Πώς θα αναγνωρίσετε έγκαιρα το μελάνωμα και θα σώσετε τη ζωή σας!
Γράφει η ΜΑΡΊΑ ΚΥΡΙΑΖΟΠΟΎΛΟΥ, MD, PhDc, δερματολόγος - αφροδισιολόγος, επιστ. συνεργάτις Α' Παν/κή Κλινική Νοσοκομείου «Ανδρέας Συγγρός», συνεργάτις Δερμοϊατρικής Αθηνών.
ΤΟ ΜΕΛΆΝΩΜΑ ΤΟΥ ΔΈΡΜΑΤΟΣ είναι ένας όγκος, ο οποίος προέρχεται από έναν πληθυσμό κυττάρων που καλούνται μελανοκύτταρα. Αυτά εντοπίζονται στην κατώτερη στιβάδα της επιδερμίδας, τη βασική στιβάδα, και παράγουν τη μελανίνη. Η μελανίνη είναι η χρωστική που προσδίδει στο δέρμα το χρώμα του και το προστατεύει κατά την έκθεση στην υπεριώδη ακτινοβολία. Η σωρευτική επίδραση της τελευταίας στο γενετικό υλικό των κυττάρων του δέρματος (π.χ. από τον ήλιο ή τα solaria) δύναται με την πρόοδο των ετών να προκαλέσει τον ανεξέλεγκτο πολλαπλασιασμό και να οδηγήσει
120 | ΙΟΥΛΙΟΣ 2024
σε ογκογένεση. Οι καρκίνοι του δέρματος διακρίνονται αδρά σε δύο μεγάλες κατηγορίες, τo μελάνωμα και τους μη μελανοκυτταρικούς όγκους του δέρματος (nonmelanoma skin cancers, ΝMSC). Το μελάνωμα είναι λιγότερο συχνό από το βασικοκυτταρικό και το ακανθοκυτταρικό καρκίνωμα του δέρματος, όγκους της κατηγορίας των NMSC που αναφέρθηκε πιο πάνω. Είναι πιο επικίνδυνο λόγω της ικανότητάς του να μεθίσταται ταχύτερα, αν δεν εντοπιστεί και δεν θεραπευτεί εγκαίρως. Η διάγνωση του μελανώματος είναι συχνότερη σε πιο ηλικιωμένους, αλλά πρέπει να θυμόμαστε ότι ο όγκος αυτός μπορεί να εμφανιστεί σε οποιαδήποτε ηλικία και ότι τα τελευταία έτη έχει επισημανθεί μία τάση για εμφάνιση σε πιο νεαρά άτομα. Οι βασικοί παράγοντες κινδύνου είναι ο φωτότυπος του δέρματος, το χρώμα των μαλλιών και των ματιών, ο αριθμός των σπίλων («ελιών»), το οικογενειακό και ατομικό ιστορικό μελανώματος, το ιστορικό των ηλιακών εγκαυμάτων σε παιδική και εφηβική ηλικία, το ιστορικό της χρόνιας έκθεσης στην υπεριώδη ακτινοβολία (συνήθειες, επάγγελμα, χόμπι, solarium). Οι πιο ανοιχτόχρωμοι, όσοι έχουν ανοιχτόχρωμα μάτια και μαλλιά, όσοι έχουν μεγάλο αριθμό σπίλων, όσοι έχουν σύνδρομο δυσπλαστικών σπίλων, όσοι έχουν υποστεί ηλιακά εγκαύματα («κοκκίνισμα») στην παιδική και εφηβική ζωή, όσοι έχουν ήδη νοσήσει από μελάνωμα και όσοι έχουν στενό συγγενή με ιστορικό μελανώματος έχουν αυξημένες πιθανότητες να εμφανίσουν αυτόν τον όγκο. Αντίθετα με την κυρίαρχη άποψη, το 70-80% των μελανωμάτων αναπτύσσεται de novo και μόλις το 2030% πάνω σε προϋπάρχοντα σπίλο. Ο ασθενής, ωστόσο, οφείλει να εξετάζει το δέρμα του σε τακτική βάση, διότι το μελάνωμα σε αρχικά στάδια συνήθως δεν διαφέρει από τους σπίλους. Διακρίνονται τέσσερις βασικοί τύποι μελανώματος του δέρματος: το επιφανειακώς επεκτεινόμενο μελάνωμα (superficial spreading melanoma), το μελάνωμα επί κακοήθους φακίδος (lentigo maligna melanoma), το οζώδες μελάνωμα (nodular melanoma) και το μελάνωμα των άκρων. Πιο συγκεκριμένα, το επιφανειακώς επεκτεινόμε-