Hageselskapet og andre forteljingar

katherine mansfield

hageselskapet

og andre forteljingar

kathe RIN e M a N s FI el D HAGESELSKAPET

og a NDR e F o R telj IN ga R

FR å e N gelsk V e D

t o V e Bakke

skal D 2026

Skrifttypane i denne boka – Skald antikva, Skald kursiv og Skald grotesk – er utvikla spesielt for Skalds klassikarar av skriftdesignaren Stefan Ellmer. Dei er ei indirekte omsetjing av dei ikoniske skrifttypane Nicolas Jenson utvikla i Venezia rundt 1470, med inspirasjon frå den britiske og amerikanske rørsla av uavhengige forlag som tidleg på 1900­talet utvikla sine eigne versjonar av desse gamle skrifttypane. Målet med skrifttypen Skald er å presentere dei nye omsetjingane i Skalds serie på ein klar, unostalgisk, open og inviterande måte, men likevel med særpreg.

Utgivinga er støtta og innkjøpt av Norsk kulturråd.

o RI g IN alt I ttel : The Garden-Party and Other Stories (1922, Penguin Classics 2007) t ekst : Katherine Mansfield oM setja R : Tove Bakke, MN o

se RI e D es I g N : Andreas Töpfer & Øystein Vidnes

Illust R asjo N : Andreas Töpfer sats : Øystein Vidnes

Fo N ta R : Skald antikva, Skald kursiv og Skald grotesk av Stefan Ellmer

p ap IR : Munken Print Cream 1.8, 90 g

tR ykk og INNBINDIN g : Livonia Print

© skal D 2026 www.skald.no

I s BN 978 ­ 82 ­ 7959 ­ 398 ­ 0

97 882 79 59 39 80 ISBN 978-82-7959-398-0

Ved bukta 9

Hageselskapet 63

Det første ballet 85

Døtrene til den avlidne obersten 95

Mr. og Mrs. Dove 125

Ungjenta 139

Livet til Ma Parker 149

Ekteskap à la mode 159

Sjøreisa 175 Miss Brill 189

Songtimen 197 Den framande 207

Offentleg fridag 227

Ein perfekt familie 233

Kammerjenta 243

gR yt ID leg M o R go N . Sola var enno ikkje oppe, og heile Crescent Bay låg gøymd under kvit havskodde. Dei svære krattkledde åsane i bakgrunnen låg neddyngde. Uråd å sjå kor desse enda og inngjerdingane og bungalowane begynte. Vekke var den sandete vegen og markene og bungalowane på hi sida av han; bortanfor dei ingen kvite sanddyner dekte med raudleg gras; ingenting som markerte kor strand vart sjø og sjøen strand. Det hadde falle tung dogg. Graset var blått. Svære dropar hang på buskane, det sølvfarga, silkemjuke toitoi-graset dingla slapt på høge stilkar, og kvar gylne ringblomster og nellik i bungalowhagane bøygde seg mot jorda under vekta av væta. Klissblaut var den kalde fuksiaen, på flate blomkarseblad låg runde doggperler strøydde. Det såg ut som om sjøen sakte hadde strøymt innover land i mørkeret, som om ei einaste veldig, svellande båre hadde komme kravlande, skvulpande – kor langt? Hadde du vakna midt på natta, kunne du kanskje sett skimten av ein svær fisk utanfor vindauget, borte like fort …

Ah-aah! sa den søvnige sjøen. Frå bushen kom lyden av små bekker, kjapt og lett rann dei, gleid mellom dei glatte steinane, strøymde inn i kulpar omhengde av bregnar og vidare med det same; tunge dropar plaska ned på breie blad, og så noko anna – kva var det? – ei vag uro, rørsle, ein kvist som knakk og like brått så stilt som om nokon stod og lytta.

Rundt neset mot Crescent Bay, mellom haugar av knust steinmasse, kom ein saueflokk trippande. Dei klengde seg saman i ein uroleg liten hop av ull og forta seg framover på spinkle bein som var dei skremde av kulden og dei dempa lydane. Bak dei ein gammal sauehund, med blaute labbar fulle av sand og nasen i marka, men han sprang uvørdent, som om han hadde tankane andre stader. Og så dukka gjetaren sjølv opp i opninga mellom all steinen. Han var ein smal, rak gammal mann i ei vadmålsjakke oversådd med ørsmå dropar, fløyelsbukse knytt under knea og eit falda blått lommetørkle bunde om den mjuke, breibremma filthatten. Eine handa var stukken ned i beltet, den andre hadde fast grep om ein vakkert glattpussa gul stav. Og som han kom der, i ro og mak, småplystra han lågt for seg sjølv, ein luftig og spinkel drøymande fløytetone som lét sørgjeleg og øm. Den gamle hunden gjorde eit par kvelpaktige byks, men stoppa tvert, skamfull over lettsinnet sitt, og tok nokre ærverdige steg ved husbondens side. Rett som det var skunda sauene seg framover i plutselege, trippande rykk; dei gav seg til å breke, og spøkelseshjordar svarte dei frå under sjøen. «Bææ! Bæææ!» Ei stund såg dei ut til å bli ståande på same

flekken. Framfor dei strekte den sandete vegen seg med sine grunne dammar, på kvar side dei same gjennombløytte buskasa og dei same skuggedrukna gjerda. Så kom noko digert til syne, ei kolossal bustete kjempe med utstrekte armar. Det var det svære treet framfor butikken til Mrs. Stubbs, og idet dei passerte, kom ein sterk eim av eukalyptus. Og no glimta det i store flekker med lys i skodda.

Gjetaren slutta å plystre, han gneid eit vått erme over den raude nasen og det våte skjegget, og med oppsperra auge såg han mot sjøen. Sola var på veg opp. Det var eit mirakel å sjå kor radig skodda tyntest, skunda seg vekk, løyste seg opp frå den grunne sletta, rulla seg saman over bushen og forsvann som om det hasta å komme seg unna; svære bogar og voluttar dytta og tumla inn i kvarandre mens sølvstrålane breidde seg. Og det skinande reine og blåe i ein enno fjern himmel spegla seg i dammane, fekk det til å skimre i dropane som flaut langsetter telefontrådane.

I den urolege, glitrande sjøen lyste det no så sterkt at det skar i auga. Gjetaren drog opp av brystlomma ei pipe med hovud ikkje større enn ei eikenøtt, famla etter ein klump spetta tobakk, skava av nokre spon og stoppa pipa. Han var ein alvorsam, flott gammal mann. Då han fyrte opp og den blåe røyken kransa hovudet hans, såg hunden merksam og stolt opp på han.

«Bææ! Bæææ!» Sauene spreidde seg ut i ei vifte. Dei var nett forbi kolonien av sommargjester då den første sovaren snudde på seg og løfta det døsige hovudet; ropet deira lydde i draumane til små barn … som løfta armane for å dra til seg og kose med dei søte små lamdottane

av søvn. Så dukka den første innbyggaren opp. Det var Burnell-katta, Florrie, ho sat på ein portstolpe, som vanleg altfor tidleg, og såg etter mjølkejenta deira. Då ho fekk auge på den gamle sauehunden, spratt ho opp, skaut rygg drog inn det stripete hovudet og såg ut som ho rukka kresent på nasen. «Usj! For eit grovt, motbydeleg vesen!» sa Florrie. Men den gamle sauehunden vørde henne ikkje, veiva forbi med bein som slang frå side til side. Han berre rykte litt på eine øyret, for å vise at han såg og tykte ho var ei tåpeleg ung hoe.

Morgonbrisen løfta seg i bushen, og lukta av lauv og våt, svart jord blanda seg med den kvasse sjølukta. Det song frå myriadar av fuglar. Ein sisik flaug over hovudet på gjetaren, og i høgste toppen på ein blomsterbusk sette han seg, vende seg mot sola og brusa med dei små brystfjørene. Og no var dei forbi hytta til fiskaren og forbi maorihytta som såg svidd ut, der Leila, mjølkejenta, budde saman med besta si. Sauene spreidde seg utover ei gul og myrlendt mark, og gjetarhunden Wag labba fort etter, samla dei og fekk styrt dei opp der det vart brattare og smalare, opp til det steinete skaret som førte ut av Crescent Bay og mot Daylight Cove. «Bææ! Bæææ!» Veik no, brekinga, der dei vagga langsetter vegen som raskt tørka opp. Gjetaren tok ut pipa og sleppte ho ned i brystlomma så det vesle hovudet hang over kanten. Og med det same var den mjuke drøymande plystringa i gang på ny. Wag sprang ut på ei berghylle etter noko som lukta, og sprang attende i avsky. Skubbande, dyttande og hastande runda sauene svingen og gjetaren med dei, ut av syne.

Berre få minutt seinare gjekk bakdøra på ein av bungalowane opp, og ein skapnad i breistripa badedrakt flaug tvers over grasmarka, bykste over klyveledet, fór i full fart over den tuete grasmarka og ned i gropa, forserte sanddynene i ustøe kliv og sprang som for livet over dei svære porøse steinane, over dei kalde og våte småsteinane og ut på den harde sanden som glinsa som olje. Plask-i-plask! Plask-i-plask! Vatnet bobla rundt beina på Stanley Burnell der han triumferande vassa utover. Førstemann uti, som vanleg! Endå ein gong hadde han slått alle saman. Og kjapt bøygde han seg ned for å dynke hovudet og nakken.

«Ver helsa, broder! Ver helsa, du mektige!» Ei fløyelsmjuk bassrøyst runga over vatnet.

Fordømrade greie! Fanden ta den fyren! Stanley retta seg opp og såg eit mørkt hovud duppe langt der ute og ein arm i vêret. Det var Jonathan Trout – uti før han! «For ein herleg morgon!» song røysta.

«Ikkje verst, nei!» sa Stanley kort. Korfor i helvete kunne ikkje fyren halde seg til sin eigen del av sjøen? Kva måtte han komme brasande nett hit etter? Med eit fråspark stupte Stanley fram og kråla utover. Men Jonathan var hans likemann. Der kom han opp, med glatt svart hår ned i panna og stutt, glatt skjegg.

«Eg hadde ein underleg draum i natt!» ropte han.

Kva feila det mannen? Denne manien med å skulle konversere irriterte Stanley meir enn ord kan seie. Og det var alltid det same – alltid noko vrøvl om ein draum han hadde hatt, eller ein forskrudd tanke som hadde slått

han, eller noko møl han hadde lese. Stanley la seg på rygg og sparka med beina til han var ein levande geysir. Men sjølv då … «Eg drøymde at eg hang etter armane ned frå eit uhyggeleg høgt stup og dreiv og ropte til nokon nedunder der.» Det gjorde du vel, du! tenkte Stanley. Dette orka han ikkje meir av. Han slutta å plaske. «Høyr her, Trout», sa han, «eg har det nokså travelt her til morgons.»

«Kva har du?» Jonathan vart så overraska – eller lét som det – at han sokk rett ned i vatnet og kom prustande opp att.

«Eg meiner berre», sa Stanley, «at eg ikkje har tid til – surr. Eg vil få dette unnagjort. Eg har det travelt. Eg har arbeid som må gjerast før lunsj, skjønar du?»

Men Jonathan var borte før Stanley hadde snakka ferdig. «Dra i veg, min venn!» kom det mildt frå bassrøysta, og han gleid av stad gjennom vatnet nesten utan å lage ei rukke … Men faen ta fyren! No hadde han spolert badet for Stanley. For ein håplaus tullebukk den mannen var! Stanley la på svøm utover igjen, så svømte han like fort inn igjen og skunda seg opp stranda. Han kjende seg snytt.

Jonathan vart verande uti litt lenger. Han la seg til å flyte med lette rørsler i armane, som finnar, og lét sjøen vogge den lange, magre kroppen sin. Det var rart òg, trass alt likte han jo godt Stanley Burnell. Og jo, han fekk ei djevelsk lyst til å terge han opp av og til, gjere narr av han, men eigentleg syntest han synd på karen. Det var noko patetisk i dette at han var så oppsett på å gjere arbeid av allting. Ein kunne ikkje anna enn tenkje

at han ein dag ville falle for eige grep, og det fallet kom til å bli hardt! I det same løfta ei veldig bølgje Jonathan opp, rulla framom han og braut bortetter stranda med ein frydefull lyd. Å, så vakkert! Og her kom ei til. Det var slik ein skulle leve – sorglaust, livsglad og verkeleg få brukt seg. Han fekk føtene under seg og vassa innover mot breidda, pressa tærne ned i den faste, finrifla sanden. Ta lett på ting, ikkje kjempe mot livsens flod og fjøre, men la seg bere – det var det som skulle til. Å spenne seg, det var feilen. Leve – ja, leve! Og denne perfekte morgonen, så frisk og lys der han låg og kroa seg i sola og liksom lo av si eiga skjønnheit, liksom kviskra til han: «Korfor ikkje?»

Men no som Jonathan var oppe av vatnet, vart han blåfrosen. Han verkte over heile seg, det kjendest som om nokon vreid blodet ut av han. Og der han stolpra oppover stranda, skjelvande, stram i kvar muskel, syntest også han at badet var øydelagt. Han hadde vore uti for lenge.

Beryl var åleine i daglegstova då Stanley dukka opp, i blå kamgarnsdress, stiv snipp og prikkete slips. Det var nærmast nifst kor rein og strigla han såg ut; han skulle inn til byen for dagen. Han fall ned på stolen, drog straks fram uret og la det ved sida av tallerken.

«Eg har berre fem og tjue minutt», sa han. «Du kunne kanskje gå og sjå om grauten er klar, Beryl?»

A bang slap in the eye. Du får det midt i glaninga. Denne setninga i engelskboka trefte meg der, midt i glaninga, då eg var 17 år. Etter det kom ho og banka på ei luke bak i hjernen år om anna, til eg eit halvt hundreår seinare måtte gå til kjelda. Den viste seg å vere tittelforteljinga i Katherine Mansfield: The Garden Party and Other Stories frå 1922. Der fann eg også ei anna formulering eg straks kjende igjen, ikkje berre på papiret, men fysisk, på kroppen, som «det innovervende blikket ein berre får av piska krem». Smaken av krem og metall på tunga. Vi var seks søsken som slost om å få sleike vispen. Korleis kan ei lita remse ord, eit inntrykk, eit språkbilde sette seg slik? Gode forfattarar flyttar oss i tid og rom. Men namnet på ho som skreiv historia, Katherine Mansfield, hadde eg ikkje eingong høyrt sidan 1972.

Vi er i Wellington i New Zealand. Hovudpersonen Laura og søstera Jose får altså lov av kokka å ta seg ein bakkels kvar, endå det er rett etter frukost, endå kakene skal vere til hageselskapet seinare. På ein einaste dag veks jentungen Laura mange år. Dører opnar seg, også bokstavleg, inn til slikt ho ikkje hadde visst om. Ho oppdagar klassesamfunnet. Ho oppdagar døden. Og ho innser at framfor den er det ikkje skilje på folk, same kva.

Då Kathleen Mansfield Beauchamp vart fødd 14. oktober 1888 på Nordøya, hadde New Zealand vore koloni i berre 50 år. Den beste oppveksttida hennar er dei ti første åra i det landlege Kaori utanfor hovudstaden Wellington, før dei flyttar inn i sjølve byen. Faren har bygd seg opp som bankmann og gjort det godt. I 1903 sender foreldra søstrene på internat i London for vidare skulegang. Då har Kathleen alt lenge drive og skrive. Ho stortrivst i London dei to åra det varer, og om ho ikkje er den mest skuleflinke, fattar ein lærar interesse for kva som bur i jenta, og får ho med i ei privat litteraturgruppe som studerer franske symbolistar, Oscar Wilde, alt så nytt. Etter England begynner ho å skrive for alvor, men heimlandet kjennest for smått og trongt, og ho vil berre tilbake. Kathleen får reise, i 1908 blir det London igjen, med 100 pund året frå faren, ei forsørging ho, som dei tre søstrene, skal få livet ut. Ho utdannar seg først til cellist, men det er skrive ho vil, og ho skriv, forteljingar ho etter kvart får publisert her og der under kunstnarnamnet Katherine Mansfield, det siste etter mora.

Den unge forfattaren kastar seg intenst ut i storbylivet. Den unge bohemen er skildra som både karismatisk og heftig – som då ho giftar seg med ein songlærar og forlèt han før legge tid same dag. Men det er ikkje berre å komme frå kolonien til metropolen og få innpass i dei engelske litterære miljøa.

Mansfield blei i kretsen rundt Bloomsburygruppa kjend med forfattarar som James Joyce, godt kjend med D.H. Lawrence og nær venn med Virginia Woolf. Men det betyr ikkje at dei berre var positive til kollegaen som person. Ho var alltid ein outsider, seier forfattar og litteraturkritikar Lorna Sage.

I 1915 kom Leslie, bror hennar, frå New Zealand til London på veg til Frankrike og fronten. Dei to var nære og hadde ei veke

saman der dei fekk snakka mykje om barndommen. Få dagar seinare fall han i krigen. Hennar lagnad, tuberkulosen, gjorde at heller ikkje ho skulle komme tilbake til New Zealand. Men etter tragedien med broren fekk ho eit anna syn på heimlandet, fann igjen gleda frå oppveksten og forflytta seg dit i skrivinga som om ho aldri skulle vore borte. Fleire forteljingar i Hageselskapet og andre forteljingar vitnar om dette – som «Ved bukta», «Sjøreisa», «Hageselskapet». Andre har motiv frå London og distrikta rundt, frå Rivieraen, frå kven veit.

Mansfield fortel ofte og nært frå stader der ho hadde vore, men skriv derifrå først når ho ikkje lenger er der. Korleis skriv ho? Sanseleg, observant, tett innpå, med detaljar som hankar oss inn, vi er der i same sekund. «Ved bukta» er den første og lengste forteljinga i denne boka, og som «Hagefesten» og fleire av historiene elles, går alt føre seg innanfor éin dag. Her møter vi storfamilien nokolunde samla ved frukosten, og følgjer så dagens gang, med nedslag i dei ulike medlemmene sine svært ymse syslar – eller gjerandsløyse. Mansfield lèt dei portrettere seg sjølv, i små scenar, små møte, små konfrontasjonar eller lysande augeblinkar. Uventa handlingar, sterke kjensler, oppskrudde tankar, det vere seg i indre samtalar eller i samvær mellom menneske. No høyrest ikkje dette spesielt annleis ut enn for litteratur generelt. Men det er måten ho gjer det på, evna til å trekke lesaren inn i «levande» hendingar, kjensler, tankebaner. Kva kan ikkje Mansfield få formidla av drama med berre ei halv setning, ei lita rørsle, eit blikk. Små samtalar er ofte opningar inn til heile liv. Og før du som les veit ordet av det, er du plutseleg midt inni noko, i eit sylskarpt her og no.

Claire Harman er Katherine Mansfields nyaste biograf, med All Sorts of Lives: Katherine Mansfield and the Art of Risking Everything frå 2023. Den kom til 100 ­årsfeiringa, og eg bruker med vilje det ordet, feiring av denne særeigne forfattaren som døydde så ung, og av alt ho lét etter seg. Verket hennar står seg godt, på dei hundre åra har bøkene hennar alltid vore mogleg å finne i bokhandlane. Harman ser Mansfield som forløpar for modernismen og då på linje med dei nemnde Joyce, Lawrence og Woolf. Men biografen trekker også linjer for påverknaden ho har hatt framover i tid, hos forfattarar «frå Virginia Woolf til seinare Evelyn Waugh til Alice Munroe til Tessa Hadley». Skotske Ali Smith (f. 1962), ein av dei aller fremste britiske forfattarane i vår samtid, er til liks med Mansfield ein fornyar av form, språk, måtar å sjå si eiga tid på. Ho er også ein av Mansfields største beundrarar og forkjemparar. I Penguin Classics’ nyaste utgåve av The Collected Stories, frå 2007, har Smith eit langt og grundig forord, og i sine eigne nyaste romanar har ho like godt forfattaren med!

Dei litterære forbilda Katherine Mansfield sjølv hadde var dei franske symbolistane, Charles Dickens og Oscar Wilde, men særleg beundra ho Anton Tsjekhov (1860–1904) ein banebrytande modernist i den russiske litteraturen. Forteljingane hans kom ho stadig tilbake til. Ho gav også kraftig uttrykk for at dei engelske kollegaene hennar ikkje tok sterkt nok innover seg den litterære fornyinga han stod for. Somme meinte at ho sjølv var altfor påverka. Kor som er, når Tsjekhov ein stad serverer sild og vodka og ho i forteljinga «Ekteskap à la mode» vil la kunstnargjengen sette til livs sardinar og whisky, ville det i vår tid blitt kalla intertekstualitet, ei helsing til idolet. Mansfield

kjende også Kot (Koteliansky), som omsette store russiske forfattarar som Dostojevskij, Tolstoj og nettopp Tsjekhov til engelsk, og tenkje seg til, ho fekk sjølv vere med Kot og sette den første samlinga brev etter Tsjekhov om til engelsk språk.

Mansfield framstod som full av vitalitet og energi og sat ikkje roleg, ein menneskeleg propell kalla ein ho. Ikkje heilt heime der ho var, aldri heime nokon stad. Ho vart tidleg eit reisande menneske, eit intenst skrivande reisande menneske. Oppheldt seg i Tyskland, i Belgia, i Sveits. Men det var ikkje berre av reiselyst. Ho var revmatisk frå barnsbein av, det engelske klimaet gjorde ikkje godt. Det var etter ein lungeinfeksjon ho fekk konstatert tuberkulose, berre 29 år gammal. Dei fire siste leveåra var ho intenst redd for å døy, i døgndrift, forferdeleg sjuk flytta ho frå stad til stad i middelhavslanda i håp om betring, lindring, overleving – greip alle halmstrå. På same tid og heile tida skreiv ho på harde livet. Mange av dei beste forteljingane hennar kom mens ho var i dette racet etter å få leve. «Døtrene til den avlidne obersten» skreiv ho i rasande fart for å komme i mål før tuberkulosen – ein gong stoppa ho midt i trappa for å skrive neste setning, blei ferdig klokka tre om natta og vekte den nære venninna Ida (no også pleiar) og bad ho lese heile forteljinga høgt. Men forfattaren skulle få endå to år. Den desperate jakta etter nye behandlingar enda hos den armenske religiøse filosofen G.I. Gurdjieff, som på sitt Institutt for harmoni for mennesket i småbyen Fontainebleau­Avon, seks mil sør for Paris, «underviste etter tanken om at stort press og smerte er utgangspunkt for åndelig utvikling» (ifølgje Store norske leksikon). Der fann ho ei viss ro. Når ikkje kroppen lenger ville, håpte og satsa ho på det mentale, på

sjela, på ein åndeleg fornyingsprosess. Hos Gurdjieff sette ho også pris på å høyre russisk rundt seg. Katherine Mansfield er gravlagd på kyrkjegarden i Fontainebleau.

Då Virginia Woolf fekk høyre om dødsfallet, skreiv ho i dagboka at det var ingen vits i å skrive meir – «Katherine kjem ikkje til å lese det». Dei to kvinnene var litterære rivalar, men også samtalepartnarar som diskuterte det dei skreiv og måten å gjere det på. Dei beundra og påverka kvarandre som forfattarar, og blei også personlege venner. Mansfield, som var aktiv litteraturkritikar i fleire tidsskrift, kvidde seg elles ikkje for å gi ein roman av Woolf hard kritikk. Som så mange forfattarar før i tida skreiv begge også dagbok, alltid det, og mykje brev (Mansfield meir underhaldande enn Woolf), alt utgitt i bokform etter at dei døydde. Gjennom biografane får vi interessante innsyn.

Mansfield skreiv rundt hundre forteljingar. Om ho berre hadde hatt tid til å skrive eit par romanar! Då ville ho nådd lenger ut, har eg tenkt. Ho angra av og til, skriv Lorna Sage, spøkte med at romanane til Jane Austen fekk «moderne, episodisk [innretta] menneske som meg […] til å sjå ut som udugelege dummingar». Men det korte formatet var det Mansfield hadde satsa på og perfeksjonert seg i. Og ho nådde jo ut. Eg er stolt av at ein forfattar som på den tida var såpass eksperimentell, og mindre enn tretti år etter at ho døydde, fekk plass i ei norsk engelskbok! ( Anglo-American Reader, utg. 1962).

Dette med engelskboka narra meg til å tru at ein skrivestil som verka så tilforlateleg og direkte, skulle vere relativt grei å omsette. Ha! Blod, sveitte og tårer er normalt for ein omsettar av ekte litteratur, denne forfattaren her kravde intens stiring, sansing, hugsing og mykje mykje meir. Vokabularet hennar er

stramt, eitt ord kan stå fleire gonger i same vesle avsnittet. Andre ord går att i fleire historier i denne boka, som fargen crimson. Crimson, kor raudt er det? Knallraudt? Blodraudt, høgraudt, djupraudt? I ordbøkene har den fargen mange namn, kor ofte ser vi her nord skarlaksraudt, særleg brukt på katolske høgtidsprestekapper? Og på nettet ligg det diverse bilde av crimson med diverse nyansar. Eg valde det gode norske mørkeraudt, rett og slett. Og lyseraudt for rosa. Mansfield er svært observant og bruker mykje fargar, lèt personane ho skaper, legge merke til fargane rundt seg. Og lyset, i alle former. Ho ser alt som er vakkert. Som omsettar må eg, som forfattaren sjølv, velje ord og uttrykk heile tida. Kall det å sette strøk av farge på eit lerret, det kan bli for dødt, feil nyanse, eller temmeleg bra treff. Forfattaren har den fordelen at ho veit og ho bestemmer. Mitt måleri kan aldri bli likt originalen, men målet, det ideelle, er at lesaren utan ein medviten tanke skal få same inntrykket av boka på vårt språk som den engelskspråklege får av det som originalen uttrykker. Som diskré lempa til – eller midt i glaninga. Eller som ein svensk versjon eg fann: «Så de träffer en pang bom i hyllet.»

Hos Mansfield er det menneske av mangt slag å møte – og eg meiner menneske, ikkje det sjellause og tronge «karakter». Dei har ulike kår, samfunnsnivå, alder, yrke – og uttrykker seg deretter. Kva dei seier, er éin ting, ho er like var for måten folk seier det på, like ned til uttalen skal fram, lyden av ord via skrift: Høyr berre på gamlemor Ma Parker, oberstdøtrene med den frekke hushjelpa og endå frekkare sjukepleierska til den avlidne. Eit heilt typisk trekk er at det som ser ut som prosa, ofte er tale gått over i tankar. Forfattaren har tydeleg språkleg glede av dette, og deler den med omsettaren. Eg må få seie takk for laget.

Meir Mansfield enn bang slap har no sett seg fast i meg, truleg for godt, men mest som levande bilde: Nattesjøen som kjem kravlande, skvulpande opp stranda mot huset og soveromsglaset. Firebarnsmora som ligg under eit manukatre og slett ikkje vil vere mor, men plutseleg blir overrumpla av sin eigen baby. Gjetaren, med bikkje og saueflokk i følgje, og det morgonsynet som plutseleg møter han når dei rundar svingen.

Trulta som hyler etter søstrene fordi ho ikkje kjem seg over den vanskelege grinda. Dette siste, om klyveledet, skal som mangt anna vere sjølvbiografisk basert , også sjøreisa frå Nordøya til Sørøya slik forfattaren opplevde ho i femårsalderen i lag med bestemora – og den kjære broren Leslie skal vere modell for Laurie i «Hagefesten».

Katherine Mansfield døydde ein kald januarkveld i 1923, og nådde til all lykke å oppleve suksessen til The Garden Party and Other Stories våren før. Ho hadde fylt 34 år hausten før. På fødselsdagen skriv ho i dagboka:

«Eg vil så veldig leve at eg arbeider med hendene og kjenslene og hjernen. Eg vil ha hage, eit lite hus, gras, dyr, bøker, bilde, musikk. Og ut av dette, uttrykket av dette, vil eg skrive.»

Tove Bakke

Det er ikkje reint lite her i verda, veit du, som blir steikt eller kokt.

omsett av tove bakke