Το στίγμα της ΠΑΧΥΣΑΡΚΊΑΣ!
Γράφει ο ΗΛΙΑΣ ΜΑΡΓΑΡΗΣ, διευθυντής Ε’ Χειρουργικής Κλινικής, υπεύθυνος Τμήματος Βαριατρικής Χειρουργικής, «Ερρίκος Ντυνάν Hospital Center».
ΈΝΑΣ ΣΥΝΕΧΏΣ ΑΥΞΑΝΌΜΕΝΟΣ ΌΓΚΟΣ επιστημονικών δεδομένων καταδεικνύει ότι τη σύγχρονη εποχή ο βασιζόμενος στο αυξημένο σωματικό βάρος κοινωνικός διαχωρισμός είναι έντονα διαδεδομένος. Το στίγμα της παχυσαρκίας καθιστά αδύνατη κάθε προσπάθεια κοινωνικής ισότιμης ενσωμάτωσης των υπέρβαρων ή παχύσαρκων ατόμων. Άτομα υπέρβαρα γίνονται συχνά θύματα αντικοινωνικής συμπεριφοράς και ρατσισμού στους χώρους δουλειάς, μάθησης, παροχής υπηρεσιών υγείας, ακόμη και μέσα στο πλαίσιο της οικογένειάς τους. Είναι ο συχνότερος τύπος ρατσισμού στις σύγχρονες κοινωνίες και ιδιαίτερα οι γυναίκες βιώνουν έντονη δυσκολία στην εξεύρεση θέσεων εργασίας ή θέσεων στην εκπαίδευση. Τα μέσα ενημέρωσης διαδίδουν μια εικόνα κατά την οποία ο ίδιος ο παχύσαρκος είναι κατά αποκλειστικότητα υπεύθυνος για την κατάστασή του χωρίς να λαμβάνονται υπόψη άλλοι ανεξάρτητοι παράγοντες (μεταβολικοί και ενδοκρινικοί) που πιθανά συμμετέχουν σε μεγάλο ποσοστό στο συγκεκριμένο φαινόμενο. Η βασική θεώρηση που αναπαράγεται ότι είναι επι-
50 |
λογή του ατόμου να παίρνει παραπάνω θερμίδες από αυτές που χρειάζεται και να αθλείται λιγότερο, οδηγώντας τον εαυτό του στην παχυσαρκία, είναι απλοϊκή και λανθασμένη. Όλο και περισσότερα επιστημονικά δεδομένα δείχνουν ότι τα αίτια για το έντονο παγκόσμιο πρόβλημα της παχυσαρκίας δεν είναι μόνο η παραπάνω του αναγκαίου πρόσληψη θερμίδων, αλλά πιθανά συμμετέχει ενεργά και η εντονότερη του μέσου όρου απορρόφησή τους από το έντερο. Στη ρύθμιση της εντερικής απορρόφησης συμμετέχουν τα πεπτικά ένζυμα, τα χολικά άλατα, η μικροβίωση του εντέρου, οι εντερικές ορμόνες και οι νευρο-ορμόνες. Επίσης, η κατανάλωση θερμίδων με άσκηση αντιστοιχεί στο 30% της ολικής ημερήσιας κατανάλωσης, με τη μεταβολική να αποτελεί το 60%-80% και τη θερμική σε ένα άλλο 10%. Οπότε και τα περιθώρια απώλειας μέσω της άσκησης είναι και αυτά περιορισμένα. Είναι σχεδόν βέβαιο ότι ένας σταθερός ομοιοστατικός μηχανισμός λειτουργεί στο κάθε άτομο και καθορίζει το status του σώματός του. Έτσι, σε φάση μειωμένης πρόσληψης λόγω προγράμματος διατροφής, ο οργανισμός για να αντιμετωπίσει τις έστω προγραμματισμένα επερχόμενες απώλειες αυξάνει την όρεξη, μειώνει τον κορεσμό από την πρόσληψη της τροφής και αυξάνει την απορροφητικότητα του βλεννογόνου εντέρου. Αυτός ο μεταβολικός και βιολογικός μηχανισμός αντιρρόπησης μπορεί να παραμείνει για μεγάλο διάστημα και μετά τη διακοπή της διαιτητικής αγωγής, με αποτέλεσμα τη σταδιακή επανάκτηση του βάρους. Η απλοϊκή συμβουλή για δίαιτα και φυσική άσκηση αποτυγχάνει στη συντριπτική πλειοψηφία. Ενώ μπορεί, με πολύ κόπο συνήθως, να φέρει κάποιο αποτέλεσμα άμεσα και μεσοπρόθεσμα, στη διάρκεια του χρόνου όμως η συσσώρευση βάρος είναι πάλι πραγματικότητα, ανεξαρτήτως αν η δίαιτα συνεχίζει να είναι σχετικά ολιγο-θερμική. Γενετικοί παράγοντες, διατροφικοί παράγοντες, η αϋπνία και οι διαταραχές του ρυθμού του ύπνου, το ψυχολογικό στρες, οι ενδοκρινικές θεραπείες μπορεί να είναι επιπρόσθετοι παράγοντες συσσώρευσης λίπους