rechts Lore Binon & Annelies Van Parys © Michiel Devijver

PROJECT IN DE KIJKER

ARYS Annelies VAN P °1975, Brugge

Ik ben jong, de wereld ligt aan mijn voeten. Het is niet alleen de lijfspreuk van Jelle Cleymans, maar ook van de muzikanten tijdens het herfstproject van SOV Young. Op het podium schittert een triade aan jonge krachten: orkest, solist én componist. — Sven Sabbe

Valentin Feiss © Bjorn Comhaire

We groeien samen in dit project

De solist: Valentin Feiss “Muziek is altijd al deel geweest van mijn leven”, begint de achttienjarige Valentin Feiss het gesprek. “Thuis weerklonk er altijd muziek. En daarnaast hoorde ik dagelijks mijn vader, die ook cellist is, repeteren. Ik wou eerst piano spelen, maar dat lag me niet helemaal. Toen ik uiteindelijk de cello vastpakte, het instrument dat er eigenlijk al altijd was geweest, besefte ik: dit wil ik mijn hele leven doen.” Toen Valentin begin dit jaar door zijn Instagram scrollde en de oproep voor SOV Young Soloist zag, twijfelde hij geen seconde om auditie te doen. “Ik ben als een gek in de partituur gedoken. Met de cello

kan je een wereld creëren, je emoties een stem geven. Ik hou daarom van cellisten als Victor Julien-Laferrière of Stéphanie Huang: bij hen lijkt het alsof mens en instrument moeiteloos samenvallen .” Op zijn twaalfde wist Valentin al dat hij professioneel muzikant wilde worden. Twee jaar later ontmoette hij zijn mentor Justus Grimm, bij wie hij privélessen volgde en die hem onder zijn hoede nam. “Het is dankzij hem dat ik op mijn vijftiende de kans kreeg om te starten aan het Conservatorium van Antwerpen. Intussen zit ik in mijn derde bachelor. Binnenkort studeer ik dus af, maar ik voel dat ik nog veel kan leren. Ik ga dus

wellicht nog ergens anders verder studeren. En daarna zou ik graag meedoen aan audities en wedstrijden.” 2026 was een bijzonder jaar voor Valentin. “Ik had in het voorjaar auditie gedaan aan het conservatorium van Parijs, maar mocht daar helaas niet beginnen. Dat was een serieuze domper. Ik heb toen heel hard aan mezelf getwijfeld. Nu is er deze prachtige kans. Om te spelen met een orkest, onder leiding van een geweldige dirigent, in een grote concertzaal: dat was exact de boost die ik nodig had om verder te gaan. Ik kijk dus enorm uit naar de repetities en concerten.”

→

De orkestmusicus: Klara De Vos Geen solist zonder orkest. Links achteraan, net achter de violen, zit de zeventienjarige Klara De Vos aan de harp. “Ik ben net als Valentin begonnen met piano, maar na een jaartje overgeschakeld naar de harp. Eigenlijk ben ik al verliefd op dat instrument sinds mijn mama me ooit een filmpje toonde. Ik vond de klank meteen prachtig. En eerlijk: hoe cool is een harp? Toch veel cooler dan een piano.” Vorig jaar deed Klara voor het eerst mee met SOV Young, op aanraden van haar harpleerkrachten Judith Soumillion en Anouk Sturtewagen. “Zij vertelden me over de auditie en zeiden dat ik het moest proberen. Ik was heel benieuwd hoe het was om in een orkest te spelen. Meestal zijn er maar één of twee harpen nodig, dus zoveel plaatsen zijn er niet. Ik ben dus heel blij dat ik nog eens mag meedoen. In Het Zwanenmeer dan nog, een prachtig stuk dat ik al veel gehoord heb en nu eindelijk zelf eens mag spelen.” Ook de sfeer in het

orkest is iets unieks, zegt ze: “Samen muziek maken is ongelofelijk. Tegelijkertijd is het ook wel spannend. Als harpiste heb je soms lange momenten waarop je moet wachten en tellen. En wanneer je inzet dan toch komt, is die vaak net heel belangrijk. Dat vraagt veel concentratie, maar ik ga er toch ook vooral van genieten. In het Concertgebouw van Brugge speel ik bovendien een echte thuismatch. Mijn hele familie heeft ondertussen al tickets gekocht, dus er zal heel wat steun in de zaal zitten.” “Ik ga nu naar het zesde middelbaar, dus ik moet binnenkort kiezen of ik aan het conservatorium wil beginnen. Ik heb wel al eens een wedstrijd gewonnen, en speel ook soms soloconcerten, maar spelen met een orkest: dat gebeurt niet veel. Dan is SOV Young echt de perfecte kans om eens te proeven van het leven als professioneel muzikant. Het was zeker een van de redenen waarom ik wilde meedoen aan dit project.”

INTERVIEW

links Klara De Vos rechts Ramses Vandewalle © Bjorn Comhaire

rechts Ramses Vandewalle onder Klara De Vos © Bjorn Comhaire

“ Het is ook al gebeurd dat ik uit de douche moet springen omdat ik een melodie in mijn hoofd hoor en die móét noteren. ”

De componist: Ramses Vandewalle Geen orkest zonder muziek. Enter Ramses Vandewalle, componist. “Nee, ik heb geen piano gestudeerd”, lacht Ramses. “Ik heb als kind een paar jaar les gevolgd, maar ben pas na mijn achttiende fanatiek in de muziek gedoken. Nadat ik hogere studies fysica begon, sloeg covid toe en werkte ik een aantal jaar in de slagerij van mijn vader. Tijdens die jaren verdiepte ik me in harmonie, muziekanalyse en nog veel meer. Daarna trok ik naar het Lemmensinstituut in Leuven. Ik wou slagwerk studeren, maar mijn oog viel op de opleiding compositie. Ik had wel wat ervaring met arrangeren en schrijven, heb toen mijn buikgevoel gevolgd, en intussen zit ik in mijn eerste master.” Componeren verloopt bij Ramses heel intuïtief: “Ik zit meestal aan de piano en werk een motiefje uit tot een mooi muzikaal idee. Het is ook al gebeurd dat ik uit de douche moet springen omdat ik een melodie in mijn hoofd hoor en die móét noteren. Ik schrijf trouwens alles uit op papier: van de eerste schets tot de instrumentatie. Pas op

SOV Young speelt het Zwanenmeer, 4 november in Concertgebouw Brugge, 7 november in Miry Concertzaal in Gent, 8 november tijdens Krikrak Festival in Brugge.

het einde zet ik alles in een digitale partituur. Op de computer componeren vind ik veel te beperkend.” Dankzij de SOV Composers' Academy mag hij een One-minute-symphony schrijven voor SOV Young: “Mijn allereerste eigen symfonisch werk voor orkest. Ik vind het megaspannend. In het voorjaar kon ik mijn werk al eens voorleggen tijdens een repetitie van Symfonieorkest Vlaanderen. Onder leiding van Martijn Dendievel kwam het werk voor het eerst tot leven: een magisch moment, maar ook een echte reality check. Je leert enorm veel. Wat op papier logisch klinkt, klinkt in een orkest soms helemaal anders. Ook de feedback van Martijn was enorm verhelderend. Ik heb de hele zomer het stuk zitten herwerken, en kijk uit naar de repetities met SOV Young en Lars Corijn. Het is een bijzonder project, met heel veel jonge mensen in de hoofdrol. Iedereen zit ongeveer in dezelfde fase van zijn of haar ontwikkeling. We leren allemaal bij en groeien samen. Dat maakt het extra inspirerend.”

Op zoek naar voor concert

Een select gezelschap van doorgewinter elkaar op in het Concertgebouw in Bru kandidaat vinden om naast de concer nodig v olwaardig te vervan

→

r een sidekick tmeester Jan

rde violisten nam het midden juni tegen ugge. Doel van de auditie: de geknipte rtmeester te musiceren en hem indien ngen. — Koen Lambrecht, foto's Michiel Devijver

→

“ Zou de dirigent liever een iets tragere maar ‘propere’ Mendelssohn horen of moet het knetteren voor hem?”

In een symfonieorkest vervult de concertmeester een cruciale functie. Hij of zij leidt de eerste violen — en bij uitbreiding het hele orkest — en, zorgt voor discipline en een positieve sfeer, en is de voornaamste schakel tussen orkest en dirigent. De meeste orkesten hebben twee concert meesters, twee persoonlijkheden die je nooit samen op het podium ziet zitten. Symfonieorkest Vlaanderen werkt in projecten en pakt het daarom anders aan. Het opteert voor één vaste concertmeester, Jan Orawiec, wat toelaat de artistieke lijn door te trekken en tevens het groepsgevoel versterkt. Daarnaast is er een plaats vervangend concertmeester. Die heeft een vaste plaats vooraan naast concertmeester Jan, maar moet tegelijk in staat zijn al diens taken over te nemen. Met verve, dat spreekt. “Het is geen eenvoudige functie”, licht

intendant Jos Roeden toe. “Ze vraagt veel dienstbaarheid, maar de persoon moet tegelijk in staat zijn leiding te geven aan het orkest en vanzelfsprekend alle vioolsolo’s overtuigend kunnen brengen.” Als een vlieg op de muur — maar met gespitste oren — woonden we op maandag 15 juni de auditie bij. Plaats van het gebeuren: de Kamermuziekzaal van het Brugse Concertgebouw, befaamd om zijn mooie maar toch neutrale akoestiek. Voor deze vuurproef moesten de kandidaten heel wat repertoire voorbereiden: delen uit twee vioolconcerto’s, orkestfragmenten en natuurlijk ook enkele grote vioolsolo’s uit symfonische werken. Een uitgelezen groep violisten heeft zich aangemeld voor deze veelzijdige maar ook veeleisende functie. Op de auditiedag zelf bepaalt allereerst het lot in welke volgorde ze zullen spelen.

TALENT UITGELICHT

Drie-eenheid Het selectieproces verloopt in drie rondes. In de eerste spelen de violisten achter een gordijn. Dankzij die anonimiteit kan de jury puur op de muzikale kwaliteiten oordelen. Met zijn veertien leden is die jury best indrukwekkend. Naast dirigent Martijn Dendievel en de concertmeester zetelen ook de aanvoerders van alle strijkersgroepen erin, evenals de voltallige eerstevioolsectie. Vooraf hebben ze bepaald welke stukken ze willen horen: naar goede gewoonte een deel van een Mozart-concerto. Dat vertelt direct wat iemand in zijn mars heeft: of het vioolspel precies en zuiver is, hoe de klank is en of iemand stijlgevoel heeft. Uit de solopassages en orkesttrekken die de kandidaten moesten instuderen kiest de jury de vioolsolo uit de langzame beweging van de Eerste Symfonie van Johannes Brahms en het pittige Scherzo uit de Midzomernachtsdroom van Felix Mendelssohn.

“Kandidaat 1, first candidate”, klinkt het en we zijn vertrokken. De ene Mozartinterpretatie kan ons al wat meer bekoren dan de andere, maar dat is ook een kwestie van smaak. We vermoeden dat Brahms niet met alle solo’s die weerklinken even gelukkig zou zijn geweest, maar er zitten ook zeer overtuigende bij. En zou de dirigent liever een iets tragere maar ‘propere’ Mendelssohn horen of moet het knetteren voor hem? Voor contrabassist Jan Verheye wordt in het Mozart-concerto — dat de kandidaten met pianobegeleiding spelen — al meteen duidelijk of iemand leiding kan nemen. Dat vindt hij belangrijk want het gaat tenslotte om een concertmeester, vertrouwt hij ons toe. In de Brahms-solo speurt hij naar opbouw en wil hij horen of de kandidaat de lange hoge noot op het einde mooi kan aanhouden. In de orkesttrekken primeert voor hem een correcte weergave van de partituur: de juiste noten, dat spreekt, maar ook bijvoorbeeld accentjes.

→

Tweede ronde Het eerste verdict laat niet lang op zich wachten: drie kandidaten gaan door naar de tweede ronde. Daarin moeten ze hun technisch en artistiek kunnen tonen in een uitgebreid fragment uit een van de grote romantische concerto’s. Ze krijgen ook meer vioolsolo’s uit symfonische werken voor de kiezen, onder meer uit Sheherazade van Rimsky-Korsakov. Er wacht hen opnieuw een uitdagend scherzo: dat uit de Tweede Symfonie van Robert Schumann. Het gordijn dat de kandidaten afschermde is nu verdwenen en daarmee ook de anonimiteit. Maar het is ook belangrijk dat de jury ziet hoe iemand speelt. Een concertmeester springt nu eenmaal in het oog. In twee keer Tsjaikovski en een keer Brahms tonen de dame en twee heren die overblijven, wat ze technisch en muzikaal in petto hebben. De aandacht gaat nu misschien nog meer dan in de eerste ronde naar de vioolsolo’s uit symfonische werken. Dirigent Martijn Dendievel heeft na elke prestatie nog een extra verzoekje. Van de ene kandidaat wil hij een grotere toon horen

die boven het orkest uitkomt en ook draagt in een zaal met een droge akoestiek. Van de twee andere violisten vraagt hij een bredere versie van de wonderlijke solo uit de orkestsuite Pohádka van Josef Suk. Als we hem tijdens een pauze vragen waarop hij tijdens deze auditie bijzonder let, klinkt het ietwat verrassend: “op de klank van de kandidaten, of die bij het orkest past”. Daarnaast vindt hij het essentieel dat de musici ritmisch stabiel zijn en ook dat ze flexibel zijn, dat ze zich kunnen aanpassen. “Ze moeten toch ook leiderschapskwaliteiten bezitten”, werpen we op. “Inderdaad, en daarvoor dient net de derde ronde”, antwoordt hij.

Finale In die laatste ronde brengen de kandidaten — twee schieten er nu nog over — eerst nog twee stevige fragmenten uit het romantische orkestrepertoire. De voornaamste proef bestaat er echter in dat ze een strijkkwintet leiden met de aanvoerders van de andere strijkersgroepen als andere leden. Op het programma: de eerste beweging van

TALENT UITGELICHT

de 39ste Symfonie van Mozart, hier beperkt tot de expositie. De eerste musicus wil dat staand doen, maar Dendievel maant hem aan zittend te spelen ‘zoals in een orkest’. Na een eerste doorloop vraagt Orawiec of hij het stuk ook zonder vibrato kan spelen. En hoe hij een intonatieprobleem met de tweede viool zou oplossen. De tweede kandidate geeft duidelijkere tekens aan haar medemuzikanten, maar Dendievel vraagt of ze het nog explicieter kan doen: “Stel je voor dat je negen eerste violen achter je hebt, acht tweede violen enzovoort”. De jury quoteert zonder aarzelen en al snel is de uitslag van deze belangrijke auditie bekend. Met enkele booglengten voorsprong komt de jonge Belgische violiste Mona Verhas als winnaar uit de bus. Zij deed al in andere orkesten ervaring op als concertmeester en is ook voor Symfonieorkest Vlaanderen geen onbekende. Voortaan zal ze dus naast concertmeester Jan Orawiec zetelen. Ze krijgt een proefperiode van een jaar om zich te bewijzen. Welkom, Mona!

Welkom, Mona! 17

Altijd hetzelfde liedje 18

ONDER DE LOEP

Concert Tsjaikovski 5 met Martijn Dendievel en Elisabeth Brauss Van 1 tot 10 oktober in Brugge, Gent, Hasselt en Arnhem

Het is ook altijd hetzelfde liedje bij Tsjaikovski. Letterlijk dan, want de vier bewegingen van zijn existentieel geladen Vijfde Symfonie delen eenzelfde weliswaar steeds veranderend thema (het motto), een beetje als een operapersonage dat elke akte volkomen anders gemutst de bühne opwandelt. In het begin verschijnt het vertwijfeld dubbend, vervolgens verslagen wanhopend, daarna inzicht verwervend en ten slotte als herboren juichend. Samen geeft dat een narratief dat zich laat samenvatten als ‘de triomf na gefnuikte hartstocht’ of ‘de redding van het wankelend geloof’ of ‘de luisteraar op zoek naar betekenis in een abstract stuk muziek’. Schrap gerust wat niet past. — Régis Dragonetti

19 (1) Andante — Allegro con anima — Molto più tranquillo Het fameuze motto waarvan hierboven sprake wordt voor uw gemak ampel ten gehore gesteld in de trage inleiding van het eerste deel. De klarinetten spelen twee trapsgewijs stijgende frases in mi mineur, gevolgd door twee identieke, neergaande lijnen, die Tsjaikovski telkens anders harmoniseert. Pas na een minuut of twee gaat het gordijn open en schiet het sonate-allegro echt in gang. Het marsachtig karakter van het eerste ‘echte’ thema bindt er de strijd aan met het springerige tweede en komt na een zinderend mantel- en degenspel tot een passioneel hoogtepunt. Als het waar is dat Tsjaikovski nooit een noot schreef die hij niet met zijn ziel had doorvoeld (dixit hijzelf ), mogen we daarin zonder blozen een conflict van gevoelens lezen. Vooralsnog zonder uitkomst. De coda eindigt in een gitzwarte waas van strijkers, fagot en pauken.

(2) Andante cantabile, con alcuna licenza Beeld je eens in: je hebt net een dieptreurige, maar heerlijke akkoordenprogressie voor strijkers geschreven. En het kan nog beter, want je hebt een even dieptreurige doch heerlijke melodie in je hoofd. Aan welk instrument vertrouw je die toe? De nasale hobo? Nee. De luchtige fluit? Ook niet. Tsjaikovski kiest voor de hoorn. Het afgeronde geluid van deze zachtste der koperblazers roept een soort verte op. Na de onrust van het voorgaande deel klinkt die als een herinnering aan een minder gecompliceerde tijd. Waarom ook niet? Het publiek mag toch ook zijn voordeel doen met de aanwijzing uit de titel. We interpreteren daarom ‘con alcuna licenza’ (met enige vrijheid). De ongedwongen mijmerij is trouwens geen lang leven beschoren. Plots is daar opnieuw het motto van het begin, deze keer in een krachtige koperfanfare. Het noodlottige gebeuk breekt de rust op en doet de dromerijen van de aanvang uiteenspatten.

(3) Valse. Allegro moderato De wals wordt gekenmerkt door een snelle driekwartsmaat. Zeg tweemaal boem-tak-tak na elkaar en je hebt al het idee dat er ergens goedgeklede lui een balzaal betreden. In een gematigd tempo zoals hier heeft de wals altijd iets deftigs. In de handen van een matig componist krijg je daardoor snel iets saais. Niet zo bij Tsjaikovski. Met vertragingen, tegentijden, tegendraadse nootgroepering en accenten tuigt hij het dode muzikaal skelet op tot een levendig stuk muziek. Helemaal op het einde steekt het ons bekende motto opnieuw de kop op, het is te zeggen, een rijpere versie die zich losmaakt uit het muzikale kluwen. Hoorden we voorheen tranen en tandengeknars, dan spreekt hier eerder een matuur evenwicht: de klarinetten a due in hun diepste chalumeauregister, ondersteund door een koppel fagotten. De dalende lijnen doorkruisen vol zelfvertrouwen de regelmaat van de wals. Het gebaar leest als een subtiel zich onttrekken aan sociale dogma’s, het gedrag kortom van iemand die voortaan zijn eigen tempo bepaalt.

(4) Finale: Andante maestoso — Allegro vivace — Meno mosso De overwinning op alle moeilijkheden wordt duchtig gevierd in de finale. De metamorfose van het motto is nu compleet. Geen geprevel meer in mi klein, maar gejubel in mi groot. Nu ja, muzikaal kan je natuurlijk niet twaalf minuten hoera roepen. Net als het andere hoekdeel volgt na de inleiding een sonatevorm. Een flinke paukenroffel leidt het deel in. Toch speelt hier niet eenzelfde dramatische spanning. Hoewel de thema’s zowel van snit als toonaard verschillen (hoekig-onstuimig mi klein versus elegant-vrolijk re groot) wordt de tegenstrijd ten dele opgeheven ten voordele van de algemene vaart die het sluitstuk van een symfonie nu eenmaal vaak kenmerkt. Het motto kan daardoor echter uitgroeien tot de ster van de show. Telkenmale lijkt het de borst hoger op te steken, tot niemand zich nog de schuchtere aanvangsnoten herinnert waarmee het allemaal begon.

Ik wil dat mensen zeggen: “hier in Hasselt gebeurt iets bijzonders”

Het speelterrein van Symfonieorkest Vlaanderen breidt uit. Na Brugge, Gent en Antwerpen, wordt nu ook Limburg een vaste stek. Cultuurcentrum Hasselt (CCHA) wil samen met het orkest de klassieke concertbeleving openbreken, vertelt programmator Vincent Lesage. “Ik speel graag met de verwachtingen van het publiek.” —Heleen Driesen

Zijn nieuwe rol op het muzikale toneel past hem stilaan goed, glimlacht Vincent Lesage. Jarenlang maakte de programmator klassieke muziek van CC Hasselt als professioneel zanger deel uit van de kern van Collegium Vocale Gent. Hij reisde langs de grootste concertzalen van Europa en zag de backstage van talloze muziekhuizen. “Maar als muzikant sta je niet altijd stil bij wat er achter de schermen gebeurt”, klinkt het. “Wat een intendant precies doet of hoe een programmatie tot stand komt, was voor mij lang een vrij onbekende wereld.” Een kleine drie jaar geleden maakte Lesage de overstap naar het Cultuurcentrum Hasselt, naar een functie buiten het grote podium. Dat voelde aanvankelijk best onzeker, bekent hij. “Het toeval wil dat ik al in mijn eerste weken Jos Roeden ontmoette, die toen zelf nog maar enkele maanden intendant was bij

Vincent Lesage ©Jelmer Vervoort

Verrassende dialoog Precies daarin ziet hij de sterkte van de programmatie van SOV. “Voor mij is het interessant dat er telkens een beroemd werk of een stuk uit de traditionele canon wordt gecombineerd met minder bekende muziek. Dat is een mooie manier om mensen mee te nemen.” Daarbij is het verhaal achter een programma essentieel. “In het derde concert van de reeks, met cellist Victor Julien-Laferrière — de eerste laureaat van de Koningin Elisabethwedstrijd voor cello — staat het Celloconcerto van Saint-Saëns naast muziek van Bach, Mozart en de hedendaagse Franse componist Thierry Escaich. Dat zijn heel uiteenlopende werken, maar net door hun onderlinge dialoog ontstaat een rijk en gelaagd programma.” Lesage speelt ook graag met het klassieke verwachtingspatroon van een concert. Een ouverture, een concerto en een symfonie vormen al meer dan een eeuw de vaste formule, luidt het. “En terecht, want ze werkt. Maar het is ook

Symfonieorkest Vlaanderen (SOV).” Er was meteen een klik. “Jos was heel open. Ik kon hem alles vragen, ook de dingen waarvan je liever niet toegeeft dat je ze niet weet (lacht).”

Van experiment naar partnerschap Samen met chef-dirigent Martijn Dendievel en artistiek coördinator Stephanie Dierckxsens vormt Jos een bijzondere driehoek met een heldere visie en een heel interessante energie, vindt Lesage. “Die voel je ook in de sfeer van het orkest. Het is een orkest dat niet bang is om te experimenteren en buiten de lijntjes te kleuren.” Wat eerst een inspirerende, losse samenwerking was, groeit nu uit tot een

structureel partnerschap. In het najaar van 2026 opent SOV in Hasselt een driedelige concertreeks. Daarmee neemt het cultuurcentrum ook een uitgesproken rol op binnen het Vlaamse muzieklandschap. “Brugge heeft Concertgebouw Brugge, Antwerpen heeft DE SINGEL en Gent heeft Muziekcentrum De Bijloke. In Limburg hebben we niet zo'n cultuurtempel. Maar met onze grote schouwburg, waar plaats is voor 800 mensen, willen we wel naar voren treden als dé symfonische zaal van de regio.” Dat er in Limburg een publiek voor symfonische muziek bestaat, betwijfelt Lesage geen moment. “Onlangs programmeerden we het laureatenconcert van de Koningin Elisabethwedstrijd. Dat was volledig uitverkocht. Het bewijst dat het publiek er is. We moeten mensen alleen blijven prikkelen en boeien.”

HIT-AND-RUN

leuk om af en toe te experimenteren met wat een symfonisch concert allemaal mag en kan zijn.” Ook de concertinleidingen krijgen daarom een dynamischere invulling. “We willen gesprekken organiseren met dirigenten en solisten over hoe een programma tot stand komt. Zodra mensen het verhaal achter de muziek kennen, voelen ze zich veel meer betrokken.” Dat hij die inleidingen zelf mag verzorgen, maakt de programmator extra enthousiast: “Ik ben een gepassioneerde babbelaar en een echt podiumbeest. Zelf sta ik nu minder op een podium, maar als ik concerten kan presenteren en modereren, voel ik me als een vis in het water. Ik merk ook dat de band met het publiek op die manier hechter wordt.”

Meer dan volle zalen SOV is een wendbaar orkest dankzij zijn structuur en werkwijze, weet Vincent Lesage. Die flexibiliteit biedt volgens hem

ook kansen om de betrokkenheid buiten de concertzaal te vergroten. “Anders dan bij een groot vast symfonisch orkest komen de muzikanten bijvoorbeeld niet met één grote bus naar Hasselt, maar in kleinere groepjes. Ze zijn daardoor vaak ruim op tijd aanwezig. Om die tijd zinvol te benutten en wat los te spelen, denken we aan kleine optredens op onverwachte plekken, zoals woonzorgcentra of andere locaties in Hasselt. Zo leren mensen het orkest eens op een heel andere manier kennen.” De programmator wil er niet flauw over doen: het aantal verkochte tickets blijft belangrijk. Maar hij hoopt vooral dat mensen straks opmerken dat er in Hasselt iets bijzonders gebeurt. “Deze samenwerking gaat over iets groters: samen bouwen aan een sterk verhaal voor de klassieke muziek. Ik beschouw mezelf als een arbeider van de klassieke muziek. Ik heb jarenlang in het gelid gestaan als koorzanger. Een samenwerking staat of valt met echte wisselwerking. En precies dat maakt dit verhaal zo boeiend.”

Emiel Vandenberghe © Lennert Madou

Tickets & abo’s desingel.be

(LA) HORDE / EUN-ME AHN / YUJA WANG / CHRISTOS PAPADOPOULOS WILLIAM KENTRIDGE / ADAM LINDER / ANOUSHKA SHANKAR / LES APACHES! ESPERANZA SPALDING / ROMEO CASTELLUCCI / HILDUR GUÐNADÓTTIR TEODOR CURRENTZIS / TRAJAL HARRELL

Ontdek ons nieuwe seizoen Info en tickets www.debijloke.be - 09 323 61 00

DE SINGEL is een kunstinstelling van de Vlaamse Overheid en geniet de steun van

mediasponsors

and many more

kalender sep → dec 2026 Symphonic Mob @OdeGand ZA 12.09 16:30

Studio 100 Singalong in Concert STADSHAL GENT

Tsjaikovski 5

Met dirigent Martijn Dendievel en pianiste Elisabeth Brauss

Studio 100 viert 30 jaar muziek, magie en plezier met dirigent Dirk Brossé DO 03.12 20:00

AFAS DOME, ANTWERPEN

VR 04.12 20:00

AFAS DOME, ANTWERPEN

ZA 05.12 20:00

AFAS DOME, ANTWERPEN

ZO 06.12 20:00

AFAS DOME, ANTWERPEN

DO 01.10 20:00

CONCERTGEBOUW BRUGGE

VR 11.12 20.00

AHOY ARENA, ROTTERDAM NL

VR 02.10 20:00

MUZIEKCENTRUM DE BIJLOKE, GENT

ZA 12.12 20.00

AHOY ARENA, ROTTERDAM NL

VR 09.10 20:00

CC HASSELT

ZO 13.12 14:30

AHOY ARENA, ROTTERDAM NL

ZA 10.10 20:00

MUSIS ARNHEM NL

Dvořák 8

Met dirigent Duncan Ward en violiste Alexandra Soumm DO 29.10 20:00

Lord of the Rings: The Fellowship of the Ring

Met Brabant Koor, Souvenir Jeugdkoor en Kooracademie Breda

CONCERTGEBOUW BRUGGE

DO 17.12 19:30

AHOY RTM STAGE, ROTTERDAM NL

VR 30.10 20:00

SINT-GHISLENUSKERK, WAARSCHOOT

VR 18.12 19:30

AHOY RTM STAGE, ROTTERDAM NL

DI 03.11 19:30

CADOGAN HALL, LONDEN VK

ZA 19.12 19:30

VORST NATIONAAL, BRUSSEL

WO 04.11 19:00

G LIVE, GUILDFORD VK

ZO 20.12 16:00

VORST NATIONAAL, BRUSSEL

DO 05.11 19:30

SYMPHONY HALL, BIRMINGHAM VK

ZA 07.11 20:00

MUZIEKCENTRUM DE BIJLOKE, GENT

ZO 15.11 15:00

DE SINGEL, ANTWERPEN

SOV Young speelt het Zwanenmeer Met dirigent Lars Corijn WO 04.11 20:00

CONCERTGEBOUW BRUGGE

ZA 07.11 20:00

CONCERTZAAL MIRY, GENT

ZO 08.11 15:00

KRIKRAK FESTIVAL, BRUGGE

www.symfonieorkest.be tickets@symfonieorkest.be +32 9 292 75 57 ma—do 10:00—13:00 Ticketbalie concerten Brugge: Uit in Brugge ’t Zand 34, 8000 Brugge Openingsuren: di–za, 10:00–17:00; zon- & feestdagen gesloten 078 15 20 20. Bereikbaar ma–vr, 10:00–17:00 (€0,30/min)

Muziekcentrum De Bijloke Gent www.bijoke.be, 09 323 61 00 DE SINGEL Antwerpen www.desingel.be, 03 248 28 28 CC Hasselt www.ccha.be 011 22 99 33 Musis Arnhem www.musisenstadstheater.nl +31 26 372 07 20 Waarschoot concert301026.tickoweb.be Cadogan Hall www.cadoganhall.com G Live www.trafalgartickets.com Symphony Hall www.bmusic.co.uk Krikrak Festival www.krikrak.be Cinema in Concert www.cinemainconcert.nl Studio 100 www.studio100.com

Symfonieorkest Vlaanderen, Bijlokekaai 3, 9000 Gent info@symfonieorkest.be, www.symfonieorkest.be +32 9 292 75 57, reknr. BE06 7330 1321 0622 BIC KREDBEBB Coördinatie Veronique Vennekens, tekst Gert Verhulst, Koen Lambrecht, Régis Dragonetti, Sven Sabbe, Heleen Driesen, Annemarie Peeters, grafisch ontwerp Lieven Haneca, foto's Björn Comhaire, Daria Miasoedova, Jelmer Vervoort, B2 Photography, Michiel Devijver, druk Puntgraaf. Programma's onder voorbehoud van wijzigingen. V.U. Jos Roeden, Bijlokekaai 3, 9000 Gent Symfonieorkest Vlaanderen wordt gesteund door Symfonieorkest Vlaanderen is in residentie in