Programmaboekje Sibelius' Vioolconcerto

9 → 19.11 2023

Kristiina Poska dirigent Alina Pogostkina viool

Programma duur concert → 2 u10min inclusief 20min pauze

Symfonieorkest Vlaanderen Kristiina Poska dirigent Alina Pogostkina viool

2

Frank Nuyts °1957 Different from habit Jean Sibelius 1865–1957 Concerto voor viool, op. 47 Carl Nielsen 1865–1931 Symfonie nr. 4, op. 29 ~ ‘De Onuitroeibare’ DO 09.11 20:00

CONCERTGEBOUW BRUGGE

VR 17.11 20:00

MUZIEKCENTRUM DE BIJLOKE GENT

ZA 18.11 20:00 ZO 19.11 15:00

OstbelgienFestival

KULTURZENTRUM TRIANGEL ST. VITH DE SINGEL ANTWERPEN

Frank Nuyts °1957 Different from habit De Gentse componist Frank Nuyts werd 65 jaar en dat kan Symfonieorkest Vlaanderen natuurlijk niet ongemerkt voorbij laten gaan. Het is makkelijk om de muziek van Frank Nuyts als tegendraads te bestempelen, als luisteraar word je vaak op het verkeerde been gezet. Maar het zou haar flink tekort doen enkel te spreken over de speciale plaats die ze inneemt in de wereld van de ‘klassieke’ muziek, in acht genomen de vele grensoverschrijdende linken en cross-overs, en niet te focussen op de originaliteit en de vitaliteit van het werk—dat grootstedelijk is en dynamisch—en de manier waarop het geworteld is in vele, ook niet klassieke tradities. Zichzelf in vraag stellen. Dat is wat Nuyts doet in het intrigerende orkestwerk Different from habit. Dit werk werd in 2004 gecreëerd in opdracht van Symfonieorkest Vlaanderen. Als componist die bekend staat om zijn eigen stijl en gewoontes, besloot Nuyts in Different from habit een gedurfde nieuwe richting in te slaan. Achteraf gezien herkende hij de invloeden in zijn muziek. Denk aan

de ritmische energie van de vroege Igor Stravinsky, de minimalistische drive van John Adams, de fragmentatie in de orkestratie à la Anton Webern, en zijn gewoonte om muzikale stukken in duidelijke delen te ordenen. Soms waren er zelfs nog restanten van pakkende ritmes en andere elementen die goed in het gehoor liggen. Maar in zijn stuk Different from habit verrast Nuyts ons door herkenbare en beheerste melodieën te introduceren, in plaats van zijn gebruikelijke manier van “ongeremd schakelen tussen verschillende muzikale ideeën”, zoals hij het zelf graag omschrijft. Het resultaat is een werk dat zich beweegt in een klassiek aandoend traagsnel-traag patroon. Maar laat je niet misleiden door de schijn van traditie, want dit stuk daagt onze luistergewoontes uit en zit vol verrassingen. Het is als een onverwachte smaak in een vertrouwd gerecht, misschien wel als een spruitje voor de fijnproevers onder ons. Nuyts hoopt alleen maar dat het geheel anders vertrouwd zal smaken. Different from habit is een muzikale ontdekkingsreis, een moment van reflectie voor de componist zelf en een uitnodiging voor het publiek om zich open te stellen voor nieuwe muzikale ervaringen.

2004 • In België wordt het proces tegen Marc Dutroux gehouden. • Tien landen (Estland, Letland, Litouwen, Polen, Tsjechië, Slowakije, Hongarije, Slovenië, Cyprus en Malta) treden toe tot de Europese Unie. • Première van Da pacem Domine van de Estse componist Arvo Pärt.

3

Jean Sibelius 1865–1957 Concerto voor viool, op. 47 I. Allegro moderato II. Adagio di molto III. Allegro, ma non tanto

4

“Jean kan alleen gered worden door degenen die het dichtst bij hem staan. Als we hem aan zijn lot overlaten dan gaat hij ten onder.” Het zijn harde woorden over Jean Sibelius die zijn goede vriend en weldoener Axel Carpelan in 1903 aan Sibelius’ vrouw Aino schrijft. De componist sukkelt immers al jaren met een drankprobleem. Ook zijn composities lijden eronder. Wanneer Sibelius in datzelfde jaar zijn eigen Vioolconcerto in première hoort, wil hij uit ontevreden­ heid de partituur bijna verscheuren. Kort daarna lukt het hem om zijn leven te beteren en in 1905 publiceert hij de ­definitieve versie van het Concerto. Bij elke uitvoering is het uitkijken naar dat hoge, lyrische eerste thema van het openings­deel Allegro moderato dat Sibelius contrasteert met een somber, maar krachtig tweede thema. Beide banen een weg naar de briljante solocadens voor de violist. Het tweede deel Adagio di molto is uiterst zangerig en bouwt op naar een dramatische dialoog tussen solist en orkest. Alle remmen worden losgegooid in het ­warmbloedige slotdeel Allegro met zijn beroemde, zigeunerachtige thema. Het rondodeel is een waardig slot aan dit rapsodisch en technisch uitdagende Vioolconcerto dat al snel uitgroeide tot een must voor ­violisten overal ter wereld. 1905

• Het annus mirabilis van Albert Einstein waarin hij vier artikelen publiceert die de natuurkunde voorgoed veranderen. • De opera Salomé van Richard Strauss gaat in première. • De Tsjechische arbeider František Pavlík wordt doodgestoken tijdens een demonstratie in Brno. Leoš Janáček inspireert zijn Pianosonate 1.X.1905 op de gebeurtenis.

Carl Nielsen 1865–1931 Symfonie nr. 4, op. 29 ~ ‘De Onuitroeibare’ I. Allegro II. Poco allegretto III. Poco adagio quasi andante IV. Allegro

Het is een krachtige boodschap die de Deen Carl Nielsen meegeeft in zijn Vierde Symfonie: “Met de ondertitel ‘De Onuitroeibare’ heb ik geprobeerd in één woord aan te geven wat alleen muziek kan uitdrukken: De elementaire Wil van het leven. Muziek is leven, en net als het leven, onuitroeibaar”. Europa kreunt bij het schrijven van de Symfonie in de jaren 1914–1916 onder de Eerste Wereldoorlog, maar daar hoor je niets van in Nielsens Symfonie. De levens­energie smeult, confronteert en triomfeert, zozeer dat de vier delen van het werk zonder onderbreking in elkaar doorlopen. Alles lijkt logisch uit elkaar voort te vloeien. Een achterliggend programma dat de muziek stuurt, is er niet. Maar de bulderende openingsmaten en de daaropvolgende, lieflijke melodie verklanken voor velen het ontstaan van leven uit de chaos. Niet voor niets wordt het tweede thema (gespeeld door de ­klarinet) de ‘Melodie van het leven’ genoemd. Doorheen de Symfonie worstelen de aangename en donkere kanten van het leven met elkaar. Het gevecht wordt beslecht in het slotdeel Allegro wanneer na enkele drama­tische duels tussen de paukenisten (die aan weerszijden van het orkest staan opgesteld) stralend en triomfantelijk de ‘Melodie van het leven’ terugkeert. Waldo Geuns

1916 • In Verdun vindt een van de bloedigste slagen van de Eerste Wereldoorlog plaats. • De Britse veerboot Sussex wordt door een Duitse onderzeeër getorpedeerd. Een van de slacht­ offers is de Spaanse componist Enrique Granados. • Componist Henri Dutilleux wordt in Frankrijk geboren.

5

Kristiina Poska dirigent

© Kaupo Kikkas

6

→ °1978 Türi, Estland. → Ze startte haar muzikale carrière in Tallinn waar ze koordirectie studeerde. Nadien trok ze naar Berlijn en studeerde er orkestdirectie aan de Hochschule für Musik Hanns Eisler. → Sinds seizoen 2019-20 is ze chef-diri­ gent van Symfonieorkest Vlaanderen, met wie ze samen de volledige Beethoven-cyclus uitbrengt op cd bij Fuga Libera. Daarnaast is ze vaste gastdirigent van het Lets Nationaal Symfonieorkest. → Recente hoogtepunten zijn concerten met Royal Scottish National Orchestra, Oregon Symphony, London Philharmonic Orchestra, Minnesota Orchestra, Rotterdam Philharmonic, Hallé Orchestra en NHK Symphony Orchestra.

→ Naast haar werk als internationale concertdirigent heeft Poska een succesvolle operacarrière. Recent dirigeerde ze Così fan tutte van Mozart bij Royal Danish Theatre en Puccini’s La Bohème door Robert Carsen bij Opera Ballet Vlaanderen. → In 2013 won ze de felbegeerde Dirigentenprijs van het Forum Dirigieren des Deutschen Musikrates. Ze was tevens finaliste van internationale wedstrijden zoals de Donatella Flick Competition, alsook van de Malko Competition in 2012 waar ze de derde prijs in de wacht sleepte.

www.kristiinaposka.com

Alina Pogostkina viool

© Nikolaj Lund

→ °1983 Sint-Petersburg, Rusland. → Alina Pogostkina concerteerde in ‘s werelds bekendste concertzalen en werkt samen met dirigenten als Sakari Oramo, Paavo Järvi, Michael Sanderling, Juraj Valčuha, David Afkham en John Storgårds. → Alina is artistiek verbonden met orkesten als: Finnish Radio Symphony Orchestra, Orchestre Philharmonique de Radio France, SWR Symphonieorchester, San Francisco Symphony en Orchestre National de France. → In 2005 won Alina de Sibelius Competition (Helsinki). → Samen met violist Nimrod Guez en cellist Danjulo Ishizaka vormt Alina Pogostkina een strijkerstrio dat tourt doorheen Duitsland.

→ Alina schittert binnen een enorm repertoire: barokke, klassieke en moderne composities kennen voor haar geen geheimen. → Alina is oprichter van ‘Mindful Music Making’: een organisatie die creativi­ teit, empowerment en mindfulness wil versterken bij de klassieke muzikant van vandaag. → Alina Pogostkina groeide op in Duitsland, waar ze vioollessen kreeg van haar vader Alexander Pogostkin. Later studeerde ze bij Antje Weithaas aan de Hochschule für Musik Hanns Eisler Berlin en specialiseerde zich bij Reinhard Goebel in barokke viool. → Alina speelt op een Camillo Camilli viool uit 1752. www.alinapogostkina.de

7

Symfonieorkest Vlaanderen Al meer dan zestig jaar is Symfonieorkest Vlaanderen een vaste waarde in het Vlaamse culturele landschap. Met zestig geëngageerde en gepassioneerde musici en onder leiding van gerenommeerde dirigenten brengt Symfonie­orkest Vlaanderen zowel uitvoeringen en creaties van hedendaagse muziek als eigentijdse vertolkingen van het vertrouwde symfoni­ sche repertoire vanaf het classicisme. Het orkest vervult een voor­beeldfunctie in het scheppen van kansen voor jonge, talent­ volle musici, componisten, solisten en dirigenten, en maakt muziek uit heden en verleden toegankelijk voor een zo breed en divers mogelijk publiek in Vlaanderen en daar­buiten. In 1960 zag Symfonieorkest Vlaanderen het levenslicht onder impuls van Dirk Varendonck die tevens de eerste dirigent van het orkest was. Vanaf 1986 werd het

© Wouter Maeckelberghe

‘Nieuw Vlaams Orkest’ gedirigeerd door Patrick Peire, Robert Groslot en Fabrice Bollon. In 1995 werd het omgedoopt tot ‘Het Symfonieorkest van Vlaanderen’ en wat later tot ‘Symfonieorkest Vlaanderen’. Na een grondige hervorming bekleedden achtereenvolgens David Angus, Etienne Siebens, Seikyo Kim en Jan LathamKoenig de functie van chef-dirigent. Sinds het concertseizoen 2019-20 staat de Estse dirigent Kristiina Poska aan het roer. Naast de concertreeksen in Antwerpen, Brugge, Brussel en Gent is Symfonieorkest Vlaanderen te gast in tal van culturele centra in heel Vlaanderen, en op festivals in binnen- en buitenland. Symfonieorkest Vlaanderen geniet de steun van de Vlaamse Overheid en Stad Gent, en is sinds 2017 orkest in residentie in Muziekcentrum De Bijloke Gent.

Musici Symfonieorkest Vlaanderen Eerste viool Jan Orawiec Veerle Houbraken Peter Hellemond Nathalie Hepp David Makhmudov Laure Bardet Bence Ábrahám Eva Stijnen Fien Van den Fonteyne Anzhela Hovhannisyan Tim Breckpot Zoltán Kovács Paul Klinck Tweede viool Gudrun Verbanck Isabelle Buyck Pieter Decolvenaer Caroline Denys Geraldine De Baets Stefaan De Rycke Lucas Caluwaerts Isabelle Decraene Chihiro Yamamoto Liesbet Jansen Eva Pusker Altviool Kris Hellemans Kaatje Strauven Bieke Jacobus Lieve Dreelinck Korneel Taeckens Helena De Bruyn Bruno De Schaepdrijver

Sibelius’ Vioolconcerto 9 → 19.11 2023

Cello Renaat Ackaert Joyce Kuipers Jolien Deley Karin Broeckhove Isabelle Brys Caroline Steen Frederika Mareels Contrabas Koenraad Hofman Elias Bartholomeus Jan Verheye Bram Decroix Sanne Deprettere Fluit Caroline Peeters Anke Lauwers Veerle Secember Hobo Korneel Alsteens Carola Dieraert Draymell Diaz Klarinet Daniel Mourek Tom Daans Jorge Gaona Ros Fagot Koen Coppé Davy Callens Naomi Behaeghel

Hoorn Quinten De Gelaen Bruno Melckebeke Urmin Nes Majstorović Reindert Geirnaert Trompet Steven Bossuyt Bart Coppé Arne Van Eeno Trombone Gert-Jan Schoup Søren Brassaert Bastrombone Gunter Carlier Tuba Jeroen Verleden Pauken Tom Lee Gert D’Haese Slagwerk Arthur Ros Jonathan Beyers

9

Volgende concerten

Buzzzing

IDEAAL KERSTCADEAU

In januari komen Symfonieorkest Vlaanderen en Die Verdammte Spielerei bijeen om alle oorwurmen vrij te laten: van Rimski-Korsakov tot Camille en van Mozart tot Stromae. Onze bijenkorf telt een symfonisch orkest, 4 zzzaxofoons, 1 koningin en natuurlijk Stefaan De Winter. Als een deskundige imker slingert hij alle zoetigheid de zaal in. Smeer je stembanden, spreid je vleugels en scheur mee door de bochten van de muziek­ geschiedenis in Antwerpen, Brugge en Gent!

10

Requiem Tõnu Kõrvits °1969 Kreek’s Notebook, Wolfgang Amadeus Mozart 1756–1791 Requiem, KV 626 (Süssmayr) Met dirigent Kristiina Poska, sopraan Yena Choi, mezzosopraan Kadi Jürgens, tenor Denzil Delaere, bas Christian Immler en het Estonian Philharmonic Chamber Choir

VR 23.02 20:00 CC DE SPIL ROESELARE UITVERKOCHT ZA 24.02 20:00 MUZIEKCENTRUM DE BIJLOKE GENT

DO 04.01 15:00 CONCERTGEBOUW BRUGGE EXTRA VOORSTELLING ZA 06.01 13:00 MUZIEKCENTRUM DE BIJLOKE GENT LA ATSTE TICKETS ZA 06.01 16:00 MUZIEKCENTRUM DE BIJLOKE GENT

ZO 25.02 16:00 LE NOUVEAU SIÈCLE LILLE FR MA 26.02 20:00 PALEIS VOOR SCHONE KUNSTEN BRUSSEL WO 28.02 20:00 MUSIS ARNHEM NL

ZO 14.01 15:00 DE SINGEL ANTWERPEN

DO 29.02 20:00 CONCERTGEBOUW BRUGGE VR 01.03 20:15 MUZIEKGEBOUW AAN ‘T IJ AMSTERDAM NL ZO 03.03 15:00 DE SINGEL ANTWERPEN

Deze brochure werd afgesloten op 24.10 2023. Alle weergegeven informatie is vatbaar voor wijzigingen. Symfonieorkest Vlaanderen wordt gesteund door

Symfonieorkest Vlaanderen is in residentie in

11

Meer weten over onze musici, projecten en concertreeksen in binnen- én buitenland?

Volg ons op sociale media @symfonieorkest @symfonieorkestvlaanderen @symfonieorkestvl Surf naar symfonieorkest.be en schrijf je in op onze nieuwsbrief

Info & tickets www.symfonieorkest.be tickets@symfonieorkest.be 09 292 75 57 ma—do 10:00—13:00