R E D A C T I O N E E L
Van de redactie Koen van de Sande Dit zou zo maar eens de laatste Cavia kunnen zijn. Het afgelopen jaar ben ik met veel plezier hoofdredacteur geweest, maar dat jaar is nu bijna voorbij. Ik ga niet door als hoofdredacteur en ik heb geen opvolger. Nu hoor ik mijn lezers denken: als het dan zo leuk is, waarom stop je er dan mee?! Daarvoor heb ik één (ant)woord: afstudeerproject. Ben ik nu een zwartkijker, of niet? De Cavia heeft behalve een hoofdredacteur ook een redactie nodig. Redactieleden schrijven artikelen, maken een puzzel of strip of iets anders creatiefs. Dus als je niet de tijd hebt om hoofdredacteur te worden, dan ben je als redactielid ook van harte welkom! De toestand van de Cavia laat zich samenvatten als: cavia heeft hulp nodig. Het is een echte cavia op de posters, en de vraag is of de stekker eruit gaat of de magnetron aan? Onderneem nu actie en laat de Cavia niet uitsterven! Bedankt voor het lezen! Koen van de Sande Scheidend hoofdredacteur
Van de voorzitter Daan Vreeswijk Als jullie dit lezen, is als het goed is op de ALV het nieuwe bestuur al gekozen, en zijn de bestuursleden bezig om hun opvolgers in te werken. Als deze inwerkperiode voorbij is, zwaai ik definitief af als VIA-bestuurslid. In de afgelopen jaren heb ik, eerst als penningmeester en daarna als voorzitter, heel veel leuke dingen mogen organiseren en uitvoeren, zoals de verschillende eerstejaarsweekenden, of de schaakcursus en -competitie. Natuurlijk waren er ook wel eens minder leuke momenten, maar al met al kan ik zeggen dat ik een fantastische tijd heb gehad. En ook op dit moment is VIA weer volop bezig: denk alleen maar aan de programmeercompetitie (zie http://via.uvastudent.org/progcont), die op volle toeren draait, of het eveneens geweldig lopende initiatief van de open brief aan minister Van der Hoeven, dat met de andere studieverenigingen informatica in het land is opgezet (voor meer informatie hierover: www.lievemaria.nl). Aan alle mooie dingen komt een eind, en dus ook aan mijn tijd als voorzitter. Maar aan de VIA in ieder geval voorlopig niet: ik wens mijn opvolger alle succes en vooral plezier van de wereld toe! P.S.: We zijn nog steeds hard op zoek naar coördinatoren en andere actievelingen. Kom eens langs in de kelder, drink een drankje en klets eens wat: er is vast iets dat je leuk lijkt om te doen.
2 C AV I A Z E S T I E N
I N H O U D
05 07 09 10 11 12 14 15 16 18 19 21 23
Zoekmachines Arnold Smeulders en Maarten de Rijke Het einde van treinvertragingen Stanley Jaddoe Microgrids Chris Jesshope Een bezoek aan CLEF Koen van de Sande Programmeren als wedstrijd Oefenopgave The prisoner’s dilemma Nikos Vlassis India, ICT en Amsterdam Bas van Vlijmen The servant slave Frank van Cappelle Game: Dungeon Siege II Tonnie Wessling Film: Cidade de Deus Ivo Singer Boek: MAKE Janneke van der Zwaan Puzzel: Logische puzzels Dave van Soest Collage Eerstejaarsweekend 2005 Janneke van der Zwaan
Cavia 16 is een uitgave van studievereniging VIA en wordt gratis verspreid. Deze uitgave is van februari 2006. Adres Plantage Muidergracht 24, 1018 TV Amsterdam telefoon: (020) 525 5520, e-mail: c@via.uvastudent.org Redactie Koen van de Sande (hoofdredactie), Daan Vreeswijk, Dave van Soest, Janneke van der Zwaan, Ivo Singer, Tim van Erven Opmaak Martijn Stegeman, voorkant: Ivo Singer Advertenties bel voor meer informatie met VIA, (020) 525 5520 Š 2006 Studievereniging VIA. De Cavia wordt opgemaakt met Pages op een Macintosh.
C AV I A Z E S T I E N 3
De gelovige robot Matthijs Spaan Een van de grote lange termijn doelen van de AI is om intelligente systemen te bouwen, gesimuleerde agenten danwel robots die autonoom een gegeven taak kunnen uitvoeren. Ik ga dit probleem hier (helaas) niet oplossen, maar probeer een inkijkje te geven in mijn promotieonderzoek naar een cruciaal onderdeel van een intelligente agent: het vermogen om de juiste beslissingen te nemen om zijn taak zo goed mogelijk te vervullen. Laten we als voorbeeld een robot nemen die in een gang op en neer kan bewegen en een deur kan proberen binnen te gaan. In de bovenste rij van de figuur zie je een afbeelding van een gang met drie deuren (met slechts ĂŠĂŠn dimensie voor het gemak, en het rechter uiteinde is verbonden met de linkerkant). De robot heeft een sensor die kan detecteren of hij voor een deur staat of niet, maar de sensor ziet geen verschil tussen de deuren en heeft het soms mis: de robot ziet een deur terwijl hij er niet voor staat of vice versa. Stel dat de taak van de robot is om een bepaalde deur binnen te gaan. Een puur reactieve agent neemt zijn beslissing alleen op basis van zijn laatste sensor waarneming, in ons geval deur of gang. In een omgeving met meerdere deuren is een reactieve gedragsregel niet voldoende, aangezien de robot het verschil niet ziet tussen de verschillende deuren. Hij heeft dus een vorm van geheugen nodig, en de simpelste manier is om gewoon de geschiedenis van alle uitgevoerde acties en sensorwaarnemingen op te slaan. Nadeel hiervan is echter dat de lengte van deze geschiedenis groeit naar mate de robot langer rondrijdt. Een alternatieve aanpak wordt geboden door het planning probleem te modelleren als een partially observable Markov decision process (POMDP). Deze theorie dateert uit de jaren zestig en werd ontwikkeld voor het aansturen van fabrieksprocessen e.d., maar sinds eind jaren negentig winnen POMDPs ook binnen de AI aan populariteit. Op iedere tijdstap mag de agent een actie uitvoeren, die de toestand van het systeem (de agent in de omgeving) mogelijk verandert. De taak van de agent wordt bepaald door de beloning of straf die de agent na iedere tijdstap ontvangt, en het doel van de agent is om zoveel mogelijk beloning te verzamelen. Mijn interesse richt zich op het geval wanneer de agent de ware toestand van de omgeving niet precies weet, omdat er bijvoorbeeld ruis zit in zijn sensor waarnemingen, of omdat een robot simpelweg niet om een hoek of door een deur heen kan kijken, en dus maar een klein gedeelte van zijn omgeving ziet. In een POMDP kan de geschiedenis van de acties en observaties van de robot worden samengevat in een kansverdeling over alle toestanden. Deze kansverdeling heet een belief in POMDP terminologie, en kan eenvoudig worden uitgerekend. De rijen twee tot en met vijf van de figuur laten vier van zulke beliefs zien, die de robot bijhoudt wanneer hij door de gang rijdt. De x-as geeft de toestandsruimte weer, in dit geval de gang, en de y-as representeert de kans dat de robot in elk van de 26 toestanden is. Bij het begin van het uitvoeren van zijn taak heeft de robot nog geen sensor waarnemingen gehad, en heeft geen idee waar hij zich in de gang bevindt. Bij gebrek aan informatie gaat de robot uit van een uniform belief, getekend in rij twee, waarbij 4 C AV I A Z E S T I E N
C AV I A Z E S T I E N 5
elke toestand even waarschijnlijk is. De werkelijke locatie van de robot is weergegeven door de donkere balk, maar dat weet de robot zelf dus niet. De robot besluit vier plaatsen naar rechts te bewegen, maar dat worden er door ruis in zijn acties uiteindelijk maar drie. Deze ruis kun je gebruiken om onvolkomenheden van de echte robot te modelleren, bijvoorbeeld dat zijn wielen kunnen slippen. Nu staat de robot voor de eerste deur en krijgt ook daadwerkelijk de observatie deur door. Aan de hand van de regel van Bayes en het bekende actie- en observatiemodel van de robot kan het belief nu aangepast worden aan de nieuwe informatie. Het nieuwe belief staat op rij drie: de robot heeft sterk het idee dat hij voor ĂŠĂŠn van de drie deuren staat, maar weet nog niet voor welke. Ook is er nog een kleine kans dat hij zich niet voor een deur bevindt, aangezien er ook ruis op de deurdetector zit. De robot beweegt vervolgens weer naar rechts en ziet weer een deur. Nu weet de robot behoorlijk zeker dat hij voor deur nummer twee staat, omdat deur twee de enige deur is die zich vier stappen naar rechts van een andere deur bevindt (zie rij vier). Dit soort kennis hoeven we niet expliciet te programmeren, maar wordt automatisch meegenomen bij het bijwerken van het belief, en wordt al gerepresenteerd door het observatiemodel van de robot. Om te laten zien dat het belief niet bij iedere nieuwe sensor waarneming nauwkeuriger hoeft te worden, laten we de robot nogmaals naar rechts rijden. Er zijn daar geen deuren meer en de gang ziet er voor de robot overal hetzelfde uit. Maar omdat er ruis zit op de bewegingen van de robot wordt zijn gepiekte belief weer vlakker, en neemt de onzekerheid over zijn positie weer toe. Plannen in POMDPs gebeurt meestal aan de hand van deze belieftoestand in plaats van de geschiedenis van acties en observaties, omdat een belief gemakkelijk te hanteren is, een constante grootte heeft, en toch alle relevante informatie over het verleden opslaat. Het gaat te ver om hier in details te treden, maar meer informatie is te vinden op http://www.science.uva.nl/~mtjspaan/pomdp/.
6 C AV I A Z E S T I E N
Harde knip: eisen voor de masterstudent Timo Kluck Sinds een paar jaar is een universitaire opleiding in twee delen gesplitst. Een student wordt eerst Bachelor of Science (BSc) en daarna Master of Science (MSc). Tot nu toe zijn er regelingen waardoor studenten vóórdat ze al hun bachelorvakken gehaald hebben, toch met mastervakken mogen beginnen. Deze regelingen worden misschien binnenkort afgeschaft. Bij Economie gebeurt dat bijvoorbeeld volgend jaar al. Er is dan sprake van een harde knip tussen bachelor en master. Is dat een goed idee? Jan Bergstra, onderwijsdirecteur Informatiewetenschappen: “De harde knip is een onontkoombare mijlpaal in de evolutie van de BaMa-structuur. Het geeft aan dat je met een BSc echt ergens bent, dat je dan echt moet nadenken wat er verder moet gebeuren, dat je eigen universiteit allen gelijk behandelt en dat een MSc in de eigen universiteit evenveel waard is als die in een andere universiteit. Dit alles gaat nodeloos verloren als de harde knip er niet van komt. Met twee instroommomenten per jaar en wat studentassistentschappen voor studenten die net wat tijd over hebben gaat dit probleemloos functioneren.” Timo Kluck, student Wiskunde en voorzitter van de studentenraad FNWI: “Er moet een boel gebeuren voordat de Studentenraad met zo’n harde knip wil instemmen. Zo moeten er meerdere momenten in het jaar zijn waarop je met je master kunt beginnen en er moeten goede mogelijkheden zijn om dat laatste stukje van je bachelor af te ronden. Bovendien moeten én het bedrijfsleven én de universiteit de bachelor als een volwaardige opleiding zien: een student
met alleen een bachelordiploma is geen gesjeesde student! En zo hebben we nog een flink aantal andere voorwaarden. Tot aan al die voorwaarden is voldaan, mag de harde knip niet worden doorgevoerd. Er mogen voorlopig alleen inhoudelijke eisen per mastervak zijn, of een ruime (30-40 EC) deficiëntieregeling.” Stanley Jaddoe, student grid computing, lid van de OC informatica: “Er is momenteel al een harde knip tussen de Bachelor Informatica en de masters Systeem- en Netwerkbeheer en Software Engineering. Dit zijn intensieve éénjarige masters. Bij deze masters is het praktisch onmogelijk om naast je normale mastervakken nog een cursus uit je Bachelor curriculum te volgen en is een harde knip dus gerechtvaardigd.” “Voor de tweejarige master Grid Computing (voorheen Computer Science), waar de meeste Bachelor Informatica studenten voor kiezen, is in de praktijk wel de tijd en ruimte om een Bachelor Informatica vak erbij te doen. Ik zie niet in waarom hier wel een harde knip zou moeten worden gehanteerd. Het zou zonde zijn als je een jaar verliest omdat je bijvoorbeeld één klein Bachelorvakje nog moet halen, terwijl het met gemak naast je reguliere mastervakken gevolgd kan worden.” Ale Jan Homburg, mastercoördinator wiskunde: “Bachelor en master opleidingen zijn bedacht als verschillende opleidingen. Zo kan na een bachelor wiskunde een master Mathematics gevolgd worden, of een master Stochastics and Financial Mathematics, maar behoort ook een master Econometrics tot de mogelijkheden, of een master ForenC AV I A Z E S T I E N 7
sic Science. Een h k brengt helderheid in de opleidingen, en daar hebben studenten baat bij. Bij een h k hoort dat studenten tentamens voor een master alleen kunnen doen als ze daarvoor ingeschreven staan. Om studievertraging te voorkomen, zou een h k gecombineerd moeten worden met twee instroommomenten voor een masteropleiding, aan het begin van beide semesters.” Kwin Woerdeman, student informatiekunde, voorzitter UvAsoc!aal: “De gedachte van een harde knip is op zich mooi! Alle studenten beginnen op gelijke voet aan de Master. Er zijn geen vakken meer die nog uit Bachelor- of schakelprogramma's zijn blijven staan en tijdens de Master nog tot vertraging kunnen leiden. Het is ook goed dat deze regel evengoed geldt voor bijvoorbeeld schakel- en doorstroomstudenten als voor andere studenten: studenten zijn immers gelijk.” “Maar in de praktijk blijken de premissen die nodig zijn om deze regel op een goede manier te handhaven, niet gehaald te worden. Zo worden nakijktermijnen overschreden, zijn mensen door de overgang naar de Ba/Ma structuur met wijzigingen in hun curriculum geconfronteerd en leidt de regel tot onnodige studievertraging omdat niet alle Masters twee instroommomenten hebben. Een half jaar vertraging om nog openstaande Bachelor zaken af te ronden is in veel gevallen nog redelijk, maar als één vak dat niet gehaald is tot een jaar studievertraging kan leiden, omdat je bij veel Masters maar één keer per jaar kan instromen, streeft de regel zijn doel volledig voorbij.” “Ik pleit er dan ook voor om, tot bovenstaande premissen gehaald zijn, soepel om te gaan met de harde knip.” 8 C AV I A Z E S T I E N
Dit stuk verscheen eerder, met enkele andere reacties, in het NSA-blad Scoop.
Taal lerende algoritmen en (gok-)automaten Khalil Sima'an Het vermogen om te communiceren met behulp van taal wordt vaak aangeduid als de onderscheidende eigenschap van het mens zijn. Alan Turing formuleerde in de eerste helft van de vorige eeuw wat later de Turing Test werd genoemd. Volgens Turing zou een machine daadwerkelijk intelligent zijn als hij, in een geschikte test, gedrag vertoonde dat niet te onderscheiden viel van het menselijke gedrag onder dezelfde omstandigheden. Ergens vereist de Turing Test een vrije vorm van communicatie tussen mens en machine. De mens hoeft niet te buigen voor de beperkingen van de machine; de machine moet zich aanpassen aan de behoeftes van de mens. Zoals wij communiceren, lijkt het soms een wirwar aan tekens en signalen die alle kanten op worden verstuurd. Mensen schrijven teksten waarvan ze aannemen dat ze begrijpelijk zijn voor anderen, en zingen liederen opdat anderen ervan kunnen genieten. In een pub, onder giftige rookwolken, lijkt het eerder op het gekakel van kippen of het gekwaak van kikkers dan op menselijke spraak. Toch kunnen de bierdrinkers elkaar (soms) begrijpen ondanks de herrie en het bier. Hoe verstaan wij elkaar? Hoe herkennen wij een begrijpelijke combinatie van woorden in tegenstelling tot een woordenbrij? Hoe kunnen wij de bedoelingen van onze gesprekspartners raden? Immers, vele zinnen zijn voor meerdere interpretaties vatbaar. In het omgaan met onze onzekerheid omtrent wat er gezegd gaat worden en wat het zou kunnen betekenen, lijken wij een gespecialiseerde gokmachine te bezitten. Een machine die goed is in het herkennen van de juiste patronen (woorden, zinnen en structuren) uit de vele mogelijkheden (ruis). Natuurlijke Taalverwerking (Natural Language Processing, NLP) houdt zich bezig met het bouwen van computermodellen die menselijk taalgebruik na kunnen bootsen. De afgelopen vijftien jaar is een ware revolutie gaande geweest binnen de onderzoekswereld van NLP. De opmars van de statistische leeralgoritmen in het modelleren van taalverwerking is niet meer te stuiten. Deze modellen boeken reeds bescheiden successen en leveren bruikbare technologieĂŤn. De sprekende computer en de vertaalmachine zijn dichterbij gekomen dan ooit tevoren. Tijdens het congres Computational Linguistics in The Netherlands (CLIN 2005), dat wij afgelopen december (2005) organiseerden, werden verscheidene demo's gepresenteerd, zoals een automatische tolk die voordrachten in het Europees parlement vertaalt van het Spaans naar het Engels. Hoewel relatief succesvol, blijkt er een keerzijde te zijn aan de pure statistische aanpak. In de huidige modellen worden de invoerzinnen gemodelleerd alsof het willekeurige sequenties zijn over een bepaald alfabet. Het feit dat een zin vaak bestaat uit verschillende onderdelen, zoals frases of relaties tussen een werkwoord en zijn subject of object, wordt volkomen genegeerd. Deze observatie heeft de vader van de moderne spraakherkenning, Frederick Jelinek, bewogen tot de uitspraak: "We have to put language back into our language models." Wat is een taalmodel? Hoe vang je taal in een taalmodel? En welke rol speelt dit model in de technologische toepassingen? C AV I A Z E S T I E N 9
De NLP-groep aan deze faculteit bestudeert verscheidene geavanceerde statistische taalmodellen, waarvan Data-Oriented Parsing (DOP) het oudste is. Het is interessant om te vermelden dat DOP dit jaar precies vijftien jaar oud is. Wat DOP bijzonder maakt is dat het uitgaat van diepere representaties van zinsstructuur: representaties die zoveel mogelijk regelmaat zouden moeten blootleggen in de opbouw en betekenis van zinnen. Naast DOP bouwen wij nieuwe modellen voor grammatica-inductie (het leren van structuur uit tekst) en machinaal vertalen. Om deze modellen te realiseren bedenken wij vaak passende statistische leeralgoritmen en probabilistische grammatica’s, en maken wij gebruik van bestaande linguïstische structuren wanneer dat nodig is. Zowel de theoretische als de empirische eigenschappen van deze modellen vinden wij belangrijk. In de jaren zestig en zeventig van de vorige eeuw vormden de formele talen en automatentheorie het fundament van de informatica en de vele toepassingen, zoals compilers en programmeertalen. Met een klein beetje fantasie en heel veel evidentie uit de praktijk komt men tot de conclusie dat natuurlijke talen en hun verwerking het fundament zullen blijken te zijn van de ArtificiÍle Intelligentie en toekomstige Cognitieve modellen. Voor de AI- en informatica-student betekent dit dat NLP een passende plek kan zijn om kennis op te doen die multidisciplinair en zeer breed inzetbaar is. Khalil Sima'an is docent en verbonden aan de groep Language processing and learning van het ILLC.
10 C A V I A Z E S T I E N
P R O G C O N T
aiBlock de via-programmeerwedstrijd 2005/2006 Dave van Soest en Koen van de Sande De oproep in Cavia 14 om mee te denken over een programmeerwedstrijd voor het bouwen van bots voor spellen zoals Bejeweled (R), Zookeeper (R) en Tetris Attack (R) heeft resultaat gehad. Na uitgebreide discussies in de VIA-kelder is er een mix tussen de drie eerder genoemde spellen ontstaan die aiBlock is gedoopt. Het spel aiBlock bestaat uit een 8 bij 8 raster met daarin blokjes van verschillende kleuren. De speler mag twee naast elkaar liggende blokjes verwisselen. Zodra er drie of meer blokjes op een rij ontstaan, verdwijnen deze en krijg je punten. De lege ruimte wordt opgevuld door andere blokjes die van bovenaf het veld naar beneden vallen. Ontstaan er door dit naar beneden vallen weer drie of meer blokjes op een rij, dan is er sprake van een combo. Hoe meer combo's achter elkaar plaatsvinden, hoe meer punten je krijgt. Bij de programmeerwedstrijd gebruiken we een 2-speler uitvoering van aiBlock (zie screenshot op de vorige pagina.), waarbij je vier extra rijen met blokjes ziet boven het normale veld. Daaraan is te zien welke blokjes naar beneden zullen vallen zodra je drie op een rij hebt gemaakt. Door hierop te anticiperen kan je extra grote combo's maken. Afhankelijk van de grootte van je combo krijgt je tegenstander speciale penalty blocks in zijn veld. Deze penalty blocks leveren geen punten op als ze drie op een rij vormen. Aangezien de speler met de hoogste score na 100 beurten wint, wil je liever geen beurten verspillen aan het opruimen van de penalty blocks! Wat is de beste tactiek? Welke bot is de beste van Nederland? Kom op 6 april naar de finale. De beste bots maken kans op een Xbox 360, een iPod video, een Gameboy Micro en tegoedbonnen van de RAF. Meer informatie: via.uvastudent.org/progcont IMAGINE CUP sponsort de progcont De Imagine Cup daagt technische studenten uit met behulp van technologie de wereldgezondheid te verbeteren. Ga de uitdaging aan en laat de wereld zien wat je in huis hebt. Meld je aan via www.microsoft.nl/imaginecup2006 en maak kans op een reis naar India en een van de geldprijzen. EĂŠn wereld, oneindig veel mogelijkheden Laten we eerlijk zijn: de wereld heeft hulp nodig. Het soort hulp waarvoor je de beste jonge technologen van over de hele wereld bij elkaar roept en loslaat op de grootste problemen die de wereld kent. Dat is waar het bij de Imagine Cup om draait. De Imagine Cup is jouw kans om innovatie te brengen, om de wereld te laten zien wat je in huis hebt en ook om geweldige prijzen te winnen. Simpel gezegd: het is jouw kans om de kracht van technologie te gebruiken om de wereldgezondheid te verbeteren en tegelijkertijd veel plezier te hebben. 12 C A V I A Z E S T I E N
P R O G C O N T
De prijzen Deelnemers aan de Imagine Cup hebben de kans hun ideeĂŤn wereldkundig te maken, belangrijke contacten op te doen en vriendschap te sluiten met collega's overal ter wereld. Als je de wereldwijde finale bereikt, ga je niet alleen op een allin-reis naar Delhi, India, maar maak je ook een kans op geweldige geldprijzen: ruim 6.700 voor het winnen van een Invitational of zelfs meer dan 21.000 voor het winnen van de Software Design Invitational. De wereld helpen en tegelijkertijd geld verdienen? Beter dan dat bestaat niet. Meer informatie? Ga naar www.microsoft.nl/imagecup2006 voor meer informatie en om aan te melden voor deelname.
C A V I A Z E S T I E N 13
B E D R I J F S B E Z O E K
Op bezoek bij Quinity Koen van de Sande De eerste vraag die bij mij opkwam toen we op de redactie een bezoek aan Quinity planden was: moet ik dan een pak aan? Gelukkig bleek dit niet zo te zijn, vooral ook omdat ik helemaal geen pak heb. Quinity zit boven het postkantoor op de Maliebaan in Utrecht. Het is een oud pand waar ze sinds april gevestigd zijn. Het bedrijf zelf bestaat al sinds het jaar 2000. Toen Bas (onze vice-voorzitter) en ik aankwamen zat er net 40 man te lunchen: je hoeft niet je eigen lunch mee te nemen. De volgende keer dat we een bedrijf bezoeken laten we ons uitnodigen voor de lunch, want dit zag er erg gezellig uit. Nu zaten Bas en ik te wachten op de luxe banken, waarbij we het plasmascherm en de Playstation konden bewonderen (die zijn voor op vrijdagmiddag, als het werk gedaan is). We werden ontvangen door Lonneke Baas, HR manager, of, zoals dat vroeger heette, hoofd personeelszaken. Lonneke vertelde dat er nu 70 mensen werken bij Quinity, waarvan 60 een technische opleiding hebben. Bij een technische opleiding moet je niet alleen denken aan informatica (al heeft wel 80% dat gedaan), maar ook aan scheikunde, wiskunde en biologie. Verder heeft 70% van het personeel een universitaire opleiding; de rest komt van het HBO. Wat doet Quinity? ... was een voor de hand liggende eerste vraag. Kort gezegd maakt Quinity webapplicaties, en dan vooral voor grote partijen zoals banken en verzekeraars. Zo is het internetbankieren van een Nederlandse bank gebouwd door Quinity in een tijdsbestek van 3 maanden. Voordat de bouw werd begonnen werd eerst een functioneel ontwerp gemaakt. Dit is iets wat in mijn opleiding (AI/Informatica) bijna niet aan bod is geweest. (Het is vast een mooi document met veel diagrammen, maar hoe je zoiets maakt...). Gelukkig zijn er daarvoor de interne cursussen die worden georganiseerd om de kennis van alle werknemers bij te spijkeren. Deze cursussen worden meestal gegeven door de werknemers zelf en het doel ervan is om iedereen op alle gebieden kennis bij te brengen. Er zijn natuurlijk wel mensen die net iets meer van bepaalde onderwerpen afweten, maar die kunnen dan ook de cursussen geven. Quinity is een brede organisatie. Dat wil zeggen dat er geen managers zijn. Er zijn wel teamleiders, maar dat zijn technische mensen die doorstromen en dus hoef je ze niet uit te leggen wat een screensaver is als het scherm op zwart gaat. Qua sfeer betekent dat gewoon dat je samenwerkt met je baas, in plaats van ondergeschikte bent. Technologie “Wij werken niet met Microsoft technologie�, aldus Lonneke. Ik ben uitermate verbaasd, want zoiets had ik niet verwacht te horen bij een bedrijf, maar het is zeker geen grapje. Er zijn geen plannen om met Microsoft technologie te gaan werken, tenzij de klant erom vraagt (dat is dan wel weer pragmatisch). Maar er heeft bij Quinity nog nooit een klant om Microsoft technologie gevraagd...
14 C A V I A Z E S T I E N
B E D R I J F S B E Z O E K Waar wel mee gewerkt wordt is Java, en dan in het bijzonder J2EE. J2EE is een Enterprise Edition van Java die beter toegerust is voor webapplicaties met Java Server Pages (JSP) en schaalbaarheid. Voor de mensen die het nog niet kennen: het is Java met heel veel extra beschikbare klassen. Ik hoop dat ik geen Java-fans beledig met een dergelijke versimpelde voorstelling van zaken... Een klantproject Een echt voorbeeld van een project van Quinity is de website van een grote studieboekenleverancier, waarop middelbare scholieren hun boeken kunnen bestellen. Op mijn middelbare school hadden we een boekenfonds waardoor we geen boeken hoefden te kopen, maar dat schijnt vrij zeldzaam te zijn. In het boeksysteem kunnen middelbare scholen aangeven welke boeken nodig zijn voor welke klas, en de scholieren kunnen vervolgens individueel boeken bestellen. De zomermaanden zijn het drukst, want dan bestelt iedereen zijn boeken. Afgelopen zomer zijn er 200.000 bestellingen zonder problemen verwerkt. Om een dergelijke performance te halen moet je webapplicatie natuurlijk wel goed in elkaar zitten! De site is gebouwd in 6 maanden tijd, van december 2004 tot juni 2005, en was dus precies op tijd klaar voor het topseizoen. Bij deze nog een mooie quote: “Al onze projecten zijn op tijd en binnen budget opgeleverd.” Misschien moet minister Pechtold ze maar eens bellen voor dat P-direkt systeem van hem... Een klein detail is hierbij op zijn plaats: Quinity maakt de webapplicaties, maar de hosting en design worden uitbesteed. Er worden dus geen mensen ’s nachts uit hun bed gebeld omdat de harde schijf van de server kapot is; dat soort dingen laat men liever aan anderen over. Werktijden Als die projecten dan allemaal op tijd af zijn, dan zou je verwachten dat er veel wordt overgewerkt om dat voor elkaar te krijgen. Maar ook bij dit vooroordeel krijg ik geen gelijk. Bas en ik spraken namelijk met Bram Janssens, een afgestudeerd Technisch Informaticus uit Twente die na contact op een bedrijvendag nu bij Quinity werkt. Hij vertelt ons dat je zelf mag bepalen hoe laat je begint, zolang je maar iedere week het aantal uren werkt dat in je contract staat (dat kan variëren van 32 tot 40 uur per week). Er wordt bij Quinity niet gewerkt met overuren, als je in een week teveel uren hebt gedraaid wordt dat gecompenseerd met ‘vrij’ in latere weken. De vraag is nu, hoe controleert Quinity eigenlijk hoeveel uur per week je werkt als je zelf mag weten hoe laat je begint? Daarvoor hebben ze een simpel programmaatje waarin iedereen moet aangeven welke uren hij of zij aan welk project heeft besteed. Alleen de uren die zo geboekt zijn tellen, waardoor het eenvoudig is om te kijken of iedereen wel genoeg werkt. Ieder uur dat je boekt komt direct op de rekening van de klant, dus als je teveel uren boekt dan ga je je schuldig voelen. Toen Bram begon bij Quinity was hij programmeur, maar hij mocht wel meedenken over het ontwerp. Na 7 maanden werken is hij ondertussen teamleider/ontwerper en nu is hij bezig met zijn eerste technisch ontwerp. Als ontwerper ben je dan regelmatig bij de klant, maar hij is evengoed 3 dagen per week bij Quinity zelf.
C A V I A Z E S T I E N 15
B E D R I J F S B E Z O E K Programmeerzolder en dakterras Een bezoek aan Quinity is niet compleet zonder de programmeerzolder gezien te hebben. Op de zolder van het gebouw is een aantal heel relaxte werkplekken ingericht, waar je kunt gaan zitten als je even rustig wilt programmeren. Je kunt je eigen bureau met telefoon en stapels papieren dan even in de steek laten en met alle ruimte van de wereld aan het werk. Terwijl we op de programmeerzolder zijn, zien we uit het raam ook nog eens het dakterras. Ja, inderdaad, er is ook een dakterras waar je ’s zomers prachtig op kunt gaan zitten. Werken bij Quinity Bas en ik hebben na ons bezoek snel een lijstje gemaakt van de dingen waar Quinity op let bij sollicitaties. Ze zoeken de komende paar jaar nog 50 mensen extra, dus alle betastudenten van de UvA kunnen meteen na hun afstuderen een baan vinden. Quinity zoekt mensen met een afgeronde bèta HBO/ WO-opleiding die beschikken over analytische vaardigheden, accuraat werken en leergierig zijn. Quinity biedt veel leermogelijkheden (door de interne cursussen), intensieve begeleiding en de kans om aan systemen te bouwen die ook echt gebruikt gaan worden.
16 C A V I A Z E S T I E N
P U Z Z E L
Twee logische puzzels Dave van Soest Met ieder van onderstaande puzzels kun je een bioscoopbon van 7,50 winnen. Om kans te maken op de prijs, kan je oplossingen voor 12 maart mailen naar c@via.uvastudent.org. Je mag voor slechts één puzzel een oplossing insturen.
In het veld liggen een aantal magneten. Een magneet bestaat uit twee aangrenzende vakjes, waarvan de één de plus-pool is en de ander de min-pool. Twee polen van de zelfde soort mogen niet in aangrenzende vakjes liggen. De cijfers boven en rechts van het veld geven aan hoeveel plus-polen zich in die rij of kolom bevinden. De cijfers onder en links geven het aantal min-polen aan. Waar liggen de magneten? Eén magneet is al ingetekend.
Het veld is opgedeeld in een aantal onregelmatig gevormde, aaneengesloten gebieden. Van elk gebied is al één vakje bekend. In die vakjes staat een getal dat aangeeft hoeveel vakjes groot het gebied is. De getallen buiten het veld geven aan hoeveel verschillende gebieden in de betreffende rij of kolom voorkomen.
+ -
C A V I A Z E S T I E N 17
G A M E
R E V I E W
Shadowgrounds Tonnie Wessling Weer eens zin in een isometrisch spel? Maar toch ook wel zin om lekker de boel aan gort te knallen als in een FPS? Dat kan met Shadowgrounds! Dit nieuwe spel van Frozenbyte is een beetje een combinatie van een Diablo-achtig spel en een FPS, maar dan met ietsje meer background story. Het begint ergens in de 22e eeuw, op Ganymede – een van de vele manen van jupiter. Hier is al een flink aantal decennia geleden een terraforming-project gestart, en dat was dusdanig succesvol dat de eerste kolonie (genaamd new Atlantis) op die maan flink groeide. Op het moment van het spel ben je een lowlevel monteur in die kolonie, en een vreselijke storm komt op new Atlantis af. Als op een gegeven moment de generatoren kapot gaan door de storm, moet je met twee anderen op pad om te zorgen dat de stroom in de kolonie weer op gang komt. Jij gaat naar de generatoren, je maten naar het mainframe. Als jij je boeltje gefixt hebt (in de buitenlucht uiteraard), ga je naar je maten toe; die blijken vermoord te zijn! Dit is het begin van een action-packed, high-speed spel waarin je allerlei vreemde aliens tegenkomt, die je allemaal lekker af kan knallen. Van klein tot groot, van sterk tot zwak, bosses… er zit genoeg kanonnenvoer tussen. Af en toe laat een afgeknald beest een of meer upgrade parts vallen. Die kun je sparen en je kunt er voor elk wapen dat je vindt drie mogelijke upgrades mee kopen - je bent een mechanic, dus dat kan je zelf wel met die parts, geen shops nodig of zo. Die upgrades geven of een grotere clip size of doen iets met 18 C A V I A Z E S T I E N
het herladen of ze geven een secondary fire mode op je wapen – die zijn erg handig want ze doen flink veel damage. De wapens zelf vind je her en der verspreid in en buiten de gebouwen waar je loopt. Ze komen niet uit de monsters vallen, maar meestal vind je ze in een weapon stash of iets van die aard. Er zijn een hoop verschillende wapens die allemaal hun voor- en nadelen hebben, en die je allemaal vroeg of laat echt nodig zult hebben: shotgun, laser rifle, rocket launcher, en nog veel meer coole sjit! Onderweg krijg je contact met iemand van de mariniers, die je helpt door je te vertellen wat je moet gaan doen: scientist redden, satellietschotel fixen, etc. Op die missies knal je je een weg door een verscheidenheid aan omgevingen en monsters. Tijdens het lopen vind je ook af en toe een PDA of een computer waar je wat e-mail kan bekijken of logs, zodat je een beetje begint door te krijgen WTF er aan de hand is. Ik heb erg uitgekeken naar de release van Shadowgrounds, omdat ik zin had in een leuke no-brainer. Dat is het ook wel: je loopt met je wsad-toetsen en je mikt met je muis; rennen en knallen dus. Verder zijn de graphics best oké wat betreft lighting en schaduwen enzovoort. De environments zelf zijn een beetje simpel, maar wel doeltreffend – wat verwacht je van een kolonie op een maan van jupiter? Geen 17e-eeuwse bouwstijl dus. Objecten als dozen en ramen enzo zijn natuurlijk te slopen. De muziek doet ook lekker mee, met flinke electro/metal op de achtergrond – denk maar aan de game Crimsonland. Je ei-
G A M E
R E V I E W
gen movement en die van monsters is niet helemaal vloeiend. Je blijft helaas nog wel eens achter een hoekje steken, zodat je niet makkelijk om een blok heen weg kan rennen. Al met al heb ik met veel plezier gespeeld. Het grootste minpunt vond ik dat het vrij snel afgelopen was – pakweg 40 uur gameplay schat ik. Wie weet komt er een expansion? Mijn cijfer voor dit spel is uiteindelijk een 8. Systeemeisen: PIII 733, 128MB RAM, 700MB HD, CD-ROM/DVD-ROM (niet veel nodig dus!)
C A V I A Z E S T I E N 19
F I L M
American Beauty Ivo Singer Je komt soms van die films tegen waarbij je bij het horen van de titel denkt: Dit kan gewoon geen goede film zijn. American Beauty was voor mij zo'n film. Beelden van een meisje dat aan een Miss verkiezing meedoet en alle drama’s die daar bij komen kijken trokken aan mijn verbeelding voorbij. Toch heb ik me hier overheen weten te zetten en ben ik de film gaan kijken, al was het maar omdat Mena Suvari erin speelt, de mooie zingende blondine uit American Pie. De film gaat over Lester Burnham (Kevin Spacey) die zichzelf ziet als een loser en dat eigenlijk ook gewoon is. Zijn leven heeft ergens een verkeerde afslag genomen en nu is hij beland in een situatie waar hij eigenlijk niet in wil zijn. Een baan waar hij een hekel aan heeft, een dochter waar hij nauwelijks meer mee praat en een vrouw waar hij geen seks meer mee heeft en eigenlijk überhaupt geen lol meer mee beleeft. Aan het begin van de film is het al duidelijk dat het niet goed gaat aflopen met Lester. Hij geeft zelf al aan het jaar niet te zullen overleven. Voor zijn dood besluit Lester zijn leven in eigen hand te nemen en breekt hij uit de situatie waarin hij zat. Maar de belangrijkste vraag blijft natuurlijk hoe hij aan zijn eind zal komen. In de loop van de film wordt een aantal mogelijke daders geïntroduceerd en is onduidelijk hoe Lester zal sterven, tot op het allerlaatste moment. Het begin van de film komt enigzins geforceerd over, maar daarna begint Lester 20 C A V I A Z E S T I E N
steeds meer de touwtjes in handen te nemen en wordt je veel meer in het verhaal betrokken. Alle personages beginnen los te komen en we weten dat het uiteindelijk mis moet gaan. Eigenlijk heeft de film alles wat een goede film moet hebben: spanning, mooie vrouwen, onvoorspelbare wendingen en interessante personages. Zo heeft de dochter van Lester een dealend vriendje dat het mooi vindt om dode mensen op video te zetten. Diens ouders zijn ook al niet normaal te noemen: zijn vader is een gewelddadige marinier en zijn moeder zit ergens in een andere wereld. Al met al is het een interessante film, waarin het duidelijk wordt dat we keuzes in het leven hebben en dat we zelf bepalen hoe we ons leven willen leiden en of we ons daarbij neerleggen. Het trieste is wel het lot van de hoofdpersoon, maar zoals hijzelf al aangaf: hij leefde eigenlijk niet echt meer, dus hij is in zekere zin weer even tot leven gekomen. Mocht dit allemaal een beetje te serieus klinken, dan is er altijd Mena Suvari nog.
B O E K
Creating photomontages with Photoshop Janneke van der Zwaan Voor het maken van fotomontages is Photoshop natuurlijk hét programma. In het boek ‘Creating Photomontages with Photoshop’ laten verschillende professionele fotografen en illustrators stap voor stap zien hoe ze een bepaalde fotomontage gemaakt hebben. Een waarschuwing vooraf: dit boek is niet geschikt voor beginners. Als je wilt leren werken met Photoshop en nog geen (ruime) ervaring hebt, kun je beter een ander boek kiezen. ‘Creating Photomontages with Photoshop’ bestaat uit verschillende hoofdstukken. Elk hoofdstuk is een project en ieder project is geschreven door een andere auteur. Er is geen algemene inleiding, waardoor geen echte eenheid ontstaat. Een aantal tips, zoals ‘doe aanpassingen altijd op een kopie van een layer’ en ‘wees consequent in het benoemen van layers’ worden voor bijna alle projecten herhaald. Ieder project begint met een lijstje van gebruikte hardware (zoals (digitale) fotocamera, lampen en/of een scanner) en software (Photoshop, Illustrator). Het is erg grappig om te zien dat geen enkele artiest de allernieuwste versie van Photoshop gebruikt. Iets anders dat opvalt, is dat er eigenlijk altijd wel meer programma’s gebruikt worden dan alleen Photoshop (denk dus bijvoorbeeld aan Illustrator). Naast trucs en technieken voor Photoshop worden er ook tips gegeven voor het fotograferen van objecten voor montages. Aan de hand van veel plaatjes en (relatief) weinig tekst vertellen de auteurs over wat ze wilden bereiken, waarom ze dit wilden bereiken en hoe ze dit bereikt hebben. Belangrijke thema’s als belich-
ting, kleur en sfeer krijgen hierbij veel aandacht. ‘Creating Photomontages with Photoshop’ is een leuk boek om inspiratie op te doen voor het monteren van foto’s. Als je zelf wilt gaan knutselen, is het vooral belangrijk om een duidelijk idee te hebben van wat je wilt gaan maken. In het boek kun je dan uitleg vinden over hoe je ervoor kunt zorgen dat je montage er zo natuurlijk mogelijk uitziet, door bijvoorbeeld schaduw toe te voegen of de randen van een object minder scherp te maken. Het boek ligt in de kelder ter inzage. Als je zin hebt gekregen om een fotomontage te maken (met de foto’s uit het smoelenboek van VIA is vast wel wat leuks te verzinnen), kun je aan de slag. Stuur het resultaat naar c@via.uvastudent.org!
C A V I A Z E S T I E N 21
B E T E R
L A A T
D A N
N O O I T
Eerstejaarsweekend 2005 Door Okke Formsma en Emil de Valk Dag/nacht 1 Wat een reis en wat een ontvangst! Ongekend. Afgezien van de geweldige reis, de enerverende wandeling en enige wachttijd bij aankomst, kon het eerste overheerlijke gerstenat genuttigd worden. Dit was de start van een superavond, waarin cappie (aka kapitein) als eerste knock out ging in de knock out show. Nadat de kapitein had opgegeven heeft de schoenpoetsneger het overgenomen (zie foto’s). Uiteenlopende spelletjes zoals de kledingketting zorgde voor enige homosensuele situaties, wat voor sommigen eindigde in toch wat confronterende foto’s. Toen het feest was begonnen en de danspasjes van de vereniging werden overgebracht op de eerstejaars, ging het brandalarm af en kort daarna ging voor velen toch ook het licht uit. Dag/nacht 2 De volgende ochtend kwam de zon op bezoek. Na een oog open te krijgen kwam de man met de hamer langs, waarna de kater geboren was. Om wakker te worden was er voor de vroege vogels natuurlijk een biertje, gevolgd door een kopje koffie. Na een ontbijt gingen we met zijn allen yoga doen om de spieren wakker te maken voor de sportdag. Want daar moest iedereen weer volop presteren bij de estafette bierhalen, voetballen met oogkleppen op, twister en autotrekken. Aan het einde van de middag kwam Okke het team versterken. We zijn direct een spelletje gaan doen om zoveel mogelijk letters te verzamelen om uiteindelijk een zo lang mogelijk woord te maken. Zoals verwacht was er veel vunzigheid tussen de inzendingen, wat ook punten opleverde natuurlijk. Na het eten kwamen de spelletjes weer te voorschijn. Veel Llama-achtige dingen, met de bijbehorende humor. Toen dat voorbij was kwam het grote zuipen er weer aan. Hoeden vol met rode wodka en bezopen dansende mensen waren dan ook het logische gevolg. Het grootste gemis van het weekend kwam ook aan het licht: waar zijn de MEISJES? Er is niet één eerstejaars meisje mee! De jongens die de dag daarvoor al te ver waren gegaan dropen al snel af naar bed, waarna de echte bikkels tot diep in de nacht dronken werden. Dag 3 Wakker worden. Naar het bos. Bier zoeken. Eh. Hoofdpijn. Can’t take it! Snel bier zoeken. Hmmmm... bier... Nee, toch niet... Waar is ‘ie nou? Ohhhhhh, daar! Hoppatee, bier in de keel, kratje snel leeg, huis opruimen. Daarna in de bus uitgebrakt. Eindelijk thuis! Ohnee. Nog op station Amstel. Nouja, bijna thuis dan. Tot volgend jaar!
22 C A V I A Z E S T I E N
voer voor bestuurs-, wisen informatiekundigen m/v.* Onverwachte carrièremogelijkheden bij PricewaterhouseCoopers
PricewaterhouseCoopers ondersteunt het bedrijfsleven, de overheid en de not-for-profitsector met gebundelde kennis vanuit verschillende invalshoeken tegelijk. Daarom zijn er ook tal van onverwachte mogelijkheden voor academici uit andere studierichtingen. Juíst voor (technische) bedrijfskundigen, wis- en bestuurskundigen. Of zelfs (bestuurlijke) informatiekundigen.
Bij PricewaterhouseCoopers spelen de profes-
uitdagingen vindt. De ene keer bij een multinational,
sionals van Advisory en Assurance gericht in op
de andere keer bij een milieuorganisatie. Zo krijg je
actuele issues waarmee iedere organisatie in haar
ook een steeds bredere scope en kun je je verder
levenscyclus vroeg of laat te maken krijgt. Denk
ontwikkelen in de richting die het beste bij je past.
aan prestatieverbetering, begeleiding van overnames
Met uitstekende opleidingsfaciliteiten, aandacht
en onafhankelijke waardering; maar ook aan risico-
voor work/life-balance en je persoonlijke groei.
beheersing, kwaliteitsborging, crisismanagement en onderzoek naar fraude. Dat zijn complexe zaken, die om diepgaande analyses vragen. Met jouw achtergrond in (technische) bedrijfskunde of (bestuurlijke) informatiekunde, informatica of een van de andere genoemde richtingen hebben wij bij PwC heel verrassende carrièremogelijkheden. Voor deze groepen zoeken we juist mensen met een kritische analytische instelling, teamgeest en organisatietalent. Scherp inzicht in mensen, organisatievormen, processen en systemen is
Spreekt een carrière bij PricewaterhouseCoopers je
daarbij onontbeerlijk. Met deze vaardigheden open
aan, kijk dan op www.pwc.com/nl/careers of neem
je als het ware de wereld achter de cijfers. Een
contact op met Amarins Renema, telefoon (020)
fascinerend werkveld waarin je steeds weer nieuwe
568 60 91 of e-mail amarins.renema@nl.pwc.com
TM
*connectedthinking
©2005 PricewaterhouseCoopers. Alle rechten voorbehouden.
Is it about your next job or the next step in your career?
Wie als IT-specialist bij ons komt werken, heeft vaak nog een lange weg te gaan. Met een carrière welteverstaan. Bij Elan ben je namelijk nooit uitgeleerd. Niet alleen omdat we meer dan 3000 online trainingen hebben. Maar ook omdat we ervoor zorgen dat je jezelf steeds verder kunt ontwikkelen. Bij opdrachtgevers die actief zijn in zeer uiteenlopende branches. Van IT, logistics en finance tot en met not-for-profit, retail en health. Zowel in Nederland als in het buitenland. Vast of tijdelijk. Volop mogelijkheden dus om een carrière op te bouwen die past bij je vaardigheden en ambities. Spreken deze carrièremogelijkheden je aan? Maak dan kennis met ons en bel (020) 650 80 10 of laat je CV achter op elanit.nl.