Issuu

;

.-, t

çn

biiU\\ U L)LrL\LbU U LbU

LbU\J

2000 ANTWERPEN 1

B.A.S.T.T. vzw

DRUKWERK

Stadsschouwburg Meistraat, 2 2000 Antwerpen (03) 231 97 50 verschijnt tweeniaandelings verantwoordelijke uitgever Dré Darden, Campinaweg 10, 2960 SL-Job-in-’t Goor

.‘: ,

- N

Tadeusz KANTOR 1969 “Sicke, Schrank und Schirm”

Aan dit nummer werkten mee: Cammans J., Darden D., Kersmaeckers 1., Werckx R.

reinigen ter plaatse: rondhorizonten voordoeken zetels muurbeklkeding vloerbekledi ng

--000-beschermende behandeling: antieke weefsels antĂŻeke kledij antieke wandtapijten

--000-applikaties: antistatische vlamwerende kreukwerende

SCHOUWBURG “DE MAAGD” (DEEL II) zie ook ‘AKTUALITEITEN BASTT’ nr 36 maart 1990

Enkele beelden van de realisatie.

Architect: Greiner & van Goor Architecten bv, Amsterdam Ontwerp Onno Greiner Medewerkend architect: Ir Bad Mispeiblom Beyer bi Projectleider Fr/edel Broeren Ontwerp voorplein: André Voten, Amsterdam Adviseur constructie: lngenieursgroep Van Rossum bv, Amsterdam Adviseur akoestiek: Lichtveld Buis en Partners bv, Utrecht

Bruto vloeroppervlak: 4. 1 70 m Bruto inhoud 29 tOOm Bouwkundige kosten:

1 6,5 miljoen

Installatie: f2,1 miljoen Toneeltechniek: f 7,4 miljoen Inrichting:

7,0 miljoen

Bijkomende kosten: f 1,5 miljoen Totale bouwkosten f 12,5 miljoen (ex btw) Bouwjaar: 198990

Adviseurs technische

Fotografie:

installaties:

Frank Greiner’ Studio 3F Produkties,

Oeerns Raadgevende Ingenieurs bv, Rijswijk

Uithoorn

Adviseur toneeltechnische installaties:

Fotografie pagina 2: Sybolt Voeten, Breda kleur) Rob Wanrooij,

Theatre Project Consultants Ltd, Londen

Bergen op Zoom (zw’w)

Aannemer: Aannemingsbedrijf

Adriaan de Kok bv, Bergen op Zoom

?V1

Ç/’

Situatie

Grote Markt

Potterstraat

3 4

Stadsschouwburg De Maagd Sint Gedrudiskerk

In de toyetzĂ´ne hangt tussen de eerste en tweede verdieping een klein theater-en-ronde. Hier kunnen aan drie zijden van het speelvlak van circa 5 x 7 meter 70 Ă˘ 80 toeschouwers plaatsnemen.

KURS US THEATERTECHNÏEK Van maandag 3 juni tot Vrijdag 7 juni 1991 richt BASTT voor de 4 de maal een basiskursus theatertechniek in. Het Provinciaal Centrum Dommelhof te Neerpelt ontvangt ons weer even gastvrij. Om praktische redenen moeten wij het aantal deelnemers toch beperken tot 24. Schrijf dus vlug in, want na vorige edities weten we dat heel wat kursisten hun kollega’s aanraadden er dit jaar bij te zijn. Daarom ook vragen we per theater, centrum of gezelschap niet tè talrijk deel te nemen. De hoofdlijnen van de kursus zijn de theoretische en praktische grondslagen van algemene theatertechniek geluids— en belichtings_ techniek, aangevuld met veiligheid, speciale effekten, muziek in het theater, produktie, en de struktuur van het theater in Vlaanderen. Eveneens voorzien we enkele demonstraties. Het wordt een zwaar lesrooster, dagelijks van 9 tot 22 uur, (46 uur in totaal), maar entoesiaste interesse garandeert een prima resultaat. De kursusgevers zijn weerom theaterpractcj met jarenlange ervaring in dit vak. De kursisten moeten in het theatertechnisch beroep staan, en lid van BASTT zijn. De totale kostprijs (kursusgeld + verblijf) bedraagt 6.500.—fr. voor leden die hun bijdrage tot en met juni ‘91 betaalden; zoniet + 500.—fr. lidgeld. Hiervan dient bij inschrijving, vèâr 1 mei, 2.000.-fr. voorschot (+ 500.-fr.) overgeschrev op bankrekening 00l-1777616_70 van Guido CANFYN kursus BASTT. Het saldo moet in ons bezit zijn ten laatste bij de aanvang van de kursus. -

De kursisten worden verwacht maandag tegen 10 uur; het einde is voorzien vrijdag te 18 uur. Na ontvangst van onderstaande inschrijvingsst00 op het info-adres, en van het voorschot, zullen we U tijdig volledig programma en praktische richtlijnen toesturen. Kursus info : Guio CANFYN, Fonteinstraat 53 2140 Borgerhout. Tel. : 03/234.34.38. -

Ô 3/ C 9 c

INSCHRIJVING BASTT BASISKURSUS THEATERTECHNIEK VOOR PROFESSIONELEN 1991 Naam,

voornaam

Adres

telefoon

Theater of gezelschap funktie

Datum

dienstjaren: leeftijd

BASTT-lidgeld tot

Handtekening

zoek naar naafotograaf—kineast die een theaterbelichting niet schuwt. Bel of schrijf naar: Dirk VAN den BROECK

FOTOGRAFIE

Droge Weide 2 B- 1741 WAMBEEK

FILM EN VIDEO LICHTONTWERP

02/582.25.56

tesa’ ban tesa’ fix geplastifieerde linnen kleefband. 10 kleuren. Weerbestendig. Zeer sterk. Extreem klevend. Beschnjfbaar. Om af te boorden, te versterken, te koderen, te dekodereren

Dubbelzijdige kleefband. Om tapijt vast te leggen. Fixatie van diverse voorwerpen. Montages.

tesa’ flex 1 tes&Lj PVC-tape. 10 kleuren. Voor electrische isolatie, kabelversterking kabelbundeling.

Papier afplaktape bij schilderwerken

Meer dan 650 kleefbanden voor de Industrie en devakman. Meer dan 50 jaren ervaring In de kleeftechniek

BDF SA Beiersdorf NV Industrielaan 30 B-1070 Brussel

TeLO2/5265211 Fax 02/ 526 52 19 Telex 62 135 bdfb

INTERNATIONALE ARCHITECTUURWEDSTRIJD VOOR HET “CHAMBRE THEATRE ART CENTRE” TE MOSKOU

(Ontwerp: Filip DE WAEL)

:LURY BEKPOONT JONGE VLAAMSE ARCHITECTEN IN MOSKOU De Archïtectuurcommissje van de OISTAT (Internationale Organisatie voor Scenografen, Theaterarchitecten en Theatertechnici) en de Theaterunie van de USSR maakten onlangs de resultaten bekend van de Internationale Architectuurwedstrijd, die in het voorbije jaar werd uitgeschreven, voor het ontwerpen van het “Chambre Theatre Art Centre” in het Hermitage—park te Moskou. Van de 239 ingezonden ontwerpen werden er 215 conform de voorschriften aan een internationale jury voorgelegd. Filip DE WAEL en Koen DE KEYSER, beiden uit Gent en pas afgestudeerd aan het Hoger Architectuurinstituut St—Lucas, werden door de jury bekroond voor hun respectievelijke inzending. De jury had tot taak acht ontwerpen te selecteren die in een tweede fase van de wedstrijd uitgenodigd zullen worden het ontwerp verder uit te werken. De tweede fase heeft tot doel een werk te selecteren dat voor realisatie in aanmerking komt. Naast de twee Vlaamse inzendingenbekroonde de jury nog drie ontwerpen uit Groot—Britannie, twee uit de Soviet—Unie, en één uit Duitsland.

—

THEATERWERKSTXTTEN HAMMANN CMBH NU OOK IN BELGIË ALGEMENE VERTEGENWOORDIGING BELGIE Dré DARDEN Campinaweg 10 2128 ST. JOB IN ‘T GOOR 663.29.38 Tel: 03 —

Vanaf 1 juni 1988 zal de in theatertechniek gespecialiseerde firma “Theaterwerksttten Hammann GMBH” uit Düsseldorf, ook in België ver— tegenwoordigd zijn. De firma vierde vorig jaar haar Eeuwfeest-jubileum. Door Wilhelm Hammann in 1887 opgericht als schilderatelier voor toneeldecors, werden reeds in 1889 een schrijnwerkerij en een smederij in bedrijf genomen, zodat de vraag van talrijke klanten naar vooruit— strevende toneeltechniek, kon be— antwoord worden. Sindsdien is Hammann nooit achter— op geraakt. Integendeel zelfs. Hammann bevond zich, wat theater— techniek betreft, dikwijls in de voorhoede. Door talrijke publikaties en oktrooien werd de evolutie gesti— muleerd. Dank zij de dagelijkse inzet voor kwaliteit en betrouwbaarheid, stelt Hammann zich vandaag voor als een modern goed geleid bedrijf met een groot prestatievermogen. Aangezien de belgische markt, wat de afstand betrft, praktisch voor de deur ligt, lijkt de beslissing om ons in België sterker te willen profileren, logisch.

ONS LEVERINGSPROGRAMMA P ORTAALBRUGGEN PORTAALTOREN$ WERKROOSTERS WERKBRUGGEN BRANDWERENDE DOEKEN RAIL SYSTEMEN VOORDOEKEN ALLE SOORTEN TREKKEN VLIEGSYSTEMEN GELUID$REFLEKTOREN TONEELDOEKEN TONEELVLOEREN TONEELWAGENS OPLEGBARE DRAAISCHIJVEN VERPLAATSBARE PERSONENLIFTEN TONEEL PODIA ORKESTPODIA VERSTELBARE ZAALVLOEREN VERZINKBARE TELESCOOPTRIBUNES PRAKTIKABELS BELICHTINGS INSTALLATIES ELECTRO-AKOESTISCHE INSTALLATIES VEILIGHEIDSTECHNISCHE INSTALLATIESPLANNING , FABRIKATIE , HERSTELLING EN ONDERHOUD VAN ALLE TONEELTECHNISCHE INSTALLATIES

THEATERWERKSTÂTT HAMMANN

(Ontwerp: Koen DE KEYSER)

Het op te richten centrum, gesitueerd in het hart van Moskou, heeft tot doel ruimte en accomodatie te bieden aan opkomende theatergroepen en reizende gezelschappen uit binnen— en buitenland. Het centrum wil een trefpunt worden voor theater_fans?l en mogelijkheden bieden voor alle vormen van theater en scenograf ie. De wedstrijd was naamloos en stond open voor de gediplomeerde architecten van alle landen, alsmede voor de studenten van het laatste jaar aan de hogescholen Toor architectuur. De jury was samengesteld uit bekende architecten uit de wereld van de theaterarchitectuur, en was voorgezeten door architect Claude Paillard (Zwitserland). Als leden fungeerden de architecten 1. Sacchetti (Italie), A. filoni (USA), v. Krasilnikov (USSR) en Y. Gnedovsky (USSR). Naast de acht laureaten kende de jury onderscheidingen toe aan 31 ontwerpen en selecteerde ze er nog 10, welke mede voor publicatie in een cataloog zullen opgenomen worden. Bij deze onderscheidingen en vermeldingennoteren we ontwerpen afkomstig uit tien verschillende landen: Groot—Britannie (16), Zwitserland (5), Belgie (4), USSR (4), Duitsland (4), Nederland (3), USA (2), Canada (1), Ierland (1) en Hong—Kong (1). De Belgische onderscheidingen en vermeldingen werden alle toegekend aan pas afgestudeerde architecten van het Hoger Architectuurinstituut St—Lucas, en gaan naar Kris Cornelis (Hamme), Peter Cattoir (Centbrugge), Pascal Schneider (Brugge) en Christine Baetens (Haaltert). De Architectuurcommissie van de OISTAT zal zichinzetten om de geselecteerde werken in de loop van het komende jaar in Belgie te exposeren. vier

S. DËRVEAUX alle weefsels voor dekor Kapellestraat 13

8788

(056) 60 22 53

WAKKEN

TWIN DESIGN

DEKORËOUW Hoogkamerstraat, 80 A 2690 Temse Tel. 03—771 .59 .69 Fax. O3-77Ï .58.07

aLco

THEATERTECHNIEK

Kastanjeboomstraat 17 8000 Brugge Tel. 050/33 82 60

verkoop

—

verhuur advies -

—

eigen en snelle hersteldienst

uit de theaterperiodieken A.S. : nummer 48, juli—augustus 1990 1. “Derrière la fentre” De kijker wordt gericht op Jacques Templeraud: hij is direkteur van het “Théatre Manarf” (gesticht in 1977). Dit is een vorm van “objectentheater”, kleine originele voorrerpen met een klowneske inslag worden zowel in binnen— als buitenruimten gebruikt. 2

“Jacques Marillier , décorateur” Hij staat al 40 jaar in het vak, eerst in de operazalen in de provincie; nadien (1970—80) werkte hij mee in een 10—tal producties van de “Comédie Française”, om ten slotte, momenteel, te werken voor het privé—theater.

3. “Inauguration â Colmar du Théatre”de la manufacture” In 1980 ontdekte P. Barrat een tabaksopslagplaats in Colmar, met een zolderruimte van 13 meter x 14 meter, waarvan het dakgebinte in prima staat was. Architect A. Delachaux maakte in samenwerking met P. Barrat de plannen, met geen al te grote zaal (344 zitplaatsen op uitschuibare tribunes) + een kleinere repititiezaal onder de zolder. Verdere gegevens: zie technische fiche.

ATELIER DU RHIN FICHE TECHNQUE PROVISOIRE DE LA GRANDE SALLE DE LA MANUFACTURE Hauteut Largeur Protondeut Pente Sol Rideau de scene Sortes Grans perto

Porteuses Passerelles Cabines Loges Acces

9 m sous gril 1270 in de mur â mur 15,45 m â partir des gradins 1 2 rn â partir du rideau de scène neant parquet (pin foncé) gris comrrrande éiectrique tamtam et jardin 344 places 33% partie basse des gradins amovibles (la moitré approxrrnativement) 20 italiennes (cherninées au Iorntain) 4 allernandes 3 italiennes au-dessus des gradins 2 allernandes sur toute la Iongueur en fond de salle, au-dessus des gradins 8 (±1- 20 cornédiens) au sot, a 15m du plateau, â quai entree +/- 3 m de largeur 4 m de hauteur AVAB 202 XP2 +1- 105 cellules : 84x3Kw et 21 x 5Kw 70 PC Halogène 1000W 27 decoupes Levron 30 decoupes Juliat courte longue 10 BT 250W 6 ST 500W 8 Svoboda 10 PC 2000W 4 Fresnel 5000W 10 Pars 10 decoupes Juliat Iongue 2 jeux comptets Table 24/4/2 Soundcrah 200 7 magnétophones (dont 1 cassette) platines, aser et disque noir boïtes d’etfets NexoRC. 115 CbIage intégral (micro, H,P., console) sur chacun des 5 boîtiers en salte. -

Petite salle La petite salle reprend exactement dans ses dimensions les dimensions da plateau de la grande satle. Petit équipement lumière en vue de répétitions. Locaux annexes: Trois studios de répétition de musique avec pianos, orgue et harmonium. Une intrastructure de gestion du stook costumes (salle de couture, salle de lavage et salle de stockage). . Un local de travail â vocations rnultiples . Plusieurs locaux techniques (rangement-ateliers-etc.) .

Bureaux: . . . .

lObureaux 1 salle de réunion 1 studio 1 salle darchives

Lumiere

Velours: Son:

EQUIPE DE CONCEPTION Direction de lArchitecture de la Vifle de Colmar: Maîtrise dOeuvre générale MM. DELACHAUX Architecte BERTRAND et FUCHS Collaborateurs M. SCHICKEL, Ingénieur DENU et PARADON, Architectes et A. RODEGHIERO : Conseil et Assistance artistique pour la décoration et larchitecture intérieure du Hall et de la salle de spectacle O.T.E. INGENIERIE : fluides et métrés MULLER et HEITZMANN : Ingénieurs Conseils SA COMMINS : Acousticien Sophie FOURNEL : Scénographie Jean VALLET : éclaicage scénique Guy Noél LE CORRE : ingénieur sonorisateur SOCOTEC : contrôle technique.

4. “Palais des Sports—Toulouse” Beschrijving met plans en foto’s van het technisch rooster in het sportpaleis van Toulouse.

5. “La Projection des Images Géantes”(II) Een artikel waar aan de hand van het werk van J.M. Quesne uitgelegd wordt dat de techniek in dienst staat van het projekt, en dat de originaliteit van het koncept het werkstuk kan doen groeien, met als inspiratiebron schilderkunst, film, t.v., foto’s...

Les ambiances visuelles sont accompagnées d’une bande son et de musiciens ïntervenant en direct ponctuellement. $e]on les images projetées, la stmcture architecturale reste très présente ou, au contraïre, s’estompe complètement.

— 6. “Indroduction a la prise de son” Technisch artikel omtrent de akoestische ruimte. 7. “Telex

—

Nieuwe produkten”

8. Het hoofddossier: “SCENOGRAFIE IN DEZE TIJD” Le style et l’argent: Een interessant artikel van L. Boucris over de interaktie: geld— techniek— scenograf ie. Une économie de l’imaginaire spatial: De kostprijs van een dekor, eventuele rekuperatie, de verantwoordelijk— heid van een scenograaf ten opzichte van een budget. Regards passages: Enkele bedenkingen over scenografen uit de theaterwereld die werken voor de film. Welke problemen dienen zij op te lossen... En amont du décor: Les interprètes de la scenographie. De relatie tussen de scenograaf en de uitvoerders: schrijnwerker, beeldhouwer, schilder, enz... Les systèmes constructeurs: De financiele en andere problemen die decorateliers ondervinden; Zal men in de toekomst meer gebruik maken van informatica? Scenographe de métier: Welk statuut kiezen? Wat met honorarium en fiscaliteit? La production d’un opéra coûte que coûte. “Jeu de Taquin” Analyse van de kosten van een opera—produktie aan de hand van “De Trojanen” P.L. Pizzi 1989. Mandoux sprl. une experience d’atelier de décor: Hoe werkt een zelfstandig dekoratelier (noden en verwachtingen). E. Kotcherguine: Een portret van het werk van een scenograaf uit Leningrad. —

—

7UEffiLWU

ORANDVAIJE [NIEZEN EN POTEN RG$TUMERINB SCHOENEN BOTTEN HOEDEN Oude Kalsijde 2

8748

Desselgem

Tel

(056) 71 2840

uit de theaterperiodieken BUHNENTECHNI$CHE RUNDSCHAU Nr. 1.

—

Oktober 1990

Beschrijving van de enscenering van “Der fliegende Ho11.nder”

tijdens het festival van Bayreuth 1990.

Beschrijving van de technische realisatie van diezelfde produktie.

Bespreking van richtlijnen met betrekking tot de bouwvoorschriften van “schouwspelzalen”.

Dit met

het oog op Europa 1992. 4.

—

Een scenograaf bericht over een produktie die in de oude opera van Parijs heeft gestaan en die dit jaar moest overgebracht worden naar de Opera de

la Bastille.

In een humoristisch getint artikel beschrijft hij ondervonden moeilijkheden.

De computergestuurde

bovenmachinerie schijnt uitgerust te zijn met software die geen onderbreking in een aan gang zijnd maneuver toestaat. Voorbeeld:

Na het bevel

“start” van een beweging,

het zakken van een trek, toe uitgevoerd worden, fout gaat, 5.

—

b.v.:

moet de beweging tot het einde

zelfs als men ziet dat er iets

men kan niet ingrijpen

Analyse van de verschillende ambachten en beroepen die bij het tot stand komen van een produktie betrokken zijn.

Hoe en waar worden deze beroepen

aangeleerd ? Voorstellen tot struktuurhervorming om het gebrek aan geschoolde krachten op te vangen. 6.

Bespreking van de persoonlijke verantwoordelijkheid van technische

leiders met betrekking tot ongevallen

waarvan collega’s of leden van bezoekende gezelschappen het slachtoffer zijn en waarvan de schuld bij technische leider of iemand van zijn personeel Er worden twee gevallen besproken;

de ligt.

alhoewel de recht—

spraak in Duitsland verschillend van de onze zou kunnen zijn, 7.

—

komen interessante aspekten naar voor.

In de reeks Parijse muziektheaters komt nu het Théatre des Champs-Elysées aan bod.

uit de theaterperiodieken PODIUN

—

vakuitgave voor podiumtechniek en theatermanagement jaargang 8, nummer 5, september 1990

“Op Drift

Derives” is een dansproduktïe van de companie

Philippe Genty. Het nieuwe eraan is het gebruik van marionetten samen met akteurs

dansers, en technieken uit het Zwart Theater. Door het lateraal belichten van bepaalde secties van het speelviak kunnen spelers en objecten ongemerkt in de donkere gebieden verdwijnen. *

“Folkloristisch Danstheater” is een dansgroep die uitsluitend

voorstellingen brengt met volksdans. Ze treden hoofdzakelijk op voor andere volksdansers en ontvangen daarvoor een jaarlijkse subsidie van 2,3 miljoen gulden. *

Een overzicht van de “Music & Harmony” beurs in Ahoy Rotterdam

(7—8—9 sept.) leert ons dat er vier expositiehallen waren ingedeeld in: —licht en geluid —slagwerk en gitaren —akoestische toets—en blaasinstrumenten —keyboards, midi en software.

Het Familietheater, dat als slogan heeft “geen zaal te klein of

wij passen erin”, heeft laatst een voorstelling gegeven van de komedie “Once in a bleu moon” in de loods van een internationaal transportbedrijf. Het bijzondere eraan is, dat als podium drie opleggers werden gebruikt die tegen de ingang van de loods werden gereden. Het publiek zat dus binnen, en de akteurs speelden buiten op het aldus ontstane podium dat 6,5 meter breed, 7,5 meter diep en 2,5 meter hoog was. Het voordoek bestond uit de aluminium rolluiken die de loods afsloten. De 48 kW licht werd samen met de geluidsinstallatie opgehesen aan een truss gekoppeld aan twee hefstatieven. Tegenwoordig verhuurd Louis Bolsius Produkties B.V. de “Multi Show Trailer”. Dit is een systeem dat uitgaat van de grootste maat afzetcontainer en waaruit een podiumconstruktie ontstaat met een breedte af lopend van 10 naar 8 meter, een diepte van 4 meter en een hoogte aflopend van 3,75 naar 3 meter.

De podiumhoogte is hydrolïsch instelbaar van 28 naar 138 cm. De trailer is voorzien van een stroomagxegaat dat 20 kW leverd. Binnen de container zijn 12V, 220V en 380V aansluitingen standaard. Bovendien is de trailer voorzien van een schoonwatertank van 200 liter en een afvalwatertank van eveneens 200 liter. *

De Efteling had deze zomer “Rusland” als thema gekozen.

Hiervoor werden 140 Russische artiesten van een docentenopleiding uit Moskou aangetrokken onder het mom van een stage—opleiding, zodat de Efteling dit jaar een relatief goedkope show kon brengen. *

Introdans en Scapino danste deze zomer in het Nijmeegse Openlucht—

theater, en dit resulteerde in twee praktische tips. Ten eerste: de vloer. Het podium was voorzien van een houten vloer met een speling tussen de planken van

1 cm.

Om deze geschikt te maken voor dans werden er 300 oude Heugafelt tegels gelegd met de rug omhoog. Zodoende bleven ze vanzelf op hun plaats omdat de harige kant zich min of meer aan de vloer hecht. Hierover wordt de balletvloer gelegd, afgetaped, en er kan gedanst wçrden. Dit systeem kan ook gebruikt worden om een te harde vloer dansklaar te maken. Ten tweede: de stroomvoorziening. Aangezien er slechts twee keer 32 ampère beschikbaar was, werd er een dieselaggregaat van 80 kW gehuurd. Na een hele dag inhangen werd dit gestart, wat echter gepaard ging met een stroomstoring die het dimmerpack opblies en waardoor zeventien spots het loodje legden. Men weze gewaarschuwd *

Tot slot een intervieuw met Ernst Soetekouw, tweede toneelmeester

bij de Stadsschouwburg van Arnhem, en een overzicht van het Nederlandse theateraanbod in het nieuwe seizoen.

uit de theaterperiodieken PODIUM

Vakuitgave voor podiumtechniek en theatermanagement Jaargang 8,

nummer 6,

oktober 1990

Van 7 tot en met 8 september jongstleden vond in Ahoy te

Rotterdam de

jaarlijkse Music & Harmony beurs plaats.

Podium geeft een uitgebreid overzicht van de nieuwigheden die verschillende firma’s te bieden hebben. De belangrijkste trends lijken mij,

op gebied van licht,

opkomst van lichtcomputers met aanpasbare software,

die dus

steeds geupdated kan worden. Op geluidsgebied zien we meer en meer de trend van afstands— bedieningen voor mengtafels en moving faders. Er is zelfs een firma die zich erin specialiseert bestaande mengtafels te automatiseren. Rollenzolders

—

zijn ze nodig of niet ?

Met een rollenzolder bedoelt men de rooster boven in de kap waardoor de kabels van de

trekken naar beneden komen en

waarop gelopen kan worden. De laatste tien jaar worden er meer en meer theaters gebouwd zonder rollenzolder. De voordelen zijn nochthans duidelijk: -

Onderhoud en herstelling zijn mogelijk zonder grote

stellingen te bouwen of hoogtewerkers te huren. -

Het snel plaatsen van punttrekken eender waar op de rooster.

—

De mogelijkheid licht te hangen aan de rooster,

de trekken niet in het donker moet laten zakken,

zodat men met ongelukken

als gescheurde doeken en beschadigde spots als gevolg. Het enige nadeel

is het verlies van twee meter trekhoogte,

wat natuurlijk kan opgelost worden door de kap te verhogen. Podium vindt een rollenzolder in elk geval een nood— zakelijke voorziening. De discussie staat open. Tijdens de uitmarkt 1990 in Amsterdam werd op het muzeum plein door het Nederlands Bellet Orkest een concert gegeven voor een publiek van ruim 27.000 mensen.

—

Om de

zichtbaarheid te verbeteren werden links en rechts van

het podium twee 8 X 5 videosçhermen geplaatst. Een orkest versterken gaat echter zo maar niet. Om een aanvaardbare klank te krijgen,

werd beroep gedaan

op geluidsontwerper Cees Wagenaar. In een grootschalig geluidsexperiment zou hij

trachten de

kwaliteit van een concertzaal in openlucht te verkrijgen. Om dit te bereiken zouden enkel de typische reflecties van een concertzaal weergegeven worden. De denkwijze was als volgt Er werd uitgegaan van 9 denkbeeldige 24 X 30 X 9 meter. TEF

zalen van elk

Een dergelijke zaal werd gemeten met een

(Time Energy Frequency analyser)

Deze grafieken werden nagebouwd op 11 Roland R-880 multieffect processors en via een Yamaha PM—3000 mengtafel matrix en 4 delaytorens naar 144 Axys U-l2 luidsprekers gestuurd. De Axys luidsprekers waren gekozen omwille van hun ingebouwde versterker,

zodat ze rechtstreeks met een line—sugnaal aan—

gestuurd konden worden,

en hingen per 4 paar op een rij met

een onderlinge afstand van 5 meter,

verbonden d.m.v.

12 km.

audiokabel. Zo kreeg men door gebruik van 6 verschillende galmpatronen van 5 meter een zaaldiepte van 30 meter. Niet alleen het instellen van de preciese delay—tijden vroeg enkele dagen,

ook kreeg men in de forte—passages soms

uiteenlopende optellingen bij diverse galmen. Dit zijn natuurlijk de wonderlijke kenmerken van een experimenteerfase.

Tijdens de opvoering was bij

de zachte

passages echter ook een nare brom te horen. Achteraf bleek dat in de drukte van het wisselen van gezelschappen een dimmerkast in de buurt van het mengpaneel was terechtgekomen. Laat dit een waarschuwing zijn voor alle belichters om voortaan eindelijk eens rekening te houden met het geluid

jaar als vrije produktie

De Efteling presenteert dit

“Sneeuwwitje en de zeven dwergen”,

reizend in een grote

tent. De tent heeft een capaciteit van 1550 zitplaatsen en een binnenmaat van 47 bij 45 meter. Het podium is 15 meter breed en 12 meter diep. De kaphoogte is 11,50 meter. Daarin zijn 12 trekken voorzien die per stuk op twee elektromotoren werken. Het klassieke systeem van op en neerlopende kabeltjes langs een muur is namelijk niet transporteerbaar. De klank wordt versterkt d.m.v. 10 zendmicro’s, Enkel

een 32 kanaalmixer en

en er speelt een live orkestje.

lichtontwerper René Waerts was een beetje ongelukkig. ruimte voor het licht en er waren weinig

Er bleef weinig

invalshoeken beschikbaar, een zaalbrug te

bovendien bleek het niet mogelijk

installeren.

Om toch nog wat sfeer te geven gebruikt hij vele kleine armatuurtjes en stick—ups in het decor. $neeuwwitje was oorspronkelijk te zien van 1 november tot en met 2 december op de gedempte zuiderdokken, de tent,

maar

die bestand had moeten zijn tegen windsnelheden is enkele weken geleden weggewaaid

van 12 beaufort,

INVOER VERDELING & INSTALLATIE VAN PROFESSIONEEL AUDIO-MATERIAAL -

Onze referenties:

ADSDCD

MUNTSCHOUWBURG SCHONE KUNSTEN DE SINGEL ANCIENNE BELGIQUE... .enz enz.... ..

...

A.S.C. Bergensesteenweg 507, 1070 Brussel Tel. (02) 520 08 27 Fax (02) 521 19 77

FIRMA DEWOLF & CIE

PVBA

SOCIALE ZETEL : 43 LINTHOUTBOSSTRAAT 1200 BRUSSEL EXPLOITATIE : 300 KONINGSSTRAAT 7030 BRUSSEL TEL. 02-218.70.53 -

HRB 444.632

—

IMPORTATEUR OROSSISTE •

ONONTVLAMBARE WEEFSELS Ml GORDIJNEN OVERGORDIJNEN ZETELS MUURBEKLEDING -

MEERVOUDIG GEBRUIK

KLINIEKEN GASTHUIZEN RUSTHUIZEN SPEKTAKEL ZALEN DISKOTHEKEN SPIJSHUIZEN HOTELS SCHOLEN G EMEENSCHA PPEN WONINGEN OPENBARE PLAATSEN -

COLLECTIES MET UITGEBREID GAMMA IN: FLUWEEL VLAKKE STOF BEDRUKTE STOF GEWEVEN NON WOVEN GENRE ‘JERSEY’ BESCHILFERDE STOFFEN FLUO VERDUISTEREND ROTE BREEDTE CYCLO TULLE VELUM GELUIDDEMPLNVE LN IHLHMISCHE PA NNELEN ZUUR WEERSTAAND (WERKKLEDERIJ) MA TRASSTOF DEKENS -

Le ts&is r.,rrenr wwa’v71a

CHLOROFIBRE RHOVYL •

CLEVYL

NATUURLIJK ONONTVLAMBARE STOFFEN

VUUR WEERSTAAND:

ONTVLAMMEN NIET BIJ BRAND OF BIJ HITTE PROCES VERBAUX Ml . KR1MPEN . VERHARDEN . VALLEN UIT MEKAAR VERSPREIDEN NOOIT CHLOORSTOF SMELTEN NIET DRUPPEN NIET -

CONFECTIEMOGELIJKHEID TEL. 02 218.70.53 -

VEILIGHEID

WEDSTRIJD uit: TAPTOETER december 1990

EERSTE SCENOGRAFIEPRIJS VOOR FIGURENTHEATER ,,ALBERT VERMEIREN” VOOR LUK DE BRUYKER -

adjunkt-kabinetchef De eerste Vlaamse scenografieprijs voor figurenteater, de prijs Albert Vermeiren”, werd op 28 november door de voor de produktie Taptoe Teater van opdracht in scenografie zijn voor Bwyker De Luk aan toegekend Bossche den Van van minister Luk ,,Draken Bestaan!” van Freek Neirynck in een regie van André Vermaercke. De prijs werd in het leven geroepen na het plotse overlijden van de bekende Gentse figurentheater-scenograaf en artistiek lei der van het Marioneffenteater Nele, Albert Vermeiren, door het Vlaams Verbond voor het Poppenspel en het Europees Figurenteaterarchief, nam deze nieuwe vereniging de taak over. De jury voor de eerste uitgave van de sce nografieprijs Albert Vermeiren” bestond uit NOS-scenograaf (en zoon van de naamge ver) Michel Vermeiren, jerome Mackel bergs (scenograaf Koninklijk ]eugdthea ter) en Eddy Duquesne (beleidsmedewer ker Federatie van Vlaamse Culturele Cen tra). Michel Van mullem, stafmedewerker van het Europees Figurenteatercentrum was secretaris van de jury. De plechtige prijsuitreiking gebeurde op woensdag 28 november in het Europees Figurenteatercentrum, naar anleiding van de bekendmaking van de Landjuweelwin naars. Luk De Bruyker kreeg zijn opleiding als scenograaf van Albert Vermeiren, in de jaren dat hij met Marionettentheater Nele samenwerkte. Voor de rest was hij een self made man op het vlak van de figurenthea ter-scenografie. Hij tekende bij Teater Taptoe voor alle decors sinds het ontstaan van het gezelschap. Niet zelden werkte hij samen met andere plastische kunstenaars voor de uitwerking ervan: zo onder meer niet Oscar Bonnevalle, Pol Verheylezoon, Luc Meuris, Michel Vermeiren. Voor ,,Draken Bestaan!” coöpereerde hij met de illustratrice voorjeugdliteratuur Nicole Rut ten. Luk De Bruyker werkte ook als sceno graaf voor Teater Exces, Theater De Urne, Frank De Gruyter-Teaterprodukties... . .

Met zijn scenografie voor Teater Taptoe van Vader Anseele” van Freek Neirynck in een regie van Bert Van Tichelen werd hij geselecteerd voor de Quadriënnale voor Scenografie in Praag.

Op de foto Luk De Bruyker als Koning Zittend Gat in DRAKEN BESTAAN! van Freek Neirynck. (Foto: Rudy Gadeyne)

VARIA

“Het spel van liefde en toeval” : Marivaux regie : W. Tillemans decor : Svoboda uit Sigma—nieuws : (okt.’90)

Het stuk speelt zich af in een kamer vol met Vlaamse wandtapijten, waarvan er zich een verzameling in het Poolse Krakau bevindt. Uiteraard was het onmogelijk deze tapijten voor het stuk naar Antwerpen over te brengen. Daarom besliste Svoboda de wandtapijten zelf te herschil— deren op een soort plastic gaas. Deze techniek stelde echter bepaalde eisen aan de verf. Ze moest goed hechten op een synthetische ondergrond, en snel, maar ook niet te snel drogen. Bovendien moesten de gaatjes van het gaas open blijven, opdat de personages achter de tapijten” ook zichtbaar zouden blijven, wat voor een heel bijzonder effect zorgde. op zes weken tijd, diende men 200 m2 wandtapijt te schilderen. Er werd als volgt te werk gegaan: de taferelen werden met bv. dia’s op de stof geprojecteerd, waarna men de contouren aflijnde. Achteraf kon dan het inkleuren beginnen met Sigmacryl Façade. De verf bleef uitstekend zitten, dekte prima en liet het decor toch transparant bij belichting. Bovendien slaagden de mensen van ht Raam theater erin de Vlaamse wand— tapijten waarheidsgetrouw weer te geven door zelf de kleuren te mengen, met een verf die eigenlijk voor heel andere doeleinden is bestemd!

bo:kE;ijI);:uL.As

13 DE PLK J.4t $o€:

“-rcri)g

“

rte

PL)

J Ih)

III

F22

1:apcn1qE

jA:N

‘

-rHf. flAti Qt):

T-C€ f4-tI2Ç

P.E Ftt t)4Q

L)q1J

‘

Uw” ÇA LLE

QEøO C)Ai t

BASTT

NÏËUWS

GENT IS EEN GLOEDNIEUWE TETRAEDERVORMI GE CONCERTZAAL RIJKER

Stichting Logos bouwde een spectaculaire concertzaal, geschikt voor 150 toeschouwers. Deze zaal is gelegen in de Bomastraat 2$ te 9000 Gent en paalt aan de achterzijde aan de huidige concertstudio (Kongostraat 35, 9000 Gent). Ook deze nieuwe concertzaal zal door Stichting Logos uitslui tend gebruikt worden voor het brengen van hedendaagse experimentele muziek. Er is geopteerd voor een unieke vormgeving : de tetraeder of een viervlak (te vergelijken met een piramide, doch op driehoekig Lp.v. vierkantig grondpian). De plaatsing van de tetraeder in de scharnier tussen de beide gebouwen van de Stichting, verleent het geheel een gewild sacraal karakter, dat het concert als sociaal-ritueel gebeuren moet bevorderen. Hetakoestische feit dat in een tetraeder geen staande golven kunnenoptreden, maaktdatheteenruimte is die niet behept is met eigen voorkeuren inzake resonantiefrequenties. Akoestische golven kunnen elkaar nooit in fase versterken en worden onder steeds wisselende hoeken door de wanden weerkaatst. Een tetraeder-ruimte is dan ook bijlange niet akoestisch dood maar welakoestisch llneair. Bovendien kan met een minimum aan akoestisch uitgestraald vermogen een maximale ruimte worden gevuld, een eigenschap die het voor niet elektrisch versterkte instrumenüsten bijzonder aangenaam maakt om erin te spelen en te musiceren. In het bijzonder voor hedendaagse en experimentele muziek, waarin het-detail van het allergrootste belang is en niet de absolute geluidssterkte, is deze eigenschap van cruciale betekenis. De vorm van deze zaal is dan ook ideaal voor de functie die zij dient te vervullen, nml. die van concertzaal. Vanuit esthetisch oogpunt, als architectonisch element, is de tetraedervorm bijzonder aangenaam, omdat zijn perspecti sche werking zo uitgesproken is : niets dan evaderende vluchtlijnen waardoor, van buitenaf beschouwd, nooit het ‘blok’-idee kan ontstaan. De tetraederversterkt het perspec tief en de diepte van het landschap en verruimt de indruk van afstand. Vandaar dat een tetraeder er ook aanmerkelijk kleiner uitziet dan hij rekening houdend met zijn objectief volume eigenlijk is. Van binnenuit, geldt dit evenwelprecies andersom : door de vluchtlijnen ziet de ruimte er groter en ruimer uit dan zij werkelijk is. Een tefraeder fungeert als een element van fantasie en verbeelding, door zijn bedrieglijke non-functionaliteit. Constructief gezien is de tetraeder de meest efficiënte vorm. Het is immers de eenvoudigste ruimtelijke figuur waarbij met een minimum aan constructiemateriaal een maximum volume kan worden gebouwd op een constructief sterke manier.

t-4

// III, /4 t#fl. 1 1//Jr--.%/

/.//çJ

‘‘

.5.

o’

III

4’

;

•

‘ %%

De nieuwetefraede-vormige Logos-concertzaal (Bomastraat

26-28 te 9000 Gent) zalinjanuari 1991 geopend worden. Bij diegelegenheid is er een verrassingsfesfival dat gespreid zal worden over drie opeenvolgende avonden : 1$ 19 en 20 januari 1991, telkens om 20 uur. Hiervoor zijn o.a. een aantal compositie-opdrachten uitge schreven aan Vlaamse componisten. Op vrijdag 1$ januari wordtdetetraederzaalgeopenddoordeHeerPatrickDewael,

‘

ADB INTRODUCEERT

TENOR

EENSOL/STA//ETEENOROOTKRAGHT/G’BERE/KD/E DAARNAASTNO6’24RE’/STERSKANOPENTREKKEN

. . . .

. . . . . .

. . . . .

MAX. STUURCAPACITEIT 240 KRINGEN PROPORTIONELE SOFTPATCH NAAR 512 DIMMERS GEHEUGENCAPACITEIT 255 GEHEUGENS 24 REGISTERPOTENTIOMETERS VOOR HET OPBOUWEN EN WEERGEVEN VAN LICHTSTANDEN (HAND-, EN TIJ DGESTUURD) TWEEVOUDIG QROSSFADEREGISTER STAGE/PRESET 12 FLASHLIJNEN VOOR FLASHES, CHASERS EN SPECIAL EFFECTS 24 PROGRAMMEERBARE CHASERS 20 GEPROGRAMMEERDE SPECIAL EFFECTS REGISTER VOOR HET INPROGRAMMEREN VAN 20 KLEURSCROLLERS 8 PROGRAMMEERBARE TOETSEN (SOFTKEYS) KEUZE UIT 8 VERSCHILLENDE DIMMERCURVEN KLEURENMONITOR 14 inch HELPFUNCTIE OP BEELDSCHERM IN NEDERLANDS GEHEUGENOPSLAG OP CUECARD (IN/UITLEZEN < 1 SEC.) iNTERFACE VOOR INFRAROOD AFSTANDBEDIENING EN PRINTER UITSTURING DMX 512 EN ANALOOG VIA DEMULTIPLEXER

WIJ ZULLEN DE TENOR GRAAG AAN U VOORSTELLEN TIJDENS EEN DEMONSTRATIE, BEL OF SCHRIJF NAAR: NV. ADB s.. Leuvensesteenweg 585 8-1930 Zaventem Beum Tel. : +32/2/722 1 7 1 1 Tx 22154

/i:hmg

VARIA “IMITATIE—KUNST”, een artikel van V. Eeman uit tijdschrift van eurocard

Enkele adressen en scholen i.v.m. het imiteren van onvindbare of zeer kostbare materialen (o.a. marmer, wortelhout, schilpad—schalen, lapis—lazuli of malachiet)

c -c

u 5) 0

-t)

5) -t)

0 0

HOE LEERT MEN HET VAK? E zin weinig speciale scholen, en dat is nogal paradoxaal in België waar de allereerste decoratie-school opgericht werd. De stichter was Pierre Coqeloin Iets later werd cle Von der Kelen school opgericht en in 1951 kwaw het tot een fusie Dit wos de eerste school waar al deze in Ita lië geboren technieken systematisch onderwezen werden

Institut Supérieur Van Der Kelen LogeIan Metoolstrool 30, 1060 Brussel Tel 02/537 53 84/85 Alles over marmeer- en simili-hout technieken De lessen worden gegeven daar Clément Van der Kelen. Wachtti1d 2 aar .

Werk von Bernard SChneII, Charles — Emmonuel Popalens de Morchon Simoninst ron t 49, 1050 Brussel Tel voorlopig 02/649 97 14 Oudlerrling van de Von der Kelen school. Cursus van 3 weken 30 000 hout-imitatie, Mormeer-technieken, patunes, van antiek-behandeling meubelen.

Schilderschooi van de Hoogstraat Hoogslrarrt 10, 1000 Brussel Tel. 02/512 71 40 Cursussen hout-imitatie, mormner techniek en valse perspectieven.

The Garden Studio Vogelvnnqersweg 86, 1 190 Brussel. Tel 02/375 74 16 Paulo Alkins (leerlinge van Liso Wassong, protessor aan de befoomrfe Isabelle O’Neill School for [)ecoro ive Arts in New York) en Heother Cousin die de kunst heeft opgedocrn bi1 een leerling van de Van der Kelen school) Cursussen in het Engels af het Frans Verschillende cursus-reeksen: lecyclus— 15000F. 2e en 3e cyclus 13.000 F. —

Stedelijk Instituut voor Sierkunst en Ambachten Ccrc]uxstroot 2 2000 Antwerpen 03/231 5036

Simili-kunstenaars bij u thuis... De prutzen worden berekend per m2 Ze vormen slechts een unduccrtue, want alles hcrngf af vcrn de moeulu1kheudsgraad van hef gevraagde werk Patune-afwerking 900 F/m2, marmerun gen en hout-imitatie: 4000 Pim2, he melplafonds : 6000 F/m2, trompe l’oeil werk : t 2000 F/m2.

Thierry Bosquet: een magisch-

Isabelle Pourboix

heqdrotde en bluksemsnelle theateru]ecor..antwerper die zich ook met veel genoegen over interieurs buigt. Tel 02/648 53 50.

Sumulu morrruer en hcuut Puutuneren Geen geheimen voor deze cuuud-Ieer Schsuol Iungr’ van Van der Kelen ISABELLE GEEFT GRATIS A[)VIES EN OFFERTE AAN EUROCARD LEDEN IN DE BRtJSSELSE REGIO Voor kinpete ofsuuundcn Iuerr’kent zit het roes port maar ijeeft ook gratis advies viie EUR()CARD-Ieuien 02/374 87 73

Livia Ruspoli: boordevol humor Valse perspectieven, knupocuges eerr lorenlcrnqe ervaring hr’ett haar niet minder enthuuesuast qruwcuakt Ontwerpt ook decoratieve mozaiek schulderulen en mobiele dru C)i5 vcucur winkels LIVIA GEEFT GRATIS ADVIES EN OFFERTE VOOR EURO CARD LEZERS UIT BRUSSEL ËN OMSTREKEN Voor Iongrre otston den berekenl Zil het transport maar geeft ook gratis advies acun EURO CARD- leden Tel 02/375 42 9.

Thibaut en Roselyne Flameng, 23 en 27 oor Broer en zuster kcimen uit de Von der Kelen school en zuin gespecialiseerd in decoratieve en numuluschulderkunnl. Ze ouenrIen on lanujs een schitterend atelier, n L’Elé phont Borgne achter hun decaratie baetiek « Le Coup d’Oeul Tel 02/345 08 47.

Sylvie Artot en Guy Devaux zun gespecialiseerd in het uituaeren en restaureren van fresco’s en be schulderc]e plafonds Tel. 02/374 81 50

.—.

Decor Atelier Ercoia : Wolstroot 31, 2018 Antwer1uen, Tel 03/233 47.31 Gespecualuseeru] in muurschilderingen 6 la Seca Bernard Schneil: Specialist in muurschilderingen lel 02/672 27.00

Enkeie boeken ter kennismaking of om er alles over te weten. Wuurm aanbevolen voor iedereen DECORATIVE PAINT TECHNIQUES, Annie Slaan en Kate Gszynn Plus een greep uit het ruime aanbod PAINT MAGIC, Jocasta Innes PEINTURE ET DECOR, Hachelle CREER SON DECOR. Les Peuntures, Gruund THE ART OF MARBLING, Stuart Spencer

IN MEMORIAM

Tadeusz Kantor, de laatste repetitie voorbij. (foto Paul Van den AbeeÏe)

Tadëusz Kantor overleden na repetitie teaterstuk Van een medewerker In januari zal hij niet naar Parijs konwn. In het Centre POIfll)i(1OU Efloes t hij daar, op uitnodiging van liet Festival d’Autom ne, zijn jongste stuk ()f)VOC ren. Dat heet: Aujourd’hui c ‘est nwn anniversaire. Die verjaardag zal hij niet nieer vielen: vrijdagnacht overleed Tadeusz Kantor Op 75jarige leeftijd in Krakau, na de laatste repetitie van dit stuk. Iii het weekeinde waar Polen de president voor een nieuw tijdperk koos, verloor het zijn grootste hedendaagse kunstenaar. Deze veelzijdige artiest was behalve schilder, graficus en scenograaf een van de grootste teater makers van deze eeuw. De naam van het dorp bij Krakau, waar hij op 6 april 1915 geboren werd, is bekend van het stuk dat hij in 1980 creëeide: WieÏopole Wielopole. Daarin traden, zoals overigens in andere stukken van hem, personages uit zijn jeugd op: -

-26

verwanten, joden, katolieken, titilitairen. Het teaterwerk van f’adeusz Kantor vertoonde vaak een autobiografische inslag. In ons land liet hij een on vergerelijke indruk met de voorstellingen van DodenkÏas in 1977 in Brussel en Gent. I)it blijft een van de aangrijpend ste stukken van de jongste twintig jaar. Kantor onderstreepte toen in een interview met deze krant dat hij van het dadaïsme kwam en het sym bolistiie aanhitig: .1k schep liet symbool niet door de idee, maar door het objekt.” I)e objekten werden onder zijn handen ook akteurs. Kruisen, stoelen, een wieg, een bed, schoolbanken, tafels, houten paarden, foltertuigen, altijd in gebleekt hout, als met een doodskleur, waren myste rieuze instrumeflten. Met zulke objekten en met de akteurs die hij, zelf aanwezig op het toneeL, als regisseur ,,dirigeer de”, schiep hij zijn allerper soonlijkste teater dat in wezen altijd over leven en dood ging. In zijn Manifest Théâtre de ta Mort (1975) affirmeerde

Naast hem ,,IK, de stervende, als teaterpersonage” en ,,de auteur van liet teaterl)ersona ge van cle stervende”, twee rollen gespeeld door de tweelingen Janicki, die ook naar Grens Dat manifest was niet zijn Parijs hadden moeten meeko eerste. Sinds de oprichting uien, ets ten slotte een knaapals zesja van zijn teater Cricot 2 in je als ,,tK, In oktober 1 986 was 1955 had hij om. Emballages (1962), Thédtre Infrnmel Kanton met deze Produktie te (19o0), Théatre Zéro (1961), gast in deSingel in Aritwer Thédtre des Evénernents ( 1 968), f)eH. Théatre de Ï’ImpossibÏe t 1969) Teater speelde zich voor geschreven (later o.a. in het Kanton op een grens. Hij verFrans vertaald). Het waren klaarde ooit dat Of) het toneel telkens teksten naar aanlei staan eigenlijk betekende: ding van voorstellingen, Vr zich de waarin hij de ontwikkeling zag hij de zaal met het pu van zijn artistieke inzichten bliek, het gebied van de wer ‘VerWoordde. Terugblikkend kelijkheïd; achter zich de scè kun je ze nu als even zovele ne, het domein van illuzie en mijlpalen 01) Zijfl weg naar de fiktie. Die grens wilde hij niet dood als manifestatie van het pveischrijden, in de ene noch leven beschouwen. in de antiere richting. Wel Midden de jaren ‘$0 be .wiefp hij vandaar een ,,onge weerde hijdat Qu’its crevent, ruste blik”, nu eens naar de les arttstes! het laatste stuk was werkelijkheid, dan weer naar dat hij zou maken. De titel de illuzie en de lïktie. Wat er was er ook naar. Hij stond er op de grens gebeurde, dat was weer op de scène, maar deze teater. Over de laatste grens, keer uitdrukkelijk als het tussen leven en dood, is hij nu hoofdpensonage: ,,IK, per- heetigestapt. (JDR) soonlijk als hoofdakteur”. hij dat het leven in de kunst het best wordt uitgedrukt door liet gebrek eraan, m.a.w. door de leegte van de dood.

personage

rige”.

aan

grens

staan.

IN MEMORIAM cs. ic D:c ‘9o

friedrich Dürrenmatt aan hartaanval overleden NEUCHATEL (ap, reu De Zwitserse schrj ter) ver Friedrich Dürrenmatt, een van de bekendste en Duitstalige belangrijkste auteurs van onze tijd, is vrijdag op 69-jarige leeftijd overleden aan een hartver lamming. Zijn werk, dat bestaat uit toneel, romans en essays, werd in vele ta len verspreid en vaak be kroond, o.m. in 1986 met de Büchnerprjs. Over het feit dat men hem voor de Nobelprjs over het hoofd zag, schreef Marcel Reich Ranicki: ,,De akademiele den in Stokholm moesten beschaamd zijn over zichzelf”. Friedrich Dürrenmatt was de zoon van een dominee maar noemde zich ateïst ,,uit protest tegen het feit dat iedereen beweert een kristen te zijn”. Hij werd geboren op 5 januari 1 92 1 in Konolfingen, Zwitserland. Aan de universi teiten van Bern en Zürich stu deerde hij filozofie, teologie, literatuur en kunstgeschiede nis. Toen de Zürische hogeschool hem later een ere-doc toraat in de teologie verleen —

de, noemde hij die eer ,,een verkeerde interpretatie van mijn werk”. Dürrenmatt schreef vooral toneelstukken, die kunnen als aangemerkt worden ,,zwarte komedies” en die veelal een sterke moralisti sche inslag hebben. Tot zijn bekendste stukken behoren Der Besuch der aÏten Dame ( 1956), Der DoppeÏgdnger (1960) en Die Physiker (1962). Zijn stukken zijn in meer dan 40 talen vertaald en staan bij toneelgezelschappen in de, hele wereld op het repertoire, ook in Vlaanderen. Hij geldt als de meest gespeelde moder ne toneelschrijver na Bertold Brecht, door wiens ideeën hij wel eens beïnvloed werd. Vooral in de jaren vijftig en zestig vond zijn dertig titels omvattende werk veel weerklank. In zijn Theaterprobleme ( 1955 ) zet Dürrenmatt uiteen, dat het blijspel voor hem de enig mogelijke toneelvorm is in onze in ontbinding verke rende wereld. Zijn ,,bljspe len’ worden vooral gekarak terizeerd door wrange spot en bizarre fantazie. Ook van de detectiveroman maakte hij op ‘

Friedrich Dürrenmatt, in 1 988. (foto epa)

een originele wijze gebruik om zijn onheilspellende visie op de wereld uit te beelden.

van de koekoeksklok. ,,Ik ben blij dat ik een Zwitser ben, was een van zijn vele gevleu gelde uitspraken, omdat Zwit In de jaren zestig riep hij de serland iets grotesks over zich woede op van konservatief heeft. Dit eeuwige streven om Zwitserland door een parodie neutraal te blijven, roept bij op het nationale volkslied, mij het beeld op van een waarin de wet op het bankge maagd, die geld wil verdienen heim figureerde als de meest in een bordeel zonder haar geheiligde trek van liet land kuisheid te verliezen”.

Dürrenmatt’s Die E13e des Herrn Mississippi,

1952

1 2

(biO

ro 0

E••i

: .

.‘?

“••

Zuïderpershuis wordt gerestaureerd Geineenschapsrninister voor Ruimtelijke Ordcning Louis WaÏtnieÏ keurde de eerstefazegoed van de restauratie van het accurnuÏatorgebottv van het Zuiderpershuis, aan de WaaÏse Kaaj in Antwerpen. Vanuit deze hydraulische krachtcentraÏe werd vroeger de energie geleverd om kranen en ander ÏïavenmaterieeÏ te laten draaien. Ifet qaat ciii ruwbouwwerken, die in de zomer van start zouden gaan. De voÏwaardqe restauratie van liet inc’rkw’aardigegebouw van architekt 1F. DieÏtiens uit 1882 l/vL,rdt geriiîiid op nieer dan 3f) nit/jc’en. I)e vz’ iïeeint zich voor van de voornaÏige krachtinsta1Ïati’ een inter;?atÏoneeÏ &‘iiÏtureeÏ ( teater) centrun; te niaken. (foto Luc Peeters)