F FESTiVAL
Aç›klama, görüfl ve röportajlarla
FEST‹VAL EK‹
Özel Say›
TEMMUZ 2010
Devrimci Demokrasi Gazetesi’nin ücretsiz ekidir
Biz, bir ölür bin diriliriz Demokratik Haklar Federasyonu
‘38 zulmünün devam› olan baraj projelerine dur demek ve insanca yaflama olan özlemimizi hayk›rmak için yeniden Munzur olup Dersim’e akal›m! Biz, bir ölür bin diriliriz, diyerek tarihimize, kültürümüze, inanc›m›za ve Munzur’a sahip ç›kal›m!
T
arihin ilerleyiflinin en güzide örneklerinin yafland›¤›, ezenlerle ezilenlerin k›yas›ya çat›flt›¤› bir co¤rafyad›r Dersim… Çünkü Dersimlinin yaflam›n›n özünde, farkl›l›klarla ço¤alma, paylaflma-dayan›flma, sevgisini ise kucak dolusu sunma gibi bir gelenek vard›r. ‹nsanla do¤an›n kardeflleflti¤i, bu kardeflli¤in da¤larda yaflayan canl›lardan derin vadilere, s›k ormanl›klardan Munzur Nehri'ne uzand›¤›, insan›n özüyle bütünleflti¤i bir yerdir Dersim… Dersim, sadece do¤ayla bütünleflmenin de¤il, farkl›l›klarla ço¤alman›n, farkl›l›klar› zenginli¤e dönüfltüren, ba¤r›nda yaflayan her canl›n›n varl›¤›n› özümseyen özgün bir kültüre de sahiptir. Özellikle sorgulayan, sorgulatan, farkl› kimlik ve kültürlerle buluflarak ilerleyen Dersim kültürü, tek dil, ulus, mezhep ve millet yaratma anlay›fl›na, farkl› kültürleri kucaklayarak cevap vermifltir. Bir yanda bu kültürel zenginli¤i ba¤r›nda büyüterek ilerlerken öte yandan uzun y›llar boyunca topra¤›na, köyüne hasret kalm›fl Dersimlileri topra¤›yla, do¤as›yla, kültürüyle buluflturmufltur. Dersimlilerin bu buluflmas›, zulüm politikalar›n› yaymaya çal›flan hâkim s›n›flar›n bencil, sald›rgan, farkl›l›klara tahammül etmeyen, teklefltirerek kendini var etmek isteyen kültürüyle örtüflmemektedir. Bu yüzden Dersim, uzunca y›llar sürgün, göç, yak›lma, sokaklarda, köylerde, flehir ve ilçe merkezlerinde katledilme vb birçok zulmü gö¤üsleyerek bugünlere gelmifltir. Bugünde de Dersimlileri çevreleyen
bir dizi ekonomik, sosyal sorun ve siyasal bask›lar bulunmaktad›r. Kabul edilmelidir ki Dersim, bilhassa 1990’l› y›llar›n ilk dönemlerinden bafllayarak, “köy boflaltmalar›yla” birlikte, üretimini toprakta yapan insanlar›n üretimsizli¤in pençesine itildi¤i bir süreç yaflam›flt›r. Bundan ötürü de ilçe merkezlerine ya da il merkezlerinde, her geçen gün büyüyen bir iflsizler ordusu ortaya ç›km›flt›r. Hâkim s›n›flar›n yozlaflt›rma politikalar›, bilinçli, uzun vadeli hesaplara dayanan, sistematik ve çok yönlüdür. Bu politikalarla, üretimden kopar›lan Dersimliler, bu bofllu¤un pençesinde çürümeye itilmifltir. Bir yandan medya arac›l›¤›yla popüler kültürü gençlere afl›larken, öte yandan madde kullan›m›n›, alkol tüketimini, fuhuflu yayg›nlaflt›rm›fl ve bu flekilde Dersimlilerin halk kültürü yozlaflt›r›lmak istenmifltir/istenmektedir. Dersim’de flu an onlarca genç, uyuflturucu madde kullanmaktad›r. Madde ba¤›ml›s› gençlerin aile iliflkileri alabildi¤ince kopuktur. Kendi çocu¤unu anlamayan aile ise bu durum karfl›s›nda eli kolu ba¤l› konumdad›r. Ailelerin gözyafl› dökmenin ötesinde bir fley yapamad›¤› bu sorunun, acil çözülmesi gereken sorunlar›n bafl›nda geldi¤i aç›kt›r. Di¤er bir sosyal sorun ailelerin her geçen gün parçalanmas› ve da¤›lmas›d›r. Dersim’de son y›llarda boflanmalar artm›flt›r. Sistemin özel savafl ayg›tlar›ndan biri olan fuhufl, Dersim’de birahaneler üzerinden kendini a盤a ç›karm›fl ve bu flekilde insanlar emeklerini bu yerlerde tüketir konuma gelmifl ve aileleriyle ba¤lar› kopma noktas›na gelmifltir. Bu sorunun uzant›s› olarak özellikle ka-
d›nlar, evlerinde fiziki ve psikolojik olarak ciddi fliddete maruz kalm›fllard›r/kalmaktad›rlar. Üretimin olmay›fl› ve bu nedenle yaflanan iflsizlikten en çok etkilenen kesim kad›nlar olmaktad›r. ‹flsiz aile üyelerinin ekonomik, sosyal, psikolojik anlamda yaflad›¤› sorunlar, kad›nlara dolays›z olarak yans›makta, onlar›n çaresizli¤ini ve ma¤duriyetini art›rmaktad›r. Kad›nlara yönelik fliddetin en yayg›n biçimlerinden olan cinsel taciz ve tecavüz, bilhassa hâkim s›n›flar›n Dersim'e yönelik kapsaml› sald›r›lar›n›n bir parças› olarak devreye girmekte, yayg›nlaflmaktad›r. Kad›nlara yönelik fliddetin yayg›nlaflmas›, kad›nlar›n özgüven sorununun derinleflmesi ve ayn› zamanda kendilerini gelifltirebilecekleri e¤itim olanaklar›ndan yoksun olmalar›, mevcut sorunlar›n gün geçtikçe artmas›na neden olmaktad›r. Hâkim s›n›flar, Dersim politikas›nda halk› sindirmek, bast›rmak için yaflam›n› hayvanc›l›kla sürdüren köylüleri de k›skaca alarak, yayla alanlar›n› yasak bölge ilan etmifl ve bu flekilde yaflam›n› hayvanc›l›kla sürdüren insanlar› da teslim alma, yoksullaflt›rma, düflkünlefltirme siyasetini hayata geçirmektedirler. Özellikle 10 bin 557 kara may›n›n›n bulundu¤u Dersim co¤rafyas›n› düflünürsek ve bu alan d›fl›nda kalan yerlerde de yayla yasaklar›n›n eklersek, insanlar›n kendi topraklar›nda aç›k bir cezaevine kapat›ld›klar› gerçe¤i apaç›k ortaya ç›kmaktad›r. Bu yasaklara bir de son y›llarda yap›m› tamamlanan ve birer birer tutulan barajlar› da eklersek nas›l bir tablonun Dersimlileri bekledi¤ini tahmin edebiliriz. Hâkim s›n›flar›n Dersim politikas›n›n en önemli hamlesi ise “barajlar
projesi”yle Dersim’i sular alt›nda b›rakarak, Dersim’i ve Dersim insan›n› sularla bo¤mak, sürgün ve göç ettirme politikalar›n› son h›z›yla devam ettirmektir. Dersim ilk defa Munzur Kültür ve Do¤a Festivali'ni baraj›n ve Munzur’un özgür ak›fl›na vurulan kelepçenin, önüne çekilen beton y›¤›nlar›n›n gölgesinde geçirecek. Uzunçay›r Baraj›’n›n tutulmas›yla beraber yüze yak›n köy sular alt›nda kalm›flt›r. Tam da burada Munzur Kültür ve Do¤a Festivali'ni bir kez daha sorgulayarak adeta Dersim’i Anka Kuflu misali kendi küllerinden yaratarak kitlelere güven vermek, her kar›fl topra¤›na, do¤ada yaflayan bütün canl›lara sahip ç›kmak, tüketim meyilli bir toplum alg›s›n›n yerine üreterek var olma bilinciyle bütün de¤erlere sahip ç›kmak gerekmektedir. 1938’in ac›lar›n›n hala bilge ve kâmil insanlar›m›z›n yüzlerinde ve bedenlerindeki izlerde sakl› oldu¤u düflünüldü¤ünde, can pahas›na da olsa co¤rafyam›za sahip ç›kmal›y›z. Ancak böylelikle Dersim’i sular alt›nda b›rakma projeleri karfl›m›zda erir ve yok olur. Dersim'i ve Munzur'u kurtarmak, böylesi bir iddiada bulunmak, ancak kendimizdeki gericiliklerle de savaflarak her türlü ç›kar ve rant elde etme mant›¤›ndan s›yr›lm›fl bir duruflla mümkündür. En az do¤am›z›, kültürümüzü, insanl›¤›m›z› ya¤malayanlar kadar kararl› ve gelece¤imizi kazanma, topraklar›m›za sahip ç›kma konusunda da bir o kadar örgütlü olmak zorunday›z. Dersim, tarihinden ald›¤› güç ve gelece¤e olan inanc›yla yaflam›na sahip ç›kacak, tarihinden devrald›¤› güzellikleri ço¤altarak yar›na b›rakacak güçtedir.
Merhaba, Bu y›l 10.’su düzenlenmekte olan Munzur Do¤a ve Kültür Festivali’nin bafllamas›na çok k›sa bir zaman kald›. Dünden bugüne yasaklamalar, engellemeler ve devlet eliyle sahnelenen türlü provokasyonlarla 2 kez engellenen festivalimiz, tüm bask›lara ra¤men Dersimlilerin ve Dersim dostlar›n›n büyük bir sahiplenifliyle birlikte bu y›l 10. kez gerçeklefltiriliyor. Bu y›lki festivalin Dersimliler aç›s›ndan ayr› bir önemi var. Hat›rlanaca¤› üzere bundan önceki festivallerin birço¤unun ana temas› “baraj projelerinin iptal edilmesi”ydi. Fakat bugün, festivalimiz ne yaz›k ki Uzun Çay›r Baraj›’n›n gölgesinde biraz buruk kutlanacak. Halihaz›rda yürürlükte olan di¤er baraj projeleri ve inflaatlar›n›n yan› s›ra yayla yasaklar›, orman yakmalar ve birçok keyfi uygulamalarla… K›sacas› fiili bir OHAL yönetimiyle festivalimiz gerçeklefliyor. Devrimci Demokrasi Gazetesi olarak, bu flartlar alt›nda 10. y›l gibi önemli bir dönemeci yaflayan Dersim Festivali’ni, özel say›m›zla irdelemek istedik. Bu kapsamda, Dersim’de yaflanan bu s›k›nt›lar› ve bu s›k›nt›lar› en fazla yaflayan, gö¤üs geren Dersim’deki kurum temsilcileri, belediye baflkanlar› ve Dersim halk›yla, Dersim’deki kimi sorunlar üzerine bu özel say›y› haz›rlad›k. Elinizdeki festival özel ekimizde Dersim’deki ilçe ve merkez belediye baflkanlar›yla, Dersim’in genel sorunlar› ve festivalden beklentiler konusunda çeflitli röportajlar gerçeklefltirdik. Dersim Belediye Baflkan› Say›n Edibe fiahin ve Naz›miye Belediye Baflkan› Say›n Cafer K›rm›z›çiçek, festival yo¤unlu¤undan dolay› röportajlar›n› yetifltiremediler. Hozat, Mazgirt, Ovac›k, Pertek belediye baflkanlar›, DEDEF Genel Baflkan› Özkan Tacar, Dersim Kültür Derne¤i Baflkan› Ali Mükan ve Dersim halk›ndan derledi¤imiz röportajlara sayfalar›m›zda yer verdik. Ek olarak, Dersim’den çeflitli haberler ile ülkemizde Yeni Demokrasi perspektifiyle demokratik haklar mücadelesi yürüten Demokratik Haklar Federasyonu’nun çeflitli aç›klamalar›na ve de¤erlendirmelerine de yer verdik.