GROENE DOORSTEEK
Stap uit het toeristisch infokantoor en wandel 30 meter naar links tot aan de kruising. Draai hier rechtsaf de Kloosterstraat in. Net voor je aan je rechterkant de Carrefour parking ziet, sla je links voor een schoolgebouw in. De doorweg leidt je langs de speelplaats van lagere school De Speling. Op het einde sla je linksaf de Groene Doorsteek in.
Drie leegstaande gebouwen hebben plaatsgemaakt voor een bijzonder wandelpad en belevingslandschap dat de Kerkstraat verbindt met Mudhoven en een stukje Bosland in het hart van Lommel brengt. Ook de aandacht voor spelende kinderen is niet toevallig. Hier ontdekken ze spelenderwijs de mooie natuur.
Langs het pad zie je een bijzonder landschap met kruidachtige planten, hagen, meerstammigen en grove dennen. Bijzondere aandacht gaat naar bijen- en vlindervriendelijke beplanting, want bestuivers hebben zowel voor onze samenleving als in de natuur een belangrijke functie.
GROENE PARELS
Met het project Groene Parels creëerde Elise Eeraerts een visuele verbinding tussen het Prinses Astridpark, de Groene Doorsteek en het Burgemeesterspark. Ze gebruikt hiervoor de lijnen in het zand. De zandlagen onder Lommel gaan namelijk honderden meters diep en bevatten ook zilverzanden of kwartszanden. Elise maakt die zandlagen letterlijk zichtbaar.
De lijn bestaat uit 3 delen. Elk deel begint aan de centrale as van het parcours: het Dorp en het verlengde daarvan, de Kerkstraat. Van daaruit gaat de lijn in de richting van de groene ruimtes. Het langste gedeelte van de lijn komt aan de Vryheyt, waar het Prinses Astridpark fysiek het verst verwijderd is van de centrale as. Het middellange gedeelte loopt tot aan het Burgemeesterpark in de Frans van Hamstaat. Het kortste gedeelte ligt aan de Groene Doorsteek in de Kerkstraat.
De Vryheyt
GlazenHuis
Zondagse Teutenmarkt Kiosk
Teutenbeeld
Lepelstraat
Veemarkt
Dorp Kerkstraat
Ploegdries
Rijksschoolstraat
Mudakkers
Ploegdries
Rodekruisstraat
VEEMARKT & TEUTENBEELD
Einderpad
Zandparking Mudakkers
Winkelstraat
FransvanHamstraat
Kerkstraat
Groene Doorsteek
Op het einde van de Groene
Doorsteek sla je rechtsaf. Zo loop je in 150 meter recht op de Veemarkt af.
KUDDE SCHAPEN
Zandparking
Mudakkers
Prins Alexanderstraat
Het kunstwerk “Veemarkt” van Kasper Bosmans is een geheel van 20 betonnen zitelementen. Heraldiek en folklore krijgen een belangrijke plaats in het werk. De kunstenaar baseerde zich op de geschiedenis van de plek en creëerde voor de veemarkt een kudde betonnen schapen. Op de eerste zegel en op het wapenschild van Lommel staan ook grazende schapen afgebeeld.
Carrefour
Wandel verder richting het
Dorpsplein. Net voor Huis Aerts zie je aan je rechterkant het Teutenbeeld.
Vivaldi
TEUTENBEELD
Het Teutenbeeld van beeldhouwer
FUN FACTS
■ Op het marktplein vindt van april tot oktober elke zondag de Teutenmarkt plaats. Een rommel-, brocante- en antiekmarkt.
Openbare
Bibliotheek
Parking
Michiel
Jansplein
Hiëronymus Reyniers werd op het Dorpsplein geplaatst in 1983. De Teuten waren rondreizende handelaars en ambachtslui, die in de lente vertrokken en pas terug keerden in de wintermaanden. Vanuit hun thuisbasis trokken zij met koopwaar op de rug naar onder andere Nederland, Duitsland, Frankrijk en Luxemburg. Sommigen gingen zelfs tot Denemarken. Vanaf de 16de eeuw hebben de Teuten gedurende meer dan 3 eeuwen het economisch verleden van Noord-Limburg (BE) en een stukje van Noord-Brabant (NL) bepaald. De voornaamste lieden waren ketellappers, snijders of dierenlubbers. Deze laatsten castreerden dieren, zoals paarden en runderen.
Sint-Pietersbandenkerk
■ Lommel was vroeger een Nederlands neutraal gebied én een grensgemeente. Veel mensen en handelaars passeerden hier en hielden een stop. In de 18de eeuw waren er meer biertappers dan in de stad Eindhoven. In 1838 werd in de tuin van het Huis Aerts een jeneverstokerij ingericht.
Tuinstraat
MichielJansplein
Raadhuis
GlazenHuis
DORPSPLEIN Dorpsplein
Kiosk
Zondagse Teutenmarkt
Teutenbeeld
Veemarkt
Einderpad
Ploegdries
Kerkstraat
Rijksschoolstraat
Mudakkers
Rodekruisstraat
Einderpad
Rodekruisstraat
Wandel nu even het Dorpsplein op. Via de linkerkant van het Dorpsplein passeer je eerst de Kiosk.
Het driehoekige dorpsplein is eeuwenoud, aanvankelijk was het een drenkplaats voor de schapen. Sinds Lommel in de 14de eeuw van de hertogen van Brabant marktrechten verwierf, evolueerde dit plein tot een echte markt- of handelsplaats.
BESCHERMD LANDSCHAP
Vanaf 1974 is het marktplein met lindebomen een beschermd landschap. Momenteel doet het plein dienst als locatie voor allerhande festiviteiten van de stad. Gedurende heel wat kleine en grote evenementen ontmoeten mensen elkaar en genieten ze van muziek, topsport, straattheater of gewoon van een frisse pint op de terrasjes.
KIOSK
De kiosk, bekroond met een lier, werd in 1905 opgericht naar aanleiding van 75 jaar Belgische onafhankelijkheid.
Hier werd regelmatig gerepeteerd door de Koninklijke Harmonie “Hoop in de Toekomst”. In 1942 werd de kiosk afgebroken en zeven jaar later vervangen door de huidige kiosk, die nu niet meer rechts maar links van het Raadhuis staat.
RAADHUIS
Centraal op het marktplein zie je de helderwitte gevels van het sfeervolle en gerestaureerde Raadhuis. Op de plaats van het Raadhuis stond tussen 1609 en 1648 een kapel. Nadat Lommel in 1648 onder protestants bewind kwam, werd de kapel ingericht als Raadhuis. Het was een klein rechthoekig gebouw met een torentje en een klok. Als in 1807 Lommel wordt ondergebracht in het Franse Rijk, verlaten de protestanten Lommel en behouden de katholieken de kapel als Raadhuis. In 1845 werd het gebouw afgebroken om plaats te maken voor een nieuw gemeentehuis in classicistische stijl. In 1912 werd het vergroot door aan de voorzijde bij te bouwen in een eclectische stijl. Het gebouw diende tot in 1958
als gemeentehuis, en tot in 1988 als politiekantoor. Sindsdien doet het gebouw dienst als vergader- en tentoonstellingsruimte.
WAPENSCHILD
Boven de portiek van het gebouw zien we het wapenschild van Lommel. Dit schild - goud op een lazuurblauwe achtergrond - stelt een eikenboom voor met daaronder twee schapen, als verwijzing naar het belang van de schapenteelt voor het middeleeuwse Lommel.
FUN FACT
■ De waterpomp staat symbool voor de schapen die op het dorpsplein een drenkplaats hadden.
■ Volgens een raming van de gemeente telde Lommel rond 1480 30.000 schapen. In 1910 telde men nog slechts 284 schapen.
■ Voor de Lommelse schapenteelt was de productie van wol het belangrijkste.
LOMMELSE WIST-JE-DATJES
■ Lommel heeft een opperplakte van ruim 10.232 ha en bestaat uit 11 gehuchten / wijken.
■ Lommel is een jonge stad. Pas in december 1990 heeft Lommel de titel van Stad gekregen. De naam Loemele duikt voor het eerst op in een geschreven document uit 990. Loemele werd later omgevormd tot Loemelo - Loemlo - LoemelLommel. De benaming komt van ‘een bos bij een moeras).
■ Het Dorp is als kleine landbouwnederzetting ontstaan tussen de 6e en 12e eeuw. Het overgrote deel van Lommel bestond uit heide, waarop niets anders gedijde dan schapen en bijen.
Dorpsplein
Raadhuis
De Vryheyt Lepelstraat
GlazenHuis & Toerisme
Teutenbeeld
Dorp
Kiosk
Zondagse
Teutenmarkt
Veemarkt
Einderpad
Kerkstraat Mudakkers
Ploegdries
HUIS AERTS
Rodekruisstraat
Rodekruisstraat
Loop van het Dorpsplein terug naar Huis Aerts, op de hoek met De Vryheyt.
Huis Aerts is een beschermd monument en werd in 1805 gebouwd door de 1ste Lommelse burgemeester van de moderne tijd Jan Jacob Aerts en zijn vrouw Maria Elisabet Van Ham. Tot in het begin van de 20ste eeuw was Huis Aerts een logementshuis en herberg. In 1994 werd het gerestaureerd. Momenteel bevindt zich in het Huis Aerts de glaskunstgalerij van GlazenHuis.
FUN FACTS
■ De fictiereeks Crème de la Crème werd hier deels opgenomen.
■ In het houten bovenlicht van de toegangsdeur staan de initialen van de eerste bewoners in de 4 hoeken, samen met de cijfers van het bouwjaar. Vind jij deze terug?
LIEFDESBRIEF
Tijdens de renovatie van Huis Aerts zijn in de spouwmuren verstopte
liefdesbrieven gevonden van één van de laatste bewoners ... Lommel, 7 juni 1937
Heerlijk meisje, Ik vrees maar eene zaak, mijne liefde te verliegen. En toch ken ik in al uwe kordaatheid.
Ik kan U in deze redeneering zo goed begrijpen. Ik kan U zoo bewonderen in uw oordeel. Ik kan zoo instemmen met U en ik kan zoo blij gelijk geven als U alleen het best en het mooiste wil. Ik kan zoo met U instemmen met dat voorwaarderlijk alles gaat het juiste, het mooiste zijn. Veel zou ik U althans willen vragen als U aan ’t vertellen zijt, zoostraks nog toen U van het jaarfeest spreekt. Ik wees dan onbescheiden te zijn, maar ik zou willen indringen in alle bijzonderheden want daar is uw hartje. In ben zoo onbeholpen. Weet U hoe, als U binnen zijt, mijn hart in onrust naar U verlangt. Morgen zal ik niet telefoneren, ik mag XX het leven niet te lastig maken. Ik ben gelukkig echter in het zenden den hoogst post gelegenheid te vinden U toch hoe dan ook te vinden U toch hoe dan ook te bereiken.
Raadhuis
De Vryheyt Lepelstraat
GlazenHuis & Toerisme
Teutenbeeld
Dorp
Kiosk
Zondagse Teutenmarkt
Veemarkt
Einderpad
Ploegdries
GLAZENHUIS
Ploegdries
Kerkstraat
Rodekruisstraat
Wandel 20 meter De Vryheyt in, rechts van Huis Aerts. Je kijkt nu op GlazenHuis.
Het Vlaams Centrum voor Hedendaagse Glaskunst is een opvallend gebouw met een 30 meter hoge kegel. Dit gebouw werd ontworpen door architect Philippe Samyn. GlazenHuis werd opgericht in 2007 en is intussen internationaal bekend.
VERBOUWING
Vanaf midden 2024 vinden er grote verbouwingen plaast bij
GlazenHuis en Toerisme. Daardoor wordt de publiekswerking van GlazenHuis vanaf 2024 stilgelegd.
De tentoonstelling kan tot aan de verbouwing worden bezocht.
FUN FACTS
■ Als je de trap opgaat in de kegel van het GlazenHuis, moet je halverwege goed opletten. Aan de buitenkant van de kegel zijn spiegels geplaatst, waarin je de spits van de kegel kan zien.
■ Lommel heeft de grootste zandcollectie ter wereld met 13.199 soorten! Deze collectie werd geschonken door de Nederlandse Wies Kramer, weduwe van Joop van Dijk die in Nederland bekend raakte als “De Zandman”. Zijn collectie “Zand op de korrel” bestaat uit geologisch verantwoorde zanden van Australië tot Peru, gesorteerd op land, provincie en soort.
■ Bij Toerisme verkopen we heerlijke pralines in de vorm van de kegel van GlazenHuis. Njammie!
ZAND, GLAS EN LOMMEL
Wat is de link tussen zand, glas en Lommel? In 1845 werd kwartszand, ook wel zilverzand of glaszand genoemd, ontdekt in Lommel. Deze witte zandsoort met hoog kwartsgehalte en uitzonderlijk fijne korrels, is erg zuiver én de grondstof voor kwalitatief glas. Bovendien is het vrij uniek: Lommel is één van de weinige plaatsen in België waar kwartszand gewonnen wordt.
ARCHITECTUUR
Het gebouw bestaat uit twee glazen volumes: de glazen doos met vliesgevels uit ultra helder glas omkaderd met inox, en de opvallende glazen kegel opgebouwd uit driehoekige raamkaders.
In de 6 meter hoge doos en de ondergrondse verdieping, rond de kegel, bevinden zich 3 expositieruimtes. De 30 meter hoge glazen kegel heeft een diameter
van 8 meter en kijkt ver boven het stadscentrum uit. Overdag quasi onzichtbaar, ‘s avonds een kleurrijk lichtspektakel.
De 2 identieke trappen in de kegel werden spiraalgewijs opgehangen. Bij het oplopen van de trap, krijg je een overzicht van het hele gebouw.
TENTOONSTELLINGEN
Twee keer per jaar wisselt de tentoonstelling met kunstwerken van gerenommeerde glaskunstenaars uit binnen- en buitenland.
COLLECTIEBEHEER
Sinds 1993 bouwt de stad Lommel samen met GlazenHuis aan een eigen glaskunstcollectie, die intussen bijna 1000 kunstwerken van nationale en internationale artiesten in eigendom of langdurige bruikleen heeft. Sinds 2023 hangt er een gouden meteoriet van de Amerikaanse kunstenaar Matthew Szösz in de glazen kegel. De meteoriet is bedoeld om een gesprek op gang te brengen.
Adelbergpark
CC De Adelberg
Parking
Adelberg
UGC Cinema’s
De Vryheyt
Adelbergpark
Lepelstraat
Dorpsplein
GlazenHuis & Toerisme
Teutenbeeld
Dorp
Zondagse
Teutenmarkt
Veemarkt
Einderpad
CC DE ADELBERG
Ploegdries
Kerkstraat
Mudakkers
Groene
Winkelstraat
Sla naast Huis Aerts De Vryheyt in richting Cultuurcentrum De Adelberg. Je passeert na 80 meter de ‘vlaaivijver’ net voor UGC Cinema’s.
VLAAIVIJVER
Onder de Lommelse bewoners staat het plein - in de vorm van een taartstuk - bekend als de ‘vlaaivijver’. Hier kunnen kinderen bij mooi weer verkoeling zoeken door de speelfonteinen.
GOUDEN SPIRAAL
Twee kunstwerken van de Kempense beeldhouwer Luk van Soom kregen een plek op dit plein. Het eerste prijkt zichtbaar op het dak van het cultuurcentrum. “Evolutie in de Orion-Nevel” is een werk in polyester, bekleed met bladgoud. Deze gouden krul stelt een spiraal voor: een oervorm en bouwsteen van de natuur die Luk van Soom regelmatig in zijn werken gebruikt. Het tweede kunstwerk, namelijk
“De avonturen van Lucianno van Somosota”, is beter verstopt. Je
vindt het op het dak van residentie De Vryheyt. Ga op zoek naar een horizontaal zwevende persoon.
Wandel verder langs UGC Cinema’s tot je na 50 meter aan de linkerkant de zuilen van CC De Adelberg ziet.
Cultuurcentrum De Adelberg werd ingehuldigd in 1993 en is dé culturele spil van Lommel en omstreken. Het hele jaar door waait hier een creatieve wind.
Wandel langs het cultuurcentrum via de Adelbergpark straat naar het Prinses Astridpark.
Dit park is een samengesteld landschap van knusse paden, water, gras, heuvels en bomen. Landschapsarchitect Paul Deroose brengt een ode aan het leven. Alle onderdelen hebben hun eigen symboliek: het water verwijst naar vitaliteit, de fonteinmuur is de geboorte, het pad symboliseert een slang die goed én kwaad belichaamt.
Het amfitheater staat dan weer voor de democratie, de lange muur voor het einde van het leven.
RECHTEN VAN DE MENS
Het kunstwerk “Rechten van de Mens” van Margot Homan is een beeldengroep die bestaat uit een groot bronzen beeld en 5 glazen portretten. Het bronzen beeld stelt twee personen voor waarvan de één zich ontfermt over de ander. Het beeld roept gevoelens op van mededogen. De hulpbehoevende man neemt geen onderdanige houding aan die medelijden opwekt. Hij behoudt zijn waardigheid. De Tilburgse kunstenares Margot Homan koos er bewust voor om gelijkwaardige figuren uit te beelden.
Die gelijkwaardigheid heeft alles te maken met de tekst die onder de glazen panelen is aangebracht: ALLE MENSEN WORDEN VRIJ EN GELIJK IN WAARDIGHEID EN RECHTEN GEBOREN. Met deze zin begint artikel 1 van de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens. Rondom de bronzen beeldengroep staan in glas uitgevoerde portretten van voorvechters van de mensenrechten.
Er is gekozen voor portretten van Gandhi, Nelson Mandela, Martin Luther King, Eleanor Roosevelt, Lily Boeykens en Françoise Tulkens. De mannen zijn door hun toespraken, statements en acties uitgegroeid tot persoonlijkheden. De vrouwen hebben zich vooral op de achtergrond ingezet voor de mensenrechten.
PrinsesAstridpark
Café
De Kroon
Adelbergpark
CC De Adelberg
Parking
Adelberg
UGC
Cinema’s
Adelbergpark
Obelisk
Heerdgang
Zondagse Teutenmarkt Kiosk
