Issuu

Een stad in beweging (2014) onderscheidt vijf unieke Dit hoofdstukje beginnen we met een Vanuit hetvan heelal we terug naar de disclaimer: aarde. Dat bij kan het troeven het keren Leuvense kunstenveld: de unieke lezen hiervan zou het je kunnen beginnen duizelen. vandaag met een eenvoudige klik open Google Earth. Tik We combinatie van kunst, wetenschap innovatie; het proberen namelijk in één omtrekkende beweging je Leuven in, dan zoomt hetgrote satellietbeeld tot je dealle stedelijk internationale karakter; het in Leuvense kunstvormen invan Leuven in kaart te brengen. Dat is De ondertitel ditherkent boekje (en hettevoorafgaande vorm van een stokvis hangt drogen aanwelmodel van samenwerking binnendie éénvan culturele ruimte; haast onbegonnen werk. en Maar we zijn luidt niet van kleintje rapport van Janssens Hesters) Heteen Leuvense zijn staartvin: bovenaan de deelgemeenten Wijgmaal een trajectvisie voor publiek en kunstenaar en ten vervaard. Welaan kunstenveld op weg dan. naar 2035. Dat klinkt watkunsten gek. en Wilsele-Putkapel, onderaan – als het neusje van Was de slotte de dynamische wisselwerking tussen 2030 niet een logischer en iets misschien bescheidener vis – Heverlee. Zoom je&nog dichter in, dan krijgt & erfgoed, verleden toekomst. Diewat vijf troeven Bij de opmaak van de landschapstekening in Openden we ditstad, boekje met eenzijn beeld van de horizon geweest? Leuven het aanzien van een middeleeuwse met maken vandaag sterktes uitdanvan 2014, beperkten we ons innog eerstesteeds instantie totdeoerknal en het heelal, zoudende we nu bijna historische vesten. De stad lijkt dan plots wel een de 16 kunstenorganisaties die toen erkend waren naar de chaostheorie moeten teruggrijpen om de Leuvense kunstensector. speldenkussen. de universiteit in 2025, deonderlinge opening van door De 2035 de Vlaamse op zichGemeenschap lijkt misschien en eenhun arbitrair directe van veelheid aan partners en hun verbinnieuwe partners in Leuven. Die beperking ons dedingen jaartal, toch zijn er goede redenenmaakte om nu al in podiumkunstensite kaart te brengen. in 2027 en de ambitie om European of Culture Leuvense universiteitCapital is de oudste en te voorbij 2030 verhaal overzichtelijk. te denken. Maar Dathet is immers deed tegelijk al over ook De onrecht aan de zovele andere spelers die binnen grootste Landen, ook minder De locatiespeldjes dan 8 jaar. Met van de Google eerder pinpointen genoemde de wat worden een Ondanks mens invan 2030 wilde de zien. zitLage zekere de(Nu Leuvense ja,chaos als jemaar agenda de dieschouween al mooi kunstenlandschap haastdoelen. per definitie kenmerkt, de beste het land. Dat wij niet, meteen stapstenen de professionele M Leuven, als de nieuwe het kunsten Groot beleidsperiode inBegijnhof Leuven aan en2023de de slag burg vol aanklikt, metvan strategische verschijnt erzeggen ‘Basic-Fit’. Maar wat daarna? Altijd dat zeggen (op gelukkig zijn. Het netwerk is gevallen inHuis de van afgelopen jaren niet Wat willenalle we internationale overhouden narankings het Abdij 2027 van (enPark in sommige (met zijn zelfs de Polyfonie 2023-2032) verbetering onderscheiden mogelijk). de kunsten van feestgedruis, oudsher Dedeze KU plannen Leuven wordthet sinds 2016misschien alsna). we disciplines. al hebben bereikt? enalleen inhet hetschitterende verstevigd, kunstendecreet, het PARCUM). is ook de 600ste geëxplodeerd. Google verjaardag weet één ook Die maken netwerk ook onafgebroken uitgeroepen tot meest

1 KUNST, WETENSCHAP & INNOVATIE

die we delen

Het Leuvense kunstenveld op weg naar 2035

Gedeelde Gedeelde Toekomst toekomst

Back BackTotoThe the Future Future

DisciplineMuß Muß Sein sein Disziplin

Explore ExploreGoogle Google Earth Earth

de Explore Disziplin Gedeelde Back To Google Mu Toekomst Earth ßFuture Sein The

Knaldrang

Boem. Dit verhaal begint met een knal. Het is het begin der tijden en op de Naamsestraat in Leuven, meer bepaald op nummer 61, ontstaat plots een krachtveld, een oorverdovende en allesverzengende flits. Een zindering die tot vandaag voortduurt, lichtjaren later, een primitief atoom dat uiteenspat en uitdijt, steeds groter wordt. Daar en op dat moment vindt de oerknal plaats. Wetenschappers hebben precies kunnen achterhalen waar. Het was op een kantoortje in het Premonstreitcollege.

Toen Albert Einstein ervan hoorde in 1927, geloofde hij het ook eerst niet. Maar in 1933 gaf zelfs mister E=MC2 het toe.

In dat kantoortje werkte in de jaren 20 van de vorige eeuw professor Georges Lemaître aan zijn theorie van het uitdijende heelal. Misprijzende Britse wetenschappers deden Lemaîtres knaldrang af als een scheet in een fles, een grote knal, een big bang. Maar de theorie won de wetenschappelijke consensus en de lekker allitererende term werd de geuzennaam die we vandaag nog gebruiken. Dankzij Lemaître maakte de wetenschap een kwantumsprong en cirkelen vandaag 7.389 satellieten om onze planeet. Lemaître verbreedde ons blikveld in één klap, van 13,8 miljard lichtjaren terug, tot de eeuwigheid de toekomst in. Duizelingwekkend. Tot we sterretjes zien. Dit kritische onderzoeken, voorbij wat denkbaar is, deze blik van onze vroegste oorsprong naar onze verste toekomst, is misschien wel kenmerkend voor deze stad. Eeuwenoud, springlevend. Dat klinkt bijna te nietig voor wat hier gebeurt. Leuven heeft in het verleden al vaak een big bang in de wereld veroorzaakt. Van Vesalius over More en Mercator tot Lemaître. Namen die al even mooi allitereren als de big bang zelf.

Deze stad is niet alleen springlevend, met een jonge populatie die zich jaar na jaar vernieuwt. Leuven heeft de toekomst, van stamcelonderzoek tot nanotechnologie. Deze stad is in beweging. Een stad in beweging was dan ook de titel van de Landschapstekening die de Leuvense kunstensector in september 2014 opmaakte. Dat is inmiddels 7,5 jaar geleden. En we hebben niet stilgestaan.

Naar aanleiding van de nieuwe beoordelingsronde binnen het Vlaamse kunsten decreet, lijkt het ons goed om nu wel even halt te houden. Staat op te maken. En de blik te wenden van het verleden naar de toekomst. Waar staan we nu? En waar gaan we naartoe? Gaat u met ons mee?

Deze blik van onze vroegste oorsprong naar onze verste toekomst, is misschien wel kenmerkend voor deze stad.

Gaat u met ons mee?

Vanuit het heelal keren we terug naar de aarde. Dat kan vandaag met een eenvoudige klik op Google Earth. Tik je Leuven in, dan zoomt het satellietbeeld in tot je de vorm van een stokvis herkent die hangt te drogen aan zijn staartvin: bovenaan de deelgemeenten Wijgmaal en Wilsele-Putkapel, onderaan – als het neusje van de vis – Heverlee. Zoom je nog iets dichter in, dan krijgt Leuven het aanzien van een middeleeuwse stad, met zijn historische vesten. De stad lijkt dan plots wel een speldenkussen. De locatiespeldjes van Google pinpointen meteen M Leuven, het Groot Begijnhof en de Abdij van Park (met zijn Huis van de Polyfonie en het schitterende PARCUM). Google weet

wat een mens wil zien. (Nu ja, als je de schouwburg aanklikt, verschijnt er ‘Basic-Fit’. Altijd verbetering mogelijk).

Explore Google Earth

600 jaar universiteit, de opening van de podiumkunstensite en de ambitie om Culturele Hoofdstad van Europa te worden, vormen een paar zichtbare stapstenen voor een culturele kwantumsprong.

In elk geval: de historische pracht spat van het scherm. En wie een beetje moeite doet, ziet de veelheid aan speldjes die de jonge cultuurgebouwen aanstippen die de stad de laatste jaren heeft bijgekregen. Vlak rond het station vind je Comenius, Het Depot, STELPLAATS, HAL 5, maar even verder richting de Vaartkom ontwikkelt zich een hele as van culturele hotspots. Op een paar jaar tijd openden hier naast OPEK en Cas-co ook nog het BAC ART LAB van de KU Leuven, het historische bacteriologische instituut (hier werden ooit vaccins en andere paardenmiddelen ontwikkeld, nu zijn er kunste-

naars aan de slag) en de maakleerplek in de voormalige Molens Van Orshoven (tussen 2000 en 2010 ook al een artistieke hotspot), terwijl aan de Noordoever van de Vaart De chinezen neerstreken en er hun productiehuis vestigden. Met ook Hotel Hungaria (en de iconische Manhattan-studio’s) zowat het epicentrum van de audiovisuele sector in Leuven. Allemaal realisaties van de laatste tien jaar. Het gaat vooruit in deze stad.

Explore Google Earth

1 QUANTUM LEAP In 2014 schetsten we het beeld van een jonge, opkomende en dynamische kunstensector die zijn plaats nog moest bevechten tegenover de drie grote steden Antwerpen, Brussel en Gent. Leuven kampte met een historische subsidieachterstand op een moment dat de beschikbare Vlaamse budgetten goeddeels waren opgebruikt. Die financiële situatie is in wezen niet veranderd 1/P.61. Maar de Leuvense sector bleef niet bij de pakken zitten en schudde de laatste Calimero-veren van zich af.

Initiatieven die in 2014 nog in hun kinderschoenen stonden, hebben zich inmiddels ontwikkeld tot vaste waarden. Plekken als M, OPEK, Het Depot en Cas-co vallen niet meer weg te denken uit het culturele weefsel, naast ankerpunten als STUK en 30CC. Het wonderlijke PARCUM ging open, een nieuwe parel aan de kroon van de Vlaamse musea. Een oud scheutistenklooster werd door de stad omgeturnd tot kunstenaarsresidenties. Nieuwe collectieven zagen het licht en/of vestigden zich in Leuven: a nocte temporis, Ataneres Ensemble, Max Last, Fernand speelt, BATMAT, dOFt, NOK, Collectief Verlof, Het Raf, Het Kwartier, tout petit, musicalcompagnie proMITHEus, Side-Show, THERE THERE Company, Fabrik Leuven, bricol’art. Nieuwe festivals gaven extra glans aan de stad: and& festival, Platform In De Maak, Leuven Air, Shakespeare is dead.

Explore Google Earth

Met Leuven 2030 werd een nieuwe netwerkorganisatie uitgebouwd rond duurzaamheid, Leuven MindGate ontwikkelde een netwerk rond Health, High Tech & Creativity. Beide organisaties verbinden Leuvense spelers met mekaar, over sectoren heen, ook internationaal, met de blik op de toekomst. De viering van

600 jaar universiteit in 2025, de opening van de indrukwekkende podiumkunstensite in 2027 en de ambitie om in 2030 Culturele Hoofdstad van Europa te worden, vormen een paar erg zichtbare stapstenen voor een Leuvense culturele quantum leap.

Explore Google Earth

2 TWEE SNELHEDEN? Met 102.000 inwoners en 60.000 studenten beschikt Leuven over een bijzondere demografie. Net geen 40.000 Leuvenaars zijn jonger dan 30, tel daar die 60.000 studenten bij en je komt aan een razend jonge stad. Ongeveer 35% van de Leuvenaars hebben een migratieachtergrond. De internationale gemeenschap, die vanouds erg werd gekleurd door studenten en docenten uit de hele wereld en expats rond de talloze spin-offs van de KU Leuven, groeide vanaf de vluchtelingencrisis van 2015 nog sterk. In absolute cijfers kreeg Leuven na Antwerpen en Gent de grootste instroom aan vluchtelingen. Driekwart van de Leuvenaars vinden de verschillende achtergronden van de inwoners een verrijking voor de gemeente. Niet verwonderlijk dat Leuven met Mohamed Ridouani de eerste centrumstad in Vlaanderen werd waar de

burgemeester een migratieachtergrond heeft. Niet je afkomst telt, wel je toekomst. De Leuvenaars zijn jong, hoogopgeleid en kapitaalkrachtig. Zo wil het cliché. En dat klopt natuurlijk. Maar de medaille heeft ook een keerzijde. Leuven is een welvarende en dynamische stad, maar ook bijna onbetaalbaar om in te wonen. Als het gaat over armoede, is het beeld gemengd. Zo gaat het aantal geboortes in kansarme gezinnen in stijgende lijn. De verhoogde instroom van erkende en beschermde vluchte-

lingen heeft gezorgd voor een duidelijke stijging van het aantal leefloners. Veel mensen wonen alleen. Ook dat vergroot de kans op armoede. Wordt Leuven een stad met twee snelheden? Leuven heeft een erg betrokken en geëngageerde bevolking, dat klopt, maar al deze tendenzen maken dat het meer dan ooit de uitdaging wordt om alle Leuvenaars te betrekken bij de toekomst die we delen.

Het Leuvense kunstenlandschap wil hier een engagement opnemen, vanuit het geloof dat de eigenheid en uniciteit van de kunsten bij kunnen dragen aan een bredere, maatschappelijke beweging naar een rechtvaardige en duurzame samenleving. Hoe complex en gelaagd dat proces ook mag zijn. Onze artistieke blik, onze verbeelding en vakmanschap willen we inzetten als motor voor de ontwikkeling van de stad en haar inwoners: zowel cultureel, sociaal, economisch, menselijk als ecologisch. Een wereldwijde pandemie heeft nabijheid, verbinding en vooral gedeelde ervaringen bijna onmogelijk gemaakt. Het stelt de kunstensector voor de uitdaging om vormen te vinden waarin wij onze ervaringen opnieuw kunnen delen en betekenis geven. Het wordt de essentie van een kunstenlandschap in 2035.

Niet je afkomst telt, wel je toekomst. 11

Onze artistieke blik, onze verbeelding en vakmanschap willen we inzetten als motor voor de ontwikkeling van de stad en haar inwoners.

Disziplin Muß Sein

Disziplin Muß Sein Dit hoofdstukje beginnen we met een disclaimer: bij het lezen hiervan zou het je kunnen beginnen duizelen. We proberen namelijk in één grote omtrekkende beweging alle kunstvormen in Leuven in kaart te brengen. Dat is welhaast onbegonnen werk. Maar we zijn niet van een kleintje vervaard. Welaan dan. Bij de opmaak van de landschapstekening in 2014, beperkten we ons in eerste instantie tot de 16 kunstenorganisaties die toen erkend waren door de Vlaamse Gemeenschap en hun directe partners in Leuven. Die beperking maakte ons verhaal overzichtelijk. Maar het deed tegelijk ook onrecht aan de zovele andere spelers die binnen de professionele kunsten in Leuven aan de slag zijn. Het netwerk is in de afgelopen jaren niet alleen verstevigd, het is ook geëxplodeerd.

Openden we dit boekje met een beeld van de oerknal en het heelal, dan zouden we nu bijna naar de chaostheorie moeten teruggrijpen om de veelheid aan partners en hun onderlinge verbindingen in kaart te brengen. Ondanks de zekere chaos die een kunstenlandschap haast per definitie kenmerkt, onderscheiden de kunsten van oudsher gelukkig ook disciplines. Die maken het netwerk misschien

weer wat inzichtelijker. In elk geval valt op dat in Leuven alle disciplines sterk vertegenwoordigd zijn. Niet alleen de disciplines die door het Kunstendecreet erkend worden, maar ook daarbuiten (die decretaal onder het Vlaams Audiovisueel Fonds, Literatuur Vlaanderen of het Circusdecreet vallen). En dan hebben we het nog niet over de disciplines hors catégorie: underground, hiphop, straat- en jongerencultuur, nightlife...

1 BEELDENDE KUNST & ARCHITECTUUR Met de opening van M in 2009 zette de stad zich Europees op de kaart van de beeldende kunst. Met zijn schat aan oude kunst en een fijne collectie hedendaagse kunst, die het museum in langdurige bruikleen heeft, zet M in op transhistorische presentaties, waarbij oude en nieuwe kunst met mekaar in dialoog gaan. Daarnaast werkt het museum met spraakmakende tijdelijke tentoonstellingen, zowel hedendaags, monografisch als kunsthistorisch. M en STUK presenteren samen Playground, een festival op het snijvlak tussen beeldende kunst en performance. Daarnaast heeft STUK een autonome tentoonstellingswerking, zowel voor internationale midcareers als voor jong, Leuvens talent. Artefact, een tentoonstelling en festival waarin hedendaagse kunst,

actualiteit en maatschappelijke issues elkaar vinden, blijft de sterkhouder van de werking als Huis voor Beeld. Met Cas-co, BAC ART LAB en de Scheutsite beschikt Leuven over een aantal werkplaatsen voor beeldend kunstenaars, met ateliers, residentieplekken en zogenaamde off spaces. Het ontwerpduo Gijs Van Vaerenbergh werkt vanuit BAC-atelier aan een oeuvre dat intussen heel Europa verovert. Werktank, de organisatie rond mediakunst, technologie en interactieve ruimte verkaste onlangs naar de Ateliers Minnoye, waar ook andere beeldende kunstenorganisaties en artiesten betrokken zijn in een nieuw cohousing project.

Met de opening van M in 2009 zette de stad zich Europees op de kaart van de beeldende kunst. M zet in op transhistorische presentaties, waarbij oude en nieuwe kunst met mekaar in dialoog gaan.

Ondanks het feit dat Leuven geen masteropleiding in de Beeldende Kunsten rijk is en ook niet echt over een galeriewezen beschikt, blijkt het kunstenveld toch opvallend geschakeerd. Whitehouse Gallery in Lovenjoel behoort stilaan tot een gevestigde waarde binnen het Vlaamse galerielandschap, met een duidelijk internationale blik: de galerij neemt deel aan internationale beurzen en brengt Belgische kunstenaars op een internationaal platform. Met universitaire opleidingen in Kunstwetenschappen en Architectuur is er natuurlijk een vruchtbare bodem: het beeldende kunstparcours Ithaka en de jaarlijkse architectuurexpo

Existenz zijn straffe projecten die door de Leuvense studenten worden opgezet en intussen een decennialange traditie kennen. Stad en Architectuur is dan weer een professionele kunstenorganisatie die kritisch reflecteert over wat architectuur vandaag moet zijn en daar tentoonstellingen en debat over opzet. Andere opvallende Leuvense projecten zijn twee spin-offs van de kunsten erfgoededucatieve organisatie Bamm!: Curating the Young en Copper & Light. Curating the Young is een programma waarbij aanstormende kunstwetenschappers de kans krijgen eerste passen te zetten als curator en zo praktijkervaring opdoen. Copper & Light is een coöperatieve vennootschap, die kunstenaars, kunstliefhebbers en verzamelaars met elkaar verbindt en zo meer ontwikkelingsruimte voor jonge kunstenaars realiseert. Dankzij kunstuitleen bij Kunst in Huis en hun samenwerkingen met Bamm!, Copper & Light en Cas-co geraken honderden kunstwerken van talentvolle kunstenaars tot in vele huiskamers om er de mensen te beroeren.

2 KLASSIEK Aandacht voor het eeuwenoude én het nieuwe: die uitersten vind je vanzelfsprekend in de klassieke muziek in Leuven. Klinkende namen als Huelgas Ensemble, Psallentes én een dynamische afdeling van het Festival van Vlaanderen (Festival 20.21) zetten de toon. In de prachtige Abdij van Park vind je de gerenommeerde Alamire Foundation met haar Huis van de Polyfonie, de Library of Voices, het jaarlijkse Passie van de Stemmen festival en de ensembles in residentie Park Collegium en Cappella Pratensis. Aan de andere kant van het spectrum vind je Festival 20.21 dat met Novecento het repertoire van het nabije verleden centraal plaatst en tegelijk onbevreesd vooruitkijkt naar wat de muzikale toekomst brengt met Transit, het creatiefestival voor nieuwe muziek. Met a nocte temporis richtte Reinoud Van Mechelen een eigen barokorkest op met de ambitie om structureel door te groeien. Er zijn het jonge barokensemble Musica Gloria, Le Concert Olympique van Beethovenspecialist Jan Caeyers, Frascati Symphonic, Ataneres Ensemble, Hildebrandt Consort van organist Wouter Dekoninck.

Met SLAC (het grootste stedelijk conservatorium (DKO) van het land), de kunsthumaniora van het Lemmensinstituut en de masteropleiding van LUCA Muziek is er een vruchtbare bodem voor jong talent. MATRIX, de kunsteducatieve organisatie voor nieuwe muziek en een afdeling Musicologie aan de universiteit bieden een verdiepend en hoogkwalitatief palet. LUCA Muziek, 30CC en Festival 20.21 zijn samen de belangrijkste concertorganisaties in de stad. Professionele ensembles als Hildebrandt Consort (Bach in de Sint-Geertruikerk), Currende (polyfonie in de Sint-Pieterskerk), Pulcheria (kamermuziek in het Hollands College) organiseren eigen concertreeksen. Recent werd Leuven opgenomen in ECHO, de European Cities of Historical Organs, een select clubje steden met belangrijke historische orgels. Met het prachtige Contiusorgel in de Sint-Michielskerk kreeg Leuven er pas een wereldinstrument bij. De Vredesbeiaard in Abdij van Park en de Ladeuze Bells in de Centrale Universiteitsbibliotheek maken Leuven ook tot beiaardstad. De beiaard won tijdens de lockdown onverwacht aan maatschappelijke betekenis: terwijl concertzalen gesloten waren, boden beiaardconcerten troost aan de Leuvenaars.

3 POP, ROCK, FOLK, JAZZ & GELUIDSKUNST Op het vlak van pop, rock, folk wordt het veld bezet door stevige spelers als Het Depot en 30CC, die niet alleen internationale artiesten naar Leuven halen, maar ook als broeikas dienen voor lokaal talent. Moesten we in onze vorige landschapstekening nog verwijzen naar Milow, Selah Sue en AKS, dan tippen we u nu met plezier Portland, Kids with Buns, Ão, Rosa Butsi en dj AliA. Allemaal gerijpt en getrokken in Leuven. Wesp voegt er af en toe nog een scheut folk aan toe. Als Huis voor Geluid bewandelt STUK nieuwe wegen: de internationaal snel groeiende geluidskunst, transdisciplinaire muziekprojecten en avontuurlijke muziek (met bijzondere aandacht voor niet-Westerse muziek en queer arts).

Moesten we in onze vorige landschapstekening nog verwijzen naar Milow, Selah Sue en AKS, dan tippen we u nu met plezier Portland, Kids with Buns, Ão, Rosa Butsi en dj AliA. Allemaal gerijpt en getrokken in Leuven.

Een masteropleiding aan LUCA Muziek biedt Leuven natuurlijk ook een fijne voedingsbodem voor de Jazz. STUK en 30CC hebben er ook een brede programmatielijn in. Twee fijne jazzclubs kampten de afgelopen jaren met pech: de Blauwe Kater herstelde net van een brand, toen La Conserve de deuren moest sluiten vanwege de verkoop van het pand. Ook At the Bebop sloot zijn deuren. De jazzscene is in de stad desondanks wel nadrukkelijker op de kaart komen te staan, sinds het ontstaan van het Leuven Jazz festival, onder de vleugels van 30CC.

4 PODIUMKUNSTEN Met STUK als Huis voor Dans telt Leuven een van de belangrijkste danshuizen in Europa. Met zijn 360° benadering (je zou kunnen zeggen: een pirouette) betrekt STUK alle mogelijke danspartners in Leuven, gaande van fABULEUS tot tout petit, van WISPER tot Straatrijk, van Dansvloer tot de KU Leuven. fABULEUS gooit internationaal hoge ogen met hun dansproducties voor en/of door jongeren, ook tout petit onderscheidt zich precies door zijn focus op een erg

jong publiek. STUK haalt intussen alle topgezelschappen uit België en de wereld naar Leuven. Het huis ambieert bovendien de oprichting van een studiecentrum in samenwerking met de KU Leuven, waar hoogstaand, multidisciplinair onderzoek over dans kan worden gevoerd. Op de nieuwe podiumkunstensite wil STUK daarnaast een hightech belevingscentrum uitbouwen waar een actief publiek en een jonge generatie dansers in een immersieve en virtuele dansbiblio-

theek kunnen duiken, om zelf met het klassiek geworden dansrepertoire van hedendaagse choreografen als Pina Bausch en Anne Teresa De Keersmaeker aan de slag te gaan. Was het professionele theater tot midden jaren 90 het ondergeschoven kind in Leuven, dat alleen receptief aan bod kwam in STUK en het cultuurcentrum, dan kan de stad nu bogen op drie erkende stadsgezelschappen: het sociaal- artistieke gezelschap Cie. Tartaren, fABULEUS als productiehuis voor jong theater- en dans talent en Het nieuwstedelijk, dat focust op tekst, muziek, audio en debat. Elk van deze drie gezelschappen investeert sterk in talentontwikkeling en ondersteunt vele jonge makers. 30CC ontwikkelde met Eigen Kweek een programma voor

jonge makers, dat inmiddels vertakt is naar drie provincies. In die context ontstond de afgelopen tien jaar intussen een hele scene in Leuven, die veelal pendelt tussen OPEK, 30CC en Cas-co. Een jonge generatie ambitieuze theatermakers en collectieven trad voor het voetlicht. In veel gevallen (maar niet altijd) zijn ze afgezwaaid of verbonden aan LUCA Drama: Max Last, Het Kwartier, Het Raf, Collectief Verlof, Fernand speelt, BATMAT, dOFt, NOK, BEEN, Tweemanscollectief Veto... Sinds twee jaar vind je hen terug onder podiumaanbodleuven.be. Met musicalcompagnie ProMITHEus is er in Leuven ook een frisse speler in een genre dat aan populariteit en kwaliteit wint, maar binnen de geijkte subsidiekanalen nog steeds moeilijk zijn plaats weet te verwerven.

Bijzonder in Leuven is het straffe podiumaanbod voor jong publiek, waar de programmering van 30CC, STUK en OPEK en het werk van onder meer fABULEUS en tout petit op mekaar inhaken. Het kadert in een ambitie om elk kind in Leuven en daarbuiten met de kunsten in aanraking te laten komen. Het aanstekelijke stadsbrede festival Rode Hond, de programmatie voor de allerkleinsten, BAZART (de eerste kunstjeugdbeweging van het land) en schoolmetcultuur.be passen allemaal in die doelstelling. Naast de bestaande drama-opleiding aan LUCA School of Arts werd in 2020 ook een masteropleiding Writing for Performance opgericht, die toekomstige toneelauteurs en andere podiumschrijvers opleidt. Het nieuwstedelijk nam in 2020 ook het initiatief om samen met LUCA Drama, fABULEUS, de faculteit Letteren van de KU Leuven, 30CC, Leuven Leest en Het Kwartier Shakespeare is dead – contemporary playwriting festival op te richten, een internationaal festival dat afwisselend in Leuven en Amsterdam zal plaatsvinden. Rhymes, beats, flows en bars: writing for performance, dat is overigens ook wat de talrijke slam poets doen, die een zinderende scene vormen rond de jongerenorganisaties TRILL en BURn.

5 CIRCUS, LITERATUUR & FILM Eén van de eerste (en grootste) circusscholen in het land, ontstond hier met Cirkus in Beweging. Decennialang trok Rika Taeymans (haar naam lijkt wel die van een dompteur) hier aan de kar. Maar in de afgelopen tien jaar ging het zaakje pas echt aan het rollen. Er kwam een circushumaniora

(enig in het land) en recent werd CIRKLABO van 30CC als één van de vier circuswerkplaatsen erkend door de Vlaamse overheid. De organisatie biedt residenties aan circusartiesten en organiseert jaarlijks ook CIRKL, een internationaal festival. Met onder meer THERE THERE Company en Side-Show huisvest Leuven ook twee jonge companies die internationaal touren. In Lovenjoel biedt One Chicken Farm residenties aan internationale circusartiesten. Met een grote Letterenfaculteit en met een lokale bieb in het prachtige Tweebronnen, is er een stevige voedingsbodem voor literair leven. Naast talloze boekhandels, bibliotheken en fantastische leesplekken tellen we vooral veel lezers: die worden in Leuven verenigd in het actieve netwerk Leuven Leest. Daarin niet alleen prominente lezers, maar ook vijf bibliotheken, vier uitgeverijen en niet minder dan dertien boekhandels. Alsjeblieft. Met Druk in Leuven en Shakespeare is dead kent de stad ook twee fijne literaire festivals.

De zevende kunst staat in Leuven vooral sterk door één cruciale speler: vzw Fonk. Die baat niet alleen de arthouse Cinema ZED uit, maar is ook de organisator van het documentaire filmfestival Docville en van het vermaarde Internationaal Kortfilmfestival. Fonk is zelf ook actief als producent van documentaires en met Dalton Distribution verdelen ze de betere internationale documentaire en kortfilm bij cinema’s, tv-zenders, festivals en ook on demand bij je thuis. Fonk is een belangrijke partner voor het Afrika Filmfestival en het Holebi Filmfestival en is een belangrijke partner voor gelauwerde Leuvense regisseurs als Cecilia Verheyden en Sahim Omar Khalifa.

Alles bij mekaar vormt dit een compleet, immer uitdijend landschap. Voor een stad van onze grootte best uitzonderlijk. Als we even benchmarken met andere Vlaamse steden, moeten we alleen Antwerpen, Brussel en Gent laten voorgaan. Steden als Brugge of Mechelen beschikken, ondanks hun erg rijke culturele leven, niet over de volle breedte van al deze disciplines. Dat maakt dat Leuven zich zonder blozen de vierde kunstenstad van Vlaanderen mag noemen.

Alles bij mekaar vormt dit een compleet, immer uitdijend landschap. Voor een stad van onze grootte best uitzonderlijk.

Leuven mag zich zonder blozen de vierde kunstenstad van Vlaanderen noemen.

Een stad in beweging (2014) onderscheidt vijf unieke troeven van het Leuvense kunstenveld: de unieke combinatie van kunst, wetenschap en innovatie; het stedelijk internationale karakter; het Leuvense model van samenwerking binnen één culturele ruimte; een trajectvisie voor publiek en kunstenaar en ten slotte de dynamische wisselwerking tussen kunsten & erfgoed, verleden & toekomst. Die vijf troeven maken vandaag nog steeds de sterktes uit van de Leuvense kunstensector.

1 KUNST, WETENSCHAP & INNOVATIE

De Leuvense universiteit is de oudste en de grootste van de Lage Landen, maar ook de beste van het land. Dat zeggen wij niet, dat zeggen alle internationale rankings (op één na). De KU Leuven wordt sinds 2016 ook onafgebroken uitgeroepen tot meest

Back To The Future

innovatieve universiteit van Europa. De ruim honderd spin-offs, het wetenschapspark Arenberg, de bio-incubator, de imec-toren maken die innovatieve geest duidelijk voelbaar in de stad. De stimulerende aanwezigheid van een unief op wereldniveau is een belangrijke factor in het inhoudelijke én internationale elan dat de Leuvense kunstensector sinds jaar en dag neemt. De kunsten hebben met de wetenschap gemeen dat ze onderzoeken en experimenteren, de wereld en de werkelijkheid in vraag stellen.

Uit de samenwerking rond een Cultuurcharter tussen stad, universiteit en de kunstensector ontstond ruim tien jaar geleden KU[N]ST Leuven, een organisatie die tweejaarlijks grote stadsbrede festivals opzet die wetenschappelijke en of kunsthistorische inzichten koppelt aan de hedendaagse kunstpraktijk. De festivals rond Vesalius, het Utopia van Thomas More en de big bang-theorie van Lemaître zijn er de opvallendste resultaten van en bieden telkens de kans om de volle breedte van het Leuvense kunstenveld te tonen. In 2015 ontstond ook de nieuwe netwerkorganisatie Leuven MindGate, die topspelers uit de hightech, medische wetenschap en de creatieve sectoren bij mekaar brengt. Leuven MindGate vormt een professioneel netwerk van bedrijven, en is ook de organisator van het and& innovatiefestival dat denkers, sprekers, ontwikkelaars en kunstenaars naar Leuven brengt op de scherpste rand van wetenschappelijke en maatschappelijke innovatie. Innovate for the better, is de baseline van het festival, die aansluit bij de visie van stad en universiteit om innovatie in te zetten voor een rechtvaardige, duurzame en welvarende toekomst, met én voor iedereen.

De kunsten hebben met de wetenschap gemeen dat ze onderzoeken en experimenteren, de wereld en de werkelijkheid in vraag stellen.

De stad Leuven is met initiatieven als Leuven 2030 en Leuven MindGate een voorloper en illustreert hoe grote maatschappelijke uitdagingen als duurzaamheid en innovatie vragen om samenwerking tussen verschillende maatschappelijke sectoren. Zo kreeg Leuven van de Europese Unie in 2020 de titel Europese Hoofdstad van Innovatie (iCapital 2020), de stad die innovatie het best inzet om de levenskwaliteit van haar inwoners te verbeteren. Europa erkent daarmee dat innovatie gaat over het creëren van een betere toekomst voor ons allen, en dus over veel meer dan technologische vooruitgang. Kunstenspelers in Leuven worden door deze stimulerende, wetenschappelijke omgeving uitgedaagd en geïnspireerd. Werktank is hier misschien het passendste voorbeeld van: als platform voor mediakunst, technologie en interactieve ruimte,

zet de organisatie in op het ontwikkelen van projecten in virtual reality, augmented reality en artificial intelligence, tegelijkertijd slaat de organisatie de brug naar de wijk waarin ze opereert. M introduceerde de HoloLens 2 voor een bijzondere beleving van de kunstschatten in de Sint-Pieterskerk en werd voor deze Belgische primeur internationaal bekroond. De jaarlijkse Artefact expo en festival, een choreografie van drones in de dansproductie RATS door fABULEUS in samenwerking met imec-ingenieurs, de ontwikkeling van de regenprinter van Het nieuwstedelijk in Gesprek met de regen in coproductie met het e-Media research Lab van de KU Leuven, de digitalisering van het vijftiende-eeuwse Leuven Chansonnier door het Alamire Digital Lab tonen hoe vanzelfsprekend innovatieve cross-over projecten voor Leuvense spelers geworden zijn.

Digitale toepassingen in de kunsten ontkiemden in de jaren 80 al in Leuven, onder meer via de audiovisuele dienst van de KU Leuven, waar pioniers als Walter Verdin en Joannes Van Heddegem aan de slag waren en de weg bereidden voor latere generaties mediakunstenaars als Peter Missotten, Kurt D’haeseleer, Ief Spincemaille en Klaas Verpoest. Er valt vandaag een heel netwerk te tekenen rond mediakunst in Leuven, van individuele kunstenaars en onderzoekers tot organisaties als De Onderstroom, Videolepsia, Skullmapping, Happy Volcano, Club Efemeer... Leuven heeft met haar roots in wetenschap en techniek unieke troeven in handen om de hub en het referentiepunt voor mediakunsten en ontwikkeling van nieuwe media in Vlaanderen te worden. Die focus is interessant om in overweging te nemen omdat steeds meer nieuwe organisaties, kunstenaars en programmatoren inzetten op de integratie van nieuwe media en mediakunst. Werktank en Artefact beschikken over de knowhow en het netwerk om hierin een richtinggevende rol te spelen. Met de nieuwe podiumkunstensite en de digitale toepassing die STUK er wil ontplooien om hedendaags danserfgoed interactief toegankelijk te maken voor een breed en nieuwsgierig publiek, zet Leuven een nieuwe spraakmakende stap qua innovatie in de kunsten.

2 STEDELIJK INTERNATIONAAL In een doordeweekse centrumstad van 102.000 inwoners, daar verwacht je niet het grote internationale potentieel dat je in Leuven treft. Leuven Vlaams? That’s so 1968! Niet alleen de universiteit en de instellingen hier zijn erg internationaal georiënteerd, ook de Leuvenaars zelf. Op een eenvoudige wandeling door de stad, hoor je vele talen.

Opvallend is dat volgens een pas gepubliceerde survey van het Agentschap Binnenlands Bestuur 72% van de Leuvenaars die grote diversiteit net een verrijking vindt. In geen enkele andere centrumstad komt het cijfer nog maar in de buurt van Leuven. Het zegt iets over de open geest en de culturele dynamiek in deze stad.

Ruim 35% van de ingeschreven Leuvenaars hebben een verschillende herkomst, daarmee komt Leuven op de hoogte van Gent. Beide steden moeten alleen het Limburgse Genk (59%) en Antwerpen (54%) laten voorgaan.

Zowat 30.000 mensen in Leuven zijn anderstalig, en 49,1% van de kinderen die in Leuven geboren worden hebben niet het Nederlands als thuistaal. Bovendien ligt de taalgrens in Beauvechain, ons dichtste buitenland, op amper 10 kilometer van Leuven centrum. Het grote potentieel aan een internationaal publiek voor de Leuvense kunstenorganisaties, brengt ook de uitdaging van de meertaligheid met zich mee.

In de vorige Landschapstekening spraken we nog over 154 verschillende nationaliteiten in Leuven, sinds de migratiegolf in 2015 schommelt dat getal rond de 170. Het toont ook dat het beeld van Leuven als stad van internationale studenten en docenten en van hoogopgeleide expats bij onderzoeksinstellingen, moet worden bijgesteld. Mochten dit de jaren 90 zijn, dan hadden we nu al het woord ‘smeltkroes’ van stal gehaald.

Zowel M als STUK communiceert meertalig, ongeveer 11% van de bezoekers in beide huizen zijn anderstalig. Het nieuwstedelijk boventitelt dan weer al zijn voorstellingen in OPEK in het Engels. Maar tout court lenen zowel dans, klassiek, pop & rock als beeldende kunst zich uitstekend voor een anderstalig publiek. Language no problem.

Natuurlijk zoeken we dat internationale publiek niet alleen binnen onze eigen stadsmuren. Verschillende producerende organisaties werken ook internationaal. Huelgas is al decennialang wereldtop en concerteert van New York tot Tokyo. fABULEUS is op Europese schaal een referentie als het gaat om dans voor een jong publiek. Hun producties touren inter nationaal. Het nieuwstedelijk wordt in Europa stilaan een referentie voor nieuw teksttheater en coproduceert met theaters in Duitsland, Nederland en Oostenrijk. Ook M Leuven coproduceert internationaal. Zo reist de tentoonstelling House of Card rond de Duitse kunstenaar Thomas Demand integraal door naar Toronto. In coronajaar 2021 alleen al had Werktank 31 presentaties

wereldwijd. Maar ook jonge organisaties als a nocte temporis, tout petit en Het Kwartier vertonen soortgelijk grensoverschrijdend gedrag. De nabijheid van Brussel maakt de positie van Leuven nog bijzonderder. De verstedelijking tussen beide steden neemt alleen maar toe. Het Leuvense stadhuis ligt amper 26 kilometer van het Brusselse stadhuis, met de trein ben je op 16 minuten vanuit Brussel in Leuven. Brussels Airport bereik je sneller vanuit Leuven dan vanuit de hoofdstad. De verwevenheid en verbondenheid tussen beide steden groeit. Vooral in de kunstenaarscenes zijn de contacten intenser en veelvuldiger. De nabijheid vergemakkelijkt de samenwerking. Je zou het een soort van Randstadeffect kunnen noemen. Dat maakt dat de Leuvense kunstensector zich anders moet positioneren. Leuven hoeft niet meer te doen wat Brussel al doet. In Leuven kan wat in een grootstad moeilijk is: tijd nemen, afstand houden van de waan van de dag. Werken in de luwte. Verdiepen. Verbreden. Weg van de drukte van de grootstad. Ondanks het feit dat nog niet duidelijk is in welke richting deze verwevenheid verder zal evolueren, willen we hier samen met de Brusselse kunstensector verder het gesprek over aangaan.

Ruim 35% van de Leuvenaars heeft een verschillende herkomst. 29

3 HET LEUVENS MODEL Rond de eeuwwisseling ontkiemde de kunstensector in Leuven voorzichtig. Nieuwe organisaties staken hun neus aan het venster, op zoek naar de zon. Wat de jonge kunstensector begin jaren 2000 tekort kwam aan financiële middelen, compenseerde hij met goesting, ambitie en doorzettingsvermogen. Ondernemerschap, noemen we zoiets. Vlaamse middelen volgden aanvankelijk maar schoorvoetend. Dus boksten de Leuvense organisaties boven hun gewicht. En sloegen ze de handen in mekaar. Eerst met een stadsbreed festival, Kulturama, dat erg succesvol bleek en de organisaties zichtbaar maakte, vervolgens met doorgedreven samenwerkingen en cohousing. OPEK was daarbij het meest in het oog springende verhaal: vijf professionele kunstenorganisaties kampten met een huisvestingsprobleem, klonken zich aan mekaar en togen aan het werk. Op een klein jaar toverden ze een leegstaand douanegebouw om tot het bruisende Openbaar Entrepot voor de Kunsten.

De plek is vandaag, tien jaar na datum, nog steeds een hotspot voor kunstenaars en publiek. Het Leuvens model (de term werd gemunt door cultuurjournalist Wouter Hillaert) werd zo een model van doorgedreven samenwerking, waarbij de Leuvense organisaties mekaar niet als concurrent zien, maar als partner. Kosten, kennis en publiek worden er gedeeld. Het model inspireerde, tot ver buiten de stadsgrenzen: Matterhorn (Antwerpen), De Expeditie (Gent), Entrepot (Brugge), De Nieuwe Zaal (Hasselt), allemaal kwamen ze hun licht opsteken in Leuven. Op een boogscheut van OPEK opende in 2015 ook nog Cas-co, een oud, industrieel pand dat werd omgeturnd tot kunstenaarsateliers met expo- en repetitieruimte, in een nieuwe joint venture van een aantal Leuvense kunstenpartners als M en 30CC, de stad en een projectontwikkelaar. Ook STUK gooide zijn werking om en vervelde tot een Huis voor Dans, Beeld & Geluid in

Door veelvuldig samen te werken, leer je niet alleen van mekaar, maar leer je ook iets over het samenwerken zelf. Wanneer het succesvol is, wanneer het stokt, wat de valkuilen zijn en wat de kansen.

een coöperatief model met alle andere Leuvense danspartners. Kennisopbouw, kennisdeling en generositeit staan centraal in het Leuvense model. Op een grotere schaal werden nog andere cross-sectorale en stadsbrede netwerken opgestart: Leuven 2030 en Leuven MindGate, daarover hadden we het al, maar ook SOM, wat staat voor Samen Onderwijs Maken. Door veelvuldig samen te werken, leer je niet alleen van mekaar, maar leer je ook iets over het samenwerken zelf. Wanneer het succesvol is, wanneer het stokt, wat de valkuilen zijn en wat de kansen. Bij onze toekomstplannen komen we er uitgebreid op terug.

4 TRAJECTVISIE VOOR PUBLIEK & KUNSTENAAR Levenslang. Dat krijgen niet alleen de zwaarste misdadigers in Leuven-Centraal. In deze stad worden ook kunstenaars en hun publiek vanuit een trajectvisie benaderd. Lifelong learning is natuurlijk een concept dat uit de universitaire wereld komt. Maar quasi alle actoren in Leuven hebben het geïntegreerd in hun artistieke werking.

Leuven beschouwt zijn publiek als kritische burgers. De bijzondere demografie van de stad (jong, internationaal, hoogopgeleid, we hebben het nu al genoeg gezegd) geeft ons vandaag al een grote kritische massa. Bovendien, of net daardoor, is er voor de kunstensector een stevige onderbouw: Leuven is in Vlaanderen spelverdeler in kunsteducatie.

Dat is niet zomaar een aanspraak. De belangrijkste Vlaamse kunsteducatieve organisaties werken vanuit Leuven. MATRIX passeerde al de revue en werkt binnen het Kunstendecreet. Maar landelijk erkende organisaties als WISPER en Avansa (sociaal-cultureel volwassenenwerk), en TRILL, Bamm!, BAZART en Koning Kevin (jeugd) hebben zowat de grootste penetratiegraad in Vlaanderen.

Innovatie en experiment gebeuren hier. De samenwerkingen die deze organisaties smeden met hun Leuvense partners zijn een absolute meerwaarde voor Leuven en het Leuvense publiek. Leuven vormt het labo en draagt de geslaagde experimenten uit over de rest van het land. Soms gaat het om erg eenvoudige, maar toch lichtjes geniale ingrepen: zo ontwikkelde MATRIX een toolbox om jonge kinderen van alle achtergronden in contact te brengen met een schijnbaar moeilijk genre als hedendaagse klassiek: start to listen. En wat krijg je als je de scouts of chiro in de blender gooit

Had Leuven vroeger te kampen met artistieke stadsvlucht, dan is de stad van langsom meer een aantrekkingspool voor kunstenaars.

met de kunsten? Jawel, de kunstjeugdbeweging BAZART ontstond in OPEK en ontplooit vandaag werkingen in bijna alle centrumsteden. WISPER heeft inmiddels filialen in Antwerpen en Gent. In OPEK heeft niet alleen het publiek, maar ook de kunstenaar in de dop de potentie van jongsaf door te groeien. Jongeren worden heel vroeg au sérieux genomen als toekomstig kunstenaar. Je kan er als jongere terecht in de workshops en cursussen van TRILL, om door te groeien tot deelnemer aan de producties van fABULEUS, je kan

je drama-opleiding aanvatten bij LUCA Drama, stage lopen bij Het nieuwstedelijk en tenslotte zelf als jonge maker aan de slag bij één van de stadsgezelschappen of als docent bij een kunsteducatieve speler. Klinkt onwaarschijnlijk? Het is nochtans quasi het parcours dat jonge choreografen als Zoë Demoustier of Michiel Vandevelde of theatermakers als Jozef Wouters, Janne Desmet en Jonas Van Thielen hebben doorgelopen. Het lijstje professionele podiumkunstenaars die ooit als jongere bij fABULEUS begonnen, is intussen redelijk indrukwekkend. Cie. Tar t aren , MATRIX , TRI LL , BURn, Bamm!, Cirkus in Beweging, fABULEUS, Het Depot, STUK, 30CC, M, Het nieuwstedelijk, MIJNLEUVEN: allemaal hebben ze programma’s om jonge artiesten te ondersteunen en omkaderen. Had Leuven vroeger te kampen met artistieke stadsvlucht, dan is de stad van langsom meer een aantrekkingspool voor kunstenaars. Waar jonge kunstenaars toen de stad ontvluchtten bij gebrek aan groeikansen, is er nu voor quasi alle disciplines uitdaging, vorming en perspectief. Er zijn instapmogelijkheden op alle leeftijden, er zijn kansen om zelf nieuwe initiatieven te ontwikkelen. Tijdens de coronapandemie was Leuven een van de weinige steden die een noodfonds voor individuele kunstenaars uit de grond stampte.

Leuven slaagt er steeds meer in zijn kunstenaars hier te houden en zelfs andere aan te trekken. Dat is uitzonderlijk voor een centrumstad van deze schaal. Zozeer zelfs dat de stad slachtoffer wordt van een soort kunstzinnige rijstrookparadox: het aanleggen van een extra rijstrook voor een vlottere doorstroming, lost de file niet op, maar trekt uiteindelijk extra verkeer aan. Het is een beetje een oneerbiedige vergelijking. Maar ondanks het stijgende aantal kunstenaarsateliers (Cas-co, BAC ART LAB, Scheut, Ateliers Minnoye...) blijft de vraag erg hoog. Is dat voor de stad een symptoom van een vruchtbare artistieke dynamiek, voor de individuele kunstenaars blijft het een acuut probleem. Ruimte is te duur in Leuven, niet alleen om te werken, maar ook om te wonen. Ook kunstenaars met lage en onzekere inkomens, zijn daar het slachtoffer van. De torenhoge huizenprijzen zijn een rechtstreekse bedreiging voor een bloeiende Leuvense kunstenaarscommunity. Het vraagt van het cultuurbeleid een doelgerichte aanpak.

5 KUNSTEN & ERFGOED, VERLEDEN & TOEKOMST

Leuven is in Vlaanderen spelverdeler in kunsteducatie. Innovatie en experiment gebeuren hier.

Leuven, eeuwenoud en springlevend? Forever young, dat zeker. Het vooruiten terugkijken is typisch voor deze stad: reflectie en ontwikkeling zitten hier in de genen. Het verbinden van verleden en toekomst evenzeer. KU[N]ST Leuven zoekt elke twee jaar een historisch thema dat kunstenaars vandaag uitdaagt. Het Festival van Vlaanderen slaat met zijn twee programmareeksen Novecento en Transit ook de brug tussen oud en nieuw. In de Ateliers Minnoye paart Werktank de mediakunst, VR, augmented reality en artificial intelligence aan artisanale, analoge technologieën rond bijvoorbeeld weeftechnieken en keramiek. We haalden eerder al het plan aan van STUK voor de oprichting van een multidisciplinair studiecentrum over hedendaagse dans, gekoppeld aan een hightech belevingscentrum waar je actief in het dansrepertoire van de twintigste eeuw kan onderduiken.

Reflectie en ontwikkeling zitten hier in de genen. Het verbinden van verleden en toekomst evenzeer.

Leuven is hip, of beter, h.i.p. De historic informed practice toetst de historische uitvoeringspraktijk aan hedendaagse inzichten. Paul Van Nevel onderzoekt met het Huelgas Ensemble vergeten meesterwerken uit de polyfonie, zoals het werk van de Leuvense muziekuitgever Petrus Phalesius, één van de spilfiguren uit de muzikale zestiende eeuw. Met zijn ensemble Psallentes focust Hendrik Vanden Abeele ook op de muziek van voor 1600, en gaat meer bepaald aan de slag met de in Leuven bewaarde Dendermonde Codex, één van de slechts twee manuscripten die ons uit de tijd van Hildegard von Bingen (twaalfde eeuw) zijn overgeleverd. Met de verwerving (in bruikleen) en digitalisering van het Leuven Chansonnier (een vijftiende eeuws handschrift met vijftig meerstemmige chansons uit de Franco-Vlaamse polyfonie dat als topstuk is erkend) loodst Alamire een stuk erfgoed de toekomst in, en wekt het tot leven in concerten en opnames. Ook M maakt de gracieuze grand écart tussen erfgoed en hedendaagse kunst. Het museum presenteert een unieke mix van zowel oude als hedendaagse kunst. Naast topwerken van Dirk Bouts, Rogier van der Weyden, maar ook Constantin Meunier en Georges Minne krijgt een veelvoud aan disciplines, gaande van schilder- en beeldhouwkunst over fotografie, video en film tot design en architectuur, via tijdelijke opstel-

lingen een plaats in het museum. Bijzonder daarbij zijn de transhistorische presentaties, waar oud aan nieuw werk wordt gekoppeld. Het indrukwekkende, strakke museum gebouw zelf, naar een ontwerp van Belgisch toparchitect Stéphane Beel, integreert bestaande historische panden en hedendaagse architectuur, gebouwd rondom een statige oude eik in een rustige binnentuin. Onroerend erfgoed en hedendaagse architectuur gaan in Leuven op een bijzondere wijze samen. Naast prachtige historische gebouwen, beschikt Leuven namelijk over een bijkomende troef: met een reflectieve organisatie als Stad en Architectuur, met de opleidingen architectuur/bouwkunde enerzijds en kunstgeschiedenis en archeologie anderzijds, is hier een ideale voedingsbodem om na te denken over de plaats van architectuur en de inrichting van de openbare ruimte. Het maakt dat Leuven bekend staat als een stad met een buitengewoon stimulerend klimaat voor architectuur. Het historische stadhuis van Leuven, met zijn ragfijne stenen kantwerk een hoogtepunt van de gotiek, is vandaag nog steeds het meest iconische gebouw van de stad en krijgt vanaf 2028 een nieuwe bestemming als ‘Huis van de Stad’. Dan moet het symbool staan voor een Leuven als stad van traditie en innovatie.

De ondertitel van dit boekje (en van het voorafgaande rapport van Janssens en Hesters) luidt Het Leuvense kunstenveld op weg naar 2035. Dat klinkt wat gek. Was 2030 niet een logischer en misschien wat bescheidener horizon geweest? De 2035 op zich lijkt misschien een arbitrair jaartal, toch zijn er goede redenen om nu al voorbij 2030 te denken. Dat is immers al over minder dan 8 jaar. Met de eerder genoemde stapstenen als de nieuwe beleidsperiode 20232027 (en in sommige gevallen zelfs 2023-2032) in het kunstendecreet, de 600ste verjaardag

van de universiteit in 2025, de opening van de nieuwe podiumkunstensite in 2027 en de ambitie om European Capital of Culture te worden in 2030 zit de Leuvense agenda al mooi vol met strategische doelen. Maar wat daarna? Wat willen we overhouden na het feestgedruis, als we al deze plannen hebben bereikt?

Gedeelde Toekomst

Waar willen we staan in 2035? In alle toekomstbeelden die op tafel kwamen in het traject naar deze landschapstekening, was er één constante die steeds terugkwam en bleef resoneren: we delen een breed engagement om, vanuit de eigenheid en de kracht van de kunsten, bij te dragen aan de ontwikkeling van stad en samenleving. Hoe complex en gelaagd dat proces ook mag zijn. Onze artistieke blik, onze verbeelding en vakmanschap willen we inzetten om, samen met medestanders uit alle publieke domeinen, van Leuven een betere stad te maken voor al zijn bewoners. Er is een toekomst die we delen. We staan daarin niet alleen. Dat weten we: stedelijke overheid, middenveld, vele instellingen, onderwijs, bedrijven en vele burgers delen dit perspectief. Toch zijn we ervan overtuigd dat de kunsten niet alleen nog zichtbaarder en sterker aanwezig kunnen zijn, maar dat ze ook echt een versneller kunnen zijn

in dit gedeelde toekomstbeeld. De hele stad kan immers inspiratie putten uit de manier waarop kunstenaars werken en denken: in de verbeelding, de betekeniscreatie, in het spelen, de onvoorspelbaarheid, het onvoorziene... Verbeeldingskracht spiegelt zich in research & development en innovatie. Inclusief werken en empowerment, het weerbaar en veerkrachtig maken, het verbinden, maar ook uitdagen. Het zijn facetten van de kunsten die we dagelijks in praktijk proberen om te zetten. Op weg naar die gedeelde toekomst, naar die horizon, onderscheidde de verzamelde kunstensector tijdens het afgelopen jaar vijf grote vluchtlijnen waarlangs we stappen moeten zetten. We herleiden ze hier tot drie perspectieven: over diversiteit, cross-sectorale samenwerking en de stad als artistiek labo. We voegen er nog een belangrijke, kritische bedenking aan toe over duurzaamheid.

We delen een breed engagement om, vanuit de eigenheid en de kracht van de kunsten, bij te dragen aan de ontwikkeling van stad en samenleving. Hoe complex en gelaagd dat proces ook mag zijn.

1 DIVERSITEIT IS VANZELFSPREKEND Diversiteit is in Leuven een feit. Dat is het in de stad en dat moet het ook in het kunstenveld zijn. Daar lijkt het vandaag bij momenten nog een verre droom. Leuven is de stad van mensen met 170 verschillende landen van herkomst, van jong tot oud, een stad waarin iedereen kansen moet krijgen ongeacht leeftijd, oorsprong of opleidingsniveau. Niet je afkomst telt, wel je toekomst. Als we willen dat de hele Leuvense bevolking deelneemt aan het verhaal van de kunsten

en het ook mee vorm geeft, dan moeten we deze diversiteit genereus omarmen en inclusiever werken op alle fronten. Dit vraagt dat we loslaten, onze macht delen, zelf veranderen en meer ruimte geven aan kunstenaars, programmatoren en andere medewerkers die de diversiteit belichamen. Dat betekent ook dat we het gesprek moeten openbreken: niet meer praten over, maar praten met. Het is niet omdat de Leuvense kunstenhuizen inzetten op verschillende artistieke disciplines en functies, dat hun aanbod ook herkenbaar is voor de sterk toenemende sociale, demo-

grafische en culturele diversiteit binnen de lokale bevolking. Het betekent evenmin dat die diversiteit ook gerepresenteerd wordt in de verschillende facetten van het artistieke veld. Onze organisaties zijn te wit, zowel voor als achter de schermen. Dat maakt dat ook ons denken en handelen ‘wit’ blijft en dat een groot deel van onze bevolking zich niet in ons aanbod herkent. In onze manier van creëren, programmeren of zelfs beleven. Tijdens een verdiepende sessie die we hierover organiseerden in ons aanlooptraject naar deze Landschapstekening noemden de

40 deelnemers een aantal belangrijke drempels voor cultuurdeelname: in de eerste plaats taal, maar ook kennis over het kunstenlandschap, financiële tot zelfs fysieke en emotionele barrières. Maar bovenal een gebrek aan thuisgevoel, een gebrek aan herkenbare organisaties: “heel vaak ben je de enige andere, en zo duurt het heel lang voor je je welkom voelt,” aldus een deelnemer. “Je kan pas een thuisgevoel creëren als het team van je organisatie ook herkenbaar is. Als de identiteit van je organisatie niet uitstraalt welke diverse wereld je wil, dan kom je ongeloofwaardig over. Het DNA van je organisatie moet fundamenteel veranderen.” De diversiteit in de stad neemt op alle vlakken toe: zowel qua herkomst, leeftijd als qua sociaal-economische positie. Volgens de laatste cijfers van het departement Binnenlands Bestuur is 35% van de Leuvenaars van niet-Belgische origine, bijna een derde is van niet-Westerse oorsprong. Sinds 2015 is hun aandeel pijlsnel gestegen. Zeker in de eerste periode betrof het vaak mensen die in hun thuisland een hogere opleiding hadden genoten, maar eens in Leuven geconfronteerd werden met een nieuwe taal en een diploma dat niet werd erkend. Het heeft een directe impact op de sociaal-economische positie van deze Leuvenaars. Volgens de omgevingsanalyse Leuven in cijfers neemt de (kans)armoede toe. Er zijn drie psychiatrische ziekenhuizen (en ook twee gevangenissen) in de regio Leuven, van

waaruit mensen met een bijzondere kwetsbaarheid opnieuw aansluiting proberen te vinden bij het maatschappelijke leven. Het aantal eenpersoonsgezinnen stijgt. Hoewel Leuven een erg jonge stad is (met meer twintigers dan waar ook in Vlaanderen), neemt ook de vergrijzing toe. Op sociaal vlak dreigt Leuven een stad met twee snelheden te worden: enerzijds een welvarende en dynamische stad, maar anderzijds ook een stad waarin de (kans)armoede toeneemt en daarmee de ongelijkheid tussen de haves en de have-nots. Dat is een bedreiging voor de kunstparticipatie in deze stad. Hoe kunnen we als kunstensector deze bedreiging mee het hoofd bieden en ze zelfs als een kans zien om een betekenisvolle rol te spelen in het dichten van die kloof? Als onze centrale doelstelling is om bij te dragen aan een betere, duurzamere en rechtvaardiger stad voor alle Leuvenaars, dan zijn er dus belangrijke stappen te zetten.

Dat weten we. Al lang.

Als we willen dat de hele Leuvense bevolking deelneemt aan het verhaal van de kunsten en het ook mee vorm geeft, dan moeten we deze diversiteit genereus omarmen en inclusiever werken op alle fronten.

Dat weten we. Al lang. De feiten zijn niet nieuw en de problematiek is welbekend. We missen hierdoor een gigantisch potentieel. Onze scope is 2035, maar het is vandaag al van belang om concrete actie te ondernemen en deuren open te zetten. Actief de blik verruimen buiten de eigen netwerken. Andere vormen van samenwerking aan te gaan. Op zoek gaan naar

de juiste intermediairs en ambassadeurs. Niet wachten tot morgen, maar vandaag mensen opnemen in onze besturen, onze front en back office, onze artistieke teams. In 2021 werd een eerste stap gezet, met het oprichten van een ‘Lerend Netwerk Diversiteit en Inclusie’, tussen verschillende kunstenspelers. Afzonderlijke organisaties nemen concrete acties, STUK, WISPER, Cie. Tartaren, Het nieuwstedelijk en fABULEUS lopen elk een traject. Artforum en Urban Woorden doorliepen een diepgaand dekolonisatietraject, ze fuseerden en vervelden volledig tot TRILL. Uiteindelijk kan er maar echt iets veranderen, als we bereid zijn zelf te veranderen, ruimte en privileges af te staan. Dat klinkt evident. Maar in de praktijk gebeurt dat met vallen en opstaan. Weifelend, zoekend. Naar de juiste weg. De Leuvense kunstensector staat niet alleen in deze zoektocht. Het is een breder maatschappelijke uitdaging. We gingen in gesprek met onze collega’s uit Gent, die al een traject aflegden, om kennis te delen en te leren uit elkaars fouten. As we speak is een competente stuurgroep van het Lerend Netwerk Diversiteit en Inclusie samengesteld en raakt het traject eindelijk in een langverwachte stroomversnelling.

2 LEUVENS MODEL: NEXT LEVEL De handen in mekaar slaan, samen aan de weg timmeren. Samen sterk, l’union fait la force. En: wie alleen gaat, is sneller, wie samen optrekt, raakt verder. Onze taal bulkt van de metaforen over samenwerken. In 2014 beschreven we hoe de prille Leuvense kunstenorganisaties vanuit een gezamenlijke pioniersgeest en een groot solidariteitsgevoel samen aan de slag gingen om een sector op te bouwen. Mankracht, middelen en vooral kennis en ideeën werden gedeeld om eerst een festival uit de grond te stampen, later een nieuw kunstenhuis als OPEK te bouwen, kleinere samenwerkingsverbanden op te zetten. De hanteerbare schaal van een niet al te grote stad werd daarbij als een kritische succesfactor benoemd. De partners waren dichtbij, het ging om generatiegenoten, organisaties met een soortgelijk gewicht. Tijdens zo’n samenwerking leer je niet alleen van mekaar, maar leer je ook iets over die samenwerking zelf. Wat de meerwaarde ervan is, bijvoorbeeld. Die ligt voor de hand: je ontwikkelt meer slagkracht. Samen kun je meer dan alleen, geen van de OPEK-partners was er op z’n eentje in geslaagd hier zo’n geweldige aantrekkingspool van te maken.

Door samen te werken, kunnen we ook ontwikkelen: je vuurt elkaar aan, legt daardoor je eigen lat hoger, je steelt met je ogen. Door de kennis van meerdere partners samen te brengen, ontstaat er ruimte voor experiment en innovatie. Samenwerken biedt ook kansen op verbreding. Je bereikt een ander publiek dan gewoonlijk. Door de samenwerking rond STUK als Huis voor Dans, heeft bijvoorbeeld de ontwikkeling van dans voor een jong publiek een boost gekregen. En kwam er extra ruimte voor kunst educatie en participatie in de dans. Gek genoeg leidt samenwerking ook soms tot verdieping: door nauwer met mekaar aan de slag te zijn, ga je al snel scherpere keuzes maken. Wat doe ik nog wel, wat doe ik niet meer? Je meet je aan elkaar en gaat daardoor je profiel scherper aflijnen. STUK kreeg een helderder identiteit, net als 30CC en de afzonderlijke OPEK-organisaties. Er is één absolute voorwaarde en dat is vertrouwen. In een samenwerking vraag je van mekaar om je tijd, je expertise, je ruimte en je middelen te delen. Dat lukt alleen als je elkaar in de ogen kijkt en eenzelfde doel nastreeft.

Ook tijd is cruciaal. Tijd voor continuïteit en een volgehouden inspanning. Niet alles lukt meteen, dan heb je dus niet alleen vertrouwen nodig, maar moet je mekaar ook de tijd gunnen. Tijd om te leren, experimenteren, vallen en weer opstaan. Uit de ervaringen van de verschillende Leuvense partners, distilleerden we vier eenvoudige leidende principes voor succesvol samenwerken.

Vertrek vanuit een gedeelde ambitie. Vanuit engagement en goesting. Wees artistiek scherp en maatschappelijk relevant. Ga voor beter, veeleer dan voor meer. Daag jezelf en elkaar uit.

Respecteer elkaars expertise en ga ervan uit dat jullie mekaar aanvullen. Werk als partners op gelijke ooghoogte. Communiceer open, stem je doelen af en wees helder over je verwachtingen. Wees genereus in het delen van je expertise, ruimte, materiaal.

Zoek verbinding. Geef iedereen de kans om mee te zijn. Verbind verschillende werelden. Ga voor frisse combinaties, verrassende plekken, een bijzondere beleving

Maak ruimte voor ontwikkeling. Leer van mekaar. Vul niet alles in. Durf smossen. Met ideeën en plannen. Met ruimte en tijd. Met centen voor ontwikkeling.

In het Leuvens model gaat het om verbindend, lerend en ontwikkelingsgericht samenwerken.

Het is goed deze vier eenvoudige principes voor ogen te houden. Want het Leuvens model kan in 2035 alleen slagkrachtig blijven, als we niet enkel vanuit gelijkgestemde organisaties met een gelijkaardige maturiteit samenwerken. Als we onze sector duurzaam en rechtvaardig willen vormgeven, in een maatschappij die voortdurend verandert, dan moeten ook wij veranderen. Onze deuren open zetten en plaats maken.

44 Als we meer diversiteit en inclusiviteit willen, meer vernieuwing en maatschappelijke impact, dan moeten we inzetten op een veel bredere laag van mensen, middelen en vaardigheden. Dan moeten ons overleg en onze ontmoetingen diverser en meer intergenerationeel. Dan moeten de grenzen poreuzer. Dan moeten de wanden zijn van huid, zoals Marianne Van Kerkhoven schreef. Tactiel, ademend, poreus en dus: menselijk. Maar vooral: dan moeten we samenwerken voorbij de grenzen van de kunsten en voorbij de grenzen van de stad. Het gaat niet alleen om méér partners, maar vooral ook om andere en meer diverse partners, om meer inclusief te werken en een weerspiegeling te zijn van de brede bevolking. In het Leuvens model gaat samenwerken niet om quid pro quo. Hier gaat het om verbindend, lerend en ontwikkelingsgericht samenwerken. Je komt anders uit zo’n samenwerking dan toen je erin stapte. Je stelt je manier van werken in vraag, wie weet zelfs je uitgangspunten en je businessmodel, om zowel artistiek als maatschappelijk relevant te blijven.

In Leuven zijn naast het kunstenveld de afgelopen jaren ook andere belangrijke, maatschappelijke netwerken ontstaan, zoals Leuven 2030 rond duurzaamheid, Leuven MindGate rond High Tech, Health & Creativity en SOM, het stadsbrede samenwerkingsplatform rond onderwijs. Het middenveld, de universiteit, het bedrijfsleven, maar ook kleinere spelers als buurthuizen en armoedeorganisaties: zij zijn belangrijke partners voor een kunstenveld dat relevant wil zijn in 2035. Zaak is het gesprek ook te voeren op een individueel niveau: niet alleen organisaties onder mekaar, niet alleen cultuurprofessionals en beleidsmakers, maar ook de kunstenaar zelf met de wijkwerker.

Inmiddels hebben natuurlijk een heel aantal Leuvense spelers uit de brede culturele ruimte al transformatieve samenwerkingen opgezet. We bespraken al ten overvloede de herpositionering van STUK en de impact van OPEK. Maar ook 30CC ondergaat door haar veelvuldige samenwerkingen met maatschappelijke actoren een voortdurende transformatie. De vervelling van Artforum en Urban Woorden tot TRILL of van Braakland/ZheBilding en de Queeste tot Het nieuwstedelijk, zijn andere spraakmakende voorbeelden.

Veel Leuvense spelers trekken inmiddels ook structureel de stad uit. Cie. Tartaren toog naar Genk en stampt daar een sociaal-artistieke werking uit de grond. Het nieuwstedelijk zet zijn expertise in als stadstheater in Leuven, maar ook in Hasselt en Genk. In Hasselt ontwikkelden ze samen met Cinema ZED een soort mini-OPEK, dat binnenkort een vervolg krijgt. Ook tout petit maakt de spreidstand tussen Leuven en Hasselt, terwijl fABULEUS structurele samenwerkingen aangaat met zeven cultuurcentra in Limburg. Het Eigen Kweek-programma broedt nu ook jong talent uit in Antwerpen en West-Vlaanderen. WISPER opende OPEK-achtige samenwerkingen in Gent en Antwerpen. Het Kwartier en collectief NOK pendelen tussen Mechelen en Leuven. We gaan uit van onze kracht. Zetten onszelf op het spel. En we blijven bewegen.

We gaan uit van onze kracht. Zetten onszelf op het spel. En we blijven bewegen.

3 DE STAD ALS ARTISTIEK LABO We formuleerden in dit boekje al de ambitie van de Leuvense kunsten om een centralere positie in te nemen in stad en maatschappij en verbindingen aan te gaan met alle maatschappelijke sectoren. Want als de kunsten ook in een snel veranderende samenleving een vliegwiel willen zijn voor ontwikkeling en democratie, dan moeten niet alleen de netwerken breder en diverser, maar dan moeten nieuwe platformen voor samenwerking uitgedacht worden. En dan werken we bovendien ook best aan de positie van de individuele kunstenaar, aan een kunstenaarscommunity en aan de relatie met ons publiek.

nkerplaats voor kunstenaars

Hierboven beschreven we al hoe Leuven er meer en meer in slaagt zijn kunstenaars hier te houden en zelfs kunstenaars van buiten de stad aan te trekken. Dat is zeker zo in vergelijking met vijftien of twintig jaar geleden, toen er ronduit sprake was van een stadsvlucht. Er was geen humus, geen biotoop of ecosysteem. Geen scene. Vandaag kan je wel de contouren van een kunstenaarscommunity ontwaren. Rond OPEK, rond Cas-co, rond STUK, 30CC en Het Depot. Rond Scheut en de ateliers Minnoye. Het is onvergelijkbaar met toen. Als je vandaag alleen de namen van jonge collectieven, ensembles en projectorganisaties die in dit boekje voorbijwandelen optelt, sta je versteld over wat er in één beleidsperiode kan ontstaan. Er is een kentering ingezet. Dat is bijzonder voor een centrumstad van deze schaal.

Dat blijkt meteen als je even de jongste lijsten turft van projectsubsidies die werden toegekend: bij de tweede ronde werden in 2021 zes Leuvense projecten goedgekeurd (tegenover pakweg 3 uit Brugge en 3 uit Mechelen). In de eerste ronde van 2022, kwamen 4 projecten uit Leuven, nog 7 andere kunnen aan Leuven gelieerd worden. In diezelfde ronde kwamen er twee projecten uit Brugge, drie uit Roeselare en geen uit Mechelen. Dus, op het eerste gezicht doen we het niet slecht. Maar er is geen vergelijk met de drie grote steden: Antwerpen kende respectievelijk 47 en 32 goedgekeurde projectdossiers, Brussel 60 en 34, Gent 44 en 30. Leuven kan zich op de borst kloppen als vierde kunstenstad van Vlaanderen, maar blijkt — tenminste wat de projectdossiers betreft — hooguit de grootste van de kleintjes.

Als je vandaag alleen de namen van jonge collectieven, ensembles en projectorganisaties die in dit boekje voorbijwandelen optelt, sta je versteld.

Als we willen dat de kunsten in 2035 een motor zijn voor de culturele, sociale, economische en ecologische ontwikkeling van de stad en haar bewoners, dan vertrekt alles bij de aanwezigheid van betrokken kunstenaars. Die willen enkel in Leuven zijn en werken, als er hier sprake is van een rijke en aantrekkelijke artistieke biotoop, die het mogelijk maakt om zich hier voor korte of langere tijd te verankeren. Hier niet alleen te werken maar ook te kunnen wonen. Zich te verbinden met de stad en haar bewoners. Een toekomst te delen.

Het uitbouwen van Leuven als een kunstenaarsstad vraagt dat je zowel kijkt naar de ecosystemen, als naar de bredere stedelijke omgeving. Een kunstenaarsbeleid kan enkel via een 360° aanpak. Die zet niet enkel in op fair practice en fair pay, op residentie- en presentatieplekken, maar ook op de bredere humuslaag binnen het stedelijk weefsel. Door nieuwe vormen van samen wonen en werken te verkennen. Door een opleidingsaanbod en samenwerkingen met het onderwijs uit te werken. Door ondernemerschap te stimuleren. Door lokale en internationale connecties te smeden. Door ruimte voor creatieve chaos te vrijwaren.

uimte voor creatieve chaos

In Een stad in beweging vertelden we het verhaal van een jonge, dynamische kunstensector die rond de eeuwwisseling vanuit een pioniersfase in sneltreinvaart ontwikkelde en professionaliseerde. In een artistiek ‘braakland’ zette een gelijkgestemde generatie inspirerende projecten en initiatieven op. Plots was er een Leuvens kunstenveld. Intussen nemen die organisaties binnen elk van de disciplines ook diverse functies op: van ontwikkeling over creatie en productie tot presentatie, participatie en reflectie. De organisaties van die eerste generatie zijn volwassen geworden.

Tegelijk is er een hoop infrastructuur bijgekomen, die door deze organisaties werd opgebouwd, uitgebaat, ingenomen. En hoewel er in de laatste zeven jaar veel alternatieve werkruimte is bijgekomen, kunstenaarsateliers, residentieplekken, kan je de indruk krijgen dat alles netjes verdeeld is geraakt. Dat er geen rafelranden meer zijn, geen underground, geen onontgonnen terrein. Het braakland is bebouwd geraakt. Voor de toekomst van de kunsten in Leuven is het belangrijk dat er ontwikkelingskansen en doorgroeimogelijkheden blijven voor nieuwe

artistieke initiatieven. Er is experimenteer- en werkruimte nodig, plek om te smossen, waar jong talent en nieuwe spelers onbekommerd aan de slag kunnen. Ook al op een moment wanneer ze zichzelf misschien nog niet als kunstenaar (durven te) benoemen. Ook als ze nog aan het zoeken zijn of ze nu maker, organisator, curator of speler zijn. Plekken als STELPLAATS of HAL 5 hebben vandaag al de potentie om zo’n vrijplaats te zijn. Natuurlijk is het ook aan die nieuwe generatie zelf, om plek in te nemen, op te zoeken en te bevechten. Maar in een stad die hoe langer hoe properder wordt en die te lijden heeft onder een dolgedraaide immobiliënmarkt, is het lastig om nog brute ruimte te vinden.

Er is werkruimte nodig, plek om te smossen,

Welke plek ligt nog braak, is nog niet ingevuld of geformatteerd? Dat wordt een bijzondere uitdaging voor Leuven in 2035. Ruimte waar onvermoede dingen kunnen ontstaan. Het klinkt misschien paradoxaal, maar hoe voorzie je het onvoorziene? Hoe organiseer je het niet-georganiseerde? Hoe manage je de chaos?

Als we spreken over ruimte, dan hebben we het in de eerste plaats over fysieke ruimte: niet alleen ateliers of residenties, maar ook plekken voor ontmoeting en uitwisseling. Plekken in de luwte ook, waar je nog uit de bocht mag gaan, zonder dat iemand erop staat te kijken. Plekken voor underground. Plekken waar nog een pot verf mag omvallen, zonder dat je een waarborg moet bovenhalen. Maar natuurlijk gaat het ook over plaats in de kalender, voor plannen op de korte termijn, hier en nu. Ten slotte gaat het ook over budgettaire ruimte, over middelen voor experiment en onderzoek waarvan de uitdraai niet gegarandeerd is. Middelen om op je bek te gaan. Of beleefder: voor fundamenteel onderzoek, voor research & development. In een stad als deze moet iedereen dat toch begrijpen?

waar jong talent en nieuwe spelers onbekommerd aan de slag kunnen.

ubliek als mede-eigenaar

Door zijn bovengemiddeld jonge, hoogopgeleide en kapitaalkrachtige bevolking kent Leuven ook een relatief sterke cultuurparticipatie en een erg uitgebouwd verenigingsleven. De Leuvenaars vormen een betrokken en kritisch publiek. Toch stellen we vast dat we een groot deel van de bevolking niet bereiken en zelfs ongewild schijnen uit te sluiten. Als de samenleving in haar geheel verandert, dan verandert ons (potentiële) publiek dus ook. We hadden het in het hoofdstuk over diversiteit al over de dwingende noodzaak om deuren te openen en samen nieuwe denkkaders te ontwikkelen en zo een dialoog aan te gaan met een diverser publiek. Tegelijk zie je in de brede samenleving de shift van passieve consumptie naar een meer actieve betrokkenheid, van het zogenaamde spectatorship naar usership. In de populaire cultuur spelen tv-programma’s al jaren met televoting, gamers ontwerpen hun eigen werelden en scheppen er hun eigen verhalen in. We kijken onze fictie on demand en verruilen onze favoriete zender op de radio door een zelf samengestelde playlist op Spotify.

Tijdens de opeenvolgende lockdowns moest de kunstensector zich al heruitvinden om een publiek te bereiken. Streaming, podcasting, online events boden nieuwe mogelijkheden. Cie. Tartaren, Het nieuwstedelijk, Avansa, Leuven MindGate en de Bib Leuven sloegen de handen in mekaar en bouwden hun eigen streamingstudio: studio Henry. De sector toonde zich veerkrachtig en inventief. Tegelijk bleek de nood aan directe verbinding en gedeelde ervaring nooit zo hoog, als in de maanden dat we ervan verstoken bleven. Maar al lang voor corona waren organisaties bezig om de publieksparticipatie te verhogen en te verdiepen. Zowel M als Het nieuwstedelijk liep een traject met Publiek aan Zet, waarbij een groep geëngageerde deelnemers mee de werking van het huis onder de loep nam en richting gaf. 30CC startte met ‘De Curatoren’, een traject waarbij in drie verschillende groepen (studenten, buurtbewoners en jongeren van diverse achtergronden) Leuvenaars mee het programma bepalen. Zowel STUK als OPEK grijpen hun lopende verbouwing aan om een ruimte volledig in handen van het publiek te geven: STEK wordt een bottom-up, stedelijke kladplek, die door het publiek zelf mag ingenomen worden. De Garage van OPEK wordt een gelijkaardige vrijplaats voor ondernemende jongeren.

We willen samen met het publiek op zoek naar nieuwe manieren om kunst te maken en te delen. Dat betekent dat we als kunstenaars tussen ons publiek gaan staan en een stuk van onze artistieke autonomie loslaten en delen.

Maar een grotere en actievere relatie met de toeschouwer of deelnemer kan ook heel eenvoudig, in de ronde concertopstelling die intussen klassiek geworden is bij Huelgas Ensemble, maar die je ook terugvindt in de participatieve dansvoorstellingen voor de allerjongsten bij tout petit. Gewezen stadskunstenaar Ief Spincemaille heeft van ‘sociale sculpturen’ zijn handelsmerk gemaakt: kunst die maar kunst wordt als ze door voorbijgangers, toevallige passanten wordt gemanipuleerd, zoals Rope, een buitenmaats touw, zo groot en zwaar dat niemand het in zijn eentje kan verplaatsen. Wie zelf als toeschouwer op de scène belandde in de prachtige dansvoorstelling Invited van Leuvenaar Seppe Baeyens en met dat te grote touw van Spincemaille aan de slag moest, kon beleven hoe verbindend en deugddoend het was die ervaring te delen.

Hoe willen we ons publiek betrekken in 2035? Hoe kunnen we de betrokkenheid, het eigenaarschap van alle lagen van de bevolking verhogen? Het wordt een spannende tocht om dit uit te zoeken. Dat is niet alleen een uitdaging, maar ook een kans. Want in een stad, een speldenkussen groot, waar uitgebreide expertise aanwezig is – zowel artistiek, als op het vlak van sociale en technologische innovatie – liggen er troeven om een experimenteel traject op te zetten. We willen samen met het publiek op zoek naar nieuwe manieren om kunst te maken en te delen. Dat betekent dat we als kunstenaars tussen ons publiek gaan staan en een stuk van onze artistieke autonomie loslaten en delen.

4 EEN BELANGRIJKE SLOTBEDENKING OVER DUURZAAMHEID In dit boekje schetsen we de contouren van hoe een Leuvens kunstenveld er anno 2035 zou kunnen uitzien. Hoe dat kunstenveld deel kan uitmaken van een bredere beweging in een sociaal rechtvaardige en duurzame stad. Tijdens het traject dat uitgezet werd door Idea Consult en verdere verdieping in vijf sessies gehost door de 13 spelers uit het kunstendecreet, kwamen veel facetten die daartoe kunnen bijdragen aan bod. Toch is het verwonderlijk dat, behalve wanneer het gaat over diversiteit, die blik nog steeds erg naar binnen is gericht. We hebben het nog vaak over onszelf. Voor een sector die zich erop laat voorstaan de blik op de toekomst te richten en middenin de wereld te willen staan, blijken we weinig tijd en woorden te hebben besteed aan de manier waarop we omgaan met onze planeet en onze hulpbronnen. En hebben we niet de tijd genomen om diepgaand na te denken over hoe we daar in 2035 zullen mee omgaan. Zeker, er zijn al belangrijke stappen gezet. In 2013 onderschreef de brede professionele culturele sector in Leuven, in navolging van

Gent, het Greentrack-charter. Er waren goede intenties en initiatieven. Met de Leuvense Klimaatweek en later Warm Alarm verzamelt 30CC een hoop partners rond zich om duurzaamheid telkens weer op de agenda te zetten. De voorstelling Hoop van Het nieuwstedelijk bracht in het middenveld een beweging op gang, die door Socius werd overgenomen: www.veranderalles.be. De meeste organisaties zijn ook aangesloten bij het duurzaamheidsnetwerk Leuven 2030. Prima. Maar de sector moet ook meer doen dan gewoon lippendienst bewijzen. Anders is het je reinste greenwashing. De recente verbouwingen van STUK en OPEK moeten de beide kunstenhuizen duurzamer en klimaatvriendelijker maken en ook in de plannen voor de nieuwe podiumkunstensite worden state of the art ingrepen voorzien. Dat lijkt niet meer dan normaal. Maar welke positie zullen de Leuvense kunsten vanaf vandaag innemen tegenover klimaatneutraliteit, circulariteit, duurzaamheid, modal shift, biodiversiteit? Hoe zullen we onze werkingen daaraan aanpassen? Hoe denken we

na over de verplaatsingen die we maken? Betekent internationaal touren ook sowieso met een voltallig ensemble het vliegtuig op stappen? En het decor de oplegger in, de snelweg op? Hoe verwarmen en belichten we? Maar vooral: zijn we ons bewust van onze scheppende kracht? Als kunstensector brengen we verhalen over, die kunnen inspireren. Welke inhouden zijn we bereid in de toekomst te lanceren? Hoe kunnen we zo een bredere, maatschappelijke beweging mee op gang brengen of ondersteunen? Allicht de belangrijkste mentale shift maakt voorlopig Stad en Architectuur. In de komende beleidsperiode wil de organisatie de omslag vertegenwoordigen naar een duurzame en sociaal rechtvaardige architectuur. Hiervoor zal Stad en Architectuur van een cultuur educatieve organisatie, die gericht is op presentatie, veranderen in een maatschappijkritische speler die het kritische debat aanwakkert over architectuur en ruimtegebruik. De focus zal liggen op de klimaatrobuuste stad en op vergroening. Stad en Architectuur wil nieuwe concepten uitwerken en projecten initiëren die illustreren hoe we de duurzaamheid, esthetiek en inclusie kunnen verbinden tot een baanbrekend ontwerp voor onze leefomgeving.

Met netwerken als Leuven 2030, Leuven MindGate, het and& festival, de KU Leuven, Stad en Architectuur e.a. zijn er verschillende actoren aanwezig in de stad die actief bezig zijn met duurzame ontwikkeling. Ook de benoeming tot Europese innovatiehoofdstad is een bevestiging van het engagement van stad, inwoners, kennisinstellingen en organisaties om te werken aan een betere toekomst. Innovate for the better, weet je nog? Het is aan de kunstensector om hier actief deelgenoot van te worden. Met dit krachtige samenwerkingsmodel kan Leuven voor Vlaanderen en voor Europa veel betekenen in het ontwerpen van een duurzame, inclusieve en sociaal rechtvaardige toekomst. Dit in de praktijk brengen is een uitdaging van een enorme omvang. Het vraagt om meer dan enkele voorbeeldprojecten. Het doel is een beweging te creëren, waarmee heel veel mensen zich vereenzelvigen en betrokken voelen. De stad verduurzamen is een gezamen lijk project. Het gaat, tenslotte, om de toekomst die we delen.

Innovate for the better, weet je nog? Het is aan de kunstensector om hier actief deelgenoot van te worden. Het doel is een beweging te creëren, waarmee heel veel mensen zich vereenzelvigen en betrokken voelen. De stad verduurzamen is een gezamenlijk project.

Het gaat, tenslotte, om de toekomst die we delen.

Het netwerk van de Leuvense kunstensector verbeeld

Platform In De Maak

De Proletaar

Max Last Copper & Light

Els De Caluwe

BATMAT

Avansa Oost-Brabant

30CC & KU[N]ST Leuven Alamire

Barbara T’Jonck

Cas-co

Wesp

Radio Scorpio

Iwona Pom

Gonzo

Cirkus in Beweging Ellis Meeusen

Second Room

Veduta

Carmien Michels

Festival 20.21 Fonk

Stad en Architectuur SLAC

Sacred Places INUIT

STELPLAATS

Jonathan Maria Jonna

Up High Collective

Kwinten Van Heden

LOKO Cultuur Theater Spoor 6

Het Kwartier Club Efemeer

M Leuven

MATRIX

Zeepstraat Zoë Demoustier

Treepack

Warsnoes

bOOt Kaïn Walgrave

Bamm!

Matthias Van de brul

Walter Verdin Collectief dOFt

BURn Eme

Vloer 1 Colora Festival FactorY Ruimtevaart

WISPER

Gerrit Valckenaers

Tom Chech

Klaas Verpoest

Unexposed

‘t Muziek Frascati

Theatercollectief RAF

de Bib Leuven

bricol'art

Lucas Derycke

LM Lambrechts

Connect and Flow Factory

Jacowbski Invites

Bevrijdingsfilms

Marco Mertens

Het nieuwstedelijk

Tweemanscollectief VETO

Videolepsia

LUCA School of Arts Campus Lemmens

Kunst in Huis

a nocte temporis

TRILL

Fonds Kunst voor het Kinderziekenhuis

Skullmapping

Sthilo

Bende Artistiek

Leuvenement

Sietse Remmers

Le Concert Olympique

De Onderstroom

Cyrille Obermüller

Cie Sans Soucis

Jan Duerinck

Siemen van Gaubergen

Sofie Palmers

Huelgas Ensemble

Psallentes

MIJNLEUVEN

Allez-Chantez

Noémie Schellens

SKREW

Michiel Vandevelde

Freya Pauwels

Serenata

MAU

Ateliers Minnoye Sojo

Hilde Overbergh

Dienst Cultuur KU Leuven

Hotel Hungaria An Roovers

Whitehouse Gallery Contius Foundation SJ Design

Sarah De Vos Happy Volcano

Intvis

Lune Dj AliA

fABULEUS

STUK

Straatrijk

Jennifer Regidor

BAC ART LAB

Hans Geyens

De Rode Antraciet One Chicken Farm

PARCUM

Het Depot

tout petit

proMITHEus

THERE THERE Company

Cie Tartaren

Pieter Janssens Poppentheater Wortel

Fien Leysen

Alexander Luniewski Prutser

Afrika Filmfestival

De Vita Piet Van Dycke

Lore Stessel Pleun van Engelen Leuven Leest Atelier Kastart

Moody Mae

Sammy Ben Yakoub

Kanaries in actie

Fernand speelt

Side-Show

CIRKLABO

Holebi Filmfestival

Werktank

Musica Gloria

De chinezen

De Batterij

LABOLeuven

Carli Gellings

Dansvloer

Broeiplaats

Ine Lammers Bisser

Collectief Verlof Expo Leuven

KNEPH

en vele anderen Wederzijds Genoegen

23 organisaties dienden vanuit Leuven op 1 december 2021 een dossier in voor een structurele erkenning binnen het kunstendecreet:

— Alamire Foundation Alamire Foundation is een Internationaal centrum voor de studie en valorisatie van Muziek in de Lage Landen. Het stimuleert, coördineert en voert academisch en praktijkonderzoek uit naar de muziek en het muziekleven in de Nederlanden tot ca. 1800. Oude muziek wordt ontrafeld voor een divers publiek, van bron tot uitvoering met innovatieve technieken. — a nocte temporis is een historisch geïnformeerd muziekensemble, opgericht door de Belgische tenor Reinoud Van Mechelen. Het ensemble wil met geraffineerde en meeslepende programma’s met zowel bekend werk als onbekende parels uit het barok- en klassieke repertoire een zo groot mogelijk publiek emotioneel raken. - Bamm! is een landelijk erkende jeugdwerkorganisatie, gespecialiseerd in kunsten erfgoededucatie. Met de deelwerking Mastiek vraagt Bamm! structurele middelen aan in het kunstendecreet. Mastiek verbindt via workshops, rondleidingen, museumspellen en erfgoedparcours kinderen, jongeren en hun begeleiders met museum- en erfgoedverhalen. — Cas-co is een atelier- en residentieplek, gericht op ontwikkeling van kunstenaars: de organisatie faci liteert ruimte, netwerk, uitwisseling, ondersteuning, begeleiding, productie- en presentatiekansen voor diverse kunstenaarspraktijken.

— Cie. Tartaren is een sociaal-artistiek gezelschap dat vanuit cocreatie met kwetsbare en professionele makers kwalitatieve theatervoorstellingen maakt, spreidt en hierover in gesprek gaat met een divers publiek. Leuvens stadsgezelschap en theaterwerkplaats in Genk.

— Het Depot is een muziekcentrum met een internationaal concerten nightlifeprogramma van pop, rock, soul en hiphop in een concertzaal met een capaciteit van 960 personen. Daarnaast ondersteunt het talent in hun professionalisering en zoektocht naar (inter-)nationale podiumkansen.

— fABULEUS is een productiehuis voor veel soorten podiumkunsten: dans, (tekst)theater, circus en performance. Centraal in de werking staat de artistieke samenwerking tussen (zeer) jong talent en (meer) ervaren makers voor een overwegend jong publiek. Leuvens stadsgezelschap en resident in werking jong publiek van STUK.

— Het Kwartier is het theatergezelschap voor nieuwe teksten rond schrijvers/regisseurs Freek Mariën en Carl von Winckelmann. Het Kwartier speelt met taal in geëngageerde voorstellingen voor zowel het jeugd- als het avondcircuit, afhankelijk van de inhoud.

— Festival 20.21 is de Vlaams-Brabantse afdeling van het Festival van Vlaanderen. De concerten in Leuven focussen op muziekrepertoire uit de twintigste eeuw (Novecento) en de eenentwintigste eeuw (Transit). — Gonzo (circus) is een papieren tijdschrift dat zes keer per jaar verschijnt. Daarnaast is het een website met blog, recensies, achtergrondverhalen, series en meer. Ook is het een verzameling eigenzinnige professionals die programma’s met muziek en andere kunstvormen (co-)cureren, debatten initiëren en cultuurliefhebbers op andere wijzen inspireren.

— Het nieuwstedelijk maakt theater, tekst, muziek, audio en debat en is stadstheater van Leuven, Hasselt en Genk. Centraal staan nieuwe creaties rond hedendaagse en maatschappelijke thema’s, community based projecten, de evenwaardige combi van gesproken tekst & live muziek, de duurzame opbouw van eigen repertoire en het ondersteunen van jong talent. — Het Huelgas Ensemble, opgericht in 1971 door Paul Van Nevel, is een van de meest gerenommeerde top-ensembles voor de muziek van de middeleeuwen en de renaissance. Al meer dan 50 jaar brengen zij repertoire van dit muzikale Europese erfgoed voor een wereldwijd publiek, en dit met concerten, cd- en radio-opnames, streaming en publicaties.

— Kanaries in actie wil dans meer bekend en bemind maken. Ze streeft naar een breder draagvlak voor danskunst bij een groter en diverser publiek in Vlaanderen en Brussel. Dit doet ze o.a. door de coördinatie van de Dag van de Dans, het regionale festival DANSFEST en het faciliteren van ontmoetingen tussen verschillende actoren uit het brede dansveld. — Kunst in Huis is een collectie van ruim 5.000 kunstwerken van 380 kunstenaars uit Vlaanderen en Brussel, te huur vanaf € 12 per maand. De vzw brengt (startende) kunstliefhebbers in contact met hedendaagse kunst en geeft beeldende kunstenaars een duwtje in de rug. — M Leuven is een museum en platform voor beeldende kunst dat een rijke collectie en toonaangevende tentoonstellingen presenteert in hartje Leuven. M biedt een unieke mix van oude en hedendaagse kunst en dit elk vanuit een eigen expertiseveld en context. Daarnaast zet M in op transhistorische samenwerkingen, op onderzoek, expertise en vernetwerking.

— MATRIX [Centrum voor Nieuwe Muziek] focust op nieuwe muziek: klassieke muziek geschreven sinds 1950. De werking bouwt bruggen tussen de levende nieuwe muziekpraktijk, haar traditie en de kennis daarover, en het brede publiek. — Psallentes is een ensemble voor oude vocale muziek van de westerse muziekgeschiedenis, met focus op laatmiddeleeuws gregoriaans, de daaraan verwante meerstemmigheid, en de oude manu scripten waarin deze muziek te vinden is. — De Onderstroom wil aan de hand van culturele activiteiten de dynamiek van underground-, jongerenen nachtcultuur vieren. In omgekeerde richting wil het datzelfde jonge doelpubliek verbinden met hedendaagse kunst, muziek en architectuur. — Stad en Architectuur is een platform dat wil informeren, sensibiliseren en reflecteren over architectuur en de ontworpen omgeving aan de hand van debatten, lezingen en tentoonstellingen. Stad en Architectuur wil daarmee een positieve bijdrage leveren aan de transitie naar een meer duurzame en sociaal rechtvaardige architectuur en ruimtelijke beleidsvorming.

— STUK is een internationaal kunstenhuis dat werkt voor kunstenaars én een ruim publiek met aandacht voor talentontwikkeling en vernieuwing binnen hedendaagse dans, beeldende en audiovisuele kunst, geluidskunst en avontuurlijke muziek. Ze bouwen aan een kunstencentrum van de toekomst verbonden met onderwijs, wetenschap, erfgoed en jeugdwerk. — tout petit is een Leuvens-Hasselts gezelschap dat dansvoorstellingen produceert voor iedereen vanaf 3 jaar. Centraal in het werk van tout petit staan de dialoog tussen scenografie, dans en muziek en het actief betrekken van het publiek. — Werktank is een productieplatform voor mediakunst. Hoofddoel is de realisatie en distributie van installatiekunst die de relatie tussen technologie en perceptie onderzoekt. Werktank stelt artistieke, technische en productionele expertise ter beschikking van jonge en opkomende kunstenaars. — Wesp is een muzikaal productiehuis. Ze maakt muzikale voorstellingen en cd's, organiseert concerten en muzikale wandelingen en biedt residenties aan voornamelijk binnen de folk- en wereldmuziek.

Verwante spelers

Afrika Filmfestival, Alexander Luniewski, Allez-Chantez, An Roovers, Atelier Kastart, Ateliers Minnoye, Avansa Oost-Brabant, BAC ART LAB, Barbara T’Jonck, BATMAT, Bende Artistiek, Bevrijdingsfilms, Bisser, bOOT, Bricol’art, Broeiplaats, BURn, Carli Gellings, Carmien Michels, Cie Sans Soucis, Cirkus in Beweging, CIRKLABO, Club Efemeer, Collectief dOFt, Collectief Verlof, Colora Festival, Connect and Flow Factory, Contius Foundation, Copper & Light, Cyrille Obermüller, Dansvloer, De Batterij, de Bib Leuven, De chinezen, De Proletaar, De Rode Antraciet, De Vita, Dienst Cultuur KU Leuven, Dj AliA, Ellis Meeusen, Els De Caluwe, Eme, Expo Leuven, FactorY, Fernand speelt, Fien Leysen, Fonds Kunst voor het Kinderziekenhuis, Freya Pauwels, Gerrit Valckenaers, Hans Geyens, Happy Volcano, Hilde Overbergh, Holebi Filmfestival, Hotel Hungaria, Ine Lammers, Intvis, INUIT, Iwona Pom, Jakowbski Invites, Jan Duerinck, Jennifer Regidor, Jonathan Maria, Jonna, Kaïn Walgrave, Klaas Verpoest, KNEPH, Kwinten Van Heden, LABOLeuven, Le Concert Olympique, Leuven Leest, Leuvenement, LOKO Cultuur, Lore Stessel, LM Lambrechts, LUCA School of Arts - Campus Lemmens, Lucas Derycke, Lune, Marco Mertens, Matthias Van de brul, MAU, Max Last, Michiel Vandevelde, MIJNLEUVEN, Moody Mae, Musica Gloria, Noémie Schellens, One Chicken Farm, PARCUM, Piet Van Dycke, Pieter Janssens, Platform In De Maak, Pleun van Engelen, Poppentheater Wortel, proMITHEus, Prutser, Radio Scorpio, Ruimtevaart, Sacred Places, Sammy Ben Yakoub, Sarah De Vos, SecondRoom, Serenata, Side-Show, Siemen van Gaubergen, Sietse Remmers, SJ Design, SKREW, Skullmapping, SLAC, Sofie Palmers, Sojo, STELPLAATS, Sthilo, Straatrijk, ’t Muziek Frascati, Theatercollectief RAF, Theater Spoor 6, THERE THERE Company, Tom Chech, Treepack, TRILL, Tweemanscollectief VETO, Unexposed, Up High Collective, Veduta, Videolepsia, Vloer 1, Walter Verdin, Wederzijds Genoegen, Whitehouse Gallery, Warsnoes, WISPER, Zeepstraat, Zoë Demoustier, en vele anderen.

— 30CC is het cultuurcentrum van de stad Leuven. Het presenteert een ruim, divers en kwalitatief aanbod aan podiumkunsten, ontwikkelt methodieken om een zo ruim mogelijk publiek te laten participeren, geeft ruimte en omkadering aan experiment, productie en talentontwikkeling en is motor van Leuvense festivals i.s.m. diverse partners. — Fonk organiseert het Internationaal Kortfilmfestival Leuven en het documentairefestival DOCVILLE en runt de bioscoop Cinema ZED en Dalton Distribution dat alle distributieactiviteiten bundelt. — KU[N]ST Leuven, het samenwerkingsverband tussen stad Leuven en KU Leuven, organiseert grote culturele stadsfestivals in samenwerking met tal van organisaties, verenigingen en burgers. Deze festivals brengen kunsten, erfgoed, wetenschap en innovatie op een verrassende wijze samen.

Fotografie P. 2

Miles Fischler

P. 32 Cie. Tartaren

P. 3

Dirk Leemans

P. 33 Joeri Thiry

P. 4

Alain Beerens

P. 35 Illias Teirlinck

P. 6

Kurt Van der Elst

P. 36 Margit Vantoortelboom + Boumedie Belbachir + Marieke Wijntjes

P. 7

Matthijs van der Burgt

P. 39 Katrijn Van Giel

P. 8

Cie. Tartaren

P. 40 KU[N]ST Leuven

P. 9

WieBa Photography + Fonk

P. 41

P. 10

Clara Hermans

P. 44 Yannick Ganseman

P. 11

Maxikamera

P. 45 Het nieuwstedelijk

P. 12

Razziphoto + Liza Vandenbempt + Lisanne Valgaerts

P. 46 Lucas Lütfiev

P. 14

Clara Hermans

P. 47

P. 15

Miette L. Thieren

P. 49 Joeri Thiry

P. 16

Dries Lievens

P. 50 Joeri Thiry

P. 19

Yuri van der Hoeven

P. 52 Joeri Thiry

P. 21

Yuri van der Hoeven + Tom Herbots

P. 53 M Leuven

Kurt Van der Elst

Danny Willems

P. 22 Filip Dujardin + Joeri Thiry

P. 54 Gieke Merckx

P. 23 Alamire Foundation + Jan Van Hecke + Kurt Van der Elst

P. 55 WieBa Photography + Wouter Van Vaerenbergh + Joey Kennedy

P. 24 Joel Hoylaerts

P. 56 Wim Heirbaut + Luk Van Eeckhout + Dirk Leemans + WieBa Photography

P. 26

P. 62

Yuri van der Hoeven

P. 28 Johannes Langkamp

Lotte Torsin

P. 63 Het nieuwstedelijk

P. 29 Miles Fischler P. 31

Joeri Thiry

Voetnoot 1 / P.7

Voor de periode 2017-2021 adviseerden de beoordelingscommissies een totaalbedrag van 5,7 mio voor Leuven, tegenover 5 mio voor Brugge, 4 mio voor Kortrijk en 3,7 voor Mechelen. Maar bij de toekenningen bleek de Vlaamse regering met een grovere kaasschaaf over het bedrag voor Leuven te gaan: er werd 4,2 mio toegekend (-26,4% of 1,5 mio onder het adviesbedrag), terwijl Brugge 4,5 mio kreeg toegekend (slechts -10% of 0,5 mio minder dan geadviseerd), Kortrijk 3,6 (-10%) en Mechelen 3,2 (-13,5%). Het is duidelijk dat de West-Vlaamse excellenties in de regering hun slag thuis haalden. Limburg kwam er als vanouds het bekaaidst vanaf, met slechts 1,7 mio voor Hasselt (-29%). Bij de drie grote steden ging er telkens ongeveer 19% af. De absolute cijfers komen van het departement CJM, zoals geciteerd in de Landschapstekening Kunsten - Gent 2021.

Verantwoording

De toekomst die we delen. Het Leuvense kunstenveld op weg naar 2035 is een nieuwe landschapstekening, naar aanleiding van de nieuwe subsidieronde in het Vlaamse kunstendecreet (2023-2027/2032). De tekst bouwt voort op Een stad in beweging. Landschapstekening van het Leuvense Kunstenveld uit 2014 en op Een nieuwe beweging voor de stad. Het Leuvense Kunstenveld op weg naar 2035 uit 2020. Deze laatste tekst is een intern rapport, opgesteld door Joris Janssens & Delphine Hesters (Idea Consult) op basis van een traject met de Leuvense kunstensector, dat door hen werd begeleid tussen februari en november 2020. Tijdens 4 sessies met in totaal ruim 150 deelnemers werden de contouren onderzocht voor een kunstenveld voorbij 2030. Je kan deze tekst raadplegen via https://bit.ly/landschapstekeningleuven. Aansluitend op dit traject organiseerde de K13 (de roepnaam voor de dertien binnen het Vlaamse Kunstendecreet structureel erkende kunstenorganisaties in Leuven) in februari en maart 2021 vijf online gesprekken met het bredere veld. Ook hier namen in totaal ongeveer 150 cultuurprofessionals uit Leuven deel. Ook deze vijf sessies leverden inzichten en bouwstenen voor De toekomst die we delen. Tot slot stelden Mike Naert en Peter Bary een vragenlijst op, die door een twintigtal organisaties groot en klein werd beantwoord. Een redactiegroep met Dirk De Lathauwer, Veerle Van Schoelant, Hannes Vanhaverbeke en Stijn Devillé werkte deze verzamelde inhoud verder uit. Stijn Devillé hield de pen vast en leunde daarbij vaak op een gedachte, een passage of een zin van Joris en Delphine (dat rijmt). Een communicatiegroep met Martje Ceulemans, Hanna van Zutphen, Hanne Grégoire en Kristel Salaets werkte onder leiding van Fré Feyfer en Bram Vermeyen (Uncompressed) het vormgeeflijke concept uit. De toekomst die we delen. Het Leuvense kunstenveld op weg naar 2035 is een initiatief van de Leuvense kunstensector met de steun van stad Leuven.

V.U.: Dirk De Lathauwer, OPEK, Vaartkom 4, 3000 Leuven