AΦΙΕΡΩΜΑ | ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΑ
Η βιογραφία του εμφράγματος του μυοκαρδίου!
Γράφει ο ΝΙΚΟΣ Β. ΚΑΡΑΤΖΑΣ, MD, DPhil (Oxford), επίτιμος διευθυντής Β’ Καρδιολογικής Κλινικής ΥΓΕΙΑ.
ΤΟ ΈΜΦΡΑΓΜΑ ΤΟΥ ΜΥΟΚΑΡΔΊΟΥ είναι η συχνότερη αιτία θανάτου. Θεωρείται νόσος του 20oύ αιώνα. Ωστόσο, η αιτία του, η στεφανιαία αρτηριοσκλήρωση, ανιχνεύθηκε σε μούμιες της αρχαίας Αιγύπτου και της Νότιας Αμερικής ακόμα και πριν από 7.000 χρόνια. Για πολλούς αιώνες όμως το έμφραγμα του μυοκαρδίου ήταν άγνωστο, ούτε ο Γαληνός ούτε οι επιστήμονες της Αναγέννησης ούτε ο ίδιος ο William Ηarvey ανέφεραν κάτι. Μόλις τον 18ο αιώνα αναγνωρίζεται.
46 | ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2024
Ένας σπουδαίος γιατρός του Λονδίνου, που είχε σπουδάσει στο Κέιμπριτζ και εξασκούσε στο Λονδίνο, ο William Heberden, έκανε μία ανακοίνωση το 1768 στο Royal College of Physicians του Λονδίνου. Σε αυτήν περιγράφει γλαφυρά και με λεπτομερή ακρίβεια το σύνδρομο που απεκάλεσε Angina Pectoris, μια περιγραφή που σήμερα δεν θα προσθέταμε ούτε θα αφαιρούσαμε ούτε μια λέξη. Τόνισε ότι το περίεργο αυτό σύμπτωμα συνδέεται με τον κίνδυνο του αιφνίδιου θανάτου, χωρίς όμως να το αποδώσει στην καρδιά.
φόρδης όπου εργάστηκα ήταν ο Hunter ward και το άγαλμά του κοσμεί μουσείο. Βοηθός και συνεργάτης διά βίου του John Hunter ήταν από ηλικίας 21 ετών ο ίδιος Edward Jenner, που αργότερα ανακάλυψε τον δαμαλισμό, το εμβόλιο εναντίον της ευλογιάς. Ο Hunter, λοιπόν, εξέτασε λεπτομερώς όλα τα όργανα του πτώματος του «Δρ. ανώνυμος», αφαίρεσε
Η ανακοίνωσή του αυτή έγινε γρήγορα γνωστή και κάποιος ιατρός που αναφέρεται στη βιβλιογραφία ως «Δρ ανώνυμος» αναγνώρισε στον εαυτό του τα συμπτώματα της στηθάγχης, έστειλε γράμμα στον Heberden και του προσέφερε εάν πεθάνει να τον νεκροτομήσει για να βρεθεί η αιτία της πάθησης αυτής. Σε τρεις μήνες πεθαίνει ο «Δρ ανώνυμος» και νεκροτομείται, και ποιος νομίζετε κάνει τη νεκροτομή; Κανείς άλλος από τον ίδιο τον John Hunter, τον θρύλο της Ιατρικής, χειρουργό, ανατόμο και παθολογοανατόμο, έναν από τους διασημότερους της εποχής του. Ο John Hunter δεν έχει ξεχαστεί, υπάρχει και σήμερα η Hunterian Society, η Hunterian Lecturship, τρία νοσοκομεία στην Αγγλία και Αυστραλία έχουν το όνομά του, ο χειρουργικός θάλαμος στο νοσοκομείο της Οξ-
την καρδιά, αλλά καθώς δεν βρήκε δομική ανωμαλία, δεν προχώρησε παραπέρα και δεν κατέληξε σε διάγνωση της αιτίας θανάτου. Ο Edward Jenner δεν ησύχασε, έκανε και αυτός νεκροτομές σε άτομα που έπασχαν από Angina Pectoris και διαπίστωσε εκτεταμένες ασβεστώσεις στα στεφανιαία, συνέδεσε το σύνδρομο της στηθάγχης με βλάβες των στεφανιαίων. Ο Jenner είχε διαγνώσει στηθάγχη στον ίδιο τον John Hunter, αλλά απέφυγε να του το πει για να μην τον φοβίσει. Τον πήρε όμως για να ξεκουραστεί στη λουτρόπολη του Bath, εκεί είχε εγκατασταθεί ο φίλος του από το δημοτικό σχολείο και συνεργάτης του σε όλη του τη ζωή, γιατρός Cabel Hillier Parry, που ασκούσε Ιατρική με μεγάλη επιτυχία στη λουτρόπολη του Bath. Και αυτός ένας σπουδαίος για-
τρός, είχε περιγράψει για πρώτη φορά την εξόφθαλμο βρογχοκήλη αλλά και άλλες καταστάσεις. Ο Jenner μοιράστηκε μαζί του την ανησυχία του για την υγεία του δασκάλου του. Βέβαια ο Hunter είχε καταλάβει από τι έπασχε, γιατί καθώς ήταν οξύθυμος είχε αναφέρει: Η ζωή μου εξαρτάται από οποιονδήποτε παλιάνθρωπο που να με θυμώσει για να μείνω ξερός. Και πράγματι πάνω σε έναν καβγά στο Νοσοκομείο St. George του Λονδίνου για θέμα εισαγωγής φοιτητών, έπαθε ανακοπή και πέθανε. Στη νεκροτομή που έγινε στο Λονδίνο στο ίδιο του το σπίτι, που ήταν συγχρόνως σπουδαστήριο και μουσείο της συλλογής του, παρουσία πολλών διάσημων γιατρών, διαπιστώθηκαν εκτεταμένες βλάβες στα στεφανιαία και πλήρης απόφραξη στεφανιαίας.
Λίγο πριν ο 18ος αιώνας εκπνεύσει, ο Parry από το Bath δημοσιεύει πραγματεία, στην οποία, αφού κάνει αναφορά στη συμβολή του φίλου του, Jenner, ξεκαθαρίζει τη σχέση της στηθάγχης με τα στεφανιαία και τον κίνδυνο αιφνίδιου θανάτου. Τον επόμενο αιώνα ένας άλλος αιφνίδιος θάνατος διασημότητας, του Δανο-ισλανδού γλύπτη Άλμπερτ Μπέρτελ Θόρβαλντσεν (1770-1844), στη διάρκεια παράστασης στο Βασιλικό Θέατρο της Κοπεγχάγης, βοήΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2024 | 47