D I T D O S S I E R W O R D T G E P U B L I C E E R D D O O R S M A R T M E D I A E N VA LT N I E T O N D E R D E V E R A N T W O O R D E L I J K H E I D VA N D E R E D A C T I E VA N D E K R A N T VA N W E S T - V L A A N D E R E N
PROVINCIE V/D TOEKOMST EEN KLARE KIJK OP MORGEN
ERIC VANDORPE CARL DECALUWÉ OKTOBER 2015 Ondernemend West-Vlaanderen Meer natuur rendeert
MOBILITEIT Koning auto versus prins fiets
Ondernemen
In het hoekje van België
Leven & wonen
Stad op mensenmaat
Toerisme
Méér dan de Kust
WIM OPBROUCK ‘Nederlandstalige muziek in het West-Vlaams, dat was vroeger een soort heemkundig curiosum’
Lees meer online op fokusprovincie.be
Welk water drinkt u?
Ontdek onze oplossingen op
.be
Zacht & zuiver water Gewoon leidingwater (na elektrolyse)
Gezuiverd leidingwater (na elektrolyse)
Goed voor uw gezondheid én uw budget
2 EDITORIAL CARL DECALUWÉ Veel leesplezier
Hendrika Janssen, Project Manager
Ondernemend West-Vlaanderen
COLOFON
Specifiek kenmerkend voor West-Vlaanderen is de sterke kracht van het ondernemerschap. West-Vlaanderen is een uitgesproken kmo-provincie met een eigen dynamiek. We dragen gastvrijheid hoog in het vaandel. Onze kustregio biedt unieke troeven: toerisme en toekomstgerichte blauwe economie. TEKST CARL DECALUWÉ, GOUVERNEUR WEST-VLAANDEREN
producten en diensten. Met de Noordzee en de zeewind die in de kustregio aanwezig is, heeft West-Vlaanderen de unieke positie om haar groene en blauwe energiepotentieel te maximaliseren. MAAR OM ONZE provincie toekomstp-
lexibele oplossingsgerichtheid, inventiviteit om de concurrentie de loef af te steken: dat is West-Vlaams ondernemerschap. Het is een eeuwenoud succesrecept: de combinatie van noest ondernemerschap en een gezonde afstand van de macht, politiek en de overheid. Daarnaast hebben we een kwalitatief ondersteunend kader via degelijke infrastructuur en het uitgebreide onderwijsaanbod.
roof te houden, moeten we ook in lifestyle-economie en zorg investeren en innoveren. De kust is namelijk een populaire bestemming voor gepensioneerden. Bovendien telt West-Vlaanderen jaarlijks 18,5 miljoen toeristen, die kunnen genieten van unieke recreatieve en culturele activiteiten met verrassende thema’s als erfgoed, historie en landschap. En dan heb ik het nog niet over de gastronomie. Zowel voor de kleine honger als voor een topdiner zijn er ontelbare adresjes om te ontdekken, met internationale topchefs aan het roer.
WE ZIJN EEN spil in het internationaal
EN NIET ENKEL de chef-koks gaan inter-
handelsgebeuren. Daarom zal de toekomst bestaan uit nog meer innoveren en investeren in de ontwikkeling van
nationaal, er zijn veel uitgezwermde West-Vlaamse toptalenten binnen verschillende domeinen: muzikanten,
F
kunstenaars, internationale bestuurders,… Zij zijn het toonbeeld van de ondernemende, vlijtige West-Vlaming
industrie zorgt immers voor export, innovatie en jobcreatie. ALS KWALITEITSVOLLE TOPREGIO nemen we in
We zijn een spil in het internationaal handelsgebeuren met hun roots als rode draad van hun persoonlijk verhaal. Een excellent exportproduct dus. ZEEBRUGGE IS EEN belangrijke draaischijf
voor de export van West-Vlaamse landbouwproducten. Zo heeft de West-Vlaamse diepvriesgroentesector bijna een derde van de wereldmarkt in handen en zijn we momenteel de grootste fabrikant van diepvriesvoeding in heel Europa. West-Vlaanderen heeft ook een sterk ingebedde traditionele maakindustrie. Dat is onze industriële ruggengraat. De maak-
West-Vlaanderen geen genoegen met halve oplossingen, en al helemaal niet met kortstondig succes. West-Vlaanderen is onze heimat waar we elkaar respectvol bejegenen, generatie op generatie, zowel in zaken doen, in sociaal zijn, als in zorg. We willen de hoogste levenskwaliteit behouden.
Project Manager: Hendrika Janssen hendrika.janssen@smartmediaagency.be Productieleider: Ellen D’hondt Hoofdredactie: Elke Ramsdonck redactie@smartmediaagency.be Tekst: Hannes Dedeurwaerder, Fréderic Petitjean Coverbeeld: Ian Hermans Vormgeving: Baïdy Ly Drukkerij: Roularta Smart Media Agency BE Leysstraat 27, 2000 Antwerpen, Tel +32 3 289 19 40, meerinfo@smartmediaagency.be
ZOALS OVERAL KOMT er ook in onze
provincie een almaar grotere druk op de open ruimte. Het zeewaarts verbreden van de kust volgens het principe ‘Building with nature’ biedt extra ruimte voor een uitbreiding van de Zeebrugse haven, voor natuur, een energie-eiland en eventueel een cargoluchthaven op zee. Dat zijn toekomstwerven voor onze provincie. Dat is durven dromen en die dromen ook willen waarmaken. We zijn immers een uitgesproken provincie van de toekomst.
DIT IS SMART MEDIA Smart Media is een topspeler op het gebied van content marketing en native advertising. Onze campagnes worden zowel digitaal als in belanghebbende kranten verspreid. Onze basisgedachte is een sterke focus op het onderwerp. Door creatieve media-oplossingen helpen we u uw merk versterken en creëren we waarde voor uw doelgroep. Door kwalitatief hoge content zorgen wij ervoor dat uw klanten, onze lezers, actie ondernemen.
LEES MEER OVER... 04 Mijn stad, mijn schat
08 Profielinterview: Wim Opbrouck
05 Breek de hegemonie van koning auto
10 Oost, West, West best
06 Ondernemen in het hoekje van België
12 Neem een hap uit de provincie
04
14 Meer natuur rendeert
06
10
Beleef met de Citie app de unieke shopping ervaring! • • • • •
Raadpleeg altijd en overal een volledig overzicht van alle centrumhandelaars en hun openingsuren Vind snel een parkeerplaats dichtbij de winkel van jouw keuze Bekijk en reserveer producten van thuis uit Ontvang persoonlijke promoties Verdien Citie coins en ontvang een leuk geschenk
“Rrroyaal wonen in hartje Waregem�
Bel 056 980 850
grote zongerichte terrassen | omgeven door groene parktuin
Leeuwkestraat 1 Waregem
www.leeuwkewaregem.be
Mis de lancering niet!
$VVLVWHQWLHĂ DWV
Schrijf in op ZZZ ODNHQKRI EH of EHO
n Makkie is thuis i
n e r e d n a a l V t s We Kiezen voor Makkie is kiezen voor jezelf: • een vaste en betrouwbare huishoudhulp
• jij bepaalt welke taken, wanneer en hoe vaak de huishoudhulp langs komt
• geen extra kosten
Tielt
Lage CO2-uitstoot en type brandstof steeds belangrijker bij keuze nieuwe wagen Wie op zoek is naar een nieuwe wagen hecht veel belang aan de CO²-uitstoot van dat voertuig. Een lage uitstoot staat gelijk aan een laag verbruik maar ook heel wat ďŹ scale besparingen. Waar een dieselwagen tot gisteren interessant was is deze op vandaag een pak minder voordelig geworden. Voor particulieren zijn benzinewagens met een CO²-uitstoot lager dan 105gr/km erg interessant aangezien de BIV dan zowat altijd minder dan â‚Ź100 bedraagt. Heel wat merken in BelgiĂŤ halen tegenwoordig een uitstoot van minder dan 105gr/km, doch gaat het hier dikwijls over dieselwagen. Nadeel is dat de BIV hiervoor een pak hoger ligt dan benzine, het onderhoud is 20% duurder en de altijd aanwezige roetďŹ lter kan wel eens ‘roet in het eten gooien’. Autoconstructeur TOYOTA speelt handig in op de vraag van de markt. TOYOTA is op dit moment het enige merk dat maar liefst 8 benzinemodellen bezit met een CO²-uitstoot lager dan 100gr/km. Vijf daarvan (Hybride) hebben zelfs een uitstoot lager dan 90gr/km! Geen enkel merk doet hun dat na.
Het kantoor in je buurt vind je via
Ook premium merk LEXUS zet in op benzine met een lage CO2-uitstoot. De IS300h heeft bijvoorbeeld 223PK vermogen en toch slechts 99gr CO²/km, ongeziene waar-
www.makkie.be
des in de markt van de gezinswagens! Ook in 2016 blijven wij innoveren met de New RAV4 Hybrid, New Prius 2016, New Hilux 2016, New Toyota CH-R,‌
dienstencheques
Ben je als huishoudhulp op zoek naar een goede en betrouwbare werkgever? Makkie heet je welkom met je eigen klanten. Informeer naar de speciale voorwaarden op kantoor.
Pathoekeweg 23, 8000 Brugge Sint-Barbarastraat 22, 9990 Maldegem
Voor al uw vragen, 0485/00.55.95 | Michael @ your service!
4 TOEKOMST LEVEN & WONEN
Het probleem is dat steden al te vaak inzetten op prestigieuze woonprojecten, die voor modale bewoners onbetaalbaar zijn - Filip Canfyn
Mijn stad, mijn schat West-Vlaanderen heeft met Brugge, Kortrijk, Oostende en Roeselare vier grote steden om trots op te zijn, om nog te zwijgen van de kleinere broertjes. Het is er aangenaam wonen, en elke stad gaat op haar manier mee met de tijd. TEKST HANNES DEDEURWAERDER
I
n de Middeleeuwen was West-Vlaanderen wereldberoemd om zijn steden, en dan vooral Damme en Brugge, het ‘Venetië van het Noorden’. Steden stonden voor vrijheid, innovatie, cultuur en studie. Het idee van ‘stadslucht maakt vrij’ dateert uit die periode. We doen er dus goed aan deze geconcentreerde manier van wonen te vrijwaren. Maar dat is niet zo evident als het lijkt. Tegen 2030 komen er bijvoorbeeld 330.000 huishoudens bij, en die moeten allemaal een plaats vinden, al dan niet in de stad. FILIP CANFYN IS AUTEUR van Het Syndroom
van verkavelingsvlaanderen. Hij stelt vast dat steden de verkeerde focus leggen om dat probleem aan te pakken. “Al te vaak zetten ze in op prestigieuze woonprojecten, die voor modale bewoners onbetaalbaar zijn, maar naar de
buitenwereld toe uiteraard de nodige uitstraling hebben. Want de eigen stad moet en zal een succesverhaal zijn. Terwijl je op die manier net stadsvlucht in de hand werkt.” De cijfers geven hem alvast gelijk. Jaarlijks wordt in Vlaanderen amper 12 miljoen euro voor stadsvernieuwing uitgetrokken, en daarvan gaat het grootste deel nog eens naar megaprojecten in stadsranden. UNIEK IN ZIJN opzet is echter het project Heulebrug in Knokke-Heist, omdat het expliciet tot bedoeling heeft Knokke-Heistenaren in de eigen gemeente te houden. Iets dat voor een doorsnee inwoner van die gemeente niet meer mogelijk is. Heulebrug is het resultaat van een samenwerking tussen WVI (West-Vlaamse intercommunale), de gemeente Knokke-Heist en de bouwheer. Het idee van de planologen achter dit project was new urbanism, dat
ze als volgt verwoorden: “De vorming van een dorpsgevoel op mensenmaat, waarin plaats is voor hartelijke contacten en comfortabel wonen.”
De stad in het jaar 2055 brengt een heel andere benadering van mobiliteit met zich mee - Jonathan Holslag DIE ‘NIEUWE’ MANIER van wonen heeft ook Jonathan Holslag voor ogen. Hij is docent internationale relaties en
auteur van het toepasselijk genaamde boek Vlaanderen 2055. Daarin voorspelt hij dat Vlaanderen tegen 2055 een honderdtal middelgrote steden zal hebben, met tussen de 50.000 en 80.000 inwoners – door de toenemende digitalisering is de wereld sowieso een dorp geworden. Megasteden zijn niet langer gewenst. Door die herschaling krijgt het achterland ook de kans te vergroenen en geven we de steden de kans om zelfvoorzienend te zijn, bijvoorbeeld met stadsboerderijen. MENSEN MOETEN VOLGENS hem tegen dan ook zoveel mogelijk in eigen stad werken, om het fileprobleem tegen te gaan. Dat toekomstbeeld schetst hij in zijn boek zo: “De stad in het jaar 2055 brengt een heel andere benadering van mobiliteit met zich mee. De jongeren in onze droomplaats hebben amper tien minuten nodig om zich naar het
werk of de school te verplaatsen. Dat doen ze te voet of met de fiets. Wat een verschil met vroeger, toen wij vlot een uur en zelfs twee uur kwijt waren voor een jachtige baan in de hoofdstad!” WE MOETEN ZORG dragen voor onze steden en een evenwicht vinden tussen wonen, werken en genieten. Dat is geen sinecure, gezien de vaak peperdure woningprijzen die minder gegoede burgers de stad uit jagen. “Zo riskeren we te evolueren naar een dumpstad met afgebakende zones, met in de ene zone de bakfietsgeneratie met een eigen en smaakvolle karakterwoning, in de andere zone de achtergestelde gezinnen in huurprojecten”, aldus Canfyn. “Uiteraard klopt het beeld niet van een stad die elke dag een feeststad is, zoals ze zichzelf graag profileren. Maar het ideaal van een leefstad en vooral een woonstad moet wél het streven zijn.”
AL 30% VERKOCHT!
DE POORT NAAR EEN NIEUWE DORPSKERN!
HEULEBRUG, KNOKKE-HEIST VOOR KENNERS! TUSSEN KNOKKE-HEIST EN RAMSKAPELLE, OP DE RAND VAN DE POLDERS, WORDT EEN WOONPROJECT GEPLAND MET DE CHARME VAN EEN POLDERDORP. OP BASIS VAN EEN UNIEKE SAMENWERKING TUSSEN DE GEMEENTE KNOKKE-HEIST, DE WESTVLAAMSE INTERCOMMUNALE EN VT-INVEST WORDT EEN UNIEKE KANS GECREËERD OM OOK UW WOONDROOM TE REALISEREN. HEULEBRUG IS EEN SLIM EN AUTHENTIEK PROJECT. SLIM VOOR DIEGENE DIE ER GAAT WONEN, SLIM VOOR DIEGENE DIE ER WIL INVESTEREN. SLIM VOOR VANDAAG ÉN VOOR MORGEN! WWW.HEULEBRUG.BE KRAAIENNESTPLEIN 8300 KNOKKE-HEIST
VOOR VERKOOP EN INFORMATIE:
Heulebrug woonadvies info@heulebrug.be T 050 95 07 34
Agence Van den Broucke verkoop@agencevandenbroucke.be T 050 51 13 14
Liv’immo info@livimmo.be T 050 62 53 62
Vlaemynck vastgoedmanagement info@vlaemynck.be T 058 77 77 10
MOBILITEIT UITDAGING 5
Breek de hegemonie van koning auto Zware autofiles blijven in West-Vlaanderen eerder uitzondering dan regel. Dat wil niet zeggen dat alle verkeer in de provincie gesmeerd loopt. “Vanuit Brussel raak je met de trein makkelijker tot in Parijs dan tot in de Westhoek.” TEKST FRÉDERIC PETITJEAN
W
ie regelmatig met de wagen door West-Vlaanderen rijdt, zal het beamen: in vergelijking met veel andere regio’s valt het fileprobleem hier reuze mee. Buiten enkele punten, zoals de haven van Zeebrugge en de as Waregem-KortrijkMenen, is het meestal vlot rijden.
DE AUTOWEGEN IN West-Vlaanderen mogen goed berijdbaar zijn, wat het openbaar vervoer betreft, is de situatie precairder. Henk Himpe, bestuurslid en voorzitter van reizigersvereniging TreinTramBus, afdeling West-Vlaanderen, noemt het busaanbod nu ‘net voldoende’, al zijn er veel missing links. Van Oostende naar Ieper rijden, bijvoorbeeld, is niet evident. Er zijn ook ’s avonds en in het weekend te weinig bussen. “En het comfort kan beter: er is in de bussen totaal geen informatievoorziening en er zijn capaciteitsproblemen. In een studentenstad als Kortrijk moet je heel vaak rechtstaan in de bus.” Gelukkig is West-Vlaanderen wel gespaard gebleven bij de vorige besparingsronde. “De belbus rijdt in de meeste streken bijvoorbeeld nog. Maar voor volgende besparingen houden we toch ons hart vast.”
een serieus probleem.” De reden voor het gebrek aan treinverbinding is eenvoudig, aldus Himpe: “Als de NMBS haar plannen opmaakt, begint ze rond Brussel, dat is voor haar prioritair. Hoe verder van Brussel, hoe moeilijker het wordt om die puzzel in mekaar te laten passen en hoe meer gaten er vallen.” EEN VAN DIE West-Vlamingen die dagelijks de trein neemt, is Inge
Plovie. Voor haar job treint ze elke dag van Brugge naar Oostende. “Maar ook als ik vergaderingen heb in Brussel of Antwerpen, neem ik bijna altijd de trein”, vertelt ze. “Het is zowel beter voor het milieu als voor mijn eigen gezondheid. Met de trein moet je toch nog een beetje stappen. Bovendien is het ook gewoon veel efficiënter: ik heb nooit files en moet nooit achter parkeerplaats zoeken.”
gaan wonen, precies omdat je er zelden of nooit een wagen nodig hebt. “Alles is bij de hand. Alleen als ik naar vrienden moet die echt ver weg wonen, neem ik onze auto. Of in het weekend, als ik ‘taxi mama’ moet spelen (lacht).” Ze kreeg het mobiliteitsbewustzijn er met de paplepel ingegoten, ook haar ouders waren er veel mee bezig. “Maar het heeft niks met geitenwollen sokken of zo te maken, hoor. Ik voel dat meer en meer mensen de auto aan de kant willen laten staan. Maar ja, de mens is een gewoontedier, dus de eerste reflex is vaak nog: hup, de auto in.” OOK HET PROVINCIEBESTUUR wil de hege-
NIET ALLEEN HET busaanbod is mager,
ook de treinverbindingen laten vaak te wensen over. Met de trein tot in de verste hoekjes van de provincie geraken, is geen sinecure. “Vanuit Brussel raak je met de trein makkelijker tot in Parijs dan tot in de Westhoek”, zegt Himpe. “Ook het ontbreken van volwaardige IC-treinen tussen Kortrijk en Brugge, twee polen van de kustprovincie, is sinds eind 2014
PLOVIE IS OOK heel bewust in de stad
De mens is een gewoontedier, de eerste reflex is vaak nog: hup, de auto in - Inge Plovie
monie van koning auto breken, met als geheime wapen de fiets. Via het programma De Testkaravaan Komt Er Aan, kunnen werknemers van West-Vlaamse bedrijven, op kosten van de overheid, enkele weken lang een fiets testen. “We bieden elektrische fietsen aan, maar ook plooi- en bakfietsen”, zegt provinciaal gedeputeerde Franky De Block. “Elk bedrijf krijgt er gedurende drie weken zo een zeventigtal en mag die naar eigen goeddunken gebruiken, in combinatie met abonnementen voor het openbaar vervoer.” DE VOORDELEN ZIJN legio: het is gezond, de auto blijft aan de kant en met elektrische fietsen kunnen ook vijftigplussers gezwind mee, zonder zich in het zweet te moeten rijden. De wachtlijst voor 2016 zit dan ook nu al helemaal vol.
GUNTER DE BAERDEMAEKER DIRECTEUR MOBIEL VZW Waar zit het mobiliteitsprobleem in Zuid-West-Vlaanderen? “Het mobiliteitsprobleem in ZuidWest-Vlaanderen is gelijklopend met de andere regio’s: een enorme overlast aan auto’s, te weinig en weinig kwalitatief openbaar vervoer en onveilige fietsinfrastructuur.”
Wat moet er aan gedaan worden? “We moeten de auto-afhankelijkheid – zeg maar verslaving – afbouwen door beter openbaar vervoer en veilige fietsverbindingen. Heel wat inwoners van onze streek zijn bereid om meer de fiets te gebruiken, maar overheden moeten werk maken van een goede infrastructuur die prioriteit biedt aan de actieve weggebruiker. De inwoners van Kortrijk stemden bij een volksraadpleging het thema ‘fiets’ als prioriteit nummer één, een teken aan de wand. Het e-fietspotentieel moeten we ook nog verder ontwikkelen, want met een elektrische fiets kunnen mensen zich op grotere afstanden verplaatsen zonder noemenswaardige uitstoot.”
Meer auto(snel)wegen bouwen is geen optie? “Het is al jaren duidelijk dat meer autowegen leiden naar meer autoverkeer, want onderschat de latente vraag niet. Kijk bij jezelf hoeveel keer je de spits probeert te mijden omdat je geen vertraging wil oplopen, bijvoorbeeld bij het boodschappen doen. Als we meer capaciteit bouwen, gaan we nog meer autorijden.”
Nieuw. De app met afstapwaarschuwing. Wees gerust. Dankzij onze nieuwe app met handige afstapwaarschuwing weet je exact wanneer je moet afstappen. Zo kan je onderweg nog even wegdromen. Download de app op delijn.be, in de app store of via Google Play
6 UITGELICHT ZAKEN DOEN
WERKLOOSHEID IN WEST-VLAANDEREN DAALT HET STERKST Eind september waren er in Vlaanderen precies 237.736 niet-werkende werkzoekenden, dat zijn er 4.348 minder dan in dezelfde periode van vorig jaar. Dat blijkt uit cijfers van de VDAB. Voor het eerst sinds lange tijd daalt de werkloosheid in alle Vlaamse provincies. West-Vlaanderen daalt het sterkst met 5,1 procent, in Antwerpen en Limburg blijft de daling beperkt tot net geen 1 procent. In WestVlaanderen zijn er nu 34.409 mensen op zoek naar een job, vorig jaar waren dat er nog meer dan 36.000. De afname is het meest uitgesproken in de regio’s Oostende-Westhoek en Brugge, maar ook in Kortijk-Roeselare zijn er nu minder werklozen.
RUSSEN KIJKEN TV DANKZIJ WEST-VLAAMSE SOFTWARE Zowat 120 miljoen Russen kijken binnenkort tv dankzij software van Skyline Communications uit Izegem. De beheerder van het transmissienetwerk van de Russische publieke omroep, het RTRN (Russian Television and Radio Broadcasting Network), heeft een contract afgesloten met Skyline. Het bedrijf maakt software om transmissienetwerken van tv-zenders te beheren en op elkaar af te stemmen. Het zenderpark van de Russen bestaat uit zo’n 5.000 verschillende locaties en beslaat 17 miljoen vierkante kilometer. Het is daarmee een van de meest complexe tv-netwerken ter wereld.
Ondernemen in het hoekje van België West-Vlaanderen kan heel wat troeven voorleggen als het over ondernemen en handelen gaat. De arbeidsmentaliteit en de goede bereikbaarheid zijn er daar maar twee van. Maar is het dan ook allemaal peis en vree op vlak van ondernemen daar in de Vloanders? “In sommige streken is het soms vechten voor personeel.” TEKST FRÉDERIC PETITJEAN
‘H
et Texas van België’, de bijnaam voor WestVlaanderen duidt al aan dat ondernemen, handel drijven en commercie de West-Vlaming in het bloed zit. “We hebben hier heel wat bedrijven die in hun sector wereldspelers zijn, zonder dat veel mensen dat weten, bijvoorbeeld in de textiel-, vloerbekleding-, en tapijtensector”, zegt Stephan Adriaenssens, topman van Voka West-Vlaanderen. Namen zoals Quickstep, Beaulieu, Picanol en Sioen klinken iedereen ongetwijfeld bekend in de oren.
AAN DE ANDERE kant is de arbeidsmobiliteit zeer laag. “In sommige streken is het bijna vechten voor personeel”, zegt Adriaenssens. “In de regio Kortrijk is er minder dan 6 procent werkloosheid, in Oostende ruim 10 procent, maar toch krijgen we die Oostendenaars niet naar Kortrijk om daar vacatures in te vullen.” Die krapte begint zelfs stilaan de groei te hinderen. In Roeselare bijvoorbeeld zijn er nu gemiddeld 1,6 kandidaten per vacature. Adriaenssens: “Bedrijfsleiders nemen wat er te krijgen is. Daarom zie je zo veel Polen en Bulgaren in de bouw.”
DE LAGE WERKLOOSHEIDSCIJFERS van
EÉN VAN DIE witte raven is
West-Vlaanderen – de laagste van heel België – hebben dus ook een keerzijde.
PegusApps uit Kortrijk. Dit jonge bedrijf maakt apps voor de zakelijke markt en koos er bewust voor om in West-Vlaanderen te blijven. “Hier liggen onze roots, ik ben hier geboren”, zegt oprichter Wesley Lorrez. “Bovendien zitten we vlakbij een Microsoft Innovation Center, ’t was dus snel uitgemaakt dat we hier zouden blijven. Al zijn we daarmee een uitzondering in onze sector.”
EEN ANDER PIJNPUNT is het oncool imago van West-Vlaanderen voor jongeren, meent de Voka-man: “Slechts heel weinig West-Vlaamse jongeren keren na hun studies terug naar de provincie. De meesten willen zo snel mogelijk verkassen, vooral naar Gent.” Daarnaast ligt ook het aantal patenten dat naar West-Vlaamse bedrijven gaat laag en is het aantal technologische start-ups bijna op de vingers van één hand te tellen.
MAAR ER IS veel meer dan tapijten en textiel. West-Vlaanderen kan je grosso modo in drie clusters verdelen, elk met zijn eigen industriële specialiteit. “In het noorden wordt er veel aan mechatronica, off-shore en blue energy gedaan”, zegt Adriaenssens. “In het midden, de streek van Roeselare, Ardooie en Pittem is de voedingsindustrie geconcentreerd. En in het zuiden vinden we onder meer machinebouw en wordt er ingezet op nieuwe materialen.” WEST-VLAANDEREN IS echter niet meteen de provincie van de multinationals. De meeste bedrijven zijn door lokale ondernemers opgericht en groot gemaakt en blijven daardoor heel erg verweven met de streek. De legendarische noeste werkersmentaliteit van de West-Vlaming is dus meer dan een mythe, al zijn er nog wel zaken die de provincie ondernemersvriendelijk maken, de goede bereikbaarheid bijvoorbeeld. Mobiliteit en files zijn er voorlopig geen probleem. “De logistieke kost is dan ook zeer gunstig”, aldus Adriaenssens.
ALS START-UP in West-Vlaanderen werken heeft voor- en nadelen. Veel concurrentie is er bijvoorbeeld niet volgens de jonge ondernemer: “Er zijn hier ook genoeg grote bedrijven die graag met streekgenoten werken en daar hebben we al van kunnen profiteren. Anderzijds is het voor klanten in bijvoorbeeld Brussel een nadeel dat we zo ver zitten. Daarom hebben we daar sinds kort ook een verkoopkantoor. Dat is eigenlijk puur psychologisch (lacht).” En voor het personeelstekort, dat ook PegusApps ondervindt, heeft Lorrez een oplossing: “Alle 22 medewerkers werken thuis en die mensen zitten over heel België verspreid. Alleen als het echt moet, komen ze naar Kortrijk.” ONDANKS HET BEELD van West-Vlaan-
In sommige streken is het bijna vechten voor personeel - Stephan Adriaenssens
deren als bedrijvige provincie, blijft het nodig om het ondernemerschap te stimuleren, aldus Adriaenssens. “De Provinciale Ontwikkelingsmaatschappij heeft de campagne ‘Zet de Stap’ om ondernemerschap zo laagdrempelig mogelijk te maken. Bij Voka hebben we het BRYO-programma (Bright and Young) om jonge ondernemers de smaak te pakken te laten krijgen. Dat soort begeleiding is ook nodig én nuttig.”
LOGO
Om een onderneming op te richten stuit een starter vaak op heel wat drempels. Een gepaste locatie vinden blijkt één van deze drempels te zijn. Ook in Knokke-Heist is dit vaak een probleem. Daarom engageerde AGSO Knokke-Heist zich om een duurzaam bedrijventerrein te realiseren op de derde fase van bedrijventerrein ’t Walletje. De inrichting van de derde fase omvatte de bouw van een duurzaam bedrijvencentrum (kantoorcomplex met 5 verdiepingen) en bedrijfsverzamelgebouw (loodsen). Het nieuwe bedrijfsverzamelgebouw ‘t Walletje beschikt over 5 kleinere huurloodsen (215m² of 263m²) en 7 grotere kooploodsen. Voor de bezetting werd gemikt op een goede mix van gevestigde waarden en starters (deze laatste kunnen gebruik maken van een huurvoordeel). De 5 huurloodsen werden intussen verhuurd aan starters in uiteenlopende sectoren. Bedrijvencentrum ’t Walletje wil ook starters in de dienstverlenende sector de mogelijkheid geven om aan gunstige tarieven in een bedrijfsvriendelijke omgeving een goede start te maken. Door het handige dienstenpakket dat daarbij aangeboden wordt kunnen starters zich ook onmiddellijk ontpoppen als op en top professioneel. Starters kunnen zich concentreren op hun corebusiness, terwijl taken zoals telefoonpermanentie, postbedeling, schoonmaak, onthaal van bezoekers en leveranciers, faxverkeer, enz. door het bedrijvencentrum worden uitgevoerd. De starters kunnen verder ook gebruik maken van vergaderzalen, bezoekersparking, secretariaatsapparatuur en secretariaatsdiensten. Door een mooie mix van verschillende bedrijven: starters, doorgroeiers en iets meer gevestigde waarden ontstaat er ook een kruisbestuiving tussen de verschillende bedrijven.
Verder informatie kan verkregen worden bij bedrijvencentrum ’t Walletje. Bedrijvencentrum ’t Walletje
|
’t Walletje 104 bus 101
|
8300 Knokke-Heist
|
050/ 442 542
|
info@agsoknokke-heist.be | www.twalletje.be
Meer dan 70.000 West-Vlamingen zijn vennoot van Cera! En jij? Vennoot zijn van Cera is een slimme keuze, want met deze coöperatieve aandelen hoef je slechts één keer te zaaien om drie keer te oogsten: Je hebt het vooruitzicht op een aantrekkelijk jaarlijks dividend. De twee voorbije jaren bedroeg dit 2,5%. Je geniet unieke voordelen: stevige kortingen op allerlei producten, diensten en events. Van kortingen op topwijnen tot een permanent goedkoper telefoon-abonnement. En je realiseert een positieve impact in onze samenleving. Zo steunde Cera het voorbije jaar meer dan 70 West-Vlaamse organisaties zoals De Lovie in Poperinge, Mandelart in Waregem en Studio Globo in Roeselare. Iedereen kan intekenen op een pakket aandelen, ook als je al Cera-vennoot bent! Intekenen doe je op een pakket van 25 E-aandelen, met een nominale waarde van 50 euro per aandeel. Je betaalt geen instapkosten.
Interesse? Surf snel naar www.cera.be of vraag ernaar in een KBC-bankkantoor. Cera. Diep geworteld, breed vertakt. Waarschuwing: Investeren in aandelen houdt risico’s in. Als intekenaar loop je het risico een deel of het geheel van het geïnvesteerde kapitaal te verliezen. Iedere beslissing om op E-aandelen van Cera in te schrijven, is jouw persoonlijke beslissing en moet gebaseerd zijn op de studie van het volledige prospectus, dat meer gedetailleerde informatie bevat dan dit document. Besteed bijzondere aandacht aan de risicofactoren die zijn beschreven in hoofdstuk 1 ’Risicofactoren‘ van het prospectus. Je kunt het prospectus vanaf de eerste dag van de inschrijvingsperiode kosteloos en op eenvoudig verzoek aanvragen op de zetel van Cera (Mgr. Ladeuzeplein 15, 3000 Leuven) of in de bankkantoren van KBC Bank, KBC Brussels en CBC Banque. Je kunt het ook raadplegen op de website www.cera.be of aanvragen per telefoon (0800 62 340).
8 PROFIELINTERVIEW WIM OPBROUCK
ʻ Dé West-Vlaming bestaat niet meerʼ Hij is waarschijnlijk één van West-Vlaanderens bekendste acteurs, speelde in tientallen films en tv-producties en maakt theater en muziek. Maar nog steeds is zijn stek ergens in een verloren tochtgat aan de Leie bij Bavikhove. Niet dat de wereld van Wim Opbrouck stopt in WestVlaanderen, daarvoor staat hij te veel met open blik in het leven. “Dé West-Vlaming bestaat al lang niet meer.” TEKST FRÉDERIC PETITJEAN
W
ie herinnert zich niet Gerrit Callewaert, de legendarische Bavikhovenaar die in In De Gloria kwam pleiten voor het minder ondertitelen van West-Vlamingen? Net als Callewaert is ook de man die hem speelde, Wim Opbrouck, een honderd procent volbloed West-Vlaming. Hij werd geboren in Kortrijk en groeide op in (jawel!) Bavikhove en terwijl het voor veel acteurs vanzelfsprekend is om naar Gent, Brussel of Antwerpen te verkassen, woont hij daar ook nog steeds.
Waren je ouders niet ongerust toen je op je achttiende aankondigde dat je naar Studio Herman Teirlinck in het verre Antwerpen wou trekken om voor acteur te studeren? “Oh nee, absoluut niet. Dat was helemaal geen probleem. Ik was eigenlijk veel jonger al bezig om mijn vleugels uit te slaan. Op mijn veertiende trok ik elke week met de trein naar Gent, naar de tweedehands boekhandel De Slegte. Daar kocht ik dan een boek en daarna ging ik naar de cafetaria van De Vooruit voor een limonade. En ondertussen mijmerde ik over hoe fantastisch het wel niet zou zijn om daar ooit ook eens te mogen optreden (lacht). Nu goed, van Bavikhove naar Gent, dat klinkt geweldig, maar dat waren vier treinhaltes, dus zo spectaculair was dat nu ook weer niet.”
De West-Vlaming is een hardwerkende, ietwat gesloten mens waar een brave,
BEELD IAN HERMANS
godsvruchtige ziel in schuilt. Herken je je in zulke clichés? “Dat klinkt eigenlijk meer als een Kempenaar, iemand van Vosselaar of Turnhout of zo (lacht). Goh nee, ik denk dat dat eigenlijk niet meer opgaat, hoor. De wereld is tegenwoordig zo klein geworden en er zijn zoveel
Zet twee WestVlamingen bijeen ze beginnen plat West-Vlaams te praten mengvormen bijgekomen. Misschien dat zoiets nog klopte in de tijd voor de Eerste Wereldoorlog, toen er nog geen televisie was en elk dorpje zijn eigen gemeenschap vormde. Toen was de wereld nog heel afgebakend en duidelijk, maar nu…ik denk het niet.”
Jij vereenzelvigt je er niet mee? “Neen en wat je ook niet mag vergeten: West-Vlaanderen is een redelijk grote en gevarieerde provincie. De Kust, dat is met de auto een uur van bij mij en daar is de mentaliteit al heel anders dan in pakweg Brugge of in Diksmuide. Ik woon dan weer in Zuid-West-Vlaanderen, het ‘Dallas van België’, zoals wordt gezegd. Het is hier de streek van de rijke
tapijtboeren en de vlashandelaars. Dat cliché klopt misschien wel: mijn grootouders waren toentertijd inderdaad noeste werkers, maar dat geldt waarschijnlijk voor iedereen die wil vooruitkomen in het leven.”
Bestaat er iets zoals het West-Vlaanderen-gevoel? “Ja, dat dan weer wel. Zet twee West-Vlamingen bijeen, desnoods ergens aan de andere kant van de wereld en gegarandeerd: een seconde later wordt er plat West-Vlaams gepraat. Dat doe ik ook wel. Maar is dat typisch West-Vlaams? Limburgers zullen die verbondenheid waarschijnlijk ook wel voelen.”
Heeft de taal daar iets mee te maken? Het feit dat het een soort geheime code is voor buitenstaanders? “Ik denk het wel, ja. Nu, die taal is niet altijd een voordeel geweest, hoor. Het heeft ook lange tijd voor een soort minderwaardigheidscomplex gezorgd. Nederlandstalige muziek in het West-Vlaams, bijvoorbeeld, dat was vroeger een soort heemkundig curiosum. Je had wel Willem Vermandere, maar ’t is pas sinds Flip Kowlier en Het Zesde Metaal dat dat ook voor vol aanzien wordt. Humor: net hetzelfde. Als er vroeger een humoristische tv-serie werd gemaakt, spraken de personages de facto Antwerps. Pas met In De Gloria hebben we destijds laten zien dat je ook in het West-Vlaams geestig kan zijn.”
'Wat is je afkomst uiteindelijk meer dan een soort ongelooflijk genetisch
Wij zetten onze schouders onder zorg. Jij ook? Wil je graag verzorgende / zorgkundige worden? Dat kan! Het Opleidingscentrum Familiezorg West-Vlaanderen vzw organiseert een gratis opleiding tot verzorgende/zorgkundige, in samenwerking met VDAB. De opleiding start in maart 2016 of september 2016 in Brugge. Wil je meer informatie? Welkom op onze infomomenten in 2015: Woensdagen 28/10 en 2/12 in Brugge (19 uur) Donderdag 12/11 in Diksmuide (19 uur) Dinsdag 17/11 in Torhout (19 uur)
Maandag 23/11 in Aalter (13.30 uur) Woensdag 25/11 in Kortrijk (19 uur) Donderdag 26/11 in Roeselare (19 uur)
www.familiezorg-wvl.be | 050 33 02 70
LEES MEER ONLINE OP FOKUSPROVINCIE.BE 9
Pas met In De Gloria hebben we destijds laten zien dat je ook in het West-Vlaams geestig kon zijn WEST-VLAAMSE BRANDWEER DOET HET SNEL Is het een bewuste keuze geweest om terug naar Bavikhove te keren en hier te komen wonen? “Mmm, ja, maar het is geen echte verknochtheid, hoor. Vroeger had ik dat meer dan nu, eigenlijk. Het romantische idee van retour à la campagne van Voltaire, dat past eigenlijk niet helemaal meer bij mij. Ik heb hier nu toevallig mijn gezinsleven opgebouwd, veel meer dan dat moet je er ook niet achter zoeken. Nu pas op, ik woon hier wel zeer graag en ik vind het ook oprecht een heel mooie streek. Ik woon in een oude vlasschuur, de Leie loopt bijna vlak voor mijn deur, zalig gewoon. Ik ben ook heel blij dat de rivier herontdekt wordt en dat steden zich weer op de Leie gaan richten. Er worden nu overal terrassen en dijken aangelegd en er zijn veel wandel- en fietspaden. Dat vind ik geweldig.”
Vind je goed je draai in een echte grootstad?
toeval?'
“Ja, toch wel. Ik leid al een redelijk nomadisch bestaan. Je bent als acteur heel veel onderweg, bijna voortdurend op tournee eigenlijk. Zaventem is op een uurtje van hier, dus de mogelijkheid om te vertrekken is niet iets abstracts of iets dat ver weg is. En na zo’n drukke periode kom ik zeker graag naar huis, maar moest ik Antwerpen wonen, zou dat ook voelen als ‘thuiskomen’, denk ik. Ik kom ook graag op onbekende plekken en ik ga er graag op verkenning. Als ik in Londen
of New York woonde, denk ik dat ik heel vlug de beste cafeetjes en bakkerijtjes zou gevonden hebben (lacht). Laatst was ik bijvoorbeeld in Lausanne, in Zwitserland...een heel leuke stad, ik denk wel dat ik er redelijk goed zou aarden.”
Besluit: ’t is leuk om West-Vlaming te zijn, maar er is ook geen reden om er mee uit te pakken. “Och heren, nee (lacht). Natuurlijk is iedereen geworteld in een bepaalde streek, maar ’t is nu niet iets waarover ik mezelf heel hard op de borst klop of zo. Wat is je afkomst uiteindelijk meer dan een soort ongelooflijk genetisch toeval? Dé West-Vlaming bestaat ook niet meer, denk ik. Er is tegenwoordig zoveel instroom van nieuwe, gekleurde medemensen, van Marokkanen, van asielzoekers…ik hoop dat we die allemaal hartelijk welkom heten, want die diversiteit is net een ongelooflijke rijkdom.”
SMART FACTS Als Wim Opbrouck geen acteur was geworden, dan was hij… “Wel, voor ik theater ben gaan doen, heb ik plastische kunsten gestudeerd. Kunstschilder waarschijnlijk dus, vermoed ik. Met een beetje geluk zelfs een gevierde, succesvolle schilder die ergens in Zuid-Frankrijk woont en zich daar helemaal aan zijn kunst kan wijden (lacht).”
ADVERTORIAL
Ontdek Blauwe Parel
Zalig wonen in Oostende, in het groen én aan het water
West-Vlaamse brandweerkorpsen zijn de snelste van Vlaanderen. Na een oproep zijn ze gemiddeld op 8 minuten en 48 seconden ter plaatse, zo blijkt uit cijfers van de FOD Binnenlandse Zaken. De Brusselse brandweer doet het nog iets beter, met 7 minuten en 51 seconden. Het landelijk gemiddelde tikt af op 9 minuten 47 seconden. De Luxemburgse spuitgasten zijn met ruim 13 minuten het langst onderweg, maar Luxemburg is dan ook een uitgestrekte, dunbevolkte provincie.
WEST-VLAMING IS ECOLOGISCH BEWUST West-Vlamingen geven zichzelf een score van 6,7/10 als het over ecologisch bewustzijn aankomt. Dat blijkt uit een enquête van energieleverancier Eni. De provincie scoort daarmee het best. Veel West-Vlamingen zeggen bijvoorbeeld bewust een trui aan te trekken in plaats van de verwarming hoger te draaien of een douche te nemen in plaats van een bad. De Antwerpenaar bengelt aan de staart met 6,3/10.
+50 jaar garantie op uniek uitzicht
We worden goede buren. Ostendialaan 21 • 8450 Oostende - Bredene • 50 jaar garantie op uniek uitzicht: water en groen, de Spuikom - Blauwe Parel en de polders • We worden goede buren: instant thuisgevoel dankzij warme buurt met alle voorzieningen • Niet te evenaren prijs-kwaliteit: appartement met 2 slaapkamers op toplocatie vanaf € 225.000
Meer info? Bel 059 44 10 44 www.blauweparel.be
10 FOCUS TOERISME
Oost, West, West best Vakantie in eigen land gaat voor provincie West-Vlaanderen bijna letterlijk op. Met Brugge en vier topregio’s – we spreken over de Kust, Westhoek, Leiestreek en het Brugse Ommeland – presenteert de provincie unieke bestemmingen. De Kust blijft de belangrijkste toeristische bestemming in Vlaanderen. “Welk weer het ook is, aan onze kust is het altijd mooi weer”. TEKST HANNES DEDEURWAERDER
U
iteraard zal iedere provincie in termen van toeristische troeven vooral voor zijn eigen winkel spreken. Maar als West-Vlaanderen beweert op dat vlak een absolute topper te zijn ten opzichte van de andere provincies, dan is dat géén grootspraak. West-Vlaanderen heeft namelijk een regio waar andere provincies alleen maar van kunnen dromen: de Kust. Die regio is amper 65 kilometer lang, maar trekt wel jaarlijks het meeste toeristen.
De Block: “De 30.000e Last Post, het Lichtfront-project: de afgelopen twee jaar is de Westhoek en bij uitbreiding West-Vlaanderen niet alleen nationaal,
We moeten meer gaan inzetten op belevingstoerisme
voor korte vakanties in eigen land. Die eerste heeft met het pittoreske Damme en omgeving misschien wel de mooiste wandel- en fietsregio van het land, terwijl de Leiestreek er de laatste jaren alles aan heeft gedaan om zijn belangrijkste troef – de rivier uit de naam – te verfraaien en zodoende verder uit te spelen. Het grootschalige project ‘de Verleieding’ is daar nog het beste voorbeeld van en kende veel succes.
- Peter DeVleeschouwer
TOERISME IS DUS belangrijk voor
FRANKY DE BLOCK is gedeputeerde van
de provincie West-Vlaanderen en voorzitter van Westtoer, het autonoom provinciebedrijf voor toerisme en recreatie in West-Vlaanderen. “Afgelopen zomer kwamen er 6,2 miljoen dagtoeristen afgezakt naar onze kust. Een stijging van vijf procent ten opzichte van vorig jaar. En dat is zonder rekening te houden met mensen die er voor meerdere dagen verbleven.”
maar ook internationaal non-stop in de media geweest. Onbetaalbaar.” OOK HET BRUGSE OMMELAND en de Lei-
estreek positioneren zich al diverse jaren uitstekend als bestemmingen
West-Vlaanderen. Om er nog even wat cijfers tegenaan te gooien: de sector is jaarlijks goed voor 3,3 miljard euro omzet. Maar liefst 50.000 mensen verdienen voltijds hun brood in toerisme. Reden te meer dus om er blijvend op in te zetten. De vraag is hoe we dat anno 2015 idealiter doen, met prijsvechters
die tegen spottarieven reizen naar verre bestemmingen promoten, of de andere
De laatste twee jaar is West-Vlaanderen internationaal non-stop in de media geweest
ANDERE MOGELIJKHEDEN OM toeristen aan te
trekken vindt Peter De Vleeschouwer, lector Toerisme en recreatiemanagement aan Howest in de digitalisering. “Alle regio’s en instellingen moeten de digitale mogelijkheden omarmen”, begint hij. “Een heel mooi voorbeeld is het unieke project ‘digitaal gastenboek’ van Westtoer: waarbij gasten een elektronisch gastenboek invullen en op die manier ook hun vakantie-ervaring online kunnen delen met vrienden, familie en uiteraard nieuwe potentiële toeristen.”
- Franky De Block provincies die met hun unieke troeven uitpakken. Limburg bijvoorbeeld, dat
DE REDEN IS voor De Block niet ver te zoeken: de kuststreek is een biotoop op zich, met een unieke natuur, een geheel eigen gastronomie en het gevoel van vakantie het hele jaar door. “Ik zeg wel eens als boutade dat het altijd mooi weer is aan de kust. Daarmee bedoel ik dat er hier in élk seizoen van alles te beleven en genieten valt.”
zich na de sluiting van de mijnen heel sterk als fietsprovincie heeft geprofileerd, terwijl West-Vlaanderen dat eigenlijk ook is.
DAARNAAST GEEFT DE lector ook advies om nadruk te leggen op lokale specialiteiten, gastronomische troeven en typische activiteiten. De Vleesschouwer: “Ik denk dan aan de vlascultuur in het Kortrijkse, of de hoppeteelt in Poperinge. We moeten meer gaan inzetten op belevingstoerisme, zoals een fietstocht die halt houdt bij typische cafés waar je lokale biertjes kan proeven. Toeristen die gewoon een bus af- en opstappen om foto’s te nemen, zijn niet meer van deze tijd.” MAAR DÉ MARKETINGTROEF is misschien
MAAR DE KUST is eigenlijk maar één van
wel, zoals gedeputeerde De Block het noemt, ‘Radio Trottoir’. “Mensen die West-Vlaanderen hebben bezocht, zijn vol van de streek en hun gastvrije bewoners. En die ervaring dragen ze vervolgens zelf graag uit.”
de toeristische regio’s van de provincie. Ook de andere drie laten van zich horen: de Westhoek profileert zich bijvoorbeeld enorm in de herdenking van de Eerste Wereldoorlog.
Winterse rust aan de Belgische kust!
13-15 11 15
Neem snel een kijkje op onze website en ontdek onze wintermidweken aan zotte voordeeltarieven!
Champagneweekend Middelkerke Casino Middelkerke 13-14-15 november
PROMO
4 nachten (ma-vrij) vanaf € 122* Meer info vindt u op onze website of neem rechtstreeks contact met Floreal Blankenberge of Floreal Nieuwpoort Floreal Blankenberge Floreal Nieuwpoort T 050 43 21 11 T 058 22 46 00 E: blankenberge@florealgroup.be E: receptie.nieuwpoort@florealgroup.be *Tarieven afhankelijk van periode en locatie
www.florealholidays.be
met medewerking van
champagne weekend
Jan Hautekiet, Patrick Riguelle, Jo Lemaire…
BEDRIJFSLEVEN VERDIEPING 11
Werknemers die dat willen, kunnen op hun kantoor een bewegingscoach laten langskomen - An Bogaerts
Gelukkige werknemer, gezond bedrijf Hoge werkdruk, weinig afwisseling, norse collega’s. Ziedaar wat een werknemer lijden kan. Geen wonder dat welzijn op het werk dezer dagen een veelbesproken thema is. Hoe word je een gezond bedrijf in de stad? TEKST HERMIEN VANOOST
‘G
ezond werk is werk zonder stress.’ Met die slogan probeert het Europees Agentschap voor veiligheid en gezondheid op het werk welzijn op de agenda van bedrijven te krijgen. En terecht, want de statistieken rond burn-out pieken als nooit tevoren. Met alle gevolgen van dien voor de verzuimcijfers in ons land. Terwijl het gemiddelde in 2002 nog 3,62 procent bedroeg, is dat in 2014 opgeklommen tot 5,12 procent. Vooral het aantal langdurig afwezigen krijgen we in België niet onder controle. Dat stelde hr-dienstverlener SD Worx vast in zijn jaarlijkse studie naar absenteïsme. In een poging het tij te keren, verplicht de wetgever sinds september 2014 ondernemingen om de ‘psychosociale risico’s op de werkvloer’ in kaart te brengen en maatregelen te nemen om ze in te dijken.
SOMMIGE BEDRIJVEN HADDEN die wortel en die stok niet nodig en ondernamen spontaan al actie. Ze hadden immers zelf al ondervonden dat een aantrekkelijk loon en interessante jobinhoud onvoldoende zijn om werknemers in huis te houden, laat staan om ze gelukkig te maken. Vaak bleken de randvoorwaarden doorslaggevender. Zo loont het soms al de moeite om te investeren in een vlot toegankelijke werkplek, weg van alle dagelijkse files in en rond de steden. Op die manier kunnen werknemers zonder stress aan hun werkdag beginnen. Om die reden introduceren sommige werkgevers satellietkantoren en/of thuiswerkdagen. Bij AG Insurance, dat onder meer in Brussel zetelt, zorgde die maatregel ervoor dat minder mensen er de brui aan gaven. Het moeizame woon-werkverkeer was voor velen immers een belangrijke reden om te vertrekken.
IT-DIENSTENLEVERANCIER AE uit Heverlee zet dan weer volop in op autonomie en zelfsturing. Hr-directeur Luc De Bodt: “We stappen af van het klassieke bedrijfsmodel waar de hiërarchie bepaalt wat de medewerkers moeten doen. We willen dat de mensen hun job zelf in handen nemen. Zo hebben ze
inspraak in de projecten waar ze aan werken en de opleidingen die ze volgen.” Het bedrijf, dat al sinds 2011 de titel ‘Great place to work’ achter zijn naam mag schrijven, hecht daarnaast veel waarde aan collegialiteit en teamspirit. Bij elk project stelt AE een team van ervaren en nieuwe talenten samen.
En of een teamlid nu recht van de schoolbanken komt of niet, iedereen krijgt de kans om de leiding te nemen. TEGELIJK MOEDIGT AE zijn medewerkers
aan om regelmatig terug te blikken. Voor al wie enkele jaren meedraait, stippelt het een persoonlijk
ontwikkelingstraject uit. Samen met de medewerker bekijkt het welke scenario’s in de toekomst mogelijk zijn en welke richting het meest bij zijn ambities aansluit. Op die manier neemt de medewerker zijn groei zelf in handen, wat de motivatie ten goede komt. OMDAT DE BOOG niet altijd gespannen kan staan en er meer en meer onderzoeken het belang van beweging aantonen, zien we in tal van bedrijven ook sportieve initiatieven ontstaan. Zo biedt de KULeuven aan zijn personeelsleden een brede waaier aan laagdrempelige sporten aan, georganiseerd op vlot toegankelijke plaatsen in de stad. In de lessen Central Park Fitness bijvoorbeeld bouwen werknemers in het stadspark van Leuven hun conditie op. Wie wil, kan zelfs een bewegingscoach inschakelen. Sinds 2013 maakten al 400 personeelsleden gebruik van deze dienst. AN BOGAERTS, projectmanager bij PortaAl, het Expertisecentrum voor Gezond Bewegen verbonden aan de KULeuven: “Aanvankelijk moesten personeelsleden zelf langskomen op onze vestiging op de Faculteit Bewegings- en Revalidatiewetenschappen. Een rondvraag leerde dat die extra verplaatsing door de stad voor velen de drempel verhoogde.” En dus gaat de coach sindsdien op kantoor langs om sport- en bewegingsadvies op maat te geven. Heeft de werknemer een inactieve levensstijl, dan krijgt hij gedurende zeven weken begeleiding. PortaAl biedt zijn diensten ook aan externe bedrijven aan. Zo werkten ze voor Janssen Pharmaceutica het beweegprogramma Move@Janssen uit. Bij Schoenen Torfs deden ze een workshop rond fysieke fitheid. De uiteindelijke ambitie is werknemers aanmoedigen tot een duurzame, gezondere en actievere levensstijl. Want een gezonde geest kan pas goed werken in een gezond lichaam.
12 EXPERTPANEL STREEKLIEFDE
Neem een hap uit de provincie West-Vlaanderen is een provincie met heel wat uitgesproken troeven. Zowel op vlak van culinair genieten, sightseeing als gewoon leven en werken. Deze drie BWV’s – Bekende WestVlamingen – getuigen dan ook maar wat graag over waarom ze hier zo graag (terug)komen en (ver)blijven. Maak kennis met deze ambassadeurs van de Vloanders. TEKST HANNES DEDEURWAERDER
DOMINIQUE PERSOONE ZAAKVOERDER THE CHOCOLATE LINE
VINCENT VAN QUICKENBORNE BURGEMEESTER KORTRIJK
STEPHANIE COOREVITS KINDERPSYCHOLOGE EN FINALISTE DE BESTE HOBBYKOK VAN VLAANDEREN
Waarom is het fijn om in WestVlaanderen te wonen?
“Ik stam af uit generaties West-Vlamingen en zoiets kruipt in je bloed. Als ik na mijn expeditiereizen naar de andere kant van de wereld vaste voet in Groot-Brugge zet, krijg ik een emotioneel gevoel van ‘Oef ! Hier ben ik thuis’. Ik wil dan ook de eerste dagen intensief van mijn omgeving genieten: uitwaaien aan het enorme strand van Zeebrugge, een terrasje doen met een pintje in de schaduw van de Halletoren en vervolgens even langs de reien slenteren. Daarenboven zijn we op vele gebieden echt verwend, gastronomisch – met wellicht de meeste sterrenrestaurants per vierkante meter – en hebben we hier alle ontspanningsmogelijkheden op wandelafstand.”
“Omdat het de enige provincie is die alles in huis heeft: platteland, mooie steden, de zee, het vlakke land, de heuvels, water… Omdat het, samen met Limburg, de enige provincie is met een eigen taal. Daarom steunen we de reeks Bevergem. En omdat wij de provincie zijn waarop het adagium van ‘harde werkers, stille genieters’ helemaal van toepassing is. Het ondernemen zit in onze grond: kijk maar naar de vele West-Vlaamse familiebedrijven. Voeg daar onze havens, luchthavens van Oostende en Kortrijk-Wevelgem en onze vlag aan toe en we hebben alles in huis om de West-Vlaamse onafhankelijkheid uit te roepen (lacht).”
“Ik woon al mijn hele leven in West-Vlaanderen en kan dus niet echt vergelijken met andere provincies. Dat gezegd zijnde vind ik het wel grappig hoe mensen uit andere provincies West-Vlaanderen percipiëren. Toen ik in Leuven studeerde, merkte ik dat Brabanders denken dat West-Vlaanderen bestaat uit zee, strand en een hele hoop patattenvelden. Voor hen begint de beschaafde wereld vanaf Gent. En het zal wel waar zijn dat de bevolkingsdichtheid iets minder groot is bij ons, maar dat is net de reden waarom ik van West-Vlaanderen hou. Ik vind het zalig om 's morgens te gaan lopen tussen de velden en de weides vol koeien, om naar mijn werk te fietsen langs de Leie en om in de winter uit te waaien langs het strand.”
Wat is je favoriete plek in WestVlaanderen en waarom?
“Zonder enige twijfel moet ik hier mienen hof antwoorden. Ik ben er namelijk van overtuigd dat er geen plaats ter wereld mooier is dan Oostkerke-Damme. Ik kan er dan ook intens van genieten om, samen met mijn madam Faby en mijn zoon Julius, op onze ‘heilige dag’, de zondag, in de tuin te ontbijten. Van hieruit is ons uitzicht op het weidse polderlandschap van Oostkerke-Damme werkelijk monumentaal. Die zondagen vormen een echt geluksmoment, waar trouwens ook Kareltje, Floris en Gustave, onze drie honden, maar al graag deel van uitmaken.”
“Ik kies voor de Leie in Kortrijk. De Leiewerken hebben de stad de voorbije 20 jaar drastisch veranderd. Waar tot de jaren 90 de Leie een grauwe, kille rivier was waar je je ten hoogste aan parkeerde, heeft de Kortrijkzaan de Leie opnieuw omarmd. Talrijke fietsers, lopers, feestvierders zien het water als het nieuwe, kloppende hart van de stad. Tal van projecten schieten uit te de grond: Texture, ons museum over Vlas en Leie, ons stadsstrand, een nieuw stadspark... Voor mij is het mooiste moment op zaterdagochtend, wanneer ik met mijn echtgenote Anouk en wat vrienden van onze geïmproviseerde loopclub 10 kilometer ga lopen langs de Leie. Wat een rust, wat een schoonheid!”
“Dat hangt van het seizoen af. In de winter is dat de zee. Tijdens de zomer zal je me daar niet snel vinden, wél eerder in het Heuvelland. Wanneer mijn man in de zomermaanden met de moto gaat rijden, rij ik achterop mee naar Dranouter om daar een beetje rond te 'cruisen'. Ik ben trouwens meer een natuur- dan een stadsmens. Mijn eigen tuin in Wevelgem vind ik ook de max. Die is helemaal verwilderd en tussen het lange gras en de struiken lopen ergens een halfverwilderde kip en konijn rond. In de zomer 's avonds met vrienden barbecueën in die context en als het donker is, de vuurkorf aansteken. Meer moet je niet hebben hé?”
Wat zijn je favoriete streekproducten en/ of –dranken?
“Tot vervelens toe moet ik herhalen dat zurkelpatatjes met worst en een varkenskotelet mijn favoriete kost is. Steevast met Brugse zurkel. Als het waar is dat de liefde door de maag gaat, dan zijn we in onze provincie wel erg verwend. Lekker eten maakt deel uit van onze cultuur en gelukkig hebben we in de voedingsbranche nog veel gemotiveerde ambachtslui. Nergens vind je betere bakkers, beenhouwers en spekslagers dan bij ons. Geef mij maar een pistoleetje met paté van het huis of een roggemaftje met echte boerenboter die je bij ons nog op de boerderij kunt kopen. En o ja, vergeet de pralientjes bij de koffie niet, blijkbaar zijn die hier ook niet slecht.”
“Als aperitief de Copperhead Gin: een gin van West-Vlaamse bodem gebrouwen door een West-Vlaamse ondernemer. Daarnaast hou ik van de creaties van Foodpairing in Brugge. Ik heb een VOKA-stage gelopen tijdens de zomer en leerde er nieuwe hapjes maken. Ook kan ik een koekje amandelbrood van Destrooper aanraden, sinds kort een West-Vlaams bedrijf, met vijgenconfituur, mozarellakaas en een reepje Ganda ham. Als hapje lust ik de Kortrijkse knibbels, een vergeten recept uit de Eerste Wereldoorlog. De belangrijkste ingrediënten zijn tarwemeel, gist, rozijnen, suiker, zout, melk, hoeveboter en bruine suiker. Ik besluit met een Omer-bier uit Bellegem, het beste bier van de wereld. Punt.”
“Als foodie denk ik dat je niet beter kan wonen dan in West-Vlaanderen. Geen enkele provincie heeft zo'n dichte concentratie aan sterrenrestaurants, en ook de allerbeste delicatessenzaken vind je hier. Alleen al daarom zou ik niet snel uit ‘mijn’ provincie weg willen. Mijn favoriete producten: West-Vlaams roodbont, Brugse kazen, mosterd van Wostyn, Janus-bier, pralines van Sweertvaegher en The Chocolate Line, 'kop' van mijn favoriete slager Mylle, brood van In De Wulf en eieren van mijn kip Bob. Op het verlanglijstje staat nog: wijn van de Westhoek proeven. Naar het schijnt wordt er lekkere wijn gemaakt in Heuvelland maar ik heb de kans en eer nog niet gehad om die te kunnen proeven.”
BUSINESS UITGELICHT 13
In Duitsland is de grens tussen nauwgezet de regels opvolgen en stugheid zeer dun - Patrick Proost
West-Vlaanderen versus de wereld Ondernemen in West-Vlaanderen is één ding. In België een ander. Maar ondernemen in het buitenland gaat nog een heel stuk verder. “Onderschat de culturele verschillen niet.” TEKST JOHAN VAN GEYTE
V
laanderen exporteerde in 2014 voor 293,5 miljard euro aan goederen en diensten, het hoogste bedrag ooit. Het was daarmee goed voor 82,4 procent van de Belgische uitvoer. De export op lange afstand staat maar voor een klein deel van de afzet. Het belangrijkste deel wordt echter afgezet in Nederland, Frankrijk, Duitsland en het Verenigd Koninkrijk.
OOK AL GAAT de meeste export naar de buurlanden, het bewerken van die markten is echter geen evidentie. Er zijn niet alleen wettelijke verschillen, maar ook de culturele diversiteit mag niet worden onderschat. “Hoewel vaak het tegenovergestelde wordt gezegd, is de wereld nog altijd geen dorp”, zegt woordvoerder Bart Matheï van Flanders Investment & Trade (FIT). NEDERLANDERS KOMEN VOLGENS FIT zeer goed
voorbereid aan de onderhandelingstafel. Ze verwachten ook dat iedereen tijdens de vergadering zijn input levert. Achteraf nog iets proberen bedisselen, wordt er niet geapprecieerd. Fransen zijn dan weer gevoelig voor goede persoonlijke contacten die frequent en grondig worden onderhouden. Een lunchuitnodiging wordt door de Franse zakenpartners doorgaans op prijs gesteld. Maar gebruik geen te vertrouwelijke taal. Een tu is enkel voorbehouden voor de heel goede vrienden. IN DUITSLAND GELDT dan weer dat bij formele contacten het best blijvend gebruik wordt gemaakt van de familienaam, voorafgegaan door de titulatuur. “Verder is degelijke technische documentatie, stiptheid bij afspraken en een conservatieve kledingstijl er gewenst”, aldus Matheï. En wie het verderop zoekt: in Brazilië is het van belang om documentatie in het Portugees te hebben. “De meeste zakenlui spreken er enkel de eigen taal. Zelfs Engels
zijn ze niet machtig. Hun land is groot genoeg om zich dat te kunnen permitteren.” In het Verre Oosten is het dan weer belangrijk dat we een ‘ja’ niet altijd mogen interpreteren zoals wij dat doen. Matheï legt uit: “Een ‘ja’ kan daar heel belangrijke nuances hebben. Het is belangrijk die te kunnen inschatten.” VERSCHILLEN ZIJN ER altijd, ook voor
wie een eigen bedrijf wil opzetten in het buitenland. “Een van de grootste valkuilen is dat je het
Belgische referentiekader zou doortrekken naar de buitenlandse dochterfirma”, zegt Patrick Proost, manager Practice Tax bij SD Worx. “Zo mag je de sectoromschrijving uit België niet per definitie overnemen in het buitenland. Het is niet omdat je personeel in België onder de metaalsector valt, dat dit in bijvoorbeeld Spanje ook het geval is.” Voorts moet je opletten met het vergelijken van loonkosten tussen de landen. “Zo is het in het Verenigd Koninkrijk
gangbaar dat werkgevers voor hun werknemers een aanvullende medische verzekering afsluiten.” Meestal wordt die niet meegenomen in de loonvergelijkingen, maar ze moet wel betaald worden. DE SOCIALE ZEKERHEID is in de diverse lan-
den overigens heel anders georganiseerd. Zo kent Nederland enerzijds de volksverzekeringen, waarvan de premies begrepen zijn in de loonheffing, vergelijkbaar met wat we in België de bedrijfsvoorheffing
noemen. Daarmee worden onder meer pensioenen en langdurige zorg betaald. Anderzijds zijn er de werknemersverzekeringen tegen ziekte, arbeidsongeschiktheid en werkloosheid, waarvan de premies uitsluitend door de werkgever worden gefinancierd. IN FRANKRIJK DAARNAAST, lopen de
sociale zekerheidsbijdragen op tot meer dan 40 procent bovenop het basisloon. Je moet er al een echte expert zijn om de loonafrekening te begrijpen. En in Duitsland worden de socialezekerheidsbijdragen geheven op een begrensd loon. Bovendien verschilt de manier waarop de lonen worden aangepast. In België worden ze automatisch geïndexeerd als de levensduurte stijgt, in andere landen is dat niet steeds het geval. OOK DE MANIER van omgaan met het personeel en de overheid kan grondig variëren per land. In Frankrijk loopt alles wat meer archaïsch. Het is moeilijk om met onze zuiderburen strikte afspraken te maken, al geeft dit tegelijk de mogelijkheid om wat meer flexibel te zijn, zwoel voor de werknemers als werkgevers. In Duitsland daarentegen geldt die flexibiliteit niet. Daar wordt strikt uitgevoerd wat is afgesproken. Maar het is zeker niet makkelijker om mensen te werk te stellen. De lijn tussen nauwgezet de regels en afspraken opvolgen en stugheid is namelijk zeer dun. TAAL, GEBRUIKEN, WETGEVING en
loonsberekening zijn allemaal onderhevig aan culturele verschillen. Maar om daarvoor nieuwe markten links te laten liggen, is een beetje overdreven. Die culturele verschillen bieden een enorme rijkheid en kansen voor wie er goed weet mee om te gaan.
14 CHRONICLE ERIC VANDORPE
Meer natuur rendeert
Duinen, historische poldergraslanden, enkele mooie boscomplexen, dreven en akkers omzoomd met hagen en knotwilgen, kerkwegels, nog enkele meanderende beekjes, idyllisch dorpsgroen… West-Vlaanderen heeft heel wat troeven op vlak van natuur en groen. TEKST ERIC VANDORPE, VOORZITTER WEST-VLAAMSE MILIEUFEDERATIE
J
e staat er niet bij stil, maar de West-Vlaamse natuur is niet alleen mooi en heerlijk om in te verpozen, maar heeft ook nog veel andere verrassende functies. Duinen en kustpolders houden bijvoorbeeld wassend zeewater tegen bij stormen en behoedt ons van een stijgend zeeniveau door klimaatverandering. Kronkelende beekjes met natuurlijke oevers beschermen onze huizen voor overstroming bij hevige regen. Bossen zuiveren water en houden het vast, hebben een afkoelend effect in de zomer en vangen klimaatgassen en fijn stof op. En natuur, groen en water hebben bovendien ook nog een helend effect op je fysieke en mentale gezondheid. MET AL DEZE FUNCTIES wint de natuur het op de technologie. Ze is vele malen goedkoper, efficiënter en duurzamer. Een waar godsgeschenk, want ook West-Vlaanderen staat voor één van haar grootste uitdagingen ooit: klimaatverandering verminderen en de gevolgen ervan opvangen op een duurzame en betaalbare manier. Veel gemeenten zijn al goed bezig: parken worden ingericht om bij hevige neerslag water te bergen, het
Natuur, groen en water hebben een helend effect op de fysieke en mentale gezondheid van de mensen
dorpscentrum vergroent, stadsrandbossen worden aangeplant en bedrijven kleden zich groen in… Hoe klein deze eerste stappen ook mogen lijken, ze schatten het belang van groen en natuur voor een maatschappij stilaan naar waarde. JAMMER GENOEG GAAN er nog dagelijks
waardevolle stukken natuur en open ruimte verloren. Kijk naar de poldergraslanden. Die staan nog steeds onder druk en hebben nog steeds geen goeie bescherming. Sommige waardevolle bossen zijn zonevreemd en dus bedreigd met kap. Bij heraanleg van dorpskernen worden te dikwijls nog stenen gekozen. Bovendien moet de uitstoot van de te grote veestapel in West-Vlaanderen dringend verminderen. Ook de focus op doorvoer vanuit de havens, stelt onze beleidsmakers voor verscheurende keuzes tussen economie en leefbaarheid. ONDANKS ALLE INSPANNINGEN en waarde-
vol werk, zou het dus nog sneller en grondiger moeten. Inbreng en medewerking zijn van iedereen nodig. De West-Vlaamse Milieufederatie is hierin een partner van de Provincie in het aanreiken van oplossingen. ADVERTORIAL
Electric Fuel Belgium ondersteunt en installeert al geruime tijd oplaadoplossingen voor fietsen, wagens, en dergelijke. Een persoonlijke aanpak omtrent uw elektrisch mobiliteitstraject dat resulteert in de beste oplossing naargelang uw budget. Fietslaadpunt(en) : U kan uw fiets opladen aan ieder stopcontact, uiteraard is dit niet altijd het geval aan een publieke plaats. Daar kan Electric Fuel Belgium u mee helpen. Een fietsenstalling met ingebouwde laadpunten.
www.electricfuelbelgium.be info@ electricfuelbelgium.be +32 (0)52 / 55 84 11
Thuis Laadpunt(en) : Om een elektrische wagen op te laden is er meer nodig dan alleen een stopcontact. Iedere wagen heeft zijn specifieke kenmerken, waaronder een verscheidenheid in laadtijd en afstand. Electric Fuel Belgium geeft advies met oog voor de toekomst en de aankomende veranderingen zodoende dat u éénmaal een investering dient te doen. Snelladen : Het principe van snelladen is hetzelfde als stoppen bij een tankstation. U laadt aan een hogere snelheid, naargelang de batterij, kan uw wagen binnen 10-45 minuten opgeladen zijn. Voor de omschakeling van een conventionele naar een elektrische vloot, is snelladen een ideale oplossing voor tankstations, bedrijven en publieke locaties. Heel wat projectontwikkelaars reserveren reeds 6 tot 10% laadinfrastructuur in hun bouwprojecten. We kennen vandaag al veel merken die elektrische mobiliteit promoten en verkopen. Daar wij een grote zorg dragen naar onze klanten toe, bieden wij de beste service. Electric Fuel Belgium staat niet enkel in voor de installatie, maar biedt een totale ontzorging van de EV-rijder.
Ronald: Ik ben een wagenliefhebber, ik beken dat. Maar elektrisch rijden is eigenlijk een ongelofelijke ervaring. Ik rijd eigenlijk liever elektrisch dan met de conventionele wagen die ik nog altijd heb. De installatie van het laadpunt is heel goed gebeurd hier, die is zo goed gebeurd dat ik dan ook gevraagd heb om dezelfde persoon voor de installatie aan de kust. Die was veel ingewikkelder omdat we daar van de gelijkvloerse verdieping naar de -2 moesten. Maar ook die is schitterend verlopen, dus absoluut tevreden over de mensen van Electric Fuel Belgium.
Ronald Everaert, Gent vroeger CEO Telindus en Mercator.
Regenwater en kraantjeswater: gelukkig gescheiden Heel wat mensen gebruiken al regenwater. Bij elk nieuwbouwproject is de plaatsing van een regenwaterput verplicht. Maar pas op, regenwater mag nooit in aanraking komen met kraantjeswater. Neem je vorige waterfactuur er maar eens bij: water is kostbaar. Het is dus helemaal geen gek idee om regenwater te gebruiken om je toilet door te spoelen, schoon te maken, je tuin te besproeien of je was te doen. Niet alleen goed voor het milieu, maar ook voor je portemonnee. Maar pas op! Regenwater is geen drinkwater: het is wel proper maar niet heel zuiver. Je mag er niet van drinken, niet mee koken en geen bad of douche in nemen. Het kan namelijk ziekteverwekkende bacteriën bevatten of vervuild zijn met chemische stoffen. Het regenwater mag dus absoluut het drinkwater niet besmetten: ze moeten gescheiden blijven. Veilig drinkwater wordt geleverd door watermaatschappijen Watermaatschappijen gebruiken zuiveringstechnieken en controleren voortdurend de kwaliteit van het kraantjeswater. Bij je thuis moet de regenwaterleiding en het leidingennetwerk voor kraantjeswater dus strikt gescheiden blijven, anders komt er regenwater bij je drinkwater waardoor je het niet veilig meer kunt gebruiken. In het ergste geval kan een regenwaterpomp bij een foute aansluiting het regenwater terug persen in het waterleidingnetwerk op straat. Dan is het kraantjeswater van een hele buurt ondrinkbaar! Installeer dus een veilig regenwatersysteem Met een ruime regenwatertank, een elektrische pomp met keerklep, een voor- en nafilter en een apart leidingenstelsel naar de aftappunten: een toilet, een buitenkraan, de kraan naar je wasmachine,... Hoe veel het ook regent in Vlaanderen, af en toe ben je verplicht over te schakelen op kraantjeswater, bijvoorbeeld als je put bij een zomerse hittegolf leegraakt. Veel mensen hebben een koppeling tussen het kraantjeswater en het regenwater: een kantelkraantje. Niet doen! Het risico op besmetting van het kraantjeswater is te groot.
Wat doe je best wel? 1. Bijvullen met kraantjeswater Gebruik je een tuinslang, dan mag die niet in contact komen met het regenwater. Je moet er dus voor zorgen dat die niet te diep in je regenput hangt zodat het drinkwater dat je erin laat lopen niet zo hoog komt dat het je tuinslang raakt. Sluit de kraan van het drinkwater dus op tijd weer af. Gebruik je een automatisch bijvulsysteem waarbij een vlotter ervoor zorgt dat de bijvulkraan in werking treedt bij een tekort aan regenwater, check dan of het drinkwater wel op tijd stopt met stromen. Of je kan werken met een buffervat, dat telkens met kraantjeswater wordt bijgevuld. Als de regenwaterput leeg geraakt, gaat de pomp water tappen uit het buffervat. 2. Voorzie twee aparte toevoerleidingen Is er onvoldoende regenwater in je put, sluit dan je toestel manueel tijdelijk aan op kraantjeswater. Goed om weten Op termijn zal iedereen in Vlaanderen zijn regenwater moeten afkoppelen. Hou daar nu al rekening mee als je verbouwt of een nieuwe tuin aanlegt. Regenwater afkoppelen is nu al verplicht als:
• •
• de rioolbeheerder in je straat een gescheiden rioolstelsel aanlegt en je in een open of halfopen bebouwing woont. In gesloten bebouwing moet het alleen als je geen leidingen onder of door je woning moet aanleggen; je zware verbouwingen uitvoert; je een nieuwbouw realiseert.
Eigenlijk is het simpel Regenwater is perfect bruikbaar zolang je het niet gebruikt om te drinken, koken, douchen. Let altijd op dat het regenwater niet in aanraking komt met het drinkwater. Want dan is dat drinkwater niet langer drinkbaar en moet het opnieuw gezuiverd worden. En daarvoor is water veel te kostbaar!
Meer weten? Neem een kijkje op www.vmm.be/gezondwater
VIVES hogeschool
BIOTECHNIEK bachelor in de agro- en biotechnologie GEZONDHEIDSZORG bachelor in de biomedische laboratoriumtechnologie bachelor in de ergotherapie bachelor in de logopedie en audiologie bachelor in de verpleegkunde bachelor in de voedings- en dieetkunde bachelor in de vroedkunde bachelor in de zorgtechnologie
design your future www.vives.be
HANDELSWETENSCHAPPEN EN BEDRIJFSKUNDE bachelor in het bedrijfsmanagement bachelor in het hotelmanagement bachelor in het office management bachelor in de toegepaste informatica bachelor in het toerisme en recreatiemanagement bachelor in het wellbeing-en vitaliteitsmanagement
VIVES ONDERNEMENDE HOGESCHOOL bacheloropleidingen via dagonderwijs bacheloropleidingen via afstandsonderwijs
INDUSTRIËLE WETENSCHAPPEN EN TECHNOLOGIE bachelor in de autotechnologie bachelor in de bouw bachelor in de ecotechnologie bachelor in de elektromechanica bachelor in de elektronica-ICT bachelor in de energietechnologie bachelor in de luchtvaart bachelor in de ontwerp- en productietechnologie bachelor in de zorgtechnologie ONDERWIJS bachelor in het onderwijs: kleuteronderwijs bachelor in het onderwijs: lager onderwijs bachelor in het onderwijs: secundair onderwijs
AL AAN HET WERK ?
Behaal je bachelordiploma volledig vrij van tijd en ruimte via afstandsonderwijs.
SOCIAAL-AGOGISCH WERK bachelor in de maatschappelijke veiligheid bachelor in de orthopedagogie bachelor in het sociaal werk bachelor in de toegepaste psychologie
BRUGGE · KORTRIJK · OOSTENDE · ROESELARE · TIELT · TORHOUT 250x175.indd 1
19/10/15 14:56
GOEDKOPER ÉN DUURZAMER (VER)BOUWEN? Samen sta je Sterker
1
Samen zijn we slimmer dan alleen. Samen doen we de dingen beter en goedkoper. Dat is onze visie en onze kracht. SamenSterker organiseert sinds 2011 groepsaankopen, die het verschil maken. Groene stroom, dak- en spouwmuurisolatie, hoogrendementsglas of condensatieketels, elektrische fietsen, zonnepanelen, zonneboilers, waterverzachters of brandhout: onze groepsaankopen besparen u geld, tijd en energie.
.
2
3 MILIEU ,
TIJD
Uw woning zorgeloos duurzamer maken? Heel eenvoudig: www.samensterker.be