D I T D O SS I E R W O R D T G E P U B L I C E E R D D O O R S M A R T M E D I A E N VA LT N I E T O N D E R D E V E R A N T W O O R D E L I J K H E I D VA N D E R E D AC T I E VA N H E T N I E U W S B L A D
OKT ‘20
KIND Jeroen Sleurs Kleine kinderen, kleine zorgen
De rol van de vader Betrokken papa’s, blije baby’s
Nathalie Schittekatte Tussen dutjes en wakkertijd
MAARTEN VANCOILLIE ”Je kunt niet alles tegelijkertijd managen. Er is altijd wel ergens chaos en rommel en dat is oké.” LEES MEER OP FOKUS-ONLINE.BE. #FOKUSKIND
Peuters en kleuters:
B
Lekk
h!
er e n pr
ak
t
✹
!
rim
cil e
1 com p
Bij uwé apotheker FONDANT /
-tablet / ✹ ELT is c
Vitamine D blijft van essentieel belang voor gezonde botten en tandjes en ook voor een goede immuniteit.
1 SM
zeker niet vergeten !
si f
a
G-tablet / ✹ TIN
800 400 600 2000 600 600 800 400 400 1000 600 800 400 1000 600
02
EDITORIAL JEROEN SLEURS
FOKUS-ONLINE.BE
Kleine kinderen, kleine zorgen…
04
08
10
18
LEES MEER... 04 In kraam van de vader: Betrokken papa’s, blije baby’s 08 Een kidsproof interieur op de groei
Het is normaal dat ouders zich zorgen maken over hun kinderen, zeker in deze coronatijden. Laat je echter niet gek maken. Zoek advies bij deskundige bronnen, zorg ook goed voor jezelf en wees niet bang om je kinderen een knuffel te geven.
In elk geval brengt de geboorte van een kind voor de ouders, naast heel veel liefde en vreugde, ook een grote verantwoordelijkheid met zich mee. En dus ook zorgen en soms zelfs angsten. Dat is de normaalste zaak van de wereld. Zeker in deze tijden van COVID-19, waarbij we onze kinderen maandenlang dicht bij ons mochten/moesten houden. Stuur ik mijn kind nu zomaar terug naar de opvang of de kleuterschool? Mag het oma en opa nog zien? Wat als mijn kind symptomen heeft? Of ikzelf ? Laat je echter niet gek maken door de constante stroom aan soms tegenstrijdige berichten op allerlei sociale media. Ga zelf
Interview: Maarten Vancoillie, Qmusic
12 Expertpanel: Als zwanger worden niet lukt 18
Nathalie Schittekatte: Tussen dutjes en wakkertijd
COLOFON.
S
ommigen zullen het een cliché noemen, anderen dan weer een volkswijsheid, maar bijna iedereen kent wel de uitdrukking: ‘kleine kinderen, kleine zorgen; grote kinderen, grote zorgen’. Als vader van twee tienerdochters heb ik zelf ervaren dat de zorgen die kinderen nodig hebben doorheen de jaren veranderen. Van heel praktische zaken zoals eten, slapen, wassen en plassen bij jonge kinderen tot (onder meer) een evenwichtige mix van begeleiding en vertrouwen wanneer ze groter worden. Er zijn ook noden die elk kind heeft, en waarschijnlijk ook elke volwassene, los van zijn of haar leeftijd; denk maar aan geborgenheid, affectie…
10
Als ouders goed in hun vel zitten, zal ook een kind zich veel beter voelen.
op zoek naar deskundig advies, bijvoorbeeld bij je huisdokter en Kind & Gezin of het magazine ‘Brieven aan Jonge Ouders’ en de website goedgezind.be van de Gezinsbond. Blijf goed voor jezelf zorgen, ook als dat betekent fysiek eventjes afscheid nemen van je kind. Maak daarnaast voldoende tijd voor jezelf, je partner, familie en/of vrienden. Veel ouders zaten de voorbije maanden op hun tandvlees door de onzekerheid, de combinatie (thuis)werk - gezin en weinig of geen sociale contacten. Als ouders goed in hun vel zitten, zal ook een kind zich veel beter voelen. En ten slotte: knuffelen mag! Oké, dat is natuurlijk enkel binnen je bubbel, maar voor kinderen is lichaamscontact belangrijk. Wie niet tot die bubbel behoort, kan gewoon zeggen: ‘Ik zou je zo graag een knuffel geven, maar we gaan dat niet doen om elkaar niet ziek te maken’. Al is niet iedereen een even grote knuffelaar. Kinderen kunnen ook genieten van dicht naast elkaar in de zetel te zitten om een boekje te lezen of tv te kijken, van een kietelspelletje of van samen te ravotten. Elke vorm van lichaamscontact is goed om te laten voelen dat je hen graag ziet.
TEKST JEROEN SLEURS, ALGEMEEN DIRECTEUR GEZINSBOND
PRODUCTIELEIDER: Christian Nikuna Pemba HOOFDREDACTIE: Ellen Van Hoegaerden TEKST: Hermien Vanoost Elise Coppens COVERBEELD: Sandra Mermans VORMGEVING: Dee Bernaers CREATIVE DIRECTOR: Baïdy Ly DRUKKERIJ: Corelio
SMART MEDIA AGENCY Leysstraat 27, 2000 Antwerpen Tel +32 3 289 19 40 redactie@smartmediaagency.be
Veel leesplezier Tara Troch Project Manager
Veilig onderweg met Maxi-Cosi Onderzoekers van VeiligheidNL en het Erasmus MC observeerden 470 kinderen van 0 tot en met 8 jaar op drukke parkeerplaatsen van pretparken en zwembaden. In bijna alle gevallen was het foute boel. De helft van de kinderzitjes was niet goed geïnstalleerd. Ook het vastgespen gebeurt zes op de tien keer niet goed. De gordel zit vaak gedraaid, volgt niet de juiste route, is niet goed vastgeklikt of de riempjes zitten veel te los. Het onderzoek is een initiatief van de Taskforce Kinderveiligheid, een samenwerkingsverband van VeiligheidNL, ErasmusMC, Maxi-Cosi en trauma- en kinderchirurg William Kramer, dat in 2013 ook al eens de proef op de som nam. Uit het onderzoek bleek dat 90 % van de ouders ervan overtuigd was dat hun kind goed beschermd achterin zat.
Welk autostoeltje is geschikt vanaf welke leeftijd van uw kindje? Maxi-Cosi Mica vanaf de geboorte tot ca 4 jaar. Dit draaibare autostoeltje maakt elke rit comfortabel en zonder gedoe voor zowel de ouders als het kind. De Mica kan in elke draaipositie in de ligstand worden gezet, zodat je kleintje altijd comfortabel in het stoeltje ligt. Het stoeltje kan worden gebruikt vanaf de geboorte totdat je kindje 4 jaar oud is dankzij de zachte zitverkleiner, zowel voorwaarts als achterwaarts gericht. De Mica is voorzien van zowel i-Size-veiligheid, de nieuwste en hoogste veiligheidsstandaarden, als hoogwaardige G-CELL-technologie, voor extra veiligheid.
Maxi-Cosi Kore Pro vanaf ca 3,5 jaar tot 12 jaar
Het krijgen van een goede voorlichting bij de aankoop van een autostoel is essentieel. Waar moet je op letten bij de aankoop en het gebruik van een autostoeltje? Hierbij 5 tips van Maxi-Cosi om dit zo veilig mogelijk te doen; 1.
2.
3. 4. 5.
Installeer je autostoel altijd conform de handleiding. Neem de tijd om je goed te laten voorlichten. Belangrijk is dat de autogordels niet gedraaid zijn, de juiste route volgen en goed zijn vastgeklikt. Gebruik je ISOFIX? Check of alle bevestigingshaken goed vastzitten. In het geval van de baby- en peuterautostoel moet ook het derde bevestigingspunt gebruikt worden. Trek de gordels van de autostoel goed aan. Er mag maximaal één centimeter ruimte tussen de gordel en het lichaam zitten. Let bij een peuterautostoel op de hoogte van het harnasje. Er mogen maximaal 2 vingers ruimte tussen het harnasje en de schouder zitten. Is jouw kind toe aan een kinderautostoel? Gebruik een autostoel mét rugleuning
Met welke auto je ook rijdt, de MaxiCosi Kore Pro i-Size past altijd zolang je auto uitgerust is met ISOFIX. Voor een veilige en stabiele installatie wordt het kinderzitje bevestigd met de autogordel en het ISOFIX-systeem. Om de Kore Pro i-Size te installeren plaats je die op de achterbank van je auto, klik je het kinderzitje op de ISOFIX-bevestigingspunten van je auto en gebruik je de veiligheidsgordel om je kindje vast te klikken. Na de ISOFIXinstallatie kan je kindje zichzelf helemaal zelf vastklikken. Het ClickAssist-lampje verlicht de riem elke keer dat je kindje zich moet vastklikken. Het bevestigen van de veiligheidsgordel van je kindje is nog nooit zo eenvoudig geweest! Wist je dat de ISOFIX-aansluiting het kinderzitje stabieler maakt? Tegenwoordig hebben veel auto’s ISOFIX, dus de kans is groot dat die van jou dit ook heeft. Indien niet, maak je dan geen zorgen: de Maxi-Cosi Kore Pro i-Size kan ook zonder ISOFIX worden geïnstalleerd. Gebruik gewoon de veiligheidsgordel van je auto om alles vast te klikken.
Over Maxi-Cosi: Wist je dat.. Maxi-Cosi een Nederlands merk is en onze autostoeltjes al meer dan 50 miljoen baby’s vanuit het ziekenhuis thuis hebben gebracht. Opgericht is in 1984, door Sjef van der Linden, in Helmond Maxi-Cosi een eigen testcenter heeft om alle autostoeltjes uitvoerig te testen De productie gedeeltelijk plaats vindt in Nederland, maar ook in Portugal Maxi-Cosi de aller eerste was met een i-Size autostoeltje Maxi-Cosi autostoeltjes, kinderwagens en Home producten verkoopt.
04
VOEDING DE ROL VAN VADER
FOKUS-ONLINE.BE
In kraam van de vader: betrokken papa’s, blije baby’s Onderzoek van de VUB leert dat aanrakingen van moeders én vaders hetzelfde positieve effect op pasgeboren baby’s hebben. Reden genoeg voor de papa’s om tijdens de kraamperiode niet op de achtergrond te blijven, zelfs niet als mama borstvoeding geeft.
“A
ls ze haar hoofd opzij legt, dan weet ik dat ze zal slapen. Dan beweegt ze niet en wil ze niet meer klimmen. Ze is op haar gemak.” ‘Ze’ is het schattige babymeisje Dakota, een van de vijftien ‘hoofdrolspelers’ in de documentairereeks ‘Babies’ op Netflix. In een van de openingsscènes zien we hoe papa Shawn zijn drie weken oude dochtertje op de schouder in slaap wiegt, alsof hij nooit iets anders gedaan heeft. “Dit is iets van Dakota en mij”, zegt hij zelfverzekerd. Elke Notebaert van vroedvrouwenpraktijk De Wolk was meteen vertederd door de beelden. Zij raadt de reeks aan alle ouders in spe aan, omwille van de wetenschappelijke inzichten én de roldoorbrekende voorbeelden. “Shawn en zijn vrouw laten mooi zien hoe je elkaar als koppel kunt aanvullen. Het is niet omdat mama borstvoeding geeft en per definitie onmisbaar is, dat papa naar de achtergrond
moet verdwijnen. Kersverse papa’s kunnen in de kraamperiode veel voor hun baby betekenen.” Die boodschap benadrukken Notebaert en haar collega’s ook tijdens de cursussen die ze organiseren voor aanstaande ouders. “Wanneer papa’s voor het eerst komen, twijfelen ze meestal nog”, zegt de vroedvrouw. “Maar tegen het einde van de les begrijpen ze goed dat ze voor de baby net zo belangrijk zijn.” In de eerste plaats komt dat door de tips die de vroedvrouwen geven. “Ik moedig niet alleen de
mama’s, maar ook de papa’s aan om hun kindje zoveel mogelijk op de blote borstkas te leggen. Daar worden baby’s rustig van. Ze kunnen ook met de baby in bad gaan of hem/haar in een draagdoek nemen. Komen ze na een werkdag thuis, dan is het heerlijk ontspannen tijdens een wandeling met de baby in de draagzak. Het is een leuke manier om te verbinden én om mama een momentje rust te geven.” Krijgt de baby borstvoeding, dan raadt Notebaert papa’s aan om zo vaak mogelijk
Ik moedig ook de papa’s aan om hun kindje zoveel mogelijk op de blote borstkas te leggen. Daar worden baby’s rustig van. — ELKE NOTEBAERT, VROEDVROUWENPRAKTIJK DE WOLK
in de buurt te blijven. Om het kindje aan te geven zodat het meteen in de goede houding ligt, om de mama wat water of een stuk fruit aan te reiken of gewoon om zij aan zij mee van het moment te genieten. “Dat is niet alleen gezellig, je maakt aan je vrouw ook duidelijk dat jij volledig achter de borstvoeding staat. Die steun is superbelangrijk.” Voor Pieter Declercq, papa van twee en drijvende kracht achter de papacommunity Vaderklap, klinkt het advies van de vroedvrouw vertrouwd in de oren, al voegt hij er meteen aan toe dat het soms makkelijker gezegd dan gedaan is. “Je moet als kersverse vader ook de kans krijgen om in je rol te groeien”, zegt hij. “Sommige mama’s trekken als vanzelf alles naar zich toe, waardoor je je soms overbodig voelt. ‘Ik stond erbij en ik keek ernaar’, dacht ik vaak na de geboorte van ons eerste kindje. Het was pas na een zestal weken, wanneer ik voor het eerst een flesje kon geven, dat mijn ‘papagevoel’ begon te komen. Eindelijk kon ik wél iets voor mijn dochter betekenen.” Het advies dat Elke Notebaert aan de vrouwen geeft, bouwt daarop verder: “Gun je man de tijd om te vaderen. Geef niet meteen commentaar wanneer hij iets ‘fout’ doet. Als je in het eerste levensjaar van je kindje alles van je partner overneemt, dan ga je niet die betrokken papa krijgen waar je altijd van droomde.” Pieter Declercq besloot alvast om het bij de geboorte van zijn zoon, drie jaar later, over een andere boeg te gooien. Hij bleef langer thuis en stond zelfs enkele weken alleen voor de zorg in. “De band met Magnus was er daardoor bijna direct”, zegt hij. “Ik voelde me van bij de start bij zijn ontwikkeling betrokken.” Het vaderschap kreeg nog meer glans toen Pieter, die in het dagelijkse leven kok is, zijn kinderen een eerste papje kon voorschotelen. “Ik heb dat eetmomentje altijd leuk gevonden, vooral omwille van de interactie. Eigenlijk is dat nu nog zo. Ik blijf het tof vinden als ze in de keuken komen ‘helpen’, al betekent dat bij de jongste vooral met zijn vingers in de potten zitten (lacht).” TEKST HERMIEN VANOOST
“In het begin vond ik het heel moeilijk om de controle los te laten. Ondertussen besef ik dat ik mij vaak overbodig zorgen maakte wanneer er even te veel chaos was”. – Lori Vandyck
Collect&Go Lori Vandyck is mama van Ellie en Bas. Ze werkte
ons redelijk hetzelfde uit met een vast slaapritueel
bewaren. Ik merk echt dat ik daarna weer helemaal
tot vorig schooljaar jarenlang als leerkracht,
en een ochtendroutine, waarbij ik bijvoorbeeld
opgeladen ben.”
maar werkt nu als administratief bediende voor
alles van kleren en fruitdoosjes de avond voordien
Familiezorg. Daarnaast heeft Lori haar eigen
al klaarleg. Het weekend varieert dan weer meer,
“Niet alleen in het weekend, maar ook in de week
wishcards concept webshop en lees je op haar
omdat er meer ruimte is voor andere dingen naast
proberen we tijd te maken voor familiemomenten.
website www.lorimariette.be alles over het mama
werk en school.”
Vroeger maakten we vaak dezelfde gerechten
zijn en hoe ze dat aanpakt. Samen met haar man
klaar en verloren we best veel tijd
zoekt ze elke dag opnieuw naar een mooie balans
“In het begin vond ik het heel
in het gezin.
moeilijk om de controle los te
Zo plan je meer tijd in voor je gezin
laten.
eten.
Ondertussen
Omdat
onze
besef ik dat ik mij vaak overbodig
“Waar we bij ons eerste kindje eigenlijk amper ons
met beslissen wat we gingen nu
benodigdheden
regelmatig
zorgen
we op
basis
van de recepten in
maakte wanneer er
Collect&Go
leven moesten aanpassen en nog steeds vlot
even te veel chaos
besparen we daar
konden meedeinen op de flow van ons leven, was
was.
extra
Elke
ouder
tijd
kiezen, op.
Ik
het verschil met de komst van ons tweede kindje
doet zijn best om te
heb al veel lekkere
best groot”, vertelt Lori Van Dyck. Ze is mama van
zoeken hoe je alles
nieuwe dingen zoals
Ellie (3,5) en Bas (1,5). “Boodschappen doen, iets
het best organiseert,
chili con carne leren
gaan drinken op een terrasje, samen een uitstapje
meer kan je echt niet
kennen en ik weet dat
maken,… dat ging allemaal heel vlot met Ellie
doen. Mijn man en ik
alleen. Eens Bas er was, merkten we dat we ineens
plannen
handen tekortkwamen en moesten we alles meer
elke
reorganiseren. Ondertussen is die balans er wel
moment
terug meer.”
die recepten snel klaar
bijvoorbeeld
donderdagavond in
om
boodschappenlijstje
een
samen op
zijn. Dat in combinatie met ons te
stellen
voor de hele week via Collect&Go. Hij haalt de
die
mijn
lekkere
maaltaijden
schoonmama
vaak
voor ons klaarmaakt, zorgt ervoor dat we iets meer tijd over hebben voor andere
“Wat die balans juist is, dat verschilt natuurlijk per
boodschappen meestal op vrijdag op en dan
leuke, ontspannende dingen. Ondertussen deinen
gezin en een goede planning maken, is niet altijd
kunnen we weer verder. Zo hebben we het weekend
we weer rustig mee op de flow van ons leven.
evident. Zelf vind ik structuur enorm belangrijk. Ik
vrij om met vier leuke dingen te doen. Iets waar we
Die flow ziet er natuurlijk wel iétsje anders uit dan
weet graag wat er komt en ik merk dat dat bij mijn
altijd naar uitkijken. Ook probeer ik voldoende tijd
voor we kinderen hadden, maar ondertussen weet
dochter juist hetzelfde is. Weekdagen zien er bij
voor mezelf in te plannen om het evenwicht te
ik dat dat helemaal oké is.”
Tips om extra tijd te besparen
ONTDEK HET BABY-ASSORTIMENT
1. Bereid alles voor. ’s Avonds al de kleren van de kinderen klaarleggen, de tafel dekken voor het ont-
Wist je dat we bij Collect & Go heel wat exclusieve
bijt en de fruitdoosjes al vullen, is de beste tip om de ochtendrush snel en vlot te doen verlopen.
babyproducten in de aanbieding hebben? En dat is
2. Bestel je boodschappen: Minder tijd verliezen aan de kassa in de winkel? Bestel gewoon je bood-
nog niet alles, want bij een aankoop vanaf €35 aan
schappen voor een hele week door één druk op de knop. Je bestelling haal je af in de tijdspanne
babyproducten krijg je er t.e.m. 19/10 een gratis
die voor jou uitkomt. Heel handig!
Zwitsal reistasje (t.w.v. €6,99) bij. Handig om alles
3. Vertrouw op jezelf: Gun jezelf wat krediet als ouder. Twijfel niet over dingen waar je kostbare
van de baby overal mee naartoe te nemen!
energie door verliest, maar gebruik die energie voor dingen die er toedoen! Je bent goed bezig, vertrouw op jezelf!
collectandgo.be/baby
Kreeg jij al je COVID-19 toeslag van € 120 per kind?
Corona – of COVID-19, zoals het virus officieel heet – maakt ons leven niet makkelijk. Als je kinderen hebt, is het zelfs extra lastig. Daarom kan jij een toeslag krijgen van € 120 per kind, bovenop het geld dat je ontvangt voor je Groeipakket. Hoe? Heel makkelijk: via MyFamily.
Doe de test heb jij recht op de COVID-19-toeslag?* Je gezinsinkomen van maart, april, mei of juni 2021 daalde met minstens 10% vergeleken met januari of februari 2020. Je bruto gezinsinkomen is minder dan € 2.213,30 per maand.
JA NEEN
JA NEEN
Als je een woning of appartement bezit waar je zelf niet woont, dan moet je ook slagen voor de KI-test.
*
2x ja? Vraag dan je toeslag via myfamily.be/covid-19-toeslag
Je krijgt dan bovenop je Groeipakket € 120 per kind, uitbetaald over 3 maanden – dus € 40 per maand per kind. Wees er snel bij, want je kan slechts aanvragen tot 31 oktober 2020.
Ook deze toeslagen kan je krijgen via www.myfamily.be • De sociale toeslag: als je gezin een laag inkomen heeft.
• De zorgtoeslag: voor weeskinderen, pleegkinderen en kinderen die specifieke ondersteuning nodig hebben. • De kinderopvangtoeslag, kleutertoeslag en schooltoeslag: als je kroost naar de kinderopvang of naar school gaat.
Waarom helpt MyFamily jou met deze toeslagen?
Eenvoudig: omdat jij voor je kroost zorgt. Wij willen dat jij dat goed kan doen, zodat je kinderen alle kansen krijgen in het leven. Daarom betaalt MyFamily elke maand het Groeipakket aan zo’n 165.459 gezinnen zoals jij. En we helpen hen aan de toeslagen waar zij recht op hebben. Blijkbaar doen wij dat goed. Want 90% van onze klanten beveelt MyFamily aan bij vrienden en familie.
Vlaamse uitbetaler Elk kind heeft recht op een Groeipakket. Je kiest zelf je uitbetaler. Veranderen kan na 1 jaar. www.groeipakket.be
MYF-9638-Advertentie-CovidToeslag 021020.indd 1
Meer weten?
www.myfamily.be – info@myfamily.be – 03 221 08 11 of contacteer rechtstreeks de uitbetaler van jouw Groeipakket.
2/10/2020 11:46
TOT
€ 375
BIJ ONS ONTVANG JE EEN
www.lm.be
ROYALE
BORSTVOEDINGSPREMIE
Affiche borstvoedingspremie.indd 2
02-10-20 09:56:04
HUIS KINDERVEILIG MAKEN
Bekijk je eigen huis door de ogen van je kind Vanaf eind december 2020 gaat de Gezinsbond op tour door Vlaanderen met Het Reuzenhuis. Als ouder krijg je hier de kans om je huis te bekijken door de ogen van een kind. Alle meubels zijn drie keer zo groot en gevaarlijke uitsteeksels kom je overal tegen. Door risicovolle situaties te simuleren, word je jezelf bewuster van de potentiële gevaren die achter een klein hoekje schuilen. Check www.gezinsbond.be/ reuzenhuis voor de exacte data en locaties.
De perfecte ouder is een milde ouder: zo word je mild voor jezelf Perfect ouderschap? Dat bestaat niet. Nina Mouton toont je in haar boek ‘Mild Ouderschap’ hoe je jouw gevoel als ouder kunt leren vertrouwen, zelfs als dat indruist tegen je eigen ideaalbeeld van ouderschap of adviezen van je omgeving. Ontdek haar pleidooi voor mildheid tegenover jezelf, je kinderen en je omgeving. Geen tienstappenplan voor perfect parenting, wel een gids voor wie klaar is om te zoeken naar zijn eigen gepaste manier van opvoeden.
FOKUS-ONLINE.BE
Een kidsproof interieur op de groei Een kidsproof interieur betekent meer dan een mooie kinderkamer alleen. Best denk je mee op de groei van je kind. Soms vraagt het slechts een aantal kleine aanpassingen hier en daar om toch nog ruimte te hebben voor een mooi én kindveilig interieur.
N
ieuw leven in huis, dat betekent een frisse wind die door je interieur waait om een kindvriendelijke omgeving te creëren. Het liefst eentje dat leefbaar is en dat het oog wat streelt. Als toekomstige ouder is het belangrijk om alle potentiële gevaarhoeken en -kanten weg te werken. Want veiligheid en rust gaan hand in hand om van je huis een warme thuis te maken. De beste manier om je huis veilig in te richten? Door de ogen van een kind proberen te kijken. “Ga gerust op je handen en knieën zitten en kijk rond in je huis om beter in te schatten vanuit welk perspectief je kind bepaalde hoeken en kanten ziet”, klinkt het bij Veerle De Vliegher, veiligheidsexpert van Kind en Gezin. “Zo ontdek je sneller mogelijke risico’s. Om bepaalde plekken in huis veiliger te maken zijn hulpmiddelen zoals een traphekje zeker een goed idee. Let wel op dat ze geen vals gevoel van veiligheid creëren, want je kunt een traphekje vergeten sluiten. Een
kind kan risico’s nog niet inschatten. Zo zijn voorwerpen op de rand van de tafel - zoals een kop koffie - heel aantrekkelijk voor een peuter om van de tafel te trekken.” Ook Valerie Verbeeck, founder van het Instagramaccount @elle_ and_rapha en van het gelijknamige kledinglabel, zocht alle hoekjes in huis af. Zowel om alles kindveilig te maken als om ruimte te besparen. “We hebben er vanzelfsprekend voor gezorgd dat alle stopcontacten veilig afgedekt waren en dat er nergens draadjes loshingen. Daarnaast gingen we actief op zoek naar hoeken die we extra konden benutten. Zo maakten we bijvoorbeeld boven de kelderdeur een rek waar de kinderen hun boekentassen en sjaals kunnen verzamelen zonder dat dit in de weg staat. Een buggy of maxi-cosi? Die bewaren we standaard in onze auto zodat die onze smalle gang niet blokkeren. Dat geeft meer ademruimte.” Speur je huis zeker eens af naar kleine ruimtes en openingen tussen
kasten die je eventueel nog kunt gebruiken. “Een van de beste hacks die we hebben uitgevonden is de installatie van onze verzorgingstafel van de baby op het bad”, aldus Valerie. “Het tussenstuk lieten we er afhalen en de verzorgingstafel maakten we stevig vast op het bad. Heel handig in een kleine badkamer wanneer je tweeling in bad moet en je baby tegelijkertijd verschoond moet worden. Daarnaast kochten we een opplooibaar babybadje dat makkelijk tussen de kasten past. Verder gebruiken we overal in huis kleurrijke kratjes die we onder het bed schuiven. Elk kratje bevat iets anders: kleren, ondergoed, pyjama … Een simpel opbergsysteem waardoor de kinderen ineens leren hoe ze moeten opruimen én het ziet er nog eens mooi uit ook.” Een babyproof interieur kun je dus gerust aanpassen aan je eigen stijlvoorkeuren. Dat beaamt ook Veerle. “Babyspullen zijn in alle vormen, kleuren en groottes te verkrijgen, waardoor je zelf kunt kijken wat je het mooist vindt passen
in jouw interieur. Toch let je best niet alleen op het design, maar kijk je ook naar het gebruiksgemak. Kindermeubilair of speelgoed dat je koopt en dat voldoet aan de veiligheidsnormen bevat nog steeds potentiële gevaren. Het kan niet volledig afgestemd zijn op de leeftijd van je kind of na een tijdje kan er slijtage optreden. Check goed waar er losse onderdelen zitten. Een kindvriendelijke omgeving betekent daarentegen niet dat je hele interieur plots uit onbreekbaar plastiek moet bestaan. Kinderen spelen ook graag met ‘echte’ dingen.” Creativiteit en waakzaamheid staan duidelijk centraal in de creatie van een kidsproof omgeving waarin je zelf als ouder rustig kunt thuiskomen. Probeer een evenwicht te zoeken tussen het perspectief van je kind en de mogelijke gevaren die het ziet en jouw stijlgevoel om van jouw thuis een veilige, gezellige cocon te maken. TEKST ELISE COPPENS
MINDER STOF, MEER QUALITY TIME? OZ HELPT JE EEN HANDJE
Meer tijd met je gezin? Wij poetsen in jouw plaats.
Vraag je huishoudhulp aan via
Jouw huishoudhulp zorgt voor een rimpelloze strijk.
Hectische dag? Je huishoudhulp kan ook je boodschappen doen.
WWW.OZ.BE/HUISHOUDHULP
hulpathome@oz.be
We toveren graag eens een verse maaltijd op tafel.
03 201 84 59
Poets- en strijkhulp betaal je met dienstencheques vanaf 7,20€/u. Ook voor wie geen klant is bij het ziekenfonds.
een slimme zet
OZ is de overkoepelende naam van een aantal entiteiten die elk hun eigen activiteiten organiseren. Meer details, info en voorwaarden op www.oz.be/groep-oz V.U.: Rik Selleslaghs - Boomsesteenweg 5 - 2610 Wilrijk Antwerpen - 0414.808.622
08
SPELEND LEREN EDUCATIEF
#FOKUSKIND
09
Spelen om te leren Als de coronacrisis en bijhorende lockdown ouders iets heeft geleerd, dan wel dat preteaching allerminst evident was. Hoe breng je kinderen namelijk niet-evidente dingen bij? Eén gouden regel: breng het boeiend. En dan kan het principe van spelend leren een belangrijke rol spelen.
K
inderen die actief en al doende educatief materiaal verwerken, zullen dat ook beter integreren. Dat is het uitgangspunt van Casa Blanca, een vzw die focust op cultuureducatie en kunst- en erfgoedbeleving voor 4- tot 12-jarigen. “Wij vinden het belangrijk dat kinderen leren door te beleven en te ervaren”, aldus Barbara Beel, die samen met haar zus Sarah de vzw bestiert. “De begeleider speelt in dat proces een zeer belangrijke rol: die gaat samen met de kinderen op ontdekking. Op deze manier proeven de kinderen van kunst en cultuur, spelenderwijs en vanuit hun eigen leefwereld. Het belangrijkste is dat kinderen die zoektocht kunnen aangaan en dat ze hun persoonlijke link met kunst, cultuur, erfgoed vinden.” Casa Blanca doet dat aan de hand van belevingsateliers, installaties en vakantiekampen. Maar ook interactieve tools kunnen ingezet worden voor spelend leren. Zo heeft Bits of Love, een softwarebedrijf gespecialiseerd in het omzetten van complexe data in verhalen en digitale producten, vandaag een ruim aanbod in educatieve games. Zaakvoerder Andries De Reyghere: “Offline of online: het komt er altijd op neer informatie engagerend aan te bieden. En als er één wereld is die altijd bindend is geweest, dan wel die van de games. Want als een game niet meer engageert, zullen mensen het niet meer spelen. Zo eenvoudig is het. Games zijn dus ook ideaal om educatief mee aan de slag te gaan: kinderen slaan die content meteen op in hun hersenen. Zo heb ik zelf enorm veel geleerd over steden door in Assassin’s Creed over daken te lopen.” Actief of interactief, het belangrijkste is je doelgroep niet te onderschatten. “Kinderen moeten zelf hun weg kunnen zoeken”, aldus Barbara Beel. “Feiten en weetjes
kunnen een middel zijn, maar zijn geen doel op zich. Kinderen moet je zeker niet onderschatten. Ze zijn zeer goed in het ‘echt kijken’ en durven zonder probleem een kunstenaar of een kunstwerk in vraag te stellen.” Andries De Reyghere gaat akkoord: “Huiswerk verpakt als een game
blijft huiswerk. Je kunt niet zomaar de tafels van vermenigvuldiging omzetten in een spelletje en verwachten dat de kinderen dat leuk vinden. Zij kijken daar dwars door. Sterretjes verzamelen wanneer ze tafels hebben afgewerkt? Voor kinderen blijft dat even saai (lacht).”
Niet alles moet digitaal, wij zien geen strikte scheiding tussen online en offline. — ANDRIES DE REYGHERE, BITS OF LOVE
De lat komt ook steeds hoger te liggen, ook offline. “Met een gewone kleurkaart of een tekening van een scheef kasteel zal je er niet meer komen”, gaat Andries De Reyghere verder. “Wél met een leuke game, of een boek met flapjes waarmee ze het kasteel kunnen verkennen. Niet alles moet digitaal, wij zien geen strikte scheiding tussen online en offline. Het komt er vooral op neer veel liefde in je content te steken en er mee bezig te zijn.” Ook belangrijk is vanuit de leeftijd te werken. Barbara Beel: “Elke leeftijd vraagt een andere methodiek. Jongere kinderen kunnen bijvoorbeeld nog niet zo goed samenwerken en oudere kinderen hebben al wat meer achtergrondkennis. Maar de aanpak ‘spelenderwijs ontdekken’ blijft wel hetzelfde.” Andries De Reyghere: “Naast de inhoud van een game is ook de interface heel belangrijk. En die verschilt van leeftijd tot leeftijd. Leesniveaus verschillen, maar ook de mate van abstract denken. Zo begrijpt een kind van tien al het symbooltje van een game controller, een kind van vijf zal het symbool van een dobbelsteen of puzzelstuk nodig hebben.” Tot slot: zijn er tips en tricks voor ouders in lockdown, die bij een tweede lockdown weer aan de slag moeten met preteaching? “Ik zou zeggen: neem je kinderen mee, prikkel ze met nieuwe impulsen, stel dingen in vraag en ga samen op onderzoek”, aldus Barbara Beel. “Dit samen ontdekken zal zowel voor de ouder als voor het kind zeer verrijkend zijn.” “Laat ze gamen, maar zorg dat ze voldoende bewegen”, besluit Andries De Reyghere. “Een game mag nog zo educatief zijn, als je die te lang speelt raak je op den duur gekookt in je eigen vel (lacht).” TEKST HANNES DEDEURWAERDER
010
INTERVIEW MAARTEN VANCOILLIE
FOKUS-ONLINE.BE
T
wee kindjes in huis, dat doet wel iets met je dagelijkse ritme. Hoe uitte zich dat bij jou toen je zelf kinderen kreeg? “Ik merkte dat inderdaad wel aan mijn ritme. Je hebt echt een totaal ander leven dan ervoor. Alles verloopt iets minder spontaan en veel meer georganiseerd. Het maakt je leven en je relatie wel rijker, want je hebt samen met je partner de ambitie om je kinderen gelukkig groot te brengen. Dat is een gemeenschappelijk doel in je relatie, zeg maar.”
Kinderen maken je leven en je relatie rijker.
‘Ik kan me oprecht niet meer voorstellen hoe ik mijn dagen vulde voor ik kinderen had’ Trouwe luisteraars van Qmusic worden elke ochtend wakker met Maarten Vancoillie en Dorothee Dauwe in de oren. Dat ochtendblok presenteren zij momenteel voor een tweede keer, en met die vroege uren heeft Maarten allesbehalve moeite. “Door mijn kinderen kreeg ik meer discipline om op tijd in mijn bed te kruipen.” TEKST ELISE COPPENS
BEELD SANDRA MERMANS
Je haalt aan dat organisatie belangrijk is. Was er een contrast in aanpassen tussen de komst van je eerste kind en je tweede kind? “De grootste verandering vond ik in het algemeen dat als je vroeger – voor je kinderen had – met iemand wilde afspreken of iets wilde doen, dat je dan alleen rekening hield met je partner. Als in: jij gaat die avond iets doen, dan zal ik bijvoorbeeld ook iets plannen die avond. Wanneer je kinderen hebt, dan is het net het tegenovergestelde. Als je partner plannen heeft, dan blijf jij thuis en omgekeerd. Dat vond ik de grootste verandering.” Een drukke job is ook niet altijd makkelijk te combineren met een gezin. Hoe verliep dat bij jou? “Bij mij is dat goed verlopen, maar mijn vriendin is toen gestopt met haar job als logopediste. Ik presenteerde de avondspits op Qmusic en als logopediste werkte zij ook veel ’s avonds. Dat bleek toen niet meer te combineren en dan hebben we samen die beslissing genomen. Momenteel is zij heel veel bezig met haar eigen podcast ‘Radio Mama’, een podcast over ouder zijn van jonge kindjes. Ze heeft recent ook haar eigen online-cursus gelanceerd over de taal van emoties en hoe je die aan je kind kunt overbrengen. Zo combineert ze haar achtergrond als logopediste met het ouderschap.”
MAARTEN VANCOILLIE INTERVIEW
#FOKUSKIND In het begin toen je kindjes er waren, deed je de avondspits, nu presenteer je weer de ochtendshow. Is er door je vaderschap een verschil tussen de eerste keer dat je die presenteerde en nu? “Ik ga zelf veel makkelijker op tijd slapen de dag ervoor. Vroeger bleef ik vaak te lang voor televisie zitten, las ik nog een boek of bleef ik wat scrollen op de computer. Nu ga ik op hetzelfde tijdstip als mijn kinderen slapen. Onlangs las ik het boek ’12 rules for life’ van Jordan Peterson. Eén van die ‘regels’ is dat je jezelf eigenlijk moet verzorgen zoals je iemand anders verzorgt. Dat leidt tot heel andere beslissingen voor jezelf. Ik weet nu: ik wil dat mijn kinderen voldoende slapen, zodat ze gezond blijven en niet te moe zijn. Dat wil ik voor mezelf ook. De combinatie van ouderschap en die gedachte maken mij daar veel meer gedisciplineerd in. Ik wil dat voor hen, en ik wil dat ook voor mezelf. Zo kan ik dat ritme beter vasthouden.” Dat is een mooie gedachte. Wat zou je zelf als advies geven aan toekomstige ouders? “Het allerbelangrijkste is, denk ik, je gevoel durven te volgen. Heel veel mensen vertellen je hoe je moet opvoeden of wat je juist moet doen, maar op het einde van de dag ben jij wel diegene die verantwoordelijk is voor dat kindje. Durf op je gevoel te vertrouwen, ook wanneer je omgeving misschien eens een andere mening heeft. Dat is heel belangrijk. Iedereen doet zijn best op zijn eigen manier, meer kun je niet doen. Ook al is dat allemaal heel spannend.” Wat vond je zelf het spannendste aan papa worden? “Vooral dat je niet weet hoe dat gaat zijn. Iedereen praat er wel over, maar je weet het zelf niet tot het zover is. Ook dat verantwoordelijkheidsgevoel dat erbij komt kijken. Hoe cliché het ook klinkt, je leeft niet meer alleen voor jezelf. Op sommige momenten besef je echt van ‘ah ja, ík ben hier nu de ouder. Ik ben verantwoordelijk’. Toen mijn eerste zoon nog een tijdje op de neonatale moest blijven door nierproblemen kregen wij een badge met daarop echt gedrukt: ‘ouders’. Dan dacht ik van ‘wow ja, ik ben papa’.”
Zijn er bepaalde zaken waar je zelf onzeker over was tijdens de zwangerschap? “Niet per se onzeker, maar op dat moment denk je dat je nog zoveel moet kopen, terwijl je eigenlijk weinig echt nodig hebt. Eens de kinderen er zijn, besef je dat tetradoeken het enige écht noodzakelijke zijn. En Google Calendar om alles praktisch geregeld te krijgen (lacht). Ik had daarnaast wel heel hard de drang om op te ruimen en praktische dingen in orde te brengen. Je zou ervan versteld staan hoeveel documenten je moet invullen op voorhand. Dat wist ik eerst allemaal niet. Voor de rest heb ik het allemaal gewoon op mij af laten komen, ik had er niet te veel verwachtingen over. Ik dacht, we zien wel, anderen hebben het ons voorgedaan, ons zal het ook wel lukken.” Wezen de eerste weken als papa zichzelf dan wat uit? “In zekere zin wel, maar eigenlijk spendeer je die eerste weken ook wel veel aan het ontvangen van bezoek voor de baby. Als ik nu een tip zou geven aan mensen die net mama of papa zijn geworden, dan is het zeker: hou die eerste weken even voor je eigen gezin. Op dat vlak is de wereldwijde pandemie als filter op babybezoek nog niet zo slecht, denk ik. Het is al heftig genoeg om plots een kindje te hebben, als je dan ook nog dagelijks mensen ontvangt, heb je weinig tijd om hier zelf aan te wennen. Misschien is dat wel interessant om ook na de pandemie mee te nemen. Om terug te komen op de vraag of alles zichzelf uitwijst: je moet oprecht geen schrik hebben voor wat er komt en durf te luisteren naar jezelf. Het ouderschap verrast je sowieso.”
Je moet jezelf verzorgen zoals je je kinderen verzorgt. Wat van het ouderschap heeft jou dan oprecht verrast? “Wel, soms vraag ik mij echt af wat ik eigenlijk allemaal deed voor ik kinderen had. Zoveel tijd op overschot dat je dan
011
hebt (lacht). Ik kan mij oprecht niet meer voorstellen hoe ik mijn dagen vulde, en ik begrijp het zelfs niet meer als mensen zonder kinderen aanhalen dat ze geen tijd hebben. Hoe dat kan. Alsof zelf papa worden er plots voor zorgt dat je van kant wisselt en dat vanuit een ander perspectief bekijkt.”
Je moet oprecht geen schrik hebben voor wat er komt. En durf te luisteren naar jezelf.
Heb je nog enkele tips voor toekomstige of nieuwe ouders? “Stress vooral niet over rommel en chaos. In het begin deed ik dat wel, maar dat heeft absoluut geen nut. Je kunt het niet opruimen, je kunt niet alles tegelijkertijd managen. Er is altijd wel ergens chaos en rommel en dat is oké.”
Onlinecursus: geef woorden aan de emoties van je kind Leer je graag bij over emoties en de invloed hiervan op jouw gezondheid en die van je kind? Dan is de online-cursus van Kristien Wollants een aanrader. De cursus helpt je je eigen emotionele geletterdheid vergroten door de woordenschat van je emoties uit te breiden. Zo kun je jouw kind hier goed in ondersteunen. Via www.radiomama.be krijg je voor €79 toegang tot drie modules met videomateriaal en een bundel vol oefeningen die je op je eigen tempo kunt doorlopen.
SMART FACT. Als je geen presentator voor de radio zou zijn, dan was je nu…? “Het probleem bij die vraag is dat ik eigenlijk altijd al wist wat ik wilde doen. Ik ging sowieso journalistiek studeren en op mijn 21ste heb ik gezegd ‘oké, ik ga de ochtendshow presenteren’. Ik heb er nooit op gehoopt of gezegd ‘ik ga ervoor’, ik heb gewoon altijd gedacht: ik ga dat doen. Misschien is het mij daarom ook gelukt. Ik heb dus nog nooit echt nagedacht over ‘wat als’. Wie weet kom ik later nog wel als leerkracht in een lagere school terecht of zetel ik in de gemeenteraad. Ik weet het oprecht niet. De ochtendshow is zeker goed voor nu. Later zien we wel weer.”
De grootste beurs voor toekomstige en jonge ouders Op 19, 20 en 21 maart 2021 is het weer zover! Babyboom organiseert de grootste beurs voor toekomstige en jonge ouders. Waarom dit nuttig kan zijn? De beste vaklui delen drie dagen lang in Brussels Expo al hun vakkennis met jou. Van pampers tot voorleesboeken en praktische zaken zoals een mutualiteit: je vindt hier alles terug. Zo ga je voor eender welke vraag met een antwoord naar huis. Meer informatie vind je op www.babyboombeurs.be.
ONTDEK MEER OP
FOKUS-ONLINE.BE
#FOKUSKIND
012
GETUIGENISSEN MAMA’S AAN HET WOORD
FOKUS-ONLINE.BE
Het wel en wee(ën) van de zwangerschap Sommige mama’s zitten op een roze wolk, andere op een donderwolk. Moederkloek zijn of moeder worden, is voor iedereen anders, en het belangrijkste is dat erover gepraat wordt. Écht gepraat. Zes mama’s getuigen over hun ervaring met zwanger zijn.
KIM VAN ONCEN.
SIEM DEVOS.
CAROLINE VEREENOOGHE.
mama van Jack (5), Pippa (*) en Stella (1) @kimvanoncen
mama van Hazel (5) en Magnus (3), derde kindje is onderweg @siem_devos
mama van Jack (1), plusmama van Jef (16) en Marte (15) @caroline1oog
“Mijn leven is drukker, maar zoveel rijker met de kinderen erbij. Het gaat nu niet meer over mij, maar over hen. Zij zijn het middelpunt en dat is bevrijdend. Als het goed gaat met Jack en Stella, dan gaat het ook goed met mij. Ik merk dat ik veel beter kan relativeren sinds zij in mijn leven zijn. Ik mag zeggen dat mama-zijn mij een gelukkiger mens heeft gemaakt. Tegelijk maak ik me nu wel meer zorgen. Tot er kinderen waren, was ik altijd een sterke vrouw die zich door niets of niemand liet tegenhouden en onbezorgd door het leven huppelde. Dat is nog steeds zo, maar niet als het over mijn kinderen gaat. Ze zijn echt mijn achillespees. Alle stappen die ze zetten, raken me enorm.”
“De voorbije zes ‘coronamaanden’ waren voor ons gezin bijzonder pittig. Mijn man werkt in de zorg en was zo goed als zeven dagen op zeven in de weer, waardoor de opvang van de kinderen volledig op mijn schouders terechtkwam. Tussendoor probeerde ik ook nog mijn lingeriezaak ‘Bustique lingerie’ via onlineverkoop in leven te houden. En toen we na enkele maanden ontdekten dat ik alweer zwanger was, was het plaatje helemaal compleet (lacht). Al een geluk dat je bij een derde kindje al goed hebt kunnen leren relativeren. Ik weet exact wat me te wachten staat, en vooral ook dat je in het begin helemaal niet veel nodig hebt. Laat maar komen dus, die baby.”
“Het is waar wat ze zeggen: je hebt geen flauw idee waar je aan begint als je zwanger bent. Jack was wat te vroeg geboren en de eerste anderhalve maand heb ik hem elke twee uur borstvoeding gegeven. Het was een uitputtingsslag, temeer omdat ik mijn werk als dierenarts ben blijven verderzetten. Misschien was dat wel iets te ambitieus? Wat ik dankzij Jack wel heb geleerd, is plannen. Wijk ik te veel van zijn ritme af, dan krijg ik een kind met apenkuren terug (lacht). Met mijn pluskinderen zat de band snel goed, al vroeg ik Karl (Vannieuwkerke, nvdr) in het begin wel om de haverklap wat ik hen wel en niet mocht zeggen. Ik wilde niemand voor de voeten lopen.”
CAMILLE DUBOIS.
LIEVE VANDENWEGHE.
LAURENCE BEMELMANS.
recent bevallen van Oliver @coucoucami
mama van Finn en Sun @lievevandenweghe
mama van Julien en zwanger van een dochtertje @ascookedbyginger
“Als er één ding is dat ik tijdens mijn zwangerschap heb geleerd, dan is het dat de dingen nooit gaan zoals gepland. Na twee droomtrimesters kreeg ik plots vroegtijdige weeën op 27 weken en moest ik verplicht rusten. Ook de geboorte liep niet helemaal zoals gepland. Ik koos voor een thuisbevalling in bad, maar moest na 17 uur toch naar het ziekenhuis omdat Oliver in kruinligging en achterste plaatsing lag. Na de geboorte volgden er veel tubes en draadjes, twee dagen in de couveuse en een lamp voor geelzucht. Zelf liep ik een ernstige infectie op, waardoor we uiteindelijk een volledige week in het ziekenhuis moesten verblijven. Nu genieten we ondertussen gelukkig thuis van ons kersvers gezinnetje.”
“Bij mij was de grootste zorg vooral of de zwangerschap wel vlot zou verlopen of niet. Miskramen waren in de familie namelijk al eerder voorgekomen, en zoiets maakt je natuurlijk extra waakzaam. Ik was dus enorm dankbaar voor elke dag die zonder problemen verliep. De dagelijkse misselijkheid nam ik er daardoor met veel plezier bij. De bevalling zelf vond ik dan weer enorm spannend, omdat je daar totaal geen controle over hebt. Toen mijn kindje was geboren, zat ik echt op een roze wolk. Al sloeg de baby blues onderweg naar huis toch wel even toe. Het besef dat het echt jouw kindje is dat mee in de auto zit, en dat jij daar voor de rest van je leven verantwoordelijk voor bent, dat vond ik intens.”
“Mijn tweede zwangerschap vind ik op dit moment heel wat zwaarder dan mijn eerste. Met een peuter die rondloopt in huis is het ook moeilijker om even te gaan liggen wanneer je misselijk bent of rust nodig hebt. Zwanger zijn op zich vind ik niet altijd even leuk. Je lichaam verandert, je voelt je nooit 100 procent jezelf, er heerst een zekere ongerustheid of alles wel in orde komt. Ik heb nu nog twee weken te gaan (op het moment van dit gesprek, nvdr.) en ik ben aan het aftellen tot het zover is. Na de bevalling kan ik alleen maar als tip meegeven dat je bewust moet genieten van dat kleine wondertje. De rest kan gerust wachten tot later.”
TEKST ELISE COPPENS EN HERMIEN VANOOST
1
e
Babyverzorging
MET THERMAAL WATER VAN URIAGE 100% PUUR EN NATUURLIJK ZEER HOGE TOLERANTIE OPTIMALE VEILIGHEID AANBEVOLEN DOOR PEDIATERS, DERMATOLOGEN EN OP DE MATERNITEIT
DE ZACHTHEID VAN HET THERMAAL WATER UIT DE ALPEN OM DE GEVOELIGE HUID VAN MIJN BABY TE BESCHERMEN URIAGE.COM
URIAGE, HET THERMAAL WATER UIT DE ALPEN
Bambix groeimelk is de enige 100% Belgische groeimelk die perfect aangepast is aan wat je kindje vanaf 1 jaar nodig heeft. Dat betekent heel wat: • de juiste hoeveelheid hoogwaardige eiwitten • goede onverzadigde vetten • complexe koolhydraten • vitaminen en mineralen ...
Laag in suikers Zonder toegevoegde suikers
De enige echte Bambix berenkoekjes kunnen al vanaf 12 maanden en mogen in hun geheel of in kleine stukjes gegeten worden.
www.bambix.be
Zonder toegevoegde suikers
De melkdrankjes choco en aardbei zijn het heerlijk gezonde tussendoortje voor thuis of onderweg. Ze zijn lactosevrij en zonder toegevoegde suikers.
@BambixBelgium
bambix_belgium
014
EXPERTPANEL WEG NAAR OUDERSCHAP
FOKUS-ONLINE.BE
Als zwanger worden niet lukt Voor veel koppels is zwanger worden geen romantisch uitje, maar een jarenlange lijdensweg. Tijdig een hulplijn inschakelen en alternatieven overwegen, is de boodschap. Deze experts leggen je alvast uit wat je mag verwachten van adoptie, een hormoon- of IVF-behandeling.
DIANE DE NEUBOURG.
INGE DEMOL.
SYLVIE GORDTS.
Diensthoofd van het Centrum voor Reproductieve Geneeskunde aan het UZA Hormoonbehandeling
Directeur Steunpunt Adoptie Adoptie
Gynaecoloog bij Regionaal Ziekenhuis Heilig Hart Leuven IVF
Hoe gaat het in zijn werk? “Een hormoonbehandeling stellen we voor aan vrouwen met een onregelmatige of geen menstruatiecyclus, bij wie voor het overige geen medische afwijkingen gevonden zijn die een zwangerschap in de weg zouden kunnen staan. Via medicatie, in de vorm van een tablet of een inspuiting, stimuleren we de eicelrijping en de eisprong, zodat de vrouw een normale cyclus krijgt en dus ook een kans op zwangerschap. In bepaalde gevallen, bijvoorbeeld wanneer de kwaliteit van het sperma minder goed is, zullen we ook aan vrouwen met een normale cyclus hormonen voorschrijven. Het resultaat is dat er meer eitjes rijpen, waardoor de kans groter wordt dat er, ondanks de verminderde spermakwaliteit, toch eentje bevrucht geraakt.”
“Je meldt je eerst aan bij het Vlaams Centrum voor Adoptie, waarna het Steunpunt Adoptie je uitnodigt om twee inleidende infosessies te volgen: veel ouders denken bij adoptie aan een gezonde baby, maar het merendeel heeft ‘special needs’. Ook het uitgangspunt van adoptie lichten we dan toe. Afhankelijk van het kindprofiel dat ouders in gedachten hebben, zullen ze na één tot drie jaar naar de driedaagse voorbereiding doorstromen. Daarna volgt het indienen van een verzoekschrift voor adoptie bij de rechtbank. Bij een positieve beoordeling, na onderzoek door de Dienst voor Maatschappelijk Onderzoek, kunnen ze een adoptiebemiddelingsdienst aanspreken. Dan duurt het nog een of meerdere jaren voor er een kindvoorstel komt.”
“Bij IVF – of voluit in-vitrofertilisatie – bevruchten we een of meerdere eicellen buiten het lichaam en plaatsen ze daarna terug in de baarmoeder. Aan deze behandeling gaat een uitgebreid medisch onderzoek vooraf. Bij vrouwen controleren we het bloed, de baarmoederholte, de eileiders en de eierstokken; bij mannen de kwaliteit van de zaadcellen. Een IVF-behandeling start altijd met stimulatie van de eierstokken, via hormonale medicatie. Daarna komt het erop aan om, vlak voor de eisprong, de rijpe eicellen weg te plukken en in het labo bij de zaadcellen te brengen. De eicellen die bevrucht zijn, laten we enkele dagen verder groeien. De ‘beste’ embryo’s plaatsen we terug in de baarmoeder of vriezen we in.”
Wat zijn de voor- en nadelen? “De behandeling is eenvoudig en relatief goedkoop, maar kan wel belastend zijn. Zo zal de vrouw regelmatig voor een bloedafname en een echografie moeten langskomen, zodat de arts kan monitoren wat het effect van de hormonen is. Ook vervelend zijn de ‘moodswings’ en de opvliegers die vrouwen kunnen ervaren wanneer ze medicatie met hormonen nemen. Pijn in de buik, als gevolg van overstimulatie van de eierstokken, is een andere mogelijke bijwerking. Wanneer er op tien dagen tijd plots meerdere eiblaasjes tot rijping komen, zal de eierstok gezwollen en dus gevoelig zijn.”
“Wie een adoptieprocedure volgt, heeft geduld nodig. Tussen de eerste aanmelding en de effectieve adoptie kan twee tot vijf jaar zitten. Bovendien zullen niet alle kandidaten een geschiktheidsvonnis krijgen. Als kandidaat-adoptieouders moet je je er ook van bewust zijn dat adoptieouderschap fundamenteel anders is dan ‘gewoon’ ouderschap. Je krijgt een kind met een rugzak, waarin zowel positieve als negatieve ervaringen zitten en die voor een stuk bepalen wie hij/zij is. De kans is ook groot dat je kind vroeg of laat vragen zal stellen over zijn/haar herkomst en dat daarop niet altijd pasklare antwoorden te geven zijn. Het is dan aan jou als ouder om je kind in die zoektocht te ondersteunen.”
“De afgelopen veertig jaar zijn er wereldwijd meer dan acht miljoen baby’s via IVF geboren. Koppels die via de natuurlijke manier niet zwanger kunnen worden, krijgen dankzij deze techniek een extra kans op ouderschap. Dat de behandeling veel van de wensouders vraagt, is zonder twijfel wel het grootste nadeel. Ze moeten zich op het juiste moment beschikbaar houden om naar het ziekenhuis te gaan en onderzoeken of ingrepen te ondergaan, die niet altijd even aangenaam zijn. Bovendien zijn er vaak meerdere pogingen nodig voor er echt een zwangerschap uit de behandeling volgt, waardoor het zowel mentaal als fysiek kan doorwegen.”
Wat is de kans op succes? “Een pilletje nemen en daarna meteen zwanger? Zo werkt het helaas niet. Met een hormoonbehandeling mikken we op een imitatie van de natuur, wat wil zeggen dat de kans op een zwangerschap per cyclus op ongeveer 15 à 20 procent ligt. Vrouwen die al lange tijd proberen zwanger te worden, hebben vaak hoge verwachtingen. Die moeten we tijdens de voorbereidende gesprekken temperen. De kans op een zwangerschap ligt dan misschien hoger dan voorheen, het is zelden dat vrouwen met een hormoonbehandeling meteen zwanger worden. Ze moeten zich erop voorbereiden dat zo’n pilletje maar het begin van het traject is.”
“In 2019 kwamen 28 buitenlandse en 15 binnenlandse kinderen in een Vlaams adoptiegezin terecht. Tien jaar eerder ging het om 244 buitenlandse en 24 binnenlandse kinderen. Die sterke daling heeft o.a. te maken met het Haags Adoptieverdrag dat stelt dat er zoveel mogelijk naar opvang in eigen land gestreefd moet worden. Het activiteitenverslag van het VCA leert ons dat er zich vorig jaar 373 kandidaat-adoptieouders hebben aangemeld en dat er 98 een maatschappelijk onderzoek hebben ondergaan. 58 daarvan kregen een positief advies. De lage aantallen en de oplopende wachttijden kunnen een reden zijn om uit het traject te stappen. Veel vaker stoppen kandidaten omdat ze zwanger zijn, scheiden of moeite hebben met de ethische kant.”
“Dat je met IVF áltijd zwanger wordt, is helaas een fabeltje. De kans dat er uit een terugplaatsing een baby wordt geboren, ligt rond de 25 à 30 procent. Bij jonge vrouwen zal dat eerder richting 40 procent gaan, bij veertigplussers dan weer richting 15 procent. Er zijn heel veel factoren die een invloed hebben op het al dan niet slagen van een IVF-behandeling, zoals de kwaliteit van het sperma, alcoholgebruik, roken… Een gezonde levensstijl aanhouden, is sowieso belangrijk wanneer je aan een IVF-behandeling wilt beginnen. Dat geldt trouwens ook voor wie via de natuurlijke weg zwanger probeert te raken.”
TEKST HERMIEN VANOOST
CHIESI BRAND REPORT
#FOKUSKIND
Premature geboorte: ook traumatisch voor de ouders Een te vroege geboorte is niet alleen traumatisch voor de baby, ook op de ouders heeft het een niet te onderschatten impact. Hoe begeleiden ziekenhuizen die ouders voor, tijdens en na de bevalling? En hoe verschilt die aanpak met vroeger?
I
n het Brusselse Sint-Pietersziekenhuis komt neonatologe Dr. Inge Van Herreweghe elke dag in contact met te vroeg geboren baby’s én hun ouders. “Al onze zorg vertrekt vanuit het koppel”, vertelt ze. “Al voor de geboorte krijgen ze van ons uitleg en worden ze bijgestaan door een team van psychologen. In ons ziekenhuis hanteren we de NIDCAP-filosofie, dat wil zeggen dat de familie centraal staat en dat de ouders te allen tijde de primaire zorggevers zijn. Zij worden bij alles zo veel mogelijk betrokken, van luiers aandoen over borstvoeding geven tot huid-ophuidcontact. Zij zijn de spil.” Met die aanpak wil het ziekenhuis bijvoorbeeld de kans op borstvoeding zo groot mogelijk maken en er tegelijk voor zorgen dat ouders en baby een stevige band met elkaar ontwikkelen. “Het blijkt ook dat op die manier
de kans op een postnatale depressie een stuk kleiner wordt”, zegt dokter Van Herreweghe. “We zien ook dat ouders echt nood hebben aan dit soort hulp. Omdat hun baby te vroeg geboren is, hebben wij ook meer frequent contact met hen, zodat de drempel om hulp te vragen wel een stuk kleiner is, dat helpt ook.” Het enige jammere is dat er, buiten ambulante bezoeken aan bijvoorbeeld de psycholoog, het programma stopt als de ouders naar huis gaan, zegt de dokter. “Er is natuurlijk wel een follow-up, maar dat is een stuk minder intensief. De reden daarvoor is simpel: een centenkwestie. Zo’n thuisprogramma is niet gefinancierd.” In het Sint-Pietersziekenhuis is ook een zogenaamd peer-to-peerprogramma opgezet, waarbij mama’s van voormalige prematuurtjes
de ouders bijstaan. Claire Chevalier is een van hen. Haar eigen zoon werd tien jaar geleden op 27 weken geboren. “In al die jaren is er natuurlijk veel veranderd”, zegt ze. “Kangaroocare of huid-op-huidsessies bestonden toen wel, maar werden maar een keer per dag georganiseerd. Nu mogen ouders daar zelf om vragen, wanneer ze willen. Ouders kunnen nu bijvoorbeeld ook veel gemakkelijker blijven slapen, als ze dat wensen. Oké, dat is niet in grote luxe, maar de mogelijkheid bestaat wel.” Niet alle ouders hebben evenveel behoefte aan ondersteuning, maar wie er gebruik van maakt, is er meestal erg tevreden over, zegt Claire. “De resultaten van deze aanpak zijn erg positief. We staan dicht bij de ouders, omdat we hetzelfde hebben meegemaakt. Ik heb er geen harde cijfers over, maar ik ben er ook vrij zeker van dat deze manier van werken leidt tot veel minder problemen achteraf.”
Meer over... Het farmaceutisch bedrijf Chiesi heeft een lange traditie in neonatologie dankzij hun expertise in de behandeling van RDS (Respiratory Distress Syndrome). RDS is een veel voorkomende ademhalingsstoornis die vooral premature pasgeborenen met onderontwikkelde longen treft. Chiesi engageert zich ook om de levenskwaliteit van de baby’s en familie te verbeteren via verschillende projecten, zoals de ondersteuning van de ‘Wereld Prematurendag’, kledinginzamelacties voor baby’s en ouders in armoede en samenwerking met patiëntenorganisaties. Deze initiatieven passen in het Benefit Corporationengagement van Chiesi. Chiesi is het grootste farmaceutische bedrijf ter wereld dat een B Corp-certificering heeft ontvangen.
Dr. Inge Van Herreweghe Neonatologe Sint-Pietersziekenhuis Brussel
015
016
BRAND REPORT KELA PHARMA
FOKUS-ONLINE.BE
Zwanger worden? Neem zeker foliumzuur in! Heb je een zwangerschapswens? Mooi. Weet dat de inname van foliumzuur het risico op een open ruggetje bij je kindje aanzienlijk kan doen dalen. Vergeet dus niet om tijdig je zwangerschapswens met je arts, vroedvrouw of je apotheker te bespreken en vraag achter foliumzuurtabletten.
F
oliumzuur is een vitamine die we dagelijks opnemen uit onze voeding. Je vindt het vooral in verse groene groenten en met een normale voeding neem je voldoende hiervan op. Maar de hoeveelheid die je ervan nodig hebt tijdens de zwangerschap is groter en die kun je niet behalen met alleen maar je voeding. Daarom is het aangeraden om minstens vier weken voordat je stopt met je voorbehoedsmiddel dagelijks 0,4 mg foliumzuur in te nemen, tot minstens de twaalfde week van je zwangerschap. De functie van foliumzuur tijdens je zwangerschap start meteen al na de bevruchting. Dan begint de ontwikkeling van het centrale zenuwstelsel bij je baby, vertrekkend vanuit de neurale buis. Foliumzuur speelt een belangrijke rol in de correcte sluiting van die neurale buis en dat proces is al voltooid op het einde van de zesde zwangerschapsweek. Indien die sluiting niet correct verloopt, krijg je een baby met een open ruggetje of met een ander neuraalbuisdefect. In België zal
Foliumzuur speelt een belangrijke rol in de correcte sluiting van die neurale buis en dat proces is al voltooid op het einde van de zesde zwangerschapsweek. ongeveer 6 op 10.000 zwangerschappen getroffen worden door een kindje met een open rug en/of een ander neuraalbuisdefect. Gelukkig is het risico dus klein. Maar de gevolgen zijn echter ernstig genoeg. Je kunt met een tijdig preventieve en dagelijkse inname van 0,4 mg foliumzuur dit risico verkleinen met minstens 50 procent. Praat erover met je arts, vroedvrouw of apotheker.
schedel in je familie, dan overleg je ook best tijdig met je arts. Doe dit ook als je anti-epileptica of sulfasalazine inneemt, wanneer je een maagverkleining hebt ondergaan of als je diabetes of sikkelcelanemie hebt. In al die gevallen kan een hogere dosis foliumzuur ook nodig zijn. Tenslotte enkele belangrijke tips voor een gezonde zwangerschap op een rijtje:
Heb je een voorgeschiedenis van een kindje met een open ruggetje of open
1. Start tijdig met je dagelijkse inname van 0,4 mg foliumzuur, dwz
In samenwerking met... Kela Pharma, een farmaceutisch bedrijf, bouwt haar portfolio van geneesmiddelen en voedingssupplementen steeds meer uit rond foliumzuurhoudende specialiteiten. Foliumzuur is van essentieel belang gedurende ons hele leven, meer bepaald voor een gezonde zwangerschap maar ook voor het algemeen welzijn in een latere levensfase. Wij streven ernaar vrouwen te overtuigen tijdig foliumzuur in te nemen alvorens zwanger te worden. Wil je nog meer lezen over foliumzuur, kijk dan op www.gezondezwangerschap.be! Kela Pharma nv, Industriepark West 68 B-9100 Sint-Niklaas, www.kela.be
vanaf je zwangerschapswens (ten minste één maand voordat je met je voorbehoedsmiddel stopt) tot de 12de week van je zwangerschap. 2. Word je niet snel zwanger, blijf dan dagelijks foliumzuur innemen. 3. Raadpleeg je arts als je zelf al een baby hebt met een open ruggetje of open schedel of als dit bij iemand van je naaste familie is gebeurd, alvorens zwanger te worden en te starten met foliumzuur. Je arts zal de dosis van foliumzuur aanpassen. 4. Vul je inname van foliumzuur aan met een gezonde en gevarieerde voeding Kijk eens op de website van de Vlaamse Overheid www.gezondzwangerworden.be. Je vindt er naast informatie over foliumzuur ook communicaties over alcohol, roken en andere nuttige informatie die je kan helpen voor en tijdens je zwangerschap.
RI WitnessTM: “de airbag van de IVF-procedures” gen in een logboek. Als het verkeerde sperma en de verkeerde eicellen in hetzelfde werkstation worden geplaatst, gaat er een alarm af”. RI Witness wordt niet alleen gebruikt bij de bevruchting van de eicel met sperma. In de laatste kritische stap, het plaatsen van het embryo in de baarmoeder, staat het systeem ook paraat. “Wanneer artsen het embryo implanteren, wordt zijn tag gecontroleerd en vergeleken met die van de vrouwelijke patiënt”, zegt Anker. “Alleen als het systeem 100% zeker is dat embryo en vrouw bij elkaar horen, kan het embryo worden geïmplanteerd.”
Een IVF-behandeling is een ingrijpende gebeurtenis die een enorme impact heeft op het leven van alle betrokkenen. Het is daarom absoluut noodzakelijk dat er geen fouten worden gemaakt in de procedure of dat er geen eicel- of spermastalen per ongeluk door elkaar worden gehaald. RI Witness, van fertiliteits- en genomische oplossingen-specialist CooperSurgical, draagt bij aan de bescherming tegen dergelijke fouten. Het mengen van eicellen en sperma van koppels in een IVF-procedure is nog steeds erg uitzonderlijk, maar als het gebeurt, zijn de gevolgen uiteraard zeer verregaand voor alle betrokkenen. In het begin van de jaren negentig gebeurde er een spraakmakend geval in de VS, waar een Afro-Amerikaans echtpaar een blanke tweeling ter wereld bracht. In het laboratorium werden hun stalen op de een of andere manier vermengd met die van een ander koppel. “Natuurlijk hebben laboratoria strikte protocollen over hoe ze met de stalen moeten omgaan”, zegt productmanager Anker Thisted van Cooper-
Surgical. “Voorloper in het gebruik van elektronische getuigensystemen in IVF-laboratoria is de UK. Meer dan 80% van alle IVF-klinieken maakt daar gebruik van dergelijke technologie. Veel IVF-professionals vinden dat elektronische controle verplicht moet worden: zowel ten bate van patiënten als voor IVF-laboratoriumteams.”
RFID-technologie CooperSurgical levert al 40 jaar, sinds de eerste IVF-baby, IVF-producten aan ziekenhuizen en klinieken. RI Witness beschermt al meer dan tien jaar tegen IVF-fouten. “De werkplek waar de embryoloog werkt, is uitgerust met een Radio Frequency ID-lezer”, legt Anker uit. “Het is vergelijkbaar met de contactloze betalingen in winkels of met het pasjessysteem in skigebieden. Alle schalen en buisjes met de eitjes en het sperma zijn op hun beurt voorzien van een speciale RFID-tag. De RFID-lezer kan elke tag “lezen” en zo elk staal identificeren. Gedurende de hele procedure monitort het systeem automatisch of de juiste eicellen bevrucht zijn door het juiste sperma en wordt elke stap opgesla-
Met RI Witness is dat bijna onmogelijk geworden. Het systeem kan niet omzeild worden. Als een staal van een ander koppel maar in de buurt van de werkplek komt, geeft het direct alarm.” Voor een ziekenhuis is de aanschaf en installatie van RI Witness een behoorlijke investering, maar de voordelen wegen op tegen de kosten, zegt professor Tournaye. “Met RI Witness zijn we zeker dat fouten worden uitgesloten, maar ik bespaar ook op salarissen en personeelskosten.”
Anker vertelt het verhaal van een Spaanse auto-ingenieur wiens vrouw een IVF-behandeling onderging. “Toen ik RI Witness aan hem uitlegde, zei hij dat hij het systeem beschouwde als een soort van airbag. De kans op een auto-ongeluk is niet zo groot, maar zou je een auto kopen zonder airbags (en andere beveiligingssystemen)? Bij het kiezen van een IVF-kliniek moeten eigenlijk vergelijkbare eisen worden gesteld.”
Four Eyes RI Witness is al geïnstalleerd in ongeveer 300 ziekenhuizen en vruchtbaarheidsklinieken wereldwijd. Onder hen het ZNA Middelheim in Antwerpen en het UZ Brussel. Het UZ Brussel is goed voor ongeveer 5.000 tot 6.000 IVF-behandelingen per jaar, dertig procent van het totaal in België. “We gebruiken het systeem al een tiental jaar, tot onze volle tevredenheid”, zegt professor Herman Tournaye, hoofd van het Centrum voor Reproductieve Geneeskunde van het UZ Brussel. “Vroeger werkten we met getuigen voor elke stap in de keten, het zogenaamde “Four Eyes”-principe. Bij elke manipulatie van eicellen en spermamonsters moesten er twee personen aanwezig zijn. Maar mensen blijven mensen, natuurlijk. Er was nog steeds een kans dat iemand zijn werk niet goed had gedaan of dat er op een of andere manier toch iets mis kon gaan.
fertility.coopersurgical.com/equipment/ri-witness/ customerserviceben@coopersurgical.com
Minder stress voor laboranten Niet alleen voor patiënten en artsen is RI Witness een fantastisch systeem, ook voor laboranten en embryologen zijn er voordelen. Anker: “Embryologen hebben een beroep met hoge verantwoordelijkheid en veel druk, maar RI Witness zorgt dat ze zich zonder afleiding en met minder stress kunnen richten op de ingreep. Dit kan zelfs helpen in hun rekrutering, want het zijn zeer gewilde professionals. In deze tijd van social distancing - zelfs in een IVF-laboratorium – kan een kliniek met minder mensen hetzelfde werk doen, omdat dat “Four Eyes”-principe niet meer nodig is. RI Witness kijkt voortdurend toe en helpt zo de IVF-kliniek in alle veiligheid te laten functioneren. Dat is één ding minder om je zorgen over te maken.”
018
CHRONICLE NATHALIE SCHITTEKATTE
FOKUS-ONLINE.BE
Tussen dutjes en wakkertijd Als ouder (in spe) heb je allerlei verwachtingen rond wat het ouderschap zal brengen. Slapeloze nachten? Check. Ontelbare luiers verschonen? Check. Een hart dat overloopt van liefde? Dubbelcheck. Maar wat kun je nu écht verwachten wat betreft dat slapen?
J
e kunt onmogelijk voorspellen of je een goede of slechte slaper op de wereld zal zetten. Elke ouder hoopt natuurlijk op die eerste, maar gelukkig is er ook voor de ouders van slechte slapers goed nieuws: goed slapen kun je aanleren. Alles begint bij ritme en regelmaat. Vanaf dag één staat hoeveel en hoe vaak je baby eet doorgaans centraal. Maar slapen is minstens even belangrijk bij een jonge baby. Geboortegewicht verdubbelt op enkele maanden tijd en baby’s groeien meer dan de helft van hun lengte in hun eerste jaar. Hiervoor hebben ze veel energie nodig, die ze krijgen door voldoende te eten én slapen. Wist je namelijk dat het groeihormoon geproduceerd wordt wanneer jouw oogappel slaapt? Hoe jonger de baby, hoe meer slaap hij nodig heeft. Zo kan een pasgeboren baby tot wel achttien uur in een dag slapend doorbrengen. Hoe ouder een baby wordt, hoe langer hij aan één stuk wakker kan blijven en hoe minder hij per etmaal zal slapen. Zo zal een baby tegen één jaar veertien van de 24 uur slapen en aan drie jaar zal dat nog zo’n twaalf uur zijn. De totale slaap bij jonge kinderen wordt bij elkaar gesprokkeld via dutjes en de nachten. Dutjes zijn essentieel voor een goede balans overdag en om te voorkomen dat de baby té moe aan zijn nacht begint. Een oververmoeide baby zal zich namelijk veel moeilijker kunnen
overgeven aan slaap dan een die in een goed dag- en nachtritme zit. Hoeveel dutjes er nodig zijn, hangt van de leeftijd af. Een baby van zes maanden heeft bijvoorbeeld nog nood aan drie dutjes per dag, terwijl een peuter van 18 maanden toekomt met ééntje. Deze dutjes worden ook bepaald door het aantal uren dat een kind aan één stuk kan wakker blijven: de wakkertijd. Een pasgeboren baby heeft bijvoorbeeld maar een wakkertijd van één uur waardoor hij dus ook zoveel slaap nodig heeft, terwijl een peuter van twee jaar al makkelijk vijf uur kan wakker blijven. Wat betreft de nachtslaap, elke baby zal op een ander moment klaar zijn om het klokje rond te slapen zonder nachtvoedingen. Pasgeboren baby’s hebben hier sowieso nood aan, maar ook nadien blijft nachtvoeding vaak nodig. Vooral werken aan zelfstandig in slaap vallen, is belangrijk. Wordt jouw baby ’s nachts wakker, maar heeft hij geen honger, heeft hij het lekker warm en voelt hij zich veilig? Dan is het de bedoeling dat hij weer lekker zelf in slaap valt voor een volgende slaapcyclus. Al doende zal hij dit meer en meer al slapend beginnen doen en uiteindelijk klaar zijn om zelfstandig door te slapen. Zelfstandig in slaap vallen, samen met ritme en regelmaat, zijn dé sleutelbegrippen bij een gezonde slaapbasis. Succes! TEKST NATHALIE SCHITTEKATTE,
SNUGGLES & DREAMS
Dutjes zijn essentieel voor een goede balans.
VAN ZZZA-LIG! EINDELIJK EEN NACHTJE DOORSLAPEN.
Skoebidoe is er van A tot Z, van zwangerschap tot ouderschap. Ontdek alle tips & tricks en de CM-voordelen voor jonge gezinnen op cm.be/skoebidoe.
ERGY NATAL ERGYNATAL is een speciaal samengestelde en innovatieve formule om aan de voedingsbehoeften van de aanstaande moeder vrouwen voor, tijdens en na de bevalling te voldoen.
ERGYNATAL, een unieke formule: • Formule die 10 vitaminen en 6 mineralen combineert in een exclusieve synergie. • Plantaardige capsule in pullulaan uit tapioca, gegarandeerd zonder allergeen, zonder kleurstof en zonder conserveermiddel Geschikt voor vegetarische of veganistische voeding. Publieksprijs 20€ voor een doosje met 60caps / 2caps per dag in te nemen tijdens de maaltijden.
Vitaminen en mineralen voor een serene zwangerschap De formule is rijk aan vitaminen B, C en D, zink, ijzer en jodium: • Zink ondersteunt de vruchtbaarheid. • Vitamine B9 ondersteunt de groei van de weefsels bij de moeder tijdens de zwangerschap en de normale aanmaak van bloed*. • Foliumzuursupplementen (vitamine B9) verhogen het folaatgehalte bij de moeder. Een lage folaatspiegel bij de moeder verhoogt immers het risico op afwijkingen van de neurale buis bij de groeiende foetus. • Jodium draagt bij tot de normale groei van het kind. • Vitamine D is nodig voor een normale groei en ontwikkeling van de botten bij het kind. • IJzer draagt bij tot de normale vorming van de rode bloedcellen en hemoglobine in het bloed en draagt ook bij tot de normale cognitieve ontwikkeling van het kind. • De vitaminen B2, B3, B5, B6, B9, B12 en C, ijzer en magnesium helpen de vermoeidheid te verminderen. • De vitaminen B9, B12 en D, ijzer en zink spelen een rol in het celdelingsproces. CNK 4225-702 NUT 845/100 • Vitaminen B9 en B12 in hun gemethyleerde vorm: direct actieve vorm voor een betere Beschikbaar bij assimilatie. Uw apotheek *Het gunstige effect wordt bereikt door de dagelijkse inname van 400 µg foliumzuur, minstens één maand vóór de bevruchting tot drie maanden na de bevruchting. Voedingssupplementen vervangen geen gevarieerde, evenwichtige voeding, gezonde levensstijl of medische behandeling. Copyright NUTERGIA®, alle rechten voorbehouden.
RPR BE0871.210.547 Voor een gratis catalogus en bijkomende informatie betreffende het vrouwelijk welzijn aarzel niet ons een mail te sturen naar info@nutergia.be met uw coördinaten zodat wij u de gevraagde documenten kunnen opsturen.
20201002_Advertentie Woonkredieten_V2 DRUK.indd 1
4/10/2020 19:00:15