Die Breyten-uitgawe

J" } hoedie ernstlgste geweldIn[are

\. } Indie Suld-Afrlkaanse townships :i losgebars het.Meeras150' menseIsreedsdoodIn drie dae {:"; vangeweldtussen hostell, bewoners enplakkersaandie Oos-Rand.Die bloedvergieting hetDonderdagna sowete uitgebrei waaral minstens ses mensegedoodenmeeras t honderdbeseeris. Gister het '';,:,1 ,.: NelsonMandelaenFWde Klerk ,'n ongeskeduleerde ontmoeting in '1 Pretoria oor diegeweldgehad, , fen die gesamentllke werkkomitee ,', fvan die partye ontmoet weer, , indie volgende paar dae omdie y.,; 'krisis tebespreek.AUDREY ; BROWNdoenverslag

,(Fo.,:AP)

Inwonersvan Katlehongvlugvoor traanrook watdeur pollsleafgevuur Is. r Ole wereld hetmetskok toegekyk

N 00 soek lewendes na

Wat gaan indieRandse townships aan?

Niemand weetnie, mense soek maar netdie dooies, en 'nanderplekom,te woon, Duisende plakkers van Pholaparken Crossroads inThokoza en Katlehong het toegekyk hoe'ngrootgroepgewapende mans vroeg Woensdagoggend op hulle toegesak het om verwoesting tesaai.Minstens 150 mense isdood,talle huise isaandie brand gesteek en duisende menseis beseer in geweld watdie afgelope drie daeindie Johannesburgse oostelike townships ontstaan het.

Volgens verskeie inwoners vandieplakkers, kampeisdieeersteaanvallegeloodsnadat Inkatha Sondag 'n "vredesbyeenkoms" gehouhet.

Niemand weet presies wattot die aanvalgelei het nie, maar voorhullehul oe kon uitvee, was die gebiede metIykebesaai.

, Inwoners verskil oor die redesvirdie bloedbad: "Hulle baklei omdat 'n Xhosa die danskom-' petisie Sondag gewen het.: Die Zoeloes isgewoond daaraan dathulledit altyd wen.Nouis

hulle kwaad," se 'n geskokte ooggetuie, Ander se weer dat iemand Sondag ineen van,' die hostelle vennoor is,endatdaarnou wraak geneem word.

Maar wat ook alasrede aangegee word,die vingers wysna Inkatha, ondanks die organisasie se ontkenning dat hulle enigsins bydie geweld betrokke is. Inwoners beweer datdie "vredesop" togte" wat Inkatha dieafgelope maande inverskeie townships aan die Rand gehou het, gereeld , opgeweld uitgeloop het.Hullenoem as voorbeeld die geval van Sebokeng verlede maand waar meer as50 mense rui so'n optog dood is.

Maar Noluvuyo SihlotivanCrossroadsbekommer haar nie oor die waaroms vandie situasie nie, Al wat synou wil weet, is hoe sy haar manindie hande gaan kry. Sy en 'n klompie ander vroue loop nouaandie buitewyke vandie een plakkerskamp nadie ander op soekna Iyke- een van hulle kan dalk haar man wees.

"Ek weetnie wat aangaan nie,al wat ekweet,

isdatmy man wegis,Hy het 'nrooi trui gedra, He jy hom gesien?"

Vrye Weekblad het die weekdie geweld geteisterde gebied besoek en op twee Iykeafgekon wat eenkant gele het. Tien ander wasin 'n po lisievoertuig opgehoop' -op pad nadieIykshuis waar meer as100 ander Ie.

-Elizabeth Kuzwayo, 'n Zoeloe-sprekend inwoner van Crossroads, hetwag gehou bywa van haar besittings oorgebly het nadat Zoeloe sprekende mans haar huis aangeval het.Sywy na 'n smeulende hopie as en sinkplate - ditisa wat van haar tuiste oorgebly het, Wat het gebeur? Kuzwayo weet niesomoe nie.Al wat sy weet, is dat sy omstreeks vieruu die oggend wakker gemaakis metdie geluide VllJ bloeddorstige mans. "Ek betDiegeweetwat aangallJ nie en ek was tebang om te loer want ek kon hoo hoe vroumense skreeu en kinders huil. Verskei skote het afgegaan."

Voor symooi geweet het waar syhaarseJ bevind, het 'n klompie mans haar huis ingebars

"Hulle wou weet waar diemansis.Ek het vi hulle gese myseunsis nie hier nie, netmysie man.Die mans het Zoeloe gepraat. Hullehetni virmy gevra of ek van Natal afkomnie. Hullehe myuit die huis gejaag en dit aan die bran gesteek. Dit wasvir my snaaks datdiefeitdate Zoeloe-sprekend is geen verskil gemaak het nie Onshet dan geJ100r dat hulle net Xhosa-mens doodmaak. Maar almal indiekampis aangeva' Nouis almal bang."

Kuzwayo sebure praat verskillende tale.Diti duidelik dat die aanvallers nienet Xhosas indi plakkerskamp aanval nie.

'n Veldwerker van die Suid-Afrikaanse Raa van Kerke gee die verduideliking: "Pholapark e Crossroads is twee hoogs-georganiseerde plakkers kampe. Die gemeenskappe hier hetdiestaate die polisie baie probleme gegee. Ek dink hull , wordnou aangeval omhulle tedestabiliseer sods die politieke werk wat hier gedoen word, verlor kan gaan."

Die politiek van die situasie ontglip diemens wat nou hul huise moet verlaal. Vir hulle isd belangriker om'n veilige slaapplek vir die aand t kry.

Toe ons die gebied teen skemer verlaat, wa die polisie besig ombe slag te Ie op sommige va ' die wapens wat openlik deur hostel-inwonei gedra is. 'n Man is glo laatrniddag aan die bran gesteek, en a1malis bang.

! ,

Word die

Natal? tweede Rand 'n

THANDEKA GQUBULE

VIR diemosaiekvanetniesegroepeintownships aan dieRandhetdie "Zoeloe-bedrelglng" nou'n skrlkwekkende werklikheidge· word.

Inkatha isbeslgmet 'n landwyewerwingsveldtog omdiebewegingpolities bulte die grense van KwaZuluINatal tevestig.

Tydens'nonlangsevergaderingvan Inkatha In Johannesburg, hetdienuwe Randse·leler. skap vandie party ole ANC se pogtngom Inkatha teIsoleerensypolitiekeinvloedte beperk, veroordeel,

Die Wes-Randse sekretarls vanlnkatha, Humphrey Ndlovu,hetby die vergaderlng pogings deur dieVaalCivic Organisation om Inkatha te verhoed omInSebokengopte tree; as belaglik bestempel.

II Ons sal organiseer en regoor dieland lede werf," hetNdlovu gewaarsku.

'n Groep van3 000 Zoeloe-sprekende mans hetoolangs'noptogdeurdiestratevanSoweto gehou.

DievresevanInwoners dat die Natal-corlog na dieRand versprel, Iswaarskynlikole ongegrond nie.

Volgens 'nonlangseopname deur die marknavorslngsagentskap Market Research Africa, wat onder 2281 respondente gedoenIs, Is daar "buite Natal'n hoe vlakvanbewustheld van Inkatha, dltIs net sobekendsoosdie UDF, maar daar IsbevlnddatdltdiebewustheldIsvan'n orgaolsasle watongewlldIsen gevrees word".

'n Verrassende bevlnding Isdat "swartmensehulle nader aanpresFWdeK1erkvoel as aan Inkatha", Die bree demokratiese beweglnghetdlt Intussen duldelikgesteldatpoglngsomdie sltuasle te ontlont, dievolgendesalbehels:

• Voorbereldlngs vir'n ontmoeting tussen die vise-president vandieANC,Nelson Mandela,endie hoofmlnlster vanKwaZlllu; Mangosuthu Buthelezl; ,

• Hernleude poglngsomdiegesamentllke vredeskomitee vandieANCen Inkatha opdie beente bring.

Vrye Weekblad,17Augustus1990

Hostelbewoners vanInhanzaneIsmetstokke,pangasen ander wapens bewapen teendiegemeenskapvan Jabawu.

Die dodeselle bly vol

MINSTENS vier mense isdie afgelope tien dae in hooggeregshowe inSuid-Afrikaskuldigbevind aan moord "met verswarende omstandighede" endie doodstraf opgele.iIngevolge die nuwe stelsel saldie terdoodveroordeeldes se sake outomaties vir hersiening nadie Appelhof in Bloemfontein verwys word.

Intussen bestaan dievrees onder voorstandersvandie afskaffing van die doodstraf dat 'n reeksvanteregstellingsvolgende jaar mag plaasvind nadat die moratorium daarop onlangs vervalhetmetdieinwerkingtredingvandieStrafwysi-' gingswet,

:Daar word verwag dat daar vanjaar geen verdere teregstellings salweesnie weens die nuwe bepalingwaarvolgens 'n paneel van deskundiges vonnisse van terdoodveroordeeldes gaan hersien, Die laaste teregstelling wasin Januarie voordat staatspresident FW de Klerk 'n moratorium daarop geplaas het, Suid- Afrika hetnogaltyd'n reputasie gehad ,aseen van ,dielandewatdie meeste mense teregstel. Teregstellings het 'n hoogtepunt in 1987 bereik toe 172 mense gehangis. Verlede jaarhet die syfer tot 53 gedaal. Daaris tans 321 mense indiedodeselle in dieSentraleGevangenis in Pretoria.

-Die nuwe bepalings is gegrond op'n kommissie wat deur pres De KJerk aangestel is om die doodstraf te hersien, Die belangrikste as, pekte daarvan is: * Verpligte doodstraf wordafgeskaf. Regters

is voorheen verplig omdie doodstraf opte Ie in gevalle waar geen versagtende omstandighede gevind kon word nie, Lewenslange tronkstraf wordas altematief virdie doodstraf beklemtoon.

* Huisbraak met verswarende omstandighede isnie meer metdie dood strafbaar nie.Die doodstraf vir hoogverraadis slegs vantoepassing waar Suid-Afrika in'n staat van oorlog verkeer.

* Die Appelhof moetnoualle doodsvonisse bekragtig. Daar isnou 'n outomatiese reg van appelvir alle terdoodveroordeeldesen daar hoef nie meer aansoek gedoen te word om teen die vonniste appelleer nie, * Indien die Appelhof wei'n doodsvonnis bekragtig het, endie veroordeelde niebinne 21 dae'n versoekskrif om begenadiging aandie Staatspresident gerig het nie,saldiestaat 'n advokaat narnens hom aanstel omdittedoen.

* Streekshowe en landdroste kan nou moordsake verhoor indien die Prokureur-generaal van mening isdat daar die nodige getuienis isom iemand ter dood te veroordeel.

* 'n Paneel word aangestel omdie vonnisse van veroordeeldes wat tans indie dodeselle sit, te heroorweeg. Die paneel moot vera!vasstel of die veroordeelde alle uitwee gevolg het om begenadiging te kry.

Prof Hugh Corder van die departement van publieke reg aandie Universiteit van Kaapstad enlid van die Vereniging vir die Afskaffing van die Doodstraf, se die nuwe bepalings gaan tereg-

stellings drasties laat daal endie veranderinge is 'n groot verbetering opdieou stelsel.

Regslui vir Menseregte se die bepaling waarvolgens die diskressie aan regters self oorgelaat word, die oplegging vandie doodstraf nog meer arbitrer maak. "Nou,nog meer as ooit tevore, word die lot van 'n persoon wat aan 'n halsmisdaad skuldig bevind word, bepaal deur die aard vandie verhoorregter,"

Corder stem saam en se verskeie studies het al bewys dat sekere regters meer geneig is om die doodstraf op te Ie asander.So byvoorbeeld het'n onlangse studie bewys dat sowat 80 persent van die doodstrawwe indie Kaapse afdeling van die hooggeregshof deur net vier regters opgele word. .c

Aan die ander kant, se Corder, maak die bepaling dit makliker vir regters watnog altyd teen die doodstraf gekant was.Die bepaling waarvolgens verswarende ornstandighede ge-, vind moet word, is nog nuutin Said-Afrika. Die bepaling waarvolgens alle doodsvonisse na die Appelhof verwys word, isvolgens Corder uiters noodsaaklik, maar kan 'n swaar lasop die hof teweeg bring en beteken dat veroordeeldes baie Ianger in die dodeselle op begenadiging moot wag.

"Die moontlikheid dat'n onskuldige persoon ter dood veroordeel word, word al hoe geringer. Die einddoel is natuurlik om die doodstraf heeltemal afgeskaf te kry, enek dink isonsis reeds op pad daarheen," se Corder.

Ole dodeselle indie Sentrale Gevangenis In Pretoria het vandeesweek verskeie nuwe bewoners gekrytwee weke nadatdie verpligte oplegging van die doodstraf afgeskaf is endieminister van Justisie, Kobie Coetsee, regters versoek hetom meer klem te Ie op lewenslange tronkstraf as alternatief virdie doodstraf. JACQUES . PAUW hetverder gaan ondersoek instel

Regslui vir Menseregte se ditis jammer dat verkragting nie ook op die lys van misdade geplaas is waarvoor die doodstraf nie meer opgele kan wordnie. Sy se die moontlikheid van die doodstraf vir verkragting spoor verkragters aan om hul slagoffers dood temaak. Jerry Richardson, eertydse afrigter van die Mandela United Soccer Club, het een van die eerste persone inSuid-Afrika geword om weens moord met "verswarende omstandighede" die doodstraf te kry. ,

·TREE·OP.TEEN·AANHOUDINGS

,

Die regering sa hy skep In vreedsameklimaat. Tog word 120 patriotte aangehou. Wie is regering besigomomdie bos te lei? Aanhoudings duur voort. Die marteling duur voort. Die regering verhoed vrye politi eke bedrywighede.

JY KAN DITKEERI

23 Augustus is dieDogvanOptredeteen Aonhouding. Sluit aanby die veldtogomaile oangehoudenes tebevry. Ons stemmemoet gehoorword. Ons organisosie moet vryelik kan optree. Marsjeer nodie polisiekantoor. Marsjeer no die howe. Hou Hou protesvergoderings en betogings. Organiseer sitstakings. Laat ons stemmegehoor word.

Kloning: die landbou

VYF honderd beeste uit'n enkele sel, elkccn volmaak geskape en bykans siektevry?

Wat jare gclede nognet'n wilde gedagte was,isbcsigom'nwerklikheid te word.

Die skepping van geneties-identiese individue is nie meer net teorie nie. Dienuwe magiese woord in die dierewetenskap is kloning.

Australiese wetenskaplikes hetpas deur middel van kloning 'n identiese drieling skape "gemaak", Selfs die kinkel inhulwolis presies dieselfde, hulle klink en ruik en dink selfseenders. Die tegnieke wat deur dieAustraliese navorsingseenheid, Emtech, vervolmaak en binne twee jaar kommersieel bemark salkan word, be-: teken dattot sestien lammers deur middel van kloning uit 'n enkele bcvrugte eierselvoortgebring kan word. Emtech se 'n prima-skaapras kan nou gcskep word en'n revolusie in die boerdcrybedryf veroorsaak. Die ras is nienet siektevry nie, maar die boer is verseker van'n gehalte-kudde wat vinnig kan aanwas.

Dr Zen Fourie, navorser vandie departement obstetrie enginekologie aan die Universiteit van Pretoria, se kloning is'nwcrklikheiden suksesvolle resultate 'word indie laboratorium

500 beeste uit 'n enkelesel

'0 wonderantwoord vir

behaal.

Ook in Suid-Afrika word daar wyd met kloning geeksperimenteer. Volgens Fourie isdie eerste suksesvolle eierseldeling en -oorplanting reeds in 1891 gedoen. Skaapselle isindie ingewande van 'n haas na Suid-Afrika vervoer en twee identiese skape is gebore. Alhoewel dit nie kloning was nie, was die beginsel bykans dieselfde.

Kloning beteken bloot die oordrag van chromosome en sitoplasma van een lewende wese na 'n ander. Wanneer twee lewende individue dieselfde chromosoom- en sitoplasma-samestelling het, sal hulle in aile opsigte identies wees.

Die Emtech-tegniek is uniek in die sindatvorige metodes vankloning die embrio of 'n bevrugte eiersel in twee verdeel het, Die Emtech-tegniek onttrek egter die verskillende selle van 'n bevrugte eiersel sodra die l6-sel verdelingsfase bereik is.

Navorsing en eksperimentering op die kloning van dierselle is reeds ver gevorder en landbouwetenskaplikes is baie opgewonde oor die moontlikhede van kloning vir die SuidAfrikaanse ekonomie.

V olgens dr Graham Kay van die Navorsingsinstituut vir Vee- en

1. Wetenskaplikes plantdieselkernvan'n32-sel embrio se genetiese materiaalin32 verskillende eierselle oor.Die genetiese materiaal word met'n mikroskopiese pipetuitdieeierselgesuig.

4.Dieproseswordherhaalsodat die oorspronlike aantalembrio'smettien persent vermeerder word.Die embrio's wordtoegelaatomteontwikkelin identiesekoele,

Klontng

HOEWEL kloning nog nieopmenslike eierselle gedoen isnie, kan suksesvolle kloning tot gevolg he dat twee identiesemensegebore kan word.

S6 se dr Zen Fourie, navorser van die departement obstetreen ginekologie aandie Universiteit van Pretoria. Fourie doendie afgelope jare self navorsing in die veld.

Wanneer ditbydie kloqing van mens likeeierselle kom, ontstaanallerlei etiese vraeen skram kenners wcg van selfs die moontlikheid datmenslike eierselle gekloon en identiese tweelinge gebore kanword.

Sowel Fourie asdr KlI¥ Graham van die Navorsingsintituut virVee, en Suiwelkunde meen datdit oneties sou wees om identiese tweelinge in 'n , Iaboratorium te probeer maak,hoewel die moontlikheid bestaan dateen of

Klonlnghet'nnuwe wonderwoord In dlerewetenskap geword. Navorsers Is wereldwyd beslgomIn laboratorlums volmaak-geskape en slektevrye dlere ult bevrugte elerselle teskep.WatmeerIs, navorsers meen dat tot 500diere ult 'nenkelesel voortgebring kanword.Maar klonlng wek ook vreesby onlngeligtes: kan dlt wetenskaplikes In staat stel om Godte speel,of eenof ander super-menseras teteel?PEARLIEJOUBERThet die antwoorde gaansoek.

Suiwelkunde het die Mediese Universiteit van Suid-Afrika (Medunsa) die meeste navorsing op die gebied reeds gedoen.

"Suid-Afrika, in vergelyking met dieresvandie wereld, is agter in die veldomdatdie gesofisti.keerde tegnologiewatmet kloning gepaard gaan, baie duuris.

"Insekere droe gebiede in SuidAfrika aard beeste met 'n sekere genetiese samestelling veel beter as ander.Die boer kan nou deur middel van kloning sy beste bul en beste koei neem en tot soveel as 500 beeste "maak" deur'nenkele bevrugte eiersel te neem enin ander koeie in te plant.

"Netsokan'n boer 'n koei, wat een kalf per jaar kry, se bevrugte eiersel in 'n ander koei inplant wat net een kalf elkedrie jaar kry."

Ander voordele van kloning isdat die beste ram se sperm en ooise eiersel geneem kan word watsal verseker dat:

* die skapeuitstekende wollewer, * in volmaakte gesondheid en 'siekrevry is,en

Hoeom dlere te kloon.

* die' skapeso gekloon isdat 'n spesifieke markaanvraag gelewerkan word..'

Kay se die nadeel verbonde aan kloning isdat 'n geslote genetiese poel kan ontstaan. Indien 'n primabeesras byvoorbeeld deur kloning geskep word, tan dit gebeur dat jY 300 beeste met dieselfde genetiese defek gaan kry omdat almal vandieselfde chromosoom- en sitoplasma samestelling afkomstig is.

Kloning kan op driemaniere gedoen word:.

* Tydens die eerste kloningvan lewende selle is'n eiersel in'nredelike vroee stadium van bevrugting blootintweegesny.Netnabevrugting word die enkele saamgesmelte seluit dieharde omhulsel van die 'eiersel . gehaal en in twee verdeeh In die , stadium kan daar twee identies'e individue ontwikkel omdat die chromosome en sitoplasma in die twee, selle identies is.

Hoewel die, vorm van kloning identiese individue tot gevolg het, se Kay dat ?aar altyd klein verskille

2. Die genetiese materiaal en eierselle wordblootgestelaan'n elektriese veld. "Ld" elerselle gevulmetdie

tussen die twee gekloonde diere is. Die metode isreedsvirlien jaar bekend in Suid-Afrika.* Die tweede metode, wat baie belangstelling op die oornblikgeniet, is kloning waardeur die kern van een dier na 'n ander oorgeplant word. Dit isdie mees kommersiele metode van kloning, Volgens Kay is die metode slegs 95 persent ware kloning omdat net die chromosome, en niedie sitoplasma nie, van die bevrugte eiersel oorgedra word. "Daar is bewyse dat die sitoplasma die voorkoms van diere kan beinvloed -as die met ode vankloning gebruik word, is daar dus 'n groter kans dat die diere nie presies dieselfde gaan lyk nie." Die met ode word gebruik wanneer die eierselgereed is vir bevrugting. '(kyk skets). Dit het meer gesofistikeerde en tegnologiese vaardighede nodig. , * Die jongste metode van kloning word op die vier tot agt selverdelingsfase gedoen, maar min navorsing is nog hieroor gedoen,

3.Gewo6nlikbly 10 persentvanaile eiersellelewe.Hulleontwikkeltot die 32-selverdelingsfase.

kdn supermenseook kweek .

ander wetenskaplike dit eendag mag probeer doen.

Hoewel sulke tweelinge uiterlik absoluut identies sal wees, bestaan daar nog onsekerheid of hulle geestestoestand dieselfde sal wees. "Ek weet ook nie of 'n mens 'dit ooit sal weet nie, -want daar is soveel etiese probleme random die kloning van menslike eierselle," se Fourie, "Wetgcwing is ooknog nieinso'n mate gevorder dat 'n dokter beskerm sal word indien kloning op mense gedoen word nie." V oordat kloning op mense gedoen kan word, sal navorsers eers die probleem moet aanspreek oorwatdie implikasies sou wees indien hulle 'n abnormale sperm kies en die identiese tweeling wat "gemaak" woW, genetiese gebreke sou he. Dokters

word nognie wetlikhierteen beskerm nie. Ongeveer ses persent van 'n man se sperm is hormonaal abnormaal. Daar isgeen manier waarop 'n dokter , voor dietyd kan vasstel of die sperm ' wathyuit miljoene gekies het, deel van die ses persent isnie, Kloningvan menslik bevrugte eierselle kan verreikende gevolge vir mediesevooruitgang he. Daar bestaan bewyse dat tot 30 persent van alle embrio's 'n chromosoom-defek het. Deur 'nsekere metode van kloning tan die chromosoorn behandel word tydensdie selverdelingstadium. Fourie se die algemene beswaar teen sulke navorsing ismensese etiese besware teen "onnatuurlike" ingryping. Die beginsel van selkloning indie behandeling ,:an veral genetiese ' afwykings tan oneindige voordele

vir die mensdom inhou. Dokters meen dat selkloning hul instaat tan stelom in 'n baie vroee stadium van swangerskap moontlike ,genetiese afwykings te diagnoseer en' reeds indie baarmoeder te behandel. Dit werk so: sodra die bevrugte eiersel in vier selle verdeel het,kan dokters een sel verwyder en ondersoek vir moontlike afwykings. Die drie sellewatoorbly,het'n 75persent kans op oorlewing. , Genesing kanin'nvroeestadium ' plaasvind en hetveral voordele vir families met' n geskiedenis vangenetiese siektes. Dit sal noodwendig tot gevolg he datdaar'n sigbare vermindering in genetiese siektes sal wees. Navorsing-wat aandieFlinders

Mediese .Sentrum in Adelaide in Australie gedoen is,het reeds gewys .

dat gekloonde eierselle teen baie lap temperature bewaar tan word. Die moontlikhede wat die tegnolo.gie inhou, tan verreikende gevolge vir gesinsbeplanning inhou. Medtci meen egter dat die metodes indie nabye toekoms eties onaanvaarbaar sal bly.. ': VolgensFourieis ditbaie duur orn selle te kloon en mense daarvoorop te lei. Omdat Suid-Afrika in vergelyking met byvoorbeeld Amerika nog agter is in die veld, word navorsing net op 'n baie klein skaal gedoen. "Tegnici, navorsers en akademici moet hulself afvra of dit in SuidAfrika, met soveel gesondheidsprobleme, ekonomies regverdigbaar is om soveel geld te spandeer aan iets wat net .op klein skaal aangewend word."

Nouis ditnet afdraande

Na die ultbarstlng vangeweldInPortElizabethen Ultenhage se bruin , gebiede verlede week,wattotdiedoodvan47menseInvierdae gelel het, vra balemense of dlt dleteken wasdat die elnde vir Eerwaarde Allan Hendrickse se Arbeldersparty aangebreek het. CHRISTELLEDEJAGERhetgaan ondersoek Instel

"Drr is nou 'n bevryde AN C-sone.Die Arbeiders isbier, dood," was verlede week die kreet van jeugdiges indie brandende engeplunderde strate van die Oos-Kaapse bruin gebiede. , Die woorde is 'n droewige teken vii-die Arbeidersparty, wat15 jaar gelede nog groot gewild-. heid onder die bruin gemeenskap geniet het, Eerw Allan Hendrickse wastoe ook nog'n gewilde politieke figuur met hoe geloofwaardigheid as'n harde vegter teen apartheid. Gedurende 1976 se politieke strominge ishy vir driemaande ingevolge veiligheidSwetgewing in aanhouding geneem, en later vrygelaat op. , voorwaarde dathy vir'nmaand lanknie politieke toesprake maaknie, Hy het egter onmiddellikna sy vrylating die regering opnuut begin aanval. "Kameraad" Hendrickse wasdie mense seheld.

Toe kom die Arbeiders se Howick-besluit in 1983 om weI aan die driekamer-pariement deel te neern. Die party het gladweg en metgroot geesdrif in"die steIsel" in beweeg en skielik heelwat mag gelay. Kort daama het die besknldigings van korrupsie teen parlementslede en besnmrskorniteeledevan die Atbeidersparty begin. Hendricksese nou leeds bekendeswem-uitstappie by King's Beach in Port Elizabeth inJ anuarie 1987 en sy daaropvolgende vemederende apologie aan PW Botha, het hom die slegste vandie situasie laat afkom.

, Sy luidrugtige teenkanting teen dieWetop Groepsgebiede is ook in Hendrickse seeiegemeenskappe dikwels sinies bekykna aanleiding van voorvalle by Kleinskool in Port Elizabeth en Langa in Uitenhage waar die Arbeiders daarvan beskuldig isdat hulle eintlik ten gunste was van die verklaring van die gebiede as "kleurlinggebiede", om sodoende grond vir middelklasbehuising te kry. In albei gevalle souditdie gedwonge verskuiwing van swartmense beteken.

Opnames deur 'n monitor-span wat sedert 2

',G.ee ODS geld terug, asseblief Minister!

DIE lastersaakwat genl Lothar Neethling teen VryeWeekblad aanhangig gemaakhet mi beweringedathybetrokkewasbydie polisie se moordbendesendie verskaffing van gif waarmee politieke teenstanders vandie regering vermoor is, dien op 12November.indie Hooggeregshof in Johannesburg. '

Vrye Weekblad se onthullings het regstreeks gelei 101 die aanstelling van die Harms-kommissie wat politieke moorde ondersoek.

Die koerant se prokureurs het aangedui dat waarborge vanR500 000 verskaf moet word, voordatadvokate opdraggegeekan word om VryeWeekbladsesaakIestel,.:

Asdee I vandiepogingom die bedrag indie hande. Iekry, het Vrye .Weekblad die week die volgende brief aan die minister van Binnelandse Sake,Gene Louw, gestuur:

Geagte Minister Louw , Op7 Desernber 1988het Udeparternent y'rye' Weekblad ingevolge dieWetopdie Registrasie van Nuusblaaie en Drukkersname van 1971as nuusblad geregistreer. '

eenis van diens aandie demokrasie, menseregte, skoon en verantwoordelike regering, en vryheid van spraak en van diemedia.

Die openbare persepsie van die meeste SuidAfrikaners, g10ons,isdatVrye Weekbladtn hoogsgerespekteerde, verantwoordelike engeloofwaardige nuusblad iswatslegsdie nasionale belang dien. ' ' ' " Ons verwys uookgraagna Artikel·7 vandie Pretoria Minuut van6 Augustus 1990, waarin daar onder meer gestel word daldie regering onmiddellike aandag skenk aan die herroeping van sekere bepalinge van die Wet op Binnelandse Veiligheid, ook die bepaling wat voorsiening maak vir 'n bedrag watas deposito betaal moet

word voor 'n koerant geregistreer kan word.

In die ligvan bogenoemde wil ons 'ndringende versoek totu rig omdie bedrag van R29 990 sogouas moontlik aan Wending Publikasies Beperk terugte betaal. Die dringendheid Ie veral daarin datons tans gewikkel is 'in 'n uiters duur hofgeding waarvoor onsbinne enkele wekegeldelike sekuriteit aan ons regsverteenwoordigers. moet verskaf.·.: 008 waardeei u aandag en u simpatieke oor, weging vanons versoek.

Dleuwe MAX DUPREEZ Redakteur '

U departement, opadviesvaridie Ministervan DlE ANC het dieS week twee ontmoetings met dr Juslisie,het'nbedragvanR30000vandieeienaar, W Allan Boesak gehadomsy politieke toekorns te ending Publikasies Beperk, as deposito getiis bespreek. vir die regislrasie, terwyl die nOmlale fooi inaar RI0beloop. ' Donderdag het Boesak in Johannesburg, op Dieredes wat u kantoor vir die hoe deposito uitnodiging van die ANC, metdie senior ANCeehel,isdat daar 'nvermoede van ukantleier, Walter Sisqlu, gepraat. En salB.oesak isdat rye-Weekblad die belange van yerbode 'n drie-man afvllilrdiging van die 'Wes-Kaapse 'orgsasiessouwou bevorder. leierskap van dieANC- Trevor Manuel, Chrislo wi!ditaanusleldat dieS motivering ·Pinto· en Johnny IsseI-in Kaapstad te woord hel deurdat daar sedert2 Febmarie staan. DieS gesprekke volg kort opdie aankondiga ,ingverledeweekdeurBoesakdathyvoomemens r geen verbode organisasies meer bestaan ; isom 'n politieke loopbaan tevolg. Hy,het dit , sleldit ook graagaanudatu egterduidelikgesteldathyvoorlopignievanplan endie\vanu kollega vanJustisienou al meeras20 ,:. is om by enige poliliekeparty aantesluitnie. maanaelankdie geleenlheid gehadhetom 'n ,pit volg opsy onlangse besluit om aspreoordeell: veloorwaarvoorVryeWeekblad .werldik' .:' dikant en uit alsy kerklike ampte te bedank, nadat· behoort leen die, tyd.viru duidelik te die nuus oor sy verhouding metdie joemalis, dd' EIna Botha, opdielappe gekomhet. Sedertdien is we:s. atIe koeranl die belange van enige. aangekondig dat Boesak van sy vrou, Dorolhy, pohlleke party, bewegmg of drukgroep dien nie, "'gaan skei. '. , '. ., '" , maaraileen dieS vandie Suid-Afrikaanse publiek; endalVryeWe.ekbladseenigste politieke agenda Boesak het dieS week verduidelik dathyas direktuur van die Stigting van Geregtigheid en

Vrede, homgaan toespits om hulp verleen aan gemeenskappe waar daarkrisisse ontstaan vanwee 'politieke, ekonomiese en sosiale omstandighede.

In politieke kringe isditreeds lank bekend dat daar spanning tussen Boesak en organisasies soos die ANC en die UDF bestaan. Hyisbeskermheer en stigterslid vandie UDF. 'n Senior lid van die ANChet erken datdaar kommer onder ANC-leiers isoordievervreemding tussen Boesak en die ANC-leierskap in die Wes, Kaap. Daarbyis dit ook bekend datdie werwing van die ANC onder die bmin gemeenskap uiters stadig vorder.

In die verlede het die charismatiese Boesak ·daarin geslaag om reuse-skares' te10k. Daar, teenoor isdie opkoms by openbare vergaderings 'van dieANC, veralin Wes-Kaapland, teleurstellend. Boesak het, na bewering, die afgelope paar ,maande 'ook drie indringende gesprekke met , Staatspresident FW de Klerk oordie politieke situasie indie llUld gehad. Dithet aanleiding tot bespiegelingedat Boesak 'n politieke assosiasie met De Klerk soek, iets watdeurdie ten sterkste ontken word.

Februarie in Port Elizabeth navorsing doen, toon datdie Arbeiders as'n politieke mag nou heeltemal oorskadu isendat so min asagt persent 'bruinmense nog polities lojaal teenoor die Arbeiders is.

In teenstelling biermee is daar indie opname gevind dat dieANCin die bruin gemeenskap as 'n politieke beweging nou gevestig is. Daar word beraam dat41 persent van die bruin kiesers nou "'n ANC/UDF-alliansie sou steun, 31 persent die regering en 19 persent die Demokratiese Party. " Dit is veral sedert die algernene verkiesing van 6 September verlede jaar en vanjaar se hero vormings dat 'n groot swaai van lojaliteit plaasgevind het. Van die kiesers wat op 6 September nog lojaal was teenoor die Arbeiders, het70 persent hullojaliteite sedertdien verander.

Rory Riordan van die Menseregte Trust in " Port Elizabeth en een van die Monitor-navorsers se die afname in steun is' 'n langtermyn-verskynsel wat in 1969 begin het toedie Arbeiders nog48 persent steun in verkiesings gehad het, Daarvandaan was dit net afdraande, veral weens die veldtogte van die, United Democratic Front ,sedert 1984 en Staatspresident FWde Klerk se hervormings. , Alex Boraine, hoof van die Instituut vir 'n Demokratiese Altematief in Suid-Afrika (Idasa), se die Arbeiders isnou net 'n lee dop met, geen werklike substansie nie, "Dit gaan eenvoudig verdwyn. Die geveg is nou tussen die ANC en die NP virdie steun van bruin mense. Wal in Port Elizabeth gebeur het, was'n aanduiding van die groot gevoel van troubreuk wat daar teenoor die Arbeiders is."

Boraine se die grootste fout wat watdie Arbeiders gemaak het endie begin van die einde vir die party, was hul toetrede tot die parlement, "Dit was 'n strategie deur die regering om eerder te ko-opteer aste domineer, wat baie goed gewerk het met die Arbeiders. Miskien isdie Arbeiders met goeie bedoelings indie parlement in, maar hulle het niks uitgerig in terme van die afbreek van apartheid nie. Hulle kon ook nie die sosio-ekonomiese beloftes wat aan hul mense gemaak is, nakom nie." \

Trevor Manuel van die ANC se die sluimerende woede van die bruinmense teenoor die Arbeiders het noutot 'n punt gekom en die party het geen toekoms indie nuwe Suid-Afrika me. "As'n mens goed kyk na die uitbreek van geweld in die Oos-Kaap, saljy sien datdie winkels en besighede wat afgebrand is, die is wat aan Arbeider-lede behoort het. Daar is'n sterk gevoel dat hul die stelsel tothuleie voordeel gebruik het, Die ANC keur gladnie aksies soos die afbrand van Hendrickse se kerk goed me, maar die feit dat so iets gebeur, wysopdie vlak vanwoede.

"Voor 1983 het die Arbeiders die grootste steun van die gepolitiseerde deel van die bruin gemeenskap gehad, Veral indieOos-Kaap en die Wes-Kaapse platteland het hul goeie steun gehad. Nou is die bestuurskomitees indie platteland besig om te bedank en ons het baie plattelandse lede op dorpies waar daar Arbeidsmagsbasisse was," se Manuel.

'n Politieke wetenskaplike bydie Universiteit vandie Wes-Kaap, Keith Gottschalk, stem saam datditdie einde van die pad vir die Arbeiders is. Hy se ko-opsie het eintlik teen die Arbeiders en die regering gewerk.

"Die regering endie. polisie se onluste-eenheid het saam baie suksesvol die steun van die bmin gemeenskap van die Arbeiders nadie ANC laat skuif," se hy. Hendrickse se sena. Peter Hendrickse, LP vir Addo en woordvoerder vir die Arbeiders, stem glljd Die saam datdit, die einde van die pad isvir die party me

"Ons het definitief'n toekoms as 'n'onathanklike party en beplan glad nie 'n alliansie metdie NP of die ANC, soosal bespiegel isnie.Ons gaan ook nie verdwyn nie." '

Hendrickse helwis die syfer wat indie Momtor verslag gegee word en. se datdie Arbeiders sleeds ten minsle 40 persent steun in die. OosKaap geniet endat daar elke dagnog navrae isoor lidmaatskap, veral van die "Mense begin nou regtig naons beleid kyk en hul besef dat ons'n oplossing'.aanbied,l.' sehy, n. VryeWeekblad,17Augustus1990

Suid-Afrika:

S6 voel die gewone mense

Suid·Afrlka se politlci praat vreeslik bale deesdae. Vrye Weekblad het gewonder hoevoel gewone mense oordie ontwlkkellnge Indie polltiek die laaste tyd. CHRISTELLE DE JAGER hetdeurdiestrate van Johannesburg gestapenmetdie gewone mense gaan praatamultte vind. Bale was bang omhul menlng saam methul naam telaat publlseer, terwyl ander te bang wasom enigslns te se wathul dink. Olt Is politlek, losmy daarult, mens weet noolt wat kan gebeurasjyoarsulkegoedpraat nle, was van die argumente wat gereeld gehoor Is. Oaar wasegter die wat graag wou gesels oorwatdienuwe Suld-Afrlka vir hul beteken enwat hulle dink van dieNP endie ANC se poglngs omby 'n onderhandelde sklkking uitte kom

Solomon Bassle (bo), 'n 24-jarige televisie-tegnikus: Baie witmense is bang vir die toekoms want hulle weet nie wat om te verwag nie, Hulle weet

hulle gaan die voordele wat apartheid vir hulle gegee het, verloor, maar hulle vrees is onnodig en een of ander tyd moet onstot'n vergelyk kom.Ek hoop net ditkan sonder bloedvergieting gebeur.

Geoffrey Zacharias (bo), 'n 31-jarige laboratorium-tegnikus: Dingesal uiteindelik seker orraait weesenons indie regte rigting beweeg, maar dit gaan lank neem en moeilik wees,Die meeste mense is40 jaar lank alindie ander rigting gekondisioneer isendit kan nie oornag verander nie.

Justice Sithole,'n 28-jarige straatsmous: DiegesprekkegaanSuidAfrika vir almal beter maak en werkloosheid verminder, Ditmoesnetlank gelede gebeur het,

Claudia Mbatha (bo), 'n 18-jarige matriekleerling van Soweto: Ek is baie gelukkig oordie gesprekke tussen dieANCendieregering. EkdinkFW is opreg, en Mandela wil goed doen virdie hele Suid- Afrika. Ek dinkhul gaan my toekoms ?eter maak,

Samuel Sepura, 'n 23-jarige bode: Ons skuld De Klerk 'n kans om te wys wathy probeerdoen. Hyisdie enigste leier wat dieguts gehad het om 'n kanste vat.

Sylvester Adams, 'n 40-jarige winkelassistent: MenseisnouinSuidAfrika onderstebo en hul baklei met mekaar. Dit isdie witman se skuld wanthul veroorsaak die probleme -FW isorraait enhul kan maar praat, maardit gaan niles verander nie, Die witman se gesindheid moet verander. Ditis at wat gaanhelp. FWhet te min steun van symense en kan ditnie aIleen doen nie.

Noreen Maku, 'n 17-jarige leerling: Dit isgoeddat hulle praat. Dit gaan Suid-Afrika verander en ditmeer regverdig maak.

Peter Engelbert (bo), 'n 21-jarige Duitser wat tydelik in Suid-Afrika werk: Ek isnetdrie maande hier en weet nie veel nie, maar dit kom voor asofMandelaen De Klerkiets bereik. As 'n Europeer isdit egtermoeilik om te verstaan hoekom dieANCnogaan die SAKP vasklou,

Suid-Afrika semense beter wordas daar vrede in die land is.

Gary Bradley (bo), 'n 31-jarige immigrant wat drie jaar lank by die Markteater werk: Ekhoop alles gaan vreedsaam gebeur,maar ek dink daar gaanmoeilikheid wees. Dit kom voor as of dieregeringendie ANC dinge doen agter die algemene publiek se rugennieoopisoorhulplannevirdie' toekoms nie.Menseis onseker en weet niewat regtig aan die gang isof wat omteverwag nie, Dit speel in die hande vandieregses wat uit dieonsekerheid sterker word. '

Rivlan Singh, 'n2Q-jarigeklerk by 'n versekeringsmaatskappy: Daar gaan nog rasse-diskriminasie en probleme wees,maardie regering beweegin dieregte rigting en dinge sal stadig begin beter word. Mense is altyd bang vir verandering, maar nou moet ons,endieregsesook, besef daar is geen keuse nie,

Desmond du Plessis (bo), 'n 2S-jarige meterleser vir die stadsraad se elektrisiteitsafde1ing:Die mense moet ophou baklei en werkloosheid moet verminder word. Ek stel nie eintlik belang in diepolitiekofdie gesprekke nie, wantdit affekteer nie eintlik my Iewenie

Walter Munyane, 'n S2-jarige arbeider: Ditis goed dat hulle praat, maaroas weetnogniewatgaangebeur me. Enniks heteintliksoververander nie, Onswagnog,en kan miskien vir 'nlangtydwag.

Goody Buthelezl (bo), 'n 22-jarige student:Ekis positief oor die toekoms, maar daar gaan steeds, probleme wees. Daar isbaiewitmense wat bang isvir 'n nuwe Suid-Afrika. Onsswartesisbereidomhulle halfpad te ontmoet, maar dan moet onsdaardie kans gegunword. En allesmoet sonder geweld gedoen word. Ditis ons toekoms enditis moontlik. -

Andre Eric Gericke (bo), 'n SO-jarige bestuurder: Die gesprekke tussen FWen Mandela isdie grootste farce. Elds nie bekommerd nie. Die swartes salnie in my leeftyd, of in my kinders s'n die land regeer nie. Dit isonmoontlik. Hulle iste verdeeld, en al kom hulle bymekaar, kan jy jou net indink hoe hulle ditsal regkry. Kyk net na die tuislande. Miskien sal 'n Zoeloe soos Buthelezi oomeem as president, maar dit sal· net vir die show wees, Eugene TerreBlanche is ook mal. Wat bedoel hy met sy tuisland vir Afrikaners, en wie isAfrikaners in elk geval?

Deo Sigaban, 'n 32-jarige sakeman: Ja,hopeliksalonsalmalbydieverandering baat. Ek isso 80 persent positief. '. Alice Thomas, in 24-jarige boekhouer by die streekdiensteraad: Ek stem heelhartig saam met dienuwe Suid-Afrika, Ons beweeg definitief indie regte rigting. Ons is almal tog mense en dinge moet verander

[Paulina Yeats (bo), 'n 4O-jarige hnisvrou watdrieweke gelede saam met haar ingenieur-mannaSuid-Afrika geiinmigreer het: Ek was vreesbevsnge voorek hierheen gekom het, maar wat ek gesien engehoor het vandatek hier is, is heeltemal anders.Diemense is vriendelik, daar is 'n goeie geesendit Iykmy daar word groot vordering gemaak, Ek siennou daama uitom hier telewe,

Edwin Richard Lewis (bo):'nS9jarige ketelmaker: WeI, daar word vordering gemaak, maar ditis baie stadig, Met die geweld wat aan die gang is, moet dinge vinniger beweeg As daar uiteindelik van apartheid ontsiae geraak gaan word, kan onsdit net sowel goudoen. --'Elizabeth Hipkln, 'n 2Q-jarigeklerk byn versekeringsmaatskappyr Ek is baie positiefoor die toekoms, Ek is bly dat die regering endie ANC nou praat. Hul moes dit lank gelede gedoen '. het, maar ditis seker beter laat as nooit. Witmensesal rnoet aanpas en besef dat dit nie meer 'n maklike rit met outomatiese voordele gaan wees nie. Dit is meriete en opvoeding wat gaan tel, hoewel ek dink dat daar vir 'n lang tyd nog baie rasse-diskriminasie gaan wees. '.

Laat boor'n gat in jon skedel

SKEDELBORING-dieEngelsewooed is trepanation -is 'neeue-oue gebruik om van allerlei senu-toestande ontslae teraak. Tot metdie Eerste Wereldoorlog hetdit nog redelik algemeen voorgekom, en in dielaat hippie-jare was daar weer 'n oplewing daarvan onder die psigedelieses. Nouisdaar weer mense wat die praktyk bedryf. Waar mense destyds 'n gaatjie in hul skedels laat boor hetom siekles gesond te maak of bose geeste telaat ontsnap, word dit deesdae gedoen om die psige te stimuleer - amper soos, die gebruik van dwelmmiddels, meditasie of joga, Amanda Fielding, 'n Britse vrou wat skedelboring by haar vriende aanbeveel en ditselfsalas platform in'n parlernentere verkiesing gebruik het,se die hele idee van "high'! wees isom bloed na die brein telaatvloei, "Ditis presies wat skedelboring doen-'n permanente en konstante high word behou. Asdie' high wat LSD jou gee. 100 persent en die van dagga 50persent is, dan is'ngat in die kop 'n konstante 30tot35 persent", Syhet self in 1970 al'ngatin haar skedel geboor.

Amanda se vriend Joe Mellen se in'n ondcrhoud metdie Britse koerant The Guardian dathullegedurende die sestigerjare, toehyen Amanda "total dropouts" was,op 'nsoektogna 'n "permanente high"gegaanhet.HulJe glo hulle het ditin skedelboring gevind.

"Daaris niks eienaardigs daaromtrenl nie; disnet'n klein gaatjie deur jou skedel," se Mellen, asof dit die mees natuurlike dingter wereld is. In die 16deeeu al het mense letterlik hul koppe in gieters verander, se Amanda.

Amanda en Joe se belangstelling is geprikkel deur 'n vriend van hulle, 'n Hollandse mediese student, wat skedelboring 'n klompie jare gelede "herontdek" het, Hyhet 'n man by'n partytjie staan en dophouwatopsy kop staan. Dit was duidelik baiegoed vir dieman.

Skielik het die Hollander agtergekom dat die mensdom se probleme eintlik met swaartekrag tedoenehet en datons brein-bloed-verhoudings nie iswatdit behoort te wees nie('n

, 'nGaatjleInjoukop

boor om lekkerder tevoel? Diemeeste mense sa dit iswaansin,ander luister weermet groot belangstelling na hierdie bisarregebruik.

IRENELOUWvertel meer

probleem van ons eie toedoen omdat onsop-ons agterpote staan). Hy kom toetot die gevolgtrekking datdit heeltemal onprakties sou wees om mense dieheeltyd ophul koppe telaat staan, en som toeopdat'n gat indie skedeldie brein. sallaat "k1op"en sodoende die volume bloed indie brein sal verhoog. Die mediese-student boor toe self 'n gat deur sy skedel en kom agter datdie resultaat ongelooflik was:hy het nog nooit beter gevoel nie, Skedelboorders g10 ookdie praktyk het heelwat mediese voordele soos datdit'n kuur is vir skeelhoofpyn en vallende siekte, V olgens dr CF Kieck van die Mediese Vereniging en eerste sekretaris van die Vereniging van Neurochirurge van Suid-Afrika is skedelboring deur dieou Egiptenare ge-

Pasgebore baba skenk bloed deur naelstring

BALTIMORE - Dokters het die week die bloed uit die naelstring van 'n pasgebore dogterjie na haar broer, 'n leukemie-lyer, oorgetap. , Ditisdie eerste keer datso'n oortapping gebruik is in 'n poging om 'n leukernie-pasient te behandel, se dokters.

Die vier-jarige seuntjie, Michael Sancilio, ly aan 'n seldsame vonn van leukemie, en dokters voorspel dathy binne 'njaar sal sterf indien sy beenmurg , nie vervang word nie. Geen geskikle murg is nog gevind nie, , Met Michael se suster se-geboorte op1 Mei, het die dokters bloed uit haar naelstring getap metdie hoop datsy 'n geskikle skenker salwees, Haarbloed is die week na haar boetie oorgetap.

Dr John Wagner se: "Ons het gedink hyhetdie kans om nog In paar maande te oorleef, maar ditisnie bekend ofdiesiekte sal vererger en lewensgevaarlik salword nie. Ons het besluit om voort tegaanen'n kans gevat omdie bloed uit die naelstring tetap eerder asomtewagvirdie skenker om oud genoeg te word." , Michael het agtdaese intensiewe chemoterapie ondergaan om die kankermurg te vernietig. Christina seselleisinIn aar naby sy hart ingespuit en na yerwagling behoort ditsy bene binne tedring en kankervrye murg binne 30 dae te vorm,

Dokters by die John Hopkins-hospitaal se hulle weet van drie naelstringb.loedoortappings -tweein Frankryk en eeninOhio. Dit is gedoen om'n ander siekte - Fanconi seanemie-te behandel. - AFP

bruik om vanbose geeste ontslae te raak. Vallende siekeis glo as boos beskou enis deurmiddel van skedelboring afgedryf.

Kieck se ditis gevaarlik vir die gewone mens om 'n gat in sy skedel te boor. Hy kan dalktediep boor en sodoende interne bloeding veroorsaak. Kieck se ookdatdie idee om meer bloed nadie brein toete voer, is nonsens aangesien die bloedtoevoer nadie brein gereguleer word, wat beteken datdie brein net 'n bepaalde hoeveelheid blood kan akkomodeer.

"Die brein reguleer bloed self,en ek kan nie insien hoo dat meer bloed Inhigh-sensasie kan veroorsaak nie."

Volgens nog 'n dokter kan bykomende bloed in die brein net nadelig wees vir die brein aangesien die bloedare van die breinkan bars ofkan Daar is ook 'n risiko datdie harsings besmet kan word,wat dan tot dodelike breinvliesontsteking kan lei.

Die Britse Mediese Vereniging (BMA) hetookniedie nuwigheid emstig opgeneem nie. Amanda was

woedend hieroor en besluittoe am vir die parlement testaan. Onder die banier Skedelboring vir Nasionale Gesondheid, het Amanda in1983se algemene verkiesings 189 stemme op haar verenig, Skedelboringisglobaie eenvoudig omselfuitte voer. In Mens skeer 'n kaalkolopjou kop en maak dan 'n kort snit in die kopvel, Die vel word oopgevou, en die gat van sowat In sentimeter deursnit wordmet 'n chirurgiese boor geboor.

Dit neem ongeveer vier uur voordatdie effek van die "operasie" merkbaar is. In Amanda se geval was dit'n "wonderlike stilteen absolute vredein my kop", 'nJong Johannesburger wat elke dagvansy lewe dagga rook, het baie belanggestel in hierdie nuwigheid en woumeer daaroor weet omdat sy high nooit lank genoeg is nie. Die ideevan 'n permanente high was vir hombaie indrukwekkend enhy se hy saldit graag wil probeer. Nog 'nmanmet wieVryeWeekblad geselshet, glo so iets kan dalk vir sy vrou nuttig wees - "enige verandering moet'n verbetering wees", Maar die meestemensewat daaroor uitgevra is. het gegril bydie hele idee of net gedink dit is. waansin. Ursula.'n student aandie Randse Afrikaanse Universiteit, se clatsy definitief nie 'n gat inhaar skedel sal laatboor nie omdat syniedie logika in 'n permanente staatvan euforie siennie. "Die rede waarom mens high word,is reedsomdatdit nie permanent is nie. Eksou se dat mens high wil word omdat jydie alledaagse werklike vir 'n tydjie wil ontvlug. As jy op'n konstante high is.dan verloor jymosin'nmate jou sinvir realiteit enhetgeen basis om naterugtekeer nie,"

Syis duideliknie iemand wathaar maklik 'n gat indiekop sallaat praat nie,

SUID·AFRIKA sluur op 'n reusekatastrofe af asgevolg van Aldsmet kommerwekkende projeksles van 10 miljoen

Aids-lyers binne die volgende tien jaar, volgensontleders.

Ekonomlese ontleder Edward Osborn bet die week gewaarsku dat die omvang van dIe Aids-epi. demle "van so 'n aard Is dat dit noodwendlg 'n fundamentele rolln aIle denke oor, enbeplannlng van die toekoms moet speel",

In 'n artikel van die Nedcorgroep se ekonomlese eenheid se jongste "Gids tot dle ekonomie" Osborn die akkuraatheld van die Aids-projeksles kan intwyfeI getrek word, "maar dlt Is- duidelik dat daar geen twyfeI bestaan oor die onafwendbaarbeld van 'n katastrofe nle".

Syfers wat die. regerlng verlede

maand uitgerelk bet, toon dat Aidsgevalle in Suld-Afrlka die boogte Ingeskiet het van slegs twee in 1982 tot 430 tot en met 21 Junlevanjaar.

Ten minste 206 van die paslente het reeds gesterf, met-224 mense wat landwyd steeds aan die slekte Iy. Projeksles deur medlese navorsers en versekerlngsmaatskappye is dat tussen 7,5en10 mUjoen SuldAfrikaners teen diejaar 200t HIVposltief sal wees.

Osborn voorspeI teen die jaar 2000 sal 48 persent van die volwasse bevolking Of HIV-positief of voIskaaIse Alds-lyers wees.

Moontlike toekoms-scenario's slult In 'n vinnlge toename In Aidsverwante siektes teen die einde van die eeu, wat 'n hoogtepunt teen die jaar 2007 sal bereik met een miJjoen sterftes, se Osborn. Volgens die regerlngsyfers is 244 van die 255 Aids-gevaIIe onder blankes sedert 1982 deur homo- en

biseksuele aktlwiteite ,oorgedra, terwyI net twee uit die156gevaIIe onder swartmense deur homo- en biseksuele aktlwltelte oorgedra is. Altesame 123 swart Aids-Iyers betdie slekte deur beteroseksuele aktiwitelte opgedoen. Van die ander 19 Alds-lyers was nege bruin homoseksuele mans. Die enlgste deel van Suid-Afrlka se vier amptelike rassegroepe dit! siekte vry te spring was Indiervroue.

Osborn insy artlkel dat die geraamde toename inAidsdiekoste van mediese behandeling tot R90 bUjoen In die voIgende eeu kan laat., styg. R20bUjoenmeer as die huldlge totale mediese begrotlng. "'n Angswekkende maar moont· Ilk reallstlese aIternatief is dat Aidskolonies soortgelyk aan kolonles vir melaatses - soos na bewerlng by die Kariba-meer in Zimbabwe - gestlg, word," Osborn.:- AFP

Irak en die Derde Wereldoorlog

Nostradamus w.eer in die kol

ToeSaddam Hoesseln van Iraktweeweke gelede oorloggeluide beginmaak het, het volgellnge van Michel Nostradamus,die16e eeuse Franse astroloog, hul ore Nostradamus het 450 [aargelede voorspel dat die .Derde Wereldoorlog in Irak soubegin.AUDREY BROWN vertel van die en ander voorspelllngs en gesels met kennerswatmeen Suid-Afrika pas ook Indie prentjie

"DIE groot bende en antl-Chrlstellke sekte vandie Moslems gaanInIraken Slrle,naby die Eufrate, opstaan met 'n leer ensaldie wet van die Christendom assyvyand slen," hetNostradamus In 1555 geskryf.

"Ole Irakese gaan opmars teen die bondgenotevanSpanjeterwyldiemense hulself genlet, allaggende omdie eettafels. Almal sal aan die slaap gevang word.

"Die Arablese leler gaan oorlog verklaarteen die soewerelne monargie en die mag van die kerk sal deur 'n see-Inval ondermyn word. Daar sal meer as 'n mlljoen sold ate In Iran wees,en Satan sal Turkye enEgipte blnneval," Wanneer Nostradamus gaan dit alles gebeur? In Julie 1999,hethy geskryf, sal daar 'n "groot leler" opstaan, terwyl die oorlog "daarvoor en daarna" salwoed. Nostradamus het darem 'n oorwinningvir die Weste voorspel.

Hyhet ook voorspel dat dietwee groot magtenle vyandlg teenoor mekaar sou wees nle,

Bush

(UiI: DavidPitt Francis: Nostradamus, Prohecies of Present Time, 1985, The Aquarian Press)

Pres George Bush van Amerlka het vroeer "oUfant" lnslultasenlge ander land ter dill weekgese datdie krlsls makllker hanteer- Volgens Nostradamus swaal die deelname baar Is omdat sy land endie Sowjet-Unie nou van -die land die ewewlg van kragte In die guns Invrede saamleef. MaarvolgensNostradamus van die Westerse magte. Maar dan begin die kan 005dievredenle vertrou nle omdat Rusland oorlogwat "Iankal broel" in die "Land van die ,'", teen Amerlka gaan draal omdie Moslems te ' - Ollfante" Inaile erns. Die oorlogvernletlg die ondersteuri. Systandpunt word beaam deur land. twee ander kommentators; Rod Suskln en Suld-Afrlkahetalheelwatwape05aanIrak Mouluna Ibrahim Moosa. verkoop. Suskln glo dat die" oorlog wat lankal Volgens Moosa, 'n lektor In Islamltiese- broei" 'n verwysing na die rasse-oorlog In denke en kultuuraan die Unlversitelt van Suid-Afrlka Is. Kaapstad, Isdie SowJet-Unle se poslsle In die saak nle soduldellk aswat dlt nou voorkom nie: "Amerika hetdieRosse gekoopteer om sanksles teen Irak te verkondlg. Maar die voorsltterskap vandie VelUgheldsraud van die VVO word later die maand deur Rusland oorgeneem. Dan kan dlt misklen 'n ander storie wees,"

Ander kennel's wysook datdle Sowjet.Unle, Irak se grootste wapen-verskaffer, se poslsle letwat dubbelslnrilg Is.

Gyselaar

Nostradamus hetook voorspel dat die, Moslems'nhelUgeoorlogof "jihad" sal verkondigen dat Europa verskeur sal word deur mense wat vyandlg staan teenoor Chrlstene. Verlede Sondag het Hussein In "jihad" aangekondlg.

Die volgende deervan Nostradamus se vQorspelllnglykop die oombllk onwaarskynlik: Hy vertel dat die pous sy tulste sal verlaat om skulllng teen die aanslag tesoekIn Frankryk. Maar dis nie al nle.

Die leler van Brittanje sal vir twee Jaar as gyselaar aangehou word, endie pous sal vermoor word nadat Italie deur 'n mag wat "die wetvandie Christen as sy vyand sal beskou", oorrompel word.

DieMoslem-magte sal diehele wereld probeer oorneem - totdat "die Land van die Olifante" Ingryp. Daar heers tans 'n sterk antl-Arablese aanslag In lande soos Frankryk, waar die regtervleuel kwaal teen Arabiere In die land optree.

I Nostradamus sevoIgelingeglo dat die, "Land t van OUfante" na Suld·Afrlka verwys, deels omdat daar meer plekke hler Is wat die woord

Doodreg

Volgens Susklns, 'n student van Nostradamus, is daar goele rede om die profeet teglo -omdat by "doodreg" was In a1Ies wathyvoorspel het - ons verstaan net nie bale van die dlnge wat nle, Nostradamus, wat Indie Hie eeu geleefhet, moes onder die swaard van godsdlenstellke: onverdraagsaamheld sy voorspellinge verkondig en hymoes bale slim te werk gaan. Dus het hy sy voorspelllnge volgens 'n kode gemaak. Die kode Is na twlntig jaar se werk deur 'n Franse astroloog, Jean Charles de Fontbrune, ' ontdek.

Ondanks die felt kon Nostradamus tog baie duldellk aan geslagte OIl homvertel hoe die Eerste en Tweede sou begin. Hy het die koms van Hitler voorspel asook die verloop van die Franse Revolusle met Napoleon asdie tweede anti-Chris. Suskln "Soos diedae verbygaan, word .elkeen van sy voorspellings as waar bewys. Dit laat my grll."

Die res van Suld-Afrika grii saam. Verlede week Isaile boeke wat na Nostradamus se voorspelllnge verwys, uitverkoop.

Verwoes

Mense is bang omdat Nostradamus praat van 'n oorlog wat diehele gaanverwoes: hy voorspel die derde anti-Chris wat "erger Isasenlge van die wat voor hom gekom het." '

Gevra hoe dit moontllk Isomteweetwle dlt sou wees, Suskln: "Nostradamus beskryfin groot besonderhede wledie persoon is.Volgens verskele leerllnge van Nostradamus Is dlt

nie Hussein nie. "Ek dink Hussein Is bier om die pad oopte maak vir die ware anti-Chris. Ons ken hom nognle, maar as hy verskyn, sal almal weet wle hy Is.".

Nostradamus beskryf die antl-Chris as "'n slim man wat verkles sal word sender dat hy enigiets Hy sal as 'nheUlge voorkom, hysal

'n eenvoudige lewe lei. Sklellk sal hysy tlrannie blootstel, en die magtlgste lande sal aan hom onderdanlg wees." Dit kan dus niedie Ajatolla Khomelni of Muammar Gaddaffi wees nle, "Mense het natuurllk gegls dat dlt een van dletwee kon wees, maar kenners het geweet dlt Is me moontlik nle, Nostradamus het Inelk geval baie duldellk die ultgeken," Hongersnood

Sy voorspelllng oor die Ajatolla luiso: "Revolusie, hongersnood en oorlog sal sonder ophou voortgaan. Godsdlenstige fanatlsisme sal die Sjah bedrelg wie se elnde In Frankryk sal begin omdat 'n profeet in 'n versteekte plek gehou word."

Volgens Suskin Is dlt presies wat gebeur het: die Ajatolla Is in 'n godsdlenstige tuiste weg van die versteek totdat diegodsdlenstlge fanatislsme In Iran tot 'n hoogtepunt opgebou het. Toe Ishy terug Iran toe omdie land oor te neem. Hy het ook geskryf oor Muammar Gaddaft: ""n Llblese staatshoof, magtlg Indie Weste, sal die gemoedere van talle Arablere teen die Franse opsweep," Suskln Nostradamus het voorspel dat 'n kort vrede sal volg nli die oorlog wat deur Irak begin Is.

Alliansie

Die oorlog word beelndlg nadat 'n landSuskln glodltis Suld-Afrlka - tussenbelde tree om die Russe, wat in die tussentyd sy rug opdie Westerse laude gedraai het om 'n alllansle met die Moslems aan te gaan, tee te gaan. Frankryk keer terug nadie monargle, maar die Franse konlng sterf en Rusland word 'n demokratlese stelseI. Maar dan ontstaan daar 'n aIIiansle tussen die Moslems en die "geel rasse" van die Verre-Ooste, Dis bier waar die anti-Chris sy ware kleure wys. En dan begin die Derde inaile erns."

Die vraag wat by bale mense ontstaan Is natUurUk: Kan Nostradamus se voorspelllnge waar word? Suskin gloso-hy vertel dat Nostradamus selfs voorspel het dat mense sy voorspellinge sou spot:"Rusland saldie Weste op loop sit, maar nog die mense gebore tot die revolusie, nog die Dultsers sal na my boodskap luister wanneer die pous die oorlog noem," -

Islam_ ontevrede met voorspelling

IRAK se inval inKoeweitbet bale mense na die voorspellings van Nostradamus laatgrypomdathy van 'nMidde-Oosterse "anti-Chris", watdieDerde Wereidoorlog gaan ontketen, praat. Maar balevolgelinge van Islam is ontevrede met die voorspelling, en glo dit moetin 'n breer konteks geplaas word. Volgens Moulana Ibrahim Moosa, 'nlektor in Islamitiese-studies aan die Universiteit van Kaapstad, isdaar'n sterk anti-Islamitiese gevoel watdwarsoordie wereld heers.

"Dit is bale maklik vir mense omvandie anti-Chris as 'n Moslem te praat, maar sedert die oorlog teen Iran in 1981 begin het,hetdie anti-Islamitiese gevoel wereldwyd sterk toegeneem. Die situasie moet in die konteks verstaan word.

"Dis ook in die konteks wat'nmensdieWestese ondersteuning vir die omstrede 'Satanic Verses' van Salman Rushdie moet verstaan."

Moosa se Irak hetdieagt jaar lange oorlog met Iran met die ondersteuning van Amerika en ander ' Westerse lande, asookbaievandiemagtige Arabiese Iande.ibegin, '

"Agt jaar was Saddam Hoessein van Irak die Weste se 'hitman' in die Midde-Ooste; Nouwilhysy betaling vir die oorlog he. Die Arabiese koninkryke het hom in die steek gelaat. Ek stort geen tranevir ' die Arabiese magte nie, omdat hullehandedropvandie blood. Eksal ook geen tranestortasdaar'n oorlog uitbreek nie omdat Amerika hulself asdie polisieman vandie wereld aangestel het, "Maar hulle oordeel net sekere lande, ToeIsraeldie Gaza-strook en die Wesoewer ingeval het,het bulle nie veel te se gehad nie, Hulle beskou ookdie wereld sebronneas hul eie,enditis verkeerd. Wat sou gebeur asdie Arabiere die Niagara-valle ashul s'n beskou het?Ditsounie toegelaat wordnie," Maar, volgens Moosa,isdaarveel dieperredes waarom die anti-Islamitiese gevoelens opgesweep word:die wsreldhet 'nnuwe sondeboknodig. Noudat RuslandenAmerika vrede gemaakhet, moetdaar 'nnuwe "vyand" gevindword. "Ditlyk of dieWeste altyd 'nvyand nodighet. Noudat dieRusse gekoopteer is,moet iemand sy plek inneem."

Moosa se deur dieeeueis,daar 'nsterkafkeerin Islam - soos in die werk van Shakespeare en Chaucer weerspieel word. "Die kruistogte vandie13eeeuwas'n oorlog teen Islam, En Shakespeare se Otello maak van die Moor 'n barbaar, SelfsKarlMarxhet geskryf datdie Moslems endie mense van Indie oorheers moet word.Die kruistog-mentaliteit leef nog voort."

Van Nostradamus se voorspellinge se Moosa: "Westerse Christene be stempel ander menseasantiChriste - wat van die watnie'nkonsep van Christus in hul geloofhet nie? Ishulle almal anti-Christe? DieWeste beskou allesnetuithuloogpunt,dus neem hulle aandatdiehele wereld sogenaamde Christene is."

Hy dink tog dat voorspellings waarde het, hoewel hy nie glodat Nostradamus vrywas van die vooroordeie van sytydnie: "Ek dinksy voorspelling is interessante bespiegelinge, maar insytydwas diekoue oorlog tussen Frankryk en Islam opsy koudste. 'n Mens moet ook ingedagtehoudatdie anti· Chrisnie noodwendig 'n persoon hoef teweesnie-dit kan 'n geskiedkundige magwees."

Afrika byt nie aan ateisme nie

KOMMUNISME het die waardevan 'n godsdiens virsy aanhangers in die sindatdit'n volledige verklaring gee van die werklikheid, envandie mens as'ndeelvandie werldikheid, skryf 'nBrit,RM Carew Hunt.

Nog'n politieke teoretikus en skrywer, William T Bluhm, verwys naMarxas'n "sekulere profeet".

Die apokaliptiese wyse waarop Marx oordie geskiedenis filosofeer, herinner aan'n "gesekulariseerde weergawe vandieJ oods-Christelike filosofie vandie geskiedenis endie aanbreekvandie eindtyd", se Bluhm. "Oit beeld 'n swaar beproefde mensdom uit,wat deur eeuevan boosheid, Iyding en ongeregtigheid swoeg,maarwatuiteindelikenskielik uitkomin'nparadysvanbehaagJikheid enregverdigheid,waarindieuitverkorenes (die proletariaat) ...wat langdurige onderdrukking verduur het,die ereplek gegee word."

Wat se Marx oor godsdiens?

'n Gesaghebbende boek oordie verskiJlende ideologiee watin SuidAfrika 'nrol speel, "Contending Ideologies in South Africa", (Leatt, Kneifel en Niimberger), verduidelik datMarxsyideesbydie filosoof Ludwig Feuerbach oorgeneem het. Feuerbach het gess diemenshet van homself veivreemd geraak deur sekere eienskappe wat deel isvansy eie natuur op'n bo-aardse wese te projekteer.

"Indien die leiers vandieSAKP , oortuigde kommunisfe is; kan 'n mens verwag dat hulle etetste sal wees. Maarek verwag niedat hulle dtt aandie groot kJok sal hang nie, omdat die bevolking nieop daardie puntgoed sal reageer nie. rr

Marx het gesegodsdiens -enby implikasie aldie produkte vandie menslike verstand - is'n gevolg van diemenssematerieleomstandighede.

Hyhet godsdiens beskou asdie ideologiese vervulling van diemens wat vervreemd is van sy omgewing, "die uitdrukking van ware ellende en terselfdertydsybeskermingdaarteen"

Godsdiens gee uitdrukking aan diehoopvir'n beter v.:ereld, vir'n heel wereld waarin geregtigheid see vier, maar godsdiens doen niks om die ideale te verwesenlik nie. Godsdiens, se Marx,"isdiesug vandie gefolterde skepsel, die hart van'n hartelose wereld". Oitdienom die posisie vandie dominerende klas oordie onderdruktes te regverdig. Ditis die "opium vandiemassas"; dit susmensetot passiwiteit en gehoorsaamheid, totdie aanvaarding van die onheilige standvan sake as"die wilvanGod",

Georganiseerde godsdiens en persoonlike geloof dien· dusas struikelblokke vir maatskaplike vordering. Kerkelaatdie kapitaliste toe omwinstetemaak,en beperkhulself totdie vertroosting vandieslagoffersmel'n denkbeeldige hemel,en leer hulleom mensliewend tewees teenoor hulle onderdrukkers.

Godsdiens sal vanself verdwyn wanneer dieredevirsy bestaan, naamlik diemensse vervreemding, verdwyn, se Marx. In diekom-

VryeWeekblad,17 Augustus

Ole bekendstelllng vandie Suld·Afrlkaanse Kommunlstiese Party twee weke gelede, het die debat oor Marxlsme en godsdlensvryheld opdie voorgrond gestoot. Olt laat opnuut vrae ontstaan oordie oorsprong vandie atelstlese aard van die Ideologle van Marxlsme, die versklllende vorme van Marxlsme, en die analogle dat verskele teol06 •ookin Suid· ' Afrika· van Marxlstlese anallses gebrulk maak In hul denkwyse. INA VAN OER LINDE het met 'npaar teoloe gaan gesels.

munistiese gemeenskap sal daar geen nodigheid vir godsdiens wees nie, Die mens sal alles inalmalwees. Terwyl daar omtrent net soveel vonne van sosialisme, Marxisme, en kommunisme ontwikkel het as wat daar verskillende teologiee indie Christelike godsdiens is, blyk ditdat godsdiensvryheid omtrent net indie Oos-Europese kommunistiese lande ooit 'n kwessie was.

Wanneer Afrika-Ieiers sekere aspekte van Marxisme aanhang, beteken ditnie dat hulle kommunisme onveranderd aanvaar nie,Dieateistiese karakter daarvan wordbestempel as vreemd aan die Afrika-karakter.

Prof Klaus Niimbergervan Godsdiensstudies aan die Universiteit van Natal en 'n mede-skrywer van die boek "Contending Ideologies", se hoewel ateisme 'n belangrike aspek van kommunisme is, Afrika-leiers besef datdie bevolking baie godsdienstig is. -

"Indien die leiers van die SAKP oortuigde kommuniste is, kan 'nmens verwag dat hulle ateiste salwees. Maar ek verwag nie dat hulle ditaan die groot kloksal hang nie, orndat die bevolking nie.op daardie punt good. sal reageer nie.'

Dieeintlike aantrekkingskrag van - die kommunisme in Suid-Afrika skull

in die klem wat hulle op sosiale geregtigheid plaas, se Niirenberger, en ditis regoor die wereld die geval, Hymoesin die verlede dikwels konferensies reel oor diedebat kapitalisme/marxisme, en dithet hom opgeval dat swartmense, insluitend ' teoloe, gladnie bekommerd is oor dieateistieseaspekvan kommunisme nie.

"Op diekonferensiesbetdieswart deelnemers nooit eintlik verstaan hoekom wittes so opgewonde raak hieroor nie.Die rede hiervoor, se hulle, is omdat Marxisme nou verwant is aan die Christelike geloof in dieopsigdat albei werk vir sosiale geregtigheid. "

Hierteenoor sien witmense die hel oopgaan wanneer kommunisme ter sprakekom,,. Nurnberger se in 'n empiriese .ondersoekwathy vir die RGN gedoen het, is vasgestel dat mense sosialisties dinkas hulle onder 'n sekere inkomstepeil val. Sodrahulle egter bokant 'nsekere inkomstepeil val, dink hullein tenne van 'n vryeondernemingstelsel. En dit geld wit en swart, se hy. Suid-Afrikaners het geen ervaring vankommunisme nie, Wat vir hulle belangrik is,ishul sosiale posisie.

Hywysook daarop dat bevrydingsteoloe indie Derde Wereld van

die sosiale analitiese metodesvan die Marxisme gebruik maak. Van die metafisika, waarvan ateisme 'n deel uitmaak, word egter nerens werklik aangetref nie. Opdievraag oor watagterdie vrese vir die SAKP Ie, seNiimberger ditisnie omdat kommunisme ateisties is nie, maar diefeitdatditdie bestaande sosiale stmkture aanval, watsekerevoorregteaansekeremense bied.

Hoe gebruik teoloe Marxisme?

Dr Ras van Niekerk, teoloogaan Unisa, verduidelik datdaar netsoveel verskillende aanwendings en beinvloedings by verskillende teologiese tradisies isaswatdaarverskille isin Marxistiese beinvloeding in staatsvorme.

Een van die voorste eksponente van Marxistiese analise, dr Itumeleng Mosala van Godsdiensstudies aan die Uriiversiteit van Kaapstad, lewer in die jongste uitgawe vandie "Journal of Black Theology" byvoorbeeld striemende kritiek op kapitalisme.

Hiervoor maak hy gebruik van diewoordeskatenkonseptevan Marx. Hyskryf:"...daar is geen bevrydende toekoms ...virdie Christen, dom en die kerk uit hulle verslawing aan die bourgeois-ideologie en • praktyk nie, behalwe as'nsosia-

listiese Christelike praktyk gevestig l kan word."

Hy sa ookdiekeuse virdieSuidpunt van Afrika Ie nie tussen sosialisme en kapitalisme nie, maar tussen "sosialisme en barbarisme".. Mosala sa daar isbourgeois-vorme en werkersklas-vonne van dieChristendom. Hy bestempel ditas'n mistasting om te dink dat die spanning tussen die twee botsende strominge ' nie-ideologies opgelos kan word.- Hy sevoorts: "... ekisvanmening dat Christene wat nie sosialiste is nie, nie Christene kan wees nie... kapitalistiese Christendomisteenstrydig met die Evangelie van Jesus van Nasaret."

Van Niekerk se Marxisme het by baie teoloe geleitot'nkonkreteanalise van ditwat in hulle samelewings fout gegaan het.Oie besef dat godsdiens ook konkreet moet wees,val nie uit die lug nie, se hy. Dis niedie Christendom wat self daartoe gekom het nie, maar ditis kritiek opdie Christendom onder andere vanuitdie Marxisine wattot aanpassings gelei het,

Mofokeng se Marxisme verskaf die beste analitiese gereedskapom die gekompliseerdheid van die kapitalistiesestelselteverstaan.Die kennis lean aangewend word om verandering in 'n gemeenskap te bewerkstellig, Hy wys daarop dat die Bybel in 'n feodalistiese omgewing geskryf is. waar die frustrasies van kapitalisme nie bestaan hetnie. Deur analities te kykna die oorsake van die probleme in byvoorl>eeld 'nkapitalistiesestelsel, kan iets daadwerklik gedoen word aan die onderdrukking van die werkersklas-'naspekwaartoedie verkondiging van sieleheil of dievoed van , die hongeres nie veel bydra nie."Ons gebruik Marx om mense wakker te maak om self verantwoordelikheid virhulle omstandighede te neem en iets daaraan te doen," se Mofokeng.

More hoefnie 'n langdagte wees

Die wenkbroue het gelig toe daar op 4 November '1988" 'ti nuuie.onafhanhlikehoerant verskyn het wat bo-aansy naamop dieuoorblad: uerklaar:Dienuwestern vir die nuuie Suid-Afrika. . .. ', :.. . . . '

Baie het sinies gevra: Wat is hierdie kastige "nuuie Suid-Afrika" waarvan julie praat? .' - '.-'

Miekien was onsdie tyd 'nbietjie vooruit.Nouja. Lieuier te vervoor astever agter: En ons hou nogal daarvan om voorteloop,al vang'n mens diemeeste wind daar. /

Vandag praat selfs destyds se agterosse al van die"nuwe Suid-Afrika".

Asjy saam wil voor bly, kan jynie bekostig omlangersonderVrye Weekblad klaar tekom nie. Vul sommer 'IOU 'n tjekof ' poswissel inenons lewer Vrye Weekblad elke Vrydagoggend opjou voorstoep af.Asjynieindie PWV·gebied, Bloemfontein. die Kaapse Skiereiland, Paarl, Stellenbosch, Strand of Somerset-wes woon nie, dan stuur ons dit perpos aan.

Dit kosR75 vir twaalf maandeenR40virsesmaande(AVBen aflewering ingesluit]. Stuur aan Vrye Weekblad. Posbus 177. Newtown 2113

Wereld:

Oorlogskuiwe

Frankryk, die grootste Westerse verskaffer van wapentuig aan Irak,naas die Sowjet-Unie, verskaf geheime inligting oor alle wapens watby aan Irak verkoop het, aan Amerika. Volgens ongerdentifiseerde bronne, word detailoordie presiesc vermoens enswak punte vandiewapentuig wat aan Irak verkoop is,aan Amerika verskaf. Intussen oorweeg die Sowjet-unie soortgelyke optrede. Irak maak 'n ongekende aanbod omsy troepe uit Iran te onttrek enom Teheran se regte opdie strategiese ShaltAllArab-kanaal teerken. Ontleders wys daarop dat president Saddam Hussein met die skuifvir Iran indie Midde-Oosterse krisis wil neutraliseer, Hulle se dit wys opIrakse loenemende politieke en ekonomiese isolasie sedert sy troepeKoeweit binnegeval het.

'Egiptenare meldaan

Honderde Egiptiese mans, wat slagspreuke teen Irak skree, vergader buite die Saoedi-Arabiese " ambassade in Kairo en verklaar bulle bereid om .in die landse weennag te dien. Bronne indie ambassade se meer as 9000 Egiptenare is reeds indie Saoediese weermag opgeteken ter voorbereiding vir 'naanval van hale.

Britse olie

Brittanje sal voortgaan om vir die volgende 25 jaar aansienlike hoeveelhede olie te produseer ensal feitlik tot dieeinde van dieeeu selfvoorsienend wees. 'nStreeksowerbeid inSkotland se 'n bykomende 80 olievelde sal in die volgende 20 jaar ontwikkel word.

Dispuut oorgrond.

Dosyne mense word beseer in 'nnag van geweld in Montreal, Kanada. Duisende betogersraakin gevegte met die polisie betrokke oor'n maandlange grond-dispuut tussen Mohawk-Indiane en die federale regering van die land. Die dispuut gaan oor grond in. Oka,waar die uitbreiding van ".'ngolfbaan 'n gebied bedreig waarop die Indiane aanspraak maak. /'

Liberie verval

Minstens 18 burgerlikes word Liberiese regeringsoldate in Paynesville, 'n woonbuurt van Monrovie, afgemaai. Intussen wagdieWesAfrika vredesmagin Freetown virtoestemming rom inte gryp indieland se voortslepende burgeroorlog, Intussen is dit vir die NPFLrebelle 'n wedloop teentyd om pres Samuel Doe se oorblywende 1 500 troepe te oorweldig en bewind oor te neem voordat die vredesmag ingryp.Die Wes-Duitse, Egiptiese en Morokkaanse regerings besluit om hul ambassades .in Monrovie te ontruim.

Zambie hulle s'n

President Kenneth Kaunda van Zambie se bysal nie toelaat dat druk om'n veelparty-stelsel indie land aanvaar tekry,hom van sy posisie as leier vandie land beroof nie.Met die loodsing van 'n veldtog vir die referendum, waarin daar in Augustus volgende jaar besluit sal word of Zambie na'n veelparty-stelsel moet verander, se Kaunda "die tydbet aangebreek datdie United National Independence Party sy kragte loslaat, want Zambie is ODS s'n".

Vrede vir Mosambiek

Verteenwoordigers van die regering van Mesambiek en van Renamo ontmoet vir 'n tweede keer in Rome, Italie, vir samesprekings omdie burgeroorlog in Mosambiek te beeindig, Die eerste ronde samesprekinge is in Julie gehou. Volgens 'n gesamentlike verklaring watnadie jongste samesprekings uitgereik" is,wasdie gesprek vrugbaar en betdit wedersydse begrip en respek bevorder.

Hongersnood in Uganda

Minstens 26 mense sterf weens hondersnood in Uganda se Karamoja-streek sedert die Wereld voedsel-program drie weke gelede die voorsieni.ng vannoodvoedsel aan die gebied opgeskort het.Die program is opgeskort nadat 'n vragmotorbestuurder vandie organisasie in 'n lokval vermoor is. 'n Regeringsamptenaar sa daarbestaan dievennoede dat plaaslikehandelaars die lokvalle stel omdat die noodvoedselhulle handel benadeel.

Genoeg kos

Die totale graanproduksie van die wereld behoortvanjaar vir die eerste keerin vier jaar in die planeet se beboefte te voorsien. Die VerenigdeVolkese organisasie vir Voedsel en Landbou, se graanproduksie behoort in die 1990/91 seisoen 1,93-biljoen ton teoorskry. Die organisasiewys daarop dat produksie en. verbruik mekaar net-net saluitbalanseer. 't

Unita wil praat

Suid-Afrika:

'n Groot bluf

StaatspresidentFW de KIerk se visie van 'n nuwe Suid-Afrika is niks meer as 'n grool bluf nie. S6 se dieleiervandie Konserwatiewe Party, dr Andries Treurnicht, by die KP se Vrystaai-kongres. "Waar is regverdigheid wanneer onskuldige gematigde mense blootgestel word aangeweldenwarmeerjou yolk verklein word?" vra Treumicht,

AWB-onskuld

Die leiervan dieAWB, Eugene Terreblanche, se hy staan nie geweld teen swart individue voor nie, Terreblanche se 'nrevolusie salDiein SuidAfrika deur blankes of verregses begin word nie, maar deur "kommuniste" wat se dat hulle die opskorting vandie gewapende stryd voorstaan, maar Die geweld wil afsweer nie,

Samesprekings verhoed

Unita vradie regering van Angola om nadie onderhandelingstafel terug tekeerin 'n soektog -na vrede indie land. Dit volg op die uitstel van Die vise-president vandie ANC, 'Nelson Mandiederderonde vredesamesprekings wat indela, word deur elemente in sy eie organisasie Lissabonsou plaasvind. 'n Regeringswoordvoer- verhoed om in gesprek te tree met die hoofmider sa die jongste sainesprekings is uitgestel na nister van KwaZulu, Mangosuthu Buthelezi. diejongsteUnita-aanvalleopregeringsmagtein' Hierdie stelling word deur Buthelezi in'n TVdiesuidevan Angola. Intussen ontken die rege- .' onderhoud gemaak. Hy se daar is geenhoop op ringvanNamibia beskuldigings dat hy voorberei- 'n einde aandiegeweld inNatal as gesamentlike dings tref om MPLA-troepe tebelpin 'n aanval vredesvergaderings nie deur homself en Manop Unita indie suide van Angola. dela albei toegespreek word Die.

Huurboikot bespreek

Geen finale besluite isnog geneem oordie. beeindiging vandievyf jaar-oue buurboikot in Soweto nie, Hoewel die Transvaalse Provinsiale Adrninisatrasie, die Soweto People's delegation en drie plaaslike besture verskeictvoorstelle van die Gesamcntlllce Tegniese Komitee bespreek, word geen finale besluit geneemnie.

PresDe KIerk endie president van Madagaskar, Didier Ratsiraka, berstel ekonorniese en kommersiele bande tussen dietwee lande na15 jaar van vyandighede. Tegniese en kulturele bande sowel as toerisme tussen die twee lande sal deur beide regerings bevorder word. Bande herstel

Polisie betoog

Afgedankte lede van Vendase polisiemag be'toog teen die land se departement van Wet en Orde en dring aanophul heraanstelling. Rulle dring ook aan opdie afdanking vandie Kommissaris van Polisie in Venda, luit-genl DK Denies, erkenning vanhul vakbond, Popcru, en die inhegtenisname van offisiere wat bulle voor die bewindsoorname skuldig gemaak bet aan misdade.

Bop en ANC

Die regering van Bophuthatswana sinspeel op die moontlikheid van'n ontmoeting met .die ANC.'n Regeringswoordvoerder se so 'n \iergadering sal beide logiesen raadsaam wees. "Die regering ondersoek die boudings van alle politieke groeperings in Suid-Afrika en wil ook sy eie mening laat blyk",luidie verklaring van Bophuthatswana.

Geen onderwys

Onderwys in "die Witbank-omgewing kom tot stilstand met 'n sitstaking deur meer as 400 / onderwysers bydiekantore van die Departe., mentvanOnderwysenOpleiding. 'n Woordvoerder van die Hoeveld-streek van die Departement se alles inhul vermoe is reeds gedoen om die griewe van die onderwysers tegemoet.te kom endat die Departement bereid istot verdere gesprek met die onderwysers.

Besternou vry -

Charles Bester, watses jaar tronkstraf uitdien vir weiering omindieSA weerrnag diens te doen, word na 20 maande gevangenisstraf uit die KroOnstad Gevangenisvrygelaat.DieRandse.· Hooggeregshof staan Bester se appel teen, sy vonnis toeen se datdie 20 maande wat by uitgedien bet, genoeg is.Die End Conscription Campaign doen 'n beroep opdie regering omnie gewetensbeswaardes verder te vervolg nie en om vir 'n altematief tot militere diensplig voorsiening te maak.

Spanning laaiop

Militere spanning tussen Pakistan en Indie laai Opt Dieeersle minister van Indie, Vishwanath Pratap Singh, waarsku dat Indie reg is vir 'n tweede vyheidsoorlog eerder asom toe tegee aanterrorisme op die land segrense. Intussen beskuldig die regering van Pakistan Indie van 'n aanval op'n cen van sy grensposte

Ciskei hoort inSA

Ciskei salnie'n referendum bou om te besluit of die land by Suid-Afrikaberingelyf moet word of nie. 'n Woordvoerder van die militere regering se die burgers van Ciskei het reeds aangetoon dat lmlle weer Suid·Afrikaanse burgers wi! word. Hy se daar wordnie'n referendum beplan nie, omdat dit duidelik onnodig is.

Suid-Afrika bet geen uitstaande kontrakte vir die voorsiening van wapens aan Irak nie en sal alles in sy vermoe doen omaan die Verenigde Volke se boikot van di6 Midde-Oosterse land te voldoen. S6 se die minister van Buitelandse Sake, Pik Botha. Op'n vraag in'n televisiedebat of Suid-Afrika se kontrak virdie voorsiening '1· vandie OS-kanon ookdie voorsiening van ammunisie aan Irak insluit, se Botha dat dit regeringsbeleid isomnie hierdie soort inligting bekend te maak nie.

Boesak en politiek

1 i Dr Allan Boesak se by gaan voort met sy betrokkenheid indie politieke arena.Die World Alliance of Reformed churches vra Boesak om by die politick in Suid-Afrika betrokke te bly na sy bedanking as president vandie organisasie, Hy ontken enige moontlikheid dathysy eie politieke party gaan stig. Intussen word 'n Amerikaanse teoloog, prof Jane Dempsey Douglass, verkies tot nuwe president van.die World Alliance.

-·Alle berigte deur AFP, Sapa

James Baldwin en die bevrydingstryd

swart mond"

,DaarIs'n biografie ult oor die Amerikaanse skrywer en vryheldsvegter James' Baldwinen'n dokumentere rolprent oorsylewe, 'The Price of theTicket', WYs binnekort bydie Weekly Mail-Filmfees. KOOS PRINSLOOdoen verslag

9P die"uitdagende"vraagvan 'njoemalis waarom hyso baie skryf oor hoeditvoel om swart en homoseksueel tewees,hetJames Baldwin met'n effenseglimlag geantwoord, "I didn't have alotof choice."

, Niedateenvan 'die twee benouende etikette Baldwin juis aangestaan hetnie: "From my point ofview,nolabel,noslogan,no, party, noskin colorand indeed no religion is more important thanthe human being."

In 1956hethyinsy roman "Giovanni's Room" openhartig geskryfoor'nhomoseksueleliefdesverhouding, lank voor die Stonewall-opstand van 1969watdie begin vandie, sogenaamde gaybevrydingstryd in Amerika inlei: "'Giovanni's , Room' comes outof something which tormented , and frightened me,the question of my own sexu.ality. Italso simplified mylife... nobody could blackmail me.Youknow:You didn't tellme,I toldyou."

Maar Baldwin se bevrydingstryd wasnie beperk tot seksuele politiek nie,Hy het hom in " Frankry k gaan vestig omwegte kom van Amerika se rassisme, net omte besef die Franse het ook , "Negroes", die Algeryne.

" "Once I found myself onthe other side of the ocean I could see where I camefrom very clearly, ' and I could seethat I carried myself, which ismy home, with me.You can never escape that. I am " the grandson of a slave, and I ama writer. I must 'deal with both,"hethyaandie New Y-ork Times, "gese. -<,' Baldwin het daarmee ge-"deal" deur in 1962 'terug tekeerna Amerika ensy gewig in te gooi as "n woordvoerder virdieswart bevrydingstryd, 'n , rolwat van hom 'n prominenle openbare figuur gemaakhet. , , Hoewel hy baie ontnugter is deur diesluipmoordopdrievansyvriende enkollegas (Medgar Evers, Martin Luther King,Jr. en Malcolm X), , ; deurdie manier waarop die WASP-establishment '.t. sy woede geinstitusicnaliseer het tot prime-time ",vermaak en deur die Black Panthers se verwer- '

ping omdat hy teen geweld was,hethytot en met sy dood homself verwoed beywer vir menseregte. Baldwinhet die volle verantwoordelikheid, op persoonlike en maatskaplikevlak, vir hierdie gebrek aan "a lot of choice" aanvaar - s6nder om die humanisme van sy kunstenaarskap prystegee. Amiri Baraka se woorde by Baldwin se begrafnis , som dit goed op: "Jimmy wasGod's blackrevolutionary mouth - if there is aGod."

Sedert Baldwin sedood drie jaar gelede aan maagkanker het 'n nuwe belangstelling in die legendariese mens se lewe ontstaan. Onlangs is'n biografie, "James Baldwin: Artiston Fire", van WJ Weatherby gepubliseer en 'nhuldlgingsbun-,.. del, "James Baldwin: TheLegacy", saamgestel deur Quincy Troupe. (Kyk eldersopdie blad Breyten Breytenbach se huldigingsgedig aan Baldwin uit sy nuwe boek, "Soosdieso".)

Bydie Weekly Mail-Filmfees binnekort in Kaapstad enJohannesburg draai ook 'n dokurnenter deur die New York-filmmaker Karen Thorsen: " James Baldwin: The Price of the -Ticket", Die ontroerende portret bevat argiefmateriaal wat sy. dwarsoor die wereld heen gaan uitsnuffel het, selfs filmmateriaal van die skrywerasjongeling in' Frankryk en Turkye. "" ' Prikkelende stof oor Baldwin komuit'n nuwe boek van Lynne Segal, "Slow Motion - Changing. Masculinities, Changing Men"(Virago, R39,95).

Veral in die hoofstuk, 'Competing Masculinities: Black Masculinity andtheWhiteMan's Black Man' voer Segal 'n interessante betoog: "If you're aNegro," se Baldwin in1968in'n onderhoud, "you're the target for everybody'S fantasies. If you're a black woman youknow how todo dirtythings! And if you're a blackboy you wouldn't believe the holocaust thatopens over your head with all these despicable males looking

for somebody toact out their fantasies on." , Baldwin was een van die eerste skrywerswat daarop gewys het dat witmans altyd nog iemand nodig had om hul fantasie opuit teleef, se Segal. "The white man's unadrnitted -andapparently,to him, unspeakable - private fearsand longings are projected ontotheNegro," skryf Baldwin in "The Fire Next Time".

Segalwys daarop datindieWestersebewussyn. "ras" dikwels die assosiasie "seks",oproep,en seks weer diehel,diedood, donkerte endie verIeidelike weg na ondergang, Swart word verbindmetdie"vuil" geheime vanseks. Enhierdie assosiasie tussen swartmans ensekswasdie onderliggende motivering virdie"lynchings" (witvroue moes beskenn word!) in dieSuidevan Amerika - een vandie vreesaanjaende temas waaroor Baldwin skryf in sy bundel kortstories "Goingto Meet the Man".

As jy wil weet van die ongesonde psigevan die witman, vra'n swartman, verklaar Baldwin herhaaldelik: "I have spent most of mylife,after all, watching white people and ouwitting them, so thatI might survive. I think I know something .aboutthe Americanmasculinity which mostmen ofmy generation do not know because theyhave not been menaced byit in thewaythat I have been,Itis still true, alas, thatto be an American negroistobeakind of walking phallic symbol: which means that one pays in one's own personality, for the sexual insecurity of others."

Dis juis hierdie prys wat Baldwin betaalhet,. virsyvelldeurensy seksuele orientasie, wathom toten met sy doodin 1987 een van diekragtigste .en oortuigendste manlike kommentators oorwit Amerikaanse manlikheid maak, se Segal.

Baldwin beskryf die ongelootlike skokoor betasting deur vandie "most powerful, most 'nigger'-hating", wit Amerikaanse mans met sy

JAMES BALDWIN

"But as for me and my house," my father had said, "we will serve the Lord." I wondered as we drove himto his resting place, what this line had meant for him, I had heard him preach it many tlmes. I had preachedU once myself, proudly giving it an interpretation different from my father's. Now the whole thing came back tome,as though my father and I were on our way to Sunday school and I were memorizing the golden text: And if it seemeviluntoyoutoservethe Lord,chooseyou this day whom you willserve;whetherthegods whichYOllr fatherservedthatwereontheother side of the flood,orthe gods of the Amorites, in .whoselandyedwell;butasformeandmy "house, wewillservetheLord. I suspected in ...these familiar linesa meaning which had never VryeWeekblad.17 Augustus 1990

been there for me before. Allofmy father's texts and songs, which I had decided were meaningless, were arranged before me at his death like empty bottles, waltIng to hold the meaning which life would give them for me. ,This was his legacy: nothing is ever escaped. ' That bleakly memorable morning I hated the unbelievable streets and the Negroes and the whites who had, equally, made them that way. But I knew that it was folly,asmy father would have said, this bltterness was'folly. It was neeessary to hold on to the things that mattered. The dead man mattered, the newlife mattered; blackness and whiteness dld not matter; to bell eve that they did was to acqulesce in one's own destruction. Hatred, which could destroy so much, never failed to destroy the man who hated and this was an immutable law.

It began to seem that one would have tohold in the mind forever two ideas which seemed to bein opposition. The first idea was acceptance, the acceptance,' totally without rancor, oflife asitis, and men as they are: in the light ofthis idea, it goes without saying that injustice isa commonplace. But this dld not mean that one could be complacent, for the second idea wasof equal power: that one must never,ln one's own life, accept these injustices as commonplace but must fight them with all one's strength. This fight begins, however, in the heart and it had now been laid tomy charge to keep myown heart free of hatred and despair, Thls intimation made my heart heavy and, now that my father was lrrecoverable, I wished that he had been beslde me so that I could have searched his face for the answers which onlythe future would give me now•

eerste besoek aandieDeepSouth:"itisabso-. .lutely certain that white men,who invented the nigger's big black prick, arestillatthemercy of .this nightmare, are still,forthemostpart, doomed in one way or another, to attempt tomake this prick their own."

Daaris min goodwat moeiliker verstaanbaar en vergeetbaar is, se Baldwin, asdie Amenkaanse idee van manlikheid: "On every street comer, I was called a. faggot This meant Iwas despised, and, however horrible that is, itis dear. What wasn6t clear atthattime of mylife was what motivated themenandboyswho mocked me and chased me;for, if theyfoundme when theywere alone, theyspoke very gently and wanted meto take them homeand make love

The bafflement and pain this caused in me remain beyond description." "

In ''No Name in the Street", watin1972 gepubliseer is, skryf Baldwin: "If Americans ' were notso terrified of their private selves,they would never have needed to invent and could never have become so dependent onwhatthey still call 'the Negro problem'. This problem, , which they invented in order to safeguard their {-:; purity, has made them criminals and monsters, , , and itis destroying them:' Wat sekerlikookvan 'ngroot gedeelte vandie Suid-Afrikaanse samelewing gese kan word.

'Blues vir Mister Jimmy

2 01ctober 1988

-Die waai 'n grysversluiertk gestalte oor Gone-eiland. , palmbome kruln en kreun in tlU wind, 'n boot staan wltseil teen dU blou soomlos« verdiepingsvan'n wa/erskeitling waar heme! en brander wisselvloei ' soos stroom en droom

En du hartstaanIyk metgespitstepyn dierou-singin die mond

"Goel« aanl2plek, gasvrye klimaa/, die toue sing, die huise ruim oor'nprewelingvan kelders, die oseaan 12 oopna'n briWt new world, flambojante smeul, haaie en aasvoils nogvan vergang« feeste"

Vlakonder die gel!eue dobber en bloei die ' bale blollgeswelde kadawers as uitkalwerende opdamming van Afrika se kus

BREYTEN BREY'{ENBACH

(Uit:"800sdieso",'n dagboek-bundel wat eersdaagsby Taurus-uitgewers verskyn.).

Terreurbewind word oopgevlekl

PIERRE GLACHANT

MOSKOU -In dle Sewjet-Unle Is daarnou 'n duldelike besefdathernuwing ole moontllk Is sonder dat 'n onverskrokke veroordellngvan Stalin se urbltrere terreurbewlnd - wat verpllgte kollektivlsme onder die boerestand en die verdrukking van etnleseen geloofsgroepe afgedwing het • plaasvind nle.

Die rehabilltasie-bevel van Sowjet-presldent,Mlkhall Gorbatsjof, behels dat Stalin se mlljoene naamlose slagotTers nou openllk aangespreek en onderseek gaan word.

Westerse waarnemers meen dat tussen 15, en20 mJljoen mense, Insluitende slagotTers van hongersneod, tydens die StaUn-bewlnd doodIs, terwyl die Britse geskledkundige Robert Conquest die sterftesyfer tot so hoog as 40 mlljoen skat. - -

Die Sowjet-geskledkundfge Roy Medvedey se die terreur van die dertlgerjare bet drle mlljoen lewens geels, terwyl daar In die .daaropvolgende nog 10mUjoen ultgewlsIs.'n Verdere mlljoenis fit die tydperk 1947•1953 dood,

Ander Sowjet-geskledkundiges waarsku

HERVE CLERC

PARYS-Die knelverband, die pynbank en ander minder bekende toerusting wat gebruik is vir marteling en moord, wordtans in 'nnuwe museum in die middel van Parysuitgestal. Daar biedditaan belangstellende besoekers 'n blik op die" donkerkant"vandieEuropese geskiedenis.

Die museum, watin'nbyderwetsewinkelkompleksindieLes Halles-distrik gelee is,10k daagliks sowat 1200 besoekers,nou vol gensdie Britse bestuur vandiemuseum.

Dietemavandie museum is nouwel so'n bietjie grillerig, maar die bestuur hou bybul ,(' standpuntdatdie beperking van die Franse ministerievan binnelandse sake dat kinders jonger as twaalf nie diemuseum mag besoek nie,oorbodigis.

Die bestuur meen datasdie twee Britse prinsies,Willian enHenry, /rolselfby die "Loodon dungeon",die Britse museum waarop dienuwe eeninParys gegrond is,kan geniet, dan is die uitstalling heel geskik vir enige ander jeugdige besoekers. "Bloed"-spatsels teen diemure, gille en'n gekerm wat opband opgeneem isen diegekraak van beendere watuit hul posisies geskeur word, bied iets virelke smaak.

Dieeerste vloer van diemuseum word gewy aandiemeergrusarnetydperkeindie Franse geskiedenis:die teregstelling van Louis XN; die teregstelling van die meester van die TempeIiers-orde, Jacques de Molay, indie l4eeeu; en die marteling vail Catherine Voisin, watindie 17e eeu vanbeksery verdinkis -sy word gillend uitgebeeld met haar vingers stokstyf in pyn uitgesper

Die tweede verdieping fokusop die metodes "> van maneling, met natuurlik dienodige ldankbaari en selfsdie gepaardgaande reuke soos madder, wasen brandende kole, daarby. Hier word die besoeker ingelig oordieverskil tussen marteling metdiedoel om inligtingte bekom, en marteling metdiedoelomopdie lang duur tot dood telei.

In die eerste kategorie val byvoorbeeld die marteling deur diebok;volgens oorlewering 'n eg Franse uitvinding. Eerstens het jy 'n oortreder nodig. Laat born vir so'ntydjie met sy voete enbene in soutwater staan. Laatdan 'n paar minutetoevirdie soutoplossing omaan die.oortredersebene droog te word. Trekdan'n boknader, Diebok begin om metsygrowwe tong diesoutoplossing vandie sJagoffer sebene af telek,en stukkievir stukkie syveldaarmee saam ...-AFP

President Mikhail GorbatsJof dat dit onmoontllk Is om 'n akkurate syfer van die verwoesting te gee, omdat Stalin aan die sensus van 1937 gepeuter het.

Stalin se opvolger, Nlkita Kroestsjof, het begin omdie skade te herstel deur duisende

onskuldlge aangehoudenes teen die einde van die vyftlgerjare ult die strafkampe vryte laat.

In Gobatsjof se aankondlging word daar gemeld dat daar reedsbydie twintfgste kongres van die KommunJste Party in 1956 'n poging gemaak Isom geregtlgbeid te herstel, maar dat die proses met stampe en stote gepaard gegaanhet.

Teen die laat sestigerjare tydens die Bresjnef-bewind, het die herstelfase heeltemal tot stUstand gekom.

Die rehabUftasie van sommige vooraanstaande persone het vinnlg gevorder nadat Gorbatsjof in 1985 aan bewind gekom het, omdat hy ook teenstanders van Stalin Insy regering opgeneem het, Onder huUetel Kamenev, Zinoviev en Bukharln.

Die stigter vandieRooi Leer, Leon Trotskie, se naam moet egter nog steeds gesulwer word. Sy naam Is dekades lank ult die geskledenisboeke van die Sowjet.unle gelaat, maar nou kry hy darem erkennlng vir sy betekenisvolle rol in die geskiedenls. Gorbatsjof sebevel maak egter geen spesifieke melding van Trotskle of enige ander persone in dIegeskie-

denls nle, Daar is voorstelle van die sentrale en republikeinse regerings aangevra oor hoe burgerregte aan die slagotTers van Stalin te.:,i berstel. ii:

Die herstelprogram hou egter aanslenllke,» probleme in.Die verskele etnlese groepe wat na Sentraal-Asie gedeporteer Is na beweerde 'R sameswering met die Nazi's, gaan nou hulle pogings verdubbel omna hul tuislande terug ,: te keer. I:;'

Sowat 100 OOOTartare is reeds terug na., die Krfm en hulle hervestlging skep grootr, probleme vir die owerhede. , !

Ander groepe wat sal verwag om gerepatrieer te word, slult In Mekhltiaanse Turke wat oorspronkllk van Georgia kom, Koreane wat van die Verre-Ooste na Kazakhlstan verskuif is,endie Koerde wat hoop om na Azerbajan terug te keer.

Gorbatsjof het die rehabllltasle-program onder beheer vansy presldensiele raad geplaas omdat hy dit as II soslaal en polities belangrlk" ago .'" 'n Komftee van die Politburo was voorheen 'e.' In beheer van die program •• AFP ",

-'nRebelen ondersteuner vanCharles kyknadieIykvan'n slagoffer wat vansy gesklet Is.Ole slagoffer was'n vlugtellng wat ult dleoorlogsone na velllgheid probeer vlug het (Fato:AFP)

Schnapsgate word In Poolse skandaal

W ARSKOU - Hulle verwys daama as Schnapsgate:'nPoolse skandaal waariningevoerde belastingvrye drankuitdie Weste 'n paar gelukkige Polebaieryk maak.

Derduisende mensebet al 'n fortuin gemaak en verskeie staatsdepartemente is deur die skandaal gesknd,

Diebelegemorshet in Desember 1988 begin toePoleseekonomieindie rigting van 'n vryemarkstelsel begin beweeg bet.

Diedepartementvan buitelandse ekonomiese verhoudinge bet invoerbebeer uit die Weste verslap, Ongelukkighet die besluit saamgeval met'nregeringsbeslultom prysbeheer afte stel - engevolglikbet dieprys van wodka diehoogte ingeskiet.

Die departeinenthetelkePoolseburger

laatom onbeperkte boeveelhede drank in die buiteland tekoopenditwas voldoende om die drank bydie doeane-kantoor "vir eie gebruik" te verklaar.

Die Pole bet die geleentheid aangegryp en die drank is teen tot 500 persent wins van die hand gesit, '

Die sluise is oopgemaak: meer as10 miljoen liter sterk drank en7,5miljoen liter wyn bet Pole binnegestroom, So bet daar byvoorbeeld 'nvroumet 40000 liter se alkobol inhaartenkwabydie doeanepos by Szczecinopgedaag. "Dis vireie gebruik," bet syaandie verbaasde doeane-amptenare gese.

Mense staan toumet emmers om drank regstreeks uit tenkwaens tekoop.

Die mediahet op loop gegaanmet die" skandaal":die publiek wasglo ontstoke en diebetrokke-staatsdepartemente - finansies, buite-

landse ekonomiese verhoudinge en binnelandse sake -bet opgetree. Of sobetbullegedink. Hulle hetdiebelastinggehef'- net vir Pole, nie buitelanders nie, Skielikbet "buitelanders metPoolse verbintenisse" die drankmark betree, en tussen 12 en 30 Maart vanjaar hettwee miljoen liter sterk drank die land binnegekom. Pole en buitelanders word toeonderdieselfde kam geskeer.

Maar smokkeldrank wordSteeds oral verlroop: in diestrate, deur tot deur, ofin staatswinkels waar die. verkoopsmense endie smokkelaars kop ineenmusis.

En dieboere sukkel om hul amtappels, waarvan wodka gemaak word,teverkoop, Die Poolse regering moetnoubesluit: word die oorsaak van die bele gemorsvoor onvermoe of georganiseerde misdaadse c\eurgele? - AFP

Vrye Weekblad, 17 Augustus 1990

Hoessein die Palestyne seheld ...

CHARLES WEGMAN

GAZA- Palestynse klnders se hy Iyksoos Rambo, enhoiouersbeskou .homas 'n tweede Nasser. die president van Irak, Saddam Hoesseln, is dieheldIndie Israell-besette Gazastrook.

Hoesseln se gewildheld het sedeft Sondag, toehydie ontsettlngvandie Gaza-strook deur Israel as voorwaarde tot 'n sklkklng van die Golf-krisls gestelhet,met rasse skrede toegeneem.

"Saddam Is reeds In beslt van Koeweltse olie, Nadat hy klaargespeel het met die Verenlgde State van Amerika, salhymetdie Slonlste (Israeli's) afreken," se dieelfjarige Mahmoud, en spog met 'n tekenlng van 'n groot Irakese vnis wat Israel verpletter.

Hoessein, wat deur die Westerse medians 'n "slagter" beskryfword en meer onlangs met Hitler vergeIyk word, word indie Pnlestynse vlugtelingskamp by Shatl as die "Verlosser van Bagdad" uitgebeeld.

Die Hamas - 'n fundamentele Palestynse groep -het die week 'n beroep opdiemensegedoenom 'n algemene staking indie Israelibesette gebledte hou "ter ondersteuning van Irak enom protes aan te teken teen Amerika se besetting vandie Moslem-state",

Sedert die eerste Amerikaanse troepe in Saoedi-Arable gel and het, is pro-Irak-optogte sote se daagliks ,indie besette gebied gehou.

Sekulere engodsdlenstlge Pales-

'n Israell-grenspollsleman sklet rubberkoeAls na Palestynse oproerlges watSaddamHoesseln openllksteun. ' (Folx>:AFP) " skap daarby, "Saddam is die held vandie Arabiese nasle," lees 'n ander.

tyne besing Hoessein, en Irak se Koewelt-inval is deur 'n Arabiese lidvandie lsraeU-parlement as "die eerste stap na Arabiese eenheid" beskryf.

Die ondergrondse leierskap van die Palestynse populere opstand wat die gebied sedert Desember 1987 teister, het hul klaarblykllk agter , Hoessein geskaar.

"Hou moed, Saddam," Sf! 'n slagspreuk teen 'n muur met die teken van die ondergrondse Ieler-

aldie afgelope 23 jaar beset nle," Zaeem is ook oortuig van Hoessein se "eerlike strewe" omdie Israelibesetting te beelndig, maar hywaarsku dat Palestynse ondersteunlng , ,·vir Bagdad'n prys bet.'

"Palestyne In Saoedi-Arable (as gevolgvan die PLO se steun aan Irak) word toenemend asdie vyand t;) beskou en dieRiyadh-o'werbedebet onlangs geweler omdie verblyfpermitte van nagenoeg 5000Palestyne te hernleu," se by.

Hy voorspel dat die Palestyne binnekort na Jordanie gestuur sal word.

Volgens Zaeem is daar 250000 Palestyne in Saoedl-Arable. en 300000 in Koeweit.

Intussen probeer die PLO om'n politlekeskikklng indie Golf te vind. Die onder-bevelvoerder van die organlsasie, Salab Khalaf Abu Iyad, het aan verslaggewers In Tunlsie gese dat Arafat dieGolf, Jemen en Soedan besoek bet om 'n oplosslngvan die krisiste bespreek. -AFP "

Koewelt, JaberAISabah, die week tydensdie sitting vandie Arablese lande om die Golf-krlsls te ,bespreek. (Fob:AFP)

Abmad Al-Yazigi, 'n dokter by ,die Shifa-hospltaal In Gaza, se: J "Saddam Hoessein het net soge- ./., wildsoosdie, PLO·leier, Jasser - Arafat, geword. "

Talle Palestynse volwassenes beskou Hoessein as die geestelike erfgenaam van diegewese Egiptiese leier Gamal Abdel Nasser, die groot voorstander van Pan-Arabiese ' Nasionalisme.

"Saddam verstaan en verwoord die vryheidasplrasies vandie nuwe Palestynse geslag.Ek vertrou hom, want ekglo hy is eerlik ashy, se by wU - die verwaarlose ' Palestynse kwessie oplos;'se Yazigi.

As bewys van Yazigi se stelllng, bet hospltaalamptenare aangekondig dat die ouers van ses babaseuns wat,op dieselfde dag gebore is, hul seuns Saddam genoem het., Maar ole almal In die besette gebiedeis so geesdriftig oorHoessein se besetting van Koewelt nie.

'n Gebedsleier by diedie Bethlehem-moskee, Imam Omar Ibn Khatab,is deur aanbidders aangeval en uit die gebou gegooi omdat by gese hetdie besetting van Koeweit is "ongeregverdlg", 'n Vooraanstaande Palestynse prokureur en kenner van Palestynse ultgewekenes in die Golf, Shahabi A1-Zaeem, se: "Ons kan ole geskok wees deur die onlangse besetting van Koeweltas ons in ag neemdat Israel dieArablese gebiede

AMMAN· Jordaniers isbesig om in hul tienduisende aantemeld ter verdedigingvan Saddam Hoessein en die"nuwe kruistog" teendieArabiesewereld.'

Altesame 80 000 Jordanierswoedendoor Amerika se ontplooiing vantroepein Saoedi-Arabie -het aangebied om sy aan sy met dielrakese weermagteveg indien die land " aangeval word. volgens woordvoerdersvandie vrywiliigers.

Dulsende volgellnge vandie Moslem-broederskap die weekIn gebed. Na diegebedhethulle'n reuse-protesoptog teenAmerlka se teenwoordlgheld In die Golfgehou. (Folx>:AFP)

Die populere Jordaniese komitee terondersteuningvandie,Irakese weennag se dieafgelopetweedae, sedert aanmeldkantore geopen is,bet 'ngemiddeldvan10000Jordaniers daagliks aangemeld

Dietoeloopvan vrywilligers is' aangevuurdeurAmerikase besluit verledeweekomsylugmag en voetsoldate in Saoedi-Arabie te ontplooi. Die.AmeriIauinse optrede worddeur I die militantes beskryf as 'n "nuwe

kruistog van 'dieWesteopArabiese grondgebied".

Indie toenemende spaDning bet koning Hoessein van Jordanie di6 week opdraggegeedatburgerlike beskenning- en eerstehulpsentra in die woongebiede gestigword. Jordanieseweermag- meer as 85 000 troepe•issederthaleseInval inKoeweit op 'ngedeeltelike gereedheidsgrondslag geplaasenaIleoff· isiere se verlof isopgeskort.-AFP

Afrikaans en die struggle

'0 Vreesloseverkeoning nou nodig

KoIlegas, dames en here, kameradeGewoon die vreemdheid waarmee hierdie openingsgroet 'n mens opdie tong Ie -en daarby gese: 'n tongwat deuren deur Afrikaanssprekend islaatjoual klaar besefhoe noodsaaklik hierdie besondere simposium is. "Comrades", "Maqabane" - die het gladgeslypte gebruikswoorde gaan wordwaarmee deelnemers aanen simpatiseerders met die demokratiese strydhul onderlinge meelewing met en verbondenheid tot mekaar aankondigen betuig. In hierdie deel vandie land,ten minste, is daar duisende en duisende Afrikaanssprekendes watook deelis van daardie stryd, hetsy aktief ofin simpatiekeingesteldheid; entog val "kameraad" minder natuurlik op , die oor as groet tussen die demokratiese strydendes as wat die gevalis met "comrade". "Qabane" of sommer gewoon net "com '.'.

tDaar is hedendaags weer 'n opbloei in daardie bedryf wet hom toespits op bekommerde en beswaarde besin.nings oor die foekoms en' die/ot van; Afrikaans. I

Ditisdus nie asof daar nie Afrikaanssprekende comrades isnie;dis meernetdatdie comrades moetuitwerk en deurwerk hoe die taal staan metbetrekking tot die struggle en veraldanhoedie taal gaan staan met betrekking totdie non-racial democracywat hopelik aan die komme isas gevolg van daardie struggle.

Daarishedendaags weer 'nopbloei ' indaardie bedryf wat hom toespits op bekommerdeen beswaarde besinnings oordie toekomsen die lot van Afrikaans. Dit is opmerklik hoe daarsulke swaaiende konjunktuur-bewegings is (',. in die voorkoms van sulke gesprekke oorAfrikaans. In die detente-fase van dieV orster-heerskappy, toe daardie skyngekomhet van die vasteverkrampte ordewat deur viae VM. verligtheid versteur word. het die bedryf vir die' eerste keer knaend kop uitgesteek. Vasvat en onderdruk van opstand na Soweto het egter weer, daardie vrese gaan besweer endie beswaardes hethul beswaardheid vergeet. Die begin vandiePWBothaera.toe die nog "adapt or die"gepreek het-kan iemand nog onthou datBothamet donderende hervormingsretoriek op die verhoog verskyn het?, kan iemand nogPW Bothaonthou?-bet weerdiebevreesde gesprek oordie toekoms van Afrikaans ingelui; was daar sterwensgedagtes gedink, oorvoortbestaan entoekoms gepeins enis die opdie taal geprojekteer. Toedie Generaal in Borha egter onverbloemd tevoorskyn komendie Casspirs begin brom en diebuffelsbrul, was die gegrens oor dietoekomsvandietaal weer stil, Noudatdieland'nheelnuwepolitieke beginbetree. met dieontperkingvandie politieke organisasies van die Meuse -selfsookdie leer vandie -endie twee hoof strydende partyein gesprek met mekaar is,en dieou politieke orde onteenseglik sedoem is, slaan die vreesgesprek weeruit.Sal Afrikaans oorleef in"'n nuwe Suid-Afrika"? Kan daar'n

lewensvatbare Afrikaans weessonder Apartheid, sonderblanke beheer? (Tussen hakies, ekis pynlik besig om myself te probeer Xhosa leer, En ek hetaltydvir myself die idee dat ek 'ntaalwi! aanleer sodat ek vir iemand kan se datek lief isvir haar, met fyn nuanses kan aandui hoekom ek lief het enmet hiperbole kan verduidelik hoe lief ekis. Maar indiedrie verskillende stelle leerboeke wat ek gebruik valditmy telkens ophoe die sosialemagsverhoudinge weerspieel word. ookin iets soos hoeen waarom taal onderrig word. Soveel van die handige frases wat hierdie boeke my probeer leer, hettedoen met die gee :vandiensopdragte. Wat my laat wmder in die geval van Afrikaans ensy bekommerde beskermers: dink hulle Afrikaans is onmoontlik sonder'n baas was Afrikaans praat? Laat mens dink aan een van Breyten se skerp forrnulerings: "Wat weethulle van die res van Suid-Afrika? Het hulle enige ander kennis asdie bevreesde kennis van die baas?")

Die.selfversekerdeformulering van die onderwerp vanhierdie simposium stalin in die skerp en volkome kontras totdie gees van daardie soort bekommerde mymeringe. Ek hoor noudiedagopeen van daardie "rap'i-plate waarnamy tienerseun luister, skynbaar in onskuldige oortuiging-dat dit rerig musiek is, hoedat John F Kennedy se bekende "ask not what America can do for you; ask what you can dofor America". geparodieer word tot "Ask not what you can dofor your country; rather ask whatthe hell it has done for you." Die ontluistering ten spyt,wil mens togiets van die oorspronklike sentiment van toepassingmaak op die verskillende wyses waarop daar , oor Afrikaansen sy toekoms besin word. Die een kwel hom oor wat 'n toekomstige demokratiese samelewing, en besonderlik staat, vir Afrikaans sal doen, gewoonlikmetdonkere suspisiesoorwat aanAfrikaans gedoen

Hler Isdie opentngstcespraak vandie rektor vandie Universitlet vanWesKaapland, JAKES

GERWEL, by 'n slmposium oor die cnderrlqvan Afrikaans In 'n demokratiese Suld·Afrlka

sal word. Daarteenoor isdie gees waarin daar in hierdie sirnposium besin en beplan word, een wat al begin dink en werk maakvan hoe Afrikaans insy verskeie wyses en vlakke van uitlewering gaan bydra tot die instandhouding, bevordering, ontwikkeling en bestendiging van daardie demokratiese en nie-rassige bestel.

'Het hulleenige 'ander kennis as die bevreesde kennts van die baas?1

As sprekers en onderwysers van Afrikaans het die van uwat hierdie simposium georganiseer het en wat hier saamgetrek het,genoeg kennis van die taal, van die kommunikasievaardighede wat hy ontwikkel het, van die seggingsrykheid wat hy in hom drat om met selfversekerdheid te kan weet oor die voortbestaan van Afrikaans. van die bloei wat hy kan en sal beleef in'n sosiale ruimte

van vryheid, los gemaak vandie juk van andere boei. En as demokrate weet uewe vas en seker dat geslagte van Suid-Afrikaners teen politieke, sosialeenkulturele verdmkkinggestry het, daarvoor gely het en te dikwels daarvoor die lewe gegee het -nie om weer enige Suid-Afrikaner te onderdruk en kultureel te vemeder nie.

Watnou ook met 'n dringendheid opdie agenda van demokrate is,is die taak van nasie-bou, die skepping van die fondamente waarop 'nnie-rassige eenheid gebou moet word. Daar moet ootginning weesvandie wee enmiddele waardeur binding bewerkstellig kan word in'n nasie wat vir so lank sistematies verskeurd en verdeeld gelaat is. Endie heerlike paradoks is dat daardie binding in ons nasie waarskynlik net kan geskied deur die verskeidenheid in hom te erken, te leer ken en in te span. Die besinning waarvoor hierdie simposium gereel is,is deel van daardiesoekena wee tot nasie-bou, Die uitdaging van nou in Suid-Afrika te leef, vannou Suid-Afrikaner te wees,

lEKS ENKONTEKS

DIE afgelope week het getoon dat daar nog heelwat verskuiwings moet plaasviod voordat'nbehoodikegesprek tussen die mense van dil! land op dreefkan korn. Dit geldaldie deelnemers, want ons isoordiejareso gekondisioneer oor mekaar en teen mekaar datdit baie moeilik geword het om van dieou stereotipes ontslae teraak, Een vandiediskoersewat ingrypend salmoetverander,isdiegesprektussen die Christendom en Marxisme. Aan dieeenkantis daar pre-perestroika Marxiste watniedie verskuiwinge in ·Gos-Europa meegemaak hetnie en halsstarrig glodat Rusland se enigste foutwasdathy sosialisme nie behoorlik toegepas hetnie.Aan die ander kant is daar Christene van dieou Antikom-benadering

wat vas daarvan oortuig isdatdie Wereldraad van Kerke eintlik deur die Kremlin beheer word endat SuidAfrika vinnig op pad isom 'n provinsie van Rusland te word.

Ui,e gesprek tussen die Christendom en Marxisme het in Europa 'n hoe vlak van intellektuele skerpheid en sofistikasie bereik. Dithet grootliks by Suid-Afrika verby gegaan. waardie SAKPtot onlangs 'n verbode organisasie was en kommuniste per .defmisie "non-persons" was.

Die terugkeer van die ANC kan nog deurdie meeste wittes op'n manier verwerk word, maar datdie SAKP aan sysyisen selfs deel uitmaak van die mees sensitiewe samesprekings tussen die regering en die ANC, is vir baie net teveel om teslule.

Dit wasnie om dowe neute nie dat groot Jruk op die Staatspresidenl geplaas isom van]oe Slovo ontslae te raakas lidvandie ANC-af\.aardiging na die jongste onderhandeling in Pretoria. Maar, toe die beraad begin. het Slovo doodluiters sy plek aan die tafel ingeneem.

Hoe moetdie kerk die nuwe spel speel? Hoemoet hy die gesprek met die Marxisme voer in hierdie veranderoe omstandighede waarindieSAKP 'n wettige party geword het?

In die eerste plek is'n duidelike begrip van die teologiese aspekte wat hier' ter sprake is, nodig. 'nRubriekskrywervan 'n Sondagblad verwys na Nelson Mandela se weiering omsy

is oorweldigend. Op soveel terreine, 11 een wat be!rekking j; op ieree mg en skeppmg van e kulturele onderbou van 'n demokratiese nie-rassigheid, hetons soveel geleenthede om te leeruit die wat ons vooraf gegaanhet, Onshet die besondere historiese geleentheid om die "benefit of hind-sight" te he, en dan weIdie "hind-sight" van andere" se ervaring waarvan ons toeskouers of aanskouers kon wees. Onshet in ons midde die oudste bevrydingsbewe-.' ging in Afrika, terwyl onsdie laaste land opdie kontinent sal wees om ons nasionale bevryding te bekom. Dit bied ens die kans omuit al die ervarings l. '; en foute van ons vasteland te leer. Ons het in ons midde een van die , oudste komrnunistiese partye in die wereld, gestig kort na die Russiese revolusie; en nou aan die vooraand van ons nasionale bevryding staan ons ook aan die einde van'n era in die geskiedenis van die sosialisme - weer eens met die ongekende geleentheid om uit die afgelope geskiedenis van die sosialisme in Oos-Europa te mag leer. '. 'n Openheid in ons debatgesprekvoering, die vreeslose verkenning van alternatiewe, die vermy ding van dogmatiese posisies, die weiering om deur middel vanetikete, ringte argumenteer, die wetenskaplike en kritiese ondersoek van posisies waarvan ons verskil, 'n kompromislose respek vir demokrasie en demokratiese gebruike: ditis waartoeons almal, en dan besonderlik ook. uas intellektuele, histories geroepe is.Dat hierdie gesprek watusal voer oor aspekte van die kulturele reelings in 'n demokratiese Suid-Afrika, in daardiegeessalplaasvindensal bydra totdie vestiging en bestendiging van daardie gees. twyf.-l ek vir geen oomblik aan nie, Datu nader sal beweeg tot antwoorde virdie spesifieke vraewat u aan uself stelas vakmense, issekerliknieeerste bevrae nie.

Nie woorde nie, maar dade

rugopdie SAKP te draai om daardeur ' sy Christelike verbondenheid met alle mense indie land te bevestig, en neem dan Frank Chikane kwalikomdat hy Mandela verde dig met die argument datdit immers die kommuniste was wat solidariteit met die onderdrukte swart rnassas getoon het, en niewit Christene nie, Die rubriekskrywer noem dit "sonderlinge teologie", omdathy altyd gereken hetdat "godsdiens met saligheid te make het en nie met aardse solidariteit nie", Solank Christene saligheid enaardse solidariteit op die skrisofreniese wyse van mekaar skei, solank sal hulle nie in staat wees om die trefkrag van die Marxisme te begryp of om 'n doeltreffende teenargument te vind nie, In die tweede plek moet besef word datdit in die gesprek met die Marxisme om dade ennie om woorde gaan nie. Daarom kan die situasie nie beredder word deur eenvoudig in woorde geloofte bely nie. Mense wat nou so daarop aandring dat Mandela openlik sy Christenskap moet beken (om blykbaar daarrnee die breuk met die SAKP-ondersteuners afte dwing) begryp niedatdit hier om veel meer as woorde 3aan nie. Diedade van kommuniste wat bcreid was om hulle in tyd van onreg en verdrukking met Iewensgevaar aan diekant van dieswart bevolking Ie stel, het harder gespreek, asdie vroom woorde van Christene

wat hulle geloof bely het, maar die voortduur van die onreg geduld en selfs indie naam van die Evangelie probeer regverdig het, "Nie elkeen watvir My se: 'Here, Here '• sal in die koninkryk van die hemel ingaan nie, maar nethy wat diewil doen van die Vaderwatindiehemelis." (Mt 7:21). Daarom kan Chikane se dat swart Christene geen ervaring hetvan kommunistiese onderdrukking of van 'n kommunistiese aanval ophul geloof nie. Daarteenoor hettalle swart Christene fisieken psigies gely onder die stelsel van, apartheid, wat in die naam van die Christelike Westerse beskawing instand gehou is. Sou goedgelowige en goedbedoelende Christene nie besef niedatas dit slegs by woorde bly, daar steeds 'n gaping so wyd soos'n waenhuisdeur vir die Marxisme oopstaan? AI die openbare belydenisse wat afgedwing kan word en aldie vrome uitsprake indie naam vandie Christendom salnie help asditnie gepaard gaan met konkrete stappewat onreg beeindig en konsekwent 'nnuwe begin moontlik maak nie. Eers dan saldie aantreklikheid van die Marxisme verdof, en eers dan sal effektiewe gesprek gevoer kan word. Eers wanneer dade aan woorde inhoud en substansie gee, saldiesaakvan die Christendom bevordet kan word.

(Teksen konlekscword deur 'npaneel van bekende leoloi versorg)

Dis nie meer Transgariep of Duitswes nie, maaris dit

Namibia of Namibie?

'j, ',..

KOM ons leeseerswat Du Plessis insy jongste briefskryf:

Hyse: "Vir onswat Afrikaans in Narnibie daagliks skryfen gebruik, valuvreemde slayfwyse van onsIandsnaam ongemaklik opdie oog. U skryf nie,soos byvoorbeeld die gebruik in aile Naniibiese nuusblaaie,Namibie (metdie dotjiee)nie, maar Namibia. Skynbaar poog Vrye Weekblad biermee om'n anti-establishment statement temaak. Indien wel- en ek deel u sentiment - wonder eknounethoe anti- u werklikis.

"Soosu sekerlik van bewusis, kan die oorsptong van die Namibia-skryfwyse teruggevoei word na'n besluit deur die sogenaamde "tussentydse regering" net voorhul ontbinding. Ditwas een van die reeks Iaaste desperate pogings deur 'n "regering" wat koorsagtig legitimitcit probeer koophet:alrnal weet hulle het probcer "regeer" sender enige populere steun onderdie bree bevolking enwas bowendien deurentyd verdag vanweekoloniale konneksies; , 'n "regering" in stand gehou deurdieAfrikaanse establishment teen diewiI van Namibiers, .r C!,

:Gooi maar gerus ciie Afrikaanse Woordelys en .§pelreels wegsaam met die borstrok waf jy ",·Afrikaans witaanfrek. :'Steurjou eerder 'n slag -een hoediemensevan ifamibia Afrikaans praai'

"Daarom hetonseie anti-establishmentkoerante hierdie halthartige besluit destyds op gepaste wyse geignoreer envolg hulle vandag nogdie Afrikaanse skryfwyse in Afrikaanse insetsels.

"u'is dusdie enigste .nuusblad wat nog , legitimiteit verleen aandie besluite van 'n "regering" waarvan ons liefs probeer vergeet. ' Dit smaak virmy.u ondermyn sodoende u antiestablishment statement.

"Mageknet meld datoris huidige en wettige ,0

c'· ...

regeringnie 'n besluit geneembet oordie sloyfwyse van ons land se naam in Afrikaans nie,Hulle bet nie nodig om met sulke truuks steun te verwerf • lit me. Tot sover ons geleerde vriend, Namibia isdie enigste land buiten SuidAfrika waar Afrikaans 'n belangrike spreek-en skryftaa! is.Die mense van Zambie en Tanzanie skryf nie hulland se naarn op Afrikaans nie,en dit verskyn ook nie op hul amptelike vorms, dokumente, kaarte of aanwysings nie, /; Aile Zambiers praat net van Zambia, ofhulle in Engels of een van hul plaaslike tale skryf of praat, Ons gun dit ook aan die mense van Namibia om alma! hul land op een naam tenoem.Namibia is Namibia, of ditnou uit die mond of pen van 'n Owambo-sprekende, Herero-sprekende, Engelssprekende of Tswana-sprekende korn, , ' Toedienaamaanvanklik,hiankvoormnrDu Plessis gebore is, algemeen deur swart nasionaliste begin gebruik is, het hulle nievan Namibie gepraat nie, maar van Namibia. Die oorgrote meerderheid vandie bevolking spreek ditdan vandag nog met 'n ia-uitgang uit - ookas hulle Afrikaans praat, Die ia-uitgang is boonop nie vreemd opdie Afrikaanse tong nie, soos blyk uit Pretoria, Kenia, Villieria, ensovoorts.

Ons glo wanneer daar te kiese is tussen die volkswil soos uitgedruk indie daaglikse gebruik van die naam en' allerlei ' taalreels ' en regulasies wat deur wit Afrikaners in SuidAfrika - meestal Broederbonders -aslede van ' taalkommissies en Akademies neergele is, dan kies ons die volkswil, Ons vind dit vreemd dat mnr Du Plessis, wat volgens die sentimente wat uit sy brief spreek, nie homself as 'n wit Afrikaner-chauvinis sieri nie, nie ook dieselfde keuse kan maak nie, Namibia is tog duidelik 'n spesiale geval omdat Afrikaans daar waarskynlik steedsdie lingua franca is en die amptelike naam nog redelik jonk is. En taal gaan seker eerder oor mense en kommunikasie as oor verstokte reels,.! of hoe?

Terloops, VryeWeekbladpraatookvanAzania eerder as Azanie wanneer daar oor die Swart Bewussynsgroepe berig word wat die termbo

Suid-Afrika verkies. En al dieselfde argumente geld - alwas hiernie 'ntu ssentydse regering wat besluite daaroor geneem hetnie, V rye Weekblad wil graag help om Afrikaans 'n bietjie loste maak vansy Boere-kettings. Dit isdietaal van mense, nievan taalkommissies of dosente in Afrikaans nie. Daar is baie ander voorbeelde van waar Vrye Weekblad hom/haar afvee aan die gebruik van ander publikasiesons praat byvoorbeeld deurgaans van Aids eerder as Vigs, en van township eerder as swart woongebied.

Mnr Du Plessis is duidelik 'n onlangse aankomeling in Namibia. Daarom maak hy stellings soos dat die "oorsprong vandie Namibia-skryfwyse teruggevoer word na'n besluit van die sogenaamde tussentydse regering", Namibia was Namibia jare voordat die tussentydse regering nog 'nvorikeling in PW Botha se oogwas.

Hy praat ook van "onseie anti-establishment-koerante(wat)diebesluitdestydsopgepaste wyse geignoreer het", SouhydieDTAse Die Republikein en die Nasionale Party seDie Suidwester as anti-establishment beskryf - altans in dietyd v66r die VVO-beheerde verkiesingsproses? Wantditwas die koerante wat die gebruik van Namibie in Namibia gevestig het, Waar 'n koerant soos die heelwat jonger Namibian (maar die is mos deesdae weer establishment, dan nie?) soms invansy Afrikaanse , berigte die spefwyse Namibie gebruik, volgdit bloot die voorbeeld.

Perdedrolle isnievyenie,Die spelwyse Namibie hetsy oorsprong indie geledere van die wit taalpuriste van Namibia se gewese koloniale heerser - en daaraan kan selfs'n ywerige Afrikaanse dosent nie verander nie.

Ons vriend se argument datVrye Weekblad "legitimiteit" probeer verleen aan besluite van , 'n vorige regering is sommer simpel, Dissoos'n kind wat 'n malvalekker in'n spaarbussie se gleufie probeer druk.

Sterkte met die aanhelp van ons liewe,lekker ou taal daar in ons buurstaat, broer! Maar gooi maar gerusdie Afrikaanse Woordelysen Spelreels weg saammet die borstrokwatjy Afrikaans wil aantrek, Steur jou eerder 'nslagaan hoe die, mense van Namibia Afrikaans praat.

'n Dosent In Afrikaans aan die universttett van Namibia, TheoduPlessis, voer nou al maande lank'n verbete eenman-stryd teen die spelwyse van die land senaamasNamibia. Na verskele telefoongesprekke en bri.ewe aanVrye Weekblad en ander publikasles, het

MAXDU PREEZ besluitom hom ulteindellk te antwoord •ookomaananderwat dalk wonder, te verduidelik hoekom VryeWeekbladons buurstaat Namibiaennle Namibie noem nie • "

En totdat die regering van, Namibia besluit dat Namibia op Afrikaans eintlik.Namibie is,sal Vrye Weekblad hou by Namibia. (Ons sienjuis mnr Du Plessis se tikmasjienhetnie 'ndeelteken nie enhy moesdiekolletjiesmet'npen aanbring!) Naskrif Ons sienjy spel onsnaam verkeerd, Theo. DisV rye Weekblad, nieVrije Weekblad nie, Geejy om as ons onseie naam uitkies?

See-energie eerderas Koeberg?

Teen dieeinde van 1988 het geweldige storms die kus van Noorwee geteister, Reuse-golwe van tot 20 meter hoog het vir dae aanmekaar die kus gehamer en groot skade aangerig. Die storm was 'n onbeplande toets vir die ekperimentele kragtoring wat K vaemer Brug NS by Toftestallen in diesee opgerig het. Die toring het nie -die toets geslaag nie: onder dieaanhoudende waterasnslag bet die aanleg gesirik en ISvandag op die seebodem. pie opposisie, Norwave AIS, het egter in 'n a1tematiewe model bele. Die "kanaal-kragopwekker" het die storm weerstaan. Die suksesvolle word toegeskryf aan die TWEE weke gelede wasdie energie- feitdatdie aanleg nie regstreeks aan ' probleem bespreek.Ons docnditweer.die golwe nie blootgestel was nie, en Die,'meeste energie ts van die son ook aan die eenvoud van die ontwerp afkomstig, maar die bi,edook 'n - konvensionele inasjinerie en konenetgiebron wal reeds elders metstlUksie-melodesis deurgaans gebroik:. welslae benut word. 'n Kragsentrale Norwave se kragopwekker werk watmet behulp vangolwe en sonder a's volg: 'n tagtig meter lange kanaal besoedeling krag aan die mense ver- oflagune wordgebruik. Diemond- of skaf,sou beslis beter vertoon as seekant van die kanaal isby Toftes- ' KoCberg. Nie waar nie? 'tallen met behulp plofstof tot'n InNoorwee word daardie afgelope drie-meter opening verb reed. 15 jaar al pionierswerk gedoen ten HiervandaaD.loop die water tussen opsigte van golf-krag. Diedaling in die granietrotse op tot 'n punt van die;olieprys.watindie tagtigerjare slegs dertig sentimeter. Die golwe plaasgevind het,het navorsingsgeld stoot die hierdeur totin'n op gebied in Japan, Engeland en houer wat met die oorloopslag die ,Amerika laat opdroog. Niein Noor- waterdeur 'n turbine jaag watsoortgewee nie -die regering het ondanks 'n lyk is aan bestaande hidro-elektriese plaaslike energie-smplus (hidro-elek- ' kragopWckkers. Die water word daama , trieseopwekkingenNoordseeolieen toegelaat om terug te dreineerna die gas) steedsfondse beskikbaar gestel-,', see. Die natuurlike rots en die kanaal tot dusver 100 miljoen Noorweegse , " selfbeskerm die masjinerie wat agter ,'. ," ,"x:.,'{' , :'!' die rotse geplaas word. S6 'n aanleg

karl 350 kilowatt per uur verskaf , Norwave se eerste uitvoer-kontrakte isreeds geteken. Indonesie en Tasmanie lay nou "kanaal-opwekkers", Die Azores en Mauritius stel ook belangen'nVerenigde Volke-ontwikkelingsprogram kan moontlikdie onrwerp' uitvoer nadie klein eiland-gerneenskappe indie Indiese en, Stille Ose-

IN Junie vanjaar het daar in een week in Engeland drie bomme ontplof. Een daarvan hetdie gedeeltelike verwoesting van'nmilitSre gebou in Londcm veroorsaak - geplant deur die IRA. , Die ander twee het onderskeidelik in Wiltshire en in Bristol motprs vernietig. In dieeen ontploffmg het die eienaar van die motor, 'n veearts,ligtewonde opgedoen. Indie ander is 'n dertien maande'oue baba emstig deur skrapnel beseer. Die laaste twee ontploffmgs wasdiewerk van die Animal Front (ALF). Die tydsberekening was sekerlik toevallig en daar bestaan geenrede om 'n verband tussen dieIRAendie, ALP te sien nie.

Maar 'n verdere ironie totdie verloop vandie "oorredings"-veldtog van dieALFisdatdie slagoffers van,die bomme inder waarheid "onskuldig" was.Die jong seuntjie wasin'n stootwaentjie langs die motor toedieborn ontplof het. Max Headley, die eienaar van die motor, is'n wetenskaplike, watbydie Universiteit van Bristol boumetdie welstand van diere watin eksperimente gebruikword. Die beseerde Margaret Baskerville van die chemical Defence Establishment in Porton Down, Wiltshire, is daar aandie hoof van 'n soortgelyke "etiese komitee". Nie een van die wetenskaplikes doen self enige eksperimente op dierenie. ' ' In Suid-Afrika was die ALF onlangs in'die voorste linies indie "vryheidstryd" van die robbe by Kleinsee. '(New Scientist,' 16 Junic'1990) -

ane, Kvaerner Brug.is steeds besig gekoppel aan'n opwekker, dan die met ontwikkeling, ten spyte van hul energie om kragteskep. terugslag.Halle MOSC-torings (multi- Tonga, Nieu-Seeland en Samoa resonant oscillating water' column) '. ondersoek tansdie moontlike inwerword op 'n platform teenaan diesee kingstelling van mike kragtorings. , gebou, Diegolwe breek teen die plat- Daar is ooknou 'n oplewing indiebeformbasis enlug word deuropeninge langstelling inhierdie vorm van enerin die beton indie toring opgedruk. ' gie-verskaffing in Europa en EngeBo-op die toring gebruik 'n turbine, land. Studies het getoon datdie kragpotensiaal vandiesee bykans die helfte van die energie-vraag vandie , Europese Gemeenskap kan lewer. Ditis net eenvoudig 'n gesonder , manier van energie-ontwikkeling as kernkrag. Inlande soos Suid-Afrika, miskien nie heeltemal prakties niedis janlmer Johannesburg isnieby diesee nie, ne? Maar die sool1 ontwikkeling is in ieder geval nie, vreeslik relevant hier in Afrika nie.Die grootste verbruik van energie in Afrika isin'die voorbereiding vankoso Miljoene mense het hitte nodig omteeel., Tegnologie moet hier nie net"altematief' weesnie,maarook "toepaslik en toeganklik". Indie eerste plekkan Afrika nie duur toerusting bekostig nie. "Instandhouding" is'n nadeel wat vele tegnologiese wonders hier al in wit olifante verander het. En die uitgestrektheid van gemeenskappe : maakvoorsiening van energie 'n • kopseer waarmee ons nog lank opgeskeep gaan sit-ons kan nie alma!by die see gaan woonnie. ' (Ex Magazine, Aprll'199O; p.l9-23).

-, , , (Tienle du Plessis is 'n mede-direkteur van Taurus-uitgewers)

Vrye Weekblad

Bloedindie townships

Die politieke remperaruur in ons landis gevaarlik hoog. Die geweIdige bloedvergieting indie Randse townships is seker die mees sinnelose gebeurtenis in'n baie langtyd inons gcskiedenis. Niemand, maar niemand, kan daarby baatnic.

Datdit juis noumoet gebeur, noudatons almal vryheid en demokrnsie opdie horison sien glimmer, maak ditnog meer tragies,

Buiten die lewensverlies van landsburgers endieverdrieren ellende watditann duisende g,esinne gebring het, herdie week se gebeure'n sterk negatmwe invloed opons politieke ontwikkeling.

Indie swart gemeenskap leidittot intense bitterheid russen etniese groepeen opponerende politieke organisasics wat nasionale versoening al moeiliker maak, Indie blanke gemeenskap leidittotvresedat die soort anargie en geringskatting van die menslike lewe SuidAfrikase voorland onder'n meerderheidsregering salwees.

Die gebeure isdie verantwoordelikheid vanalle leiers: die regering, dieANC, Inkatha endiekerke.

Die tyd vir holle retoriek en verskonings soek en vingers wys is verby asdaar soveellyke indie townships Ie.

Maar daar istogmin twyfel datdit' hoofman Mangosuthu Buthelezi se Inkatha-beweging is wat primer agter die geweldpleging sit..

Lank reeds bestaan die vermoede dat daar planne in die beweging is - wat die goedkeuring vansekere sekurokrate wegdra-om die Natal-situasie nadieresvandielanduitte brei.

HoofmanButhelezi self het lank gelede alop rekord geg:lan dat hy'nman van vrede is, maar dat hyensy beweging die vermoe het om diehelelandin bloed te dompel.

Onskan maar netbid dat watnou gebeur, nie die strategic iswatin werking gestel wordnie.

Hoofman Buthelezi het die week tydens 'n televisieprogr:un hoog opgegee oarsy vredeliewendheid enverantwoordelikneid as 'n nasionale leier.

Ons glo hom nie meer rue.

Suid-Afrika moethom nou tot verantwoording roep vir sy dubbelpratery.

Charles Bester

Charles Bester was 'n jong seun met'ngrootharttoehyaan die einde van1988ses jaar lank tronk toe gestuur is omdat hy geweier het om diensplig in dieSA Weermag tedoen. - Die week het diejong Charles nii 20 maande as'n vry man uitdie tronk gestap nadat 'n Johannesburgse regter besluit hetdathygenoeg tyd van sy oorspronklike vonnis uitgedien het.

Magdie vrylating van Bester dieeinde van diestaatse ongenaakbare houding jeens dienspligweieraars beteken.

In die proses is waardevolle _mannekrag verloor en onskuldige jong manne se status tot die vankriminele verlaag,

Daar kon tog geen twyfel weesdat Charles Bester, en voor hom David Bruce en Ivan Toms en na hom Saul Batzofin en Douglas Torr, werklike en geregverdige besware gehad het omindie SA weermag te dien nie.

Hullehet almal gesedat hulle niesaldienin'n weermag watdie huidige regeringse apartheidsbeleid beskerm ofin 'n immorele en sinnelose oorlog in Namibia betrokke geraak het nie,

Vrye Weekblad salueer vandag hulle besluit om liewer indie tronkte gaansit as om in 'n bruin uniform in 'nBuffel deur'n township teryof vir 'n samjoor koffie temaak, In die buiteland is daar vandag honderde jong SuidAfrikaners wat in ballingskap leef omdat hulle niekanssien omindie tronk tegaansit nie.

Mag die nuwe geesen houding hullein staat stelom spoedig terugte keer, Ons het in die huidige omstandighede elke persoon wat bereidis om 'n bydrae tot 'nnuwe toekoms temaak, bitter nodig.

Ditis verblydend dat daar vandag nie meer 'n enkele indie tronk isnie.Mag Charles Bester die laaste beswaarde wees wat ooitdeurdie Sentrale Gevangenis in Pretoriase swaar tronkdepre hoef testap, Bester, Bruce, Toms, Torr en Batzofm is 'n monument vir uit'ndonker en sinistere tydvak inons geskiedenis,

Vl}'e Weekblad plaas aile briewewatniediewet oortree of lasterlik is .nie, mits die korrespondent se naam en voJledigeadres bygevoeg word as 'n skuilnaam gebruik word.Die redakteur behou diereg voor om briewe teverkort. Skryf aan: DieRedakteur, Vl}'e Weekblad, Posbus 177, Newtown 2113. Of bel met jou mening na (011) 836-2151.

Open jon eie boekwinkel, Koo

Thomas Olver van Pretoria skryf:

Iwill take this opportunity to congratulate the ever alert and fearless Koos Prinsloo on his recent valiant attack against free enterprise. '

Notonly does Prinsloo show his ignorance of basic economic principles, but also blatant disregard forthe freedom of choice open to every Exclusive Books customer. I myself must disagree with the intrepid Prinsloo; Exclusive Books should be lauded for their contribution to the book selling trade. In no other bookshop will Prinsloo findthe (radical) selection of books onsale at Exclusives, and should Prinsloo feel that the Literary Group is exploiting the market, he should avail himself of his freedom to riskhis own capital, and start his own bookshop.

Until such time however, hewill have to carry on shopping atthe bookstore thatnot only has what he wants(or will getit forhim) but also offers a civilised atmosphere anda competent friendly staff.

Theo Meyer vanPretoria skryf:

Tinus Horn het verlede week die volgende geskryf: "Naas Bothase ongelooflike welslae het'n klomp jong losskakels -watniesy talent het.nie aangespoor om hul speelstyl op syne te baseer. Dit verkIaar waarom die rugby watin ons plaaslike reekse opgedis word, so droog en voorspelbaar is."

Kan Naas regtig die hele rugbytoneel in Suid-Afrika droog en voorspelbaar maak?

Tinus wonder ook of Danie Gerber in ' 1984sy beroemde driee-driekuns sou behaal as Naas sy losskakel was. Maar in hoeveel van die drieehet Errol Tobias 'n betekenisvolle rol gespeel? (Kyk eers weer nadie video). '

By'n vorige geleentheid het Tinus van Naas en Robert du Preez geskryf "Hulle

"The mother of thechild, her ownhousewason fIre. Sheskop hur teenstanders eers moeg voordat took it tothe neighbour because she wanted totake her hulle met die agterlyn begm slaan. (As hul clothes across therailway line. Whenshecameback,theeie sentersnievanskokaanslaannie, betrap, shack was burning -three months child."_Mev Tisani hulle gewoonlikhulteenstanders onveIhoeds, inwoner van die plakkerskanlp Crossroads gedurende wat verkIaar waarom die Noorde so baie weekse geweld aandie Oos-Rand. driee druk)." "That would implydr Mandela wa.sGodandthat I wasa•Isdft hoe objektiewe sportjoernalistiek ofdr Mandela. While lhave alo.tof respect for hinl lyk? I dont regard hirIl as God." - Hoofminister Mangosuthu (TinusHornantwoord:

Buthlezi, 0l.' .dievraag of hy nou aandie einde gekom het

vansy 100pbaan, omdai hy uitgelaat isuit'n gelooflikewelstar en "'nkjompjong

ommoetll1g Mandela en tuislandleiers. wat,nie sy talent hetnie".'n Aanval

isdit dusbeslisnie. Maar kan'n mens sy invloed opdie spel van Joel Stransky en CameronOliver miskyk? WatDanie Gerber se driekuns betref: Tobiasse 1'01 wasomdie bal bysy senters te kry;dielof kom Gerber toeen die berig probeer nih anders voorgee nie.Die vraag is of Gerber drie keel'ineen wedstryd aan diebalsouraakasNaasaansy binnekant was.

Dielaaste grappie moet inkonteks gelees word;asdee!van'n lofgesang 001' Naas en RobertsedoehreJ.fendheid.

NS: Die"objektiwiteit"watuverlang, sien'n mensnetin Pretoriase dagblaaie.)

Directhulle, 'Chris!

FredduPreezvanTulne,Kaapstad skryf:

Dank dieGode(enVry Dag) vir enigiets van Chris Pretorius watdie blaaie sien. Die Portugese inligting is vir mydie highlight.en sy super-vlymskerp humor en kemkragsinisme (mettongindie kies regdeur -no holy cows!)isnetwat ons society metsy vreeslikeeng grense nodig het.

Ditis wonderlik om iernand se werk te leeswatnie 'n bepaalde ideologie onderskraagnie, maar elke situasie as individu opsom.Die Cultural Desks en menige turalUnionsal baat vind ashulle 'n bietjie deur Pretorius direct kan word.

Hulle het nodig omte leer hoe om buite die groep te survive! "

DieartikeloorPeople's Culture was manna tussen a! die dogma, enek gaan beslis soek na 'n lewenslange whisky-sponsor';ir Chris.

Skryf asseblief, die Kaap soek nog!

Witvel waarheen?

eietaaltotstand gebring?

.So dikwels hoor ekdie regses sear ment dat verskille nie net 'n velkleur is Asdit waar is, waarvoor isdie Afri dan bang? Ekhet nie'n vel nodig omrnys te handhaaf nie, ooknie'n wet om my v gegewe-voorregte te beskerm nie.' Ek handhaaf normewat ek by my ou en voorgeslagte geerfhet, geen wet kan afneem ofbeskermnie. DieirIstandhou waarin ek glo en hoop? Ek sorg self da voor inmy keuse van vriende, tydsbest ding en manier van doen, Ek braai vle trek my buurman se been Kyk rugby' Loftus en skreeinmy moedertaal, Isdit geleentheid omons Afrikanerskap te 1 voorleef nie? '

Isditnie waar datons Afrikaners t disioneel 'n Christenvolk is nie? Waaro dreig die regses danmet geweld as 'n ske ding eerder reguit gepraat moet word. Is nou nodig om Jerigose mure plat teslcree' Daar isteveelopdie spel, aan albei k van die muur is Afrikaners. Nouisdietyd dat oos Afrikaners han moet vat,ons regering ondersteun en' toekoms beding wat vir ons kinders se inhou. Ons isnousoosdie seevaarders v ouds opdie einde van die aarde. Ons ide titeit lehier. Asonsnou weer die loop nee is more segeskiedenisboekevolwit hakske sonder eindbestemming.

Thank God, and Hennie ...

Judith MasonvanKalkbaal skryf: , On page 10 of your paper, 10th Au 1990, twowonderful photographs, The u MGSchultzvan Sunnyside, Pretoria, k f is of FW and Nelson Mandela, both apol s ry:

As student en' toekomstige bewoner en getic, both awkward- theembarrassedwar bewerker van Suid-Afrika, isdie hewige andthe apprehensive prisoner on displa reaksievandie ver-regses kOnu'nerwekkend. contrasted with the businesslike,. unsel T conscious image of two men aftet a e lank isdie Afrikaner beskerm deur sy wit 1 d dayswork. ve,ennouat tradisionele eieregte op die onaerhandelingstafel Ie, blyk ditdathyin '. Thank Godforthem, thaDk Hennie Se werklikheid nie veel meer isas net'n wit fontein for remaftotble reportage, thanky • for your excellent paper, thaOk go'odOess rue. read Afrikaans even ifI hesitate to write' Isdital wat ons oor die Drakeosberge gedrahel?Hetonswit vel die Vryheidsoor- "'PS.Give your layout people a bonus. log die,eerste hart oorgeplant, of sy Vervolg Op bl 22

Die voor die Swazilandse hooggeregshof die! weekhetweer die ou vcrbeelding vreemde draaie Iaatloop. Armando Lecula hetin'nverraadsaakgctuigprins Mfanasibili het hom Rozanne Botha asvroubelowe :IS 1Iy hom help om die koningte onttroon. Daarbv souhy'ndroomwjttebrood metRozanneindieFilip11e 1..'1)'. 'ngouegeweeren'nontmoetine met pres Geor\:c Bush. - 'Die llloontlikhede vir ander veris eindeloos, Daar was natuurlik dieoucnecnigsins in slegte smaak:Raai TAAnicElizesc gcwig enwen'n tuisland, Wat van: Gooi Winnie se vuurhoutjiesnatenwen'nNobelprys?

Of: Kry KoosvanderMerwe VAA die KPse mond toeenwentwee Bocre state. Woon 'nA WBvergadering by enwen'ngratisrol toiletpapier.

* Raniwat Andries Treumicht russcn die reels se enwen10kilogram kornrnersiele plofstof...

,Tienvanhulle?

Diestorie in die week se koerant oorhoeveeI vordering gemaak word met kloning, maak 'n mens half skrikkerig datdit ook opdiemens roegepas kAA word.

Kan jy jou tien identiese Eugene Terrelllanche'e voorstel? Of Magnus Malans? Of Chris Hani's'l Of meer Gatsha Buthelezi's, alisditnet rwee?"

* Aab die ander kAAI, as Brolloks so kvk nahocdieAllBlacks vir Australie plarvee, kAA ons miskien doen met lien Wahl Bartmann's, lien _Robertdu Preez's en tien Danie Gerbers-. oris mol'S net' 'n paar jaar g'elede. Danie seselle gekry het. ". I ",

Bobbejaan en.leeu

Virdiewat ditnou nog nie'gehoor

SUd

het nie, hieris die storie VAA die leeu en die bobbejaan.

Bobbejaan sit die middag windmaker agteroor in die mile van 'n boom en vyl aan sy naels, Seekoci kom verby en groet hoflik: Dag, neef Bobbejaan, hoe gaan dit vandag? Wat maakjy alles? Bobbejaan versit so effens en se: Nee, niggie, dankie, dit gaan goed, Ek sit myself sommer en mooi maak 'want sien jy daai lieflike jong leeuwyfie daar in die vlei? Voor die son' vanaand sak vry ek vir haar vuurwarm, 'n Rukkie later stap kameelperd verby en vra ook na bobbejaan se welstand en doen en late. Nee wat, se bobbejaan, dit gaan nie vrot nie. Maar vanaand gaan dit nog beter gaan. Sien jy daai leeuwyfie daar onder in die vlei? Vanaand isdie aand dat sy gevry word datsy hop. Ek sit myselfjuis nou enmooi maak vir die okkasie. 'n Rukkie laterstap renoster Yerby, nog 'n ruk later rooibok, en elke keer vertel die windgat-bobbejaan sy storie.

Hysitnogsoenvyleninsybaard

Vind Marike se frons en

wen 'n gratis

IkFffh '\ '71 //,

Ons spotprenttekenaar, Alastair Findlay, het die tekenngvanhoofman Mangosuthu Buthelezl 'n heleklomplewekegeledegemaak. Ole weeksegebeureaandie Oos-Rand enSowetohet gewys h6e Indiekolhywas:dieManvanVredeen Redellkheld toehyopTV verskyn, terwyl sy Impl's elkeaanddiebloedvanhulsplesegewashet.

glimlag, toe stap leeu reg onder die boom verby,Wat maak jy, Bobbejaan? vra hy onverwags met sy bulderende stern, Ag,ek praat sommer twak met my vriende, se bobbejaan skugter, - Maar g'n bobbejaan leer mossy lesnie. Toe leeu diekant toe stap, gly hy by die boom af en nie heelwat later niehet hy die leeuwyfie in'ndubbele nelson endis net 'ngehyg en

'n gelek. Maar voor die ding te ver kon vorder, brul leeu skielik hier agter hulle. Neef bobbejaan hardloop dat jy net 'n stoffie sien trek, maar die gevryeiy het hom uitgeput en leeu haal hom al meer in, Bobbejaan besefhier gaan hykort kom, enhy glip skielik agter 'n boom inwaarhy'nkopievanVryeWeckblad sien Ie. Hysit ewe nonchalant teen

die boomstam metsy bene gekruis en hou die koerant oop voor hom toe leeu verbystorm. Verskoon, neef, vra leeu. Jyhet me dalk 'n bobbejaan hier sien verbyhardloop nie?

Is dit die bobbejaan wat die leeuwyfie gevry het?vra bobbejaan ewe besorg.·Magtag, isdital in die koerant? vra leeu. '

vandie dierbare volk soos 'n wildsbok oopgevlek...

EGBERTUS had toedie vooreg om die Hexrivier oorte steek om indie bakermat VAA Afrikanerdorn te gaan luister nil die Afrikaner se siels roeging,Ditwas'n aardigheid. c- Diesiel VAA die dierbare volk is - oopgevlek soos'n wildsboknadat 'n minister homuit'n helikopter geskiet het.

Een die verrassings VAA die' New left, Jan Momberg, hetdie onmoontlikegevra:datdieuitverkore Yolkmoetbieg,Seghydisniegenoeg datapartheidas verkeerd verwerp wordnie: claar moetverskoningsgevra woid boonop.SegmiesiesKlaagvoort: dis ontboeseminge soos die watdie Afrikaner se naam dalk nog kanred. Symoes hoeka al verskonings aanteken virdie baksel koeksisters VAA 1983,diestonm1e goed ismos AAti-clockwise gevleg. Die verskoning het nie goed afgegaan irl Louis Trichardl nie, maar die Koeksistersgilde se geloofwaardigheid is gered.

,Mister Glen 'Babble, bekende Inspector of Indians (Canadian, retired),hetdie dirlge kwyt geraak (insluitendediekluts). Maar ons weet daremalmalnoumet welke hoge sielevandie wereld hyalself,persoonlik,ek jok nie, gesds het. 'I,Hy het egter niesy fuak Somali saamgebring nie. Sappigheidjie so tussendie geBabble deurwasdie kerel se stelling datdie Harmskommissienie buitelandse moorde ·kan ondersoek nie omdat dieinternasionaleregditsou fnuik. Agnouja, hOekom ondersoek hulle danniedie / samewerkingen onwettige opdragte Watiog binnelands gegee isnie? Seg

Oswald die storie vaninternasionale reg is iedergeval onsin.

Stert in die lug

'n Pittigheidjie wat 'n wintersnag draagliker gemaak het, was 'n ander siel se stelling dat die Afrikaner, soos die donkie, 'n wonderlike ding is wat staan op die brug met sy stert in die lug (om te voel watterkant die wind waai.)

Die brug is die die Rubicon, en op die regteroewer sit "die haardboepens-bandolierbrigade met hul simboliese ossewaens vasgevang in die moeras van 'n mitiese Boererepubliek".

Seg hierdie insigvolle wese dat die Afrikaner se rol in 'n toekomstige

Suid-Afrika daarin Ie dat hy moet opoffer en deel wat hy het. Vergeet van groepregte, vrinde. Dis een van die oorblywende skelmstreke van madam De Klerk se party: dit beteken tog niks anders as verskansirlg van wit voorregte nie.

Hoe voel julie, vrinde, oor Spaans as amptelike taal? Dan kan die Afrikaner-exiles mos ook terugkeer, uit· Paraguay.

Nog 'n happie trifle

Dit was 'n eye-opener, vir die wie se oe nog toegeswys is, en nou die. aand vir sy Hoogdrawendheid

Veldmaarskalk Buthelezi op TVte sien. Disdare.malte pateties dat 'n mens jou eie beuel so aanhoudend moet blaas, dit wys maar net hoe 'n groot roldieego dalk speel in die

nie-beslegting vangeskille. En vir'n man wat so liggeraak is oor syeie waardigheid was dit verbasend hoe sy Hoogdrawenheid sy opposisie neergehaal het, Maar genoeg hiervan.: 'n mens voel eintlik na 'n ruk of jy teveel triflepoeding in het.Ofteveelkoeksisters.

StommeDP

DiestommeDP raak nou so haaks met hulself datditnet 'n kwessie van tydisvoordatdiehele on spul ontplof. Tony Leonou rammetjie-uitnek pantomime is 'n laagtepunt: om die ANC soop'n afstand te wil hou as "toestanders" beteken dat weinig oorbly van wiehy bondgenote kan maak, Hoeveelkontakhetdie jonge heer Leonnou juis metdie ANC in be sonder, of met swartmense in die algemeen? Ishy betrokke by removals of byplakkers?Seg moeder daar'sseker nie te veel sulke bedrywighede in Houghton me.

'nPluimpie vir JAA vanEck en Jan Momberg en Peter Gastrow wat die mAAin die bekgerukhet. 'nRasberry vir Zach deBeer,wat die verkeerde perd opgesaal het.

Seg Miesies Klaagvoort ja, 'n holruggeryde perd. Maar dis'n teken van dietye, vrinde, dat party-leiers' hul volgelirlge aanprys of vergruis, na gelAAg vandie sterkte van die drang. Disnatuurlikhoog tyd dat Womandela 'n bietjie briek aandraai met die - poetiese retoriek. Ek: meen te se,

poetic licence iseending, maar licence tokill? Daar kan net goed van kom datsy oor die vingers getik is deurWalterSisulu,miskiendiewysste van dieou garde. Egbertus wens hy kon hulp VAA die buite inroep om miesies Klaagvort te beteuel, maar niemand salditwaag nie.

Dirk sejob

Geliefdes, Lothar die Vemuftige isopdie litigasiepad. 'nKoelR1,5 miljoen isdie prys wat hyinalle beskeidenheid opsy reputasie plaas. Seg Oswaldhy wenshy het self so'n expensive modet van 'n reputasie. dan kom hy ditbydie pawnbrokers gaan inruil. Goedkoper asom hoftoe te gaan.

Iedergeval, dirlge staan nou na'n punt toe: die moontlikheid is irl die lug dat Dirk Coetzee dalk oor die affere in London sal moet getuig. Dit raak aI amper soos'n voltydse job vir hom. Kan regter Harms nie sommer namens hom getuig nie?

Wellustige Ciskei

Dieprettigsteklubhet in dieCiskei oopgemaak. Daar kanjyals tesien kry wat moeder 'n oorval kan gee - gebruik net jou verbeeldirlg. Segdie Ciskeise staatshoof, brig Dupa Somebody, dis als hunky-dory. Blybaar meen die Ciskei dat hulle hulnouindie20.. eeu bevind. Te oordee! aan die "konserwatiewe" manswatnadie klub stroam, is daar vele siele wat

polities in die 18eeeuSlaan, maar wat immoraliteit betref, in die 21e. So'n klub is voorwaar 'n teken van onafhanklikheid.

Moeilike man

Geliefdes, 'n prisonier wat 'nhoutvirlgerafdrukbord na 'n landdros gegooi het, is na ondersoek bevind fitte wees om metsy verhoor voort gaan. Dis nie bekend of die landdros sal kan voortgaan nie. Die prisonier is'n moeilike man, na bewering en dies meer: hy staan daarvan aangekla dat hy 'n toiletbak in die tronk stukkend geslaan het. Geen detail is te klein vir die regspleging nie. Egbertus hoop die hof sit nie die pot mis nie. '

BRIEWE

Winnie en heuning

Aluta Dlscontlnua van Lynnwoodrlf skryf:

Winniewilnieweetdal die stryd verbyis nie, Haar onlangse uilspraak dal geweld nog steeds aangewend kon word, nieteenstaande die feit dat die ANC die gewapende stryd laat vaar her, laatdievmagopkom waarom sy so hardnekkig met radikaIe uitsprake voIhard,terwyl anderse oe reeds , oopgegaan het.

DaIk sit sy, soos "Wumie the Pooh", te lank met haar vingers in die .soet heuning, en vind dit moeilik om die werklikheid te hanteer?

Selfs'n "boxes and necklaces"uitspraak kon haar nie ontmasker nie -nieGodse voImaakte vrou nie.

Of isdit haar herinneringe aan al die jare daar in Brandfort wat die revolusionere vlam tehoogIaat brand, sodatsyvoeldiefort moetsteeds gehou word?

Miskien isditspanning van, 'n verhoorwaar e!=n van haar handlangers weens moord skuldig bevind isen waardie vraag gevra word: wie gaan ' volgende vervolg word?

Diefeit van diesaak bly staan, • Nelsonse Waterloo is dalknader aan syhartaswat goed isvirdie Nuwe Suid-Afrika (en dit isnou nienet vir die mense watdiehuisop Trafalgarpleinmoet beman nie). ,1

PERSOONLIK

AileBlesBridges-en

DanieBotha-plakkate kangestuur word aan: Jaco, Swanstraat 92, Eastlynne. Tel: 8802368

, Saos wat Nelson destyds 'n alba- , trosom iemand andersse nek geword het,lykdil asofhy ook'nalbatros om sy eienek gekry het. Niemand kan ontken dalhy 'n belangrike versoeningsrolspeel in die Suid-Afrikaanse politick nie, Hyis egter nie'n gesonde persoon nie en stap ook alaanopdie Iewenspad. Watter rol eien syvrou haarself toe opdie kruispad vanons geskiedenis? Issy 'n getroue wederhelf langs NeIsoilsesy? , I Beboede Suid Afrika, Winnie"Com Aquina" Mandela. Die kruks van diesaakis:wal Winnie Mandela se, isniegoodnienie vir haarself nie,nie vir Nelson Mandela nieenooknievirdie Nuwe Suid-Afrika nie, Geen iand kan 'n staatsman bekostigwiesevrou'n ondersteuner van geweld isnie. , Of isonsalmalsevingers in die heuningpot sodatonsdit nie kan agterkom nie? ' (Brief verkart » redakteur)

ANCen Christene

GGJuliesvandIeStrand skryf:

Namens wie dink prof Johan Heyns praat hy wanneer hy Nelson Mandela se verhouding metdie Christelike godsdiens bevraagteken? , Vanaf 1912het Christene 'n groot (Von

Rand verlaat

WOONPLEK

Quiet housewithpool ,in OrangeGrove:Two rooms, privatebath, separate, entrance. Die [ " 483-25213, slaan; weer eens,huP ,013 op nadiemynhope Auckland Park: enweethullehulpsal Kingsway Mansion, ' ,nie daarvandaan kom pragtige woonstel om" " nle te deel,het-balkon.. > " " kaggel, enswembad. R375.00 per rnaand,bel 447·3298 en los'n boodskap virKatinka

Die, Bleskoppeteen Apartheid die vredesduifhetdie Oos-'

,'-

, rol binne die mc gespeel. Inteendeel,die ANC isdie enigste organisasie wat so'nwye spektrum van godsdienste onder hulle ledeopenbaar.

Heyns en andere het niedieNPregering se "Christenskap" vandie afgelope 42 jaar bevraagteken toe: Aanhouding sonder verhoor aan die orde van diedagwas; long kinders in1976,1980,1984-

GardenRoute:RiversideHouse,GreatBrak River.R50.00perpersonperdayB&B. Lunch/Dinner extra. Riverfrontage.Splendidbeachnearby.For more information phone ' (04442)3387

,DIENSTE

weeks induration,and willcomprise12consecutive Tuesdayevenings. Meetingswillbe heldfrom7pm- 8.3Opm andthevenuewillbein Parktown. Tosecurea place phoneVivat4831572. Allwelcome

85 voor dievoet gedood is; Aangehoudenes die ewigheid op'n koekie seep ingegly het; Swartmense toegang geweier istot woongebeide, godgegewe strande, biblioteke, ensovoorts; Duisendeswartmensesegesinslewe verbrokkel is deur die nie-toelating van vroue in diestede; Swartmense hongerlone vir lang werksure betaal is;

'n Dominee se bril in sy gesig stukkend geslaan is tydens die, Pollsmoor-oplog nie. Heyns, asook ander geestelike Ieiers, moet konsekwenl wees en almaI wat onmenslik optree, NP-regering of ANC, aanspreek. Ekis'n belydende Christen en wi! ditduideliksteldat Heyns nienamens myof70persent Christene die vrae aan Mandela gestel het nie,

Om 'n advertensie in hierdie kolommeteplaas, bel vir Peppy of Cathy (011) 836-2151, fax(011)838-5901, of skryf aan Posbus 177, Newtown 2113. Diespertydvir kleinadvertensies is 5 nm opdieDinsdagvoor publikasie. ' '; )

tingthatisnotyourself, fallaway.R30.Please phone Ushka at(011) 614-5398 • '

,DIENSPlIG ADVIESDIENS , Virgratisenonafhanklikeadvlesoardiensplig. ' Skakel: Durban(031)

AGGRIEVED BYAN , 301-5663 Richard (w); ,': UNFAIR DISMISSAL, Pietermaritzburg (0331) FROM WORK?, 94·4079 Mark (h); You may legallyclaimKaapstad(021)689AFRICAN LAN- compensation and/or1194(5:30nm);Gra,GUAGES:Anintroduc- re-instatement in your hamstad(0461)26067 , toryZululanguageand job. " Rudi(h)ofgaannadie culturecoursewillbe ' , (011)609-3405. Fax" '. Metodlstekerk, PritCommencing onTues- ,. (011) 609-3405 for, 7.9 op daythe21stofAugust.Immediate assistance, Dlnsdae4.30-7.00nm Thecoursewill be'12

HELP OMVERLORE' ENERGIE TEAUG TE PLAAS OEURDIE VOEDINGS·' VITAMINES WATVIR NORMALE L1GGAAMLIKE FUNKSIES V\EREIS,WORD, TE VERVANG '

StuurR20(AVB vir30 kapsUles, saam metdie kciepon hieronder, aan: EMCOR, Posbus Milncrton 7435. T,el (02t) 55 t ·4360

REGTERBREIN PO'NA (People OpposDINAMIKA "Ing WomenAbuse)is

, Vergrootlou kreatiwiteit, 'n ondersteuning- eninproduktlwlteit, pro- Iigtingsdiens virmishanbleemoplossings- deldeen verkragte vermes, IntuYsle en , vroue.Onsbledook kommunikasiedrama-.werkswlnkelsen oplelties.'n Werkswlnkel van' dingsprogrammeaan 67aangenameoefen- oor geweldteenvroue. Ingeaktiveerjou ar- "Vir verdere lnligting tlstleke brein. Skakel' -skaksl(011)642-4345 (011)643-4659

, BeoREWE VERWER Hulse,woonstelle,kantore. Ultstekende verwyslngs.Virverdere Inligtlng 'skakel. (011)728-4678 (Vrydae, ' Saterdae enSondae), ofskakeL(011)787· 7734

TIKEN VERTAAL· WERK -BelLouiseby (012)46-6577

TAROT READINGS

Uncover whatyou reo, allyare,bylettingyourself beyourself,bylet-

VISUAL ART COURSES

Learningtosee.Eye training tolookatshape, form,colour,dimension translated intodrawing, painting,sculptureand ,crafts. Classesavailable dayandeveningsfor childrenandadults. Phone Maggie van Wezelat 614-7297 after5pm

TheInstituteForPhilosophicalPracticaland Teachingoffersthe oppurtunlty ,to gain perspecliveonexisten-

tialcrisesandproblems inliving.Formoreinformation phone(011) 648-3079

GEBEURE

Woensdagaand, 22 Augustus om7.30nm is daar 'n posstevoorleslng bydieJohannSsburg Art FO\Jndation: Achmat Dangor, Frands Faller,LucasMalanen DonMattera,Musiek deur DeborahJames, Geoff Thomson en Winty Thomson (laasgenoemde bespeeldie amadincla -'n Ugandese xllofoon).Ledevandie gehoor kanookkort voorbeelde vanhulwerk voorlees.Almalwelkom

DieDepartementAfri· kaans enNederlands byWitsbledaan:'n Leslng deurBreyten Breytenbach - wA Par. tialReadingofSouth Afrlca w. Donderdag,23 Augustus,5.30nm, Basement 5,Senaatshuis.Almalwelkom

USISbledaan: wA Town Meeting"ondervoorsit- ' terskap vanprofTom Farer van dieAmericanUniversityLaw School oor wMlnority Rights andMajority Interests:Whereshould theLine be Drawn?" Die

publiekis welkom:Dit begin om 17hqO ln die USIS-ouditorlum, 111 Commisionerstraat,3e vtoar. Tel:(011) 29-3451

CRAFTS

''., Haveyougotsome un-. usualknick-knacksto sellattheFIea Market? TelManfredat(011) 788·3994

MARK

lI1ustrations, comics, 10- ' gosand graphiCs de- ' signed. Good,quickand cheap. Contact M, KrouseandALordat (011) 339-6880clay and , night' , ' '

Handgeweefde' dhurrles (gestreepte katoensakke) en silwer Juwellerswar8 van Nepal, Indli en •Thailand te koop. Winkel 68, The Firs, Rosebank. Tel: (011) 88D-3S66

Tarlef:R15 vir 25 woorde of ' , 'n gedeelte daarvan

Suid-Afrika nou beslis 'n wereldkrag in die marathon

Uiteindelik! Erkenning vir David en Frith

DAVID Tsebeisdiederdebeste marathonatleet in diewereld enonder dievroueisFrith van derMerwe , die vierde bestevrou-endis amptelik.

Hulleverskynopdieranglyste wat vandeesweek deurdie toonaangewende Britse atletiektydskryf, "Athletics Today" gepubliseeris.

MyrtleBothma, wathaareintlik , ,op hekkieswedlope toespits,word asdiebestevrouoor 400mgereken , endiespiesgooierTomPetranoff, wat Amerikaonlangsvir Suid-Af, .rika verrui! her, is ook onderdie -e-, eerstetien.

, Ditisjammerdatdaarnie'n ,,' : keurlys vir ultra-rnarathonatlete is nie(dieafstandewissel;tyekan dusnievergelykwordnie).Oor90 of1OOkm kenBruceFordyceniesy gelykenie,Syenigstenederlaag in

'nultradieafgelopeagt jaar was die gevolg van 'n liederlike maagaandoeningin Belgie 'njaaroftwee gelede. , En oor 56km vergelyk Willie, Mtologoedmetdiewereldsebestes.

Dieerkenningwat .ons atlete noukrykomnogaluit'nonverwagseoord.Tot vroeervanjaarsou 'nmenskonsweerSuid-Afrikanerswasdeursigtig. Hul prestasies iseenvoudigverswyg,hoegoed hulleookalwas:

Hoewel Suid-Afrikaners vanjaar skitterendinbaan-enveldnom, mers presteerbet,kandaarmin twyfel weesoordiefeitdatons eintlike kraginpadwedlope Ie.DiebaanseisoenindieNoordelikeHalfrondisnoglanknieverby nie,watbetekendatMyrtlesetyd nogoortrefkan word.AlEuropaen Amerikaseverriaamstepadwedlopevindegteraandiebeginvan

VryeWeekblad

VryeWeekblad is'n onafhanklike weekliksekoerantwatuitgegee worddeurWending Publikasies Beperk (Reg. no. 88/04168/06). Diedirekteurevan Wending PublikaslesBeperkisMaxduPreez, Christo Nel, Chris Otto, VanZylSiabbertenSampleTerreblanche.. Die aandeelhouers vanWending Publikasies BeperkIsdie direkteure en werknemers vandie maatsKappy.

Wending Publikasies Beperk enVryeWeekbladseadresis: Bree'straat 153, Newtown. 'Die posadres isPosbus 177, Newtown2113. Die telefoonnommer is (011) 836-2151-9endie faksnommer 8385901. Redaksie

Redakteur:MaxduPreez , Hoofredaksle: Ja'cquesPauw,Inavander Linde enHennle Serfonteln

Nuusredaksle: Chrlstelle Terreblanehe, Chrlstelle deJager, , AudreyBrown,Pearlle Joubert, Phlneus Tshukudu, Irene Louw '

Sub-redakteur:Ryk Hattingh

Ontwerp:AndreaVlnassa, Esma,Anderson Vrydag-redaksle:AndreaVlnassa,Koos Prlnsloo

Sportredakteur: Tlnus Horn

VryeWeekblad Boeke/Books: Koos Prlnsloo, Ryk Hattingh

Bestuur

Advertenslesenbemarklng:ManleEagar. Redakslonele asslstent: Cathy Fennessy Navorslngen blblloteek: laetltla PopIe. Boekhoudlng:ClaraNkutha

Kantoorbestuur: JosephMoetaesl,VernonZulu,PeppyMarlpan Buitekantore '

Kaapstad-kantoor: Chrlstelle Terreblanche. Tel(021)24 8049/23-2722

Pretorla-kantoor: Inavander Linde. Tel(012)834879 Vrye Weekblad kosR1.33plus17cAVB.OitkosR75(AVB ingesluit) omvir'njaarlankinteteken,enR40(AVBingesluit)vir ses maande. In Namibia, Swaziland.LesothoenBotswanakosdie koerant R1,50plus verkoopbelasting. Tarlewevir bultelandse intekenare Isop navraag by(011) 497-2911 besklkbaar. Probleme met verspreiding moetgerigwordaanCathyFennessy by(011)8362151.

, Vrye Weekblad, 17 Augustus

diejaarplaas.

DrieSuid-Afrikanersspogmet tyeondertweeuur 10 minutein diemarathon:Tsebe (2 uur 9 rom 50 sek),ZithuleleSinqe,wat die' Suid-Afrikaanse rekordhoumet sy tydvan 2:08:04 enWIllieMtolo (2:08:15). '

Aldriegaanop 9 Septemberin

Durban virdie Ford-Marathon aantree.Asdieweersaamspeel,is'n nuwerekordtydbeslisbinnehul bereik.KennersineenveralTsebe kannog heelwat beter tye behaal. Hy kan straksdieeersteSuidAfrikanerwordwat die lintin onder2:08breek, Zinqe wil natuurlikniedie 'rekord-afstaannieenMtolomeen by kan albeiklop.HyhetdieStadna-Stadwedloop misgeloopomdat bybittergraag in Durbanwi!wen. 'nVerdereaansporingvirdie drietalis'n FordLaser 1600Sport. Frith,wat'nbietjie in Frankryk kuier,herstelnogvandiestresfraktuurwathaarvanjaaruitdie Comradesgehouhetensalnie vanjaar'nwereldtydbehaalnie, Maar sygaanhaarvoortaanop diemarathontoespits,watnet'n ' verbeteringinhaartyetotgevolg kan M. Haarbestetydis2:27:36. Sy kan nog'nhelepaarminute daarvanafsny.

'Frith vanderMerwe

ALL BLACK-RUGBY oorheers dievolgende paar daeseTV-spo op die SAUKsekanale en opM-NET. ' "Mud and Glory", M-NETse opwindende reeks oor die heIdevan

All Black-rugby, kyk (3.30)na die loopbane van John Kirwan enBrian Williams, engaandieSAUKse uitsending' van die Curriebekerwedstryd tussen Natalen die Vrystaat stellig kwaal opdraand gee.

En Maandagaand (9nm)wysdieSAUKdiederdeenlaastetoets In die reeksomdie Bledisloe-beker tussen die AllBlacksen Australiit.

Vrystaat se ondersteuners durf nledie wedstryd teenNatal mlsloop nle.Disdie Blikore se reg-of-weg-wedstrydj as hulle verloor, ishul kanse omdieGoueBekertewen, finaal daarmee heen. '

Saterdagaand (9nm)wysdieSAUK'nopnamevan die wedstryd , tussen Transvaal endie Oostelike Provlnsle, wat bale belangrlk , vir diemannevandieBaalIs.AshulleNatalnogwll Yang, m6et hulle die wedstryd wen.' '

M-NEThet vandeesweek aangekondig dat Britse sokker voortaan wye dekklng op die betaalkanaalgaan ontvang. Hulle skop af met die wedstryd tussenTottenhamenMancester City, wat volgende naweek word

/

Transvaal is terug in die woestyn

DAAR lean nougeentwyfelmeer weesnie:Transvaalserugbyispre<> ' sieswaarhy was, voordiepaleisrevolusiewaarinJannieIeRoux as voorsitteruitgeskopisomvirLouis Luyt plek te maak. , Soos LeRouxregeerLuyt met'n ysterhandensoosLeRouxishys6 deeglikingegrawedatditbitter, moeiliksalweesomvanhomontslae te raak, aldoenhyook wat, Verlede weekisLuytdaarvan beskuldig dat hykeurdergespeel hettoeTransvaalsesmannedie trekpas gegeehet nli diegroot nederlaagteendieVrystaat, Ditwas die keerniediegeval nie.Die keurkomitee hetselfdie besluitegeneem. Maar-dit isooksodarLuytuitsypad nit gegaanhet omhulletelaatverstaanhoehyoor , die saakvoel.

Naafloopvandiewedstrydteen die Vrystaat hetLuytdiespelers lelikindie kIeedkarner uitgetrap. Hyhetditduidelikgesteldathy wou.he diekoppemoes waai, ' Dieafrigter,DenickMinnie, was <hierteen gekant,Hoewelhyook teleurgesteldwas,hethygemeen datltwistige gebruikvan diesnoeinetdieproblemeindiespan souvererger.

Dieuiteinde vandiesaakwas datMinniehardaangespreekis.Hy isglo,aangeseomindietoekoms meermetsyvoorsitteren mindel' metdiepersoor spankeuses te praat, NouwonderdiespelersofMinnienie uiteindelik dieselfdepaadjie assytweevoorgangers;PaPelser enApies du Toit,gaanloopnie. Albeiisonderbaieonaangename omstandighede van hul pligte onthef. PeIserhetredelikewelslaemet diespanbehaal, maar, toedie Rooibomes eersintweeCurriebekereindstrydegekIopwordendiejaar , daama heeltemal uitsak,wasdie skrifaandiemuurvirhom.

Baie rnense was verbaas toeApies du Toit as sy opvolgeraangewysis. Hywasirnrners'ngroot"Le Rouxman"enwasregstreeksbetrokke bydievoorvalwatuiteindeliktot' dieeindevan LeRoux setermynas voorsittergeleihet. ' '"

OckieOosthuizen,diedestydse kaptein, hetsy ontevredenheid met: dieTransvaalsebestuurtekenne gegeedeurby'noefeningsyrugop DuToittekeeren te se dat hynie meervirdiespanwouspeelnie. Verskeie spelershet hulsteunaan hom toegese, , ToeDuToitverledejaarweer nadergeroepis,hetLuyt dit egter duidelikgesteldatdieverlede vergetewas.•

Maar toedie "skrum-dokter" nie metdiekits-kuur wat Luytverlang het vorendag konkom nie, wassy doppieookgeklink.,Diegevolg? Transvaalhetindierniddel van die

LOUIS LUYT Isses [aar gelede asdie redder van Transvaal se rugby geslen. Hy was dieman wat die groot skadewatIndie Jannle Ie Rouxtydvak aangerig Is, ongedaan moes maak. Nou, sesjaarlater, begin rugbymense in Transvaal wonder ofdie verandering ten goede was.

TINUS HORN geesy indrukke van die rugbywereld seeie Animal Farm

loorhethygeentydgemorsomdie skulddaarvooropWahlBartrnann enDaanBadenhorsttepalenie,Di6 voorval was eenvandieredeswat Jartmann aangevoer het vir sy besluit omvirNataltegaanspeel. '

Dieanderredes kan ookvoor !-uYlsedeur gele word.

HyhetBartmannverledejaaras kaptein virdieseisoenaangewys;'n paar maande later,toeJannie Breedt uitItalie terugkeer, was Barimann die kapteinskap kwyt.

Pa Peiser seisoensonder'nafrigtergesit, HoewelTransvaalgoednasy spelersomsien,wasdiemanneal by verskeie geleenthedebitterontevrede rnetdie rnanier waaropLuyt hullebehandel.

Sy kIeedkamer-tirade nl1 diewedstrydteendieVrystaatwasg'n nuwigheidnie; In 1987, nadieCurriebeker-halfeindstrydteen Suidwes,watTranvaalmet 6-3 gewen het, het hyhul vertoning as "pateties". beskryf.Niemandhetgedinkditis dieregtemanierommetspelerste praatwat 'n weeklaterin'neindstrydmoetspeel nie, ' Toe Transvaal dieeindstrydver-

OmallesteverergermoesBartmannlaterindieseisoenin .'nkoerantleesdathyuitdiespangeskop istengunstevanFrancois Pienaar'nbesluitwatregstreeksdeurLuyt geneemis.

'nBeampte watjarelange bande-> rnetdie Thmsvaalse Rugby-unie het, het vandeesweek gese Luythet selfs meermagaswatLeRoux destyds gehadhet,

"InJZ(soosLeRouxin rugbykringebekendwas)sedaewas daardaremmannesoosCorrie , Bornman,WouterduToiten Valois Terblans wathul stern kon dik rnaak. Nouisalmal te bangvirLouis."

Luytspeelniemet sy teenstandersnie:GeorgeRautenbach,voormalige.keurder enineen stadium

TINUSHORN

NAMIBIA serugbyspangaanaandieeindevandie seisoen minstensses 'toetsspelers aan Suid-Afrika afstaan.

Ditisdie gevolg van,'n onlangse besluitdeurdie Namibiese regeringdat slegsburgersvan dielandbornvoortaan opdie sportveld magverteenwoordig, V olgens Henning Snyman,afrigtervandie nasionale span,isdit'nslag, Namibiase rugby moeiliksal herstel, ,. '''nMens moenie net dink aandieses topspelers watonsverloorme. O!1S dieptewordook kwaai geknou.SeweofagtvandieB-span sespelersword ook '.deurdiebesluit geraak," .Daaris aanvankIik besluitomdienuwereel dadelikvankragte maak,maar Buddy Wentworth, adjunk-ministervansport,hetdie Namibiese Rugby-unie verlede week laatweetdatbulledie "uitlanders" nogtotdieeindevandiejaar magkies. '.

DitbetekendatNamibiadaremop volle sterkte sal wees virsy toer na Frankryk en Brittanje aandieeindevandiejaar.

DiemannewatvanvolgendejaarafniemeervirNamibia salmagspeelnie, is diesenter Johan Swart, die losskakels Shaun McCulley en Moolman Olivier,die skrumskakel Basie Buitendacb, die flank Alex Skinner endie agtsteman Theo Oosthuizen., As die sestalniedietoerkon meemaaknie, souditin'n volslae kIugontaard het,omdatNamibiain hul afwesigheid gladnieteenFrankryk opgewasse sou weesindie beplande reeks van tweetoetseme. Vroeer vanjaar het dieFranse Bvspan Namibia twee keer oortuigend "

een vanLuytse vertrouelinge, het: diefoutbegaanomvirChrisvan Coller testeun toe hy Luyt vroeer vanjaarasvoorsitter teengestaan het.

Totindaardiestadiumhet Rautenbach se promosie-saak flinkmet dieTransvaalseRugby-uniesake gedoen,Ditisfeitlik onmiddelik , stopgesit.

In die lig hiervan kan 'nmens nouliks verwag dat enigiemand Luyt openliksal teegaan, Daarisook In kIousuleindie ' Rugby-uniesegrondwet ingebou

watdievoorsitter se posisie in'n grootmateverskans. , '_ " Niemandmaghornvirmeer as ' eenposbeskikbaarstel nie. Asdie adjunk-voorsitter dusdie , ter teenstaan erihy verloor,ishysy pasas adjunk ook kwyt, wat presiesiswatmetVanCollergebeur -: het.: ' , -: ''',:' , .' Selfs Luytse vyandestern dathy weI diebelangevan Transvaal se rugbyopdie hart dra, Maaralmalis dit eensdarhy niks enniernand salontsienomdiewelslae waama\it :,;' hystreef,tebehaal rile, ,,{+;i

Carlos Saura se 'Carmen • The Ballet' is een van die beste dansprente wat nog gemaak is. Dit is nie 'n blote verfilming van die 'Carmen'-uerh aai nie, 'n Intrigerende storie- die danser wat die hoofrol dans en die choreograaf raak betrokke in 'n obsessiewe verhouding • word met die dans ineengevleg. Saura is Spanje se voorste choreograaf en het in die afgelope vyfjaar 'n regiseeur geword • nie net van dansprente nie. Hy het ook die prent 'EI Dorado' geregisseer, maar 'Carmen' bly sy beste, Die prent draai nou by die Seven Arts in Grantlaan, Norwood

Fans van Denzel Washington kan hom van vandag afin 'Heart Condition' sien, Hy speel teenoor Bob Hoskins in hierdie prent wat oor rassisme handel. Washington speel 'n prokureur en Hoskins speel 'n LA.polisieman. Hulle wantrou mekaar, maar mettertyd besef hulle , dat hulle op dieselfde vrou verlief is en later word Washington se hart in Hoskins oorgeplantl

'The Miraculous Mandarin' is 'n verwerkte ballet wat Sondagaand 11nm gebeeldsaai word. 'Mandarin' is gechoreografeer deur die NaruhDansgeselskap se artistieke direkteur, Ashley Killar, en die regie is behartig deur Raymond Sargent. 'Die mediums van dans en televisie word moeilik vereenselwig • televisie maak in wese gebruik van die nabyskoot, terwyl met dans moet die hele liggaam gesien /lan word. Net as die regisseur en choreograafnou saamwerk kan 'n suksesvolle huwelik teweeggebring word,' se ' Sargent.

'The Miraculous Mandarin' is te midde van groot omstredenheid vir die eerste heer in 1926 op die planke gebring. Die musiek van Bela Bartok word gebruih. en 'n. tema wat baie van Bartok se musiek kenmerk • die 'einloosheid van verhoudings tussen mans en vroue • word in die bewegings uitgebou. Selva Hannam dans die rol van die meisie, Mark Hawkins die mandaryn, Izak Coetzee die ou man en Henk Kodde die jong gas. Die boewe is David Krugel, Gabor Tasfi en Bertus Dreyer

Pierre van Pletzen, Truk se Hoof van Drama, is terug van BY oorsese reis. Hy ontken dat hy deels op die onhoste van die Departement van Buitelandse Sake as 'n sogenaamde ambassadeur vir Suirl-Afrika in die het, soos deur Chris Pretorius te 4enne gegee is. (Vrydag, 3 Aug). Elke jaar gaan iemand van Truk (op Truk se onkostes) oor'!ee om kontak te maak met agente en om stukhe te kyk. Vanjaar was dit BY beurt, se Van Pletzen

onder redaksie van

ANDREA VINASSA

Prys van boikotbestuur

WATeknou gaan se mag miskien 'n bietjie vreemd klink, maar dat dieNICCC vereistesstel soos: verteenwoordiging deur benoemdes van "people'sorganisations"opdiebestuurskomitees van staatsgesubsidieerde kuItuurinstellings en die geriewe van die uitvoerende rade moet beskikbaar gestel word vir diegebruikvan alle kulturele organisasies, beteken eintlik vooruitgang.

Dis nie 'nnuwe aanslag nie,soosdie NICCC te kenne wilgee.Nogvoor Mzwakhe ensy Cultural Desk 'is plekke soosTrukendie, Staatsteater geboikot. Maar tenminste word daar nou ookdie"geesvan onderhandeling" geskep, Sulke "affirmativeaction"deurprogressiewe groepe is welkom. Maar watmy geweldig plais datdievooruitgangmet'nklompteenstrydighede gepaard gaan. Ook opvallend isdiegeskarrelna mag noudat "alternatiewe strukture"geskepis.

Dis interessant datdieboikot'n belangrike wapen in die magstryd is: Datniemandop konsekwentheid aandring nie, bevoordeel net die magsugtiges.

Die doelvan die.boikot wasom apartheidkultuur te isoleer en progressiewe kultuur te bevoordeel, maardie boikot isdeesdaes6'n klug dat dit progressiewe groepe se geloofwaardigheid meer skade aandoen as wat dit apartheid-kultuur leed aandoen.

'n Onlangse voorbeeld vandie boikotklug is die aankondiging vanMaraLouw('nvoormalige uitvoerende lidvanSama)enAbigailKubekase deelname aanSunCityseWheelofFortune ('n dobbel-show), .Netn paar liedjies sing,nie'n hele vertoning nie. Sama se, gam voort, almal" moet eet, Beteken ditdat Bophutatswana nie meer 'nhomeland is nie.en datalles simbolies vergewe is?

'n Mens neem nouaandatjyme eintlik integriteit hoef te he nie,jyhoefnette

Progressiewe kultuurliggame raak by die dag meer -, uitgesproke, daag die establishment uit en bes!tuldig staatsinstellings van rassisme. Die Suid-Afrikaanse Musiek-Alliansie (Sarna) het die SAUK. aangevat oor beweerde ongerymdhede met beta ling en speeltyd; die National Interim Cultural Co-Ordinating Committee. (NICCC) het die week 'n aanslag op die kunsterade geloods en die Film and Allied Workers Organisation (Fawo) se Campaign for Open Media het 'n opmars aanstaande Saterdag na die SAUK gebrganiseer. (Dit lyk of die struggle en die Grahamstad-Fees se 1820Stigting uiteindelik akkoord gaan oor 'n. beleid vir die toekoms.) ANDREA VINASSA bekyk die kultuurslagveld van 'n veilige afstand'=-·

KONSULTEER die towerwoord isdie Vanhullebeskuldigingsis inderdaadgeldig. kultuurwereld se "open Sesame". Truk isnievryte spreek nie. Dit klink virmy eenvoudig soosdubbeleAs verweerwil eknetyra: Hoe konditanders standaarde. ('nMens dink aan die luidrugtige as daar sedertdie bestaan vandie Staatsteater 'n boikot watopdie jazz-musikant Ernest Cole boikot geld? Hetdie boikorriie deels gesorg dat neergedaalhettoe hyIn paar gigs inSuid-Afrika die instellings In rassistiese profiel kry nie? En wouspeel.Hyhet ongelukkig niegenoeg of natuurlik sou progressiewe teatermense verkies betydsgekonsulteerme,maartoehybier aankom, om bydie Mark-Teater tewerk, het hy aangebied omgratis meesterklasse in Maar ...by Trukis daarinderdaad geen swart Dorkay House tegee. Steeds ishyhuistoe persoon in enige bestuursposisie nie, Daar is gestuur met systert tussen sybene.) weI hooggeagte akteurs soos Peter Se-Puma, Toe Barbara Masekeia daarvan beskuldig is Nomsa Nene en Momhle Nkonyeni wat jare datsydie boikot breek deurbydie Grahamstad- lank al hul artistiekemerkrnaak (enook kwalifiseer Fees te praat, het sy haarnie daaraan gesteur nie, vir dinge soos huislenings, ens), maar agter die Daarwordnougekermoordiebeplandeoptrede skerms isalles spierwit. van Abdullah Ibrahim bydieWeeklyMail- "long vroue uit dramaskool is aangestel bo Filmfees. Dollar Brand gaan beslis indie oe van swart tegnici wat15 of20 jaar diens gedoen het 'nklomp mense die kulturele boikot breek, by Truk," se 'n oud-lid van die geselskap, "Die_. - verskoning was altyd datjy'nswart mens niein Mark- Teater 'n gesagsposisie kon plaasnie, want jy kanhulle Terug by Truk endie NICCC wat,asekdit nie-vertrou nie."Die ergste verskoning watek nie mis het nie, aangestel isomnog'nkomitee gehoor hetwasdatdie. verhoogbestuurder nie te benoem en nieom allerlei beleidsdokumente dietekstydens repetisies konvolgnie. optestelnie.

"Die raadis eenvoudig nie ingestel opswart gehore nie.Ja,die geselskap is gemtegreerd, maar diestukkeisnogsteedsopwit gehore gerig."

Die uerbod'op Shawn Slovo se outobiografiese rolprent 'A WorldAparl' is opgehef· sonder snitte, maar met 'n ouclerdomsperk van 2 tot 16. Die prent sal deur FalVO versprei word. Barbara Hershey speel die hoofrol in die prent dor die verhouding van 'n 13.jarige kind, gespeel.deur Johdi May (bo), met haar politiek.betrokke rna

Ek stemnie heeltemal saam dat Truk se opvoerings indie afgelope tyd net 'nwit gehoor sou trakteer nie, "Macbeth", "Animal Farm", "Mary Stuart" en "Demea" was elkeen pogings om 'n gemtegreerde geselskap tegebruik. "Koning Lear", "Donderdag se Mense" en "Die Storm" ook, maar hulle wasin Afrikaans. En as'nmens versigtig nadie rolverdeling kyle, het dieswartlede gewoonlik bediendes gespeel. Hulle ondersteun diestatusquo,dus. "Place of Stones" (oor Sol Plaatje), "The Blacks" en "Sekunjalo" het nader beweeg aan'n swart gehoor. "Houd-den-Bek" is waarskynlik dienaasteaandieideaal.Maarkykwaardiestuk opdie, planke gekom het ...die Roodepoortse Stadsteater endie Staatsteater, Pretoria. Miskien he] dieNICCC'nsaak.Die Dansgeselskap is egter oorwegend swart entree dikwels indie townships op. Maar is dit nie tyd omte begin soek na'n gemene menslikheid nie en ooreenkornste pleks van verskille te benadruk nie? Want die kleurbewustheid isso tydrowend en bela$lik/' soos boikotbestuur. (Ai, Truk het hoeka' vandeesweek weer die boikot gebreek deur'n Amerikaanse dramaturg Steven Dietz hierbeen te nooi. Hy bet "God's Country" geskryf. Oit handel oor rassehaat.)

OU kookboeke is fassinerende goed• veral wanneerhullestreekskos van. toentertyd bevat, Deesdae se kokke met hu1 nouvelle-ertjies enblomradysies staan niedie outydsekok aan nie, Neemnou maar vir Iulia Child, 'nrneester op haar gebied. Die Amerikaanse vrou,wat .ook'n'Tv-steris.sereeks kookboeke is indrukwekkend en bowenaluitersbruikbaar. Niks nonsens aan haar kos nie,en boeta, sy' kan verduidelikhoe jy 'n gereg aanmekaarslaan•. , Dusjuigonsalmaloor - haar lieflikenuwe boek "TheWaytoCook".Dis 'nkoffietafel-uitgawe,vol kleurfoto'sentekeninge. Ditkos amper R100maar dis 'nheerlike publikasie met 'glashelder ver\

duidelikingsendie lekkel' kommentaar watIuliase spesialiteitis.Benvandie redes vir haar gewildheid is omdat sy Franse kos vir die Amerikaners toeganklik gemaak heten eintlik andersom. Andersasbydiehogere Franse driester-kokke, is niks benede Julia se waardigheidnie, nieeers dielae hamburger nie, In dienuweboekis daar'n lang hoofstuk oor deeg, irisluitende brood- ' deeg vir hamburgers. 0, en skielik verlang ons almal na Saterdae inons kinderdae, toe ma virons heerIlke hamburgers gemaak het,juis met brood wat so effens bros en wann was, glad niesoosdiewolen-watte wat braairestaurants uitgee nie, , Ma het op die tafel uitgestal: 'n Bakvol

KilSkos uit die Amerikas

bruingebraaide frikadelle gegeur met koljander,nog 'n bak metdie perfekte hamburgerbrood, endan tamatie, blaarslaai, uieringe en natuurlik piekels,regtebrandpiekels en suuruitjies en behoorlike tamatiesous en blatjang.

Jybou jou hamburger na smaak, en eet dit met, jciu hande. Onshetnie ' eers daaraan gedink om tjips tevra nie, en brosgebraaide uieringe was ongehoord. Nee, 'n hamburger opsy eie, op eerlike brood, is uithalerjunk food.

Julia se resep vir brooddeeg is te lank om .hier te herhaal, maar sy gee 'n interessante wenk vii iets wat jy met pizzadeeg kanmaak: Calzone, Asjy nie kan pizzadeeg maaknie.loop ria enige van die derduisende pizza-joints

enbedel'n bolletjie rou deeg,

Calzone

'.This Iaat die deeg nog een keeruitrys, enroldan vinnig in 'n sirkel uit met 'n koekroller, of lee wynbottel• werk net so goed, Intussen sny jy fyn snytjies cervelat-wors, en 'nklompsnye gruyerekaas. Stoom ook Iiggies eengroentesoos vinkel, watnou beskikbaar is,tot gaarensnyookinsnytjies. NOll drop jy eers olyfolieopdie deeg, net soveelasjy begeer, Dan pakjy q> die eenhelfte vandie deegsirkel -die wors, en dan stukkies kaas, vinkel, weer wors en so aan, lot,alles opgebruik is. Tussenin strooijy peper en 'n1auidsoos oregannm, ennog olyfolie. Vounou , dieander helfte van die deegsirkel versigtig booor sodat jy 'n halfmaanvormhet, Druk dierandefermop mekaar omdiepakkietoete maak. Bakdie heerlikheid in 'n , taamlikewarm oond, sS so220 grade Celsuis, vir 'nhalfuurtotdiedeeggaar is.

·'n Wonderlike happie, bale Italiaans, en smaak SODS 'nkleinniggie van pizza.

'n Ander skrywer wat sogenaamdejunkfood kan omtoor in aptytlike kos, is Len Deighton. Die vennaarde skrywer van spioenromans wasopsy , dag 'n pretty fancykok, en hy het verskeie boeke daaroot geskryf, ryklik geillustreer, Hy beweer ditS gereg wat atkomstig isuit Suidoos-Amerika (veral Texas) isin Mexico' onbekend, die naam ten spyt. Dis 'n cowboy-junk food soort gereg, en Len se resep het interessante resultate opgelewer.

C" Chile Con Carne

Week, 250g droe rooiboontjies oomag in koue water. Kook die volgende dagdiebone in dieselfde watertot amper sag - prut saggies.Braai een ui in botter of vet(dis mos cowboy-kosi),en wanneer ditmooi bruin is, voeg 'n teelepeltjie

komynsaad en 'il knypie oreganum by. Roer, en voegdantwee blikke vol afgeskilde tamaties by, of skilvier groot tamaties self. '

Nou vir die brandgedeelte: sommige mensehouvanbaie warm chile, en voeg by een rooi of groen brandrissie, fyngekap, 'n skootTabasco of 'n teelepel vol paprikaof cayenne-poeier. Oordeel selfen proemaar.

Nou word 750 g maalvlies, 'ngoeie graad, bygevoeg.Roergoeddeur. enpruttotdie vlies netnet gaaris.

Len. se vier minute" maar ons het dit darem te mingevind. Se so IS, net: vi! die geure om mooi deurtetrek, Iyskepdie konkoksie in diep bakkies op en eet netso. Miss Pikeur het ." natuurlik fiemies en drop 'n paar lepels jogurt oor.

Terwylons bier onder in diesuide van die Amerikas kuier, maak .soos hulle en' gebruik daardie klomp avokadopere wat almal tegelyk aan die boom ryp word.

" Die SauVignon Blanc

wat die Pierre Simond

Wingerd lewer, is

-

dit moet ons -

Diegenot wat dit verskaf is gelukkig me. '

AIisditbeskeie,lewerdie Pierre Simond wirigerd 'n'wyn watbeslis meeras' diesomvansydele Jigging unieke' grondsoortespansaarnom'n Sauvignon Blancte skep wat, alhoeweIditnie makhk verkrygt.aar isnie,'nryke beloning hiedaan diegene wat gelukkig isom 'n botteIindie tekry.

HOEWEL wynmaaktegnieke die laaste dekade baie verbeter het, trapte veel vervaardigers nogin die slaggat van te veelprodukte bemark en : slaaghulledusmet baie vanhullenie, Ditis belangrik dat ons wynmakers 'n nis in die mark probeer kry om

sodoende hul naam hoog , te hou en groeiin verkope te verseker, Ons gehalte neem toe,maardiegebalte in die res vandie wSreld ook, Hou onsby? Noudat wyne vandie New World-Wynveiling eindelik indie winkels beskikbaar is,kan'nmens interessante wyne gaan

, proewat gewoonlik nie bier rondte sien is me. Die Otileense wyne in die besonder isvan hoe gehalte en 'n plesier om ' noutedrink. Wyne soos die1987FJ Correa Errazuriz 'Cabemet Sauvignon, die 1986 San Pedro Cabemet Sauvignon,die 1984 Gran

Wenners van Standard Bank se Jongkunstenaarstoekenning

Bonnie Ntshalintshali en Fee Halsted-Berning

Plek:

StandardBankSentrumGalery Hiv Simmonds- & Frederickstraat Johannesburg

U worduitgenooi amdie uitstalling te besigtig Reel vir parkering: Tel: 636-2354

Galery-ure: Maandag - Vrydag 08:00 - 16:30 Saterdag 8:00 - 12:30

Die uitsti::i1ling sluitop Saterdag, 25 Augustus 1990

Diseg Mexikaans, ryk en geurig, en het vele gebruike.

Smeer op brood, gebruik dit as 'n doopsousie (gewoonlik 'n. euwel, maarso is dit nogal lekker) en gooi dieres uiteindelik by'n blikkie of twee goeie consomme vir 'n lekker sop.

Guacamole

,: Neem , soveel avokadopere as jy benodig, skil af en maak die vleis fynmet twee vurke, Gooi dadelik diesap van een tot vier suurlemoene by anders word diefyn groen vleis swart•.

Nou sny jy'n vars tarnatie fynenvoegby, asook 'n klein bietjie vars uie, ook fyngekap. Sout en peper, natuurlik, asook 'n paar blare dhania, oftewel vars koljanderblare

'n Knypie fyn komynsaad verbeter die smaak nog meer,en daar is mense wat sa guacamole moet ook knoffel by hS. Besluit self, maar , waarsku danjoo gaste eers, En wysdanvirdie kinders boekweek'n mens jou eie boom van'n avokadopeerpit, in'nfles, met vuurhoutjies omdit te stut.

WAAR DIE FRANSE HUGENOTE DIE WYNKULTUUR ..' GEVESTIG HEr.

Woody,· Krzysztol, Elaine, Idrissa en

ANDREA VINASSA

DIS amptellk. Die man van Mannenberg kom huls toe. Abdullah Ibrahim, die SuldAfrikaanse jazz.planls wat negentien jaar gelede die land as Dollar Brand verlaat het, salook die eerste keer sedert sf ballingskap In Suld·Afrika optree.

Hy Is deur die organiseerders van die Weekly Mail-Filmfees genool om vanjaar sefees- onderskeldellk by die Great Hall, Wits in Johannesburg en die LuxuramaTeater In Kaapstad •te open. Hysalook na die vertonings 'n uur lank optree. Die fees begin op 27 Augustus In Kaapstad en op 3 September In Johannesburg. ibrahim, wat InNew York woon, sal'n week lank in Suld.Afrika vertoef.

Ibrahim Is genooi, diefeesorganiseerder, Lisa Key, omdat hydie rolprentmuslek geskryf het vir twee van die prente wat vertoon sal word.

DieeenIs Idrissa Ouedraogo se "TUaI" en Claire Denysse "Cheeelat" • die prent handel oor die verhouding tussen die kolonlale magte en die Inboorlinge van Kameroen.

Die vertonings van Ouedraego- hy kom van Burkina Faso - se prente "TilaI" en "Yaaba" Is opslgself 'n gelukslag vir die fees. Afrlka-reglsseurs het in die verlede weggebly bydiefees weens die kulturele bolkot. Ditisdie eerste Afrlka-prente wat opdiefees vertoon word.

"Ons onderhandel met organisasles soos die Federation 1)f Pan Afrlcanlst Filmmakers en hoop omIndie toekoms meer Afrika-prente te kry," Key. Nog 'n gelukslag Is Woody Allen se jongste prent, "Crimes and ' Misdemeanors". Mia Farrow, Alan Aida, Claire Bloom, Anjellca Houston, Martin Landau, Sam Waterston enAllen self speel In die Maahattan-verhaal,

Op die fees word ook Krzysztof Kieslowsld se "A Short Film About Love" • onthou sy"A Short Film About Killing"? • vertoon wat beloof om 'n hoogtepunt te wees. Dit handel oor 'n poskaatoorwerker se obsesslewe Ilefde en begeerte vir 'n vrou wat oorkant bom In51 wocnstelblok WOOD. Hy loer baar deur 'n teieskoop af. Diefees dien as 'n vertoonkas vir talle plaasllke en internaslonale prente wat jute ' lank In arglewe het, Daar Is 'n week ' van "resistance cinema", met behulp van dieFilm and Allled Workers Organisation, en 'n kort relprentwedstryd, Elaine ' Proctor se "On the Wire", wat In Zimbabwe verfllm Is, Chris Austen se , prent oor 'n Maleler-muslkant, "Sallf Kelta Destiny of a Noble Savage", en Gavin Younge se dokumenter oor 'n swart kunstenaar, "Sixpence a Door", Is ook op die program.

Banaliteit .seevier in··'Ielevisie'-stuk

THEHEIDICHRONICLES

Met Dorothy AnnGould, Nicky Rebelo, Jonathan Rands,FionaRamsay

ANDREAVINASSA

TERWYLTruk die afgelopemaande koIisekwent '- en suksesvol- probeer om'n nie-rassige teater teskep en instandtehou,sukkeldie"bastion van progressiewe teater",dieMark-Teater,om 'n beleidtekrywat die wisseivallighede van loketen gehoor kan bevredig.

Dit wil trouens voorkom of nie-rassige teater nie eintlik vir die Mark gewerk hetnieendus hadons produksies soos "Bum This" waarmee "gesofistikeerde" witgehore uit die noordelike voorstede konidentifiseeren "Township Fever" virdie swart gehore."Double Thick Dreams"en syswart eweknie, "BluesAfrikaCafe",was onverteerbare mengsels vankosendidaktiek, metwyd uiteenlopende teikengehore. Sedert

Athol Fugard en Bamey Simon -"Borninthe RSA"en "Black Dog Njemnyarna" -sepogings, ,het die Mark in individuele stukkealmeer uitsluitend geword.

'n Mens verstaandieMark sepenarie. Anders asdie staatsgesubsidieerde Truk,isdieMark verplig ombaie meer mense gelukkig tehousoos hulborge in die sakewereld endiestruggle indie algerneen- enhulle moet hulle bekommer oordieloket. Hulle kry beslis swaar.

Diekeuse van dievreemdsoortige "The Heidi Chronicles" kan 'n mens, net toeskryf aan buitengewone druk omkop bowaterte hou, Wat die stuk vir geintegreerde SA-gehore te se het, weet nugter, Objektiefbeskou het "TheHeidiChronicles" beloof om'n ervaring en'n half te wees.Dithet 'n Tony-prys en 'n Pulitzer-prys gewen!Bidjou dit aan. Heimwee en LSD-flashbacks hetdie beoordelaars se verstand seker belemmer.

Buiten 'n monoloog waarin diesentrale karakter, die feministiese kurisgeskiedkundige

Minimale lielde

ALOVESTORY

MetMegan Kruskal enGuydeLancey Regie, teks en ontwerp: Chris Pretorlus

ANDREAVINASSA

AS jy drlngende, Indringende teater verlang, hoefjy nie verder tesoekasdie Laager bydie Mark-Teater nle. '

Met" A Love Story" vertoonChrisPretorius vir die eerste keer werkllk sedert by Johannesburg toe verhuis bet, die elesoortlge kenmerke wat hom berug gemaak het Indie Kaap. (Hy het ook duidelik 'n ding oftwee oorbody language bysy vrou geleer.)

Opdie letterllke vlak gee Pretorius vir 005 twee jongerlge karakters in 'n hotelkamer In Maputo: post-kolonlale Mrlka, nostalgie vir VryDag! 17Augustus1990 ,'I'

Guy de Lancey 'n vervloe Europese kultuurword veronderstel. 'n Liefdesverbaal speel 005 oe aft

Op 'n meer universele vlak postuleer Pr etorfusr "Elke keer wanneer die eksistensiallsme terugkeer, Is dit erger asdie vorlge keer." Die grondslag is 'n mlnlmale teks • dlt Is nie net omminimallsmeseonthaIwe nle- met 'n ryk subteks. '

Die ontredderde karakters het niks om vir mekaar te nle die verlles aan woorde is die ultdrukklng van hul onvermoeom bul dilemma te omskryf of hi verstaan, Vervreemdlng, ontwrlgtlng, verlatenheld dlt word alles• met humcr - meegedeel in 'n shorthand wat 'n mens ult'eindellk emosioneel verwoes laaf:Maar, 500S 'nyupple-vrlend van my opgemfrk het "Hulle betgeenprobleme me. Hulle bet nie hui51enings en baba's nie-"

HeidiHolland,oor vroue in'ngympraat,is "Chronicles"net'n luidrugtige, oppervlakkige, episodiese terugblikop diesestigs, sewentigs en tagtigs, En banaliteitseevier, Holland is 'nsoort "Misfit forAll Seasons" sykonnie juis inpasbydie seksuele of die rnilitante feministe nie enhet toe ook agtergebly toedieWomen'sLibbersvandiesestigsdie BabyBoomersvandietagtigs gewordbet Holland het haar meer tuisgevoelindie Romantiese skilderyevanweleer... haar feminisme het ontwikkel uitdie miskenning van vrouekunstenaars van vervloedae, Holland se buitestaanderstatus sorgdat nOgdie ander karakters nog dieissuesenige verdiepende behandeling kry. Dis ironies datdie stuk uitvaar teendieoppervlakkigheid van televisie. Dit her nie veel meerfig te werpop die wSreldas "thirtysomething" nie.AI wat ekgernishetwasdieads. Amerlkaanse televisie gaanmet rasse skrede vooruit endie teater probeer net na-aap,

"Chronicles"is ook volwalglike stereotipes: diemoffie,die dyke, die Southern bride, die glibberige Don Juan. die hippie-slet, ens, ens, ens. Omdinge erger te maak, laat Clare Stopford diehelesimpel affere soos 'n parodie lyk. Daar is tallehistrioniese tablo'sengillende vroue wat feminisrne 'n slegte naam gee. Stopfordse rolverdeling is dikwels in die • kol,maarsomsnie. Dorothy Ann Gould gee'n fyn genuanseerde en verwikkelde vertolking van Holland; Fiona Ramsay glip gemaklik van karakterisering tot karakterisering; Jonathan Rands worstelmoedig met 'nrol wat uiteindelik ' , te ligsinnig sinies is. Jennifer Steyn, Charlotte Butler (buiten die verskriklike dyke in combat gear). Warrick Grier en Michelle Scott doen aanvaarbare werk. Stopford seeen groot glips wasdiekeusevan Nicky Rebelo indierol van HollandseJoodse minnaar. Die ekstroverte, verwaande kerel pas Rebelo se speelstyl glad nie, Hyis bloot gespanne en sukkel geweldig met'die Amerikaanse aksent.

die weekbydie

MARK-TEATER

Maan-Vry:8nm.Sa:6nm & 9nm

Dorothy AnnGouldin

I ,THE HEIDI CHRONICLES deur Wendy Wasserstein • I RegiedeurClare Stopforc! -'Nienet'n snaakse.stek nle,ook'n wyse een'-NYDaily•

' ' News

DIE LAAGER

: Guyde Lancey en Megan Kruskal in : I A LOVE STORY· ' ,.

regieenteksdeur CHRIS PRETORIUS • -Ole keersy van 'thirtysomething'

Matotvr8.15nm;Sa6.15nm&9.1 5nm

WAREHOUSE BYDIE MARK

I Bruce Cassidy en BameyRachabane se CONVERSATIONS

20 Augustustot 15 September - Ma· Sa 8.30nmf Sa2nm

KIPPIES 'BYDIE MARK

: 01 tot So: 9nm : I Township Fever Band - MetMfanlsenlThus!enDuke Makasl-

832·1646 / \•

MARK·GALERYE

:Ralt Grunder - 'Grafitti vandie Berlynse muur' :

Teletoon 832-1641 ,I

Bespreek byenlge Computlcket, tel28-3040 ' I I Johannesburgse Vlooimark: Elk. Saterdag ven gym tot 4nm NuwemerkIn Plmstrll8t van 9vm tot 4nm. Sondee by die Mary FltzgtNldpleln , ' van 9 vmtot 4nm.

MYCHILDRENIMYAFRICAI ",

deur Athol Fugard

Met John Kanl, Kathy.Jo Ross en Rapulana Selphemo

Regie: Athol Fugard

Indie Baxter-Teater

SPOKE

Deur Henrlk Ibsen

MetPaul Malherbe. Louw VerWey. Isabella Mostert. Antoinette Kellermann enGustav Geldenhuys Regie: Marthlnus Basson Indie Nlco MalanArena

ARNOLDBLUMER

DIS verstonunendhoe veranderende situasies 'n mensse persepsies verander. Verlede jaartoe ek Fugardsestukmetdieselfde rolbesetting sien, wasmy indrukeen van valerige langdradigheid oor'n saak waaraan inelkgeval geen salf meer te smeer wasnie. Wanneer Mr M.,dieondetwyser (JohnKani),diedeugdes van boeke teenoor klippeopweeg,hethy outydse idees verkondig wat geen kansop oorlewing hadnie. Boonop washy'n "government stooge" en hy was 'n "police informer".

Nou,bydie heropvoering van die stuk na 2 Februarie, nadatdiejeug deur die ANC en NECC aangese isom terugte gaan skool toe, kry hierdie onderwyser amper martelaarstatus. En asindieniealteverretoekomsdie minister van nasionale opvoeding iemandvandieANCis,sal Fugardsestuknogeens'nanderboodskaplewer.

Die huidige opvoering sien ek teen die agtergrond vandiediskoersoor Eurosentrisme versus "people's culture",en in die verband wi! ekvra of Fugard sestuknieietsissoos "elitist

Dieslryd duur voort

people's culture"of"eurocentricpopularculture" nie? lets wat'n brug kan slaan inhierdiedebat tussen twee eksklusiewe standpunte? Want vasklou aan net een van bulle tenkoste van die ander sal dodelik wees virons toekomstige kultuur.

Hoe dodelikword gewys deurdie ontkiemende vriendskap tussen die leerlinge Isabel Dyson (Kathy-lo Ross) en Thami Mbikwana (Rapulana Seiphemo) watdanterwille van die struggle uitmekaarbreek. En vandag isditironies,want dis nie meer so duidelik sigbaar hoekom Tharni dit nodig vindomsy skoolopleiding te staak en die land te verlaat nie, John Kani is 'nforrnidabele,iewatouderwetse onderwyser met outontsre grilleen al, wat soos 'n kind bly word wanneer "sykinders" sukses behaal.

Miskien moetdie dramaturg 'npaar van sy moraliserende toesprake inkort. Enweereensis ek getref deurdie twee "skoolkinders" sespel: die jeugdige woede en frustrasie vanRoss endie subtiele veranderingvanoutoriteitshorigeleerling totuitdagenderebelbySeiphemo.Dieeenvoudige dekor deur Susan Hilferty en Fugard se ingetoe regie dra grootliks bytotdie sukses van hierdie heropvoering,

NerinaFerreira se lekker loslit-vertaling van Ibsen semeeras100 jaar-oue stukplaasdit rnidde-in 'n Suid-Afrikaanse (Afrikaanse)

Gruwelike' Vietnam- ..,\ home movie}

84CHARLIEMOPIC , Met Richard Brooks. Christopher Burgard, Nicholas Cascone Regie: Patrick Duncan,

ANDREAVINASSA

HOPELIK is "84 Cbarlie MoPlc" die laaste Vietnam-prent wat ons sal slen. (Waarskynlik nle). Dlt ls.seersekerllk die, spannendste een. '

, .Die reglsseur Patrick Duncan bevry die genre van enige romantlek, glans, aanlckllkheid, heldhaftlgheid of mltlese grootsbeid wat nog daaraan kleef. Oliver Stone lyk teenoor bornsoos 'n feetjie ult 'n Broadway musical.

"MoPlc" issoos'n slegte home movle., maar bet meer trefkrag asal die Vietnamflieks wat ons voorheen gesien bet.

Duncan se deel wasomdie banaliteit, die vervellgheld endie vreesaanjaende besonderbede van 'n bosoorlog onpartydlg en sender emoslonele manlpulerlng uit te beeld, En hy slaag.

"MoPlc" se aanslag Isso Intlem dat 'n mens deurgaans diegevoel van 'n voyeur kry ...die dialoog isnle deur 'n draalboekskrywer goedgekeur nleen bale daarvan verstaan jy nle eens nie.

Daar Isgeen taalversorglng nle, Daar Is geen sensurering nle.Die Vietnam-jargon, die grapples endie subkultuur van oorlewlng Is verallnslggewend. Dinge soos: "Sarge, my shit's goneall flaky" dul aan presles boe bang 'n soldaat Is.

En "I'm so short you have to diga hole to kick myass"...hulle weergawe van "min dae",

" Die effektlwlteit van dleprent - dlt maak jou so gespanne dat jy naderhand naar en duiselig word -Is te danke aan Duncan se tegnlek.

Hy gebrulk 'n "hand held"-kamera en 'n mens word regstreeks getrakteer op wat 'n oorlogkameraman op 'n recce deur die lenssousien.

Eina!

werklikheid wat vir menigestedeling rniskien verby is, maar opdie platte land totbaie onlangs, rniskien vandag nog, kopsere veroorsaak.

Dit gaan oor 'nbekrompe dorninee (Paul Malberbe)wat sy sieningvanwatregen verkeerd isso in sy kudde sekele afdruk dat niernand meer wil se wat by/sy rerig voel of dinknie.

Tot daardie een aand voor die inwyding van dieweeshuis, vemoem na dieoorlede kamerheer Alving,'nvooraanstaandelidvandie gemeenskap, Sy weduwee, Helene Alving (Antoinette Kellerman) laat die spoke van die verlede uitdie klerekaste en agter die gordyne te voorskyn kom. Kamerheer Alving wasgladnieso voorbeeldig soos almal gedink bet nie, die diensmeisie issy buite-egtelike kind.Syseun het sy geslagsiekte geerf ensy vrou het'n verhouding probeer aankoop metdie einste dorninee wat so hoogheilig optree, Hierword gewys boelewensopleuensgebou word, hoe huigelary hoogty vier en hoelewens daardeur verwoes word. Marthinus Basson het heel bedeesd regie gevoer binne die"realistiese" dekor van Birrie Ie Roux. Die sterkste persoonlikheid opdie verhoog van begintot einde is Antoinette Kellermann, 'n toonbeeld van selfbeheersing watselfshaar emosionele uitbarsting teendieeinde kan beperk tot 'npaar droe snikke. Teenoor haar kom Paul Ma1herbese dominee effens bleek voor:dis byvoorbeeldnie heelternal verstaanbaar hoekom

hyso 'n gesag insy gemeenskap hetnie.Opdie vehoog bet Antoinette Kellerman baie meer gesag. Kostelik is Louw Verwey se emosionele afperser, Engstrand. Met snaakse trekkings rondom sy mondhoeke en'n sagte huilerige, maar nogtans hoorbare stem, smeer byso baie heuning rondom die dorninee se baard dat die skaars meer sy mond kan oopmaak van aldie klewerigheid.

Gustav Geldenhuys serolas Osvald Alving steleiseaanborn wat bylanklaasmoesbaasraak, enby doen dit uitstekend, veralop plekke waar hy maklik melodramaties oorboord soukon gegaan het. Isabelle Mostert indierol van Regine Engstrand (wie se voomaam terloops op drie verskillende maniere uitgespreek word) bly taarnlik opdie agtergrond, maar dis hoofsaaklik die teks. se skuld. Hier sou ek 'n bietjie meer waagmoed van die regisseur verwelkom betomteverduidelikhoekomOsvald so behep raak met die meisie.

Dis verblydend om na 'nlangtyd weer 'n Afrikaanse vertaling van Europese "klassieke" werk in die Kaapopdie verhoog te sien, en moontlik magdit bydra tot'n verdieping indie debat tussen "Eurosentriste" en dievoorstanders van "people's culture".

Dis in elk gevaldie moeite werd om hierdie opvoering byte woon, ongeag aan watter kant jy staan, al isdit net om nuwe argumente vir jou kant se standpunt te kry.

In Skielselin Kaapstad

LOUISDEVILLIERS

EEN van die genotvolste musikale ervarings was 'n optrede van AntoinetteButler endie Skietsels vroeervanjaar, Skietsel is'n atkorting vir "oorskietsels", maar die musiek wat bulle maak, bewys weer eens dat oorskietsels dalk die lekkerste gereg is.

Antoinette Butler en die Skietsels se musiek is regte "nuwe Suid-Afrikaanse musiek" -indie bestebetekenis van diewoord, v66r FW dit 'verdag begin maak het. "·::'.}ohrmy Clegg,soveel aswateksy musiek waardeer, het'n "wit Zoeloe" geword enPaul Simon, hoe suksesvol ditookal was, betwit lirieke met swart musiek gekombineer.

Die Skietsel het dit daarenteen reggekry om 'n totaal nuwe klank te skep wat'n harmonieuse nuwe geheel skep uit die wit/Europese enswart kulturele invloede.

Diegroep bet onlangs probeer om in Johannesburg 'nopname te maak, maar hulle kon niemand kry om ditop hulle voorwaardes te doennie. Ekhoop hulle kry dittogreg. Ditsal jammer weesasdie happening toegelaat word om te verskiet.

Butler het onlangs "AOne Skietsel Show" sonder die band aangebied, Dieshow behels 'n kombinasie van kabaret entoneel.

Die program bestaan uit sketse wat putuit Butler se liefde vir ons bittersoet land en haar eie ervaringe, Dis vol deernis, maar lewer ook skerp sosiale kritiek.

'Ripou» Centre Ripoux' is die kwintessensiele Eranse komedie, Meegevoel en humor word nooit geskei nie. Dis 'n 'cop movie' oortwee korrupte Paryse polisiemanne gespeel deur almal se gunsteling oom, Phillippe Noiret (bo), en Thierry Lhermitte, Julie sal miskien die prent 'Ripoux' onthou, ook met die tuiee. Die regisseur, Claude Zidi, het hom so geniet met hierdie een, dat hy weer met Noiret en Lhermitte moes werk. Diejongste prent - dit is nie 'n opvolgprent nie, dit speel iewers in die middel van 'Ripoux' at - is die meer as bevredigende eindresultaat. Gaan kyk gerus

Sy vertel hoe sy baar verlustig het in die vars, groen gras en fynbos van Rondebosch Cornmon en terwyl sy onderstebo opkykna die blou lug,oorval word deur twee "manne in blou' wat haar gedrag verdag vind, "Deursoek haar vir dagga, sersant!" Sy vertel dat sy'n Karoo-meisie is en doen 'n pragtige skets van 'n bloukop-koggelmander en 'n plattelandse meisie wat indie groot stad moet konformeer metdie sosiale norme van hoehakskoene, grimering en Engels-praat. ("Now I can't remember, does one speak English or doyou talk English?") Dit alles metdie minimum van begeleiding. Die tweede helfte van die program, getiteld "Wild Honey", beslaan 'ndansstuk van Southem Women watglo op Graharnstad groot sukses geniet het. Dit begin met loy Macnab semooi opera-agtige komposisie, terwyl vier skugter, versluierde Mediterreense dansers op die veIhoog verskyn. Later verskyn 'n meer selfversekerde en sensuele danser sonder 'n sluier. Naderhand begin die skugter dansers hulle inleef in die bevrydende, choreografie

release

proves .Masekela1s

prowess

Hugh Masekela's 'Home is ' Where the Music is' is brilliant, but has the music come home? SHAFAATHAHMAD KAHN believes not

A new dance craze has hit town. THANDEKA GQUBULE investigates

"Every movement means something," shouts the dance teacher atthe Federated Union of Black Artistsin Johannesburg, ''In ourmovements lie our physical and mental concerns".

But his unruly students don't share his enthusiasm for the movements and concepts. Occasionally they defiantly burst into dance -an unconventional new dance.

This dance isanew infection, an epidemic in thetownships of SouthAfrica.From JOOannesbwg to Cape Town toddlers, children, teenagers and young adults have caught thebug- Isintaliano or the "skybird".

They hoist arms in the air as if to imitate an eagle in flight. They then rhythmically gyrate their pelvises insexually suggestive movements. They shuffle their feetasinthe toyi-toyi. Then they bend over and rock their arched backs.

Often 'inthe heat of the night inone of Johannesburg's night clubs someone shouts "Lah1umlenze" -Zulu for "throw OUI your leg".

A few hundred legsfly permissively upintothe air. Then a minute later every oneonthe dance floorisbent over double, perspiring androcking.

Loved bythe young and dreaded bytheold, asa manifestatim ofadeviantyoungergeneration, Isintaliano isto Soweto and Gugulethu whatthe Lambada isto Brazil, Paris, Madrid orNew York.

But itisnotjusta dance, itisa cultural movement sporting its own hairstyles, music, fashions and social venues.

Already a polemic is raging astothe exact roots of thedance. Some saythedanceis derivedfromthe toyi-toyi which is accompanied by freedom songs. Those who hold this view also believe because the toyi-toyi issungat funerals, night vigils and other sorrowful occasions, aneed developed foradancefor times of pleasure. "The new South Africa, perhaps?" asks playwright and journalist Khaba Mklrlze.

There arethose who believe thedanceand particularly the bending movement derive from the wine-pickers of the Cape.

SOUTH AFRICAN exile Hugh Masekela isa legend inhis own timeinthe ghettoes butwhat he recorded eighteen years agoin London, simply won't whet the appetites of thefolkwho begin toget excited when the racy sound of 'sharpened marabi, 'mbaqanga and kwela reverberates in their community halls. Robyn II . k l :,. ' His "Home is Where the Music is", ,I-

the fledgling Johannesburg-based Sun Music

Company is presently marketing together with several other international oldies for Tusk Records, is for lovers of "pukka" jazz thathas been nurtured on another continent, namely America..

And it's delightfully mesmeric stuff - except thatthe closest it gets to home isthat, among others, the late Kippie Moeketsi ("Blues for Huey") and exile Caiphus Semenya (''Nomali'', "Moesha" and others) composed some of the tracks andthat alto-saxophonist Dudu Pukwana and drummer Makhaya Ntshoko accompanied Masekela on the album.

When the Johannesburg-based Jazz Foundation and exiled music professor inthe US,Hotep Idris Galeta, recently signalled that themusic of many ofour exiled musicians would needtobe showcased in concert hallsthathadyettobesetupin thecountry - when .they. eventually return, theywerenot sucking fanciful notions from their thumbs.

Masekela, forone, proves with this1972 album that his music could provide excellent concert hall material. The maestro proves too, thatasfar back as1972,hewasa jazz athlete capable of attaining olympic heights with his hom.

Much of this jazz giant's musical inspiration is known to have emanated from South Africa's sprawling townships but,inthis album, there is only one track ("Minawa") that has thesound most likelyto bellow froma black dormitory. '

For ardent international jazz buffs,however, Masekela's incredibly belated release in South Africa isa must for their collection.

is to Soweto what the Lambada is to Brazil

Others sayit heralds the return of Italian fashion tothe South African fashion scene: The return of pallazzo pants, suede shoes, floral Shirts and thin, turned-down belt worn as high fashion by township youths. This isthe reason the dance is called Isintaliano.

Out of fashion are the amaPantsula who once dominated the scene with their Florsheim and Crocketand Jones shoes.Accordingtothe dance students at Fuba the Mapantsula who danced as if their waists would snap, modelled themselves onbig money spending' American' gangsters.-Theyareold news.

They have gone outof fashion with the states ofemergency and shebeen culture, saythe children of ex-Sophiatown shebeenhabitues, Thestudents saythatthe drug dealers arid motor thieves of Soweto these days don pure linen shirts and' Italian shoes.

But Sinyaka Kunene, currently known for Zulurap music andafew ''bubble gum" hits, sayshe invented the craze. "You seeI began this wholething. No, amaPantsula have not become extinct, they have just grownup.I recognised thisnew trend and began to compose music for it.

"Iput young children of about four or fiveon thestageand they would dance this dance tomy 'music. The popularity ofmy music has gone hand in hand with the popularity of this new craze."

But before thisdance fashion, a dance considered even, more outrageous caused an outcryinthe black press. It wascalled Isitshwetla, Atthe height of theStateof Emergency youths would strip off their clothes and dance onthe rooftops. They also started taking off theirclothes atmusic festivals inthe

According toDebra James of the Social Anthropology Department atthe University of the Witwatersrand, who has conducted research into dancesand how they relateto socialcooditions, "dance isnot only anart form, but often a way ofexpressing views. Inthis sense it isnotunique from other artforms."

One of the reasons Isintaliano isso sexual could bethat men and women dance together, ' says James. Unlikerural dances where men dance inagroupand women dance in a seperate group. , p There isalso evidence that dances often arise to express responses to new conditions. Both music anddance changed after residents of Sophiatown weremoved from their homes to Orlando in the'50s. ' '

But noone can quite identify the conditions thathave generated Isintaliano,

According toa representative of the South African Musicians' Alliance: "It is. asa result television's influence thatthe young in urban areas have caught the fever." He says the dance, the haircuts, thenew dress styles have been popularised byTV2and TV3.

Before TV2 andTV3 youth in various areas had very localised subcultures and ways of dressing anddance.Due to the 'penetration of televisioninSouthAfrican youth culture, trends spread rapidly throughout the country, he says. Not only isthedance performed in the night clubs, but ithas revolutionised the toyi-toyi. The dance, according a Fuba student and , choreographer, has found its way back into mass meetings.

Instead of dancing the normal fierce toyitoyi stepsthe students add to it a number of Isintaliano's jazzy steps. ,

Nuwe galery, Buwe besem?

" indie.Kaap

DIE Freedom Now-tentoonstelling is'n debuut vir die nuwe Jacobs Liknaitzky-Galery (BoBuitengrachtstraat 93" Tamboerskloof), Sterk en nogal interessant. Die volle titel van die tentoonstelling is eintlik:The "Freedom Now" Namibian Independence Art Exhibition. In die eerste plek, 'n neteligheidjie: waarom nou "Namibian" as bra min van die werk verwys na Namibia ...ennog minder vandiekunstenaars inNamibia woon of gewortel is. Miskien eerder "Freedom Now" endit daar gelaat. Schluss, Dieparadoksewatdie debuutvir myinteressant maak, is min of meer die volgende: Die galery self ruik nogal sterk pa kapitaal. Kyle, geld is altyd 'n kwessieen besigheid ismosnoodwendig besigheid,

Maar die inhoud en orientering van werke in hierdie spesifieke versameling staan virmy nogal in sterk kontras metdie vertoon/ verkoopslokaal. Daarenteen moetekook se dat die uiteri verbruikersvriendelike ruimtes van die galery 'n baie aangename plek maak ommet 'n tikkie kuns en kultuur te ontspan. Die opening deur prof. Jakes Gerwel was beslis 'n noemenswaardige gebeurtenis. Disnie e1kedagdatGerwelsoiets doen nie,en gevolglik wasdiesosiale "mix" buitegewoon. ..akademici, beleggingsvalke, politici, retorici en dieou bekende openingsvlieewas alma1 daar, Stampvol, alles inag geneem, 'n sterk debuut, En as die tipe galery nou juis die tipe versameling virsy debuut kies, ontstaan die vraag mos onmiddellik of 'mens dalk hier met die een of ander beleidsverklaring te doen het, ofnie. ' Van diestygende markw8anie van"struggle"kuns is ons almal bewus. In welke mateisdit

werklik 'n sonde? Die tentoonstelling saltot31 " Augustus, dnur.: Maakmaar 'n draai.' Willie Bester se collages/skilderye alleen isdie moeite werd.

NotEvenTheTVopdie verkeerde stasie

AI sa mens nou wat, The Base is eenvoudig niedieregte plek vir die tipe ''band'' nie, endie ' flopisby die.mense niebydie bestuur of die orkesnie. Funky disco pop. Let's bop tillwe drop.Disdie mentaliteit. Enmense, disnoufeit, Ditwas of ek onder apartheid woon.Die gehoor in twee vyandige kampe verdeel: die disko-mense, en die nie-diskomense, Soosolie enwater. Disko aan, groepA opdie vloer. Disko af, een-twee plekke ruil, Groep Bop. Ekwou my klaarlag.

Maardie klank isgoeden Ian Hom (klankman vandieklub)het soos gewoonlik 'n goeie job gedoen.

Soosek verlede keer genoem het hou ek van Dave Masters sestyl,Dis dikwels egter weens dieaardvan hulle instrumentering moeilik om hom ordentlik te hoor, maarmet Ian se hulp was dit Vrydagaand niedie geval nie, Lietlik. Die' verlies van hulle een kitaarspeler het mynie vreeslik gepla nie.

Ooknie verlies van Carl Johnsonop tromme nie(byspeel nou kitaarvir Pure War). Die kitaar isnievervangnie, maar Karlse plek is ingeneem deurdievrou van een vandie lede. Vyf maande verwagtend en syhet'n lang, harde stel baie bekwaam oorleef. Dis waarom ekvan'Not Even theTVhou: hulle werk.

Metdie Dolly Rockerswas ek egterverveeld. 'n Reputasie het hulle miskien wel, maar , oorspronklikheid hethullemaar min. En tretkrag nogminder.

Netjiesgenoeg,is dit so 'nhalfmas vennenging vanSirnple Minds en allerhande ordinere Britse

invloede. Niksfokuspunte ;;;'niks persoonlikheid niks persoonliks nie, Nee wat RockTheEarth2• Jamieson Hall, Universiteit van Kaapstad

Melissa Prophet het my die naweek nogal .verbaas,Bydietweede Rock The Earth- konsert, Saterdagaand op kampus, het die redelik nuwe groep baiegoodgeklink. "

Die klein, klein sangeressie wat gewoonlik soveel hulp moontlik van die klankstelsel nodig het, het pragtig indie meng ingepas en vir die eerste maalhethullemy as iets bo die gewone ,getref. ,Weer eens 'n groep wat baie hard werk, endit wys. "

Sesmaandeterug was hulle maar swak. Haar stemmetjie waspapen redelik dikwels vals, dit kan mensnouniemeer sa nie.Hullewas volkome op hulle gemak, warm en baie professioneel. Benvandie hoogtepunte van 'n lekker aand, met feitlikaldie Kaapse groepe op dieselfde platform, nouweidie akoestieke nagmerrie van enige musikant (met daardie aaklige koepel wat so antwoord gee),maar darem een wat deur baie vemuftige klankversorging van Joe Gore getem is. Altesaam 'nwoelige naweek.

Steven Dietz seskokkerr:/e en omstrede stuk oor die opwelling van regse geweld regie: Terrence Shank met Michael Richard, Dale Cutts, Jacqui Singer, James Borthwick, Graham Hopkins, Shirley Johnston WINDYBROW, Jhb: 21 Aug -15Sep MOMENTUM, Staatsleater Pta: 20 - 29 SaL...-

Guy Butlerse DEMEAis by die Alexande,..Teater in Braamfontein te lien.Met GrahamHopkinsenLouis vanNiekerk.Tel: (Oil) 339346\.

Bydie Village

web. Tel:(011)402-7726.

Baxter-Teater, Mainstraat: Studio: Berkoff aeEAST. Tel:(021)685·7880. Opera: Dienaweekkandie Krulk.J eugmuslekfees gesien word.Tel:(021)21· 5470.

In die Arena is SPOKE tot I ,September.Met Antionette Kellermann enLouw Verwey. Tel:(021) 21-S470.

JOHANNESBURG

JamesDlU, CommissionerItraat:Diejol is weerIanmet verakeie jazz-groepe wat elke Woenadag, Vrydagen Saterdagaand optree, Tel: (Oil) 834·2351. PiccadillyBar, Highstraat, Brixton:Vanaand:Little Sister. Wocnsdag: Diamond Dogs.' Saterdag: Jack Hammer.Tel:(011)7266019. Roxy RhythmBar, Melville: Maandag:Wiredtothe Floor, Dinsdag: LittleSister.

Woensdag: PJ Powera. Donderdag: MikeFaureand SteamMachine,Vrydag:Fat City. Satcrdag: Diamond Dogs.Tel:(011)726-6019. WarehDuse. Markleater, Newtown:Conversations metBameyRachabaneen BruceCassidy.Tot15 September. Rumours, Rockeystraat: Woensdag:LouisLevy, Donderdag: StanJones(klavier)en Art Kelly(bas). Hul,le tree ookSondacsaammet GilAnderson(tromme)op. Radium Beer Hall, Louis

Bothalaan:Sondae:TheFat SoundBigBand tree hier op. Belomuit tc vind watter Sondac:(0 II) 728-3866. Kipples, Mark-Teater, Newtown:Township-jazzse voorstedeliketuiste, (foe op"" Maandae,dieresvandie ,;1, weekoopvansewe-uur - en nawekevan vyf-uur• tot laat.), The Junction, h/v Bre!!· en' J Claimstraat:"Ouer"rocken Jl. newwavemet'naparte ver- b. trek vir"live" groepe,'n dak- " tuinen video- en pool-. kamer.Welkome vandiedisko-twakopander' plekke, Chris Prioris soms '.. Saterdagaandedieplatejoggie,Vir"denkende"jollers. "i G LateNiteDuke's, Melville: Laatnag-alternatief vir,. middel-stedelinge. Oopvan vyfuursmiddagstot baie laat -, s aansen Saterdae vir middagete, Etes word llCwe.\\ dae vandie week totlaataand rbedien. ".', ClubManzattan, Moletsane, " Soweto: Ho!!r-inkomste-';' groepdisko.Oopvan II nm, MaandacenDinsdaeis toeganggratis.Tweegratis biere op aandewanneer toegang gevraword.Aile soorte musiek, Blues, Marshallstraat 165: Wesensvandienoordelike voorstede(ouderdomtussen ". 25 en35) se uithangplek. Disko-musiek, flitsende .'e Ii gte, spieeJs, mensemet '1\ grimering...daai soort van ding.

KAAPSTAD

met Barney Raehabane en Bruce Cassidy han by die Markteater se Warehouse tot 15 September gesien word. Hulle begin Maandag.

Base: Sondagis Jm Denn, Tel:(021) 23-3667 vir inligtingoorwatindie week daar aangaan, La Med, Victoriastraat, Clifton: Jeff Weineren c.)' Mainstream elke Saterdag van2tot6nm. ,v

JOHANNESBURG ;;

The Hunt For RedOdaber

Super Action andSuspense(Al SeanConnery,AlecBaldwin DAilY:10,00,2.15,5.15,8,00,10,30

RomanticComedy(2-14) Richard Gare, Julia Roberts DAilY:930, 12.00,230,5,15,7.45,10,15 Revenge Adult Romantic Thriller (2-18)

Standard Bank Sentrum-Galery: DieJongKunstenaar-", wennersBonnieNtshalintshalien Fee Halsted-Berning stalhier uit, Tot 25 Augustus. us Art International, Rosebank:Uitstallingvan else en kunswerkedeur verskeie kunstenaars, Tot eindeAugustus, East Urquhart.galer], Melville: Uitstallingvanblommeskilderye deur Sharland East-Urquhart, Tel(011)726-6677. Kim Sads-galery, Yeoville:Uitstallingvanwerkdeur kunstcnaars vanNamibia,GazankukuenZimbabwe.Opdie laasteSondagvanelkemaandhoudiegalery'noopdag wanncerdiepubliekdiegeleentheidkry om kunstenaarsin aksiete sien.Mandjiemaak-demonstrasiesensoaan.Tel:(0 II) 648-6107.

Theresa Jo se Workshop, Bizarre-sentrum,Yeoville: Handgemaaktc juwelierswareen'nverskeidenheidvan else deurTheresaNaude.

'African Magic: Inheemsehandwerkenkunsartikels. Ongewoonen outentiek. Rockeystraat20,Bellevue, Johannesburg. en Milkwoodsentrum 9a,-PlettenbeigbaiU: Zona. Na'iewe en.appliek;inheemsehandwerken kuns.Grantlaan64,Norwood,Johannesburg,Uistalling <leur SamsonMudzunga.

Suid·Afrlkaanse Nasionale lcunsmuseum: DieJapanese Kleurhoutsnee. Tot7September. Donpslraat.galery, Stellenbosch:UitstallingdeurJohan Smith.Tot 25 Augustus. tel: (02231)72256. Baxt,r-Galery: Algemenegalery-uitstalling. Art Scene, Seepunt:Gemengdegalery-uitstalling. Chellea-galery, Waterloo-weg 51,Wynberg:Uitstallingdeur verskeie plaaslikekunstenaars.

Gall,,, 709, Adderleystraat:Uilstallinggetiteld Contemporary TrendsII. Galeryveraameling watbeeldhouwerkeenskilderye deurplaaslikeenintemasionalekunstcnaarsinsluit.onder andere: Judith Mason-Attwood, PhilippaHobbsen Andre Naude.

Kurulcamer, Bergstraat14:Suid-Mrikaanse kunstenaara soos Piemeef,MaudSumner, Maggie Laubser,Irma Stem, Preller, Welz,KibeI,CaldecottenBoonzaaier. Gall,,., InternatiolUll, St Aigemene uitstalIing.

PlETERMARITZBURG

New Tathani.gale,.,: Uitstallingsdeur Iacksonmungwaneen diePeople's Park-ui!Stalling,

meerminwatgraag'nmens witword.Wennervantwee Academy-toekennings.

••••• voorlreflik Slerk tltInbe¥eel ···Slengerus So-so c, .; .Ve,,",0;}1 nugler is ,..... •• 0 IllE

Prenle SOTllkr BACK T nie FUTURE III - Wonder waarheenishulle die keer,

••••• 1 JESUS OF SlevenSpielberg hetseker'n MONTREAL :n. .: plek gekry, MetMichaelJ. Mengelmaes van realiteit en ., Fox,ChristopherLloyd em ilIusic deur regisseurDeny's.. ' Mary SteenburgenArchand. 010 uitstekend

••••• SEX, UES AND" VIDEOTAPE Andie, McDowell speeldierolvan 'n ongelukkige huisvrouen James Spader speel'n SOOft hippiemet seksuele probleme indiewonderlike fliek wat'nPalmD'Orbydie Cannes-filmfees ingepalm' het.·

RIPOUX CONTRE

RIl'OUX - Dievervolgop diesuksesvolle 'fliekRipoux (The Cop) oor twee manswat 'geframe' word. MetPhiIlipe Noiret, ThierryLhennitteen Guy Marchand.

•••• PRE1TY WOMAN

Richard Gereis'n sakeman, kompleet metgrys 'saidies', watperongelukop'n prostituut verlief raak.Julia Roberts (van Steel Magnolias-faam) isdie vriendelike prostituut, 'n Lokeureffer.

•••• TEENAGE MUTANT

NINJA TURTLES - Die. fliek oorvierbaiedapper skilpaaie,'n pragtige «joemalis genaamdAprilen , dieboefShredderishieren'n treffer,

"'MOUNTAINSOFTHE MOON· Diewareverbaal van twee mansenhulle soektog nadieoorsprong van dieNyl.Met Patrick Bergen enlainGlen.

••• THE HUNT FOR RED

OCTOBER - SeanConnery in sy nuutse spioenasiefliek. OokmetAlecBaldwin.

••• QUEENOF HEARTS'nSeunonthou sy- jeugjare, .verander syfamilieselewe tydens eenaandse kaartspeel enverlangnadie cuppuchino-masjien, Met Anita Zagaria,JosephLong enIanHawkes.

••• FANTASIA -Die 50ste· herdenking vanWaltDisney se fantasie-film metLeopold Stokowski endie Philadelphia-orkes.

••. 1 LOVE YOU TO - DEATH - KevinKlineisdie een watvirsylewemoetveg in diekomedie.Ookmet Tracey.Ullman, William HurtenRiverPhoenix.

THAT SUMMER OF WHITE ROSES - 'n Man----probeer Wys dat hynog 'n ·manis,disoorlog,'nmooi vrouraakophomverliefen op'nstadiumisdaar baie -spanning. Gebaseerop 'n--verbaal.MetTomConti en SusanGeorge;

•• MADAME

SOUSA TZKA Shirley MacLaine speeldiehoofrol enditallcenregverdig''n kuiertjie by diefliek.

•• ERIK, THE VIKINGJohnCleeseis .erug in hierdie baiesnaaksefliekoor 'n sensitiewe Wiking(Tim Robbins) watsocknadie antwoord opdiegrootvraag: waaroor gaanditeintliknou ·alles•. Daaris natuurlik vrouensbydie saak betrokke. OokmetMickey Rooney.

THE LITTLE MERMAID Anderson 'sc verhaaloor'n

VryDag!'17 Augustus1990

i 'j

•• DELINQUENTS - Kylie Minoquein'nflickoortwee tienerswatniehullemind kanopmaakofhullewilof nie wi!nie,endisal.Charlie. Schlatterisdietienerseun watdieprobleem deel,

Kaapstad

"/ • USTEN TO ME· Iemand luister nie viriemandniein diedramaoor drie vriende met probleme. MetKirk Cameron,Jami GertzenTim Quill. .• BAD INFLUENCE - Rob .,Loweprobeerbaiehardom dieslegteinvloedtewees maarditwerk nie, James Spader isdie een wat befnvloedword.

• STELLA - BetteMidleris 'n rna wat'ndogteraileen grootmaak ensukkelom haar af testaan toe dittydis. OokmetMarshaMason•

MAAN-YRY: 1.45,4.30, 5.45.9.30nm

SATEROAG: 10.30 vm. 1.45. 4.30,6.45In 9.30nm SEANCONNERY. ALEC BALDWIN THE HUNT FOR RED OCTOBER

GELAAI METSPANNING!! Almal.

MAAN·YRY: 2.00,UO. U5. 9.00nm SATERDAG: 11.00 vm. 2.00. 4.30.6.45.n 9.00nm

BOBHOSKINS•• DENZIL WASHINGTON HEART CONDITION

YOLWASSEAKSIE - POLISIEKOMEDIE 2-18

YRYDAG: 2.00. 4.15, 8.30, 8.45nm

'nToneei uit 'Jesus of Montreal'

LABIA - Oranjestraat 68: '

Vandag: Die volgende flieks Wis hier. Tyewasnie beskikbaar nie.One Deadly Summer, My Sweet Little Village, Chouansl,Salaam Bombay, Eata Bowl ofTeaenLa Lectrice. Tel: (021) 24-5927.

SA 'NAS/ONALE

TV1

6,00 Goeie More SA 2.30RagstoRiches 3.30TheRacoons 4.00BibleStory 4.05 Santa Barbara 4.30Peanuts 5,00Grapevine 5.15FastForward 5.45News 6.00TopSport 7.00The Dirty Dozen 8.00Nuus

8.45PoliceFile

9.00 More is'nlangdag-kyk onderhoogtepunte 10.35'nAandvangoue oomblikke 11.200ordenking

KUNSMUSEUM Goewermentslaan, Tuine:

Dinsdag: TheLong Search (deeI9) enThe Landofthe Disappearing Buddha. Donderdag: TheLong Search (deel 10)en Zulu Zion. Tel: (021) 45-1628.

_JOHANNESBURG MINICINE

8.35LALaw 9.30TheOdessaFile-kyk onderhoogtepunte 11.40 All-star Swing Festival -kyk onder hoogtepunte 12.35Epilogue

TV2

11.00 Educational Rendezvous 3.10TopSport 6.30Epilogue .6.45News 7.00Verske idenhe idsprogram 8.00Top 20

TV3 11.00 Educational Rendezvous 3.00TopSport 6.27Epilogue 6.30Nuus 6.45Indepthprogramme 7.00 Verskeidenheidsprogram 8.00Top20

Pretorlastraat ,49, Hillbrow:

Vrydag, Saterdag en Sondag: Die600WattMusiek Filmfees: Woodstock,Led Zeppelin seTheSong Remains -te Same, Tommy, Pink Floyd, The Blues Brothers asookMonty Python andthe Holy Grail.

Tel: (011) 642-8915.

7.21Unqambothi 7.50Masekhane

TV3

12.00TopSport 5.57Terasse 6.30News

6.45Indepthprogramme

7.01 ImahlasediaTumelo

7.50HoLlaNoto 8.40LaReng

TV4

10.00Impressions 12.00TopSport

9.04ThePhiladelphiaStorykykonder hoogtepunte 11.00MuzikalaCarte 11.28TopSport

M-,NET

7.00Indieseprogramme 10.30Portugeseprogramme Intekenare

1.30SylvanianFamilies

2.00MacandMutley

9.03FamilyTies

9.30 Wiseguy

10.27UnsolvedMysteries 11.20Rock'nRollPalace M·Net en AA Lewens Be Rolprentfees

M·NET

10.30Bustin'Loose 12.00Newsnight

3.00HalloSpencer

3.25TheSmurfs

3.50Diplodo

4.15InspectorGadget

4.40Heathcliff

5.10TeenageMutantHero Turtles ' 5.35Spartakus and theSun OopTyd

6.00Loving

6.30PerfectStrangers Intekenare

7.00WarningSign 8.4060Minutes

9.00JustBetweenFriendskykonderhoogtepunte 10.50SaturdayNight 11.00Saigon

4.46DealingwithDogs 5.58Centurions 6.27Epilogue 6.30Indepthprogramme 7.31Tydskrifprogram

TV3

4.13 Featherfoot Farm 4.25Countries 4.45DealingwithDogs 5.58 Thakaneng 6.27Epilogue 6.30News 7.00Indepthprogramme 7.31Musiek

TV4

5.00Capitol 5.30TheBoldandthe Beautiful 9.04SavageIsland 10.47MyTwoDads 11.13Paradise

M-NET

4.05SantaBarbara 4.30GrowingPains 5.00Innovations 5.l5ZAPMAG 5.45News 6.00Antenna 7.00SpaceExperience 7.30Three'saCrowd 8.00Nuus 9.05DieGuldenburgs 10.00AlfredHitchcock bied aan... 10.30 Feite enfabeIs 11.00Oordenking

4.13FeatherfootFarm 4.25 Training and development 5.58Jeugdrama 6.27Epilogue 6.30Indepthprogramme 7.00News 7.26Bathathe

5.57Dramareeks

6.27Epilogue 6.30News 7.00Indepthprogramme 7.16Imalini

8.01VideoJuke Box 8.45News

TV4

5.00TopSport 9.04FX:MurderbyIllusion 11.00Elvis:Alohafrom Hawaii 12.04MASH

TV4 6.02MrBelvedere 9.03Kupid 9.51Benson 10.18OurHouse I1.10HorrorTrilogy 11.35TopSport

7.00K-TV I1.00Oliver'sStory 12.30TheTownBully 2.00Motorsport 3.30MudandGlory 4.00Sokker OopTyd 6.00Diamonds Intekenare 7.00CliffRichard: The' Event 9.00The Best Little WhorehouseinTexas kyk onderhoogtepunte 11.00Boks 12.00TheJeweloftheNile 1.35 DrNo

4.40TheFlintstoneKids

5.00Hot Hits OopTyd 6.00Loving

6.30Sport Intekenare

7.00OneMoreChance

8.3060Minutes 9.00The Shootist 10.4060Minutes 11.00Monsignor 1:00Bustin'Loose

TV1

5.570ggendboodskap , 6.00OpvoedkundigeTV

6.30Agriforum

7.00Goeie More SA 9.00OpvoedkundigeTV 11.00Oskapades 11.10DieRobinsons 11.35Oorlewing 12.00TopSport 6.00Nuus

6.15Kompas

6.20 Boeremusiekkompetisie ' 7.00Diewaaghals 8.00News

2.30Superbook 3.00NewsatEleven 4.30TroopingtheColour OopTyd 6.00BeautyandtheBeast Intekenare

7.00CarteBlanche 8.00WildWorldofAnimals

8.30HopeandGlory-kyk onderhoogtepunte 10.25Tennis

TV1

6.00Goeie More SA

2.30Teleschool

4.05SantaBarbara 4.30JusttheTenofUs

5.00Innovations

TV1

6.00Goeie More SA 2.30Teleskool

3.30Oscar

3.45WielieWalie

4:00Rusteloscjare

TV1

• 1.00TopSport 5.57MetrosoftheWorld 6.30Indepthprogramme 7.45Nuus 7.01Imibono ,\!, SONDAG :>,19 j:

12.30MusicandtheSpoken Word J.()O TaoTao I.30ZET! 1.40TheGummiBears 2.05WaltDisney-flick -2.50DieWaltons 3.45Collage 4.45Beyond2000 5.45Beyond2000 , 6.05LifeStyle 6.35ThyKingdomCome , 7JXJ 50/50 8.00Nuus 9.00National Orchestra Camerata 9.30HomTrio,Op40 (Brahms) 10.00BenvenutoRiccardo 10.55The Miraculous Mandarin • M-NET; 10.30Saigon 12.1060Minutes 3.00HalloSpencer 3.30TheSmurfs 3.50Robocop 4.15InspectorGadget

• , VryDag!17Augustus1990

5.15Bionic Six 5.45News

6.00Antenna

7.00MajorDad 7.30Origins 8.00Nuus

9.00TopSpoit 10.00StEligius 10.50Oordenking 11.00TopSport

TV2

4.13 Opvoedkundige programme 4.25Disneyland 5.58HelloKitty's 6.27Epilogue 6.30Indepthprogramme

7.00News 7.31PoliceFile 8.00Velaphi 8.30Ziyaduma

TV3

4.13 Opvoedkundige programme 4.25Disneyland 5.58Dikolong .6.27Epilogue 6.30News , 7.00Indepthprogramme 7.31PoliceFile 8.00After8 8.30SedibaSaMoya M-NET

TV2

TV4

5.00Capitol

5.30TheBoldandthe Beautiful

5.00Asdieeeudraai

5.15Slimjannc 5.45Nuus

6.00Kompas

6.05Antennc

7.00Noodeenheid,Groote Schuur

7.30Orkneysnorknie

8.00News

9.00Dallas

10.00TheGoldenGirls

10.30NoJacketRequired 11.00TopSport 12.00EveningPrayer

TV2

4.13FeatherfootFarm 4.25Countries

'10.30Monsignor 12.0060Minutes 3.00HalloSpencer, 3.25TheSmurfs 3.50Diplodo 4.15InspectorGadget 4.40Heathcliff 5.10TeenageMuntantHero Turtles 5.35Slimer OopTyd 6.00Loving 6.30TheHoganFamily Intekenarc 7.00TheBlackStallion 9.00TheTwilightZone "-9.30 Hitchhiker 10.00 Supersport 11.00DirtyHarry

TV1 6.00Goeie More SA 2.30Teleschool 3.30TheAdventuresof TeddyRuxpin 4.00BibleStory

5.58GIJoc 6.27Epilogue 6.30News 7.00Indepthprogramme 7.26Crossbow

TV4 5.00Capitol 5.30TheBoldandthe Beautiful 9.04Something'sOutThere 9.58NightCourt 10.56Misdaad

M-NET

10.30TheGoldenChild 12.0560Minutes 3.00HalloSpencer 3.25TheSmurfs 3.50Diplodo 4.15InspectorGadget 4.40Heathcliff 5.10TeenageMutantHero Turtles 5.35CampCandy OopTyd

More is 'n lang dag ... ,

BurtReynoldswyssybakkiesdieweekopM-NetindiemusiekprentTHEBEST LrITLE WHOREHOUSE INTEXAS saammetDolly Partonvoordatsy alhaarkilogrammevetverloor het.Hyis'naantrcklikesheriffensydieeienaresvan'nberugtebordeel,Die f1iek wys Saterdagaand. Die uitstekende fliekHOPEAND GWRY wysSondagaandopM-Netenbeclddielewevan 'ngewoncLondonsegesintydensdie"Blitz"vandieTweedeWereldoorloguitsoosgesiendeur 'njongseun(SebastianRice-Edwards).OokmetSarahMilesenDavidHayman., Tweevroueraakbevriend,onbewusdathulledieselfdemandeel-dieeenissyvroudieander syminnarcs-inJUST BETWEEN FRIENDSwatMaandagaandopM-Net wYs. Ecrs nadathy doodis,bescfhullediewaarheid.MetTedDanson,MaryTylerMooreenChristineLahti. THEOTHERSIDEOFMIDNIGHTis'nromantiesedramagegrondopdieromandeurSidney Sheldon.Dievrouvan'nrykmanontmoethaargeweseliefdeenoortuighomomsyvroute vermoor,Iemandbesluittoeomwraakteneem,MetMarie-FrancePisoer,RafVallone,John BeckenSusanSarandon.DiefliekwysWoensdagaandopM-Net. DeonOppermanseenkeldrama MoRE IS'NLANGDAGwysvanaandopTVI.Diedrama speelhomin'nwecrmagtentin"dieoperasionelegebied"afenbeeldvyfdienspligtigesuitwat dieaandprobecromkryvoordieligteafgeskakelword.MetAlbertMaritz,ArnoldVosloo, DavidButler,FransKalpenJeremyMansfield. JonVoightenMaximilianSchellkanSaterdagaandindiefliekTHEODESSAFILEopTVI gesienword.'nBejaardeJoodsemanpleegselfmoordenlaat'ndagbocknawatin'n jocmalis sehandebeland,DieinhouddaarvanvertclvandiegruweldadeenmoordegepleegdeurdieSS kapteinEduardRoschmann.OokmetMariaSchell.. NetnadieflickkanALL-STARSWINGFBSTIVAL,'nprogramwatEllaFitzgerald,Count Basieen Duke Ellingtoninsluit,gesicnword.Daarwordveralopjam-sessieswatbyNewYork seLincoln-Sentrumplaasgevindhet,gefokus. THE PHILADELPHIA STORYmetCaryGrantenKatherineHepburnwysSondagaandop TV4.'nJongmcisiebevindhaarselfvir'ntweedekeervoordiekansclensakeraakwarmtoe haargeweseman skidik bydieseremonie,vergeseldeur'ngroep opdaag.