Y_79_233_

BAGIMSIZLlK DEMOKRASi SOSYALiZM içiN

•

eeı ---

\

MARMARA TERSANESi işçiLERININ HAKlı SAVAŞıNıN YANıNDA Işçi Kültür Derneği Istanbul Şubesi, DISK'e bağlı lıM· TER-Iş Sendikası'nın ızmit Yarımca'da kunılu MARMARA Tersanesi'nde sürdürmekte olduğu grevi ziyaret ederek çeşitli sanatsal etkinliklerini sergiledi. Işçi Kültür Derneği Istanbul Şubesi daha önce de iNTER grevi ye ÜLKER direnişini ziya· ret ederek çeşitli sanatsal gösterileriyle işçilere moral ve güç

Yasasın Maysan i scileriyle d a yanısma Bursa'da demokratik kitle ör· gütleri, sendikalar, gençlik örgüt· leri,

işverenin yasadışı lokavtı

sonucu açlıRa mahkum edilen 156 MAYSAN işçisiyle dayanış·

ma için 15 Eylül 'de kitlesel bir miting yaptı. Maden.lş, Tekstil, Oleyis, Be· ton.lş, Yeni Haber·lş, Banksen, TöB-OER,

TOMAS, TUTED,

Genç öncü, IGO, SGB, Işçi Kül· tür Oerne!!i Bursa Şubeleri, IKD,

TOS-OER, ILO, Marmara Köy· o. . /

Der, Hürriyet Kültür Derne!!i'n.

den oluşan 19 kuruluş, 15 Eylül·

saptanan sloganlara bütün örgüt· ler sorumlu bir anlayışla uydu· lar. Mitlngde aynı zamanda faşist cinayetler

protesto

edildi

ve

MHP, UGO vb. faşisı şebekelerin kapatılması istendi. Yapılan ko· nuşmalar ve mücadele andından sonra sona eren miting, Bursa 'da ilerici-demokratik güçlerin kalıcı eylem

ve

güçbirli!!inde atılmış

çok önemli bir adım olarak de· !!erlendirildi. Güç ve eylem birli· !!i çalışmalannda Bursa'da bugü· ne dek sürdürülen çAlışmalann· da görülen olumsuzluklar, grup. Cu tutumlar ilk kez ilkeli bir bi· çimde aşılmış oluyordu. Demok· ratik

güçbirliklerinde

aynlık

nokıalannın de!!il de, birlik nok·

de düzenledikleri "Işsizli!!i, Fa· "Q'klannın öne çıkartılması, ısrarlı, şist Terör ve Cinayetleri Protesto Mitingi "ni bugüne dek güç ve ey·

uzun bir geçmişin sonrasında ka·

zanılan bir deneydi. 15 Eylül mi·

lem birliklerinin önüne çıkarılan

tingi aynı ..manda, direnişte bu·

!ıirçok sorunu çözerek gerçek·

lunan işçilerin sorunlanna, yani

leştirdiler. Mitingin tüm çalışma·

emekçilerin

Iannda bütün örgütler ortak ve

ancak dayanışmayla çözüm bu·

uyumlu eylemler yaptdar.

lunabileceRini de gösterdi. Şimdi

Kitlesel bir kat,ıunla yapdan mitingde MAYSAN işçileri için ba!!ış da toplandı,. Ortak olarak

ortak

sorunlanna

görev, bu olumlu sonucu, kalıcı bir antifaşist birlikle tamamla· maktır.

ÜGD Şube Ba ş kan lan Fi skobir lik'te Kooperatiflerde yuvalanan Ca· şistleri teleks emriyle temizleyen

(!l

CHP'nin Ticaret

Bakaru

•

Teo·

man Köprüliiler'in teleksinin ba· şına şu günlerde Tifebolu Ulkü Oca!!ı Başkanı gelirse hiç şaşma· mak gerekiyor!.. CHP'yi umut sayarak ona oy

vermiş, onların mücadele azimlerini pekiştirmişti. Marmara Tersanesi ziyaretine Işçi Kültür Derneği ile bir· likte görevdeki iN'I'ER ve PERA PALAS işçileri ile direnişte. ki ÜLKER işçileri de katılmışlardır Böylece ayrı ayrı işkol· larında grev ve direniş sürdüren Istanbul'lu işçiler, tersane iş· kolunun ızmit'teki bu yiğit grevini ziyaret ederek işçi sınıfı· nın birlik ve beraberliğine güzel bir örnek vermişlerdir. Ziyaret sırasında devrimci türkü ve marşlar söylenmiş dayanışmanın simgesi haline ge:miş çeşiti: halk oyunları oy' nanarak işçi sınıfının kültür ve sanat anlayışını Jlle getirildi.

Teoman Köpriili,iler'in bakanlığına bağlı Giresun Fiskobirlik MHP'li ve ÜGD'1i faşistlerle dolduruluyor,

veren birçok emekçi Giresun'da

kanı Faruk Sakal adlı kişi Fisko·

Fiskobirlik Genel MüdürlüRü'nün

birlik'in CHP'li Yönetim Kurulu

kapısında iş bulabilmek için çile

Başkanı tarafından sessiz sedasız

doldururken, Tirebolu UGO Baş·

işe alındı. MHP'lilerin

ışçıLER EMEKçıLER

Grevci işçilere hitaben bir konuşma yapan Şube Başkanı Se· zai Babakuş, artık ·kjıpitalizmin çökmekte olduğunu, yerine sosyalizmin kesin zaferlerle geçtiğini, Türkiye'deki ekonomık ve politik bunalımların sonı",lusunun emperyalizme b�ımlı yerli ve işbirlikçi burjuvazinin olduğunu belirtmiş ve sözle· rine şöyle devam etmiştir: ''Yıııar yılı ülkemizi yöneten zihniyet artık iflas etmiştir, Saldırıları bu iflasın göstergesidir. Burjuvazinin çok yönlü yı· dırısını işçi sınıfı göğüslemektedir, Bu çok yönlü yldırının bir yanı da ,,:;:uır ve sanat alanında kendini göstermektedir, işçi Kültür Derneği bu alanda meydanı burjuvaziye terk et­ meyecektir. Işçi sınıfının yanında, ona omuz vererek, en Si' cak mücadele alanlarında görevini yapmaktadır, Grev ve dire· niş ziyaretlerimiz bunu açıkça göstermekte1ir, Teryne işçi· lerinin bu haklı mücadelesini sonuna kadar destekliyoruz.

Fiskobirlik'e

CHP'liler eliyle yerleştirilmeleri için bu yalnızca bir başlangıç ol· du: MHP 'li

ıLERıcı AVDIN LAR, ıLERıcı GENÇLER! ..

eski

genel

müdür

Mustafa Aydın'ın gorilli!!inl ya· pan Beşikdüzü'lü iki faşist de, bir

Türkiye Işçi Partisi 14 Ekım 19?9'da seçim yapılacak 29 Ilin tümünde seçimlere giriyor Seçim dönemleri, Partimizin, baRunsızlık, demokrasi, sosyalizm mücadelesinde, sesini ülke çapında ve yo!!un biçimde duyurabılme olanakle.nnı vermektedir Seçim çalışmalannın en etkın ve başanlı sonuca ulaşmasında Partililerin cesur, özvenli çalışmalannın yanısıra, Partimize inanmış, göniil vermiş arkadaşlanmızın da katkıları • biiyük önem taşımaktadır, 'IUrklye Işçi Partisi Merkez Yönetim Kurulu'nun Parti'nin tüm üye ve aday üyelerinin aylık gelirleriılın belli bir yüzdesini ARustos, Eylül, Ekim aylanıfda Parti merkezine baRış olarak göndermeleri konusundaki kararını Parti dostlanna da duyurmaktadır, Gerçek ve kurtuluş yolu olan sosyalizmin ve sosyalist mücadelenin güçlendirilmesi, aynı zamanda faşizme karşı mücadelenin de kalıcı sonuca ulaşmasını saillayacaktır. Yurtseverler, antiCaşlstler, Ilericiler, demokratlar !\im sosyalistler! .., Bailış kampanyasına. Görev başına!

TüRKİVE ıŞÇı PARTISI GENEL MERKEZı TORKlYE IşçI PARTISI Baitı, Kampanyası, Hesap No: 60 Ziraat Bankası · Çemberlitaş Şubesi ıSTANBUL

CHP Trabzon milletvekilinin Fis· kobirlik

yönetimindeki

yakını

tarafından kurumun arka kapı· sından yeniden Işe alındı. Daha da Ilginç olanı, faşistle· rin işe alınmalan için bulunan yeni

formüllerıli,

önce CHP 'ye

üye

Faşistlerın yapılmasıyla

Fiskobirlik'e işe alınmalannııı ö· nündeki

engeUerin

kaldınldıl!ı

bildirildi. Bu haberlerden sonra,

YDROYtI$

UGO Genel Başkanı 'nın da CHP' ye

geçerek,

Fiskobirlik

Genel

Müdürü olacailı söylenebilir ml?, Elbette Fiskobirlik'te olup bl· tenler şaşırtıcı deilll, CHP altır' lıklı hükümetin birçok bakanlı· ilında oldultu gibi Tıcaret Bakan· lıilı'na baillı Işyerlerinde de, fa· şistlerln temizlenmesi bır yana, yenı Işe alınanlar arasında faşist·

Sahibi: VOrOyOş Yayıncılık Ltd.Ştl. adına Ni HAT SARG IN. Genel Yayın Yönetmeni: Zeki KILIC • Yazı 151erl Müdürü: NC!I$et KOCA.

BIVIKOCLU .Teknlk Sekreter BOlent ARTAMLI • Yönetim: Ko­ nur Sak. 15/8 Kızılay · ANKARA Tel 17 45 81 .1 stanbul Bürosu: 'Plyerlotl Cad. 21/1 Cemberlitaş • ISTANBUL Teı: 26 35 67.Avru­ pa TemsilciliOl: COOQtFF 13/2 Square WIser . 1040 Bruxolles . BELCIKA, Tel: 230 34 72.llan KoşUlları Arka kapak renkli 22.500 TL. Arka Kapak sıyah beyaz l8.000.TL.. Iç sayfalar sOtun santımı 8 0 TL .. Vayın ılanları % 50 Indirimlidir.Baskı: Oally News Web Ofseı Tesıslerı

.Abone koşulları: Vıllık 300.- TL, altı aylık 150.- TL'•• Avrupa: VIIIIk 60 OM, altı aylık 30 OM,.Amerika: Vıiiık 2000.-TL, altı ay­

lerln özeUlkle seçilmesi ıçın elve·

lık

rişle koşullar bulunuyor, Hükü·

1250 TL.

metin kuyusunu kazan da, Caşlst· lerle bu ölçüde uzlaşması deilil ml?.. CHP'

•

1000.-

TL.. Avustralya..Japonya: Vıllık

2500 TL..

altı aylık

ödeme adr.sl: TURKIVE: VOROVOŞ DERGISI POSTA ÇEKI • AVRUPA: COODIFF POSTA CEKI: 000-1164657.75

100234

BRUXELLES-SELCIKA

nORT SINAV VE ÇETIN CEVIZ CAN AÇIKGOZ Geçtiğimiz salı günü Hürriyet Gazetesi'ni ellerine alan­

daki toprak kaymaya başlamış, h.il:i da kaymaya devam edi·

berin ba�lığl "DoğuJular Parti Kurma HUlI'hğında" idi. Ha­

nin sayfalanndan izleyebiJirsirUz. Anti·komünizm batağmda

lar birinci sayfada biiyük manşetleri,. bir haber gördüler. Ha­

berde, böyle bir partiyi oluşturmak istı=ycnlcrin amacırun

"dağmık solu bir araya toplamak" olduitu 1x6rtili yordu.

bu fonnilller için gerekli olan başbakan adaylarına vanncaya

yor. Bugün söylediklerini en geniş biçimiyle Hergün gazetesi­

kadar sayılmaya ba,olandı.

battıkça batıyor. O da ıStanbul'dan aday.

Yeni bir ı2 Mart önusi mi yaşanıyor?

Hürriyet gautesi böyle bir- partiyi kunnak isteyenlerin

ki tavrının "kurulmamış işçi sınıfı partisinin ilkeleri çerçeve­ parti" kunnak istediği çeşitli ddalar gazetele?de haber olarak

arasında Diyarballı' Belediye Başkanı Mc:hdi Zana'nın da bu­

'özgeçmişine ilişkin çeşitli bilgiler yer alıyordu.

rekiyor. Çünkü 12 Mart 'ın aynen tekrarlanması hem olanaksız

DISK Genel Başkanı ise bir açıklamasmda seçımJerde­

lunduğunu bildiriyordu. Haberin sonunda ise Mehdi Zana'nın

hem de bir ÇıkıŞ yolu değil. Buıju\lazi 12 Mart'tan en azından

sinde olacağuu" söylüyor. DISK'in "solu birleştirecek bir

'. Ama bu soruya "E ,,-et" cevabı da verilebilir. Çünkü de­

Önce eksik bilgileri tamamlamak gerekiyor. Mehdi Za­

na 1961·1971 döneminde Türkiye Işçi Partisi üyesi idi. Parti'·

Ote yandan Tiirk�ş'de bir '�fçi partisi" kunnak iste­

nin Gmd Yönetim Kurulu'nda da görev alnuştı. 1968'dcn

yenlerin çoğaldığıııa ilişkin haberlerin yoğunla.şuğı görülüyor

Aybartm safında yer tuttu. Dördüncü Büyük Kongre'de içinde

onda 'Türkiye işçi Partisi'nin kurucusu" olarak tanıtmaya

sonra Pani içinde bilimsel sosyalist muhaJcfctt karşı dönck bulunduğu grup iLc birlikte hareket �d�rek pasif bir mu hale­

f(:t sürdürdü. Türkiye Işçi Partisi'nin 1975 yılmda y�niden ku­

Denizcier Türk-iş'e ba,kan olunca buıjuva bumı onu sayfaIa­

ozcn göstermişti.

rulması sırasında bütün Parti üycl(:rin� başvurulurken kendisi ilc d e görüşüldü. Türkiy� Işçi Partisi kuruculan listesinde yer

aldı. Kurucu kurul tarafından Merkez Yön�tim Kurulu üye li­

ğinl' getirildi. Anca..k Birinci Büyük Kongre'y,: kadar Merkn

Yönetim Kurulu üyeliğini dnam ettiremedi. Hakkında soruş­

İstanbul'da bir başka bağırnsa aday daha \lar. Iyi bir

anneanne,iyi bir anne, iyi bir demokratvb ... O da sosyalistle­

rin,demokratlann i� ve eylem birliğini sağlamak için scçiml� re katıldığını açıklıyor.

sunulan Merka Yönetim Kurulu Raı:4IP'n­

!lÖıü,iinü yadsıyıp yerel örgütJerin bir bölümüne farklı yapı

insiyatif kazandırmak isteyen 'bundçu' birkaç ki,i

ii.

\le

n

kariyerist toplam

açıklama yaparak, ''bizim solumuza gidecek oylar Ar'ye,

nanbr arasmda bir siirc bulundu. 8u arada TSıp kc-ndi�i ile

iii,lU kurdu. Bu iiıki Zana'run dahil olduğu grubu da i\'cri­

karamayacaklardlr" dedi. CHP'nin "transfer"cibaşı Topuz bu

anlar "milleLV�kili pazarlan"ndan geri çekildi, transrer işleri­ ara

verdi ve Istanbul'a karargah kurarak "APye. MHP'ye

çabasıoa düştü. Daha Önceki seçimlerde yaptığı gibi bir kez

daha "oylan bölmeyin, CHPye verin" propagandasmı yürüt­ meye koyuldu.

yordu. Mehdi Zana, 1977 yerel seçimlerinde ''bağımsız''ola­

,.k adayhğmı koyduiunda seçim kampanyasını

Tsip iLC bir'

likte yürüttü. Ve 'bağımsız" olard B�lediye Başkanlığı se­

Bütün bunlar 14 Ekim seçimleriM bir aydan az bir :ca­

man kaldığı sında yer alan gelişmelerin bir mmı.

söz verilerek "lOlun birliğini engelleyenlere" Çaıması sağlan­

Bupnlerde Iolla ydından iıgiJenm�e başlayan Hürri­

tptydir duyulmaktay. Daha sonra da bir Parti 'nin haftaJık

yayın organı olan bir derginin yayınını günlük olarak. lürdüre­

..kon..­

Bu derstea gtçenkTc ikinci soru: 5' n.i.r.ut seçi

de n� yapttlar? işçi sınıfının bağ'ımsız politik çizeiıini mi sa­

vuDılla.lar,yoksa burjuvazinin k.uYrui.n. "" talıfddar?

Bu drrstca gc'Çe'nlere .çüncü soru: i Mayıs J 979'da ne

yapt1lar? Buıju\laz'iye teslim mi oldular, yoksa işçi sıoıfınıızın

birlik,mücadele günine,ı Mayıs'lmlZa sahip mi çıktılar? t,çi

.. oıflJllJZID onurunu korumak, demokratik hak ve özgiirlükJe­ re sahip çıkmak için ne yaptılar?

Bu derst�n de sımha kalanlar,ı 4 Ekim 1979 seçimle·

rinde de daha ıimdiden sınıf ta kalmışlardu. Bunu söylemek

için de ı!) Ekim sabahını bcklemtye gt:rek yoktur. Çünkü

Türkiye Işçi Partisi işçi sınırının bağımsız politik çizg1shıilı

dqmanlıiı zemininde Küskün CHP 1ilerle d� aynı işi yapma­

tşçi Partisi işçi sınırının bağıma'lZ politik çizgisini yıllardan

.. yeni bir parti ku· de .. Bir ilde: denen .şu: "Seçimlerdrn so nf

kendilaiai harekeııen dışltyorm. Bunu bir anlamda doğal

rulacak. Biz dt onun içinde olacağı:c. Ama 14 Ekim'de nrvela

ISLa.ni>uI'dan da bir avukat bağımuz olarak adaylığını

koydu. augün ıstanbul'dan bağımsız olarak adaylığını koyan

bu avukat da bir aralar ılirkiye I,çi Partiıi'nin üyesi oldu.

dar ki, kendi kafalında bir parti için bile karar verememiş

olan bir k.i,i çıkıyor ortaya ve "solu birle,tirmek için aday

oldum" diyebiliyor. Ve· 'birleştiriyor: üç be, küçük grup ken­ di,ini d«:5ıekltdiğini açıklıyor.

Bir esli ıurkiyt I,çi Panili daha: Aybıtr. Bir um.nlar

Parti'nin Genel Ba,kanJığl'ol da yapmış. Sonra ayasının ahın-

Evet, 12 Mart 'tan bir ay önce buıjuvazinin bir SÖZCÜtÜ

bu1juvazinin bir yayın organında,"fusat bugüne kadar iki de· fa kaçtı,artık kaçmasUl" diyordu. Bir ay sonra iK ı 2 Mart gekli.

Şimdi o "çetin ceviz" devamlı bivii-ckte

\le

sei,mct.·

tedir. Bunu buıjuvazi. o.un den-iz aıın ağababalan çok iyi IÖriiyor. Bu arada CHP, CHP içinde de özellikle bazalan ço" iyi görüyor. Herkes kendine göre bir hesap yapıyor. Ve bu hesaplarda çaluşan bir nokta

\IIIiU":

[)noam" büyüyen, gc6şC'.l

mine esir olarak. Ama hep bu hesap yapıhyor.

Ancak,ıı Şubat 1971'de düşünüldiiiü ve daha sonra

gerçekleştirildiği gibi Parti'yi "kap:.tmak" artık zor. Artık

beri hiçbir ödün tanımadan

mak" zor,bu nedenle de önü kelilmeye çahşılıyor.

sürdürdügü için €k "ödüncü'ler

bir stlişme olara" nilcltmek gerekiyor.

ge6şiyar, yurdun dört bir yanına kol sanyor. Artlk "kapat­

F��i.ı teroriin en azgm olduğu, CHP

lı Yönetim Kunt­

Lu baıı�ıfardan istifa edip, CHP ElazIS'd.. örgütsüz kaldığı bir

14 Eki"m öncesindeyil. ve bazı sollar ncsnrl olarak uğur·

suz bazı görevlrri üstlenmiş bulunuyorlar. Hesaplannı bi.itü­

nüyle 14 Ekim �çimlerinc dayandırıyorlar. Bütün bunlar ht"­ saplann.. 14 Ekim seçimlerine göre yaparlarken, burjuvazinin hesaplarının daha uzun \lı&delj olduğunun belirtileri d� iyice

net görülmtye ba�landl.

dönemde Türkiy(: Işçi Partisi Elazığ lı örgütü kuruldu. Türki· yt Işçi Partisi. Elazığ rı örgütü, kimilrrinin Eluığ 'dan

göç

etmeye başladığı zaman, Elazığ 'ın faşist MHP'nin kaleleri n­

dtn birisi ilan edildiği günlerde göre\l( baı;:ladl.

V(:

o günden

beri çalışıyor. hçt' öllCüllerini kuruyor, faşizm� karı;:ı td. aı·

lemaıif olur.ık K�li,ip güçltniyor. Elazığ 'ın iki ilçesinde Tür­

kiye Işçi Panilile::re yapılan ııaldtrılar Y OROY O Ş \in IcÇtiği­ miz iki ıayısında yer alan habrrler arasında.

Şimdi adaylığını koyuıaktaki amacının "solun birliği"ni sağ­

laaak olduğunu açıklıyor. Buıları iyice komikleıiyor. O k.a.

;uye Iktisat Gautesi, 11 Şubat i 97ı).

kolayca "kapatılmayaca" bir Parti var. Ve bu Parti devamlı

maJıyız." TIp dü,manlığı, işçi sınıfı diişmaıılığı, sosyalizm parti itc "ıahiplt!rine" hayırlı olsun.

rin siyasi heyetine tcr.keuiği günlttde veyahut hiç olmaz.. 21

savunuculuğu görnıini ylllardır ödi,insüz sürdürüyor. Türkiye

TIP'in boyunun ölçüıünü alması lazım. Bunun içiıı beraber ol­

dÜfmanlJiıdu. Işçi smıfı düşmanlığı temdinde kurulacak bir

maddeleri bizzat kollektivist parti tanfIDdan Anayasa Mab"�

"çetin ceviz ''i n önünü kamek. Kimi tezgahlarnayı planladılı

"Birlikçi" bazı TSıP'liler ise, bazı illerde "solun birli­

ya çabaladıkJan iller var. Ama yine TiP düşmanlığı z�minin­

buna müteferri kanunlan anlayış havası o zamanlar buna ptk

baskı günleri için, kimi küçük tekkesi için,kimi de kariyeriı:·

olarak basılma,sı için tcaislerini açtı. Bu hafıalık. dergi şimdi

ğini" sağlamak için ittifaklar yapıyorlar. Türkiye Işçi Partisi

halinde iken önlerup söndüriüebi6rdi. Camiada Anayasa'yı ve

(ıur­

";'tıliır? Türkiye Iş­

ceği ötrcnildi. Hürriyet gazetesi bu derginin günlük bir gazeıe yayınını bir günlük pzete olar....k sürdürüyor.

hükümeti veya iktidarlanyla ?amanmda tatbikata geçiribeydi

çi Partisi'nin klılnıluşuna karşı nasıl bir tutum içinde oldular?

külünü de: anlatarak onu herkese tanıtmaya çalı,ıyor.

yet Gaı:�tesi'nin "101" bir günlük gazete Çıbracağı haberleri

gü.

kanun dıŞı parti mahkemeye verilip kapm" sed"1iü bcnd edi)· toplanm� olan gruptan ayrıldığına ilişk.in ha· tt miş olsa)'dı, maksat da hasıl olurdu. Olmada,olamadı.

i Mayıs 1975'ck bitiin bunlar ne y

ediiyordu.

Şimdi Hürriyet gazeteli "Doğu'da yeni bir parti kuru­

"Anayasa'dan ba,lamak SUrttiyle mevzuatı kaplara

re mücssir hale getinneden tehlikeleri bertanf etn:ııeye bugün

artık imkan kalmamiftır. Eldeki mevzuat milli bir kodsyon

Mayıs 1963 ayaklanmasını müteakip ortamdaki crrtyan eden

berler duyulmaya ba,la.ndı. Duyulanbr arasında ağa suçlama­

Iu,u" laabc:rlerini vuirken,M�hdi Zana'ıun re5imli yaJam Ö)'­

12 Mart'tan bir ay önce buıjuva:ıinin bir sözdila Tür­

kiye iktisat Gazetesi 'nde şöyle ya:ınyordu:

partilerin kısaca şu sınavlardiuı ğcçip seçmediklerine bakmak

gerekiyor.

lOnra sahip olduğu bir çok olanağa kadar bit sürü şeyden söz·

tin ceviz".

. mesanc �türülmüştür. Mescla Milli Birlik Komitesi yerini dey.

defalarca durulan bir kişi oldu. Sonralan Mehdi Zana'nın bir

br da yer ahyor, ilitkilerinden, Belediye Başkanı olduktan

gücü­

Ne var ki bazı değerlenetinnderi hemen yapabilmek

için belirli ölçiitJer de var. Yukanda söz edilen kişi,grup ve

etrafınd'a

Etkinliği sayısal

nün çok ötesinde,oyunlan bozacak kadar fazla olan bir "çe­

ala müsait idi. �ününüz ki,Cc:ıa Kanunundaki 141·142 nci

dı. Daha sonra TSıP'in "birlikçi politikasının SOIDUt bir ör­

dcrp

pıyorlardı. Yapılan bütün hesapların içinde bu "çetin ceviz"

son d<rece dikkatlice ele ahnıyordu. Bu "çetin ccviz"'"-Ttirkiye

Işçi Partisi idi. 1961 sonrası politik yaşama bir anlamda dariı­

memleketle Marksist cereyaJltn doğurduğu anarşi daha üfe

çimkrini kazandı. TSıP'in Ikinci Kongresi 'n4e de kendisine

.qi" olarat aynı Parti 'nin Genel Başkanı tarafından üzerinde

Bir başka konuda da çok önemli bir benzerik var. 12

ağababalan bir "çetin cevizilden kurtulmanın hesaplanna ya­

MHP'ye verilmiş oylardu, çünkü solumuzdakiler senatör Çl­

g;decek oylann" demokrasiden yana kullanılmasını sağlamak

Mehdi Zana daha sonraları bi.r dergi etrafında topla­

ninjeopo6tik önemi de\lamh artıyor.

gasını vuran,politik yaşama cn etkin biçimde işçisırutınııı ba­

Ve nihayet CHP1i Ali Topuz ... O da ıstanbul'da bir

ne

: 2 Mart ön­

cesi gibi Türkiye kapitalizmi kör bir çıkmazın içinde girmi,

bulunuyor. Sürekli değişen Ortadoğu dengesi içinde Türk.iye'·

ğımsız sesini sokan bir "çetin cCVİz ".

kalmadan hndi kendini Parti bünyesinden ta.sfiy� �tti. Birinci

le yazılacaktı ''Demokratik M�rkeıiyetçilik ilkesini ve Parti

ğişenlerin yanısıra bcnı.a durumlar da var. Tı.,:...ı

Mart öncesi. burjuvazinin bütün strateji uzmanlan,denizaşin

tunna açıldı, ama herhangi bir disiplin kovu,wnnaSlna g�rck

da M�hdi Zana \Le k�ndisi gibi olan iki arkadaşı ha.kJunda şöy­

belli alanlarda beldediklerini gcrçekle,tirem�def'! çıkmak zo­

runda kaldı. Türkiye toplumu ı 2 Mart öncesinden çok farklı, çok şey değişo.

çıkmıştı. Şimdi "erkesin 14 Ekim seçimlerinde ''boy sırasına

ginnesi" bekleniyor olmdı.

Büyük Konp't'ye

Bu soruya kestirmeden bir 'Hayır" cevabı verm�k ge­

•

Amt'ribn emperyalizminin gizJj

açık tüm örgüllt'ri.

ajanlan Türkiye iLC: yinr artan bir yakmltkla ilKiltnm�ye ba$­ ladılar. Uzun sürl'dir "ne yarjmalı" diye dü�ünen büyük buıju­

vazi yapılacaklan bulmayıt ha.şladı. Hirincisi, AnaYa.,a degişik­

li"i. Daha sonra da bu dcği.şikliğt' bağlı olanlk �endikalar

yusasının dt'ğişliıih'ccği helirtiliyor. Onu dt'rnt'klc�r yasasında >'c'

st'çim yasa�ındaki dcği�ikliklı'rin izkyt'ceg i söyJc·niyor. Ta­

hii bÜl'Ün hunlarla birliktt·, Keni� tabanh hükümet formülleri,

Türkiye lş\·j Partisi 14 I-.:kim seçimlerine dt" Elazığ 'da

örgüılcnmeye geçtiKi :t umankİ anlayışı ilr giriyor. Büyük bur­

juvazinin has ve faşisı partilerini başhca hedd kabul ederek. Onlarla

uzlaşan CHP 'yi sc'rgilcyt're:: k. Bu mücadeledrn

Ekim'de:: de

14

ba,anyla çıkacıığm inanar..k. Ve bazı ''sollan''

uya.rmak görevint" de önem vererek. Bütün bunlar onun için

yazılıyor.

Faruk Sükan'ın bıifaı;:ı üzerine Türkiye Işçi Partisi Başkanlık Kurulu 20 Eylül gti�ü bir açıklama yaptı. Sü· kan ın istifasının. Amerikan emperya­ lizmiyle büyük burjuvazi ve büyük top· rak sahiplerinin operasyonlarının yeni bir adımı oldu�u belirtilen açıklama· rla, seçimler sonrasında politik, ekono· mik. hukuksal düzeyne daha baskıcı bir rejimin findeme getirilmek isten· diği vurgulandı. TIP Başkanlık Kuru· lu. getirilmek istenen anti·demokratik rejimin. Tlirkiye Işçi Partisi vc demok· ratik güçlerin birleşik ve kararlı direni· şini karşısında bulacağını bildirdi. "Devlet Bakanı Sti kan'ın istifasının, 30 A�ustos dolayısıyla ya:>ılan resmi beyanların, Anayasada de�işiklik ya· pılması girişimlerinin başlatılınasının. CIA 'da görevli bazı 'amerikalıların da katıldığı ve OECD ve Amerikan �a· vunma Enstitüsü tarafından Türkiye' ne düzenlenen t"plantıların hemen sonrasında yer alması dikkat çekici· dir.

Bunalımın bilançosu Türkiye'nin bir "politik bunalımlar" dönemini yaşadı·

!!ından artık hiç kimsenin kuşkusu yoktur. Bütün siyasal tar· tışmalar, daha doj!ru bir deyişl� ülkedeki tüm siyasal mücade· lelcr, politik bunalımlardan çıkış yolunun doğmltusu üstünde odaklanmaktad ır.

di:

Açıklamada daha sonra şöyle den·

"Tekrar belirtmek gerekir ki, bu girişimlerin asıl hedefi işçi sınıfıdır, tüm emekçi halk. kitleleridir, ilerici ve demokratik güçlerdir. Emperyalizm ve

tı olmuştur. "Artık herkesçe anlaşılması gerekir ki, ülkemizin demokratik gelişmesini işçi sınıfının ve sosyalist hareketin a�ırlı�ı sa�layacaktır. Işçi sınıfımızın ve emekçi kitlelerin �rg�,ıü birleşik ha·

reketinin geli�mesi ve Türkiye Işçi Par· tLsi'nin varlı�ı ve sürekli güçlenmesi, demokratik gelişmenin, demokratik hak ve özgürlüklerin korunup daha da geliştirilmesinin güvencesidir. "Işçi sınıfımız, yoksul köylüler. tüm ilerici ve demokratik güçler de· mokrasinin kararlı savunucularıdır. Ge­ tirilmek istenen anti·demokratik rejim . Türkiye Işçi Partisi ve demokratik güç lerin birleşik ve kararlı direnişini kar· şısında bulacaktır."'

12 Marl'eılara geCit yok -

rt

açık biçimde ortaya çıklı. SÜ· kan'm istifası, yalnız hükümetin parlamentodaki bugiinkü sayısal deste�iyle ilgili olmakla kalına· yan, do�rudan yeni hükümet bi· çimlerine geçişi de amaçlayan politik hedenere yönelmişti. SÜ· kan, istifasının gerekçelerini açıklarken Genel Kurmay flaşka·

Büyük, tekelci burjuvazinin ve onların işr6rtağı emperya· Iizmin bunalımm kaynağı nerede gösterilmeye çalıştıkları, çıkış yolu olarak hangi hedefeSaldırıya hazırlandıkları açıkça ortaya çıkmış bulunuyor. Onlara göre bunalımın kayna!!ı, işçi sınıfının ve müttefiklerinin mücadelesinin güçlenmesi, hat ta bizzat bu mücadelenin varlığıdır. Dolayısıyla "çıkış yolu", işçi sınıfının ve müttefiki emekçi kitlelerin mücadelesini dur·

nı ile Cumhurbaşkanı'mn 30 Aj!ustos demeçleriyle aynı uslu·

durmaya yönelik bir saldırıya geçmekten, bu mücadelenin güç , a1dıj!1 demokratik mevzileri ortadan kaldırmaya yö.ıelik kurumsal düzenlemeleri gerçekleştirmekten geçmektedir.

bu kullanıyor ve şi;yle diyordu: "Sınıf mücadelesi yapmak ve

Genel Kurmay Başkanı ile Cumhurbaşkanı'nın 30 Agus· tos demeçlerinden sonra Faruk Siikan'ın istifa gerekçesi ola· rak yapııgı açıklama, b" niyet ve planlan hiç kuşkuya yer hı· rakmayacak biçimde sergilemiştir. Bu böyledir ama, büyük sermayenin sözcüleri hunalımın gerçek kaynaj!ının ipuçlarını da aynı zamanda açıga vurmak· tadırlar. Faruk Sükan'ın istifasıyla birlikte ünlü Lockheed yol· suzlu!!u üzerine yaptı!!ı açıklama bunun bir örne�i olmuştur. Sükan'm, söz konusu açıklamasında Demiren, Ferit Me· len'i ve Semih Sancar'ı "suçlu" olarak teşhir etmesi, hiç kuş·

bir smıfı egemen kılmak veya e· gemenligi sadece heUi bir sınıfın

elinde toplamak, bu suretle sos­ yalizm yahut başka maske al· tında memlel,etimize komünist

veya . faşist bi{ rejim getirınek mümkün değildir. lIalbuki IJugün memleketimizne sınıf mücadele·

si yzpılıyor diye, Türk Devletini parçalamaı, ve 1 ürk milletini

kusuz, kendi gönlünde de yatan "geniş tabanh" formüllerin önünü tıkayabilecek engelleri "harcamaya" yöneliktir. Ama Sükan'ın aynı açıklaması, burjuvazinin devlet yönetimi me· kanizmasındaki çürümenin boyutlarını da sergilemiştir.

bölme oyunlan, açıkça ve perva· slZca sergilenmektedir. 'Kurtarıl· mış bölge adı altında, her karışı binlerce şehit kanı> la sulanmış Vatan topraklan üzerinde, tıpkı geçmişte bazı ülkelerde yapıldı�ı gibi, Komlınist Ihtilalini hazırla· ma ve gerçekleştirmek için köp· rü başlan kurulmak istenmekte· dir. " Sukan daha sonra, yeni bir "sistem" arayışı içindeki hiiyük sermayenin ça!!rılarına uyarak "Türkiye'nin gündemine devletin

Işte bu çürüme, burjuvazinin toplumu eski, alışılmış yöntemlerle yönetmekte düştü�ü aezin sonuçlanndan biridir ve politik bunalımın kaynaj!ında da bu aez yatmaktadır. Bü·

yük, tekelci burjuvazi sımf egemenli�ini sürdiitmenin yeni biçimlerini aramakta; işçi 'sınıfımn ve emekçi kitlelerin mü· cadelesinekarşı bu egemenli!!i daha a!!ır baskı yöntemleriyle koruyacak bir yönetim biçimine yönelmektedir.

Derinleşen politik bunalunın ve demol<ratik hak ve öz· giirlüklere karşı a�ırlaşan tehditlerin bilançosunun bir yanı budur. Ama bir başka yam daha vardır. Emperyalizmin, iş· birlikçisi tekelci büyük sermayenin, onlann emrindeki gizli·

kaderi I'e heka şartlarının yeni· den tayini sorununun geldi�in·

açık odakların tümüyle baskıcı bir rejime geçiş için tezgah·

Iadı!!ı oyunlara kapıyı açık tutan, bilerek ya da bilmeyerek bu oyunlara araç olan CIIP merkez yönetimi de a!!ır bir so·

den" söz ediyor, hükümetin se­ çimlerden cle önce istifasını zo· runlu göstermek için şöyle de· vam ediyordu: "Röylesine bir is·

rumluluk altındadır. CHP merkez yönetiminin demokratik güçlerin işbirligini temelinden yadsıyan, işçi ve emekçi kit·

lelerin yaşamsal çıkarlannı hedef seçen ve gericilik karşısında ödün üstüne ödün vermeye dayanan politikası, karanlık tertip· leri n şimdiki boyutlara ulaşmasına fırsat vermiştir.

tikrarsızlık ortan:. içerisinde bü·

yük ölçüde otoritesi sarsılmış bir hükümetle demokratik rejime hayatiyet veren sandık başına gitmenin devlet ve ülke için te·

Evet. 13un.lıMın kaynagı, emperyalizmin iş orta�ı büyiik, tekelci burjuvazinin ü1kevi artık eski yöntemlerle yönetenıez hale gelişidir. Yeni yöntem arayışlan da hiçbir kalıcı sonuç vermeyecektir. Dahası, işçl sınıfının ve müttefiki emekçi kit· lelerin, tiim demokratik güçlerin direnişi, böylesi "yeni" yön· temlerle burjuvazinin sınıf egemenli�ine demir ökçeler tak�· masına izin vermeyecektir. Ve Wkeyi bunalımdan kesin olarak çıkaran da. emperyalizmin tahakkumüne, tekelci büyük hurjuvazinin ecemenli�ine son ı' eren işçi sınıfı ve müt· tefikleri olacaktır.

Ecevit ve eski yol arhadaşları. Sükon. Feyzioğ/u

yordu: "Bu durumda Türkiye'

nin a�ır bunalımlardan çıkışına uygun bir siyasi ortam hazırlan· ması tarihi bir zorunluluk haline gelmiştir."

nıeh nıet .�öıer·

·tırmış, dış ilişkilerde de IMF'ye, Dünya Bankası'na, OECD'ye ve benzerlerine hep boyun eemlş,

�

ın ıstıfasını, olayla aynı günde yayl?lanan açıkl ı Slyla de�er· �� � lendırdl. Cuma gunu bır denıcç vere� TIp Genel Başkanı Ooran da şoyle dıyordu: " · üçlü devlet', 'etkin idare' . f?�mülu altl�d8. kısıtlı demokra·

Co

�

kan acaha bir ara rejimin koktı· sunu mu aldı" kuşl",lanyla �ar· şılanan bu satırlann do�urduğu sorulan da kendisi şöyle yanıtlı·

de büyük tekelci burjuvaziye kendini beğendirme, ona güven· celer \'erme üzerinde yo!!unlaş·

Kısacası Sukan, işte böyle bir onların isteklerini kabullenmiş· "siyasi ortam"ın hazırlanması Ve tabii "kennisine de en uygun" tir. CHP yönetiminin bu politi· konumlann ortaya çıkması için kasının sonucu, emperyalist ku· istifa ediyordu. Aym gün yaptı!!ı rııluşların Türkiye'nin ekonomi· açıklamayla Lockheed yolsuzlu· sine tam el koyma noktasına gel· ğuyla Bgili sadece bir kısım ger· nıesi ve yurt içinde yaşamın ge· çeklerı açıklayarak en başta De· niş kitleler için cehenneme dön· mirenn Iıu y�lsuzluktaki rolünü /( mosi olmuştur; kitleler bu ger· ıeşhır cd n Sukan, boylece yeni çe!!i her geçen gün daha açık se· ." 12 �lart çıların yolunu da açı· çik görmektedirler. yordu. "Kendi soluyla güçbirli!!ini tP Başkanlık Kurulu, Siikan' reddedeiı, buna karşılık burjuva·

tık ortanı' b ı�hutun ortadan kal· . dırıeı, husbutun baskıcı bir ikti· . dar oluştur;n.a yolunda yapıl· lafisi b'ÜÇ sonuçlar do�urncagı . m�kta �Ia � gırışımıer, eliP üst endişeleri haklı olarak görül· . yonetımımn emperyalizm ve iş mektedir. Devlet ve rejim için orta�ı tekelci buylik burju\'azi)'· çol' tehlikeli olayların meydana i� uzlaşma, onlara teslimiyet po· gelmesi ihtimali. gelmemesi ih· Iıtıkasının ke'<ln ına.ının kanıı. timalinden daha ku",'etlidir." ları ır. Hir gun sonraki basında "Su·

) YURUYUŞ· 24 EYLUL 1979·4

sürdürüırnek ve seçim sonrası politik, ekonomik, hukuksal düzeyde daha bas· kıcı bir rejim gündeme getirilmek is· tenmektedir."

gidişi kolaylaştıran bir etken olmuş· tur. Son olay, CHP yönetiminin uzlaş· ma politikasımn inasının yeni bir kanı·

Bu te ipler, Devlet Bakanı Faruk Sükan'ın istifasıyla en

maktadır. Temel sorun, politik bunalımlıi nedenlerinin ve so· rumlularının belirlenmesidir.

•

"ülkede tam bir kargaşa ortamı ya· ratılmak istenmektedir. Devletin çeşit· ii kurumlarında tuttukları mevzileri CHP iktidarında da koruyan gerici·fa· şist mihraklar ile arkalarında karanlık ilişkiler bulunması kuvvetle olası sol görünümlü bazı gruplar son günlerde daha geniş çapta piyasaya sürülmüşler· dir. Yaratılmak istenen kargaşa ortamı

büyük burjuvaziyle tam bir uzlaşma· ya dayanan, onların gerici politik kadrolarıyla işbirli�ine girme)'i tek yol gören, buna karşılık kendi solu ile güç. b irli�ini reddeden CHP yönetimi,bu

i�birlikçi Emperyalizmin, tekelci büyük burjuvazinin çıkar· ları ve onlann emrindeki gizli· açık odakların planları do�rul· tusunda, büsbütün baskıcı hir re­ jime geçiş için atılan adımlara geçti�imiz hafta içinde yenileri eklendi.

Bunalımdan çıkış yolu olarak önerilen bütün çözüm yol· ları ise, bunalımm kayna!!ına ilişkin bir saptamaya dayaa·

"Bu istifa, Amerikan emperyaliz· mi ve onun ortakları büyük burjuvazi ıle büyük toprak sahiplerinin zaten kı· sıtlı olan demokratik ortamı daha da darallmak yolundaki operasyonlarının yeni bir adımıdır.

eliP yönetimi kendisine umut bnglayan, destek olan, oy veren kitleleri hep 'çantada kek· lik' bilmiş, bütün gayretini lçer·

zinin gerici politik kadrolarıl'la

işbirli!!ine gimıeyi tek yol gören

CHP yönetimi. bu politikasının faturasını kendisi de a�ır bir şekildc ödemektedir." 13oran, denıecinin son böıü·

münde ise şöyle diyordu: "Demokratik hak v. özgürlük·

gti

ven· lerin, halkın çıkarlarının ccsi işçi, köylü, emekçi kitlelerin kennisinir I'e sermaye sınınarın· dan bağımsız kendi politik parti·

sidir, Türkiye Işçi Partisi'dır. 14 Ekim seçimleri, işçi emekçi kitlelerin oylarım kendi öz parti. lerinde toplayarak güçlerini dosta düşmana göstermeleri ,..

iilkenin politik yaşamını etklle· yebilmeleri için kaçırılmamUl gereken bir fırsattır."

Elaziğ ce,zaev i katillerin y uvası Bugüne dek birçok silahlı sal· dınnın düzenlendiei ve bu saldı· rılarla birçok

ilericininin yara·

landı�ı ya da öldürüldüeü Elazıi! Cezaevfnl faşist1er gene kana bu· ladı. 14 Eylill günü, havalandır· maya çıkan ilerici tutuklular \ize· rine

otomatik

silahlarla

ateş

açan faşistler, 5 'i aj!ır olmak üze· re 12 kişiyi yaraladılar. tlerici·demokratik kamuoyun· da

nefretle karşılanan

saldın,

gerçekte her an beklenlyordu ve bu nedenle çeşitli kereler

ilgiti.

lere uyarıda bulunulmuştu. An· cak,

i 2 kişinin ağır yarşlanmasıyla sonuçlanan olay, ilericı tutukluların eylemi üzerine bir süre önce cezeevindeki fa· şistlerin elinde otomatik silahlann ele geçirilmiş olmasına rağmen tertiplenebilcti. Yaralılar, MHP'nin kontrolü altın· daki has tanede gerekli bakımı göremediler ; ameliyat sıra· sında MHP'Ii belediye tarafından elektrikler kesildi. •• Sargın: "Kontrgerilla örgütü ve ardındaki gizli ilişkiler

••

Sıkıyönetimin denetimi altında

yapmaktan çekinmeyen cezaevi

bulunan askeri bir cezaevinde fa·

görevlilerinln görevden alınması,

şistlerin eline otomatik silahların

haklarında soruşturma açılması

Hazığ

nasıl geçtiei ve bir grup faşistin ilerici tutukluları nasıl !aradıkları derhal

yanıtlanması

gereken

sanığı Raif Çiçek. MHP'nin bölgedeki yüksek rütberı

sorulardır.

den gericili!!!n hükümet içinde etkin bir konum elde etmesi olarak deRerlendirildi. Kısa bir süre sonra Sükan, Başbakan tarafından, "örgütlü terörün nedenlerinln araştınlmaSl ve kay· naklarına inllmesl, iç güvenlik istihbaratının' reorganizasyon ve koordinasyon şartlarının araştırılması" konulannda çalış· ma yapmak üzere de görevlendirildi. Bu, Sükan'ın Ecevit hü' kümet! içinde de Demirel hükümetlerindeki uzmanlık alanına yenlden kavuştunıldui!unun bir göstergesiydi. Ne var ki Sükan, geçmişte kanıtlanan açıkça gerici konu· mundan aklanmak, "h'ikümet içinde saj!duyunun bir temsıı· dsi" görünümüne bürünmek için CHP ai!ırhklı hükümetteki yerini kullanma yönünde hesaplı kitaph adımlannı atmaya başladı. Sükan'ın özellikle kimi yolsuzluklann, herhalde açı· i!a çıkarılması zamam gelınlş yönlerinl ortaya dökmesi, ilerici olarak bitinen çevrelerin de kendisiyle ııgili gerçekleri "unut· malanna" yardımcı oldu. Sükan'ın, böylece hem "sağduyulu devlet yönetimi iste· yen" etklti ve yetkili merkezlerden, hem de ııerici bilinen bazı çevrelerden topladıi!ı kredinln kullanma zamanı, "ge. nlş tabanıı" hükümet önerilerinln revaç bu lmasıyla birlikte geldi. Sükan'ın Ecevit'le arka arkaya iki kez görüşmesinden sonra açıklanan, ancak uzun süre önce kesinleştiği anlaşılan istiCasl, geçen Perşembe günü gerçekleşti. Sükan, istifa gerek· çesi olarak yaptıltı açıklamayla, bir yandan en gerici çevrele· rin hükümete karşı yöneltti!!! çıkışlan paylaşıyor, dilter yan· dan da hükümetin "zaaflanna "ndan kendisinl ustaca sıyırma· ya çalışıyordu. Fakat bununla da kalmadı. tstifasıyla Ecevit hükümetlne ve özellikle Ecevit'e önemli bir darbe indirirken, Lockheed yolsuzlultu üzerine aynı gün aptıltı bir açıklamayla Demirel ' e de sert bir vunış indirdi. Sükan'ın açıklaması, Demirerın dönemin Savunma Bakanı Ferit Melen, Genel Kunnay Baş· kanı Semih Sancar ve Genel Kunnay Askeri Savcısı ile birlik· te Lockheed yolsuzlultuyla ilgili gerçekleri bilerek gizledllti yönündeydi. Sükan Demirel 'in ve Melen'In Yüce DIvan'da he­ sap vermesinl Istiyor, Sancar ile askeri savcı hakkında da ilgili mercilere duyunıda bulunulmasını talep ediyordu. Kısacası Sükan, bir yandan 14 Ekim seçimlerinden sonra şimdiki hükümetin devrilmesinl saltlayacak bır ortama doltnı adım atılmasını saltlıyor, dilter yandan da yeni bır hükümetin Demirel dışında "geniş tabanlı" bir temele dayanması için kendine düşeni yapıyordu. Sükan'ın başlattıltı bu girişiminln arkasında hangi güçle­ rin bulundui!u konusuna, Koç'un yeni gazetesi Milliyet'In Cuma günkü başyazısı önemli bır ışık tuttu. Başyazıda şöyle denlliyord u : "Sükan'ın istlfaSl ve daha sonrasında, iç siyasal alandaki gelişmeler özellikle Ecevit'in alacaeı çizgiye büyük çapta baj!h olacaktır. Kuşkusuz bu aşama, aynı zamanda Tür· kiye'nln Içinde yer aldJRı dünyanın da yapabilece!!i çeşitli tercihler� derinden 'ba!!Iı 'bulunacaktır. "Belki de oyunun asıl belirleyici boyutlan zaten orada dü!!ümlenmektedir" ,

y

kndl.�

.. . bıe ıOadtrUerdı bt•.

tı.u.. 'dakI )'Vdnm.

� &-

-::mıa:: o:::n�� nı::� ::: Çlç.k çwyor, Uıun .1Irt MHP'

''"' -.• �-"'''....

nlo Eıwı ..

bô"es�dr..ı blrlncl wulı ç.h" tılı, bu uadl Anlııı. \� Saw, önemlı Pt,ıtr �tn· C!LRI btllrtl�n Ralf Çlçtk'!:ıFf' u,rln. htr ,,-"""nd.. muu.k. bır d[uydırld &6,...1151

y.'dt dı.

lular, can güvenlikleri olmadıeını ve bazı görevlilerce faşistlere dı·

ki_Ii.lluyor.

şarıdan silah temin edildielni be· gün boyunca açlık gre·

vi yapmışlar ve bu eylem sonun· da yapılan aramada

faşistlerin

Yürüyüş Elazığ cezaevindeki tertipleri açığa vurmuştu,

ca ve 68 adet mermi ele geçiril·

1965 sonrası Demirel hükümetlerinln, "komünistlerin ne· (esinl bile dinlemek"le karlyer yapan ünlü zehir hafiye�i, Ece· vit hükümeti içinde kendisine verilen misyonu tamamlaya· rak yeni misyonlara doj!ru bir yolculuğa başladı. &ikan'ın Ecevit hükümetinde Başbakan yardımcısı olarak lÖrev\endirilmesi, demokratik güçler tarafından daha ilk gün .

m�.

dUrdU.

Woc:l MC dlhıemlDd• .&Inkll UJJK!1&ı ba.ldt bulv.-.yaa fU, ii Ç�tk, MH7ı1 &altı, Babı:ıa' nın E_ıı', ,.ı.sıı aua. 1Iatuı' ın ,.,_I.,.bt.aııcta ob.!nalıııaU brUob rotliJü4j ... .rtı.t tın. b h••

IÇERDE DE

üzerinde 1. adet otomatik taban·

Ze hi r hafi ye , nerede n nereye

n•• nul"riıuMkI bu çn.tln, o.. lıcI)'. n.....ıu tualuuk" Mrırun ko"un Iınlltrwlı. ...dılı ""dık

RAİF çıçDC:

Daha çok kısa bir süre önce,

5

V...rtMf 'ıülıı,IıI �"1 s."ı.Ul.ıı F.ıUlıÇ'I 8 M.J1I''';' eı·

nı

YAŞtıMIN' ELEBAŞlSI

Ai!ustos ayı içinde ilerici tutuk·

!iterek

Bıı lIonu � bir çot Iın IwnIlOYWUI .. ....1111 . makamı.· )'I.MlUldıı NM hiç bır 100U(' alııwn.dı. Sonuç .ımu bir ya­

ı('ıkı.. .

cezaevindeki

son cinayetlerin

ortaya dökülmedikçe ve faşist MHP ile yan kuruluşlan ka· patılıp tüm soruml ular hakkında kesin takibata geçilmedik· çe, cinayetlerin durdurulacağı iddiası havada kalmaya mah· kumdur." gibi bir girişimde bulunulmadı.

faşistlerle açıkça işbirli!!!

MHP TERÖRÜ CEZAEVLERINDE DE KAN DÖKÜYOR

külmemiş çok önemli boyutları olduğunu ortaya koydu. "Birincisi, daha önceleri, {a­ lemler alınmadı. şistlerin silahlandınıdığı konu· sunda cezaevi yetkililerinin uya­ RAIF ÇtÇEK GENE rıldığı ve Ağustos'da 5 günlük SAHNEDE açlık greuiyle son kez dikkat çe· ki/diği halde Sıkıyön�tim ma· kamlarının hiçbir önlem alma­ dıklarının ortaya çıkışıdır. Iki 12 kişiyi yaralayan iki faşis· Un kimlikleri belirlenmiştir. . otomatik silahın cezaevine nasıl sokulup faşistlere uerildiği ue Bunlardan birincisi, 1978 yılı olayın sorumluları hakkında ta­ içinde Elazığ'da meydana gelen kibata geçild ğini i belirten bir 68 cinayet olayından 45 'Inin fai· açıklamanın dahi, aradan bu ka­ li olarak yargılanan MHP'nln dar .üre geçtiği halde, yapılma' Elazıe 'daki k.demli görevlilerin· mış olması ayrıca dÜfündüriicü­ den Raif Çiçek'tir. Di!!eri ise, dür. MHP'den aldı!!ı silahla cinayet "Olayın dahası da uardır. Ya· işledi!!!nl itiraf eden Lütru Çöre· ralılar, faşist/erin kontrolü alhn· da olduğu .öylenen Hcutane de li'dir Sayısız cinayetin Caili olan gerekli bakımı görmemiş,dahası bu iki faşistin hAla silahlı olarak tam ameliyat ıırcuında. MHP 'ni" cezaevinde dolaşmalarını engelle· elinde bulunan Belediye 'nin yemeyen sıkıyönetim yetkilileri· elektrikleri k.,tiği göriilmüşıÜr. ' nln son saldırıdan sonra ne gibi Sargın sözlerine şöyle devam önlemler alacakları da doj!rusu etti: merakla beklenecektir. "Olay her yanıyla dikkat çe/tici ve düşündürücüdür. Saldı­ Türkiye tşçl Partisi Genel rı ve cinayetleri önlemek üzere Sekreteri Nihat Sargın Elazıe ilan edilen Sıkıyönetim, dol/ru· cezaevindeki faşist saldırı ve bu dan kendi idaresindeki cezaevi­ saldınnın ardındaki bazı gerçek· ne bile hakim 'olamamakta ve leri aydınlatan bir açıklama yap· faşistler burada bi/e istedikleri tı. Sargın 19 Eylill tarihli açıkla· gibi silahlanıp menfur cinayetle· masında şu görüşlere yer verdi : rini rahatlıkla işleme olanal/ını 'Bir süre önce Elazığ S,kıyö­ bulabi/mektedirler. Sorumlular netim Cezaevi'nde 801 görüşlü tu­ hakkında ne yapılıp yapılmadıl/ı tuklular bahçedeyken kendileri· iıe tamamen meçhuldür. ne cezaeui binCJ&ından faşistlerin 'Dil/er yandan, kendisinin otomatik silahlarla yaylım ateşi kon trgerillaya mel18up oldul/u· açtıklan ve 5 '; alır olmak üzere nu söyleyen mükerrer katil fa· 1 2 kişiyi yaraladıkları küçük bir şist l.amando Cengiz Ayhan'ın haber olarak gazetelerde yer al· da Afersin'de bir Emniyet A miri ' m,şh. Partimizin llOnu üzerinde­ nin evinde gizlendilini açıklama­ ki incelemesi, okryın ortaya dö· BI bir o kadar daha düşündürücümişti.

Sıkıyönetim

Komutanlı·

j!ınca buna ra�men gerekli ön·

dür. Yurdun değişik yörelerinde cinayetlerin IlÜrgit devam e tm"i olgU$unu bu bilgilerin ışığında del/erlendirmek gerekir. '12 Mart 'tan beri .üriip gelen kon trgerilla örgülü ue ardındaki gizli ilişkiler ortaya dökülmedik· çe ue faşist MHP ile yan kuruluş· ları kapahlıp /Üm sorumlular hakkında k.,in takibeta geçi/me· dikçe, cinayetlerin durdurulaea1/1 iddia" hauada kalmaya mah· kumdur. Ve de, bülün bunlar ya· pılmadıkça, . hergün öncekilere yenileri eklenen saldın ve cina­ yetlerden, bunlan yapanlar ka· dar, en az onlar kadar, ,er�kli m· kibata girişmeyen hükümet .... re,mi mokamlar �da .orumlu ola­ caR/ır. "

TİP AOlN

İLÇE

YöNETlCILERt SERBEST BlRAIULDl

öte

yandan, bır

süre önce

Ttp Elazılt Aeın nçe binasının faşistler

taraCından

bombalan·

masının ardından saldırgan Ca· şisUer yerine TİP ilçe yönetici· lerinl gözaltına alan sıkıyöneti· min gayretkeşli!!! de boşa çıkar· tıldı. YasadIŞiiI bir uygulama so­ nucu gözaltına alınan

'I1P

Uçe

yöneticileri, TİP Merkez Yöne­ tim Kurulu üyesi Zeki Kılıç'm Aeın 'ı ziyareti ve Elazıe U yö· neticilerinln

girişimleri

sonucu

10 gün sonra serbest bırakıldı. Kaymakam, jandarma, alay ko­ mutanı ve savcı, uygulamanın ya. sadışılıltını kabul etmek zorunda kaldılar.

Bir faşist tezgah . daha

A dan a k a tliam z

...---.-._-,...

Adana Yapı Meslek Lisesi lojmanların � geçtiğimiz Salı akşamı düzenlenen silah H bir saldırı sonucunda 6 öğretmen hayatını yitirdi . Katliam, Adana'da planlı olarak tırmandırılan faşist terörtin yeni bir aşa· masını ortaya koydu. Öldürtilen öğretmenlerin dördünün ile· rici öğretmen ve teknik eleman kuruluş. larının üyesi, yandaşı oldukları, ikisinin ise MHP yanlısı Ülkü·Bir'in yöneticile arasında yeraldığı açıklandı. Ilerici öğretmen ve teknik eleman ör· gütleri, yaptıkları açıklamalarda, katlla· mın amacı ve biçimi bakımından düpedüz faşist bir tertup olduğunu vurguladılar ve olayın arkasındaki karanlık güçlerin açığa çıkarılmasını ıalep ettiler.

�

Adana katliamından Bonra

MHP kimden mı cüret alıyor

•••

Pehlivancılar

•

• •

MHP, Hitler'in mirasçısı Alman neofaşisı panisi Nnp ile yakın hir işbirliği içinde bulunuyor. . "CHP'den Haberler Dergisi" �tHP'nin f.şisı olduğunu açıklarken, CHP faşist paniyi kapatmak için neden hiçbir girişimde bulun· muyor?

MHP 'nin emperyalist eizU servislerle içli rlışltlıeı ve uluslararası faşist hare· ketin ülkemizdeki parçası oldutu öteden beri qilini· yor. Ve öteden beri ilerici· demokmtik güçler, (CHP ' nin istedie; kanıtlan da or· taya sererek!) MHP 'nin fa· ,ist, tek suçlu parti oldu· tunu söylüyor, "e bu ne· denle kapatılmasını istiyor· lar. Demokrasi güçlerinin bu ısrar\ıl�ı sonunda, bazı gerçekleri CHP 'de kabul etmek zorunda kaldı :"CHP den Haberler Dergisi "nde yayınlanan bir belgede, Al· man neoCqist partisi NDP bqkanı Adolf Von Thad· den'in 'I\irke,'e yazdıeı mektupta, iki partinin or· tak amaç birUj!i içinde ol· dutundan sözedilerek, bir· Ukte yapılacak çalışmalar açıklanıyor. Alman faşist Uderinin Başbuj!'a yazdıeı mektup aynen şöyle:

' Say ın Türke" M.ltlubunuz b.ni çok .vindirdi. Benim ve par­ tim hokkındaki övücü 'öz· ı.riniz için çok t'f.hkür .· derim. Partilerimiz arasın­ da amaç birligine i/jfkin anlayl,lnlZ b.ni öz.lUkı. çok Kvindirdi. 0.0 Partiltrimiz araıında 1,'m.1 orlah id.olojik ilk.· ı.r meucuttur. Bu do.tluk ili,kiı.rini g./j,tirme)!i ut güçlendirm.yi rizin d. ar·

zuladıbınıza eminim. Bıı nedenle, partilen'miz ara · .ındaki ilişkileri hapsemiı bir biçimde g.li,tirm.ye yönelik önerilerinizi mem­ karş,'ı;ı'orunı. n uııiyetle G.nçlik hollamıın gruplar halinde mübadelesin; oy­ birliJ1i il. habul ettik. o _ o Sizi kişisel misafirim okırak kabul etmeme izin verir misiniz ? Vlkelerimi­ zin politik sorunkırını ko­ nuşmak ve karşılıklı yar­ dım olonaklarını aramak benim için büyük bir zevk okıcaktır. .. Bu mektup ilericilerin, sosyaUsUerin bugüne dek ısrarla beUrttikleri gerçek· leri bir kez daha kanıtla· maktadıro Şimdi bu belge· yi bizzat açıklayan parti· nin bu gerçeklerin üzerine gitmesi ve !.IHP'nin kapa· tılması için girişimlerde bulunması gerekmektedir. Atılacak ilk adımlar arasın· da, CHP 'nin kendi açıkla· dıj!ı mektupta yeralan su ç · lann hesabının sorulması vardır. MHP ve onun Baş· buj!'u Alman neofa,ist partisi ni nasıl övmüş tür? MHP Alman faşistleriyle hangi amaç üzerinde anlaş· mı,tır ve aralanndaki or· tak ideolojik ilkeler neler· dir'? Fqist hareketin Baş· buj!'un NDP 'nin hangi ka· ranlık dostluk ııı,kileri bu· lu nmaktadır ve bu ilişkile· rin geUştirilmesi ve güçlen·

Ge n ç Önc ü Y ay ı nevi kapatı l d ı Sıkıyönetim uygulamalannın temel hak ve özgürlükleri hedef alışının yeni bir örne�i geçti· j!imlz günlerde Ankara'da yaşandı. 16·17 E yliil gece yansından sonra sıkıyönetim görevllleri ve 0Us Genç öncü Yayınevi 'nın bürosuna geldiler. çerde kimsenin olup olmadı�ına bakmadan ka· pıyı kırarak içeri girdiler. Faşist katillerin ve çe· telerin yakalanmasında göremedij!imiz bir görev qkıyla içerde bulunan tüm yayınlan ve - rşivi çu· valiara doldurdular, 17 Eylül sabahı Yayınevi'nin çevresindeki "geni, güvenllk önlemleri"ni gören· ler hayret etmekten kendilerini alanıadılar. Oysa olay yasal bir Yayınevi'nin basılıp içerde ne var ne yoksa kapıya yana,tırılan askeri kamyonlara doldurulmasıydı, Sonunda Yayınevi'nin kapısı mühürlenerek "operasyon" tamamlandı. Yasal bir yayınevinin , Anayasa glivencesi .1tındald bir ba.jtn kuruıu,unun gerekçe bile göste· rilmeksizin böylesine basılması, kapısının mühür· lenip kapatılması, demokratik hak ve özgiirliikle· rin ayaklar altına alınması sürecinin nerelere vnr· dırllabllecej!lnin yeni bır göstergesidir, Işe ilerici, sosyaUst yayınlan yasaklamakla başlayan Sıkıyö. netim bu tutumunu tiyatro gösterilerini yasakla· maya, derneklerin kapısını mühürlemeye , yayın· evlerini kapatmaya kadar vardırmıştır. Ilerici, sosyalist basın hasb al tı na alınıp sus· turulamaz.

f,

clirilmrs.i bugüne dek ne yönde olmı:�LUr'! �nlP'nin katil çeteleri bozkurtlarla N DP'nin i 1it lerri gençleri· nin gruplar hali nde müba· delesini önerme cüretini Daşbul! nerden almakta· d ır? Ve bugüne dek böylesi kaç milbadele yapılmış, bozkurtlar Hitler'cilerden neler öj!renmişlerdir'? Bu mektubun yazıldı�ı ı 970 yıl ınd an bu yana 'I\irkeş birçok kereler AI· manya 'ya kararılık ve gizli geziler yapmış NDP ile bu konulan gÖlÜŞmüştür. Şimdi bu gerçeklerin " e b u belgelerin MHP 'nin ve onun Ba,buj!'unun Hitler' ci olduj!unu kanıtladıj!ını kim, nasıl inkar edebiUr? Gelgelelim bu sorular yalnızca CHP 'ye de MSP de bir süre önce "MHP Dosyası" adıyla bir broşür yayıniad:. Broşürde MHP 'nin suçlan bir bir clö· külürken, Türkeş'in ırkçı· turancı Uderlerle iUşkileri· nin de belgeleri yeralıyor, Ne varki, MSP 'nin bu giri· şimi de aynen CHP'ninki gibi yalnızca seçim yatı· nmlan içinde oy hesabıyla yapılıyor, Du nedenle de sonuç alıcı olması olanak· Sız, CHP ı'e MSP 'nin bu belgeleri ortaya serdikten sonra yapacakları tek bir iş vardır: MHP 'nin hapatıl· masını istenıek lle bu istem har. ket. doJ1ru/tu.unda g.çm.k! M HP 'nin Raşbufunu cesaretlendiren, hatta ona "yavuz hırsız" misali CHP' yi tehdit etme cüretini ve· ren de CHP 'nin bu tutarsız ve kararsız tutumu dej!iI mi? Türke" CHP 'nin ken· dilerine faşist demesinden sonra yapması gereken tek işin partisini kapatması ol· duj!unu söylüyor . C I I P bu yola gitmem�kle �" HP'yi temize çıkarmış, meşrulaş· tırmış olmuyor mu? 'mr· keş gibilerine böylesi teh· dltlerde bulunma <ifretini verenin yalnızca eliP, M SP gibi partilerin iki yüz· lü poUtlkasl olduj!u artık apaçık deeıı mi'! 14 E kım seçimleri, ra· şist partinin lçyüzünlin açıklandı�ı bir kampanya olarak de�erlendiriııyor. Ama aynı zamanda C'HP a�ırlıklı hükümetin faydarı basiretsiz. Ikiyüzlü polili· kasının da teşhir edildi � i bir dönem oluyor. . . Hitler'd partiden hu he· saplan eninde sonunda ii.· rlci·c1emokrati k giiçler soracaklamır. Faşist parti· yi hugiine dek eiiret lencli· ren u lu s lAraras ı faşist ör· �ü t lt:' rde işte fo ZRMan artıl, �'ıını ()lam3�'a('o k ,

Şimdi o bina yıkıldı, tabela da yok. Verine yeni bina yapıldı am. o tabela bir daha görülmedi. 1 5 yıl kadar önce Ankara'da In-kil.p sokakta üç katlı es· ki bir binanın ona kat b.lkonundan sarkıtılan o tabelada şunu okurdunuz: " Şöhretli Pehlivanları Tanıtma Der· neği ' Bendeniz dahil, önünden gelip ge. çenler, tabelayı okurduk da, içeriğini diişiinmek pek almıza gelmezdi herhal· de. Bir giin b.ktım I..; , iş bir hayli cid· d i ! ." Öyle ya. Adam şöhretse tanıtmağa ne gerek v.rdı? Yok hiç tanınm.mışsa bu nasıl şöhretti? ' .. Şöhretli pehlivan . ların yaşam öykülerinin 'derinleme· sine" incelenmesi için bu dernek ileri· de ac.ha ensıitiiye mi dönüşecekti, di· ye sor.rsanız, doğrusu işin orasını pek iyi bilemiyorum ama benim yargım şuydu ' Kat.kulli!. .. "K.muy. yararlı dernekler" teni· binden ve fonund.n yıll.rca ve hala ne dümenler döndürüldüğünü bilenler, du· y.nlar için ıierhald< varılması, ulaşıi· ması zor bir yargı olmasa gerekıi . Ve bir yönüyle de bu işte pehlivan· I.rın hiç günahı yoktu, belki haberleri bile yokıu böyle bir derneğin varlığın· dan. Oysa pehlivancılar çoktan deme· ğin tüzüğünü vilayeıe onaylatıp, tabela· yı s.rkitmışlardı b.lkandan. Sıra, Ba· kanl.r Kurulu'nun bu derneğin 'ka· muy. y.rarlı" olup olmadığını on.yla· masın. ve tahsisaı çıkarmasına gelmişti belki de. Belki hiç de böyle değildi. Üç.beş kişi bir .raya gelerek, 'milli şuur"un etkisiyle düny.ca tescilli "Türk gibi kuvvetli" belgisini kurumsal bir merkeze k.vuşturmak istemişlerdi ! ' Izin verirseniz biraz safça olacak am. son bir olasılık d.ha olamaz mıy· dı? Belki de, üç·beş .şırı güreş mer.k· Iısı bu yolla "şöhretleri" biraz daha ka· muoyun. tanıtm. özverisini yüklemiş· lerdi belki de! . ..

ği ne y.ğ sürmek olacak galiba" diyen azılı CHP'lisi"e , şahsi gayretiyle adını hisse senedine çevirmeğe çalışanından, "bir platform çerçevesinde bağımsız, T Ip, TSıp ve CHP'li ilerici demokrat· lara oy verelim ' berr.klığında öneri getirenlere kadar bir bakın. Doğrusu bu ya, geriye, T uman feyzioğlu nun üç·dön ay önce meclis kulislerinde gazetecilere söyledikleri kalıyor. Ne demişti Kayseri milletve­ kili Feyzioğlu: ". Bizim Mehmeı Ali gibi olsal.r �yi..." Beri yanda .d.m gazetesinde almış oy .tac.ğı bağımsız adayın adını yaz· mış, allta yazıyor: ". Başlıkıakı adı iyi belleyin," Elli satırlık yazının yarısı: " . Önümüzdeki günlerde bu ad çok duyulacak... Iyi belleyin bu adı ... Bu ad pek f.zla duyul.cak .... . Başta söyledik ya , pehlivanların yok· tur bu işıe pek öyle günahı. Ama gelin görün ki, onl.rın bir demedikleri "bu markaya dikkat ' kalır". Öte yandan adam alır "siyaset"ini .çıklar '. Seçimleri boykot ediyoru�!.. ' Bu sirk.li "siyaset" bilin ki, ya gi­ dip CHP'ye atacaktır, ya d. sandığa giımeyecek MC'ye yem olacaktır. Siz hangi ilkelerden, hangi sorumlu­ luk ve ıutarlılıklardan söz ediyorsunuz, • • •

Pehlivancılık zor iş, ince hastalık. Bunl.ra sorulmayacak mıdır? - Siz 5 Haziran 1977'de ne halt ediyordunuz? Efendim, pehlivancıların topu 'bin aılı akınıarda çocuklar kadar şen ' san· dık başına koştular, sol adına, sosya­ listlik .dın. CHP'ye oy verdller. Şim· di k.lkıp, "gene deeksik olmasınıar, AP'ye de �1HP'ye de atabilirlerdi ' mi diyeceğiz?..

Şöyle ya da böyle, olgu, bir tabela yüzeyinde "güler misiniz, ağl.r mısı· nız?" sorul.rıyla karışık ıspanak y.p. r.ğı gibi sall.nıp duruyordu. Bir y.n· d. olaydan habersiz, suçsuz ama şöh· retli pehlivanlar, beri yanda pehlivan· dan pchliv.nCl, her biri birbirinden ma· rifcıli cazgırl.r ...

Bunlar iç inde UDC bezirganlığı ne demişti sonra biliyor musunuz: ". Seçimdeki t.ktiğimizin başarısı ortaya çıktı. MC partileri geriledi, DP ve CGP eridi!... ' Güler misiniz, ağlar mısınız? - Peki, y. AP ile MHP ne oldu? Ve o CHP ne oldu, ne yaptı?..

. . .

Sornı.zl.r mı .dama? H.ngi birine sor.caksınız.D.ha bir .y önce bir gaztte ankeıinde "sol bö· lünmüştiir" yargısını payl.ş.n üç "par· ıi" şimdi seçimlerde ... Bir zam.nl.r "sosyalisı büro" kuracaksınız, daha dün "solun böliinmüşliiğünde" birleşe· ccksiniz sonr. , soldan seçimlere gire· ceksiniz. Girin girmesine de h.ddinizi bilin. I liç değilse rahmetli Meşhur Pehli· vanları T.nırm. Derneği "k.muya ya· r,rl ı ' " olmaya çalışıyordu! '.l.alesef [;ı ri h bu gibi poliıika ve va� aları\ 'sermayeve ' rliyor ...

Şu günlerde tozu toprağı pakl.nıp, ampullerle aydını.ıılan b.zı Iilbelal.ra baktıkça I nkilap sokakıaki o eski tabe· I.nın oldukç. masum k.ldığını düşünü· yorum. Mezhepçilik gi�esinden hasıl.ı tut· turmaya çalı�.nından, varını yoğunu "TIP'in çıkmaZl"n. yatıranına, "Be· nim bildiği sosyalistler akıllıdır, acaba I"ın la r ı C I A [nı biiidii" diye hayıfla· nan ·.kıllı 'sındar., "CHP'ye verin oy· ları nemek içimek-n ..:e lm iyo r ama liol partilere O� ..ıt!1l� ı.. da fa şi ı i c�me-

mn

,

ferh a t Gün 1·('II I'I·C.';' · 2.J u'-ı ı'ı ' 4 i� -

MHP kimden mı cüret alıyor

•••

P ehlivancılar

•

• •

MHP, Hitler'in mirnçısı Alman n!'Ofaşist partisi Nrıp ile yakın hir işbirliki içinde bulunuyor. . "CHP'den Haberler Dergisi" �IHP'nin faşist olduğunu açıklar�en, CHP faşist partiyi kapatmak için neden hiçbir Mirişimde bulun· muyor?

MHP 'nin emperyalist gizli ..rvisı..-Ie içli d14lılıel ve uluslararası faşist hare· ketin ülkemizdeki parçası oldueu öteden beri l1i1ini· yor. Ve öteden beri ilerici­ demokratik güçler, (CHP ' nin istediei karutlan da or­ taya sererek!) MHP 'nin fa­ şist, tek suçlu parti oldu­ eunu söylüyor, "e bu ne­ denle kapatılmasını istiyor­ lar. Demokrasi güçlerinin bu ısrar\ıl�ı sonunda, bazı gerçekleri CHP 'de k abul etmek zorunda kaldl:"CHP den Haberler Dergisi "nde yayınlanan bir belgede, Al­ man n!'Ofaşist partisi NDP başkaru Adolf Von Thad­ den'in Thrkeş'e yazdıeı mektupta, iki partinin or­ tak amaç birliei içinde ol­ dueundan sözedilerek , bir­ likte yapılacak çalışmalar açıklanıyor. Alman faşist liderinin Ba,bue'a yazdıeı mektup aynen şöyle:

' Sayın Türk." M.klubunuz b.ni çok Mvindirdi. Benim Lle par­ tim hakkındaki övücü .öz­ �riniz için çok t.,.kkür e­ derim. Partilerimiz arGlın­ da amaç birUitiM ili,kin anlayı,ını.r beni özellik� çok ..vindirdi. 0 . 0 Partilerimiz oralında ı,'m el orlah id.olojik ilke­ �r mevcu /tur. Bu daılluk ili,kiı.rini g.li,tirm.yi ve ,iiçlendirm,y; Azin de ar-

zuladltınıza eminim . Bıı nedenle, partilerimiz ara­ "ndaki ilişkileri hapsantı, bir biçimde geUştirme)' ı! yönelik önerilerinizi mem­ karşılı:ı,'orunı. nuniyetle Gençlik ko/lamıın gruplar halinde mübadelesi"; oy· birliği ile kabul eıtik. ... Sizi kişisel misafirim olarak kabul etmeme izin ven"r misiniz ? (JIkelerimi· zin politik 6Ç>runlannı ko­ nuşmak ve karşılıklı yar· dım olanaklarını aramak benim içiıı büyük bir zevk Lo olacaktır. Bu mektup ilericilerin, sosyalistlerin bugüne dek ısrarla belirttikleri gerçek­ leri bir kez daha kanıtla­ maktadlI. Şimdi bu belge· >i bizzat açıklayan parti· nin bu gerçeklerin üzerine gitmesi ve MHP 'nin kapa· tılması için girişimlerde bulunması gerekmektedir. Atılacak ilk adımlar arasın­ da, CHP 'nin kendi açıkla­ dıeı mektupta yeralan suç­ lann hesabının sorulması vardlI. MHP ve onun Baş· bufu Alman neofaşist partisini nasıl övmüştür' MHP Alman faşistleriyle hangi amaç üzerinde anlaş­ mıştıı ve aralanndaki or­ tak ideolojik Ilkeler neler­ dit'? Faşist hareketin Baş­ bufun NDP'nin hangi ka­ ranlık dostluk ili�kileri bu1unmaktad r ve bu ilişkile­ rin geliştirilmesi ve güçlen-

Ge nç Önc ü Y ay ı nevi kapatı l d ı Sıkıyönetim uygulamalannın temel hak ve özgürlükleri hedef alışının yeni bir örneği geçti· eimiz günlerde Ankara'da yaşandı. 16-17 F.yliil gece yansından sonra sıkıyönetim görevlileri "e polis Genç öncü Yayınevi 'nin bürosuna geldiler. I çerde kimsenin olup olmadıltına bakmadan ka· pıyı klIarak içeri girdiler. Faşist katillerin ve çe­ telerin yakalanmasında göremedieimiz bir görev aşkıyla içerde bulunan tüm yayınlan "e -rşivi çu· valIara doldurdular. 17 Eylül sabahı Yayınev!'nin çevresindeki "geniş güvenlik önlemleri"ni gören­ ler hayret etmekten kendilerini alanıadılar. Oysa olay yasal bir Yayınevi'nin basılıp içerde ne var ne yoksa kapıya yanaştlIılan askeri kamyonlara doldurulmasıydı. Sonunda Yayınevi 'nin kapısı mühürlenerek "operasyon" tamamlandı. Yasal bır yayınevinin , Anayasa güvencesı al· tındaki bır başın kuruluşunun gerekçe bile göste­ rilmeksizin böylesine basılması, kapısının mühür· lenip kapatılması, demokratik hak ve öz gi irliikle · rin ayaklar altına alınması sürednin nerelere "ar· dırılablleceelnin yenı bır göstergesidir. Işe ııerici, sosyalist yayınlan yasaklamakla başlayan Sıkıyö­ netim bu tutumunu tiyatro gösterilerini yasak la· maya, derneklerin kapısını mühürlemeye, yayın· evlerini kapatmaya kadar vardırmıştır. Ilerici, sosyalist basın has�ı altına alın ıp sus· turulamaz.

clirilmrsi bugüne dek ne yönde olnıı:�tur'? �HIP'nin katil çeteleri bozkurtlarla N DP'nin ı ıitler'ci gençleri­ nin gru pla r halinde müba· delesini önerme cüretini Daşbue nerden almakta· dır? Ve b ugü ne dek böylesi kaç mubadele yapılmış, bozkurtlar Hitler'cilerden neler öğrenmişlerdit'? Bu mektubun yazıldığı 1970 yılından bu yana Thrkeş birçok kereler Al­ manya 'ya karanlık ve gizli geziler yapmış !'iDP ile bu konulan gö!tişmüştür. Şimdi bu gerçeklerin " e b u belgelerin �1HP 'nin ve onun Başbuğ'unun Hitler' ci oldueunu karutladığını kim, nasıl inkar edebilir? Gelgelelim bu sorular yalruzca CHP 'ye de �ISP de bir süre önce "MHP Dosyası" adıyla bir broşür yayınlad:. Broşürde MHP'nin suçlan bir bir <ıö· külürken, Türkeş'in lIk Çı­ turancı liderlerle ilişkileri­ nin de belgeleri yeralıyor. Ne varki, �ISP 'nin bu giri­ şimi de aynen C HP 'ninki gibi yalnızca seçim yatı· nmlan içinde oy hesabıyla yapılıyor. Du nedenle de sonuç alıcı olması olanak­ Sız. CHP "e MSP 'nin bu belgeleri ortaya serdikten sonra yapacakları tek bir iş vardır: MHP 'nin kapalıl­ masın, istemek ve bu i,tem dol!rultuBunda harekele geçmek! MHP'nin Raşbuj!'unu cesaretlendiren, hatta ona "yavuz hlIslZ" misali CHP' yi tehdit etme cüreUni ve­ ren de CHP 'nin bu tutarsız ve kararsız tutumu değil ml? Türk_ş, CHP 'nin ken· ılllerine faşist demesi nden sonra yapması gereken tek işin partisini kapatması ol· duğunu söylüyor. CIIP bu yola gitmem.kle �1HP'yi temize çıkarmış, meşrulaş·

tırmış olmuyor mu? 'nir­ keş gibilerine böylesi teh­ ditlerde bulunma eürelini verenin yalnızca CHP, MSP gibi partilerin Iki yüz· lü politikası oldueu artık apaçık deAII mi'! 14 Ekım se çim leri, fe· şist partinin ıçyüzüniin açıklandıeı bir kRmpanya olarak de�erlendiriliyor. Ama aynı zamanda C'ııp ağırl ı kl ı hlikümetln faydacı Iıasiretsiz. Ikiyüzlü politi· kasının da teşhir edildi�i bir d ön em ol uyor. . . Hlllerd partiden bu he· saplan eninde sonunda il.· rlci·d em okrat i k güçler soracaklardır. F a ş i st parti· yi hu giin e dek <tiretiendi· ren "Iusl.rarası raşlst ör· �ütı(>rrle işle ' o 7.A�'3n artılc \'.:ırc· olar.ı.:ıy r.rdl\ ,

Şimdi o bina yıkıldı, tabela da yok. Verine yeni bina yapıldı ama o tabela bir daha görtilmedi. 1 5 yıl kadar önce Ankara'da Inkilap sokakta üç katlı es­ ki bir b inanın orta kat balkonundan sarkıtılan o tabelada şunu okurdunuz: " Şöhretli Pehlivanları Tanıtma Der­ neği ' Bendeniz dahil, önünden gelip ge­ çenler, tabelayı okurduk da, içeriğini diişiinmek pek almıza gelmezdi herhal­ de. Bir ılün baktım ki, iş bir hayli cid­ di!. .. Öyle ya. Adam şöhretse tanıtmağa ne gerek vardı? Yok hiç tanınmamışsa bu nasıl şöhretti? ... Şöhretli pehlivan­ ların yaşam öykülerinin 'derinleme­ sine" incelenmesi için bu dernek ileri· de acaha enstitüye mi dönüşecekti, di­ ye sorarsanız, doğrusu işin orasını pek iyi bilemiyorum ama benim yargım şuydu ' Katakulli!. .. "Kamuya yararlı dern.kler" terti­ binden ve fonundan yıllarca ve hala ne dümenler döndürtildüğünü bilenler, du· yanlar için herhald< varılması, ulaşıl­ ması zor bir yargı olmasa gerekti. Ve bir yönüyle de bu işte pehlivan­ ların hiç günahı yoktu, belki haberleri bile yoktu böyle bir derneğin varlığın­ dan. Oysa pehlivanCllar çoktan derne­ ğin tüzüğlinü vilayete onaylatıp, tabela· yı sarkitmışlardı balkandan. Sıra, Ba­ kanlar Kurulu'nun bu dern.ğin 'ka­ muya yararlı" olup olmadığını onayla­ masına ve tahsisat çıkarmasına gelmişti belki de. Belki hiç de böyle değildi. Üç-beş kişi bir araya gelerek, 'milli şuur"un etkisiyle dünyaca tescilli "Türk gibi kuvvetli" belgisini kurumsal bir merkeze kavuşturmak istemişlerdi ! ' I z i n verirseniz biraz safça olacak ama son bir olasılık daha olamaz mıy­ dı? Belki d., üç-beş aşırı güreş merak­ lısı bu yolla "şöhretleri" biraz daha ka­ muoyuna tanıtma özverisini yüklemiş­ lerdi belki de! . ..

ği ne yağ sürmek olacak galiba" diyen aZlIı CHP'lisine, şahsi gayretiyle adını hisse senedine çevirmeğe çalışanından, "bir platform ç.rçevesinde bağımsız, TIp, TSıp ve CHP'li ilerici demokrat­ lara oy ver.lim ' berraklığında öneri getirenlere kadar bir bakın. Doğrusu bu ya, geriye, T urtlan Feyzioğlu nun üç-dört ay önce meclis kulislerinde gazetecilere söyledikleri kalıyor. Nt demişti Kayseri milletve­ kili Feyzioğlu: "- Bizim Mehmet Ali gibi olsalar �yi..." Beri yanda adam gazetesinde almış ay atacağı bağımsız adayın adını yaz­ mış, altta yazıyor: "- Başlıktakı adı iyi belleyin." Elli .. tırlık yazının yarısı : "- Önümüzdeki günlerde bu ad çok duyulacak ... iyi belleyin bu adı ... Bu ad pek fazla duyulacak ..... Başta söyledik ya , pehlivanların yok­ tur bu işte pek öyle günahı. A.ma gelin görün ki, onların bir demedikleri " bu markaya dikkat ' kalır ... Öte yandan adam alır " siyaset"ini açıklar '- Seçimleri boykot ediyoru�!.. ' Bu sirk.li "siyaset" bilin ki, ya gi­ dip CHP've atacaktır, ya da sandığa gitmeyec.k MC'ye yem olacaktır. Siz hangi ilkelerden, hangi sorumlu­ luk ve tutarlılıklarrlan söz ediyorsunuz. • • •

Pehlivaneıiık zor iş, ince hastalık. Bunlara sorulmayacak mıdır? - Siz 5 Haziran 1 977'de ne halı ediyordunuz? Efendim, pehlivancıların topu 'bin atlı akınıarda çocuklar kadar şen ' san­ dık başına koştular, sol adına, sosya­ listlik adına CHP'ye oy verdiler. Şim­ di kalkıp, "gene deeksik olmasınıar, N" ye d. �lHP'ye de atabilirlerdi ' mi diyeceğiz? . .

Şöyle ya da böyle, olgu, bir tabela yüzeyinde "güler misiniz, ağlar mısı­ nız?" sorularıyla karışık ıspanak yap­ rağı gibi .. Ilan ıp duruyordu. Bir yan­ da olaydan habersiz, suçsuz ama şöh­ retli pehlivanlar, b.ri yanda pehlivan­ dan pehlivancı, her biri birbirinden ma­ rifeıli cazgırlar

Bunlar iç inde UDC bezirganlığı ne demişti sonra biliyor musunuz: "- S.çimdeki taktiğimizin başarısı ortaya çıktı. MC partileri geriledi, DP ve CGP .ridi! ... ' Güler misiniz, ağlar mısınız? - Peki, ya AP ile MHP ne oldu? Ve o CHP ne oldu, ne yaptı? ...

...

Sornıazlar mı adama? Hangi birine soracaksınlZ.Daha bir ay önce bir gazete anketinde "sol bö· lünmiJşt!ir" yargısını paylaşan üç "par­ ti" şimdi seçimlerd•... Bir zamanlar "sosyalisı büro" kuracaksınız, daha dlin "solun böliinmüşliiğünde" birleşe­ ceksiniz sonra , soldan seçimlere gire­ ceksiniz. Girin girmesint de haddinizi bilin. I liç değilse rahmetli Meşhur Pehli­ v�nları Ta,,"ma Derneği "kamuya ya­ r.ı rl ı ! " ulnıaya çalışıyordu! 1.I'Jlesef ""ih bu gibi politika .. ' ' vit� aları\ sermay ev e diyor. . .

Şu günlerde tozu toprağı paklanıp, ampullerle aydınlatılan bazı "'belalara baktıkça Inkilap sokaktaki o eski tabe­ lanın oldukça masunı kaldığını düşünü­ yorum. Mezhepçilik gi�esinuen hasılaı tut· !Urmaya çalı�anınclan, varını yoğunu "TIP'in çıkmaZl"na yatıranın., "Be· nim bildiği sosyalistl.r akıllıCıır, acaba hunları CIA illi b iiid ii" diye h"yıf/a­ nan 'akıllı '"ndan. "CHP'ye verin oy­ ları nemek i ç imdıın �elmiyor ama liol partilere O� .ıtııı:\h da faşiııııin e�me-

,

Ferhat Gün

Sol serüve nciliie kar MEHMET KöK Lenin'in Ağustos·Eylül 1 91 7'de yer· altı çalışması sırasında yazdığı ve Mark· sist "devlet" kuramını ' ele aldığı Devlet ve Devrim kitapçığının 2. bölümünde, "Marx 1 852'de Sorunu Nasıl Koyuyor. du?" başl ıklı bölüm 1 9 1 9 yılında Lenin tarafından eklenmiştL Lenin bu bölüm· de Mehring'in 1907'de, Neue Zeit'te, Marx'ın Weydemeyer'e yazdığı 5 Mart 1 852 tarihli bir mektuptan parçalar ya· y ınladığına dikkati çekerek şu alıntı· ları yapm IŞtı: "Kendimle ilgili olarak şunu söyleye· bilirim ki, modern toplumdaki sınıfların varlığını olsun, aralarındaki savaşımı ol· sun keşfetmiş olma şerefı benim değil· dir. Benden çok önce bazı burjuva tarih· çiler, bu sınıflar savaşımının tarihsel ge· lişimini anlatmışlar, bazı burjuva iktisat· çılar da bunun ekonomik yapısını dile getirmişlerdL Benim yeni olarak yaptı· ğım şu ndan ibaretti : 1 )Sınıf/arın uar/ığı' nın, yalnızca üretimin belirli tarihsel ge· /işim eure/erine bağlı olduğunu; 2) Sı· nıflar savaşımının zorunlu olarak prole· tarya diktatorya8lna götüreceğini; 3) Bizzat bu diktatoryanın bütün sınıflann ortadan kalkmasına ve sınıfsız bir toplu· mun kurulmasına geçişten ibaret oldu· ğunu göstermek.. " (Lenin, Toplu Eser· ler, c. 25, s. 416) . Bilimsel sosyalist hareketin önderleri sapmalara karşı mücadelenin yolunu aydınlatıyor.

Marx üç temel buluşunu kendisi böy' lece özetliyordu . Sınıflar her zaman var· olmamışlardır, üretim ilişkilerinin belir· ii aşamalarında ortaya çıkmışlardır. Sı· nıf mücadelesi zorunlu olarak proletarya di�tatörlüğüyle sonuçlanır. Proletarya diktatörlüğü ise Sınıfları ortadan kaldırır ve sınıfsız toplumu kurar. Daha da kısal· tarak şöyle anlatabiliriz: Sınıflı toplum geçicidir. Proletarya, di ktatörlüğünü ve arkasından sınıfsız toplumu kurar. Günümüzde bilimsel sosyalizmin bu üç temel ilkesi saptırılmaktadır. Sınıflı toplum kaçınılmaz gösterilmektedir. Proletarya diktatörlüğünün zamanı geç· miş olduğu yalanı işlenmektedir. Ve sı· n ıfsız, sömürüsüz toplumun hayal oldu· ğ u kafalara sokulmaktadır. çağımız kapitalizmden sosyalizme geçiş çağıdır. Ve dünyamızın üçte biri şimdiden bu geçişi başarmış ve sınıfsız topluma doğru yol almaktadır. DEVRIM-PROLETARYA I L i ş KISI

tek sınıftır." (a.g.e, s. 408-9). Bu satırlardan biraz aşağıda ise Leni n proletaryanın politik egemenliğini, yani diktatörlüğünü, Marx'ın proletaryanın kimseyle paylaşmadığı, bölünemez ve doğrudan yığınların silahlı gücüne daya­ nan bir iktidar olarak tanımladığını be­ lirtir. (a.g.e., s. 409)

mekle yetinmemek zorunda olduğu yo­ lundadır, der (a.g.e., s. 419). 1 871 Ko­ mün deneyi bunu kanıtlamıştır. 20. yüz­ yılda ise diğer sosyalist devrimler Marx' ın ve Lenin'in görüşlerini pekiştirmiştir.

Lenin, sınıflar savaşımının kabulünü, kabulüne dek genişleten kişinin bir marksist 'olabilece­ ğini yazar. (a.g.e., s. 4 1 7) Marksisti alel­ ade küçük (ve büyük) burjuvadan temel­ den ayırdeden şeyin bu olduğunu anla­ tır. Marksizmin gerçekten anlaşılıp ka­ bul edildiğini bu denektaşıyla ölçmek gerektiğini söyler. (a.g.e., s. 4 1 7). Prole­ tarya diktatörlüğünü, demokratik dikta­ törlük olarak açıklayan, Lenin, sosyalist devleti tanımlarken, " ..bu dönemin dev­ leti zorunlu olarak, yeni bir biçimde de­ mokratik (genel olarak proleterler ve mülksüzlerden yana) ve yeni bir biçimde diktatoryal (burjuvaziye karşı) olmak zorundadır." der (a.g.e., s. 4 1 7 )

Aynı kitapçığın Parlamentarizmin Ortadan Kaldırılması başlıklı bölümünde Lenin, "Marx, özellikle, koşulların dev· rim için uygun olmadığı durumlarda, burjuva parlamentarizmi "ahır"ından yararlanmaktaki yetersizliği yüzünden, anarşizmle arayı iyice açmış; ama aynı zamanda parlamentarizmin gerçekten proleter ve devrimci bir eleştirisini yap­ mayı da bilmişti." diyor (a.g.e., s. 427). ayrıca parlamentolarda, yalnızca "�de vatandaşlar"ı aldatmak ereğiyle geveze­ likten başka bir şey yapılmadığını da belirtiyordu (a.g.e., s. 428). Marx'ın "e­ zilenlere, dönem dönem, ezenler sınıfı­ nın temsilcileri arasından, birkaç yıl için parlamentoda kendilerini kimin temsil edeceğini ve ayaklar altına alacağını ka­ rarlaştırma izni verilir" şeklindeki sözle. rioe de aynı eserde yer verilmiştir. (a.g. e., s. 466)

proletarya diktatorya8lnın

"PA RLAMENTARlzM" ÜZERINE

Lenin Marksist kurama dayanarak ay· nı kitapçıkta, "Zora dayanan devrim ol· Lenin, burju�a devlet biçimlerinin maksızın, burjuva devlet yerine proleter son derece çeşitli, ama özlerinin hep devleti geçirmek 6fanaksızdır."(<I.g.e., s. ayn ' ve bütün bu devletlerin son çözüm­ 405) demiştir. Lenin'e göre, "Burjuva lemede, şu ya da bu biçimde, zorunlu egemenliği ancak proletarya tarafından olarak bir burjuua diktatör/üğü olduğu­ Leni n aynı eserde Mark,istleri anarş­ alaşağı edilebilir; proletarya, ekonomik nu yazar, kapitalizmden komünizme ge­ şistlerden ayırdeden üç özelliği belirtir. varlık koşulları bu alaşağı etme göreuini çişin siyasal biçimler bakımından büyük (a.g.e., s.489) Bu üç özellikten üçüncüsü hazırlayan ve ona bu göreui başarma ola· bir bolluk ve geniş bir çeşitlilik göstere· bugün Türkiye ıçin de söz konusudur: nak ve gücünü veren biricik sınıftır." (a. ceğini ama hepsi nin özünün zorunlu ola· g.e., s. 408) "Büyük üretimde oynadığı rak aynı kalacağ ını belirtir. Bu öz prole' "-Marksistler, çağcıl devletten yarar. ekonomik rol nedeniyle, proletarya, tarya diktatoryasıdır. (a.g.e., s. 418). lanarak, proletaryanın devrime eğiti/me' burjuvazinin çoğunlukla proleterlerden sini isterler; anarşistlerse böyle bir dav· daha çok sömürüp ezdiği ve kurtuluşları Lenin, Marx'ın değiştirilmesi çabalaranışa karşıdırlar." için bağım... bir savaşıma yeteneksiz rına karşı, Marx'ın düşüncesi, işçi sınıfı . bulunan bütün çalışan ve sömürülen yı· nın "hazır devlet makinesini" kırmak, Lenin anarşistin ı gözBpek, sert, ama ğınların yol göstericisi olmaya yetenekli parçalamak ve yalnızca onu ele geçiraynı zamanda yığın hareketi nin pratik -------

koşullarını da hesaba katan somut bır devrimci eylemi değil, umut.uzluk takti­ ğini benimsediğini vurgular. (a,g.e., s. 493) . Lenin1n Devlet ve Devrim'de, devri­ min arifesinde yazdığı bu ünlü yapıtında devlet, devrim, proletarya diktatoryası ve pa(lamento üzerine yazdıklarını anım· sattıktan sonra hemen Lenin 1 n bir baş­ ka ünlü yapıtını da ele almak gerekiyor, Bugün Türkiye'de goşistler nedense Dev­ let ve Devrim'i başucu kitabı yapmaIarı­ na rağmen -ki bunda haklılar- bir türlü "Sol" Komünizm Bir Çocukluk Hastalı­ ğı adlı yapıtını hazmedemiyorlar. -Ki bunda çok haksızlar"Sol" Komünizm,lIir Çocukluk Has­ talığı , Üçüncü Enternasyonalin ilk kong­ resine hazırlık döneminde, bazı ülkelerin komünist partilerinde görülen ve ikinci enternasyonalin sağ oportünizmlne karşı tepki niteliği taşıyan "sol" komünist e­ ğilimleri etkisiz hale getirmek ve üçüncü Enternasyonalin çatısı altında toplana­ cak olan partilerin, marksist-leninist çiz­ gide birleşmelerini sağlamak için yazıl­ mıştır. I lkönce 1 920 yılında Sovyet Rusya'da basılmıştır. Kitaptan yapacağ ımız alıntılar her tiirlü goşizan eğilime bugünkü Türkıye koşulları içinde d. kesin yanıt niteliğin­ dedir. Dikkatle okunması, üzerinde dü­ şünülmesi gerekir. "Parlamentarizm 'tarihsel olarak za­ manını doldurmuş '. Propoganda anla­ mında bu doğrudur. Ama herkes bilir kı, prntiht. altedilmekten hala çok uzaktır. Onlarca yıldan beri, kapitalizmin ' ıarlıı.

i SDS alizmin alfabesi sel olarak zamanını doldurduğu' haklı olarak söylenebilir; ama bu , bizim kapi­ talizm olanında uzun süren ve inatçı bir mücadeleyi sürdürmemizi gereksiz hale getirmez kL" "Sol" komünizm, Bir Ço­ " CUKluk Hastalığı, Sol Y_, s_ 56) "Eğer 'milyonlarca' proleter, sadece genel olarak parlamentarilmden yana olmakla kalmayıp, aynı zamanda, açık­ ça Itkafşı-devrimci" iseler, "parlamenta­ rizmin siyasal olarak zamanını doldur­ muş olduğunu" nasıl söyleyebi!:.-iz?" (a_g_e_, s_ 58)_ "Gerici parlamentolardan devrimci amaçlarla yararlanılması gibi çetin bir sorunun üstünden 'atlayarak' bu zor­ luktan 'kaçınmayı' denemek tam bir çocukluktur_ Hem yeni bir toplum ya­ ratmitk istiyorsunuz, hem de gerici bir parlamentoda inanmış, fedakiir, yiğit komünistlerden kurulu bir parlamento grubu yaratmanın güçlükleri karşısında geriliyorsunuz! Bu çocukluk değil mi­ dir?" (a_g.e_, s_66)_ "Deneyimsiz devrimcil. -, çok kez, le­ gal mücadele araçlarının oportünizm le­ kesini taşıdıklarını sanırlar, çünkü bu a­ landa, burjuvazi çok kez, (özellikle barış zamanlarında devrim zamanlarında de­ �ıı) işçileri aldatmış, işçilerin güveniyle oynayabiimiştir, ve bu devrimciler ille­ sal mücadele araçlarının en Oevrimci a­ raçlu oldu�unu sanırlar. Bu, yanlıştır_" (a_g.e_, s_ 1 10)_ "DEVRIM SIMYACI LAR I " Marks v e Engels, öte yandan, devrim­ de maceracı tutumlara ve suni olarak bir devrime gebe bunalım yaratmak üzere başvurulan aceleci girişimlere de karşı çıktılar_ Marks ve E ngels, böyle tehlikeli bir tutum içine girenlere "devrim alşi­ mistleri (simyacıları)" adını takmışlar ve "devrimci gelişim süreci nin önünde ko­ şan, suni bir bunalım yaratıp gerekli ko­ şullar oluşmadan expromptu (emrivaki) olarak devrim yapmak i steyen" herhan­ Ji bir girişimi, sosyalizm davası için son :lerece tehlikeli kabul etmişlerdir _ (Le­ ıinciliğin Sosyalist Devrim Teorisi, P_N_ =edoseyev, konuk y_) Lenin, "örgijt olmazsa, kitleler irade ,irli�ini gerçekleştiremezler." der_ Ve 'u örgüt işçi sınıfının partisinden başka ,irşey değildir_ Tarih devrimi başlatma nını (momentini) kaçıranlar kadar çok abırsız davranan partileri de affetmez_ Bugün birçok ülkenin komünist parti­ ıri, sosyalist devrim için laha geniş bir it le tabanı gözeterek sadece emekçile­ n çoğunluğunu değil, nüfusun da ço­ unluğunu kazanmayı savunmaktadır­ ır_ (a_g_e_, s_ 63)_ Sosyalizme geçişin farklı biç imleri onusundaki görüş, aynı zamanda ba­ ıŞÇı ve barışçı olmayan geçişlere de ygulanabilir, işçi sınıfının iktidarı, bu içimierden biri ya da her ikisinin bile­ imi kullanılarak elde edilebilir_ Kapita­ zmden sosyalizme geçiş biçimi nasıl lursa olsun, sosyalist devrim ve prole-

----____

Sol serüue ncilik, kitlelerin örgütlü ue birleşik mücadelesine irıançsızlıkfan kaynaklanıyor.

tarya diktatörlüğünün kuruluşunun özü aynı kalır_ (a_g.e_, s_ 65)_ DEVR i MIN OBJ E KTIF VE SÜBJEKTIF KO ŞULLARI Devrimin obiektif ve sübiektif koşul­ larının oluşması tartışmaları da Türkiye' de çok ciddiyetten uzak yürütül mekte­ dir_ Bugün devrimci saflarda "kendiliğin­ denci" görüş sadece sağ kanat oportü­ nizmi biçiminde değil, aynı zamaMa "sol" kanat oportünizmi biçiminde de ortaya ç ıkmaktadır_ Kimse devrim "ken­ diliğinden" olacak dememekte fakat bir­ çok solcu aslında "örgütsüz", "hetero­ ien", "amorf (şekilsiz} " ' gelişmelere ve "kendiliğinden" girişimlere bel bağlama konumuna düşmektedirler. "Sol" gözük­ melerine rağmen umutsuzluk ve yılgın­ lık içine girmişlerdir. Bu durum macera­ cılığa yol açmakta, maceracılık ise "ken­ diliğindencilik"ten başka birşey ola ma­ maktadır. Sübiektivizm, tarihteki objektif ko­ şulları dikkate almadan, sübjektif faktö­ re, özellikle devrimci iradeye ve devrim­ ci şiddete önem verir. Böyle bir tutum, anarşistler, Blankistler, Bakuninciler ve komünist hareketteki aşırı-sol unsurlar gibi, küçük burjuva devrimcileri tarafın­ dan benimsenir. Bunlaruan bazıları, e­ mekçilerin doğal isyancılar olduğunu ve ayaklanıp en cesur değişiklikleri gerçek­ leştirmekle yükümlü bulunduğunu öne sürerek halkı kalkışmaya teşvik ederler. Bu tuwm, pratikte maceracılığa, politi-' kada ise devrimci durumun varolup ol­ madığını hiç düşünmeksizin yığınları a­ yaklandırmaya yol açar ve dolayısıyla daha başlangıçtan itibaren yenil meye mahkum olur. "Sol" -kanat oportünizmi, bir partiyi sektarizme sürüklemek, onu halktan kopararak kitlelerin eylemleri yerine bir komplocular grubunun eylem­ · lerini geçirmek e�ilimlni taş ır. Bu dev-

rim anlayışı, tümüyle yanlış ve baştan­ başa idealizmle doludur. Toplumların tarihi, herhangi bir deği şikliğin, herhan­ gibir özel zamanda gerçekleşmesine ce­ vaz vermez; bir değişiklik, ancak daha önceki gelişimler doğal bir şekilde oluş­ muşsa ve gerekli objektif önkoşullar bu­ lunuyorsa meydana gelir. (a.g.e_, s. 74) Ancak subjektivist girişimlerin eleşti­ risi bile işçi sınıfı partileri için söz ko­ nusudur. Türkiye'de ise maceracılık gi­ ri şimleri ve subiektivizm, partilerinden bile yoksundur ve bu bakımdan ayrı bir özellik göstermektedir_ Bu yüzden Türkiye'de subjektivizm, maceracılık gi­ rişimleri öğrenci gençliğe dayalı küçü� burjuva görünümünden ötürü tarihsel anlamda 'sol' kanat oportünizmi olarak bi le yeri ne oturmuyor. Bu görüşümüzü biraz daha açmak için subjektif koşullardan ne anlaşıldı­ ğ ını belirtmek gerekir. Subjektif koşullar, özetle şöyle sıra­ lanabi lir: 1} Emekçiıerin, devrimci bir bilinç ve mücadeleyi sonuna kadar götürme azmi içinde bulunmaları; 2) Emekçilerin, yüksek bir örgütlenme düzeyine ve devri­ mi başarı ya götürecek olan tüm güçleri birleştirip onları uyum içinde yönlendir­ me durumuna ulaşmış olmaları, 3} Ye­ terince deneyimden geçmiş, mücadele içinde yoğrulmuş ve mücadelenin strate­ jisini ve taktiklerini doğru saptayıp onla­ rı uygulamaya koyabilecek bir partinin öncülüğü.(a.g.e., s. 1 1 4-5\. Işte bu üç koşul gözönüne alındığın­ da Türkiye'deki 'devrimci durum' tartış­ maları ve birçok sol grubun 'eylem' an­ layışının bozukluğu ve ciddiyetsizliği hemen ortaya çıkar. Türkiye 'de subjek­ tif koşulları olmayan subjektivizm, ya­ ni bir nevi grupçuluk anarşizmi, kliçUk burjuva bireyciliği almış başını gitmekte ve bu türlü sapmalara savrulanlar da bir türlü bilimsel sosyalizmi öğrenmeye ya-

naşmamaktadırlar . Devlet, Proletarya DiktatoryilSl, Pu­ lamenter Çalışma, Devrimin Koşulları gibi bilimsel sosyalist literatürün kavram­ ları üzerine bu yazdıkluımızdan sonra yazımıu Engels'in, Karl Marx'ın Fransa' da Sınıf Savaşımları yazısına yazdıAı girişinden aldıAımız şu kısım� son verir­ sek herhalde 'devrimci'ler Engels1 parla­ mentarizmle suçlayamayıcaklardır: "Eğer genel oy sistemi, bize, her üç yılda bir kendi kendimizi sayma olana­ ğından, oy sayısının, d!iZenli bir şekil­ de denetlenen ve son derece hızlı a"ışı ile, işçilerde zafere olan güveni, düşman­ larda ise aynı ölçüde korkuyu artırmak­ tan ve böylece bizim en iyi propaganda aracımız olmaktan; bize kendi kuvveti­ miz hakkında ve aynı şekilde bütün kar­ Şı partilerin kuvvetleri hakkında tam ve doğru bilgiyi vermekten ve böylelikle de bize kendi eylemimizi gücümüzle orantılı tutmak için bütün ötekilerden üstün bir ölçüt vermekten ve bu şekilde bizi yer­ siz bir korka klık ve çekingenli kten oldu­ ğu kadar, yersiz delice atılsanlıktan da korumaktan başka bir yarar sağlamasay­ dı da - evet, hizim genel oydan elde etti­ �imiz tek �azanç bu olsaydı, gene yeter de artardı. Ama genel oy, daha fazlasını da yapmıştır. Seçim ajitasyonu ile, biz­ den henüz uzak bulundukları yerlerde halk yığ ınları ile ıemasa geçmek konu­ sunda, bütün parıileri, tüm halkın gözü önünde, bizim saldırımıza karşı kendi görüşlerini ve eylemlerini savunmak zo­ runda bırakmak konusunda bize öyle bir araç vermişıir ki, bir benzeri daha yok­ tur; ve aynca, bizim temsilcilerimize, Reichıag'da bir kürsü sunmuştur ve bizim temsilcilerimiz bu kürsünün tepe­ sinden parlamenıodaki hasımlarına karşı olduğu kadar, d ışarıdaki yığınlara da, basında ve toplantılarda olduğundan bambaşka bir yetki ile ve bambaşka bir özgürlükle konuşabilmişlerdir.

.... .. .... .., .. .., .. __, .. a.c .. __ I�m.��I .. .. I .. __ ...... j .. .. .... ......

.. ._.. ._ .. .. .. .. .. .. .. ..

n

1 9 Ey lül dire nişi ve

ff ü ç T � al ı şan lara pol iti k ff özgürl ü k

Yin kitle eylemi uzerine

Thrkiye Işçi Partisi Basın Bürosu Sekreteri

işçi·memur ayrımıyla birçok haktan yoksun

talep etmektedir.

özgürlüklerinin

mücadele dışında tutmak için oynanan oyunlar

belirtti.

tanınması gerekti�ini

Mutluay, açıklamasında şu görüşlere yer verdi : "Devlet daire re kurumlarında çalışan yüz·

binleıce insan memur adı altında sendikal ve po·

Iitik haklardan yoksun bırakılmışlordır. Yaratı·

lan lşçi·memur ayrımının hiçbir ciddi dayana·

�I yoktur.

"Sendikal haklardan yo .;sun bırakılan me·

murlar, ö�retmenler, teknik elemanlann iicret·

işçi ve emekçi kitıelerin politik, ekonomik ve sosyal yaşamında ken· dini göstermektedir. Koç'lann, S abıancı'ı arı n , ::. r Janna kar katabilmesi için tüm

toplu sözleşme ve grev haklannın tanınmasını ' 1şçileri,

köylüleri, emekçi haikı poUtik

ve baskılar memurlar için kesin bir yasak olarak ortayı çıkmaktadır.

"Thrkiye Işçi Partisi memurlann politik öz·

gürlükleri, siyasi partilere üye olabilme haklan için mücadele ediyor.

"Memur adı altında sendikal ve politik özgür·

lükleri ,ISbedilmiş tüm çalışanlan,. bu uRurdl

yürütülen mücadeleyi güçlendirmeye çaRınyo·

leri tek taraflı olarak işvereıı- taraCından tesbit e·

ruz.

�ında alaca�ı ücret üzerinde söz hakkının olma·

baklarimlZl ,ubeden AP'den, MHP ve M SP'den

dilmektedir. Çalışan insanın em�inin karşılı·

Kapitalizmin çıkmazı en açık belirtileri ve en alıır sonuçları ile

buglinkli yapay işçi·memur aynmına son veril· mesini; tüm çalışenlarla birlikte sendikaiaşma,

edildi�ini ve tüm çalışanların sendikal "e politik

19 Eylül günü bütün Türkiye'de mimar ve mühendisler ekonomik

send i ka l

Gündüz ',futluay bir açıklama yaparak devlet

kuruluşlannda çalışan yüzbinlerce emekçinin

haklarını elde etme yolunda bir gün direniş yaptılar, iş bıraktılar.

ve

"Memurlar, ö�retmenler, teknık elemanlar;

ması demokrasiyle b�daşmaz.

hesap ıoraiım.

tim ve denetim işlerini görenler dışında k�anla·

dlkai haklannı tanıyacaRını vadeden CHP ve

" Türkiye Işçi Partisi; devlet işlerinin yöne­

nn memur tanımı "e kapsamından çıkanlarak

"1977 seçimlerinde bütün çai14anlara sen·

Ecevit 'den hesap soralım."

ş� n�n�k�·iu' �.:���: �E�c:za�� cl�b:a� '·Ia!!:! �Ia�._�=====================================

çaiışanlar yoksulJulıa, açlılıa ve

Devlet Demi ryollan 'nda baskılar yoğunlaş ıyor

ölçülerde

işsizli�e daha büyük

::.

itilmekledir. Tekelci büyük ser·

.nayenin sömürü çarklarını iste·

dir. Burjuva iktidarlarının süre·

Faşistlerin saldırı Üssii olarak � u ııan· şist·polis işbirliğiyle gerçekıeştirilen ope· dıkları TCDDY Ankara Yiikse� Öğ r en ci tasyon sonucunda işyerinde büyük ted irgin· Vurdu demiryolu emekç iler i n in yoğun mii· li k yarat ıl d ı , odalara girilerek ilericilere teh· cadelesi sonucunda k apatı lm ıştı . Sorun ditler savuruldu, çay ocajiında oturan ileri· yurdun kapatılması ile bitmedi. Yurttan Çı' cilerin üzerine saldırıldı, adlarının önceden

ve zalim tertipler tüm çaiışanla·

kısı

di�i gibi işletebilmesi için işçi ve kitlelerin

emekçi

sınırlı

zaten

olan ekonomik, demokratik hak·

ları iyice kısıtlanmak istenmekte·

karttlan faşistlerin emekçiler ,istündeki bas·

bilmesi için baskı, terör, en kanlı

yutlarda sürdü. Son olarak 19

nn üzerinde yürütülmektedir.

ması başta işçi sınıfırnız olmak

üzere emekçi sınıf ve tabakalann

sadece

hoşnutsuzlulııınu

artır·

makla kalmıyor; kitlelerin talep· lerini ertelenemez bir duruma' ge . tiriyor. Işçilerin, köylülerin, es·

nar nn,

ve zanaatkarların, memurla·

elemanlann, ölıret­

teknik

tüm

menlerin,

E y lül günü fa·

alıırlaş·

k oşullarının

Yaşanı

polisin de yardımıyla giderek art an bo·

çalışanlann ya.

şam ve çalışma koşullarının dü·

zeltıımesi yolunda haklı talepleri

vardır. Ancak Türkiye'de egemen

sınıflar, bu talepleri bir ödün ola·

rak bile karşılamak niyetinde de·

Iıildirler. Bu koşullar, kitlelerin

ekonomik ve demokratik haklı . taleplerinin uRrunda örgütlü, bır·

leşik , ortak ve bilinçli mücade·

lesini zorunlu kılmaktadır.

Kitlesel mücadelenin etkınli·

Iıi, içerilıi ve gücüyle görünür. Bi·

Iimsel sosYalistler kitlelerin mü·

cadelesinin sınıfsal Içerilıini her

raldır. Bu kapsamda ele alınan

yürütülen kitlesel mücadele;

ve

kitleleri

e�iten,

bilinçlendlren,

geliştiren, yeni ve daha üst ·dü·

zeyde mücadeleye hazırlayan bır işlev görür. Kitlelerin kendilılıın·

denci eeilimine teslim olmama·

nin

belirler.

gücünü

mücadelenin ortak, birleşik

iz

yıp,

bırakmadan

i!k

bakışta

Döylesi

ne

sönmeye

eylemler

kadar "büyük"

görünürse görünsün, son tahlilde

kitlelerdeki birikimi bir çırpıda

boşaltan sonucuyla egemen sını'· lar için tercih edilir bir özelUk

taşır.

Dilimsel sosyalistler kitlelerin

mücadelesinin sınıfsal özünü te·

mel alan anlayışlarını mücadele·

nin gücüne verdikleri önemle bü·

tünleştirirler.

yürütülen

Verili

mücadele

koşullarda

örgütlü ve

YOR OYOŞ · 24 EYL OL

1 9 79 · 1 0

birikimin çok gerisinde kalan bır

ve mimarların haklı ve uRrunda

eylem denemesine girilmesinin.

mücadele edilmesi gereken talep­

terör karşı·

sendika

hakkı, yan

kimi ııruplann "insiyatif koyma·

sı" ortamını hazır tutma amacı·

sında can güvenliRi, grevll·toplu sözleşmeli

nı taşıyıp taşımadılıı sorusu da

cevaplanmış deelldir.

ödeme kat sayısının artırılması talepleri

kitlesel

bir

Bütün bunlar bazı siyası çiz·

özellik

gllerce "kazanç" sayılabilir. Fa·

kazanmıştır" Elbetteki mimar ve

kat asıl önemli olan, çaiı,an kıt·

Iimsel sosyalistler Ipuçlan ortaya

racaklardır. Bu bir zorunluluk,

çıkan bu tehlikeli �iIIme fırsat

vermeyecektir. Bir yanda ortak

bir çalışma içinde olan örgütle·

Ne var ki, bu talepler sadece

rin, dilıer yanda tek başına ayrı

mimarların de�i1,

davranmadaki aceleci eellimlerl

memur statüsündeki tüm ç"lışan·

başka

ların ortak talebidir. Bu talepler

tak bir çalışma ve ey'eme dönüş·

Bu e�i1imlerden burjuvazinin

türıne diizeyinde ele alınmış du·

karşılaşmakta, ancak bu olum·

dır. Bilimsel sosyalistler ki t1ele·

de çok rahatsız olmadıf!ı açıktır.

dı�ı engeller vardır ve olacakbr. Bu

TMMOB

açıdan,

19

yönetiminin

Eylül'de de�işlk

ma hesabını yapmış olabilirler.

Dahası. demokratik kitle örgüt·

lerinin

ortaklaşa

yürütmesi ge·

reken çalışmalarda "öncülükleri·

örgütlerin ortak ve örgütlü müca·

düzeyde sabırlı ve inatçı bir ça·

türme çalışmaları henüz başlan·

böyle bir anlayışın CHP hüku.

lere sahip kitlelerin bir kesimi

rı)' la da çakışması do�aldır. CHP hükiimetinin kendı çI2"i�i sınır.

dele potansiyelini eyleme dönüş·

Iışmanın içindedir.

gıç aşamasındavkcn. ortak talep·

Iişen bir kütıesel mücadeleyi. kit­

durumundaki üyelerini tekbaşına

mücadele potansiyelini en etkılı

d. durulması gerekiyor.

lamaktadır. Kuşkusuz bu çabala·

rrler.

Bu çabalar progranılı ve ge· ve

eyle"..e sokmuş olmasının üzerin·

biçimde de�erlendirmeyi amaç·

Böylesi bır tutumla bazı çev·

lelerin

yükselen

talepleri

lin önünde sadece kimi "siyasi çizgilerin ' açık olumsuzl"n de· Ri!, bununla beraber burjuvaZi·

burjuvazinin

Çünkü

nın do�rudan ve dolaylı çıkar·

rin bilinçli, ortak ve örgütlü ey·

lemlni gerçekleştirmek üzere her

örgütlerde de gözlemlen·

mektedir.

çalışanlann örgütlerince de or·

gütleri bu çalışmayı birlik tA? yü·

potansiyelini

"parselleme" anlayışıdır ki, bi·

dayatan yaşamsal bir gerekUlik·

mühendis ve

mücadele

lelerin

mücadele edecekler, haklarını al·

�ir.

ortak inlllyatlli

dışında ve talepleri kitlelerdeki

Rerlendirmek gerekir. Mühendis

Faşist

poUtIk

tıRıru ıösterrnlştlr. Demokratik

kitle örgütlerinin

bu temel ilkeler ışı�ında de·

vardır.

gibi

"show'1ara dönüştürmeye çalış·

TMMOB'nin 19 Eylül eyleıni·

leri

ıötümıe '

lekçe

larını kolaylaştınr

suzluklar aşılmaya çalışılmakta·

mahkumdur.

min dışında Ba,bakanlıla "di­

mesi biçiminde yürütülen eylerr..

ni

beliniz

ba,I-5OI1u

yönlere ,ötürüp, saptanJnlf eyJe.

ler olsa olsa burjuvazinin hesap­

man bir saman alevi gibi parla·

tiften yoksun eylemler her za·

landırarak,

ol·

ması yerine parçalanması, böıÜn·

rütürken birçok olumsuzluklarla

birikiminin

lem Için eylem" anlayışıyla iii·

Kitlesel

üzerine kurulan, sırufsal perspek·

öfke

da, böyle eylemleri salt bır " ey.

nuçlarını elde etmek, miicıadele·

rumdadır. Demokratik kitle ör·

yarattıııı

ııerlcl kuruluşlann Işleyişi dı,m·

ve bunun eylemde yansıyan so­

nın yolu budur. Nesnel koşulla· nn

,ıst ııruplann da. etkin oldukları

herkesi katacak örgütlü bir çaba

mak için kitlesel eylemler kota·

zeyde belirlemek şaşmaz bir ku·

19 Eylül günü olanlar. bazı go­

o mücadeleye katılması gereken

ten somut koşullann taşıdı�ı sı·

taleplerini ve hedefini sınıfsal dü·

hiçbir yaru yoktur.

Mücadelenin yürütüldü�ü alanda

mühendisler bu talepleri u�runa

nıfsal özü; mücadelenin somut

•

birleşik bir mücadele olmal'.dır.

zaman temel unsur olarak görür·

ler. Kitleleri mücadeleye yönel.

saptandığı anlaşılan emekçiler yemek ç ık ı· şında ve çay ocağından alınarak hiç bir ge· rek çe gösteri lme ksizi n gözaltına alındı.

20 Eylül'de saldırılar daha da yoAun· laştı. Koridor başları, yemekhane önü tu· tuldu. ı şyerinde büy ük bir baskı ve terör havası estirildi. Bu tutuma karşı DDY yet· kilileri kayıtsız kalarak baskıların yoAunlaş· ması,,", yardımcı oluyorlar.

teknik

·kitle .. 1

elenıanlann

haklı

eylem" istemini t ek ha·

!im,t re her ne pnhasına

latmin

elmi� olmanın 8\'8lllujmı topla·

ni '

muş

kanıtlayabileceklerini olabilirler.

Hiç

um·

kuşkusuz

metinln kısa vadeli, dar çıkarla·

lar içinde kalan ve siyasal lçeri�i boşaltılmış

ki tlesel

yöriinümlü

eylemlerden, "demokratlı"" id· diasını kanıtlamak. hat!., sıkıyö· neti:nir.

bi'· "güleryüzlülii�ü"nü

göstenne"

için yanırlnnma he·

sapları Içinde olmasının şaşırtıcı

en

büyük

korkusu kitlelerin bilinçli, örgüt·

lü

ve

ortak

mücadelesidir. Bu

dof!rultuda gelişen potansiyelin

bölünmesi ve kapsamının sulan·

dlr)lmasl kuşkusuz burjuvazinin

ş

işlerini kolayla tırır.

19 Eylül TMMOB eylemi bu

yönüyle

ö�eticldir.

Goşizmin

uzlaşmacı tavırları karşısında bi· Ilmsel sosyalistler uyanıktır. Bu uyanıklık kitlelerin sınlC müca· delesini geliştirecek güvencedir. 19 Eylül günü mühendis ve mi· haklı Istemlerinin ya. nında yer alınırken bu uyanık·

marlann

Iıkla hareket edilmiştir.

Empe ryali zm •

•

19 1n

pilot böıge Türkiye ECEVIT HÜKÜMETi , 1 4 EKiM :DEN SONRA DA TEK ALTERNA­ TIF OLARAK KALABiLMEK i ç i N , EMPERYALis T KURULUŞ­ LAR IN DESTEGiNI YENi ÖDÜNLERLE KORUMAYA c,;ALl r ş. , ı r '.. ' !'1 , YOR. <'t' ,i-

YUSUF DOGAN Türkiye, 12 Mart perdesi ka­ pandıktan altı yıl sonra yeniden "ara rejime" itilmek isteniyor. CHP ağırlıklı hükümetten istifa­ larla bu yönde bir ortam oluştu­ rulmasına çalışılıyor. 1973 ve 1 977 seçimlerine, "demokrasiyi korumak" sözüy­ le giren CHP'nin de, "ara reji­ mi" kaçınılmaz bir. yazgı. olarak gördüğü izleniyor. Son günlerde CHP'nin çabası, "ara rejimin" sorumluluğunu üStlenebilmek • olarak gözüküyor. Türkiye'de gü­ nümüz koşullarında aynı zaman­ da Batı için de, "yeni bir Başba­ kan'ın maliyetinin yüksekliği" savına dayalı bu çabada ör;ı,mli �şamalar kaydedildiği öne sürülü­ yor_ Ecevit hükümeti, 14 Ekim ara seç imleri öncesi ya da sonra­ sında düşse bile, MSP'siz bir CHP iktidarının en güçlü olasılık oldu-

E� lHABERLER

AET'nin

ğunu öne sürenler, 29 Ekim ko­ nuşmalarınoa, bu hükümete par­ lamento dışından etkili bir des­ tek bulunabileceğini de ekliyor­ lar_ BATI'NIN TUTUMU

Batılı merkezlerin ise Türki­ ye'yle bağlanan anlaşmaların bir an önce uygulanmasından ya­ na olduğu seziliyor. IMF 'nin Ge­ nel Direktörü Jacques Larasiere, Türkiye ile taze para ve borç er­ telemesi anlaşmaları yapan ya­ bancı bankalara bir yazı gönde­ rerek, Türkiye'nin 'stand-by" düze�lemesinin bütün gereklerini yerine getirdiğini duyurdu. Ya­ bancı bankalardan, Türkiye'ye sağlamayı öngördükleri kredi için katkılarını başlatmalarını is­ tedi. Öte yandan uzun sürecek bir hükümet bunalımı durumunda 'yeşil ışığın" sönmesinin kaçı-

yınına göre, Türkiye uluslarara­

sı kredi kuruluşlarından 19741978 yıllarını içine alan beş yıllık dönemde 883,8 milyon dolar tutarında kredi aldı. 860 milyon dolarlık bölümü "Euro­ credit ' adını alan krediler şek­ linde olan bu borcun 23,8 mil­ yandalarıık kısmı da tahvil Çı­ karımı yoluyla saglandı.

• • TICARI BANKALARA BORÇ 2,2 MILYAR DOLAR Ortadogu' daki petrol ihraç geliri olmayan ülkeler arasın­ da, 1Urkiye, ticari bankalara en çok borcu olan ikinci ülke dıi­ rumunda. tık sırada bulunan Cezayir'in borçları 1978 yılı sonunda 3 milyar dolar düz!\: yine yükseldi. 1Urkiye'nin ti­ cari bankalara olan borcu ise 1977 yılı sonunda 2 milyar 1 5 1 milyon iken, 1978 sonuna kadar 57 milyon dolar daha arttı ve 2 milyar 208 milyon dolara ulaştı. Uluslararası öde­ meler Bankası'nın kayıtlarına göre petrol ihracatçıSl olma­ yan II ülke arasında, uluslar­ arası ticari bankalarda en ya­ gun mevduat bulunduran ülke­

lerin başında Lübnan geliyor. Lübnan, bu bankalardan net 3,7 milyar d olar alacaklı görü­ nüyor. öte yandan, "Uluslararası Sermaye Piyasalarından Borç­ Ianma" adlı Dünya Bankası ya-

"" """"'- r. 1.'� 1

PAMUK AlıMıNDA ÖNEMLI ARTıŞ Pamuk destekleme alımla­ nyla görevlendirilen Çukobir­ lik 'in pamuk alım kampanyası .ürüyor. Çukobirlik kooperatif­ lerince 15 Agustos'a kadar 40 bin tonu aşkın pamuk alımında bulunuldu. Pamuk alımlarında, 1976-77 dönemine göre yüzde 153, 1977-78 dönemine göre yüzde 90 ve 1978-79 dönemine göre de yüzde 167 oranında ar­ tıŞ saglandı.

• HÜKÜMET DEMI RYOLLARı GREVINI YENIDEN ERTELEDI Devlet Demir Yolları Işlet­ mesi Genel Müdürlü�ü ile kısa adı D Y F- I Ş olan Türkiye De­ miryolları Işçi Sendikaları Fe­ derasyonu arasında sürdürülen toplu iş sözleşmesi görüşmele­ rinin anlaşmazlıkla sonuçlan­ masının ardından, uzlaştırma görüşmeleri de başarısızlıkla so-

Geçici Dönem Buşkanı

o 'Kennedy An kara 'du

nılmaz olduğu biliniııDr . bir durumda, pek çoğu kapalı kapılar ardında kalmış pek çok siyasal orunun da yeniden göz­ den geçirilmesi gerekiyor. ABD' nin Ankara Büyükelçisi Ronaıa Spiers'in sözleriyle, bu konular­ da "ileri adımlar atılmış" bulu­ nuluyor ve Türkiye ile ABD ara­ sında, baş.ta Ortadoğu sorunu olmak üzere "endişe yaratacak derinlik ve boyutlarda" görüş farklılıkları bulunmuyor. Bu ko­ şullarda, Ecevit hükümetinin ça­ bası, 14 Ekim seçimlerine dek ' verilecek yeni ödünlerle, em­ peryalist merkezleri daha sıkı bi­ çimde kendisine bağlama yönün­ de yoğunlaşıyor. ABD Büyükelçisi Spiers, AN­ KA Aiansı'nın sorularını yanıtnuçlandı. DDY IşletmeSi iste­ nilen ücret artışıan nı "çok raz­ la" buldugunu belirterek, Sen­ dikaya birinci yıl için 16, ikin­ ci yıl için ise 18 liralık ücret ar­ tı�ı öneriyar. Bilindigi gibi DY F- I ş Agustos ayında yapı­ lan toplu iş sözleşmesi görüş­ melerinden bir sonuç alınama­ ması üzerine, Iimanlarla, tren. lerdeki yemekli işletme işyer­ leri dışındaki öteki işyerlerinde grev kararı almış, ancak bu ka­ rar, "ülke saglıgı" ve "milli gü­ venlik " açılarından sakıncalı

bulanarak Bakanlar Kurulu'n­ ca 30 gün süre ile ertelenmişti. Erteleme süresinin 21 Eylül'de dolması ile Bakanlar Kurulu 2. kez 60 gün süre ile grevi yeni­ den erteledi.

• LASTI K ÜRETIMI KAPASITENiN ÇOK ALT INDA Türkiye'de faaliyette bulu­ nan, 3'ü yabancı sermayeli' 4 lastik fabrikasının, kapasiteleri­ nin çok altında üretim yaptık­ ları belirlendi. ııinek lasti�inde,

dört fabrikanın yıllık 2 milyar 756 bin adet olan kapasitesine karşın, ilk 7 ayda bunun yüzde 30,5'i kullanıldı ve 842 bin bi­

nek lasti�i üretildi. Kamyon ve otobüs lastiklerinde ilk yedi ay­ lık kapasite kullanım oranı yüz­ de 34,4, greyder-traktör lastik­ lerinde yüzde 42,5 ve iç lastik­ lerde yüzde 23,6 d üzeyinde .

"ABD'nin yardımları toplam miktarlar biçiminde ele alındı­ ğında, Türkiye'nin Mısır ve ısrail'­ in gerisinde kaldığı doğrudur_ Bu kısmen özel bir durı.mun, Camp­ David anlaşmalarının bir sonucu­ dur. Ancak, geçen yıl silah ' ambargosunun kaldırılmasına ça­ lıştığımız sıralarda biri çıkıp da bana, bir yıl sonra Türkiye'ye ABD yardım önerilerinin 400 milyon dolara çıkacağını, bir başka deyişle Türkiye'nin en çokABD' yardımı alan üçüncü ül­ ke durumuna geleceğini söyle­ miş alsaydı, kendisine durumu yeniden gözden geçirmelerini, olanaklarını bir daha incelemele­ rini söylerdim. Bu yardım o sıra­ lar bana olanaksız görünüyordu. Gelecek yıl durumun ne olacağı­ nı şimdiden kestirme k olanaksız. Bütün bunlar ,gelişen ekonomik ve politik durumun gereklerine göre pragmatik biç imde ele alın­ malıdır. Türkiye, ekonomik güç­ lüklerinden kurtulmak için ger­ çek çabalar gösterdiği sürece ve tabii güçlükler varlıklarını sürdür­ dükleri sürece bu olumlu eğili­ min aynı doğrultuda sürmemesi için bir neden göremiyarum. Çünkü bu yardımı sağlamak bi­ zim de çıkarımızadır_"

Ronald Spiers in vurguladığı olgu, 1 979 yılı başında Guade­ loupe Doruğu'nda somutlaştı­ rılan Türkiye'nin görevleriyle il­ gilidir. Bir başka deyişle, Türki­ ye'nin Sovyetler Birliği'ne karşı üs görevini pekiştirmesi Ortada­ ğu'da ise Arap'lara yakınlık gös­ termemesini içermektedir.Spiers'­ in "Doğu ile Batı arasındaki güç dengesinin değişmeye başlaması karşısında Türkiye'nin güçlendi­ rilmesi özel bir önem kazanmak­ tadır" biçiminde özetlediği bu­ günkü durum, Camp-David e ya da benzeri bir sana kadar uzatıl­ mak istenmektedir. CHP'nin, ya da bir başka mevcut iktidar alternatifinin gün­ deminde, Türkiye'nin sotunları­ nın IMf ve ABD d.ışında çözüm-

lenmesi bulunmadığına göre, IMF'nin tutumıı ve Spiers'in söz­ leri önem kazanmaktadır.Türki­ ye de bu konuma CHP'den daha gönüllü başka adaylar buluna­ bileceği kuşkusuzdur. Ancak, böyle bir durumda, CHP kendi hükümetleri eliyle sağlanan iki yıllık'birikimin heba olmamasını elinde koı olarak tutmaktadır_ Bu arada, CHP'nin solu baskı al­ tında tutma yönündeki avantaj­ ları da bütünüyle yitirilmiş değil­ dir. YENI EKONOMIK DüZEN

Yukarıda özetlenen siyasal ge­ I işmelerin ekonomik yaşamda da yansımaları bulunmaktadır. Tür­ kiye'de �asa ekonomisi kural­ larının egemenliği için yoğun bir çaba harcanmaktadır. Sözkonusu çabaların ilk aşa­ ması, I MF'nin stand-by düzenle­ mesinde, kamu iktisadi ıeşeb­ büslerine sağlanan kredilerin sı­ nırlanması ile gerçekleştirilmiş durumdadır. IMF Genel Direktö­ rü urosiere'nin yabancı banka­ lara gönderdiği yazı da bu ilk adımın atıldığını kanıtlamakta­ dır. Piyasa ekonomisi kurallUlnın egemenliği için düşünülen ikinci "operasyon" ise ' bütününde kamu yatırımlarına öncelik veren Dördüncü Beş Yıllık Kalkınma Planı'na yöneliktir. Bu amaçla, Dünya Bankası Plan'ın değişmesi "gereğini" vurgulayan bir rapor hazırlamıştır. 27 Eylül'de OECD ile masaya oturulduğunda gün­ demdeki en önemli madde Dör­ düncü Plan ın günün ekonomik koşullarına uygun hale getiril­ mesi olacaktır. Görüşmelerin $0nuçları da Ekim .yındaki açık­ lamalar ve uygulamalarda so­ mutlanacaktır. 1 978 yılı başından bu yana, hangi sınıf yaranna ve p�hasına atıldığı açık-seçik ortaya çıkan, ekilen tohumları biçmeye sıra geldiğinde, burjuvazi "ara rejim" den "kara rejime" geçmekten öte bir çözüm getiremiyor_

yaR ayaş - 24 EYL aL

1 9 79

•

11

Silahlan m ada NATO 'n u D Sovye t kalkınma h ızı ye n ı ABD 'nin iki katını aş tı tırmanıs ı •

•

NATO Genel Sekreteri Joseph Luns bundan bir süre önce yaptı­ �ı bir konuşmada, Sovyetler Bir­ li!!!'nin Avrupa'da nükleer güçler açısından daima üstünlü!!e sahip oldui!Unu belirterek şöyle dedi: "SALT-2 görüşmelerinden son­ ra, taktik nükleer silah stoklan arasındaki dengesizli!!in artması tehlikesi ortaya çıkacaktır." "Dengesizlik" iddialarını ya­ nıtlamadan önce, belirli NATO çevrelerinin "ortak savunma" sistemi kurulmasıyla ilgili eşgü­ dümlü çai!nlan ve bu üç ülke­ den bir grup şirketin, nükleer si· lahlar taşıyabilecek "Tomado" tepkili bombardıman uça!!ırun Ingiltere, Federal Almanya ve ıtalya tarafından ortaklaşa yapı­ mı için vardıklan büyük sözleş­ me arasındaki iUntinin neden ibaret oldui!unu düşünmek ilginç olacaktır. NATO'daki ABD temsilcileri bundan birkaç ay öncesine gele­ ne kadar, Batı Avrupa'lı ba!!la­ şıklannı, tank sayısı bakımından Sovyetler BirUj!i'nin çok büyük bir üstünlüi!e sahip oldui!una i­ nandırmak için yo!!un çaba har­ camaktaydı. Onlara göre, bu teh­ likenin etkisiz kılınması için, nötron başlıklara sahip Amerika yapısı "Larıs" balistik füzeleri sa· vaş konumlanna yerleştirilmeliy­ di. Şimdi ise birden bire, Sovyet­ ler Birlij!i'nin taktik nükleer si­ lahlar alanında da büyük bir üs­ tiiı)üi!e sahip oldu!!u anlaşıldı. Avrupa'nın her noktasına ulaşa­ bildii!! öne aüriilen orta menziıli SS - 20 adlı yeni Sovyet balis­ tik füzesine kaqı gerekli önlem­ ledn alınabilmesi Için NATO 'ya üye Beh Avrupa ülkeleri grubu­ nun kendi kendini savunma so­ runlannı düşünmesi gerektli!i görüşü ileri sürülmektedir.

5

"SOVYET SALDıRıSı" NASIL öNLENIR !

Ne var ki, ABD, ana hatlan artık belirginleşmiş olan bu bü­ yük nükleer silah pazarlıi!ının dı­ şında kalmadı. Amerika Birleşik Devletleri Savunma Bakanı Ha­ rold Brown bir konuşmasında, şimdi "Orta Avrupa'ya Sovyet ,1' .uahalesi" tehlikesinin çok bü­ yük oldu!!unu belirterek, Ameri­ ka yapısı "Avrupa menziıli" "Pershing-2" füzelerini, "Cruise" !üzelerini ve çok hedefli "F-16 " savaş uçai!ını "karşı koyma" a­ raçlan olarak önerdi. Bu durum, ''Tomado'' savaş uçai!ının Batı Avrupalı yapımeılan için düşün­ dürücÜYdü. Bazı öngörülere bakı­ lacak olursa, ortaya çık8n bu tar­ tışma, yıl sonunda Lahey'de ya­ pılacak olan N ATO Nükleer Planlama Grubu'nun dönem top­ lantısında çözüme ba!!lanacaktır. NATO Genel Sekreteri J osepb Luns, bu konuda bir yetkili eda­ sıyla şöyle demektedir: "O za­ mana kadar, Sovyetler Birlij!i Batı Avrupa'ya saldırmayacak­ tır."

ABD, Bah Avrupa'daki üsle­ rinder., 50'li yıllarda Sovyet Sos­ yalist Cumhuriyetleri Birlii!i 'ne ilk nükleer darbeyi indinne ha­ zırlıi!ı yaparken, Ingiltere, Fran­ sa, ıtalya ve Fedenıl Almanya topraklanna büyük miktarda nükleer silah ve nükleer savaş başlı!!ı yıi!dı. Avrupa'ya önce A­ merikalılar orta menzluı balistik roketler ve nükleer savaş başlık­

lan ("Juplter" ve "I'or") yerleş­ tirdiler. Sovyetler Birlij!i, bu ey­ lemlere yanıt olarak, Batı Avru­ pa'daki hedefiere Batı'da SS-4 ve SS-S adlanyla blUnen kendi ba­ lıstik füzelerini yÖneltmek zo­ runda kalınca, Batı Avrupa'da

',, 'ada. Itall.r'.r

)

ıSRAIL IŞGAL ETfICI BöLGEDE ARApÇA DERS KITAPLARıNı Y ASAKLıYOR Fıllltln halkına kaqı tam bır aoykınm po­ Dllkası uygulayın ısrail, ı,gal etlllll Arap top­ raklarında bulunan 29 Arapça okul kitabını yaukladı. Itgal altmdakl Batı Urdün 'de bulu­ nan FıDltlnll çocuklann ö!!renlm kitapian o­ lan 29 Arapça kitap, Tel Am'deld hUkUmit ınekaınlaruıın ı.teııl iizerlne ı,gal bölgellnde­ id laraII ıllikamlan tarafından yasaklandı, Fı­ DltlnII çocuklano okumalan yasak edılen kı· taplarm taılh, cotrafyı ve dlnael etitime IU'­ Idn olduklan belirtildi_ larail'lI i,galcllerln ki­ tap yasaklarmın bununla kalmayacaeı ve bu davranı,m FıDltln'1I çocuklann ei!!t1ml Uzerln­ de urall tarafından uygulanrnaaı amaçlanan büyiik bır bukı _ döneminin haberclli oldui!U bildIrlUyor,

NIKARAGUA'DA HALKıN YıKıLAN KONUTLARı YENIDEN YAPılıYOR Nııw.cuı'nın bUyük kentlerinde Iç savaş ııraanda SomOl:a rejiminin uçaklan tarafından bombalanarak y'1rle bır edılen çok sayıda ko-

YVR VYVŞ

-

24

EYLVL

,

Sovyetler Birli!!i'nin 1978 yılındaki ekonomik gelişme hı­ zıyla ilgili veriler bu ay içinde yayınlandı. Istatistik veriler arasında Sovyetler Blrlii!i'nin son yıllardaki geUşme hızıyla ABD'nln kalkınma temposu­ nun karşılaştınlmasına yer ve­ rildi. 31 Aralık 1978 verilerine göre 262-4 milyonluk Sovyet­ ler Birlij!i nüfusunun yüzde 85' inin işçi ve memur ailelerinden, yüzde 15 'inin \se kolhoz köylü ailelerinden oluştu!!u bildirildi. Sovyetler BirU!!I'nde yayın­ lanan istatistiklere göre, ülke­ nin ulusal gelirindeki artış 1978 yılında yüzde 4.8 oranın­ da gerçekleşti. Bu artış, ulusal gelirin 1976-1977 yıUanndaki artışı yüzde 0.2 oranında geride

bıraktı. öte yandan sanayi üre­ lında ise bu artışın yiizde 3(J' tinıindekl artışın yine yüzde dan yüzde 80'e doeıu bır 4.8, tanm üretimindeki artı,ın rama biçinıinde ııerçe tJet!lll" ise yüzde 3 oranında oldu!!u vurgulandı. Sovyetler açıklandı. nın sanayi üretiminin � Yine son bilgilere göre 1978 de dünya üreliminin bette biLL­ yılında ·10.5 milyon Sovyet nı karşıladıllı da belirtildi, kooperatıflerin yurttaşının, Bu olguların de�erIendIrIl ­ devlet katkısıyla yapımını ger­ inell 1951·1978 dÖDIm çekleştirdikle,ri yeni konutlara Sovyetler Birnıı l'nde yıllık .. taşındı!!ı açıklandı. nayl üretimi am.ının yiizde 9.1 Sovyetler Blrli!!i ile ABD' ernek üretltenHııı artqııı m yili. nin gelişme hızlannın karşılaş­ de 6.7, ulusal ielir artıtının iıe tmlması ise, iki sistem arasm­ yimde 7,7 hızıyla gerçeklettIli­ daki ekonomık yanşmada ''sos­ ni ortaya koydu. ABD ıçın bu yalizmin en hızlı adımlarla ller­ verilerin k�ı1ıi!ı sırasıyla yili. ledl!!lnl bır kez daha ortaya de '4_3, yüzde 2.2 ve yüzcıa 3.5 koydu, Yapılan açıklamada biçImInde gerçeklefınlt bulu­ 1950 de ABD'nin yüzde 31 'I nuyor, oıi!er pir dey\fle Sovyıt düzeyinde olan Sovyet ulusal kalkınma hızının ABD'n!D tki geıırinln 1978'te yüzde 68 ora· katını aşarak yiikaeldiii � nına ula,tıllı, sanayi üretımı da· lenlyor.

BIJttIt':

NATO silahlanması soğuk savaş kışkırt 'cıl/ğını körüklemeyi hedef alıyor. .

gerçekçi düşünceye sahip kimi po­ ııtika çevreleri, Amerika'run sal­ dırgan çıkarlanna, kendi ülkeleri· ni kurban vennemeleri gereııini anladılar. 1954

yılında,

Bundeswehr

nutun yeniden yapımı ve konutlUZ kalanlarm birer konuta kaw,tuNlmuı ıçın genl, kap· lIJIIiı bır progrlDllD lIJIII lanmaya blfladılı blldlrlDyor, Nlkaragu& bkan Bakanı MJculı Er· neRo VIgIl'ln yaptılı açıklımaya göre, llk ola­ rak hasar gören 4000 konutun onarılıııuı ön· görülüyor, Bunun yanı sıra Be,kent Manaeua Ile bombardımanlardan en çok zarar gören E. teU kentinde 5000 konutun yenlden yapımuıa en kısa süredt bqlanacai!ı da bkan Bakanı ta­ rafından açıklandı, Bu arada SomOl:a'dan 100 ra ülkeyi terkedenlerin evlerindeki ma\zemele­ rln de yenl yapılacak konutlarda kullanılacalı !>1lc!irIldl.

PORTEKIZ'DE BOYüK ÇIFÇiLER TOPRAK REFORMU ALANLARıNı ZORLA IŞGAL ETMEYE ÇACIRILDI

PortekıZıl büyük çlCtçl1er1n örgüW olın "Portekiz Tanmc:ılar Blrlli!!"(CAP), Kadın başbakan Marta turdes PlntuılllO'nun kurdu· Au yeni hükümetin, en kısa sUrede toprak re , fonnu Ile büyük çiftçilerin ellnden alınan alın· lan geri vennedli!! takdirde, bu alanlann üyele­ ri tarafından zor kullanılarak ı,gai edılmelını istedi. CAP yönetiminin açıklamumda, büyük çı ftçUerin eıınden alınan topraklaJın dört hat­ ta içinde geri verılmesı Istendi. Büyük toprak sahiplerine geri verılmesı Istenen 90 büyük ta· nm alanının bulundui!U bildlriUyor. 1975 yı­ )ında yapılan toprak reformu Ile bUyük çiftçilerden alınan 140.000 hektar tanm alanı daha önce geri verilmişti.

yani 12 tümenük (toplam 500. 000 asker) ve 2.000.000 dolaysız yedekli Federal Almanya ordusu oluşturuldu. Fedenıl Almanya ordusuna, nükleer silah taşıma işlerinde kullanılan "F-104 Star­ flghter" savaş uçaklan sai!landı. Bununla birlikte Federal Alman­ ya hükümeti, kendi nükleer slla­ hına sahip olma yolunda yo!!un çaba harcamaktaydı, Ne var ki, 1961 yılında ortaya çıkan BerUn krizi, Avrupa 'da sınırlı nükleer savaşın olanaksız oldui!Unu gös­ terdi. Fransa'nın ve bizzat Ame­ rika Birleşik Devletleri 'nin tepki­ si sonucunda Bonn yöneticileri nükleer silaha sahip olma amaç­ lannı gemlemek zorunda kaldı­ lar. 70 'li yıllann başında Sosyal Demokrat ve Hür Demokrat Par­ tileri temsilcilerinden kurulu Al­ manya Federal Cumhuriyeti hü­ kümeti "gerçekçi" bir politika Izlemeye başladı. SALT GöRU ŞMELERINI BALTALAMA GIRIşIMLERI Stokholm Banş Sorunlanm inceleme Enstıtüsü'nün (SIPRI) verilerine göre Varşova Antlaş­ ması ülkeleri Orta Avrupa'da bu­ lundurduklan tank sayısı bakı­ mından belirli bır üııtünlü!!e sa­ hiptir. Ordular arasındaki orantı şöyledir: NATO 981 .000 askere ve Varşova Antlaşması 987.300 askere sahiptir. Bu durumda Orta Avrupa'daki güçler dengesi, NATO'nun nükleer savaş ba,lık­ lan alanındaki üstünlüi!ü ve sos­ yalist ülkelerin sahip olduklan tank sayısının büyüklüi!ü tarafın· dan belirlenmektedir. Orta Avru­ pa'da silahlı kuvvetler ve silahlar­ da Indirim yapılması konusunda­ ki Viyana görüşmelerine katılan Varşova . Antlaşması ülkeleri bu

dUNmdan hareketle, bundan be­ IIrU bır zaman önce, Beh'lı ülk. ler asker sayısını 32.000 kıt! a­ zalttı!!ı ve nükleer sava, başlıkla· nnda 1000 başlık Indirim yaptı· !!ı takdirde, kendı aakerlerlnl 60, 000 ki§1 ve tank sayısmı beBrll ölçüde azaıtma önerılinde bulun· du. Ne var kı, N AT01u ülkeler, Vaqova An�Ia,ması 'nın resmen bildirilenden 180.000 daha fazla askere sahip olduRUnu beDrttiler, Böylece de, öz Itibariyle, sosyı­ list ülkelerin yapıcı önerisi:ıl red­ detml, oldular. Fransa Cumhur­ başkanı Valery Glscard D 'Esta­ Ing'in, gelecekte yapılacak olan SALT-3 ıöru.melerlne Fransa nın katılmayaca!!mı açıklaması­ m ve Inllltere'nln ise bu öııemD stratejik sorun konusunda hil' duraksama ıöstennealnl löz önünde bulunduracak olursak, SALT göru.meleri çerçevesinde Sovyet nükleer potanliyeD ıınır· landınlırken, Inglllz ve Fransız nükleer silah stoklanrun her türlü sınırlandırma dışında kalmııı olasılı!!ının ortaya çıktı!!ı anla­ şılacaktır. NATO ülkeleri ve Fransa 'nın bu yapıcı olmayan konumuna karşın, Sovyetler BirD!!1 askeri a­ landa yumu,amaya &ldllmell hattını sapmakıızın izlemeyi sUr­ dürmektedir. Tam ,Imdi, yınl SALT - 2 görüşmelerinin bqı­ nyla sonuçlanmasından sonrı, Avrupa'da nükleer silahlanına yı­ nşının sürdürüll\lesi Için deRII, Viyana görüşmelerinin bu qı­ masının başanyla devam etmeal ve başanlı bir sonuca kavu,turul, ması için elverişD ko Ullar yara­ ı tılmaktadır. Leonld . Brelnev, bu yılın 17 Hazıran günü Viyana' daki SALT-2 ıörüşmelednde şöyle demişti : "Umut edelim ki, bu Viyana öteklslne atılım kı­ zandırsm ... "

1 9 79 - 1 2

_ __ • __ _ __ _ __ _ _ _ __ _ • __ • ._ """' _ __ _ _ _ "' caı:ı __ __ __ __ :orı. ____,_

Federal Almanya Savunma Ba­ kanlıltı, geçen haftalarda "Feaeral Almanya Cunıhuriyetinin Güvenli�i ve Federal Orduda Gelişme için Be­

yaz Kitap-1979" adlı bir kitap ya­ yınladı_ Federal Bakan Apel tara­ fından açıklanan ve bu yılın pro�ta­

mını içeren "Beyaz Kitap-1979 ", Federal Orduda N ATO çerçevesi i­

çinde silahlanmanın arttırılmasını savunuyordu_ Uzun bir süreden beri dünyadah; gerici güçlerle işbirli�i i­

inti k a m c ı l ı g ın savas ha zı r lı g ı na h ay i r

I

.ıkhı

c<ık seçimlerin değer­

Seçimlerde gerek

I

•

Böylelikle, son yıllarda yumuşama

Federal Alman işçi sınıfı partisi'

nin açıklamasında, Federal hüküme­ mekçileri için büyük tehlike taşıdı­

i!ı da vurgulandı,

DKP'nin açıklamasında bu silah­

lanma politikasının emekçilere yeni

yükler

getirece�i

şöyle devam edildi :

de

belirtilerek

" 'Beyaz Kitap-1979, silahlanma çalışan

insana

yeni

politika, ei!itim, sa�hk ve çevre ko­

ruma alanlannda ihtiyaç duyulan

milyarlar böylelikle halktan çalına­

caktır_ Ei!er 'Beyaz Kitap-1979'da

önümüzdeki yıllarda gerçekleşecek

silahlanma

politikasına

uygun NATO silahlanma programı

olurSa, 1993 yılına kadar 1000 mil­

ki, Federal Almanya hükümeti bu

yar Mark 'ı

pati duymakla kalmıyor, aynı za­

keri politikası, 'Beyaz Kitap-1979'

manda bu yanşta ABD ile birlikte

DKP'nin açıklamasında Sovyet­

aşkın astronomik

bir

miktar harcanacaktır_ Bonn'un as­ da açıklandı�ı biçimiyle, Federal

araY1şı oluştunn.-ıkta.

N ATO planlannın Batı 'nın tek ta­

nun temel nedeni kuşkusuz, Sosyal Demokrat ikti­

göstermedikleri

asıl düşündürücü olması gereken konudur. Bu olgu­

vurgulandı ve

dar ilc onun yerini alan sağ koalisyonun temel poti­ tikalan arasında esas itibariyle bir fark olmayışdır. Böylelikle sağ koalisyon içinde en sağ unsur "gerçek

yetler ve sosyalist ülkelerin büyük

sağ politikaJar. güçlü hükümetler" önerisi ilc bunalı­

gerçekleştirilmesi için barışa gerek­

mckte ve oylarını artırmaktadır.

ekonomik ve toplumsal amaçlannın sinim

duyduklarını

kaydeden

ma çözüm getirileceği görüşüne taze taban bulabil­

Al­

man Komünist Partisi 'nin açıklama­

sında daha sonra şu görüşlere yer

'sveç 'te hassas denge,

verildi :

"Federal

hükümetin,

eDU

ve

CSU tarafından da desteklenen si­

lahlanma politikası açıkça göster­

Gelişmeler içerisindt Merkez sağ paniler gdeneksel

mektedir ki, tarihin ö�retileri IŞI­

olarak izlC'me iddiasında oldukları denge politikasına

�ında ülkemiz ve Avrupa için banşı

zeınin bulamamaktadırlar. Çünkü ortada öz açısın·

güvenli�e kavuşturma yolunda he­

dan dengelenecek temelden karşıt politikalar bulun­

nüz büyük çabalar göstermemiz ge­

mamaktadır. Böylece işlevlerini yitiren b u partiler

rekmektedir, Barış ve güvenlik için

mücadele, çalışan insanın önünde temel bir görev olarak durmaktadır_ DKP bu olgunun ışı!!ında ülkenin

lanmaya

Için özel bir tehlike taşımaktadır,

lusal çıkarlanna ters düşmektedir_"

dır,"

mızın banş çıkarlanna, ülkemizin u­

hükümetler"

rin askeri üstünlük kurmak için ça­

ba

istemleriyle çelişki içindedir, Halkı­

sık yinelenen "banş ve yumuşama"

'güçlü

Bu ..ırayış içerisinde bwjuva partiıerinin en sa.ğda yer alaru Muhafazakar Parti'nin oy oranını artırabilmesi

kapitalizm ile sosyalizmin sınır böl­

gesinde bulunan Federal Almanya

bir ülke olar.ık sunuldu. Sosyal Demokrat iktidar ye)­ neıiminde "sosyalizmin" gerçekleştiği ileri sürüldü.

bilecek

ler Birlij!i ile di�er sosyalist ülkele­

tüm banştan yana güçlerini Bonn' un Sılahlanma histerisine kapılma­

politikası,

f"ukarlar önemli kazanımlar s:ığlamışlard ır.· sveç uıun yıllar tüm temel sorunlann çözümlendiği

madı. 1 9 7 3 seçimlerinden b u yana İsveç'te günde­

hükümet yetkilileri tarafından sık

silahlanma

olmayacaktır. Çünkü. se·

ra belirginleşen kapitalizmin bunalımı dışında kal·

yönetici bir rol de oynuyor_ Ancak NATO 'nun

yanl:ş

Merkezciler oy ve sandalya kaybına uğrarken Muha·

yükler de getirmektedir, Toplumsal

belgeledilti betirtildi ve şöyle dendi:

tehlikeli silahlanmaya sadece sem­

düzeyinde

min baş maddesini ekonomik bunalımı çö�ümleye­

raflı askeri üstünlük saj!lamas) ama­

öngörülen

' ''Beyaz Kitap-1979' gösteriyor

Pı:ırtisi gerekse Sosyal

Ne var ki bu "yeryüzü cenneti" de 1 9 7 2 ' Ierden son­

cına yönelik oldu�u belirtildi. Sov­

IGtap-1979 "un önümüzdeki yıllarda artaca�ını

SOVYETLERlN ÇA BALARı

ile kazanılan her şey tehlike altına

atılmamaktadır, "

politö1<asıyla

silahlanmasının

Komünist

değişikliklerdir. I lükümet onaklanndariLiberaller ve

yetkililerinin "banş ve yumuşama

N ATO

çıkartmak

çim sonuçlarının ortaya çıkardığı bir b�ka önemlı

EMEKÇILERE YENI YÜKLER

DKP'nin açıklamasında, "Beyaz

sonuçlar

olgu da hükümet partileri arasında oy dağılımındaki

kutlanan 1 Eylül'de Batı Alman hü­

NATO VE FEDERAL ALMANYA

altemJi

sağa k;ıyarak çıktığını söylemek genel bir değerkn· dirme

kümet yetkililerinin demeçleri ha­ tırlatıldı, Bu demeçlerde hükümet

ltmı bildirdi.

bazı

Demokrat Parti oy ve sandalye sayılarını arllrdılar.

tin bu girişimlerinin en başta ülke e­

''Beyaz Kitap-1979'1a tüm bu de­

ilc

Ancak buna rağmen isvcç'in seçimlerden daha da

Alman Komünist Partisi 'nin a­ Alman faşistıerinin Polonya 'ya saldırdıklan gün olan ve

meçlerin sahte oldu�unun anlaşıldı­

ol.ısılık

hatları

Icndirilmesinden

nş ve ilerleme güçlerinin büyük tep­ kisiyle karşılandı. Bu silahlanma programına karşı en sert tepkiyi de,

lediklerini belirten DKP, yayınlanan

I(clcn ana

mümkündür.

Savunma Bakanlı1!l'nın "Beyaz IGtap-1979"u, ülkedeki ba­

için herşeye hazır olduklannı" söy­

tck

sClnu\'I"ndl.

devam eımesidir. An­

km dırenış'

Federal

bütün dünyada "Banş Günü" olarak

ilc:

mevcut hükümet yapı· sının

lntikam cı/ığa karşı panzelıir: Emekçi haı)

D KP'NlN TEPKİSı

çıklamasında,

p.u tilt:rinin

sandalyeJik hir ço�un· SetJ.im sonrası için ilk

•

kitabı, Batı Alman emperyalizmin in "banşın güvenlii!i ve yumuşama" konulannda ne denli "içten" oldu­ i!unu gözler önüne seriyordu,

mada, banş düşmanı olan bu kitap protesto ve mahk-um edildi.

hukuınct

parlamento'ria luğu

çinde Neonazizmin gelişmesine göz yuman Batı Alman hükümetinin bu

Batı Alman işçi sınıfı partisi göster­ di. Alman Komünist Partisi (DKP' nin konuya ilişkin yaptı!!ı açıkla­

s"cç seçimıeri mevcut

büyük ölçüde oy kaybına uğramaktalar.

S

katılmaya

mcl tercihlerde alternatif bir politika önerisi suna· mamasına bağlıdır. İ!ıvec sosyal demokrat hareketinin di�er burjuva partilere �örc ilerici özelliği gele­

maya, kararlı ve birlik olarak silah­ karşı silahsızlanma mü­

cadelesine

osyal Demokrat Parti'nin uylarını fazlalaştırmasına karşın eski konumuna gelernemesinin nedeni de te­

neksel olarak uluslarardsı politikadaki konumunda daha belirginleşmekıedir. Ancak. emperyalist siste­

ça�ırmakta­

min genel bunalım koşullarında cmpe.ryaJizmin stra­ tcjisinde sosyal dcmoı.. rasiyc son yıllarda yüklenen iş­ levler ve Brandt'ın yönetimindeki Sosyalist Enter·

Bonn , NATO 'da ge diklerin onarılması i çin ısrarlı yayınlıınan ve Bonn 'un yenı silahlanma tasan­

2

tan­

kıyla ilgW slpari,lerinin bu sonbaharda gerçek­

le,_i!1 açıklanan beyaz kitapta, 1980 yılında

4887 saldın tankı ile 575 adet DCA zırhlı ara­

çerçevesi ıçınde politik askeri kararlarla "sl­

labianmanın denetimi" için alınan politik ka­

rarlann daha' sıkı bir bütünleşme Içinde alınma­ taleplerdi.

Amaç olarak açıkça

NATO'nun nüklel!r gücünün arbnlrna.sını hedef

gösteren bu talep, Bonn'un NATO'daki gedlk­

lerin bır an önce onarılması ve SALT antlaşma­

lannın S, Blrlial 'ne karşı daha "sert" çıkışlarla '

ıınırlandınlması konusundakl .. rannın bir belir­

tisi olarak yorumlandı,

alıkoymu şto r.. Sosya.l Demok­

litika suıımakıan vlV.geçmcmlş olmasının en belirgin zanam..ıması h:ılinde bile kumünistlerle olası bir koa· Iisyonu peşinen reddedişidir. Isve( seçimlerinin önemli bir başka olgusu da Ko­ münistlcrin uy ve sandalya oranını şimdiye kadarki en yüksek düztyc ulaşt ırmalarıdır. Bu durumun sos· yal demokratların da oylarını artırdıkları bir "am,ma

kı kampanyası genış boyutlara ulaştı, A�ustos

rastlttması, sal oyların bilimsel sosyalistlere kanali.te

ayı ortasında 60'. yakın tanınmış ilerici politik

olmasında

tedrid bir geçiş; zorunlu bir sosyal de­

önderln �tuklanmasınd8n sonra, Sedat hükü­

mOkrtl l dur.ık anıyanların, ya da komunistlere verile·

ra bölgelerindeki geniş IP'ev hareketlerine karşı

nin t yanlışlığını da sergilemektedir.

metinin Helvan, ıskenderiye ve Mahlell.el Kob- '

sert baskı yöntemlerini planladı�ı bildiriliyor,

ayında "Halk Me�lisi "ni feshetmiş ve Temmuz

Beyaz Kitap'ın en ilginç böllimü Ise, NATO

Isvcç Sosyal

göstergesi, sağ partiler k.ırşısında salt çoğunluğu ka·

feti bastırmak üzere girıştıltı CIA patentli bas­

silahlarını artırmalan yönündeki Bonn görüşü

unı \steyen

cihler açıklamaktan

Tel Avlv Ihanet anlaşmasına karşıtlim muhale­

Sedat yünetlmi "ihanet anlaşması"na tüm

tekrarlandL

sağlama surunları

rat Parti'nin tüm �ul göruntüsünc rağmen sağ bir po.

patentli baskı

cını silahlı kuvvetlerine katacai!ı da bildirildi.

Ayrıca tüm NATO ülkelerinin konvansiyonel

uyum

Demokratlanni bu alanda da diğer burjuva hareket­ lerden ayrımını kitleler gözünde kristaUeştirecek ter­

Mısır'ın gerici Sedat yönetiminin Kahlre­

' lannı açıklayan "Beyaz IGtap"dünya banşçı F, Almanya'nın 1800 adet Leopard

Sedat , C IA plan ını uyguluyor

�', Almanya Savunma Bakanlı�ı tarafından

kamutlyunda sert tepkllerie karşılandı,

nasyunal le

tepkileri sindirebilmek umuduyla geçen Mayıs

cek oylann sağ karşısında solu böleceği düşüncesi·

S

onuç olar.ık Isvcç'te seçim sonuçl..ırı sandalye So.'\yısı açısından ortaya hassas bir denKe \ ,karımıştır. An­ cak böylt: bir hassas denge 'lin önemli hükümet buhr..ınına yol aC;ması da beklcnmcmclidir. Ane..ık "gtiç­

ayında sahte bır seçim düzenlemişti, Ai!ustos

lu hUkümet" oluşturma ö,t1emleri gundeındt yer al·

Ezz el Hariri ve Ahe Ahmed Toha gibi ilerici mmetvekilleri de tutuklanmışt ..

dlikçu haşka türh.i (llm;ı olıısılı�ı da yoktur. K..ıpitn·

tutuklamalarında eski "Halk Meclisl "nin Abuel

Sedat yönetiminin yaygın tutuklama kam­ panyası, Mısır Komünist Partisi 'nın sözümona

'yıkıcı" faaliyetleri gerekçesiyle lanse etmesi, Ort.do�u U1kelerinde öncülük ettiRI büyük boyutlu antldemokratik baskı girişimle­

ClA 'nın

m.ıyn devıım

edecektir.

Kapitnli7min buhranı sur­

liLmin bunalımı ise derin ve kıılıctdır. E n gcli)jkin ol· dui\u Isvcç'te bile. sosyal demukrusinin sınıfsal uzhış­ mu temelinden kopaıı pOlitikulıır sunamumasının ve bilimsel soı;.yal�stlcrh: i�birliğine yanaşmamasının su· nULU,

" ağ" utoriter rejim istemlerine .temin ha.tırla·

mııktun b:ışk.ı bir şty olaOlamaktadU'.

rinin de�lşmez özelli�inl korudur:unu da gös­

•

terdI.

YURUYUŞ -

24

raşit kaya

EYLUL

1 9 79 - 1 3

Sansüre geçit yok ! CHP ağırlıklı hti,ünıeıin eko· nomik

alanda, dışa bağ ımlılığı

siirdürme politikası ve sonucun· da işçi ve emekçi kitlelerin yok· sulluğa mahkum edilmesi, gide· rek kazanılmış demokr.aı i � hak· Iannın kısıılanmaya çalışılması, "umuı "un çekimine kapılmış i· lerici kültür ve sanal adamlarına gerçeği gösıermeye )'eımedi. 1 2 Mart'ın v e MCnin baskı ve kısıı· lamalarına ka!şı duyarlı olanlar. "umuı"un şair kişiliğinden kuş· ku duymadılar. Hele, 1 960·lar· dan !ıeri, her alanda düşünce öz . gürlüğünü savunmuş olması, bu kişi lerin iki yıl süreyle oyalanma· ları na halta kullanılmalarına yol açtı. Aslında ülkemizde kÜılür ve ' sanal alanında uzun y ıllarda n be­ ri verilen mücadele küçümsenmi· yecek boyutlardadır. Bir Nazım H i kmet"ın yayımlanıp okunabil­

mesi

için verilen mücadele, eko­

nomik, demokratik

ve

poliıik

haklar için verilen mücadele ile içiçe geçmiştir. Nazım, sanatçı kişiliğiyle bayrağı .-

sınıf

olmuş

mücadelesi n i n ve

kendinden

sonra yetişen sanaıçılara sorum­ luluklarını öğretmiştir. Ne var ki Nazım',

öğrenemeyenlere bu·

gün yaşam öğretiyor. Sosyal de­ mokraı görünümlil iktidarların baskıcı uygulamalarına karşı du· yarlılık

kızanamayan

kişiler,

gelişmelerde

oynadl�ları

Bilindiği

çenek de' vard ı . Bu sansür ıüzük·

gibi Alınıeı Taner

�Once ve ııauıma özgiırlüğünün

lerinin i kisine de karşı çıkıp dü­

K ışlalı, göreve başladığı zaman,

savu nulmasıdır, Niıekim bu se­

çalışmalarının

"ulus. l l ı k " ' "de­ : mokrati�li k " ve "halkçılık · ilke­

çeneği gören i ki Yarkurul üyesi çıkmı�ıır

k

leri üzerinde yürüıüleceğ i n i açı .

Kültür

lamış ve "demokraı i k ô i k ' ilkesi

Ba/lOnı

rında uzman kişi ve kuruluş lem­

fazla birşey ifade etmez. Kaldı ki

nın saptanması için "Kültür Yük­

bu

ilimıştır.

bazı alt kurullar (yarkurul­

lar) da oluşturularak, bu alanlar­ da daha gerçekçi ve doğru kdrar­

kası"nı saptamakl. görevlendiril­

dü­

lad ı . Kurulda görev alan iyi ni­ yetli b i r çok kişi "yiikse k " söz­ cüğündeki parılııdan rahnsız 01adı

bugün yine "yü"sek " sözclığü ile

mantıklı,

somut

sonucudur.

birinci

bölümü ta­

kendince doğru olanı yapmakta­

lümde. Bu yeni tüzüğe Sinema

dır. i şte hu nedenle Yasa Tasarısı

Yarkurulu da karşı, Bakan da,

kağıt

kumdur. lIazırlanan "ulusal kül­

Başbakan·da.. Ama uygulamaya ' konuldu ve hükmünü sürdürüyor.

tür poliıikası" "rapor"u da bur·

Öyleyse

juvazi tarafmdan övızüyle karşıla­

tüzüğü daha hazırlaııımalı' hem

üzerinde

kalmaya

mah­

Kültür

anda

I'a"anlıgı,

iki

yılda,

ğı "giriş" i ç i n hekletiliyor. Sap­ tanan

"ulusal küllür politikası"

s ı götürehilmiştir, Döner Serma­ ' ye Kuruluş Yasas ı . Bun un dışın·

IJuliıml)'o« ! )

nın içeriğini yayımlandığı za!T'an

da ne Tür� Sinema k.urunıu Ya­

de

göreceğiz. Ancak, Bakan'ın bu­

sa Tasarısı ne

züğünün çıkışından bu yana ileri­

güne

nını düzenlemeyi öngören yasa

ci, demokraı, sosyalisı kişi ve

açıkladığı ve çerçevesini belirle­

tasarısı

kuruluşlar,

diği hiçimde sın ıfsal özden yok­

her ikisi de köklü önlemler ge·

yapıp böylesine anıidemokr_ıi k

sun

şimdiden hatırlatalım,

tiren tasarılardır. Ama burjuvazi

b i r uygulamaya kesi nlikle karşı

yeni sansür tüzüğünden ç o k daha

bu konularna mecli.ıe tartışmayı

olduklarını belirtıiler. Bu açıkla­

fazla tep"i görecektir.

başlaımaktan dahi kaçınmıştır.

eski eserler ala­

götüriılmüştü .. Bunların

malar basında geni ş ölçüde ve

Uzun çalışmalardan sonra ha­

Tüm bunların dışında K i iltür Ba­

ayrınıılarıyla yer alıyor. Biz bu·

zırlanan ve muhtemelen olumlu

kanlığı'nın kenni kuruluş yasası

rada, konunun gelişimini değ i l .

yanlar taşıyan bu "rapo,.', uygu­

bile orıada yoktur.

küllür v e sanaı ddamlarının b u

lamaya

Bu ortamda "ulusal kültür po-

elbette

hemen yeni bir sansür

OICUL.. .f.n:RI

. t·· urk·· uıU

B U SAY ı DA

A L IlUCDAY IN TURtdlsU (P,blo' NERUDA) 2 _ SAIlDUNYAYA AC rr (Can YIlCEL)

3 . GELtNC!K 4 . BEItÇ! KAZ DI TUıtıdlsU (Yaşar HlRAÇ) 5 . HAPUSIIAHE KAPISI (Nau HIKMET) 6 . BEYAZIT MEYDANI ' NDAKI öLU (Nazı.. HIKMET)

..

B ı . SONBAHARDAN çIZGILER (Kemal BURKAY) 2 . öZGURLUK (Yaşar H!RAÇ) 3 . B l R öLU DAHA GEÇTl (Ya,ar HlRAÇ) 4 . SEN (Nazım HIKHET) 5 . lşç! IWlŞI (Can "YIlCEL)

Zerrin Selim Derya

ca -=

GENEL DA(;/TIM NlJJlmI Ş.n.I IMÇ 6. Blok No: 6430

..!E c::;..

-

..:.:: CD

-a..

•

Ileıııol.. ratikleşme ve >osyaüzm nıüca­

dde.i bütünllığ ü : ğitimler

ve

F Y ü l)OCı

I lk ılğre t im de çağdas e­ ( !)r. Ercan

nygulamalar,

U

ilköğretim ( Mehmet KOÇ)

•

Sayıları.

•

E m pery.lisı kil/türiuı saldın aracı: An·

TEZIN) sınıft a kalmanın ıopluma

,""Iopedileı: I Tamer •

jlküğretimd<

",aüyeli ( I landan ATTAR ) •

SınaVın" TURAN )

Üııiversiıe Giriş

lerimiz (Çetin

i

ve

i;J:rendl k­

- 24

EYLUL

1 9 79 - 1 4

Bu,

kendi

etti kleri

�endilerini

görülmemiştir.

sosyal demokrasinin güler

yüzü ardında yatan sınıf düşman­ Iığının ilerici, demokrat kültür ve sanat ariamlarına onaylaıılmasın· dan başka birşey değildir. Sinema Yarkurulu'nda görev alan Mahmut Tali Öngören, Ve· dat Tlırkali ve Nijat Özön tüzü­ ğün kabul edildiği toplantıda bu­ lunmamışlardır. Yarkurul, Lütfi Akad,

Atilla

Dorsay,

Süreyya

Duru, Oğuz Onaran ve Halit Re­ fiğ'in

katılımıyla toplanmış ve

oy çokluğuyla karar almıştır. 1 9 E ylül tarihli Cumhuriyet Gazete­ si 'nde Yarkurul üyeleri nin yap­ lı"ları açıklamalardan anlaşıldı­ ğın, göre Tüzük, Atilla Dorsay, Süreyya Duru, Oğuz Onaran ve Halit

Refığ'in

olumlu,

Lütfi

·Akad·ın olumsuz oylarıyla çık­ mıştır. Olumlu oy kullanan üye­ lerin kendilerince haklı gerekçe­ leri ne olursa olsun, sansüre kök­ ten karşı ç ıkmamış olmoları on­ ları vebal altına girmekten kurta­

l i s Vazife ve Selahiyetleri Kanu­

davranan ve son sürekökten karşı

nunun 6. maddesi değiştirilemi­ yeceğin.

göre

(!)

(Bu

madde

filmlerin polis t.rafından deneı­ lenmesini

öngörmektedir) Türk

Sinema Yasası 'nın da çıkıusına olanak yokıur( ! ) Hep birlikte ye­ ni sansür tiizüğüne söğüp, hazırla· tılacak

ölan

"en yeni" tüzüğü

beklemekten başka çare yok( ! ) Uzun süre sessiz kalan ve 1 9 Eylül 'de görüşlerini Cumhuriyeı Gazetesi'ne açık layan Yarkurul üyelerinden bazılarını uyarmak gerokiyor. Şu anda uygulanmak­ ta olan yeni sansür tüzüğüne "kü­ 'çük de olsa olumlu yanlar taşıdı­ ğ ı için" oy veren üyelerin sözcü· Dai resi

' Başkanı Oğuz Onaran .. ... Kültiir Bakanı'

şöyle diyor :

nın ve Yarkurul'un önünde iki seçenek vardı : Eski tÜZliğü oldu­ ğ u gibi bıra�ma" ya da yenisini kabullenmek. Bunlardan başka seçenek

yokıu.

Ru tüzük

çok

ufak da olsa bir iki olumlu hük­ mü içerdiğinden Yarkurul bu tü­

Bu

olduğunu

konuda belirterek

en

tutarlı

Yarkurul­

dan i.tifa eden �Iahmut Tali Ön· gören'in değerlendirmesi t�müy­ le doğrudur ve övgüye değer bir tavırdır."

...

Tüzüğün birtokım

kolaylıklara sahip olduğuna da inanmıyorum, hem böyle daha kolaylaşıırıcı olsa ne çıkar? Bi­ zim özledig i m iz , bize söylenen ve , bizim yaptığımız çolışmalar sansürün toptan kaldırılması doğ­ rulıusundaydı." Sonuç

olarak şunu öne",ıe

hclirtme" �ere�: KUltür ve sanot sınıfsaldır, Bu alanda verilen mü­ cadele d. sınıfsal öz taşır. Bur­ juvazi bun"n bili ncindedir ve e­ linden geleni yapma"tadır. Ono a"ll verme" i ş ç i sınıfına ve onun külıür ve sanaı adamlarına düş­ }11ez. Tavrını işçi sınıfından ya­ na koyn'uş 'ydınların, burjuva­ zinin reformisı kanadının verdiği sözlere,

yaptığı

demagojilere

kanması hoş karşılanamaz, Yeni sansür tiiziiğü örneğinde olduğu gibi,

burjuvazinin, içinde

belirlediği

züğün kabul edilmesi, bu tüzüğUn

çerçeveler

de değiştirilmesi için vakit geçir·

karaı almak

zorunda olduğunu düşünmek, bu

meden çalışmalar yapılması ka·

kişilerin öznel niyetleri ne olursa

rarını verdi . ... Ama bu aşamada

ol.un, buri uvaziye hizmet sonu­

yap.bileceğimiz birşey yokttı .. " Önce tiizüğUn gerçektrn "çok u ­ fak..da...., Ua" getirdiği "bir iki o· lumlu hükmün" ne olduğun� ba­ kalım. Bu hükümlerden sinemacı· lara en çekici geleni . sansür kuru­ luna yabancı filmler için kopya verme zorunluluğunun kalkması­

i i� ı ı : 30. Yıll� " "/lııesi : 1 5 0 Lira . \ d res: O K U L OEFI E R I � 2! 2 2 'cca ı i hey l :ıılde,j - A i'. K A R A

sansür

r,maz.

dır ki bu tam anlamıyla ticari bir içerik taşıma�ıadır. ı\(aha, tiıznI.: karşısında tavır alma" için yalnızca iki seçene" mi vardı: l Ia)'ır. üçıincü bir se·

YURUYUŞ

bir

de '"ılerici" olmak koşuluy a . Po­

cü ve Kültür Bakanlığı Sinema

buldeay'"

Ktu.t ue P141ı öDEMELI GöNDERILIR Gün;" Sok. / 6/1 K.D.re-ANKARA

perasyonun

nu açıklad ı . Şimdi sıra ikinci bö­

tisi'ni karalamaktan yeni Sansür

Yeni Türkü

Şu anda sansür konusunda o­

oyu önünde "mahçup" olduğu­

Tüzüğü'ne karşı ç ı k maya zaman

konuln.adıkça

rak. konuyu ele almasıdır.

tarlı bir yasa ta.arı.ı hazırlarken

meclise anca� bir ıek yasa tasarı­

ise,

vekilleri i ç i nden kaç �işi olumlu

öbür yanda burjuvazi bildiğini v

ayında

düşeni

değildir. I$ir Türk Sinema Kılru­

'mamlandı. Kültür Bakanı kamu­

Ahmet Taner K ışl,Iı'non yazaca·

üzerlerine

durum öyle

Bir yanda iyi niyetli aydınlar tu­

nacak ama lIy�ulanmayacaktır,

vesilelerle

C f1"

mamaktadır.

değil, burjuvazinin b i r bütün ola·

için

b u köşe yazarı Türkiye i ş ç i Par­

çeşitli

C H P istese b i l e bazı yasalar ç ı ka­

oy verir? Sorun AP-CHP sorunu

siirdürnıek

Cumhuriyeı in öykücü. romancı

değin

meclis aritmetiği "titrediği " i ç i n

ğını

�

"yüksek" sözcüğü üzerinde baş­

me" ifad;;.i yanlış--onlawmama­

rinde durmaktadır. Iktidar varlı·

uyanıklığın

verildi. I lk tartışma, bu.kurulun

şu

Kurulu" üyeleri kendi kendileri­

mu Yasa Tasarısı'na CHP millet­

dadır. Yeni sansür tüzüğü de bu

rilmesi ve onaylanması görevi de

tamamlandı,

geçip Yüksek

Yasa Tasarısı, şu and,a sadece bir belge olarak Bakanlığ ın arşivle .

gerçekçi ve uyanık olmak zorun·

ş

di. B u kurula yarkurullarda olu ­ turulacak kararların gözden geçi·

kültür politikası" geçen Haziran

alanını

hazırlanan Türk Sinema K urumu

kurul, Bakan tarafından

Bir de Oktay Akbal gibiler var.

sinema

zenlemek ve geliştirmek amacıy­

Türkiyenin "ulusal kültiir politi­

aylık çalışmadan sonra "ulusal

gidemeyecektir.

la Sinema Yarkurulu tarafından

na değinmek gerekiyor,

doğal olarok iyi niyeıli kişilere.

öteye

Türkiye'de

Önce "Kültür Yüksek Kurulu'

Sözkonusu kurulca, onsekiz

" Kiiltür

ııdır. Kültür Bakanı'na sorarsanız

çinde kurulmuş ve çalışmalarını

anılıyor.

de

meclisten

maktan

sürdürmiiştür.

yanlış yapıyorlar. Bu sözlerim iz

gelişmeler

zenlemelerin geçmeyeceğ i ni

ne sormalıdırlar. "Meclisten geç­

lar alınması öngörülmüş idi. Sine­

meı ediyorlar ve yanlış üstüne

Son

litikası"nın gereKtirdiği yasal d ü..

gösteriyor ki, bu urapor" , lyi ni­ yetle hazırlanmış bir belge 01-

ma Yarkurulu da bu kapsam i­

kurulun

"rapor", iktidar ıarafından

bizzat uygulanmak üzere hazırla·

ca Bakanlığın çalışma alanlarına

Ama nedense

sanatçıların

hesabı

sek Kurulu"nu kurmuş idi. Ayrı­

on,uzlarına tarihsel

rihinin hiçbir döneminde, ilerici

yönetmeliğinin

mesi ve "ulusal kültür politikası"

dt •.

lerinin

vehal yiiklemektedir. Türkiye ta­

sansür

silcilerinin görüşlerinin alınabil­

(Mahmut T a li Öngö­ , Akad), Oysa tüzü­

liıtfi

ğiin giiıiirdükleri Yarkuruı üye­

Antidemokratik

rulması aşamasında. kendi alanla­

Bu

ren ve

Kış/alı:

geres ince de kararların oluşıu­

göre

T RA YRAKTA R

rolü

ele alnıa� isıiyoruz.

"kültür. Yüksek Kurulu"nda ve 'Yarkurul"larda "umut"a hiz­

Sinel'(layla ilgili yeni sansür ıü­

YA 5A1�

cunu yaratır. . Rrechı Kabare'nin Ankara'da yasa�I,�m .. I�c!a Sinem, Yarku· rulu'nen payı çoktur. Burjuvazi, mücadele alanında açıığı , gedik­ ten girip diger mevzileri imha etme"ı.n bir ,.ıniye bile geri dur· maz, Giın , birlik günüdür. Saldırıl.r ancak iirgiitlü hirleşi� giiçle gö­ ğiislrnebili .. i ş ç i sınıfının kiiltilr \e

sanat

�iicü.

bu

alanında

örgütlenmiş

görevin bilincindedir.

1 2 sana t k u·r uluş u

•

i '.I"... . .... k.i Yığınların karşısına çıkınca Birkaç yaııdır somutlamaya çalıştığı mı sanıyorum. Kendi larla,

kafamızdaki doğru·

seçimlerde

kendileriyle

uyum sağlamaya çalışacağımız sınıf ve tabakalardan kişilerin kafalarındaki doğrular arasında nasıl koşutluk sağlayacağız?

Ama, - Sergilediğin gerçeğ i kor· kuyla karşılayanlar olacak ara· larında, - Sergilediğin

ben nasıl savaşırım diye düşü· nenler olacak aralarında ...

"se·

O zaman tarihin ağırlığını koyabiliyor musun ortaya. Geneli değil, özeli. Yereli... Tarihlerin yazmadığı kuv·

lamL." dediğin andan itibaren

vayı milliye cephelerini, onla·

Genel

kuralları

sıralamak

zor değiL. Ama

kahveye

girip,

özel koşullar başlıyor ki n;,sıl... Göreceksin.

rın çakmaklı tüfeklerle kurduk·

sin önce.

CHP aRırlıklt hükümetin �e onun Kültür Bakanı Ahmet Ta· ner Kışlalı'nın işbaşına geldikleri günlerde vaadettiklerinden biri de, kültür ve sanat üzerindeki baskılan ve bu baskılann en çir· kinl olan saD5ÜrÜ ortadan kaldıra· caklanydı. Hükümetin ve CHP' nin proıramında da benzer gö· rüşler yeralıyordu. tlerici, de· mokrat nitelikte sanat kuruluşla· n ve sanatçılar hükümetten bu vaadlerini yerine getireoei!ini uzun bır lÜ1'I! beklediler. Kültür ve sanatm engeDerle kaqılaşma· dan . ııell,ebileoeRI demokratik bır ortama kavu,ulacal!ı sanılı· yordu. ülteUk de "sanatçı" bir başbakan bulunuyordu hüküme· tin başında! Ne var kl, umuları1ann tümü de bo.. çıktı. Kültür ve sanat ya· şamının önüne binbir türlü engel çıkartıldı, demokratikleştirilece· RI beklenen ortamın sınırlan bu· güne dek oldui!undan daha fazla daraltıldı ... Kültür ve sanat düş· maniıRının en koyusu olan kaRıt zamlan akıl almaz düzeylere e­ rişti. Kitaplar gene yasaklandı, toplatıldı. herici tiyatrolar, mm· ler sansür illetine ve daha başka baskılara uRratıldı. GeçtiRimiz günlerde, önce Antalya ŞenliRI'nde bazı filmle· rin göıterilmesine izin verilmedi, ardından da Ankara 'da Dostlar TIyatrosu 'nun "Brecht-Kabare" ve Birlik Sahnesi'nin 'tnsan Manzaralan" oyunlan çeşitli baskı ve yasaklarla karşılaştı. Bu antidemokratik yasadışı uygulamalar, ilerici kamuoyunun baklı ve sert tepkUeriyle karşılaş· tı. Çe,ltli sanat kuruluşlan dü· zenledlklerl basın toplantılanDda bu tepkilerini dile getirdiler. Tüm Tiyatro Sanatçılan BirIIRi ('I1-8AN), Türk Sinematek Der· neRI (TSD), Oyun Yazarlan Der· nei!I(OYD), Türkiye Yazarlar Sendikası (TYS), Yönetmenler· Senarllt lerJ'. Yönetmenler Der. (YON·SEN), S,inema Yazarlan Sinema (SI-Y AD), DerneRi Emekçileri Sendikası (DISK Sı· NE-SEN), Devlet TIyatrosu Ça· Iışanları (DETÇA), Sanatçılar BirIIRI, Işçi Kültür DerneRI, Film Seslendirme Sanatçıları Der. (FILM-SES), TRT-DER Istan· bul'da DISK ve Istanbul Barosu tarafından da desteklenen ortak

bir açıklama yaptılar. Bu açıkla· mayı aynen yayırılıyoruz: "Ülkemiz sanat ve düşün ya· şamı giderek yoj!unlaşan antı· demokratik baskılann hedefidir. 12 Mart ve MC dönemlerinin "BOLYOZ 'ıanna karşı aydınla· ra, sanatçılara, demokratik güç. lere 'mIUT' vaadedenler bu gün sansür ve yasa dışı yasaklamala· nD kimi zaman doj!nıdan sorum· lusu, kimi zaman suskun destek· çisl. "Demokratik düzenin yüzka· rası sansür kaldırılacak denirken daha da al!ırlaştınlarak ülkemiz sinema sanatının üzerine çöktü. rüldü, ilerici içerikli fllmler ya· saklandı, sürdürülebilen ender sa· nat gösterilerinden Antalya Şen· liRi ilk kez bu yıl yapılamadı. "Siyasal·parasal baskının her türlüsüyle yaşam alanı alabildil!i· ne daraltılan baRımsız tiyatro ha· reketinin büsbütün kurutulması· na yönelik anti-demokratik uy· gulamalar yaRıyor ardarda. "Dostlar TIyatrosu'nun bütün bir tiyatro dönemı boyunca Is· tanbul ve Ankara'da devlete alt salonlarda sahneledll!i "Brecht­ Kabare"nln gösterileri Ankara' da gerekçesiz yasaklandı, Birlik Sahnesi 'nin "Insan Manzaralan" yasa 1lŞı tehditlerle karşı karşı· ya. "Sanata yönelik baskılar kar· şısında, en üst devlet yetkilileri yasaklanan rilmlerl bizzat göre· rek ya da durdurulan oyunlan bizzat okumaya girişerek kamu· oyunu yatıştırmayı umarken, sansür ve baskıya doj!nıdan sa· hip çıkmakta, nice aydınlarln gö· nÜıIü desteRiyle oluşturulmuş ''Yarkuruilar'', "Yüksek kültür danışmanlan" suskun. "Sanat emekçileri Ise ne bÖY' lesi uygulamalan hOfgörebilir ar· tık, ne de ancak 'kapıkuUanna' yaraşan bu korkak suskunluRu paylaşabilir. "Bizler sanatın çeşıtlı dalla· nnda örgütlenmiş emekçiler dü· şün ve sanat yaşamının demokra· tlkleşmealnin yöneticilerden Iü· tut bekleyerek deRII, ancak de· mokratlk savaşımla sa�lanablle· ceRI bilinciyle, anti-demokratik uygulamalara karşı eylemlerimizi blrleştirecei!lnılzl kamuoyuna kararlılıkla duyururuı."

"SelamL."

dediğin

andan

itibaren karşısındaki susan de· nizin gözlerine bakarak konu· şurken sesini duyabiliy"r mu· sun? I şte ikinci koşuL. Sesini duyacaksın sesini. - Mıgırdıç Şellefyan Behi· ce Boran'ın mı, Demirel ailesi· nin mi ortağıdır? - So · ru · yo . rum... Yok· sa birlikte mi şirket kurdunuz Mıgırdıç Şel.lef·yan·la? ... Sesini

duydukça verdiğini;

dinleyenlerinin

gözlerini

gör·

dükçe algllananı denetleme ola· nağı

bulmak

kuramla eylem

birlikteliğinin can alıcı nokta· sına getirecek seni. Yıllar yılı renkli basının ya· rattığı koşullamaların sökrne· diği çizgi başlamış demektir ar· tık. Karşısındaki

susan

deniz,

içindeki tüm gizli gücü (potan· siyeli) ile seninle olmayı kabul etmişse, us güçleriniz arasında· ki uyum içinde bir çekişme de başlamıştır.

Bu nedenle kavramları ne kadar yalına indirgeyebilirsen o kadar anlaşılır sözcüklerle ver. mek bu aşamanın sorunu ol· maktadır. O zaman görünme·

yen

tartışma eşit koşullara yaklaşacak, o zaman (yıllar yılı gerçeğin aldatmacaya dönüştü· rüldüğü bir ortamda bile) te",sil ettiğin doğrulara dinleyenleri. nin güven duymaya başladıkla. rını gözlerine yansıyan ışıklar.

da göreceksin.

biliyor musun? Zaman mı? Karşındaki

susan

deniz,

içindeki gizli güçle senin olma· yı kabul etmişse ... !torunu, slogandan bilgiye, bilgiden varolma bilincine dönüştürebilmişsen ... Onların gözleri, kola)' kolay yeter demeyecek Ki sana.

As ı l kavga "so lcu korsan "la

Varlığının ilk habercisi, ko· şulu bu: Görmesini öğrenecek·

; 'SAN AT Y A Ş AMı TE HDİT A LTIN DA "

gerçeklerle

ları cepheleri, Kuvvayı Milliye Destanı'nın içtenliği ile anlata·

En pelini Nazım

lemişti .

"Aynı kiraz dalı

defa daha aynı rüzgarda ... "

bir

Usta söy·

sRııanrnaz

Atılan kurşunun nam1uya geri döndüğü göriilrnemiştir. Yanlış1anm ve doğnılanmla savaşını giiciüiıı ortaya koy· muşsam, bireysel tarihimin bir evresinde ı;esim yankılanacak demektir. Nereye kadar? Sesimiıı dııIga1annın etkisiz kılacağı sınıra kadar. Bireysel tariJılerimizi belir· leyen koşul1aruı başında auuf· sal gerçektere bağh b irleşmeler geliyor berba!. Toplum1ar tüm kazanımlanm bire)'ldle top­ lumsıı1m koşuduğundan elde ediyorlar. Labii,.tuvuda deney ya.,.... ken abnnu kıı1Ianan benim. Ama aldığım ıonuç toplu· mundur.

Şiirimi yazarken, tezgaIııma

özgü beceruerimle, yeni pjzel· likler, yeni düşün

ufuklan ara·

yan benim. Ama yaratımın bir aahıbi de,

bana anamın kucağından itiba· .ren dilimi kazandıran tODlum. Kişiliğinıl, Partiınin kişiliği ile birleştirirken, bu gazetenin var olıtUISlna, şu ilçe örgütünün

ıruzdaki uyurnun güzelliğinde var. Yahya Demirel'in amcası p. bller çıkar çarkınm yarattığı başka bir uyumda rezil etmeye bakıyor bu güzelliği ... Sosyal demokrat, beni ve sizi tarihsel konumumuzdan so· yut1amaya bakarak kendisiyle koşudamağa Çalıştı hep. Ahir zaman düşiiniirleriııden Mehmet Ali Aybarıeğerr üaIu· bunu Iboşmaıııı şa, siz ilerken bile kendini an1ıyordu. OaIubu ile birlikte kafayı da dağıttığı yerde NOıat Erim'e &üvenoyu vererek 12 Mart'a teiam dwdu. Mao'nun baIefi "Kediııiıı rengine bakıruyonız fareniD tutulmasına bakıyOnIL." ..bi1erdeıı yaveler yumıırtı8rkeıı , Makyavel'den keııdiııIDe kadar gelip taribiıı çöplüğünde yerle­ rini alan tüm demilioputa ak· rabahğıru ilan etti. "Ne ... , aramızdaki uyu· mun güzelliğinde vıır.. .. derken yalnız Süleyman Deınirel'den, Mehmet Ali Aybar'a, 1OS)'lIl de­ mokrattan, Denıl'e kadar ara·

bozucu1an anımsayınca aüJüm· seyip geçiyorum. Ama, şair Aragon un '101·

min bilinç düzeyinde açan etki·

cu konan" diye nitelediği yir. minci yüz yıl tipi var ya ... Düşiiıe ıd . Sanatta. Toplum avaşımmda . Onun aramıza gjrınesiııe yar. dımCl olan tarihsel konıan dü·

leridir.

şündürüyor beni.

yaşama geçuıesine etken olan benim gücüm. Ama gücümün kaynağ ı ,Parti·

Ne varsa benimle sizin ara·

• •

• • • •

• • •

Aıd kavgam orun1a.

Ekım SEçIMLERI-Nereden nereye Gündüz Mutluay Türkiye'de siyasal kurumsalla,ma ve devletin ekononılk I'· levieri. G.nCtly Şaylan Halka karşı yabancı ve yerlı sermaye lşbirllj!1 Aylin Ba,ar CHP: "Akgünlere"den bugüne Ay,. KuıUan Burjuva demokrasisi : Tutulmayan sözler E. Kuzmin "Sanat Raporu" Uzerine Ada/.t AIJaolJlu, Aziz Ca/lf/ar, Yılmaz Onay, Yauu.,r C·tinkaya Fa,lzm kapitalizmin ve sınıflann dışında mıdır? N.cla Caglayan "Ekım fırtınası ve sonrası " GÜn.y Gönenç Birikim 'e birkaç not Omür SezıPn

YVR VYVŞ · 24 EYLVL

1 9 79 · 1 5

j ,

Iıilenlerde" Prof. Erol �ıunisalı, Prof. Osman Okyar, Prof. Nusret Ekin'in Y e ni Fonun'un yazı ailesi içinde yer· lerini hulmaları na raslan tı mıynı? Ilk ç ı ktı ğ ı 1 � 5 � ' de n bu yana gerici ve ıeslimiyetçi re,mi ideolojinin faşist frekanSlnı ranslt.makta� ÖLe yenilik ta·

ABD'oin Türkiye Planı

şımayan derginin ilk sayısında Kı bazı yazı başlıkları Amerikanın Türkiye'ye müdahale-zemin ve gerekçelerine ışık tutacak nitelik teydi Dirkaç şöyleydi : : '·�.LUçların Benzerliği " "·--Tür'fiye Komünist Partisi-nde B6lünmeler" ". Sol

Yayınlar Nasıl Destekleni­

y or ' " ". Orta

•

Olay "

Doğu

Vniversi tesindehi

". Baglan tısızları Sovye tlerin Kuca· ğına Itme Çabaları " ". Türkiye 'deki Kürtçülük Eylemle· rini A n la tan Bir Kitap"

"- Sovye tler Birliği Guneye nerleyi­ şini Hızla.ndınyor. . .

Geçtigimiz aylar için Türkiye'deki

Avrupadaki Birleşik ' Amerikan Ha­ va Kuvvetleri (USAFE) Karargahının II Eylül tarihli şu açıklamasını okuy.lım:

fO_

ri.

.

Birleşik A mf'rika Hava Kuvvetle­

Eylül ayı

ortalarından Ekim ayı

ortalarına kadar, Colorada 'daki Buck­ ley HalXl Milli Mu/uıflZ Ussündeki 1 40. Taktik

Hava Alayına bağlı

18

IDne

A-7D Corsair uçağını Meniton Hava Vaü 'ne gönderecektir. Bu birlik Güney Avrupa Müt tefik KuvL'etlerinin, k ısa lXIdeli tak tik 'ıullanış planlarının bir parçası olan (Di&play of Determination -

Kararlılık

Gös terisi)

manevrolarına

katıla.cakhr ... "

Ankara'da Paris Cad desinde bulu­ nan "Birleşik Devletler Uluslararası Iletişim Kurumu" irtihat bürosunean basına yapılan bu yazılı açıklamadan tam bir hafta sonra 1 9 Eylül günü, baş­ kent Ankarada, Türkiy" deki Ameri­ kan askeri üslerinin geleceğini garanti altına· alacak olan Savunma Işbirliili Anlaşması üzerindeki görüşmeleri sür­ dürmek üzere Türk-Amerikan yetkilile­ ri Dışişleri Ilakanlığı nda bir araya geli­ yorlardı. Geçen yılın Ekim ayında siiah ambargosunun kaldınlmasıyl� birlikte geçici işlerlik statüsünde bir yılrlır faa­ liyetlerini sürdüren Türkiyedeki Ame­ rikan üslerinin işlerlik süresi önümüz· deki 9 Ekim günü doluyordu,

NATO Kararlılık Gösterisi manevra­ Iannın bu tarihlere denk düşmesi de bir parça "kararlılığın" ifadesi olsa ge­ rekti, CIA'NIN

rak Ortado�u'da izlemesi gerekli poli' tikaları" görüşıiyorlardı, Toplanuyı dü­ zenleyen örgütün adı da şuydu "Av­ rupa ve Yakındo�u için Amerikan Sa , vunma Enstitüsü" , " * I M F bu ayın başınna bütün yaban­ cı bankalara gönderdi�i bir yazıda "Türkiye'nin Temmuz "e Agustos ay ,

Iannda bütün l'ükümlülüklerini yerine getirdi!!ini'':'bild iriyordu " , ' * Madeni eşya sanayı ışverenlen "muhtemel altı aylık grevlere karşı" mal stoklannın iverli olarak tesbitini istiyordu, * V e "Türkiye'nin eşi (!inde bulun­ dul!u siyasal de!!işim ve ekonomik zor­ lukları aşmayı sa!!lamak Için" kamu yönetimindeki sivil yüksek memurla­ nn 'güvenlik e!!itiminden geçirilıneleri yolunda hazırlıklar yapılıyordu, Bu ça­ lışmalara göre, vali, müsteşar. genel

müdür. kaymakam ve önemli yönetim kademelerindeki bürokratlar "�Iilli Gü, venlik Akademileri" çatısı altınd. !-Iarp Akademisinde eğitim gören kur­ ma}' subayl�,la birlikte egitimden ge, çirileceklerdi " , Agızlarda "yarına ha­ zırlıklı olmak" sözleri dolaşıyordu",

--nütün bunlar nasıl bir araya �eli�'or ve bir annani ohışturuyorrlu? . .

T E ZG " l l '

ı' M i K i l E K G ;

B u arada geçtiginıız 1 5 Eyliıl gıınii yayın hayatına geçirilen hir ctergi (1ı�n söz etmek gerekecek lir. ') oımhya Oteli' nde "Avrupa ve Yakır. n,,�u için Aıne,

G C N DE�I

1 4 Ekim seçimleri yönünde dikkat­ lerin yoğunlaştınldı!!ı Türkiye'de

* Anayasada

bazı �egişiklikler ve

danışmanı Brezinski geçti�imiz hafta yaptığı açıklamada eski görüşlerini bir kez d_ha tekrarlıyor, "Çıkarlarımızın zedelendi�i her yere müdahale etmekte kararlıyız," diyordu, * Istanbul'daki Tarabya Oteli 'nde

yapılan bır bı!ş ka toplantıda ise gene yerli-yabancı "bilim adamı ' ve diplo­ matlar "Türkiye'nin NATO üyesi ola-

dostu · Turhan Feyziolllu 'nun başan mektubuna da er veriyordu. Ilk Fo­ rum'un kurucularınoan Turan Güneş'

y

in mektubuna da ikinci sayıda yer veri­ leeegi muştulanıyordu", , O Turan Güneş. önceki ayın sonla­ rınn. Hürriyet Gazetesi patronu Erol Simavi'yi Horlrum'da ziyaret ederek, kendisiyle bir günlük görüş alış-verişin­ de bulunmuş, daha sonra da Hürriyet mani,'el"sl"la iki büyiik partinin lideri­ ne ' Birlik' ve Beraberlik Ça'ğrısı" ya­ pılmasında üneınli hir rol oynamıştı, Acaba 4 büyük bankanın ilan des­ teğiyle bu derginin bugünlerde ortaya çıkması nedendi?

Ru gelişmelerin, Türk-Amerikan Sa­ ,'unma lşbirli!!i Anlaşması için gö�' '11eH;>riıı finaJ bölümüne rastlamasından

doQal ne olabilirdi? Sovyetler llirliği hakkı ndaki istihba­ ralın yüzde 30'unu sağladı!!ı bildirHen rürkiyedeki Amerikan üslerinin sürek­ li işlerlığe ka\uş lurulmasım öngören karşılıklı göriişınelerde pazarlıkların şu ii ok talarda toplandığı haber veriliyor­ ıtıı: ' 1 'ürkiye, Silalılı

"'uvvetlerin mo­

dernleş lirÜmesi ınaliy.etine önemli dü­ zevde katkıda bulunaca�ı umuduyla di;rı yıl için A merika'dan 2.5-3,5 mil­ yar elolar nolayıqda askeri yardım isti­ yordu. Amerikanın karşı teklifi ise 500 milyon dolar düzeyinde kalıyordu, * Tiırkiye, silah endüstrisi kurma pro �amına Amerika' nın yardım etme­

sini talep ediyordu. Pentagon'dan bu k onuda bir araştırma ekibi Türkiye'ye gelerek yaptıgı çalışmaların sonurunu hazırlıyordu, • Türkiye iislerde eşit sayıda kendi personelinden de bulundurmak istiyor­ d u , Amerika Türkiye de gelişmiş ele· man bulunmadı�ı gerek çesiyle bu ko­ nuda isteksiz davranıyordu. • Görüşmelerin belki de e n önemli konusun� gelince: Türkiye, Amerika' nııı us leri Ortado�u'daki herhangi bir

önemli ve birbirini tamamlayan geliş­ meler gözlenmektedir, Bunlardan bir kaçını sıralamakta yarar vardır:

bazı kurumsal düzenlemeler üzerinde tartışmalar yapılıyordu, * AP Genel Başkanı Süleyman De­ mirel, partisinin seçim kampany'asını başlattıllı Konya'da şunları söylüyor­ du: " 1 4 Ekim'den sonra AP'nin hükü­ met olacagını söylemiyorum. 14 Ekim' den sonra CHP hükümetten gidecek, Sonra bir hükümet bunalımı ve onu da devlet bunalımı izleyecek", ' * ıstanbul'da Bo�aziçi O niversitesi' nde OECD tarafından düzenlenen top­ lantıda " [)evlet yönetiminin b�içlü kı­ Iınması"konusu görüşülüyordu, Top­ lantıya CIA ajanları takviyesiyle yerli· yabancı "bilim adamı" ve diplomaUar katılıyordu, , * ABD Başkanı Carterııı güvenlik

faaliyetleri ayyuka çıktıgı için sessiz­ ce Türkiyeden çekilen Amerikan Dü­ yükelçili�i yetkililerinden Robert Aleksandr Peck'in yakın aile dostu ProL Aydın Yalçın "Yeni Forum"u çı­ kartırken ilk sayısında köklü ve yakın

,orunda kuııanabileceği ihtimaliyle. uslerin yalnızca N A TO faaliyetlerinde kuııanılmasının belırlenmesini istiyor­ du, Amerika ise buna yanaşmıyordu, Amerik a'nın bu konudaki kaypak for­ mülasyonu şöyleydi: " [Is lerin NATO

gereksinimlerini desteklemesi , , , " Federal Alman Frankfurter Aııge­

"Parlamenloya a rt ı k i na n ın /y aYlı m

ii

Tikan Savunma EnsLiLUsü" adlı örgiıl tarafından yapılan toplantıya Birleşik Amerikalı, Federal Alman, Ingiliz, Fransız, Norveçli meslektaşlarıyla bir, likte katılan Prof. Aydııı Yalçın'ın Çı' karttı�ı "Yeni Forum" dergisini n orta­ ya çıkışı herhalde raslanıı olmasa ge­ rek ti ,T. rabya ( ) ı ell'ndeki toplantıya katılanlar arasında adları tesbit edile-

mein. gazetesi yorumcusu Adelberg Weiıızınann gazetesinde şöyle yazıyor­ diL: ". Türlliye ı'e A meriha Birleşik Dev·

l e t le ri arasındaki Sot'utlmo Işbirlig; An· la şmas ı 'n HI yem' Ilnşlıllur"lI "e lirle mek üzere

yürütillc"

ıema'\lnrrla ,

formıillu

"zerinde sf1l'nş ılerildlJ:!i L'(' lıer ihı tara­

ii"

do b u saııuşa

Türliler,

bıı

Iwtıld,i.!ı

soy/em'bilir,

us/erm A l la " tiJ�

emrinde olt/uğu gerçeRini"

Itti{J kıııın

atılaşmoda belirtilMesinde 18rar ec/iyo rlar A merj· Itılltlarsa. daha e� n ph

('P \'orıwılanab ilir bir formu/den ı'analar. ı-ier illi tarafı da

edecek bir uZUışma,

lat"ıı"

herhaıae

başfUlıgı ç t a öngörüldüğünden daha tuz­

lu ya patlayacalı batı için . . . .

Son cümle bir kez daha okunursa olay ortaya serilecek tir_ Açıkça söy­

lenmek istenen şudur: Iki taratı tatmin eelecek uzlaşma batıya tuzluya mal­ olur. Ilauya tuzluya patlamayacak {or­ n:ül nedir? Tek tarafı. yani Amerika'yı yani emperyalistleri tatmin edecek uz­ laşma . . .

'ı A L U' G E L i R S E Amerika'nın Ankara Büyükelçisi Soiers geçtiğinıiz hatta verdi ei bir de­ �eçte şunları söylemektedir: " Amerika' nın Ortadoeu' da talep edilmeden müdahalede bulundullunu

hatırlamıyorum .. . Iş, talebe kalıyordu, Koç Holding Yönetim Kurulu Baş­ kam Rahmi Koç 'u n geçtillimiz aylar içinde Amanka: da yayınlanan "Lea­ ders" dergisinde yayınlanan jllZllll tekrar hatırlayalım: N� diyordu bay işbirlikçi: '- Biz Türkler, doğru bir hüküme ti,

doğru bir liderliği gerekli iç,

işbaşına gflh-"rek,

dış ve ekonomik politika

dönüşümlerini gerçekleştirerek

;aeri·

mize düşeni yapacağız. Bunu da tica· ret ortaklarımula. batılı do" ve mütte· fiklerimizle gerçekleştireceğiz". "

TOSIAD kurucusu Rahmi Koç'un bu talebini, TüSIAD üyeleri Erol Si­ mavi, Kemal Ilıcak ve Ercüment Kara­ can'ın, Hürriyet, Tercüman ve Milliyet gazetelerinin yayın politikalan ııe bir­ likte ele almak çok şeyleri anlatınalta yetecektir_ A B D NE ISTIY O R ?

Amerika'nm

Türkiye'den

istedilli,

dayattığı ve kuşattı!!ı koşullar nedır? Bunun

yanıtı için, YOROYO�'ün

Mayıs ayının ilk yansında Yayınlanan 2 1 3 _ sayısınm satırlannı bir kez daha hatırlamak gerekmektedir, Ne istiyor Amerika? "- Sovyetler Birliğine dUlXlr! Kont­ rol dışı Arap Ulkekrine karşı tarafaz­ II,k !. . .

Bu ne demektir Sovye tler Birliği ve .ooyaıüt üJlıe/er­ le ilişkileri

kökten k••mek, öte yari­

dan 'tarafıızlık ' .taw.ünde

I_il '. d..-

tek olmak! Sorun bu kadar b".itti!"

So"yetler BiriiRi ik ilişkiı.rin kök­ ten kesilmesi için gerekli ue yeterU propaganda rüzgarını estirmek emper­ yalutler için .orun deRiidi. Dışta git­ tikçe büyüyen Sovyet tehdidi' edebi­ yatma hız vermek, içte de ne yapıp. ne ettiği hiç de meşkuk olmayan TKP düğmesine

basmak! . . . Ikisi de zahiri,

içi boş, ama alevi büyiik olacağı var- .

sa)' ılan rampoları ılteşlcme�e dayan,· )' ordu. .. Peki ya A rop ülJ�elerine karşı 'taraf­ slzllkJ nasıl yürürlüğe konacakt,? Bu· nun gerek çeleri ne olacak h ? Işte o za­ man da

'Kürt sorunu ' imdada yetişe·

cekti!...

Komşu Arap ülkeleriyle

ilişkiler '

sevdalina

'iyi

'ülken;n milletiyle

bölünmezUğ;'n; tehlikeye atmanın an· lamı mı olacaktı ' " i p ü S T ü N D E P A Z A R LıK

Evet, Amerikan patronajındaki em­ peryalist güçlerin Türkiye'ye çizdikle­

ri rol, ip üstündeki adamın rolüdür. Bilinmektedir ki, ip üstündeki adamın "talep" ve kabuııeri daha teslimiyetçi ve kolay olacaktır, •

Şimdi o günler yaşanmaktadır, Bu tablo, kanla, cinayetle, katliam ve örgütlü faşist terörle, binbir tezgah ve tertiple oluşturulmuştur. Emperyalist ve faşist güçlerin her türlü tertip ve dayatmasında geri çeki­ len açık iktidar odagıyla, gizli faşist iktidar odagının, yeni "dönüşüm" ve "kurumsal düzenlemeler"le özdeşleştI­ rilmesi aşamasına gelinmiştir, Ancak ! ",

Büyük tekelci güçler ve her soydan siyasal uşakları istlyor diye, burjuvazi "talep" ediyor diye Türkiye'nin ABD' nin 5 1 'nci yıldızı olmasına "evet" ml denecek tir? Haydi oradan! Sevr günleri aşılacak, Sevr parçala­ nacaktır",