ANNE TERESA DE KEERSMAEKER, MESKEREM MEES, JEAN-MARIE AERTS, CARLOS GARBIN / ROSAS — EXIT ABOVE
after the tempest / d’après la tempête / naar de storm Interview met Anne Teresa De Keersmaeker, Meskerem Mees en Jean-Marie Aerts door dramaturg Wannes Gyselinck op 9 januari 2023 in opdracht van Concertgebouw Brugge. In deze voorstelling keert Anne Teresa De Keersmaeker terug naar de primaire vorm van menselijke beweging – wandelen – en naar de oorsprong van de Westerse popmuziek: de blues. Muzikaal wordt ze geflankeerd door singer-songwriter Meskerem Mees (1999) en producer-gitarist Jean-Marie Aerts (1951-2024). Anne Teresa De Keersmaeker: ‘Ik heb de laatste jaren heel veel met klassieke muziek gewerkt, met Bach natuurlijk, met muziek van de veertiende eeuw tot de hedendaagse muziek van Grisey en Reich. Muziek is altijd mijn eerste partner geweest, mijn leermeester ook. Tegelijk ben ik ook op regelmatige tijdstippen een relatie met popmuziek aangegaan. Popmuziek blijft voor mensen toch in essentie dansmuziek. Popmuziek omvat bovendien heel veel elementen die mij interesseren: er is de puls die doet dansen, de melodie en het lyrische, er is tekst, iemand spreekt je aan. Laatst was ik mijn verzameling lp’s aan het opruimen en vond ik een zwarte vinylplaat waar een handgeschreven briefje uitviel dat ik nooit had gelezen, getekend: Jean-Marie Aerts. Met de vraag: wil je hier eens naar luisteren? Interesseert deze muziek jou? Dat was in 1996. Ik ben mijn carrière begonnen in 1982, we luisterden toen naar muziek van Talking Heads en TC Matic. Dat is de muziek waarop we in Brussel gingen dansen na het werk, wat ook dansen was, en toch is het anders. Op dat briefje stond enkel een nummer van een vaste lijn, en een faxnummer. Dus heb ik gebeld, en Jean-Marie nam op. Jean-Marie Aerts: Dat was wel even schrikken, ik had dat telefoontje niet verwacht. De Keersmaeker: We zijn beginnen praten, over blues, over Robert Johnson, John Lee Hooker, Muddy Waters. Ik wist al snel dat ik ook een stem wilde, popmuziek is storytelling, ik wilde een verhaal vertellen. Maar het moest een vrouwenstem zijn. Ik had YouTube-filmpjes van Meskerem Mees gezien en dacht: ja, dat is echt, dat is authentiek. Dus vroeg ik op een gegeven moment bij Jean-Marie of hij Meskerem Mees kende. Ja, zei hij, je hebt gelijk, met haar wil ik werken. Aerts: Meskerem steekt er bovenuit. Er zijn veel nieuwe goeie vrouwenstemmen op dit moment, maar Meskerem heeft iets bijzonders. Meskerem Mees: Dankuwel. Aerts: Ik herinner me een filmpje waarin Meskerem een concert gaf terwijl Pete Doherty vanuit de coulissen toekeek. Je zag dat hij zwaar onder de indruk was. Mees: Hij was ook zwaar onder invloed toen. (lacht) De Keersmaeker: We zijn best snel met ons drieën in de studio van Jean-Marie beginnen werken, vertrekkend vanuit de blues, maar
even goed rond beats en bpm’s (beats-per-minute). We ontwikkelden een structuur waarin we de verschillende tempo’s al verdeelden. Vrij snel grepen we naar Shakespeare, om lyrics te hebben. Geen evidente combinatie, maar het werkte. (tegen Meskerem) Wat dacht jij eigen toen ik jou belde? Mees: Ik was superblij. Vooral toen ik hoorde dat het over blues ging. Ik ben opgegroeid met de muziek van mijn vader: Leadbelly, Mississippi John hurt, Robert Johnson. Ik kende jullie werk niet goed, maar ik was al snel heel erg onder de indruk. De Keersmaeker: Eigenlijk gingen Meskerem en Jean-Marie samen een soort soundtrack maken, alles opgenomen. Mees: Maar ik wilde graag meedansen. De Keersmaeker: Waarom eigenlijk? Mees: Ik heb nu twee jaar kunnen touren met mijn eigen project, altijd met hetzelfde materiaal. Dat was heel fijn, ik ben enorm dankbaar. Maar om nieuwe muziek te kunnen maken moet je afstand kunnen nemen van het materiaal dat er al is, dat lukt niet als je blijft touren. Ik miste een uitdaging – ik weet dat het klinkt als een luxeprobleem. Maar dit – zingen en dansen in een Rosas-voorstelling – is helemaal wat ik nu nodig heb: iets wat ik nog nooit heb gedaan, wat ik wellicht nog niet kan, al wil ik er de volle honderd procent voor gaan. De Keersmaeker: Meskerem wordt live bijgestaan door Carlos Garbin, ex-Rosas danser en bluesgitarist. Minimale blues – gitaar en stem – spelen we uit tegen de sterk dance-georiënteerde backing tracks. Dat spanningsveld is denk ik ook typisch voor de geschiedenis van de popmuziek, die de geschiedenis is van het opnemen van muziek, maar altijd met het verlangen naar aanwezigheid, naar presence, naar hoe muziek klinkt als je het live zou meemaken. We hebben net onze eerste dag achter de rug met alle dansers. Hoe voelde dat Meskerem? Mees: Nu vooral heel pijnlijk (lacht), ik heb letterlijk overal pijn. Maar ik vind het heerlijk: de discipline, het opwarmen, dan uren dansen, enkel dit moeten doen. Ik voel nu aan alles: ik heb niet het lichaam van een getrainde danser, maar de komende maanden wil ik daar naar toe werken: dat ik twee uur geconcentreerd kan dansen zonder bezig te hoeven zijn met armen of benen die pijn doen. Tegelijk vind ik het ook ontzettend inspirerend om zo uit mijn comfortzone te zijn. Al voel ik toch ook: de relatie tussen dansen en muziek is erg intiem, het zijn twee manieren om met heel gelijkaardige impulsen om te gaan. Het verschil is wellicht dat dansen je helemaal op je lichaam terug werpt, of in elk geval: je uit je hoofd haalt. Dat is heerlijk. Jean-Marie, hoe kwam Robert Johnson en de blues op het pad van een jongen uit Zeebrugge? Aerts: In Zeebrugge was Engeland toen heel dichtbij. Gewoon de boot op, en enkele uren later stond je in een platenzaak in Londen door de
DANS DO 7 & VR 8 NOV 20:00 30CC/SCHOUWBURG 90’ ——— HET IS VERBODEN FOTO’S OF VIDEO’S TE MAKEN TIJDENS DE VOORSTELLING | TAKING PICTURES OR RECORDING VIDEO DURING THE PERFORMANCE IS PROHIBITED
CHOREOGRAFIE ANNE TERESA DE KEERSMAEKER GECREËERD MET EN GEDANST DOOR ABIGAIL ALEKSANDER, JEAN PIERRE BURÉ, LAV CRNČEVIĆ, JOSÉ PAULO DOS SANTOS, RAFA GALDINO, CARLOS GARBIN, NINA GODDERIS, SOLAL MARIOTTE, MESKEREM MEES, MARIANA MIRANDA, ARIADNA NAVARRETE VALVERDE, CINTIA SEBŐK, JACOB STORER (GEDANST DOOR ROBSON LEDESMA) MUZIEK MESKEREM MEES, JEAN-MARIE AERTS, CARLOS GARBIN MUZIEK UITGEVOERD DOOR MESKEREM MEES, CARLOS GARBIN SCENOGRAFIE MICHEL FRANÇOIS LICHT MAX ADAMS KOSTUUMS AOUATIF BOULAICH TEKST EN LYRICS MESKEREM MEES, WANNES GYSELINCK OPENINGSTEKST WALTER BENJAMIN ÜBER DEN BEGRIFF DER GESCHICHTE, THÈSE IX DRAMATURGIE WANNES GYSELINCK REPETITIELEIDING BOŠTJAN ANTONČIČ, CYNTHIA LOEMIJ, CLINTON STRINGER