Ársskýrsla Stapa 2007

STAPI LÍFEYRISSJÓÐUR ÁRSSKÝRSLA 2007

Ársskýrsla 2007

19

EFNISYFIRLIT

GÓÐIR DRAUMAR RÆTAST!

SKÝRSLA STJÓRNAR OG FRAMKVÆMDASTJÓRA

3

ÁRSREIKNINGUR

19

SKÝRSLA STJÓRNAR

20

ÁRITUN ÓHÁÐS ENDURSKOÐANDA

21

ÁRITUN TRYGGINGASTÆRÐFRÆÐINGS

22

YFIRLIT UM BREYTINGAR Á HREINNI EIGN TIL GREIÐSLU LÍFEYRIS

23

EFNAHAGSREIKNINGUR

24

SJÓÐSTREYMI

25

DEILDASKIPT YFIRLIT UM BREYTINGAR Á HREINNI EIGN TIL GREIÐSLU LÍFEYRIS

26

DEILDASKIPTUR EFNAHAGSREIKNINGUR

27

DEILDASKIPT SJÓÐSTREYMI

28

SKÝRINGAR

29

KENNITÖLUR

36

FINANCIAL STATEMENTS 2007

39

REPORT OF THE BOARD OF DIRECTORS’ AND MANAGING DIRECTOR

41

INDEPENDENT AUDITOR’S REPORT

42

STATEMENT OF CHANGES IN NET ASSETS FOR PENSION PAYMENTS

43

BALANCE SHEET

44

CASH FLOW STATEMENT

45

FINANCIAL INDICATORS

46

ÚTLITSHÖNNUN: GEIMSTOFAN LJÓSMYNDIR: GÍSLI DÚA HJÖRLEIFSSON PRENTVINNSLA: ÁSPRENT EHF.

STAPI KENNITALA: 601092-2559 STRANDGATA 3 · 600 AKUREYRI

SKÝRSLA STJÓRNAR OG FRAMKVÆMDASTJÓRA

INNGANGURR SAMEINING Árið 2007 er fyrsta rekstrarár Stapa lífeyrissjóðs sem varð til við samruna Lífeyrissjóðs Austurlands og Lífeyrissjóðs Norðurlands. Árið var viðburðarríkt bæði í starfsemi sjóðsins og rekstrarumhverfi.

Lífeyrissjóður Austurlands og Lífeyrissjóður Norðurlands voru formlega sameinaðir á stofnfundi þann 9. mars 2007, sem haldinn var í Reynihlíð í Mývatnssveit. Fyrsti stjórnarfundur nýrrar stjórnar hins sameinaða sjóðs var einnig haldinn þann dag. Sameiningin byggðist á samrunasamkomulagi sjóðanna frá því í nóvember 2006. Réttindaákvæði í samþykktum eldri sjóða voru samræmd í árslok 2006 þegar ákveðið var að fara í svokallað blandað réttindaávinnslukerfi. Átti þessi samræming m.a. að flýta fyrir sameiningu, þar sem samþykktarbreytingar við sameininguna sjálfa yrðu viðalitlar og næðu einungis til breytinga á nafni sjóðsins og aðildarfélögum, auk breytinga á réttindum, en réttindi í Lífeyrissjóði Norðurlands voru hækkuð um 2,75% til að jafna stöðu sjóðanna. Þrátt fyrir þetta tók um 3½ mánuð að fá umsögn Fjármálaeftirlits og staðfestingu Fjármálaráðuneytis á samrunanum. Þetta er afar bagalegt þar sem mikil óvissa ríkir í rekstri sjóða þegar slíkt millibilsástand varir. Þannig hafa stjórnir eldri sjóða skilað umboði sínu (enda ekki kosin ný stjórn á ársfundum þeirra) og stjórn hins sameinaða sjóðs hefur ekki fengið umboð þar sem samruni hefur ekki verið staðfestur. Því myndast biðstaða þar sem erfitt er að taka ákvarðanir. Huga þarf að nákvæmari reglum um samruna sjóða og hvernig með skuli farið meðan millibilsástand varir. Verulegu máli skiptir fyrir starfsemi og afkomu sjóða að slíkt óvissuástand skapist ekki eða sé sem allra styst. Þessi dráttur gerði það að verkum að ekki var hægt að hefja vinnu við sameiningu starfsemi og eignasafna sjóðanna fyrr en komið var fram á sumar. Sjóðirnir höfðu ólík tölvukerfi og því þurfti talsverða sérfræðivinnu til að lesa upplýsingar á milli kerfa. Sumarið er erfiður tími til að fá slíka hluti unna og lauk þeim því ekki fyrr en í september 2007. Það var fyrst þá sem frágangi við samrunan lauk. Þessi dráttur hafði í för með sér kostnað, auk þess sem öll stýring eigna var erfiðari, sem hafði slæm áhrif á afkomu sjóðsins. Miklar vangaveltur voru um nafn á sameinuðum sjóði og komu fram margar tillögur. Að lokum var gerð skoðanakönnun hjá aðildarfélögum sjóðsins og varð nafnið Stapi lífeyrissjóður fyrir valinu. Efnt var til samkeppni um firmamerki fyrir sjóðinn og bárust á fjórða tug tillagna bæði innlands og erlendis frá. Sérstök nefnd valdi úr tillögum og var tillaga frá Björgvin Guðjónssyni grafískum hönnuði fyrir valinu. Gengið var frá nýju skipuriti fyrir sjóðinn og verkaskiptingu milli skrifstofa og starfsmanna. Sjóðurinn rekur tvær skrifstofur á Akureyri og Neskaupstað. Skipulag við innra eftirlit og öryggismál var uppfært til samræmis við sameinaðan sjóð. Einnig var gengið frá nýjum starfsreglum fyrir stjórn sem og reglum um verðbréfaviðskipti og reglum til að koma í veg fyrir peningaþvætti fyrir sjóðinn. Ákveðið var að sjóðurinn verði með sjóðfélagalán sín í samvinnu við bankastofnanir líkt og Lífeyrissjóður Norðurlands var með áður. Sjóðurinn er með samninga við Kaupþing, Glitni, Sparisjóð Norðfjarðar og Sparisjóð Hornafjarðar vegna þessara lánveitinga.

Ársskýrsla 2007

3

SKÝRSLA STJÓRNAR OG FRAMKVÆMDASTJÓRA

REKSTUR Rekstrarumhverfi sjóðsins var krefjandi á árinu. Ávöxtun sjóðsins var minni en forsendur réttindaávinnslu gera ráð fyrir, en betri en viðmiðunarvísitala sjóðsins. Markaðsaðstæður voru um margt sveiflukenndar og erfiðar. Sú aukna áhættudreifing sem stefnt hefur verið að undanfarin ár hafði jákvæð áhrif á afkomu sjóðsins. Afkoma sjóðsins í öllum eignaflokkum var góð samanborið við viðmið. Erlend gjaldeyrisáhætta var hins vegar lítið varin sem hafði neikvæð áhrif á afkomu. Stór staða sjóðsins í ríkisskuldabréfasjóðum hafði einnig neikvæð áhrif á bókhaldslega afkomu sjóðsins. Ný fjárfestingarstefna var mótuð fyrir sjóðinn í nóvember 2007 sem eykur sveigjanleika og þar með möguleika hans til fjárfestinga í hlutabréfum og óhefðbundnum fjárfestingum umfram það sem áður var. Virk áhættudreifing, mælingar og stýring á áhættu verða þó áfram mikilvæg markmið í stefnu sjóðsins. Ný stefna var mótuð um stýringu á gjaldeyrisáhættu og var ákveðið að auka varnir jafnt og þétt fram á mitt ár 2008. Jafnframt er gert ráð fyrir mun virkari stýringu á þessu sviði en áður var. Hefur sjóðurinn samið við tvo viðskiptabanka um að annast þessar gjaldeyrisvarnir. Stýring áhættu er mjög mikilvæg í starfsemi sjóða sem ekki hafa bakhjarla til að mæta niðursveiflum. Málefni öryrkja voru áfram mikið til umræðu á árinu. Tekjuathugun var framkvæmd með nýjum hætti í samræmi við samþykktir sjóðsins. Þessi aðgerð mun hafa umtalsverðan sparnað í för með sér fyrir sjóðinn þegar til lengdar er litið og þess sér þegar stað í skuldbindingum sjóðsins. Undanfarin ár hefur sjóðurinn ekki, nema að hluta til, tekið mið af tekjum öryrkja frá Tryggingastofnun ríkisins. Þetta hefur gert það að verkum að margir öryrkjar hafa hærri tekjur eftir orkutap en þeir höfðu fyrir, sem ekki er í samræmi við samþykktir sjóðsins. Stjórnin skoðaði ýmsar útfærslur á tekjuathugun, en niðurstaðan var sú að fara að fullu eftir gildandi samþykktum, sem þýðir að nú eru tekjur frá Tryggingastofnun teknar með að fullu. Sjóðurinn hefur hafið samstarf við Starfsendurhæfingu Norðurlands um að þróa nýja aðferðafræði við örorkumat – eða starfsorkumat – og endurhæfingarúrræði fyrir umsækjendur um örorkulífeyri. Vonast er til þess að þessu verði lokið um mitt ár 2008 en um er að ræða nýja nálgun við þetta verkefni. Sjóðurinn tók þátt í stofnun Endurhæfingar Austurlands, sem er stofnsett á svipuðum grunni og Starfsendurhæfing Norðurlands. Vonast er til að fljótlega verði tekin upp svipuð samvinna á Austurlandi og nú er að fara af stað á Norðurlandi. Enn á eftir að reyna á þessar nýju aðferðir en væntingar okkar standa til að þær bæti heilsufar og lífsleikni umsækjenda og dragi úr þörf fyrir örorkulífeyri þegar til lengdar lætur.

STARFSUMHVERFI EFNAHAGSMÁL OG ÞRÓUN Á FJÁRMÁLAMARKAÐI Undanfarin ár hafa einkennst af miklum vexti og þenslu í íslenska hagkerfinu. Þessu vaxtarskeiði hefur fylgt mikið ójafnvægi á ýmsum sviðum. Flestir greiningaraðilar áttu von á

SKÝRSLA STJÓRNAR OG FRAMKVÆMDASTJÓRA því að á árinu 2007 myndi draga verulega úr vextinum og hagkerfið myndi leita í átt til meira jafnvægis. Ekkert benti þó til þess framan af ári, útlánaaukning var áfram mikil, eignaverð héldu áfram að hækka og vinnumarkaðurinn var þandari en nokkru sinni fyrr og stöðutaka í íslensku krónunni áfram mikil. Verulegar breytingar urðu hins vegar um mitt ár þegar áhrifa húsnæðislánakreppunnar í Bandaríkjunum fór að gæta á fjármálamörkuðum heimsins. Eignamarkaðir sem verið höfðu sterkir framan af ári tóku að lækka og íslenska krónan gaf eftir. Í heild var efnahagsstarfsemin þó kröftug. Þannig mældist hagvöxtur ársins 3,8%, verðbólgan var 5,9%, atvinnuleysi í lok árs var aðeins 0,8%, útlán íslenska lánakerfisins til Íslendinga jukust um 25%, húsnæðisverð hækkaði um 15% og krónan endaði árið í 7% styrkingu en hún hafði mest styrkst um 14% seinni part júlímánaðar. Hin alþjóðlega fjármálakreppa sem byrjaði að hafa neikvæð áhrif hér á landi um mitt ár 2007 magnaðist þegar leið á árið og leiddi til vaxandi erfiðleika í ársbyrjun 2008, með mikilli verðlækkun hlutabréfa og nánast frjálsu falli íslensku krónunnar, eftir að markaður gjaldeyrisskiptasamninga þornaði að mestu upp. Ljóst er að það mikla ójafnvægi sem ríkt hefur í íslenskum efnahagsmálum undanfarin ár, ásamt örum vexti íslenska bankakerfisins, gerði það að verkum að íslenskt hagkerfi átti erfitt með að mæta erfiðum ytri aðstæðum og trúverðugleiki þess og íslensku bankanna hefur minnkað verulega. Svokallað skuldatryggingarálag á íslensku bankanna hefur hækkað mjög mikið og ljóst er að endurfjármögnun þeirra verður bæði erfiðari og dýrari. Þá hefur vaxandi vantrúar gætt að á því að íslensk stjórnvöld hafi bolmagn til að koma bönkunum til bjargar ef þess þyrfti. Lækkandi eignaverð, minni seljanleiki og samdráttur á lánamarkaði munu auka vanskil og afskriftir íslenskra fjármálafyrirtækja, en enn hefur lítið verið tekið á þeim vanda. Því er líklegt að árið 2008 verði ár mikillar aðlögunar í íslensku hagkerfi sem reyna mun verulega á krónuna, íslenskt fjármálakerfi og íslenskan almenning. Hversu hörð og langvarandi þessi niðursveifla verður ræðst þó að verulegu leyti af því hve langvarandi erfiðleikar á alþjóðlegum fjármálamörkuðum verða og hversu sveigjanlegt íslenskt hagkerfi er til að mæta erfiðleikunum.

SKULDABRÉFAMARKAÐUR Árið 2007 var þriðja erfiða árið í röð á íslenskum skuldabréfamarkaði. Ávöxtunarkrafan fór hækkandi fram eftir ári, bæði á verðtryggðum og óverðtryggðum bréfum. Þensla og háir skammtímavextir gerðu það að verkum að skuldabréf áttu erfitt uppdráttar og ávöxtunarkrafan hækkaði verulega þegar Seðlabankinn hækkaði stýrivexti um 0,45% í nóvember til að sporna gegn frekari þensluárhrifum. Leit lengi vel út fyrir að nafnávöxtun íslenskra ríkissverðbréfa yrði neikvæð á árinu. Flótti fjárfesta yfir í öruggari eignir í lok ársins, þegar fjármálakreppunnar fór verulega að gæta gerði það að verkum að ávöxtunarkrafan lækkaði nokkuð undir lok ársins og gaf samsett vístala ríkistryggðra skuldabréfa 2,19% jákvæða ávöxtun á árinu. Þetta nægði þó ekki til að mæta verðbólgu og var raunávöxtun þessara bréfa neikvæð á árinu um 3,5% og var árið 2007 slakasta árið frá því skipulegur markaður hófst á Íslandi. Ávöxtunarkrafan hélt áfram að lækka í ársbyrjun 2008 og eru líkur á að árið geti orðið hagfellt skuldabréfaár a.m.k. fyrir ríkisskuldabréf. Ástæðan er bæði sú fjármálakreppa sem ríkir, en einnig veltur á hvort seðlabanki íslands muni lækka vexti þegar líður á árið, sem ætti að vera hagstætt fyrir skuldabréf. Vextir á öðrum markaðsskuldabréfum hækkuðu mikið á árinu og líklegt er að þeir haldist áfram háir þar til eðlilegt ástand kemst á fjármálamarkaði. Þá er líklegt að erfiðleikar fyrirtækja leiði til aukinna vanskila og jafnvel tapaðra krafna á þessum markaði þegar líður á árið.

Ársskýrsla 2007

5

SKÝRSLA STJÓRNAR OG FRAMKVÆMDASTJÓRA

%

ÞRÓUN MARKAÐSVAXTA ÁRIÐ 2007

17.00 RIKB 08 1212

RIKB 13 0517

HFF 14

HFF 24

HFF 34

HFF 44

15.00

13.00

11.00

9.00

7.00

5.00

1/4/2008

1/3/2008

1/2/2008

1/1/2008

1/12/2007

1/11/2007

1/10/2007

1/9/2007

1/8/2007

1/7/2007

1/6/2007

1/5/2007

1/4/2007

1/3/2007

1/2/2007

1/1/2007

3.00

HLUTABRÉFAMARKAÐUR Miklar sveiflur voru á innlendum hlutabréfamarkaði á árinu. Markaðurinn hóf árið af miklum krafti og náði íslenska úrvalsvísitalan sögulegu hámarki um miðjan júlí þegar hún náði 9.016 stigum og hafði þá hækkað um tæplega 41% frá byrjun árs. Vísitalan lækkaði síðan nokkuð snarpt þegar áhrifa frá undirmálslánakrísunni í Bandaríkjunum tók að gæta og endaði árið í -1,4% lækkun frá ársbyrjun. Síðast skiluðu íslensk hlutabréf neikvæðri ávöxtun árið 2001 og eru þetta mikil umskipti eftir góð ár á innlenda markaðinum, en á árunum 2003-2006 var meðaltals ársávöxtun innlendra hlutabréfa 49%. Sérstaklega lækkuðu fjármálafyrirtækin mikið, en fjármálafyrirtæki vega um 90% í íslensku úrvalsvísitölunni. Var þetta í samræmi við miklar lækkanir fjármálafyrirtækja á mörkuðum erlendis. Snarpar lækkanir héldu áfram á árinu 2008 í janúar og febrúar en nokkur viðsnúningur varð í mars. Mikil skuldsetning á markaðinum og skortur á reglum um skortsölu hefur stuðlað að öfgakenndari lækkunum en annars hefði orðið. Erfitt er að segja til um hvert áframhaldið verður, en þessar sveiflur hafa leitt í ljós þá vankanta sem eru á íslenska markaðinum. Fyrirtæki sem hafa nægjanlegan seljanleika til að vera raunhæfur fjárfestingarkostir eru fá, markaðurinn er afar einsleitur, eignarhald er þröngt og mikil kröfu- og eignatengsl eru milli helstu fyrirtækja. Þá hafa lækkanirnar opinberað með glöggum hætti þá veikleika sem eru í rekstri margra þessara fyrirtækja sem taka stórar skuldsettar hlutabréfastöður sem erfitt er að verja eða losa sig við í erfiðum markaðsaðstæðum. Allt þetta gerir áhættudreifingu erfiða á innlenda markaðinum. Verðlagning á markaðinum hefur batnað í kjölfar lækkana, en erfitt er að spá fyrir um hversu mikil áhrif erfiðleikar á fjármálamörkum, sem leiða til umtalsvert minni umsvifa, munu hafa á hagnað

SKÝRSLA STJÓRNAR OG FRAMKVÆMDASTJÓRA fyrirtækjanna. Erfiðleikarnir munu að öllum líkindum leiða til aukinnar hagræðingar og sameininga, sem ætti að styrkja fyrirtækin til lengri tíma litið. Þeir gætu einnig leitt til þess að stóru íslensku bankarnir færi höfuðstöðvar sínar úr landi, sem leiða myndi til verulegra breytinga á markaðinum, enda verða þeir þá ekki lengur „íslenskir“ í eiginlegum skilningi og hljóta í auknum mæli að vera bornir saman við aðra evrópska banka sem fjárfestingakostir. Það er því umhugsunarvert hvort að íslenski hlutabréfamarkaðurinn geti í framtíðinni flokkast sem sérstakur eignaflokkur í eignasöfnum stækkandi íslenskra lífeyrissjóða. Eðlilegra kann að vera að þeir líti til stærri svæða, eins og t.d. Norðurlandanna, þegar þeir skilgreina „heimamarkað“ eða hætti að gera greinarmun á innlendum og erlendum hlutabréfum í eignasöfnum sínum.

HLUTABRÉFAVÍSITÖLUR Í ISK 150 Úrvalsvísitalan

140

MSCI Heimsvísitala MSCI Nor urlönd

130 120 110 100 90 80 70

3/25/08

2/4/08

12/16/07

10/27/07

9/7/07

7/19/07

5/30/07

4/10/07

2/19/07

12/31/06

60

ERLENDIR MARKAÐIR Veruleg umskipti urðu í heimsbúskapnum á árinu 2007 eftir hagfellda þróun undanfarinna ára. Áætlað er að hagvöxtur á heimsvísu hafi verið 3,5% og verðbólga hafi verið 2,7%. Minnkandi hagvöxt má einkum rekja til Bandaríkjanna, vegna lækkandi húsnæðisverðs og þeirra hremminga sem fjármálakerfi heimsins hafa lent í í kjölfarið, með vaxandi lausafjárskorti og vantrausti á getu fjármálafyrirtækja til að standa af sér erfiðleikana. Þótt húsnæðiskreppan í Bandaríkjunum hafi komið þessari neikvæðu þróun af stað er almennt viðurkennt að mikil og vaxandi skuldsetning í vestrænum hagkerfum síðastliðin 25 ár er rót þeirra vandamála sem þau eiga nú við að glíma. Viðvarandi lausafjárvandræði í fjármálakerfinu hafa leitt til þess að fjárfestar hafa flúið úr áhættusamari eignum, eins og hlutabréfum og hávaxtaskuldabréfum, yfir í öruggara skjól ríkisverðbréfa. Mikil skuldsetning á eignamörkuðum, aukin notkun afleiðna og aukið flækjustig á fjármálavafningum hefur gert það að verkum að hreyfingar eru öfgakenndari en annars væri og mikið er um þvingaðar sölur eigna á lágum verðum. Líklegt er að versnandi staða í Bandaríkjunum muni hafa neikvæð áhrif á önnur hagkerfi heimsins, ekki síst Evrópu og Suður Ameríku. Líklegt er að lánsfjárkreppan hafi einnig neikvæð áhrif á Asíu þó hagvöxtur verði þar áfram mikill. Miklar hækkanir á olíu og hrávörum, ekki síst landbúnaðarafurðum, munu einnig hafa neikvæð áhrif á hagvöxt á sama tíma og verðbólga kann að verða vaxandi vandamál. Seðlabankar heimsins, einkum sá bandaríski hafa brugðist kröftuglega við til að reyna að sporna gegn samdrætti. Þetta hefur bætt stöðuna nokkuð á fjármálamörkuðum, en ólíklegt er að það komi í veg fyrir verulega hjöðnun hagvaxtar. Er því búist við talsvert lægri hagvexti á árinu 2008 og að ef til vill muni taka nokkurn tíma að vinna úr þeim erfiðleikum sem hrjá vestræn hagkerfi og fjármálamarkaði. Ársskýrsla 2007

7

SKÝRSLA STJÓRNAR OG FRAMKVÆMDASTJÓRA

Líkt og á Íslandi fóru hlutabréf víðast hvar í heiminum vel á stað í ársbyrjun 2007, en fataðist flugið í kjölfar húsnæðislánakreppunnar. Heimsvísitala hlutabréfa (MSCI World Index) hækkaði um 7,1%, alþjóðleg skuldabréf (JP Morgan Global Bond Index) hækkuðu um 11,6%, vísitala marksjóða (HFRI FoF Diversified Index) hækkaði um 9,7% og hrávörur (S&P GSCI Commodity Index) hækkuðu um 32,7%. Allar þessar hækkanir eru í bandaríkjadollurum. Þar sem krónan styrktist um 13,7% á móti dollar á árinu gáfu allir þessir eignaflokkar, að hrávörum undanskyldum, neikvæða ávöxtun í íslenskum krónum.

ÁVÖXTUN ERLENDRA HLUTABRÉFAVÍSITALNA Í USD 160

MSCI Heimsvísitala MSCI Nor ur Ameríka

150

MSCI Evrópa 140

MSCI Asía án Japan MSCI Japan

130

MSCI Nor urlönd MSCI N marka ir

120

MSCI AC Asía

110

100

90

1/4/2008

1/3/2008

1/2/2008

1/1/2008

1/12/2007

1/11/2007

1/10/2007

1/9/2007

1/8/2007

1/7/2007

1/6/2007

1/5/2007

1/4/2007

1/3/2007

1/2/2007

1/1/2007

80

STARFSEMI SJÓÐSINS LÍFEYRISMÁL Lífeyrisgreiðslur Tryggingadeildar námu alls 1.970,5 milljónum króna og jukust um 3,9% frá fyrra ári. Á árinu fékk sjóðurinn greiddar 145,8 milljónir króna frá ríkinu í tengslum við samkomulag, sem gert var um jöfnun örorkubyrði milli lífeyrissjóða, við endurskoðun á kjarasamningum í nóvember 2005. Samkomulagið gerir ráð fyrir að hluta af tryggingagjaldi á árunum 2007-2009 verði ráðstafað til jöfnunar á örorkubyrði milli lífeyrissjóða á samningssviði ASÍ og SA. Greiðslan er færð til lækkunar á lífeyrisgreiðslum en hækkun lífeyris án endurgreiðslunnar var 11,5%. Lífeyrisbyrði sjóðsins sem hlutfall af iðgjöldum nam 37,5% en iðgjöld jukust um 15,3% milli ára sem er talsvert umfram launavísitölu en aukninguna má að stórum hluta rekja til lokaáfanga stóriðjuframkvæmda á Austurlandi. Á liðnu ári hófu 272 sjóðfélagar töku ellilífeyris, 196 einstaklingar fengu úrskurðaðan örorkulífeyri, 81 makalífeyri og 54 barnalífeyri. Lífeyrisþegar í árslok 2007 voru 6.194. Hlutfall örorkulífeyris var á árinu 2007 29,6% (þegar tekið hefur verið tillit til áður greindrar endurgreiðslu frá ríkinu) samanborið við 35,1% í fyrra hjá sameinuðum sjóði. Ef ekki er tekið tillit til endurgreiðslu ríkisins þá væri hlutfallið 34,4%.

SKÝRSLA STJÓRNAR OG FRAMKVÆMDASTJÓRA

SKIPTING LÍFEYRIS 2007

ELLILIFEYRIR 59,8% ÖRORKULÍFEYRIR 29,6% MAKALÍFEYRIR 8,6% BARNALÍFEYRIR 2%

Ljóst er að örorka er vaxandi vandamál og hlutfall örorku í heildarlífeyrisbyrði sjóðsins er mun hærra en reiknað hefur verið með. Hátt hlutfall sjúkdóma sem rekja má til stoðkerfis, geð og þunglyndis hjá yngri sjóðfélögum er vaxandi og mikið áhyggjuefni. Hefur stjórn sjóðsins lagt mikla áherslu á samstarf við starfsendurhæfingar á starfssvæði sjóðsins í því skyni að grípa fyrr inn í með sjóðfélögum og vinna þannig í að hjálpa einstaklingum til að komast aftur á vinnumarkað og nýta þá starfsgetu sem þeir búa yfir.

ÁSTÆÐUR ÖRORKU - NÝIR ÚRSKURÐIR

HEILABLÆÐING, SYKURSÝKI OFL. 7% HJARTA-, ÆÐA- OG LUNGANASJÚKDÓMAR 7% GEÐ- OG ÞUNGLYNDISSJÚKDÓMAR 13% STOÐKERFISSJÚKDÓMAR OG BAKVERKIR 4%

KRABBAMEIN OG HÚÐSJÚKDÓMAR 13% ÁFENGIS- OG VÍMUEFNASÝKI 5% ÓTILGREINDIR OG AÐRIR 21% GIGT 16%

VINNUSLYS OG ATVINNUSJÚKDÓMAR 14%

FJÁRFESTINGARSTEFNA OG RÁÐSTÖFUN FJÁRMAGNS Sjóðurinn hefur verið sett viðmiðunar vísitala, sem fjárfestingar sjóðsins taka mið af. Viðmiðunarvísitalan er samsett úr vísitölum þeirra eignaflokka sem sjóðurinn fjárfestir í. Þá hefur sjóðurinn ákveðin vikmörk í hverjum eignaflokki sem hann fjárfestir í og verða fjárfestingar að vera innan þessara vikmarka. Með þessum hætti fæst skýr samanburður á árangri sjóðsins og auðveldara verður að meta þá áhættu sem sjóðurinn er að taka í fjárfestingum sínum. Fyrir árið 2007 var viðmiðunarvísitala sjóðsins og vikmörk sett saman með eftirfarandi hætti:

Ársskýrsla 2007

9

SKÝRSLA STJÓRNAR OG FRAMKVÆMDASTJÓRA

EIGNAFLOKKUR

HEITI VÍSITÖLU

VÆGI

VIKMÖRK

Innlend skuldabréf

Samsett vísitala ríkisskuldabréfa

45%

20-50%

Innlend hlutabréf

Úrvalsvísitalan – OMXI 15

17%

10-35%

Erlend skuldabréf

JPM Global Bond Index

10%

0-20%

Erlend hlutabréf

MSCI World Index

18%

5-35%

Aðrar fjárfestingar

HFRI FoF Div. Index

6%

0-10%

Skammtímabréf og innlán

3ja mánaða ríkisvíxlar

4%

0-10%

Undirvísitölurnar gáfu mjög mismunandi ávöxtun á síðasta ári, sem sjá má á neðangreindu línuriti: Innlend skuldabréf Innlend hlutabréf Erlend hlutabréf Erlend skuldabréf Erlendir marksjóðir 3 mán. víxlar

150

140

130

120

110

100

90

80

70

60

01/07

02/07

04/07

05/07

07/07

08/07

10/07

12/07

02/08

03/08

Árangur sjóðsins er borin saman við niðurstöðu viðmiðunarvísitölu, bæði hvað varðar ávöxtun og áhættu. Á sama hátt er ávöxtun og áhætta í hverjum og einum eignaflokki borin saman við ávöxtun viðmiðs viðkomandi eignaflokks. Markmið sjóðsins er að fjárfestingaáhætta hans sé að jafnaði ekki verulega hærri en viðmiðunarvísitölu mælt í staðalfráviki ávöxtunar. Síðastliðin 5 ár hefur áhætta sjóðsins mælst 4,79% samanborið við 5,66% áhættu vísitölunnar (staðalfrávik ávöxtunar). Meðalávöxtun Stapa lífeyrissjóðs á þessu tímabili er 14,25% samanborið við 12,45% ávöxtun vísitölunnar. Sjóðurinn hefur því náð betri ávöxtun en viðmiðunarvísitalan með minni áhættu. Hermiskekkja á þessu tímabili er 3,09% og árangurshlutfall (Information ratio) 0,38. Auk fjárfestingaráhættu er fylgst með áhættu vegna skuldbindinga og svokallaðri samanburðar-áhættu, en þar er eignasamsetning sjóðsins borin saman við eignasamsetningu stærstu íslensku lífeyrissjóðanna og metið hvaða áhrif það hefur á mögulegan árangur og áhættu.

SKÝRSLA STJÓRNAR OG FRAMKVÆMDASTJÓRA

ÁVÖXTUN Ástand á fjármálamörkuðum var mjög krefjandi á árinu 2007 og sveiflur í ávöxtun flestra eignaflokka verulegar. Fjármagnstekjur Tryggingadeildar á árinu námu 4.543 milljónum króna árið 2007 samanborið við 11.418 milljónir króna árið áður. Þetta jafngildir 60% lækkun fjármagnstekna á milli ára, sem gefur góða hugmynd um breytingar á markaðsaðstæðum milli ára.

Ávöxtun Tryggingadeildar var þokkaleg miðað við þessar erfiðu aðstæður. Nafnávöxtun var 5,26% en raunávöxtun var neikvæð um 0,57%, en verðbólga á árinu var 5,86%. Sambærilegar tölur eru 16,19% nafnávöxtun og 8,64% raunávöxtun fyrir árið á undan. Ávöxtun var því talsvert lægri en nemur 3,5% raunávöxtun sem réttindi sjóðfélaga eru reiknuð út frá. Þegar litið er á lengri tíma meðaltöl hefur sjóðurinn náð þessu lágmarki, en meðal raunávöxtun sl. 5 ár er 8,7% og 6,2% sl. 10 ár. Samanborið við viðmið var árangur sjóðsins góður, bæði hvað varðar sjóðinn í heild og einstaka eignaflokka. Erlendar eignir sjóðsins voru lítið varðar sem hafði neikvæð áhrif á ávöxtun og þá hafði stór staða sjóðsins í ríkisverðbréfasjóðum, sem taka markaðssveiflum, neikvæð áhrif á ávöxtunartölu ársins miðað við bókhaldslegt verðmat. Nokkrar breytingar voru gerðar á þessum þáttum fyrir árslok. Ávöxtun á markaðsverðmæti í einstökum eignaflokkum var sem hér segir (samanburður við viðmið í hverjum flokki):

NAFNÁVÖXTUN 2007 SAMANBORIN VIÐ VIÐMIÐ 20% Ávöxtun safns 15% Viðmið 10%

5%

0% (5%)

Skammtímabréf

Erlend Hlutdeildarskírteini

Erlend hlutabréf

Innlend hlutabréf

Erlend skuldabréf

Innlend skuldabréf

Sjóðurinn

(10%)

Eins og sjá má gáfu skammtímabréf bestu ávöxtunina á árinu, en erlend hlutabréf þá lökustu. Sjóðurinn náði betri ávöxtun en viðmið í öllum eignaflokkum, nema skammtímabréfum. Viðmiðið í skammtímabréfum er ávöxtun 3ja mánaða ríkisvíxla, en ávöxtun af lausu fé sjóðsins, þ.m.t. af veltureikningum falla í þennan flokk en þeir bera augljóslega talsvert lægri vexti. Þá er nokkuð af lausa fé í erlendum gjaldmiðlum sem hafði áhrif til lækkunar .

Ársskýrsla 2007

11

SKÝRSLA STJÓRNAR OG FRAMKVÆMDASTJÓRA

Þessar ávöxtunartölur eru miðaðar við markaðsverð verðbréfa, án gjaldeyrisvarna. Sjóðnum er hins vegar gert að gera upp skuldabréf á kaupávöxtunarkröfu og þá lýtur ávöxtunin út sem hér segir:

Ávöxtun á markaðsverði Mismunur vegna kaupávöxtunar

2007

2006

4,03%

16,73%

0,87%

0,50%

-0,19%

-0,18%

Gjaldeyrisvarnir

0,33%

-1,01%

Aðrir liðir

0,22%

0,15%

5,26%

16,19%

Rekstrar- og fjármagnsgjöld

Nafn og raunávöxtun undanfarinna ára er sem hér segir:

Nafnávöxtun - Raunávöxtun

25%

23% 20%

19%

18%

16% 15%

16% 12%

10%

14%

12% 13%

10%

9%

9%

6%

5%

5%

2% 0%

0% 1998

1999

-5%

2000

-2%

2001

-2%

2002

-1% 2003

2004

2005

2006

2007

-2%

Í stýringu á eignum sjóðsins er miðað við markaðsávöxtun eigna og mið tekið af viðmiðunarvísitölu sjóðsins. Viðmiðunarvísitalan og þau vikmörk sem einstökum eignaflokkum eru sett í fjárfestingastefnu sjóðsins afmarka þá áhættu sem sjóðurinn má taka. Árangur sjóðsins miðað við viðmiðunarvísitölu var sem hér segir á árinu:

STAPI

VÍSITALA

Ávöxtun

4,03%

-0,60%

Umframávöxtun

4,63%

Alpha

4,40%

Áhætta

3,21%

Árangurshlutfall (Inforamtion ratio)

4,35%

1,88

Hlutfall jákvæðra mánaða

75,0%

Hermiskekkja

2,33%

Mánaðerlegt vágildi 99% (VaR)

-1,83%

58,33% -2,98%

SKÝRSLA STJÓRNAR OG FRAMKVÆMDASTJÓRA

Síðastliðin 5 ár hefur árangur sjóðsins miðað við vísitölu verið eftirfarandi:

ÁVÖXTUN FRÁ JANÚAR 2003 - DESEMBER 2007

200 190 180

Vísitala

Stapi

170 160 150 140 130 120 110

Dec/07

Sep/07

Jun/07

Mar/07

Dec/06

Sep/06

Jun/06

Mar/06

Dec/05

Sep/05

Jun/05

Mar/05

Dec/04

Sep/04

Jun/04

Mar/04

Dec/03

Sep/03

Jun/03

Mar/03

Dec/02

100

EFNAHAGUR OG TRYGGINGAFRÆÐILEG AFKOMA Hrein eign Tryggingadeildar til greiðslu lífeyris var í árslok 89.384 milljónir og hafði hækkað um 7.657 eða 9,4% frá árinu á undan. Eignasamsetning deildarinnar í árslok var sem hér segir:

EIGNASAFN 31.12.2007

AÐRAR FJÁRFESTINGAR 8%

ERLEND HLUTABRÉF 19% INNLEND HLUTABRÉF 14%

ERLEND SKULDABRÉF 10%

BANKAINNSTÆUR OG SKAMMTÍMABRÉF 9% RÍKISVERÐBRÉF 23%

ÖNNUR INNLEND MARKAÐSSKULDABRÉF 15% VERÐSKULDABRÉF 2%

Hlutfall eigna í íslenskum krónum var 63% og hlutfall eigna í erlendum gjaldmiðlum var 37%. Áfram hefur verð unnið að aukinni áhættudreifingu í safni sjóðsins og voru þessar breytingar helstar á eignasafninu:

Ársskýrsla 2007

13

SKÝRSLA STJÓRNAR OG FRAMKVÆMDASTJÓRA

Staða 31/12/2007

2007 Staða 31/12/2006

Ríkisverðbréf

23,0%

29,3%

Önnur innlend markaðsskuldabréf

14,9%

14,0%

0,9%

2,4%

0,8%

1,6%

Eignaflokkar

Veðskuldabréf

2006

Breyting

-6,3%

Erlend skuldabréf

10,1%

9,4%

0,7%

Innlend hlutabréf

13,9%

17,3%

-3,4%

Erlend hlutabréf

19,0%

22,0%

-3,0%

Aðrar fjárfestingar

8,1%

4,1%

4,0%

Bankainnstæður og skammtímabréf

8,6%

3,1%

5,5%

Tryggingafræðileg afkoma sjóðsins var lítillega neikvæð á árinu eða um 1,6 milljónir króna. Þar sem ávöxtun náði ekki þeirri ávöxtun sem réttindaávinnsla miðast við hefði mátt búast við talsvert lakari afkomu. Meginskýringin felst í því að þær sparnaðarráðstafanir sem gripið hefur verð til í örorkulífeyri eru að skila árangri og tryggingafræðileg afkoma er mun betri en annars hefði orðið. Þetta kemur fyrst og fremst fram í bættri stöðu framtíðarskuldbindinga en hún batnaði um 2.088,8 milljónir króna, en staða áfallinna skuldbindinga versnaði talsvert eða um 2.057,4 milljónir króna. Tryggingafræðileg staða sjóðsins er traust, en í árslok átti sjóðurinn 6.937 millj. kr. umfram áfallnar skuldbindingar eða 8,1% og 3.838,2 milljónir kr. umfram heildarskuldbindingar eða 2,2%. Sjóðurinn ætti því að þola talsverðar sveiflur í ávöxtun, án þess að til réttindaskerðingar þurfi að koma.

TRYGGINGAFRÆÐILEG AFKOMA 10 ÁR Heildar

Milljónir

Áfalli

8,000 6,000 4,000 2,000 0 -2,000 -4,000 -6,000

1998

1999

2000

2001

2002

2003

2004

2005

2006

2007

Ef eingöngu er borin saman aukning bókfærðra eigna milli ára og aukning áfallinna skuldbindinga þá er afkoma ársins neikvæð um 3.549 milljónir króna. Útgjöld sjóðsins falla til á löngum tíma í framtíðinni. Á myndinni hér að neðan má sjá áætlaðar tekjur, útgjöld og sjóðsstöðu fram til ársins 2080:

SKÝRSLA STJÓRNAR OG FRAMKVÆMDASTJÓRA

ÁÆTLAÐ SJÓÐSSTREYMI STAPA LÍFEYRISSJÓÐS

TEKJUR GJÖLD

SJÓÐSSTAÐA

TRYGGINGAFRÆÐILEGT UPPGJÖR 31.12.2007 TÖLUR Í MILLJ. KR.

12.000

250.000 TEKJUR

10.000

200.000

GJÖLD SJÓÐUR

8.000

150.000

6.000 100.000

4.000

50.000

2.000

2079

2077

2075

2073

2071

2069

2067

2065

2063

2061

2059

2057

2055

2053

2051

2049

2047

2045

2043

2041

2039

2037

2035

2033

2031

2029

2027

2025

2023

2021

2019

2017

2015

2013

2011

2009

0 2007

0

IÐGJÖLD OG SJÓÐFÉLAGAR Alls greiddu 21.298 sjóðfélagar hjá 2.896 launagreiðendum iðgjöld til deildarinnar á árinu en starfsvæði sjóðsins nær frá Hrútafirði í vestri að Skeiðará í austri. Iðgjöld deildarinnar námu 5.240 milljónum króna og hækkuðu um 695 milljónir króna frá fyrra ári eða um 15,3%.

Alls greiddu 50 stærstu launagreiðendurnir um 58% af iðgjöldum til sjóðsins og eru iðgjöld þeirra sýnd á meðfylgjandi töflu. Langstærstu launagreiðendurnir eru verktakar vegna virkjana- og álverksframkvæmda á Austurlandi og þannig greiddu tvö stærstu fyrirtækin Bechtel og Impregilo sem svara tæpum 18% af iðgjöldum ársins. 30 STÆRSTU LAUNAGREIÐENDUR 2007 Bechtel International Impregilo Akureyrarkaupstaður Ríkissjóður Síldarvinnslan Skinney - Þinganes Arnarfell ehf FISK-Seafood hf Eskja hf Samherji hf Alcoa Fjarðarál Íslenska Steypuþjónustan Loðnuvinnslan Norðlenska hf Brim hf Eimskip Fæðingarorlofssjóður HB Grandi hf Vísir hf. Malarvinnslan ESS Support Fjarðabyggð Hamar ehf Samkaup hf Mjólkursamsalan ehf. Metrostav Kjarnafæði hf. Norðurþing B.M.Vallá Skagafjörðursveitarf.

102 94 88 82 72 70 62 62 55 50 47 45 43 42 40 38 37 36 36 33 33 29 28 28 25

0

100

144

177

200

728

249 238

300

400

500

600

700

800

Mkr.

Glöggt má sjá áhrif þessara miklu framkvæmda á atvinnugreinaskiptingu en um 33% af iðgjöldum koma frá byggingariðnaði. Ljóst er að iðgjöld dragast allnokkuð saman á árinu 2008 þó ekki liggi fyrir hversu mikill samdrátturinn verður. Þá mun verða veruleg breyting á atvinnugreinaskiptingu.

Ársskýrsla 2007

15

SKÝRSLA STJÓRNAR OG FRAMKVÆMDASTJÓRA

Atvinnugreinaskipting SKIPTING LAUNAGREIÐENDA EFTIR ATVINNUGREINUM

ÓFLOKKAÐ 3%

LANDBÚNAÐUR 3%

OPINBER ÞJÓNUSTA 16%

SJÁVARÚTVEGUR 18%

SAMGÖNGUR 3%

IÐNAÐUR 8%

VERSLUN OG ÞJÓNUSTA 16%

BYGGINGAIÐNAÐUR 33%

REKSTUR Rekstarkostnaður Tryggingadeildar nam 106 milljónum króna samanborið við 89,7 milljónir króna á árinu áður og hækkaði 18,2%. Fjárfestingargjöld deildarinnar námu 55,3 milljónum króna samanborið við 83,3 milljónir króna árið áður og lækkuðu fjárfestingargjöldin því um 33,6%. Rekstarkostnaður nam 0,12% sem hlutfall af eignum deildarinnar sem er sambærilegt hlutfall og árið áður en fjárfestingargjöld námu 0,06% samanborið við 0,11% árið áður. Þannig hefur sameining sjóðanna þegar skilað hagræðingu í rekstrar- og fjárfestingarkostnaði og er þess vænst að enn frekari árangur náist í þeim efnum á komandi árum, en nokkur kostnaður vegna sameiningu sjóðanna er inni þessum tölum.

ÞRÓUN HEILDARKOSTNAÐAR

0.43% 0.38%

0.36% 0.29%

0.27% 0.24%

2001

2002

0.23%

0.24%

2003

0.23%

2004

LA

0.33%

0.20%

2005

0.18%

2006

LN

STAPI

0.19%

2007

SÉREIGNARDEILD Rekstur séreignardeildar gekk vel á árinu og hefur ávöxtun beggja safna deildarinnar verið góð mörg undanfarin ár. Nafnávöxtun á Safni I á árinu var 12,90% og raunávöxtun 6,65%. Nafnávöxtun á Safni II var 11,50% og raunávöxtun 5,33%. Ofangreindar ávöxtunartölur eru eftir allan kostnað, en þess er jafnan gætt að kostnaður við rekstur safnanna sé í lágmarki. Meðal raunávöxtun síðustu 5 ára eru 9,9% fyrir Safn I og 12,8% fyrir Safn II, sem hlýtur að teljast mjög góður árangur.

SKÝRSLA STJÓRNAR OG FRAMKVÆMDASTJÓRA

NAFNÁVÖXTUN OG RAUNÁVÖXTUN SAFNA 2007 13%

Nafnávöxtun Raunávöxtun

12% 7%

6%

Safn II

Safn I

Söfnin hafa verið fjárfest í vel seljanlegum eignum, sem hefur gert það að verkum að auðvelt hefur verið að bregðast við aðstæðum og breyta eignasöfnunum. Áhættustýring er mjög mikilvæg í ávöxtun safnanna og er megin áhersla lögð á að tapa ekki peningum. Helstu skýringar á góðum árangri árið 2007 voru tiltölulega lítil staða í erlendum verðbréfum og hátt vægi innlendra skammtímabréfa í stað ríkisskuldabréfa. Iðgjöld Séreignardeildar voru 228,8 milljónir á árinu 2007 sem er hækkun um 58,6%. Að hluta til skýrist þetta af jákvæðum flutningi til deildarinnar upp á 35 milljónir króna, en flutningurinn var neikvæður árið 2006 upp á 24 milljónir króna. Ef ekki er tekið tillit til flutnings til og frá deildinni jukust iðgjöld um 15,2% milli ára. Mikil áhersla er lögð á að innheimta iðgjalda sé í föstum skorðum og að launagreiðendur skili þeim á réttum tíma. Heildareignir Séreignardeildar námu í árslok 2.605,6 milljónum króna og höfðu vaxið frá fyrra ári um 442,6 milljónir eða 20,5%. Samsetning á eignum safnanna er sem hér segir: SAFN 2

SAFN 1

ERLEND VERÐBRÉF 15%

SKAMMTÍMABRÉF 33%

INNLEND SKULDABRRÉF 20%

INNLEND SKULDABRÉF 15%

INNLEND HLUTABRÉF 12%

INNLEND HLUTABRÉF 21% ERLEND VERÐBRÉF 30%

SKAMMTÍMABRÉF 54%

Heildarkostnaður við starfsemi deildarinnar nam 12,2 milljónum eða 0,51% af meðaltali hreinnar eignar. Kappkostað er að stilla öllum útgjöldum deildarinnar í hóf. Skilgreindar hafa verið viðmiðunarvísitölur fyrir bæði söfnin og tekur stýring safnanna mið af þeim. Bæði söfn hafa gert talsvert betur en viðmiðunarvísitölur eins og sjá má á neðangreindum súluritum um afkomu safnanna frá því að þau hófu göngu sína árið 1999: SAFN 2

SAFN 1 25%

SAFN 1 20%

VÍSITALA 1

15% 10% 05% 00% 05% -10%

1999

2000

2001

2002

2003

2004

2005

2006

2007

40% 35% 30% 25% 20% 15% 10% 05% 00% -05% -10%

SAFN 2 VÍSITALA 2

1999

2000

2001

2002

2003

2004

2005

2006

Ársskýrsla 2007

2007

17

SKÝRSLA STJÓRNAR OG FRAMKVÆMDASTJÓRA

Bæði söfnin hafa skilað jákvæðri ávöxtun öll árin, en í Safni I hefur vísitalan verð neikvæð 1 ár af 9 en í safni 2 hefur hún verið neikvæð 3 ár af 9. Bæði söfnin hafa gert betur en vísitala í 7 af síðustu 9 árum. Vert er að vekja sérstaklega athygli á því hvað söfnin hafa staðið sig vel þegar erfiðleikar hafa verið á mörkuðum, en slíkt er mjög mikilvægt þegar um langtímasparnað er að ræða. Fjárfestingarstefnu safnanna hefur verið breytt og fjölbreytni fjárfestingavalkosta aukin. Einföld og sveigjanleg stefna safnanna hefur þjónað þeim ágætlega undanfarin ár. Nú, þegar söfnin hafa stækkað talsvert, þykir tímabært að auka fjölbreytni og gera söfnunum kleift að fjárfesta í eignaflokkum sem hafa minni seljanleika. Megin markmiðið er að auka áhættudreifingu, ekki síst á óvissutímum. Viðmið safnanna eru sem hér segir:

SÉREIGNARDEILD STAPA - FJÁRFESTINGARSTEFNA

Skuldabréf - Innlend Hlutabréf - Innlend Erlend verðbréf Aðar fjárfestingar

Safni I

Safn II

55-85% 5-20% 0-20% 0-30%

40-75% 10-35% 5-35% 0-30%

Undir innlend skuldabréf, geta fallið ríkisskuldabréf, önnur markaðsskuldabréf og skammtímaverðbréf þ.m.t. peningamarkaðssjóðir. Undir aðrar fjárfestingar falla marksjóðir, fasteignasjóðir og hrávörur.

LOKAORÐ Starfsemi ársins 2007 markaðist mjög af þeirri sameiningu sem unnið var að á árinu. Sameiningin tókst í alla staði vel, þrátt fyrir að hún hafi tekið nokkuð lengri tíma en ráð var fyrir gert, þegar hún var samþykkt á ársfundum sjóðanna í mars 2007. Allir verkferlar og upplýsingakerfi eru farin að virka vel og verkaskipting og samstarf milli skrifstofa hefur gengið vel. Nokkur kostnaður var samfara sameiningunni, eins og ráð var fyrir gert, en við sjáum strax að sameiningin mun hafa sparnað í för með sér strax á árinu 2008. Stærri eining gefur sjóðnum aukna möguleika til verkaskiptingar og sérhæfingar starfsmanna og sér þess stað í nýju skipulagi hans, en m.a. hefur verði ráðið í nýtt starf sjóðsstjóra í eignastýringu sjóðsins. Garðar Jón Bjarnason fyrrverandi framkvæmdastjóri Lífeyrissjóðs Austurlands lét af störfum á árinu og eru honum þökkuð góð störf í þágu sjóðsins. Jafnframt er þeim sem sátu í stjórnum eldri sjóða þökkuð góð störf á umliðnum árum. Stjórnin þakkar framkvæmdastjóra og starfsmönnum gott samstarf á árinu. Sömu þakkir eru færðar til lífeyrisþega, sjóðfélaga og launagreiðenda sjóðsins.

STAPI LÍFEYRISSJÓÐUR ÁRSREIKNINGUR 2007

Ársskýrsla 2007

19

SKÝRSLA STJÓRNAR Á árinu 2007 greiddu 21.298 sjóðfélagar hjá 2.896 launagreiðendum iðgjöld til sjóðsins og námu iðgjöld ársins 5.469 millj. kr. Iðgjöld til tryggingadeildar námu 5.240 millj. kr. og hækkuðu um 15,3% frá fyrra ári og iðgjöld til séreignardeildar námu 229 millj. kr. Heildarlífeyrisgreiðslur sjóðsins á árinu námu 2.020 millj. kr. sem er um 4,75% hækkun frá fyrra ári. Ellilífeyrir nam 1.179 millj. kr., örorkulífeyrir 729 millj. kr., makalífeyrir 169 millj. kr., barnalífeyrir 40 millj. kr. Á árinu greiddi ríkissjóður til sjóðsins 145,8 millj. kr. til jöfnunar örorkubyrði lífeyrissjóða og hafa heildarlífeyrisgreiðslur verið lækkaðar um þá fjárhæð. Þá námu greiðslur úr séreignardeild 50 millj. kr. Lífeyrisþegar í árslok voru 6.194.

Sjóðurinn skiptist í tvær deildir, tryggingadeild og séreignardeild. Hrein eign til greiðslu lífeyris tryggingadeildar nam 89.384 millj. kr. í árslok og hækkaði um 7.657 millj. kr. eða um 9,37%. Hrein raunávöxtun tryggingadeildar miðað við vísitölu neysluverðs var neikvæð um 0,57%. Hrein eign séreignardeildar til greiðslu lífeyris nam 2.606 millj. kr. í árslok. Hrein raunávöxtun Safns I var 6,65% og Safns II 5,33%. Sjóðurinn fjárfesti fyrir 52.543 millj. kr. á árinu og er vísað til ársreiknings varðandi skiptingu fjárfestingarinnar. Safni I Safn II Tryggingafræðileg úttekt á stöðu tryggingadeildar sjóðsins hefur verið gerð miðað við stöðu hennar í árslok 2007. Samkvæmt henni átti sjóðurinn 3.838 millj. kr. umfram eignir eða 2,2%. Tryggingafræðileg afkoma sjóðsins var neikvæð á árinu um 2 millj. kr. Stjórn Stapa lifeyrissjóðs og framkvæmdastjóri staðfesta hér með ársreikning sjóðsins fyrir árið 2007 með áritun sinni.

Akureyri, 7. febrúar 2008 Stjórn:

Björn Snæbjörnsson stjórnarformaður

Aðalsteinn Ingólfsson varaformaður

Anna María Kristinsdóttir

Ásgerður Pálsdóttir

Sigurður Hólm Freysson

Þorbjörg Þorfinnsdóttir

Kári Arnór Kárason framkvæmdastjóri

ÁRITUN ÓHÁÐS ENDURSKOÐANDA Stjórn og sjóðfélagar Stapa lífeyrissjóðs Við höfum endurskoðað meðfylgjandi ársreikning Stapa lífeyrissjóðs fyrir árið 2007. Ársreikningurinn hefur að geyma skýrslu stjórnar, yfirlit um breytingar á hreinni eign til greiðslu lífeyris, efnahagsreikning, sjóðstreymi, skýringar, kennitölur ásamt deildaskiptu yfirliti. Ábyrgð stjórnenda á ársreikningnum Stjórnendur eru ábyrgir fyrir gerð og framsetningu ársreikningsins í samræmi við lög og settar reikningsskilareglur. Samkvæmt því ber þeim að skipuleggja, innleiða og viðhalda innra eftirliti sem varðar gerð og framsetningu ársreiknings, þannig að hann sé í meginatriðum án verulegra annmarka, hvort sem er vegna sviksemi eða mistaka. Ábyrgð stjórnenda nær einnig til þess að beitt sé viðeigandi reikningsskilaaðferðum og reikningshaldslegu mati miðað við aðstæður. Ábyrgð endurskoðenda Ábyrgð okkar felst í því áliti sem við látum í ljós á ársreikningnum á grundvelli endurskoðunarinnar. Endurskoðað var í samræmi við alþjóðlega endurskoðunarstaðla. Samkvæmt þeim ber okkur að fara eftir settum siðareglum, skipuleggja og haga endurskoðuninni þannig að nægjanleg vissa fáist um að ársreikningurinn sé án verulegra annmarka. Endurskoðun felur í sér aðgerðir til staðfestingar á fjárhæðum og skýringum í ársreikningnum. Val endurskoðunaraðgerða byggir á faglegu mati endurskoðandans, meðal annars á þeirri hættu að verulegir annmarkar séu á ársreikningnum, hvort sem er af völdum sviksemi eða mistaka. Við áhættumatið er tekið tillit til þess innra eftirlits sjóðsins sem varðar gerð og framsetningu ársreikningsins, til þess að skipuleggja viðeigandi endurskoðunaraðgerðir, en ekki til þess að gefa álit á virkni innra eftirlits sjóðsins. Endurskoðun felur einnig í sér mat á þeim reikningsskilaaðferðum og matsaðferðum sem stjórnendur nota við gerð ársreikningsins sem og mat á framsetningu hans í heild. Við teljum að við endurskoðunina höfum við aflað nægilegra og viðeigandi gagna til að byggja álit okkar á. Álit Það er álit okkar að ársreikningurinn gefi glögga mynd af afkomu sjóðsins á árinu 2007, efnahag hans 31. desember 2007 og breytingu á handbæru fé á árinu 2007, í samræmi við lög og settar reikningsskilareglur.

Akureyri, 7. febrúar 2008

PricewaterhouseCoopers hf.

Davíð Búi Halldórsson endurskoðandi

Sighvatur Halldórsson endurskoðandi

Ársskýrsla 2007

21

ÁRITUN TRYGGINGASTÆRÐFRÆÐINGS Til stjórnar og fulltrúaráðs Stapa lífeyrissjóðs Undirritaður hefur metið lífeyrisskuldbindingar Stapa lífeyrissjóðs í árslok 2007. Matið er framkvæmt í samræmi við ákvæði reglugerðar nr. 391/1998 um tryggingafræðilegar athuganir á lífeyrissjóðum og forsendur fyrir þeim og leiðbeinandi reglur Félags íslenskra tryggingastærðfræðinga um tryggingafræðilegt mat á stöðu lífeyrissjóða. Forsendur sem miðað er við eru m.a. líflíkur áranna 2001-2005, meðalörokulíkur íslenskra lífeyrissjóða samkvæmt nýrri athugun og 3,5% vexti p.a. Yfirlit yfir helstu niðurstöður matsins er að finna í skýringu nr. 16. Skuldbindingar sjóðsins eru reiknaðar á grundvelli upplýsinga úr iðgjalda- og lífeyrisbókhaldi sjóðsins um áunnin réttindi virkra og óvirkra sjóðfélaga skipt eftir aldri þeirra og lífeyrisgreiðslur til einstakra sjóðfélaga í árslok 2007. Miðað er við réttindaákvæði í samþykktum sjóðsins.

Í matinu eru reiknaðar út áfallnar skuldbindingar vegna þeirra sjóðfélaga, sem þegar eiga réttindi í sjóðnum og áætlaðar framtíðarskuldbindingar vegna þeirra iðgjalda, sem ætla má að virkir sjóðfélagar greiði til sjóðsins þar til þeir hefja töku lífeyris. Þessi áætluðu framtíðariðgjöld svo og áætlaður rekstrarkostnaður og fjármagnsgjöld í framtíðinni eru núvirt miðað við árslok 2007. Þá er í matinu tekið tillit til endurmats á skuldabréfaeign sjóðsins, en hún hefur verið núvirt miðað við sömu ávöxtunarkröfu og skuldbindingarnar eða 3,5%. Niðurstaða athugunarinnar er sú að eignir Stapa lífeyrissjóðs séu 2,2% umfram skuldbindingar í hlutfalli af skuldbindingum.

Reykjavík, 7. febrúar 2008

Bjarni Guðmundsson tryggingastærðfræðingur

YFIRLIT UM BREYTINGAR Á HREINNI EIGN TIL GREIÐSLU LÍFEYRIS Á ÁRINU 2007

Iðgjöld

Skýringar

Sjóðfélagar............................................................................................ Launagreiðendur................................................................................... Réttindaflutningur og endurgreiðslur..................................................... Iðgjöld

2007

2006

1.914.651 3.826.863 (272.789) 5.468.725

1.708.521 3.052.518 (71.740) 4.689.299

6

2.020.104 (11.283) 5.612 2.014.432

1.928.529 (14.007) 4.111 1.918.633

7

702.269 167 3.703.972 (33.989) 446.408 4.818.826

1.959.321 66 10.357.661 (80.334) (437.370) 11.799.344

59.287 59.287

86.407 86.407

114.207

95.750

8.099.626

14.387.853

Hrein eign frá fyrra ári............................................................................

83.889.876

69.502.023

Hrein eign í árslok til greiðslu lífeyris

91.989.502

83.889.876

Lífeyrir Lífeyrir.................................................................................................... Umsjónarnefnd eftirlauna...................................................................... Annar beinn kostnaður vegna örorkulífeyris.......................................... Lífeyrir

Fjárfestingartekjur Tekjur af eignarhlutum........................................................................... Tekjur af húseignum og lóðum.............................................................. Vaxtatekjur og gengismunur.................................................................. Gjaldfærð niðurfærsla skuldabréfa........................................................ Aðrar fjárfestingartekjur......................................................................... Fjárfestingartekjur

8

Fjárfestingargjöld Skrifstofu- og stj Skrifstofu stjórnunarkostnaður......................................................... órnunarkostnaður.........................................................

Rekstrarkostnaður Skrifstofu- og stjórnunarkostnaður ........................................................

Hækkun á hreinni eign á árinu

Fjárhæðir eru í þúsundum króna

Ársskýrsla 2007

23

EFNAHAGSREIKNINGUR 31. DESEMBER 2007 Skýringar

2007

2006

Eignir Fjárfestingar Húseignir og lóðir................................................................................... Verðbréf með breytilegum tekjum.......................................................... Verðbréf með föstum tekjum................................................................. Veðlán................................................................................................... Bankainnstæður.................................................................................... Fjárfestingar

2, 9 3, 10 3, 11 3, 11

96.134 48.663.662 40.117.746 1.237.122 979.731 91.094.395

98.749 45.245.190 35.913.351 1.289.224 737.514 83.284.029

527.014 144.340 671.354

543.105 222.601 765.705

3.694 343.424 347.118

11.485 655.154 666.638

92.112.867

84.716.372

0 123.364 123.364

770.209 56.287 826.496

91.989.502

83.889.876

89.383.914 2.605.588 91.989.502

81.726.873 2.163.004 83.889.876

Kröfur Kröfur á launagreiðendur....................................................................... Aðrar kröfur............................................................................................ Kröfur

Aðrar eignir Rekstrarfjármunir og aðrar efnislegar eignir.......................................... Sjóður og veltiinnlán.............................................................................. Aðrar eignir

2, 9

Eignir samtals

Skuldir

12

Skuldir við lánastofnanir........................................................................ Aðrar skuldir.......................................................................................... Skuldir

Hrein eign til greiðslu lífeyris Skipting á hreinni eign til greiðslu lífeyris Hrein eign tryggingadeildar.................................................................... Hrein eign séreignardeildar...................................................................

Mat á áunnum lífeyrisskuldbindingum

Fjárhæðir eru í þúsundum króna

16

SJÓÐSTREYMI ÁRSINS 2007 Skýringar

2007

2006

Inngreiðslur Iðgjöld.................................................................................................... Fjárfestingartekjur ................................................................................. Afborganir verðbréfa.............................................................................. Seld verðbréf með breytilegum tekjum.................................................. Seld verðbréf með föstum tekjum.......................................................... Lækkun á bankainnstæðum.................................................................. Aðrar inngreiðslur..................................................................................

Útgreiðslur Lífeyrir.................................................................................................... Fjárfestingargjöld................................................................................... Rekstrarkostnaður án afskrifta............................................................... Aðrar útgreiðslur....................................................................................

Ráðstöfunarfé til kaupa á verðbréfum og annarri fjárfestingu

5.541.738 3.133.331 1.712.642 30.909.330 13.729.192 0 92.848 55.119.082

4.564.860 1.519.399 1.800.750 15.206.482 14.213.411 27.424 373.701 37.706.026

2.014.432 58.155 113.766 701.629 2.887.982

1.918.386 45.574 127.040 239.800 2.330.801

52.231.100

35.375.225

27.335.243 24.909.615 54.789 242.216 968 52.542.830

17.399.516 18.461.152 86.730 0 18.318 35.965.716

(311.730)

(590.491)

655.154 343.424

1.245.645 655.154

Kaup á verðbréfum og önnur fjárfesting Kaup á verðbréfum með breytilegum tekjum......................................... Kaup á verðbréfum með föstum tekjum................................................. Ný veðlán............................................................................................... Hækkun á bankainnstæðum.................................................................. Aðrar fjárfestingar..................................................................................

Lækkun á sjóði og veltiinnlánum Sjóður og veltiinnlán í ársbyrjun ...........................................................

Sjóður og veltiinnlán í árslok

Fjárhæðir eru í þúsundum króna

13

Ársskýrsla 2007

25

DEILDASKIPT YFIRLIT UM BREYTINGAR Á HREINNI EIGN TIL GREIÐSLU LÍFEYRIS Á ÁRINU 2007 Tryggingadeild Séreignardeild Iðgjöld

Samtals

Skýringar

Sjóðfélagar................................................................... Launagreiðendur.......................................................... Réttindaflutningur og endurgreiðslur............................ Iðgjöld

1.802.874 3.744.814 (307.752) 5.239.936

111.777 82.049 34.964 228.789

1.914.651 3.826.863 (272.789) 5.468.725

6

1.970.518 (11.283) 5.612 1.964.846

49.586 0 0 49.586

2.020.104 (11.283) 5.612 2.014.432

7

606.543 167 3.524.132 (33.989) 446.408 4.543.259

95.727 0 179.840 0 0 275.567

702.269 167 3.703.972 (33.989) 446.408 4.818.826

55.307

3.979

59.287

48.611 57.390 106.001

0 8.206 8.206

48.611 65.596 114.207

7.657.041

442.585

8.099.626

Hrein eign frá fyrra ári...................................................

81.726.873

2.163.004

83.889.876

Hrein eign í árslok til greiðslu lífeyris

89.383.914

2.605.588

91.989.502

Lífeyrir Lífeyrir........................................................................... Umsjónarnefnd eftirlauna............................................. Annar beinn kostnaður vegna örorkulífeyris................. Lífeyrir

Fjárfestingartekjur Tekjur af eignarhlutum.................................................. Tekjur af húseignum og lóðum..................................... Vaxtatekjur og gengismunur......................................... Gjaldfærð niðurfærsla á skuldabréfum......................... Aðrar fjárfestingartekjur................................................ Fjárfestingartekjur

8

Fjárfestingargjöld Skrifstofu- og stjórnunarkostnaður...............................

Rekstrarkostnaður Skrifstofu- og stjórnunarkostnaður............................... Annar rekstrarkostnaður...............................................

Hækkun á hreinni eign á árinu

Fjárhæðir eru í þúsundum króna

DEILDASKIPTUR EFNAHAGSREIKNINGUR 31. DESEMBER 2007 Tryggingadeild Séreignardeild

Eignir

Samtals

Skýringar

Fjárfestingar Húseignir og lóðir......................................................... Verðbréf með breytilegum tekjum................................. Verðbréf með föstum tekjum........................................ Veðlán.......................................................................... Bankainnstæður........................................................... Fjárfestingar

2, 9 3, 10 3, 11 3, 11

96.134 46.502.241 39.697.382 1.237.122 979.731 88.512.609

0 2.161.421 420.365 0 0 2.581.786

96.134 48.663.662 40.117.746 1.237.122 979.731 91.094.395

505.670 144.340 (2.459) 647.552

21.344 0 2.459 23.803

527.014 144.340 0 671.354

3.694 343.424 347.118

0 0 0

3.694 343.424 347.118

89.507.278

2.605.588

92.112.867

123.364 123.364

0 0

123.364 123.364

89.383.914

2.605.588

91.989.502

Kröfur Kröfur á launagreiðendur.............................................. Aðrar kröfur................................................................... Milli deilda..................................................................... Kröfur

Aðrar eignir Rekstrarfjármunir og aðrar efnislegar eignir................. Sjóður og veltiinnlán..................................................... Aðrar eignir

2, 9

Eignir samtals

Skuldir Aðrar skuldir................................................................. Skuldir

Hrein eign til greiðslu lífeyris

Fjárhæðir eru í þúsundum króna

12

Ársskýrsla 2007

27

DEILDASKIPT SJÓÐSTREYMI ÁRSINS 2007 Tryggingadeild Séreignardeild Inngreiðslur

Iðgjöld........................................................................... Fjárfestingartekjur.........................................................

5.315.949 3.032.880

225.789 100.451

Samtals

5.541.738 3.133.331

Afborganir verðbréfa.....................................................

1.712.642

0

1.712.642

Seld verðbréf með breytilegum tekjum.........................

29.967.944

941.386

30.909.330

Seld verðbréf með föstum tekjum.................................

12.159.189

1.570.003

13.729.192

Milli deilda.....................................................................

(2.284)

2.284

0

Aðrar inngreiðslur.........................................................

92.848 52.279.169

0 2.839.913

92.848 55.119.082

1.964.846 54.176 105.560 701.629 2.826.211

49.586 3.979 8.206 0 61.771

2.014.432 58.155 113.766 701.629 2.887.982

49.452.958

2.778.142

52.231.100

25.361.728 24.104.988 54.789 242.216 968 49.764.688

1.973.515 804.627 0 0 0 2.778.142

27.335.243 24.909.615 54.789 242.216 968 52.542.830

(311.730)

0

(311.730)

655.154 343.424

0 0

655.154 343.424

Útgreiðslur Lífeyrir........................................................................... Fjárfestingargjöld.......................................................... Rekstrarkostnaður án afskrifta..................................... Aðrar útgreiðslur...........................................................

Ráðstöfunarfé til kaupa á verðbréfum og annarri fjárfestingu Kaup á verðbréfum og önnur fjárfesting Kaup á verðbréfum með breytilegum tekjum................ Kaup á verðbréfum með föstum tekjum........................ Ný veðlán...................................................................... Hækkun bankainnstæðum .......................................... Aðrar fjárfestingar.........................................................

Lækkun á sjóði og veltiinnlánum Sjóður og veltiinnlán í ársbyrjun...................................

Sjóður og veltiinnlán í árslok

Fjárhæðir eru í þúsundum króna

SKÝRINGAR

Yfirlit um helstu reikningsskilaaðferðir 1. Framsetning ársreiknings Ársreikningurinn er gerður í samræmi við lög um ársreikninga og reglur um ársreikninga lífeyrissjóða.

2. Varanlegir rekstrarfjármunir Fasteignir og aðrir rekstrarfjármunir eru færðir á kostnaðarverði að frádregnum afskriftum. Afskriftir eru reiknaðar sem fastur árlegur hundraðshluti af stofnverði. Fasteignir eru afskrifaðar um 2% og aðrar eignir um 15-20%.

3. Verðbréfaeign Verðbréfum í eigu sjóðsins er skipt í verðbréf með breytilegum tekjum, verðbréf með föstum tekjum og veðlán. Til verðbréfa með breytilegum tekjum teljast hlutabréf og hlutdeildarskírteini verðbréfasjóða. Til verðbréfa með föstum tekjum teljast skuldabréf og önnur verðbréf með föstum vöxtum eða með tiltekna vaxtaviðmiðun. Til veðlána teljast skuldabréfalán með veði í fasteignum. Verðbréf með breytilegum tekjum skiptast í innlend og erlend hlutabréf og hlutdeildarskírteini. Erlend verðbréf sjóðsins eru skráð á skipulegum verðbréfamörkuðum og því eignfærð á markaðsverði miðað við síðasta skráða gengi þeirra í árslok. Verðbréfin eru umreiknuð í íslenskar krónur á skráðu kaupgengi í árslok. Innlend hlutabréf sjóðsins eru eignfærð á markaðsverði í árslok sé það fyrir hendi, en annars á kostnaðarverði eða áætluðu matsvirði ef það er lægra. Verðbréf með föstum tekjum eru færð til eignar með áföllnum verðbótum og vöxtum m.v. vaxtakjör verðbréfanna að teknu tilliti til ávöxtunarkröfu þeirra á kaupdegi. Verðbréf með föstum tekjum eru færð niður í efnahagsreikningi vegna óvissu um innheimtu. Hér er ekki um endanlega afskrift að ræða heldur er myndaður afskriftareikningur til að mæta þeim kröfum sem kunna að tapast. Við niðurfærsluna hefur sérstök áhætta verið metin jafnframt því sem reiknuð er almenn niðurfærsla.

4. Áætluð óinnheimt iðgjöld Áætluð óinnheimt iðgjöld í árslok nema 434 millj. króna og eru þau færð í efnahagsreikningi undir liðnum kröfur á launagreiðendur. Mat þeirra byggist á reynslu liðinna ára og stuðst er við gögn sem fyrir liggja um skil eftir lok reikningsársins.

5.

Sundurliðun á deildir

Tryggingadeild og Séreignardeild sjóðsins eru fjárhagslega aðskildar. Deildirnar fjárfesta þó saman í vissum eignaflokkum. Eign hvorrar deildar um sig í viðkomandi eignaflokki og þar með einstökum eignum í viðkomandi eignaflokki ræðst af hlutfallslegri stærð eignaflokksins í eignasafni hvorrar deildar um sig. Gerð er grein fyrir þessari skiptingu í deildaskiptum ársreikningi.

Fjárhæðir eru í þúsundum króna

Ársskýrsla 2007

29

SKÝRINGAR 6. Lífeyrir 2007

2006

Ellilífeyrir ................................................................................................................... Örorkulífeyrir .............................................................................................................. Endurgreiðsla ríkissjóðs vegna jöfnunar örorkubyrði ................................................. Makalífeyrir ............................................................................................................... Barnalífeyrir ...............................................................................................................

1.179.319 728.798 (145.826) 168.705 39.522

1.035.319 665.294 0 152.602 43.794

Lífeyrisgreiðslur úr séreignardeild ............................................................................. Lífeyrir samtals ..........................................................................................................

1.970.518 49.586 2.020.104

1.897.009 31.520 1.928.529

635.048 (28.505) 606.543 95.727 702.269

2.051.730 (198.810) 1.852.921 106.401 1.959.321

(272.480) 182.951 2.835.095 142.448 314.812 277.375 43.930 3.524.132 179.840 3.703.972

5.843.838 44.100 3.702.508 84.469 171.939 200.864 34.741 10.082.459 275.201 10.357.661

7. Tekjur af eignarhlutum Tekjur af innlendum hlutabréfum .............................................................................. Tekjur af erlendum hlutabréfum ................................................................................ Tekjur af hlutabréfum og eignarhlutum, tryggingadeild ............................................ Tekjur af hlutabréfum og eignarhlutum, séreignardeild ............................................. Tekjur af eignarhlutum samtals .................................................................................

8. Vaxtatekjur og gengismunur Tekur af erlendum hlutdeildarskírteinum .................................................................. Tekur af innlendum hlutdeildarskírteinum ................................................................ Tekjur af markaðsskuldabréfum ................................................................................ Tekjur af veðskuldabréfum ....................................................................................... Tekjur af bankainnstæðum ....................................................................................... Tekjur af skammtímabréfum ...................................................................................... Dráttavaxtatekjur af iðgjöldum .................................................................................. Vaxtatekjur og gengismunur, tryggingadeild ............................................................. Vaxtatekjur og gengismunur, séreignardeild ............................................................. Vaxtatekjur og gengismunur samtals ........................................................................

9. Varanlegir rekstrarfjármunir Varanlegir rekstrarfjármunir og afskriftir greinast þannig: Fasteignir

Tölvubúnaður

Aðrar eignir

Samtals

Heildarverð 1/1.............................................. Breytingar á árinu..........................................

130.773 0

5.941 0

9.513 968

146.227 968

Heildarverð 31/12..........................................

130.773

5.941

10.480

147.195

Afskrifað 1/1.................................................. Afskrifað á árinu............................................

32.024 2.615

4.453 373

7.217 686

43.694 3.674

Afskrifað 31/12..............................................

34.639

4.826

7.902

47.367

Bókfært verð 31/12.......................................

96.134

1.116

2.578

99.827

Fjárhæðir eru í þúsundum króna

SKÝRINGAR Varanlegir rekstrarfjármunir (frh.) Vátryggingarfjárhæð Strandgata 3, Akureyri.................................. Egilsbraut 25, Neskaupstað.......................... Samtals.........................................................

82.935 41.643 124.578

Bókfært verð

Fasteignamat

Brunabótamat

72.000 24.134 96.134

53.430 17.265 70.695

85.740 44.050 129.790

Fasteignirnar við Strandgötu 3 og Egilsbraut 25 eru nýttar undir starfsemi sjóðsins.

10. Verðbréf með breytilegum tekjum

Eignarhlutir í skráðum félögum í OMX Nordic Exchange: Alfesca hf. .................................................................................................................... Bakkavör Group hf. ..................................................................................................... Century Aluminum ....................................................................................................... Exista hf. ...................................................................................................................... FL Group hf. ................................................................................................................ Flaga Group hf. ........................................................................................................... Glitnir banki hf. ............................................................................................................ Hf. Eimskipafélag Íslands ........................................................................................... Icelandair Group hf. ..................................................................................................... Kaupþing banki hf. ....................................................................................................... Landsbanki Íslands hf. ................................................................................................ Marel Food Systems hf. .............................................................................................. SPRON hf. ................................................................................................................... Straumur- Burðarás Fjárfestingabanki hf. ................................................................... Teymi hf. ...................................................................................................................... Samtals .......................................................................................................................

Eignarhluti %

Bókfært verð

0,12% 0,67% 0,13% 0,11% 0,02% 0,44% 0,31% 0,13% 0,14% 0,05% 0,85% 0,99% 0,01% 0,59% 0,65%

48.586 846.651 186.080 253.130 38.675 2.689 1.008.246 157.062 39.581 3.458.475 3.315.984 408.057 6.141 918.300 104.544 10.792.202

Eignarhlutir í öðrum félögum: Ásgarður hf.................................................................................................................................................. Barri hf......................................................................................................................................................... Brú II fjárfstingarsjóður................................................................................................................................. Brú Venture Capital hf. ................................................................................................................................ Eignarhaldsfélag Austurlands hf.................................................................................................................. Eignarhaldsfélag lífeyrissjóða um Verðbréfaþing ehf. ................................................................................. Eignarhaldsfélagið Hallormur hf................................................................................................................... Fiskeldi Eyjafjarðar....................................................................................................................................... Fjarðaraldan hf............................................................................................................................................. Fjárfestingarfélag Austurlands hf................................................................................................................. Hótel 730 ehf................................................................................................................................................ Íslensk verðbréf hf........................................................................................................................................ Karl K. Karlsson hf....................................................................................................................................... Loðnuvinnslan hf.......................................................................................................................................... Reiknistofa lífeyrissjóðanna ehf................................................................................................................... Softís hf........................................................................................................................................................ S.R. Studios hf............................................................................................................................................. Tækifæri hf. ................................................................................................................................................. Samtals........................................................................................................................................................

Fjárhæðir eru í þúsundum króna

Ársskýrsla 2007

6.250 2.516 181.639 70.577 4.500 52.785 2.600 320 6.000 5.000 5.000 459.037 1.676 11.911 31.680 1.244 88.835 931.619

31

SKÝRINGAR Verðbréf með breytilegum tekjum (frh.) Aðrir áhættufjármunir: Eignarhlutur í Greiðslustofu lífeyrissjóða.....................................................................................................

63

Innlend hlutdeildarskírteini: Hlutdeildarskírteini í hlutabréfasjóðum......................................................................................................... Hlutdeildarskírteini í skuldabréfasjóðum...................................................................................................... Peningamarkaðssjóðir................................................................................................................................. Samtals........................................................................................................................................................

941.011 1.172.133 7.521.820 9.634.964

Erlend verðbréfaeign: Hlutdeildarskírteini í hlutabréfasjóðum......................................................................................................... Hlutabréf...................................................................................................................................................... Framtakssjóðir............................................................................................................................................. Marksjóðir.................................................................................................................................................... Hrávörusjóðir................................................................................................................................................ Fasteignasjóðir............................................................................................................................................. Hlutdeildarskírteini í skuldabréfasjóðum...................................................................................................... Samtals........................................................................................................................................................

13.749.067 108.359 3.552.752 5.072.161 1.181.610 1.164.317 2.476.548 27.304.814

Verðbréf með breytilegum tekjum samtals...................................................................................................

48.663.662

11. Verðbréf með föstum tekjum

2007

2006

20.939.623 12.961.176 6.376.981 (160.034) 40.117.746

19.620.067 12.972.499 3.441.727 (120.942) 35.913.351

Veðskuldabréf sjóðfélaga .........................................................................................

690.363

818.995

Önnur veðskuldabréf ................................................................................................ Niðurfærsla veðskuldabréfa ....................................................................................... Veðskuldabréf samtals .............................................................................................

563.489 (16.730) 1.237.122

575.021 (104.791) 1.289.224

Verðbréf með föstum tekjum samtals ........................................................................

41.354.869

37.202.576

Afskriftarsjóður skuldabréfa í heild ............................................................................

(176.763)

(225.733)

Markaðsbréf: Ríkisbréf .................................................................................................................... Önnur innlend markaðsskuldabréf ........................................................................... Erlend skuldabréf ...................................................................................................... Niðurfærsla verðbréfa með fastar tekjur .................................................................... Verðbréf með föstum tekjum samtals ........................................................................ Veðskuldabréf:

Af skráðum skuldabréfum, þar sem kaupverð lá fyrir í OMX Nordic Exhange þann 31. desember 2007, var markaðsverð þeirra 1.092,9 mkr. lægra en bókfært verð.

Fjárhæðir eru í þúsundum króna

SKÝRINGAR 12. Skuldir

Skuldir við lánastofnanir: Staða skiptasamninga ............................................................................................... Aðrar skuldir: Ógreiddur kostnaður ................................................................................................. Aðrar skammtímaskuldir ........................................................................................... Samtals ...................................................................................................................

2007

2006

0 0

770.209 770.209

5.839 117.525 123.364

2.789 53.498 56.287

123.364

826.496

13. Hreint ráðstöfunarfé og ráðstöfun Í framsetningu sjóðstreymis er sala verðbréfa tekin með í innstreymi og þar með í ráðstöfunarfé til kaupa á verðbréfum. Þessi framsetning gefur mun meira ráðstöfunarfé en uppspretta nýs fjár af rekstri sjóðsins gefur tilefni til. Til að fá hreint ráðstöfunarfé, þ.e. nýtt fé til fjárfestinga, er ráðstöfunarfé sýnt hér á sölu án verðbréfum. Heildarráðstöfunarfé sjóðsins þannig reiknað er 7.592 millj. kr. og skiptist þannig milli deilda sjóðsins: Tryggingadeild: Ráðstöfunarfé: Inngreiðslur án sölu verðbréfa .................................................................................. Útgreiðslur án verðbréfakaupa .................................................................................

10.152.035 (2.826.211)

Ráðstöfunarfé til kaupa á verðbréfum ......................................................................

7.325.825

Ráðstöfun ársins: (Sala) kaup á verðbréfum með breytilegar tekjur, nettó ........................................... Kaup á verðbréfum með fastar tekjur, nettó ............................................................. Aðrar fjárfestingar .....................................................................................................

(4.606.216) 12.000.587 243.184 7.637.555

Lækkun á handbæru fé ............................................................................................

(311.730)

Séreignardeild: Ráðstöfunarfé: Inngreiðslur án sölu verðbréfa .................................................................................. Útgreiðslur án verðbréfakaupa ................................................................................. Ráðstöfunarfé til kaupa á verðbréfum ......................................................................

328.524 (61.771) 266.753

Ráðstöfun ársins: Kaup á verðbréfum með breytilegar tekjur, nettó ..................................................... (Sala) kaup á verðbréfum með fastar tekjur, nettó ...................................................

Hækkun (lækkun) á handbæru fé .............................................................................

Fjárhæðir eru í þúsundum króna

1.032.129 (765.376) 266.753 0

Ársskýrsla 2007

33

SKÝRINGAR 14. Gjaldmiðlaáhætta og afleiðusamningar Erlendar fjárfestingar sjóðsins eru að mestu í sjóðum sem fjárfesta á öllum helstu markaðssvæðum heimsins. Raunveruleg áhættudreifing eftir myntum er því mikil. Sjóðurinn hefur gert samninga til að draga úr gjaldmiðla- og vaxtaáhættu í verðbréfasafni sjóðsins. Samningarnir eiga að vega upp á móti gjaldeyrisáhættu vegna erlendra eigna og vaxtaáhættu á innlendu skuldabréfasafni sjóðsins. Fjárhæð samninga í árslok, staða í árslok og afkoma þeirra á árinu var sem hér segir:

Gjaldmiðlaskiptasamningar............................ Skuldabréfasamningar................................... Hlutabréfasamningar .....................................

Fjárhæð 10.639.428 6.108.258 0 16.747.685

Hlutfall *) 31,2% 29,2% 0,0%

Staða (53.623) 59.577 0 5.953

*) Hlutfall af þeim eignaflokki sem samningurinn tengist í eignasafni sjóðsins, þ.e. gjaldmiðlasamningar sem hlutfall af erlendum eignum, skuldabréfasamningar sem hlutfall af innlendum ríkistryggðum skuldabréfum og hlutabréfsamningar sem hlutfall af skráðum innlendum hlutabréfum.

Tekjur og gjöld af samningunum hafa verið færð í ársreikning sjóðsins og er staða þeirra sýnd meðal efnahagsliða.

15. Aðrar upplýsingar Sjóðurinn á ekki hlut í neinu félagi með ótakmarkaða ábyrgð að undanskildum hlut í Greiðslustofu lífeyrissjóðanna sem er óverulegur. Sjóðurinn hefur skuldbundið sig til þátttöku í erlendum framtakssjóðum fyrir fjárhæð sem getur að hámarki numið 5 milljörðum króna. Fjárfestingar þessar dreifast á næstu 5 ár í samræmi við fjárfestingarumfang þessara sjóða. Á móti koma endurgreiðslur frá sjóðunum þegar fjárfestingarnar eru seldar aftur. Stöðugildi voru 11,6 í árslok. Heildarfjárhæð launa nam 73,3 millj. króna og launatengd gjöld 12,7 millj. kr. Launagreiðslur til stjórnenda á árinu greinast þannig: Aðalsteinn Árni Baldursson Aðalsteinn Ingólfsson Anna María Kristinsdóttir Ásgerður Pálsdóttir Ágúst Torfi Hauksson Björgólfur Jóhannsson Björn Snæbjörnsson Einar Einarsson Guðmundur Ómar Guðmundsson Kristján Þór Júlíusson Reinhard Reynisson Signý Jóhannesdóttir Sigurður Hólm Freysson Sirrý Hrönn Haraldsdóttir Þorbjörg Þorfinnsdóttir Þorkell Kolbeins Kári Arnór Kárason framkvæmdastjóri Garðar Jón Bjarnason fv. framkvæmdastjóri Samtals

120 629 450 570 25 298 1.140 120 19 120 19 120 629 120 570 621 12.917 12.623 31.110

Greiðslur til endurskoðenda á árinu voru 6.830 þús. kr. Greiðslur til Fjármálaeftirlitsins á árinu voru 6.520 þús. kr. Greiðslur til tryggingarstærðfræðings á árinu voru 1.244 þús. kr.

Fjárhæðir eru í þúsundum króna

Afkoma 284.834 9.389 147.132 441.355

SKÝRINGAR 16. Tryggingafræðileg úttekt Tryggingafræðileg úttekt var gerð á skuldbindingum Tryggingadeildar sjóðsins miðað við stöðu hennar í árslok 2007. Úttektin var gerð í samræmi við ákvæði reglugerðar nr. 391/1998. Í uppgjörinu er miðað við nýtt réttindakerfi sjóðsins og þá hækkun sem búið er að samþykkja á iðgjöldum. Áfallnar skuldbindingar Tryggingadeildar námu 85.343 millj.kr. í lok árs 2007 samanborið við 92.280 millj. kr. eignir. Að teknu tilliti til framtíðariðgjalda og þeirra skuldbindinga sem þau skapa nema heildareignir sjóðsins 176.861 millj. kr. og heildarskuldbindingar 173.023 millj. kr. Eignir nema þannig 3.838 millj. kr. hærri fjárhæð en skuldbindingar eða 2,2%. Aukning á eignum deildarinnar til tryggingfræðilegs uppgjörs nam 16.243 millj. kr. Skuldbindingar hækkuðu um 16.245 millj. kr. Tryggingafræðileg staða deildarinnar versnaði því um 1,6 millj. kr. frá fyrra ári, sem er hin raunverulega rekstrarniðurstaða deildarinnar. Breytingin sundurliðast þannig:

Tryggingafræðileg afkoma árið 2007

Áfallin skuldbinding

Framtíðarskuldbinding

Heildarskuldbinding

Eignir Samtals eign til tryggingafræðilegs uppgjörs 31.12.2007 ........... Eign til tryggingafræðilegs uppgjörs pr. 1.1.2007......................... Aukning á eign til tryggingafræðilegs uppgjörs ...........................

92.280,0 (83.231,4) 9.048,6

84.580,8 (77.386,4) 7.194,4

176.860,8 (160.617,8) 16.243,0

Skuldbindingar Skuldbindingar vegna lífeyris pr. 31.12.2007............................... Skuldbinding vegna lífeyris pr. 1.1.2007 ..................................... Aukning skuldbindinga á árinu ....................................................

85.343,0 (74.237,0) 11.106,0

87.679,6 (82.541,0) 5.138,6

173.022,6 (156.778,0) 16.244,6

Breyting á tryggingafræðilegri stöðu ...........................................

(2.057,4)

2.055,8

(1,6)

Tryggingafræðileg staða 31.12.2007 Eignir Hrein eign til greiðslu lífeyris 31.12.2007..................................... Núvirði verðbréfa, hækkun .......................................................... Lækkun vegna fjárfestingargjalda ............................................... Núvirði framtíðariðgjalda ............................................................. Eignir samtals ............................................................................. Skuldbindingar Ellilífeyrir ..................................................................................... Örorkulífeyrir ............................................................................... Makalífeyrir ................................................................................. Barnalífeyrir ................................................................................. Rekstrarkostnaður ....................................................................... Skuldbindingar samtals ............................................................... Eignir umfram skuldbindingar : Í hlutfalli af skuldbindingum:

Fjárhæðir eru í þúsundum króna

Áfallin skuldbinding

Framtíðarskuldbinding

Heildarskuldbinding

89.383,9 3.840,1 (944,0) 92.280,0

84.580,8 84.580,8

89.383,9 3.840,1 (944,0) 84.580,8 176.860,8

65.803,2 13.080,7 5.314,1 159,4 985,6 85.343,0 6.937,0 8,1%

65.319,2 14.818,5 4.405,3 1.147,2 1.989,4 87.679,6 (3.098,8) (3,5)%

131.122,4 27.899,2 9.719,4 1.306,6 2.975,0 173.022,6 3.838,2 2,2%

Ársskýrsla 2007

35

KENNITÖLUR Skýring:

2007

2006

2005

2004

2003

5,26%

16,19%

18,70%

17,76%

11,79%

13,83%

12,62%

10,65%

7,30%

8,20%

-0,57%

8,64%

13,98%

13,33%

8,83%

8,71%

8,36%

6,14%

2,92%

3,44%

6,17%

7,06%

7,38%

6,69%

6,38%

2 2 2

0,12% 0,06% 0,19%

0,12% 0,06% 0,18%

0,13% 0,07% 0,20%

0,15% 0,08% 0,23%

0,17% 0,08% 0,25%

Samsetning eigna: 3 Skráð verðbréf með breytilegum tekjum ... Skráð verðbréf með föstum tekjum ........... Óskráð verðbréf með breytilegum tekjum . Óskráð verðbréf með föstum tekjum ......... Veðlán ....................................................... Aðrar eignir ...............................................

49% 44% 4% 1% 1% 2%

46% 48% 3% 1% 1% 1%

43% 51% 2% 1% 2% 2%

39% 50% 1% 1% 3% 6%

35% 50% 2% 3% 4% 6%

Skipting eigna eftir gjaldmiðlum: Eignir í íslenskum krónum ........................ Eignir í erlendum gjaldmiðlum ..................

4 63% 37%

64% 36%

70% 30%

75% 25%

83% 17%

Hlutfallsleg skipting lífeyris: Ellilífeyrir .................................................. Örorkulífeyrir ............................................. Makalífeyrir ............................................... Barnalífeyrir ..............................................

5 59,8% 29,6% 8,6% 2,0%

56,7% 32,9% 7,9% 2,5%

55,1% 34,1% 7,9% 3,0%

54,9% 33,7% 8,6% 2,8%

55,1% 32,8% 9,2% 2,8%

Lífeyrisbyrði .................................................... Heildarfjöldi launagreiðenda á árinu ............... Fjöldi sjóðfélaga .............................................. Fjöldi lífeyrisþega í lok ársins .......................... Hækkun iðgjalda frá fyrra ári ........................... Hækkun lífeyrisútgjalda .................................. Hækkun á hreinni eign til greiðslu lífeyris ....... Hækkun á áföllnum lífeyriskuldbindingum ..... Eignir umfram heildarskuldbindingar .............. Eignir umfram áfallnar skuldbindingar ............ Starfsmannafjöldi ............................................ Hækkun vísitölu neysluverðs ..........................

6

37,50% 2.896 21.298 6.194 15,29% 4,75% 9,4% 10,36%

58,88% 1.782 12.609 4.287 14,54% 7,85% 18,4% 19,70%

62,53% 1.608 12.308 3.952 11,20% 10,75% 20,9% 7,89%

65,22% 1.547 12.067 3.814 15,90% 8,27% 19,8% 16,30%

69,82% 1.546 12.042 3.613 0,63% 7,20% 13,5% 4,27%

Tryggingadeild: Nafnávöxtun .................................................... Nafnávöxtun - 5 ára meðaltal .......................... Raunávöxtun.................................................... Raunávöxtun - 5 ára meðaltal ......................... Raunávöxtun - 10 ára meðaltal ....................... Rekstrarkostnaður sem hlutfall af eignum ..... Fjárfestingargjöld sem hlutfall af eignum ....... Heildarkostnaður sem hlutfall af eignum ........

Séreignardeild: Safn I - nafnávöxtun ........................................ Safn II - nafnávöxtun ....................................... Safn I - 5 ára nafnávöxtun .............................. Safn II - 5 ára nafnávöxtun ............................. Safn I - raunávöxtun ársins.............................. Safn II - raunávöxtun ársins............................. Safn I - 5 ára raunávöxtun .............................. Safn II - 5 ára raunávöxtun ............................. Hækkun höfuðstóls frá fyrra ári ....................... Heildarkostnaður sem hlutfall af eignum ......... Hækkun iðgjalda frá fyrra ári .......................... Fjárhæðir eru í þúsundum króna

1

7

8 9

2%

4%

-1%

-5%

-3%

8% 11,6 5,86%

14% 8,4 6,95%

10% 8,1 4,14%

1% 7,9 3,91%

0% 7,7 2,72%

12,90% 11,50%

20,00% 22,00%

16,95% 27,52%

14,90% 17,00%

11,00% 13,10%

15,11%

14,53%

13,40%

11,53%

12,80%

18,08%

17,26%

14,75%

10,90%

13,97%

6,65% 5,33%

12,20% 14,07%

12,30% 22,45%

10,57% 12,59%

8,06% 10,11%

9,93%

10,20%

8,78%

6,97%

7,84%

12,77%

12,83%

10,07%

6,37%

8,96%

20,46%

29,40%

35,53%

66,13%

61,50%

0,51%

0,50%

0,48%

0,51%

0,43%

58,59%

7,44%

-28,49%

9,73%

1,90%

KENNITÖLUR

Skýring: Ávöxtun einstakra eignaflokka: Nafnávöxtun: Innlend hlutabréf ............................................. Erlend hlutabréf .............................................. Ríkisstryggð skuldabréf .................................. Önnur innlend skuldabréf ................................ Erlend skuldabréf ............................................ Aðrar fjárfestingar ........................................... Skammtímabréf .............................................. Raunávöxtun: Innlend hlutabréf ............................................. Erlend hlutabréf .............................................. Ríkisstryggð skuldabréf .................................. Önnur innlend skuldabréf ................................ Erlend skuldabréf ............................................ Aðrar fjárfestingar ........................................... Skammtímabréf ..............................................

2007

2006

2005

2004

2003

6,2% -2,7% 6,2% 11,7% 4,3% 3,3% 7,3%

18,9% 33,1% 9,3% 12,9% 20,6% 26,3% 12,1%

76,5% 8,5% 8,6% 10,7% 3,6% 2,5% 8,8%

68,0% -5,5% 9,9% 11,7% -7,0% e.t. 7,6%

42,9% 11,0% 8,8% 9,3% -4,8% e.t. 5,1%

0,3% -8,1% 0,3% 5,5% -1,5% -2,4% 1,4%

11,2% 24,5% 2,2% 5,6% 12,8% 18,1% 4,8%

74,8% 7,5% 7,5% 9,6% 2,6% 1,5% 7,8%

61,7% -9,1% 5,8% 7,5% -10,5% e.t. 3,5%

39,1% 8,1% 5,9% 6,4% -7,3% e.t. 2,3%

e.t. = Kennitala ekki tiltæk

Skýringar: 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8.

Raunávöxtun á meðaltali hreinnar eignar m.v. vísitölu neysluverðs. Rekstrarkostnaður, fjármagnsgjöld og heildarkostnaður í hlutfalli af meðaltali hreinnar eignar. Hlutfallsleg skipting á eignum sjóðsins í mismunandi eignaflokka í árslok. Skipting á öllum eignum sjóðsins í íslenskar krónur og erlenda gjaldmiðla án tillits til gjaldeyrisvarna. Hlutfallsleg skipting á lífeyrisgreiðslum sjóðsins milli einstakra lífeyristegunda. Lífeyrisgreiðslur sem hlutfall af iðgjöldum Heildarfjöldi sjóðfélaga, sem greiddi til sjóðsins á árinu. Heildareignir sjóðsins (eign í lok tímabils + verðmæti framtíðariðgjalda) í hlutfalli við heildarskuldbindingar hans skv. tryggingafræðilegri úttekt. 9. Eignir í lok tímabils í hlutfalli við áfallnar skuldbindingar í lok tímabils skv. tryggingafræðilegri úttekt.

Fjárhæðir eru í þúsundum króna

Ársskýrsla 2007

37

STAPI PENSION FUND FINANCIAL STATEMENTS 2007

Ársskýrsla 2007

39

REPORT OF THE BOARD OF DIRECTORS' AND MANAGING DIRECTOR A total of 21.298 members paid premimums to the Fund during the year 2007. Premimum payments to the Fund in 2007 amounted to ISK 5.469 millions, which is an increase of 16,6% from the previous year. Pension payments to 6.194 pensioners during the year amounted to ISK 2.014 million, an increase of 5% from the previous year. The Fund operates in two divisions. A division for mandatory pensions and a division for voluntary pensions. The net assets for pension payments for both divisons at the year end 2007 amounted to ISK 91.990 million, an increase of 9,7% from the previous year.

The net rate of return on investments for mandatory divison in 2007 was 5,3% and the net real rate of return was -0,57% i.e the rate below the changes in the Consumer Price Index. The average net real return for the last five years is 8,71% and 6,17% for the last ten years. An actuarial assessment was undertaken of the Fund´s assets and liabilities at the year end 2007. According to these computations the Fund´s assets are ISK 3.838 million higher than liabilities or 2,2% of liabilities. The Fund's acturarial position declined by ISK 2 million in year 2007.

The Board of Directors of Stapi Pension Fund and its Managing Director hereby confirm the Financial Statements of year 2007 by means of their signatures.

Akureyri, 7th of February 2008 Björn Snæbjörnsson Chairman

Aðalsteinn Ingólfsson Vice chairman

Anna María Kristinsdóttir Board member

Ásgerður Pálsdóttir Board member

Sigurður Hólm Freysson Board member

Þorbjörg Þorfinnsdóttir Board member

Kári Arnór Kárason Managing Director

Ársskýrsla 2007

41

INDEPENDENT AUDITOR’S REPORT To the Board of Directors and Members of Stapi Pension Fund We have audited the accompanying financial statements of Stapi Pension Fund which comprise the balance sheet as of December 31, 2007, statement of changes in net assets for pension payments and cash flow statement for the year then ended and explanatory notes. Management’s Responsibility for the Financial Statements Management is responsible for the preparation and fair presentation of these financial statements in accordance with the requirements of the Icelandic Accounting Act. This responsibility includes: designing, implementing and maintaining internal control relevant to the preparation and fair presentation of financial statements that are free from material misstatement, whether due to fraud or error; selecting and applying appropriate accounting policies; and making accounting estimates that are reasonable in the circumstances. Auditor’s Responsibility Our responsibility is to express an opinion on these financial statements based on our audit. We conducted our audit in accordance with International Standards on Auditing. Those Standards require that we comply with ethical requirements and plan and perform the audit to obtain reasonable assurance whether the financial statements are free from material misstatement. An audit involves performing procedures to obtain audit evidence about the amounts and disclosures in the financial statements. The procedures selected depend on the auditor’s auditor s judgment, including the assessment of the risks of material misstatement of the financial statements, whether due to fraud or error. In making those risk assessments, the auditor considers internal control relevant to the entity’s preparation and fair presentation of the financial statements in order to design audit procedures that are appropriate in the circumstances, but not for the purpose of expressing an opinion on the effectiveness of the entity’s internal control. An audit also includes evaluating the appropriateness of accounting policies used and the reasonableness of accounting estimates made by management, as well as evaluating the overall presentation of the financial statements. We believe that the audit evidence we have obtained is sufficient and appropriate to provide a basis for our audit opinion. Opinion In our opinion, the accompanying financial statements give a true and fair view of the financial position of the fund as of December 31, 2007, and of its financial performance and its cash flows for the year then ended in accordance with the requirements of the Icelandic Accounting Act.

Akureyri, 7th of February 2008 PricewaterhouseCoopers hf

Davíð Búi Halldórsson

State authorised public accountant

Sighvatur Halldórsson

State authorised public accountan

STATEMENT OF CHANGES IN NET ASSETS FOR PENSION PAYMENTS 2007 Contributions Members................................................................................................ Employers.............................................................................................. Transfer of rights and repayments......................................................... Contributions

2007

2006

1.914.651 3.826.863 (272.789) 5.468.725

1.708.521 3.052.518 (71.740) 4.689.299

2.020.104 (11.283) 5.612 2.014.432

1.928.529 (14.007) 4.111 1.918.633

702.269 167 3.703.972 (33.989) 446.408 4.818.826

1.959.321 66 10.357.661 (80.334) (437.370) 11.799.344

59.287 59.287

86.407 86.407

114.207

95.750

8.099.626

14.387.853

Net assets from previous year...............................................................

83.889.876

69.502.023

Net assets for pension payments at year-end

91.989.502

83.889.876

Pensions Pensions................................................................................................ Received from the Retirement Committee............................................ Other direct expense due to disability pension...................................... Pensions

Investment income Investment income of shares................................................................. Revenues on real estate........................................................................ Interest income and exchange-rate difference...................................... Provision for bonds................................................................................ Other investment income....................................................................... Investment income

Investment expense Office and manag management ement ex expenses penses......................................................... .......................................................

Operating expenses Office and management expenses........................................................

Increase in net assets during the year

Amounts are in thousands of ISK

à rsskýrsla 2007

43

BALANCE SHEET DECEMBER 31, 2007 Assets

2007

2006

Investments Buildings and sites................................................................................ Variable-income securities.................................................................... Fixed-income securities......................................................................... Mortage loans........................................................................................ Cash and cash equivalents................................................................... Investments

96.134 48.663.662 40.117.746 1.237.122 979.731 91.094.395

98.749 45.245.190 35.913.351 1.289.224 737.514 83.284.029

527.014 144.340 671.354

543.105 222.601 765.705

3.694 343.424 347.118

11.485 655.154 666.638

92.112.867

84.716.372

0 123.364 123.364

770.209 56.287 826.496

91.989.502

83.889.876

89.383.914 2.605.588 91.989.502

81.726.873 2.163.004 83.889.876

Receivables Claims against employers..................................................................... Other receivable.................................................................................... Receivables

Other assets Operational assets................................................................................. Cash and current deposits..................................................................... Other assets

Total assets Liabilities Derivative financial instruments............................................................. Other liabilities....................................................................................... Liabilities

Net assets for pension payments Division of net assets for pension payments Net assets of the common pension division.......................................... Net assets of the private pension divsion..............................................

Amounts are in thousands of ISK

CASH FLOW STATEMENT 2007 2007

2006

Inflows Contributions......................................................................................... Investment income................................................................................ Instalment on bonds.............................................................................. Proceeds from sale of variable income securities................................. Proceeds from sale of fixed income securities...................................... Other instalments..................................................................................

Outflows Pensions................................................................................................ Investments expenses........................................................................... Operating expenses excluding depreciation.......................................... Other outflows.......................................................................................

Disposable resources to purchase securities and other investments

5.541.738 3.133.331 1.712.642 30.909.330 13.729.192 92.848 55.119.082

4.564.860 1.519.399 1.800.750 15.206.482 14.213.411 401.125 37.706.026

2.014.432 58.155 113.766 701.629 2.887.982

1.918.386 45.574 127.040 239.800 2.330.801

52.231.100

35.375.225

27.335.243 24.909.615 297.973 52.542.830

17.399.516 18.461.152 105.048 35.965.716

(311.730)

(590.491)

655.154 343.424

1.245.645 655.154

Investment in securities and other investments Investments in variable-income securities............................................. Investment in fixed-income securities.................................................... Other investments.................................................................................

Decrease in cash and current deposits Cash and current deposits at the beginning of the year........................

Cash and current deposits at the end of the year

Amounts are in thousands of ISK

à rsskýrsla 2007

45

FINANCIAL INDICATORS 2007

2006

2005

2004

2003

5,26% 13,83% -0,57% 8,71% 6,17% 0,12%

16,19% 10,65% 13,98% 6,14% 7,38% 0,13%

18,70% 7,30% 13,33% 2,92% 6,69% 0,15%

17,76% 8,20% 8,83% 3,44% 6,38% 0,17%

11,79% 7,13% -2,18% 3,68% 5,95% 0,18%

Assets in local currency............................................................ Assets in foreign currencies.....................................................

63% 37%

70% 30%

75% 25%

83% 17%

85% 15%

Investments: Listed variable-income securities............................................. Listed fixed-income securities.................................................. Unlisted variable income securities.......................................... Unlisted fixed income securities............................................... Mortgage loans......................................................................... Cash and other investments.....................................................

49% 44% 4% 1% 1% 2%

43% 51% 2% 1% 2% 2%

39% 50% 1% 1% 3% 6%

35% 50% 2% 3% 4% 6%

23% 52% 2% 7% 5% 11%

36,84% 9,66% 16,62% 4,99% 21.298 6.194 5,86%

59,45% 21,30% 11,20% 11,43% 12.308 3.952 4,14%

59,32% 20,85% 15,27% 8,52% 12.067 3.814 3,91%

63,02% 14,21% 0,76% 7,56% 12.042 3.613 2,72%

59,03% 2,35% 8,73% 15,54% 12.181 3.447 2,00%

12,90% 15,11% 6,65% 9,93% 11,50% 18,08% 5,33% 12,77%

20,00% 14,53% 12,20% 10,20% 22,00% 17,26% 14,07% 12,83%

16,95% 13,40% 12,30% 8,78% 27,52% 14,75% 22,45% 10,07%

14,90% 11,53% 10,57% 6,97% 17,00% 10,90% 12,59% 6,37%

11,00% 12,80% 8,06% 7,84% 13,10% 13,97% 10,11% 8,96%

Mandatory division Net rate of return on investment............................................... Net rate of return on investment - 5 years average ................. Net real of rate return on investment........................................ Net real rate of return on investment - 5 years average .......... Net real rate of return on investment - 10 years average ........ Expense ratio...........................................................................

Pension liabilities...................................................................... Increase in net assets.............................................................. Increase in contributions received............................................ Increase in pension payments.................................................. Number of active fund members.............................................. Number of pensioners.............................................................. Increase in consumer price index.............................................

1

2

3

Voluntary division Net rate of return on investment I............................................. Net rate of return on investment I - 5 years average ............... Net real of rate return on investment I...................................... Net real rate of return on investment I - 5 years average ........ Net rate of return on investment II............................................ Net rate of return on investment II - 5 years average .............. Net real of rate return on investment II..................................... Net real rate of return on investment II - 5 years average ....... 1. Real rate of return based on the Consumer price index 2. Operating expenses as % of average net assets 3. Pensions as % of premiums

1

1

STJÓRN OG VARASTJÓRN STAPA

Sigurður Hólm Freysson meðstjórnandi - Aðalsteinn Ingólfsson varaformaður - Þorkell Kolbeins varamaður - Aðalsteinn Árni Baldursson varamaður Björn Snæbjönsson stjórnarformaður - Kári Arnór Kárason framkvæmdastjóri - Anna María Kristinsdóttir meðstjórnandi - Sigrún Björk Jakobsdóttir varamaður Þorbjörg Þorfinnsdóttir meðstjórnandi - Ásgerður Pálsdóttir meðstjórnandi

.

STARFSFÓLK STAPA

María Lind Kristjánsdóttir - Soffía M. Sigurðardóttir - Guðný R. Guðnadóttir - Erna Mary Þorsteinsdóttir - Margrét Þoroddsdóttir - Sigríður Oddný Jónsdóttir Jóhanna Ásmundsdóttir - Guðmundur B. Guðmundsson - Harpa Dröfn Aðalsteinsdóttir - Úlfhildur sigurðardóttir - Kári Arnór Kárason framkvædarstjóri Edda Kristrún Vilhelmsdóttir - á myndina vantar Jónu Finndísi Jónsdóttir

Ársskýrsla 2007

45