Issuu

The Library University o f the Witwatersrand, Johannesburg

Mogwebi wa Venisi (William Shakespeare)

William Shakespeare (1564-1616)

Mogwebi wa Venisi (William Shakespeare)

Mofetoledi ke C.N.M. Phatudi,

B.A. (S.A.), B.Ed (Rand), D.Ed (n.e. North), U.E.D. (Fort Hare)

>n >

nnn

MaskewMiller Longman

200034235 Maskew Miller Longman (Pty) Ltd Howard Drive, Pinelands, Cape Town Branches in Johannesburg, Durban, Port Elizabeth, Kimberley, East London, Pietersburg, Umtata and Windhoek, and representatives throughout southern Africa © Maskew Miller Longman (Pty) Ltd 1985 All rights reserved. No part of this publication may be reproduced, stored in a retrieval system, or transmitted in any form or by any means, electronic, mechanical, photocopying, recording, or otherwise, without the prior written permission of the copyright holder. First published 1985 ISBN 0 636 00359 0 Illustrations by Stephen Felmore Set in 10 on 12 point Palatino Typesetting and reproduction by ProSet-Flexoplate Printed by Blackshaws

List of Illustrations

Merchant ship at anchor ................................................... P o rtia .................................................................................. Shylock confers with Antonio & Bassanio ...................... Gobbo and son .................................................................... Morocco and the casket of gold ....................................... Jessica's flight .................................................................... Portia and Bassanio .......................................................... Bassanio receives a lettèr ................................................... Shylock demands his bond ................................................. The duke enters the court ................................................ Nerissa presents her letter .............................................. Shylock prepares his knife ................................................. Portia demands Bassanio's ring ......................................... Lorenzo and Jessica in the garden ....................................

2 9 13 21 32 40 46 50 55 63 67 73 77 80

Ketapele

Re fela re ekwa go thwe: 'Mmago-ngwana o swara thipa ka bogaleng/ Se se šupa gore mosadi o bogale kudu go lota ngwana wa gagwe gare ga dikotse. Gapegape go thwe: Tša etwa pele ke ya tshadi di wela ka leope! Se sona se laetša gore mosadi o hloka bohlale goba temogo ditabeng tša boetapele gomme o phalwa ke motho wa monna. Diema tše pedi tšekhwi di ka no šupa nnete, se sengwe le se sengwe sa tšona go ya ka mabaka a itšego. Therešo ke gore mosadi bjalo ka monna o na le dimpho tšeo a di filwego ke Modimo. Di fapafapane dimpho tše gomme ke phošo go akaretša gore basadi ba phala banna ka bogale goba banna ba phala basadi ka boetapele. Gape dipitsi re bona mebala. Mo pukung ye re bona tša banna le basadi. Go na le tše di retegago le tše di solegago eupša basadi ba laeditšie gore le bona ba ka eta pele go phala banna. Ka gona ke phošo gore go thwe basadi ba hloka boetapele le gore boetapele ke bja banna fela. Go hlokega fela gore motho mang le mang a fiwe sebaka sa go laetša dimpho tša gagwe bophelong. Go na le banna le basadi mo pukung ye bao ba filwego maina a setšo a go reta. Basanio ke Phaahla. Kerašjiano ke Moloto mola Phošia a le Mahlako gomme Nerisa a le Pheladi. Ka tsela yekwi bose le botse bja setšo di ba molaleng. Ke a holofela gore phetolelo ye ya puku ya mongwadi William Shakespeare ka Sesotho sa Lebowa e ba lehumo go babadi ba dipuku tša Sesotho sa Lebowa. C.N.M. Phatudi

Maina a babapadi:

Kgosi ya Venisi Morwakgoši wa Moroko J Barad ba phošja Morwakgoši wa Arakone | Antonio, mogwebi wa Venisi Basanio, mogweragwe Kerašiano j Solanio Bagwera ba Antonio le Basanio Salerio Lorentsho, yo a ratanago le Jesika šaeloko, Mojuta Thubala, Mojuta, e lego mogwera wa Šaeloko Lantshelote Gobo, moswaswi, mohlankedi wa Šaeloko Gobo, Monnamogolo, rrago Lantshelote Leonato, mohlankedi wa Basanio Balthasara Bahlankedi ba Phošia Stephano Phošia, mojalefa mong wa Belmont Nerisa, mothuši wa ;agwe Jesika, morwedi wa aeloko Bahlomphegi ba Venisi le Banna ba Kgotla le Mohlapetši wa Toronko le Badiredi ba Phošia le ba bangwe. Pono: Thokong ye nngwe ya Venisi le thokong ye nngwe ya Belmont ga Phošia. Lefaseng la Yuropa.

! ! ! ! ! •;;; •;! {j i i 1j }*! I

1!i J| j !! • :•! j Ii 'j i I!j J| j Ij j j 1111ii | j i j j ! | i ij i 11j 11i i 11j i i !;! •: 1:

1111••: 11!: i ;i 1;;1'!!;:!

Tshwantsho 1

PONOI

Venisi. Setarateng Go tsena Antonio le Salerio le Solanio Ga ke tsebe gore ke nyamišitšwe keng, ruri: Se a ntapiša; o re le wena se a go lapiša, Gore ke se tšere kae, ke se hweditše kae goba Ke se wetše kae goba ke sa letsopa lefe le gore se hlotšwe keng, Tšeo ka moka ke sa tla ithuta tšona. Gomme manyami a a mphetotše setlatla Mo e bilego ke palelwa ke go itseba. saleri O: Kakanyo ya gago e ile mafiša lewatleng: Gonafale, mo dikepe tša gago tše kgologadi ka ditente gape Ka makoko a go swana le a bakgomana le bahumi Lewatleng goba bjalo ka pono ye utswago mahlo lewatleng Di thalago ka bothakga go phala diketswana Tše di ruthago lefuleng le tšwago dikepeng tšeo tše kgologadi s o l a n i O: Nkgolwe, Thobela, ge nka be ke ile ka iša pele kudu Nka be bogolo bja maikutlo a ka bo le mafiša le dikholofelo tša ka Nka be ke sa garola bjang go bona mo phefo e fokelago gona. Gape ke sa lekola mebapa ya matšibogo le maporogo le ditsela Gomme se sengwe le se sengwe seo se tlago ntsenya letšhogo, ka go mpelaetša, Se be se tla nnyamiša. sa ler io : Ka go budula fela ka moya wa ka, go fodiša moro wa ka Go tla mpakele mahlomola ge ke eleletša Tshenyegelo ye e ka tlišwago ke phefo ye kgolo lewatleng. Go bona fela sešupanako se sepela Ke napa ke gopola mašabašaba le dikwenamohlaba, Gape ke bone sekepe sa ka, Andrew, ka dithoto se sobela lešabašabeng, Se menogile, go šetše fela go nyamelela Nka ya bjang kerekeng Gomme ka bona moago wo kgethegilego wa matlapa ANTONIO:

Ka napa ka se gopole ka pela matlapa a kotse, Ge ao a ka ama lehlakore la sekepe sa ka A ka gašanyago dinkgamonate tša sona ka moka bodibeng A kgabiša meetse ka moka ka disiliki tša ka Gomme le ga lehono ke le motho, Ka moswane ke tsoge ke ikgonere na? Bjale nka nagana bjang tšekhwi Gomme ka se gopole gore ge di hlaga Ke di-tla-le-mathata? Aowa! Se botše nna. Ke a tseba gore Antonio O hlonamile ka lebaka la diphahla tša gagwe. a n t o n i O: Aowa, Nkgolwe. Ke leboga lehlogonolo la ka; Kgwebo ya ka ga e sekepeng se tee fela, Goba felo go tee fela; ešita leruo la ka lohle Ga se la ngwaga wokhwi fela; Ka gona diphahla tša ka ga di ntshwenye. s o l a n io : Gona, ke taba tša lerato. a n t o n i O: Ditšiebadimo! SOLANIO: Wa re ga o ratane le motho? Gona ga re re o hloname Ka gobane o sa thaba; gomme go bonolo Go wena go sega, o kganela, wa re o thabile Ka gobane ga wa hlonama. Bjale ka Janus, modimo wa hlogo tše pedi, Mmopi o hlodile batho ba dinkokoi mehleng yekhwi Bangwe ba hlwela ba dirile mahlwana a masesenyana Ba sega tša bošilo bjalo ka papagai Bangwe ba hlwela ba šunyaletše Ba sa segišwe ke selo Le ge metlae e se metlae, e tlile ka nama. Go tsena Basanio le Lorentsho le Kerašiano Goroga Basanio, mokgomana Le Kerašiano le Lorentsho. Šalang. Re le šadiša bjale le batho. sa ler io : Nka be ke dutše go fihlela o wele pelo Ge nka be ke sa šitišwa ke bagwera ba bohloko. a n t o n i O: Seo o lego sona se a ratega kgopolong ya ka. Ke a bona gore mošomo wa gago o go emetše Gomme o bona e le nako bjale ya go sepela. SALERIO: Tama, Bahlomphegi. BASANIO: Bahlomphegi bobedi bja lena, re tla sega neng na? Re botšeng gore neng na? 4

Le thomile go re tlaba ka go hloka botho; na ke tshwanelo? Re le gafela nako ya rena ka moka. Salerio le Solanio ba tšwa lo r e n t sh O: Mong wa ka Basanio, bjale kage o kopane le Antonio, Rena babedi re tla re, feu, eupša nakong ya dilalelo Ke be ke kgopela gore le gopole gore re tla gahlana kae. b a s a n io : Tswee. k e r a šia n O: O hlafile, mohlomphegi Antonio, O itshwenya kudu ka mediadia ya lefase. Ba a lahlegelwa batho ba ba itapišago ka tša lefase go feta tekanyo. Nkgolwe, o fetogile ka mokgwa wo o kgotsišago. a n t o n i O: Ke bona lefase e le lefase, Kerašiano, Felo mo mang le mang a nago le kabelo ya go ntšha mokgwa wa gagwe Gomme ya ka ke ye bodila. k er a šia n O: E re ke dire metlae; Bogolo ga bo tle ka lethabo le lesego Gomme sebete sa ka se tšatšape ka beine. Go ena le gore pelo ya ka e korobele ka dingongorego Go ka tla bjang gore motho yo madi a gagwe a sepelago mmeleng A ka bago bjalo ka sehlwase-eme sa kokwago na? A otsela gomme a phafogile gomme a ikgokela nyooko Ka go hlwa a hlonamile? Ke go botše ke reng, Antonio, (Ke a go rata, gomme ke lerato la ka leo le bolelago): Go na le mohuta wa batho ba difahlego tše di ileng tuu, Tše di phadimago bjalo ka meetse a letamong, Bjale go bonale eka bohlalehlale ke bja bona Gomme motho wa ntshe a ka re, "Ke nna poo-mmalewaneng, Ge ke bolela go se be mpša ye gobolago." Aowa, Antonio wešo, ke tseba mohuta woo o tumišwago O sa bolele selo; mola ke tseba gore ruri Ge o ka bolela, o ka gobošwa kakudu ka bao ba o theeleditšego. Ke tla go okeletša tšekwi ka nako ye nngwe. Se leke go dira makatika a mohuta okhwi kgoaletšo, Etla Lorentsho moisa gešo. (Go bangwe) Šalang ka gonyane, Ke tla hunyeletša taodišo ya ka morago ga matena. l o r e n t sh O: Aga, re tla le šia go fihlela ka matena Ke swanetše go ba yo mongwe wa banna ba ba dimumu ba bohlale, Ka gobane Kerašiano o fela a ntima polelo. sa ler io :

Aowa, eba le nna mengwaga ye mebedi gape, O ka se tsebe modumo wa leme la gago a n t o n i o : Šalang gabotse. Ke tla kgona go ba seboledi ka tsela ye. k e r a š ia n O: Ke a leboga gobane go homola go ratega fela Go swana le leme la kgomo le kwapilego le jega gape le kgarebe ye e sa nyalegego. Kerašiano le Lorentsho ba a tšwa a n t o n i O: Go realo ke go reng? b a s a n i O: Kerašiano o bolela di-tlala-ganong go feta mang le mang mo Venisi; mabaka a gagwe a bjalo ka thorwana tše pedi tša korong mmeteng ye mebedi: o tla budutša letšatši ka moka pele ga ge o di hwetša gomme ga o di hweditše go ronwe go budutša fao. a n t o n i O: Bjale mpotše gore mohumagatšana Yo o ilego wa ikemišetša go mo etela sephiring Gomme bjale o ntshepišitšego go mpotša ka yena. b a s a n i O: Ga se sephiri go wena. Antonio, Gore ke sentše leruo la ka bjang Ka go jela mabele hlakeng Gomme bjale ke hloka maano o go tšwela pele, Eupša ga ke llele ge ke theogile boemong bjoo, Ke nyaka fela ge nka tlamologo melatong ye Bjale e sentšego bophelo bja ka mo lehono Go ntlhokišago molomo. Wena Antonio Ke go kolota go feta ba bangwe tšhelete le lerato, Gomme rato la gago le a ntumelela Gore ke go anegele maano a ka le maikemišetšo Ao nka lefago melato yekhwi e ntebanego. a n t o n i O: Nxae, Basanio, ntaodišetše, Ge di lokile bjalo ka wena ge o lokile Ka mmakgonthe ke a go tiišetša Sekhwama sa ka le nna ka noši Le tšohle tšeo ke nago le tšona Ke tla go lokollela tšona; ka go tšea kgopu. BASANIO: Mola ke sa tsena sekolo gomme ke lahlile mosebo o mong Ke be ke beletša o mongwe wa gabo ona Thokong yona ela ka tlhokomelo ye kgolo Go leka go hwetša ola wa pele Gomme ka go betša ye mebedi bjalo Ke e hwetše ka bobedi: Ke bea bohlatse bja bonnete bja ngwana Gobane seo se latelago bjale ke seo se tshephegago.

k e r a š ia n O:

Ke go kolota kudu ka manganga a se rego selo Seo ke go kolotago sona, se ile le noka eupša ge o ka Dira gape wa beletša mosebo bjalo ka wola wa pele, Ga ke belaele gobane ke tla potiela go hwetša bobedi bja yona, Goba go lefa molato wo wa bobedi Gomme ka šalelwa ke molato wola wa mathomo. a n t o n i O: O ntseba tsebi-tsebi bjale o ja nako Ka go potologa ditaba Gomme ka go potologa fao o mphošetša kudu Go gonona ka thušo yeo nka go fago yona Go feta ge nka be o sentše tšohle tša ka. Mpotše fela 'pha' gore ke direng Seo ka tsebo ya gago nka se dirago. Gomme ke itokišeditše sona. Wena bolela. b a s a n i O: Kuwa Belmont go mohumagadi wa bohwa bjo bogolo O botse bjang na? O phala botse ka botse, O kgabile ruri. Ka nako ye nngwe O mpolediša tša lerato ka mahlo Leina ke Phošia yo a swanago swani-swani Le morwedi wa Kato, Phošia, mogatša wa Brutus Gape lefase ke bophara le tseba botse bjoo bja go tšea le noka Gobane diphefo tše fokang kgutlong tše nne tša lefase Di botoga le masogana a maemo. O lehlaa Gomme meriri ya gagwe e lepeletše bjalo ka leokodi Gape seo se dira gore masogana a se kgobe moo Belmont Bagale bo-Jasons ba be ba bonwa moo go mo lotšha. Alalaa, Antonio, ge nka be ke ena le sa ka Go phenkgišana le yo mongwe wa masogana a Ke bona gore le nna ke be ke ka ba, Le mahlatse a go atlega. a n t o n i O: O a tseba gore ya ka thoto ka moka e lewatleng. Ga ke na tšhelete le ge e le phahla Ya go go logela maano gona bjale ka gona sepela O yo kalokana go hwetša mekitlana ka leina la ka kuwa Venisi Go go hlahlelela go ya Belmont go bona Phošia tshehlana. Selaganya ka pela le nna ke tla leka bjalo Go budutša tšhelete gomme nka se tshwenyege Ge e ka ba ka leina la ka goba ka go ntshepa. Ba a tswa

PONO II

Belmont. Ka kamoreng ngwakong wa Phošia Go tsena Phošia le Nerisa Ruriruri, Nerisa, ke tennwe ke lefase lekhwi. Go lebane, Mahlako, ge nka be ditlaišego tša gago di lekana le mahumo a gago, eupša ka moo ke bonago ka ntshe, ba ba khorago ba lwala go swana le ba ba bolawago ke tlala ka gona go kaone go ba magareng a monono le bohloki. Khora e kgolo e a tšofatša eupša mo go lekaneng go phediša kutšwana. p h o š ia : O sethakga sa polelo. n e r is a : E be e tla ba mohola kudu ge e ka elwa hloko. PHOŠIA: Ge nka be go dira go be go le bonolo bjalo ka go tseba se botse se swanetšwego go dirwa, dikerekana di be di ka ba dikereke gomme mekutwana ya batho e be e ka ba mešate ya magošana. Moruti wa makgonthe o šala dithuto tša gagwe morago. Go bobebe go nna go ruta ba masome a mabedi seo ba swanetšego go se dira, go feta gore ke be yo mongwe wa bona ke latela thuto ya ka; bjoko bo ka direla madi melao eupša pelo ga e na tšhuana - boswa o ka re mmutla bo tabogelatabogela dilo godimo. Eupša mokgwa wo wa go nagana ga se tsela ye e lokilego ya go nkgethela monna. Nna-beitenang, lona lentšu leo "Go Kgetha"! Ga ke ne gona go kgetha yoo ke mo ratago goba go gana yeo ke sa mo nyakego. Go bjalo thato ya morwedi yo a phelago e lakwa ke tastamente ya rragwe yo a ilego badimong. Na ga se ona masetlapelo, Nerisa, ge ke šitwa go kgetha goba go gana mola mmapelo o eja serati? n e r is a : Rrago o be a lokile ka mehla gomme batho ba ba lokilego, ge ba ehwa, ba merero ye lokilego. Ka lebaka leo go tena fao a go beakantšego mapokiseng ao a mararo, la gauta le la silebera le la koporo gore yo a kgethago lona o tla be a go kgethile, ga go yo a ka kgonago ga e se fela yo a nago le lerato la kgonthe. Eupša o duma ofe go magošana a baloši ao a šetšego a tlile? p h o š ia : Hle, mpalele maina a bona gomme ge o a bala, ke tla ba hlalosa. Go ya ka tlhaloso yeo, o tla lemoga yo ke mo ratago. n e r is a : Wa mathomo ke kgošana Se-tšwa-Naples. p h o š i A: Mmalo, ke pešana. Ke lebelete. Seo a se dirago fela ke go bolela ka pere ya gagwe gomme a laodiša a sa fetše ka botse bja yona le go ikgodiša ka gore a ka e rweša dieta ka noši. Ruri, ke a boifa, Pheladi gore mmagwe o ile a itsheba le morudi wa ditšhipi. NERISA: Bjale go tla Mohlompegi wa Karolo ya Palatine. p h o š ia : n e r is a :

Jo, sehlwa-se-šošobantše-sefahlego-seo! O ka re o re, "Ge o sa nkgethe o kwa mmago." O kwa ditaba tša go segiša eupša a ka se sege; ke a šia gore o tla ba mohlalefi wa sellallane botšofading, bja gago bjalo ka ge šowe a le bodile mahlong a gagwe bofseng bja gagwe. Go kaone ge nka, nyalwa ke legata la mohu le le momilego marapo ka molomo, go ena le go ya go yo mongwe wa bakhwi. Modimo a mphemele go babedi ba. n e r is a : Mahlako, o reng ka Mokgomana wa Lefora Mohlomphegi Le Bon? p h o š ia : O bopilwe ke Modimo. Ka gona ke monna. Ka therešo ke a tseba gore ke phošo go kgobana ka batho, eupša yena! O na le pere ye kaone go phala ya Setšwa-Naples gape o na le mokgwa o mokaone wa go sošobanya sefahlego go phala Mohlomphegi Palatine: O tše ka mphela! Ge senkwakwarara se lla o napa a thoma go bina. O tla dira makatika le ka morithi wa gagwe. Go nyala yena ke go nyala banna ba masome a mabedi. Ge a ka nnyefola nka mo lebalela eupša ge a ka nthata kudukudu ke tla šitwa go mmušeletša marato ao. n e r is a : Na o reng ge ka Falconbridge, ntonana Engelane? PHOŠIA: O a tseba ga ke mmotše selo gobane ga nkwišiše le nna ga ke mo kwišiše; ga a tsebe seLatini goba SeFora goba Sentariana. Tlaa kgotla gomme o tla hlatsa gore Seisemane ga se tsoge mo go nna. Ge o mo lebeletše ke monna ruri, eupša basadi! Ke mang yo a ka tšeago magang le semumu? Gona o lle koto bjang! Ke bona gore baki o e rekile Italy, diphatisi tšona ke tša Fora gomme kepisi yona ke a Toitši gomme mekgwa yona ke ya kae le kae. n e r is a : O reng ka morena wa Sekotlelane, moagišane le yena? PHOŠIA: Gore o na le moya wa boagišani pelong ya gagwe kagobane o bethile Leisemane gomme a ikana gore a ka mmetha gape ge mabaka a dumela. Ke bona gore Lefora le be le tshephišana le yena. n e r is a : Na o bona bjang lekolwane le Motoitši, motlogolo wa kgošana ya Saxony? PHOŠIA: O šišimiša kudu mesong a sa tšatšapa, gomme o šišimiša kudukudu thapama ge a tagilwe; ge a lekanetše ga se motho ke tša phaku gomme ge a le tša phaku o phala phoofolo gannyane. Sa mafelelofelelo se se ka hlagago ke gore ke phele ka ntle ga gagwe. n e r is a : Ge a ka re a kgetha, a kgetha lepokisi le nepagetšego, o tla be o foša thato ya rrago ge o ka mo gana. p h o š ia : Ka gona go phema bomadimabe, Pheladi, bea galase ya

p h o š ia :

beine ye khwibitšwana mo lepokising le šele gomme ge diabolo a le ka teng mola meleko e le ka ntle ke a tseba gore o tla kgetha lona. Ruri, Pheladi, mpša e ka namela ntlo pele ke tla nyalwa ke pshinyaleraga. n e r isa : Se tshwenyege, Mahlako, ka ofe goba ofe wa bahlomphegi bakhwi: ba šetše ba ntsebišitše maikemišetšo a bona, e lego go bušetša dinao magae, ba se hlwe ba go tshwenya ka lefereyo ge e se go ka ba tsela ye nngwe go ena le ye e beilwego ke rrago ya mapokisi. p h o š ia : Le ge nka tšofala bjalo ka Sibylla, ke tla hwa ke le kgarebe bjalo ka Diana, ga e se fela nka nyalwa ka mokgwa wa thato ya tate. Ke thaba kudu ge sehlopha sekhwi sa baloši se kwišiša gobane ga go o tee wa bona yo a nkwišago bohloko ge a fulara. Gomme ke a rapela Modimo a be le bona ge ba eya magae. NERISA: Na o a gakologela, Mahlako, tatago a sa phela, MoVenisi wa morutegi wa lešole yo a kilego a tla mo le Mokgomana wa Montferrat? PHOŠIA: Alalaa gabotsebotse! E be e le Basanio, ka leina, ge ke sa foše. n e r isa : Therešo, Mahlako, gare ga banna ka moka bao ke ba bonego, ke yena yoo a swanetšwego ke kgeke! p h o š ia : Ke mo gopola gabotse, gape ke a gopola o lebanwe ke tumišo yeo. Go tsena mohlanka Na keng? Tša meso di reng? m o h l a n k a : Baeti ba bane, Mahlako, ba go nyaka, ba bula difata gape go na le moromiwa wa bohlano, kgošana ya Moroko, yo a begago gore kgošana, mong wa gagwe, o tla ba fakhwi mantsibua. PHOŠIA: Ge nka amogela yo wa bohlano ka thabo bjalo ka ge ke laelana le bao ba bane, ke be nka thabela go goroga ga gagwe. Ge e ka ba o pelo ya mokgethwa le sefahlego sa Sathane go kaone ge a ka ntshwarela dikarago tša ka go ena le gore a nnyale. Etla, Pheladi; (Go mohlanka) Eta pele, mogešo. Ge re laelana le mološi yo, yo mongwe yena o a kokota. Ba a tšwa

PONO III

Venisi. Setarateng Go tsena Basanio le Saeloko, mojuta Makgolo a a šupago le masome a mahlano a diranta, a lokile. b a s a n i O: Thobela, ka kgwedi tše tharo. ša e l o k O: Kgwedi tše tharo, go lokile. b a s a n i O: Ke tšona tšeo, bjalo ka ge ke go boditše, Antonio a itlamilego ka tšona. ša e l o k O: Antonio o tla swarwa, ge a sa lefe, ka papa. b a s a n i O: O ka nthuša na? Wa nthabiša ka tšhelete yeo ke e nyakago? O reng? š a e l o k O: Makgolo a šupago le masome a mahlano a diranta gomme Antonio a le mojela-molato-mpeng! b a s a n i O: Nkarabe fao, Thobela. ša e l o k O: Antonio ke monna wa banna. b a s a n i O: Na o kile wa kwa pelaelo ka yena? š a e l o k O: Aowaa, le gatee, seo ke se rago ga ke re ke monna wa banna ke gore o kwišiše gore ke re o a khora. Eupša ruo la gagwe ga le nonyana ye e lego seatleng; o na le sekepe se lebilego Tripholi; se sengwe thokong ya Indies. Go feta fao, ke kwa gore Dikgwebong tše di phagamilego, sekepe sa boraro se gona kua Mexico, sa bone sa Engelane gomme a mangwe maruo o a tšitlantše mathokong a mangwe. Eupša dikepe ke mapolanka, basepediši ba tšona ke batho; go na le diji magotlo a naga le a meetse, mahodu a naga le a meetse; ke bolela ka dinokwane tša lewatle, gape go na le dikotsi tša meetse le diphefo le matlapa. Antonio le ge go le bjalo, o a khora - makgolo a a šupago le masome a mahlano a diranta Ke tla mpa ke amogele setlamo se. b a s a n i O: Ke a go tiišetša. ša e l o k O: Ke a kwa; fela ke rata go inagana gabotse. Na nka bolela le Antonio? b a s a n i O: Ge o ka kganyoga go ba dijong le rena. ŠAELOKO: Jo, ka nkga kolobe! Ka ja botšhabelo bjola moporofeta wa lena wa Monasareta a hlahletšego moya wa motemona ntshe! Ke tla reka ke rekiša le lena, ka bolela le lena, ke sepela le lena, bjalobjalo, eupša nka se je le lena, nka se nwe le lena goba ka rapela le lena. Di reng tša kgwebong ya gare? Na ke mang yo a tlago? ša e l o k O:

Go tsena Antonio BASANIO: Yo ke mohlomphegi Antonio. ša elo k O: (O bolela ka pelo) O ka re molekgetho, moisa yo! Ke mo hloile gobane ke Mokeresete: Eupša go feta mo ka botlatla bjo bja gagwe O adimana ka ditšhelete mahala gomme o theoša maamušo A kgwebo ya rena mono Venisi. Ge nka mo swara gabotse ka mogolo, O tla ntseba gabotse gobane ke mo hwile dihlaa. O hloile tšhaba sa gešo gomme o nthoga Le mola bagwebi ba gešo ba kgobokanago ntshe. A nnyatša le lešokotšo la mešomo ya ka, A goboša a re ke tšhelete ya maadingwa; mpša e namele ntlo Ge nka mo lebalela! b a s a n i O: Šaeloko, afa o a nkwa? ša e l o k O: Ke nagana gore ke na le bokae gona bjale, Ka moo ke gopolago ka gona, ga go kgonege Gore ke be le tšhelete yohle - makgolo a a šupago Le masome a mahlano a diranta: A se bjona bothata? Thubala, Moheberu yo a humilego, Setšhabeng sa gešo o tla nthuša: fela kahletša! O nyaka kgwedi tše kae? (Go Antonio) Modimo a be le wena, mohlomphegi; Motlotlegi, re be re sa bolela ka wena. a n t o n i O: Šaeloko lega e se mokgwa wa ka go adima goba go adingwa tšhelete Ka go tšea goba go fa maamušo eupša gore ke thuše ka bjako mogwera wa ka tsietsing ye, Ke tla gomela setlwaedi. (Go Basanio) O šetše a tseba Gore o kgopela bokae? ŠAELOKO: Ke ra gore makgolo a šupago le masome a mahlano a diranta. a n t o n i O: Gomme kgweding tše tharo. ša e l o k O: Ke be ke lebetše; (Go Basanio) o mpoditše bjalo. Bjale ge, mabapi le setlamo, ga ke bone - ke kwele eka ga o adimane lega e le go adingwa tšhelete go hwetša maamušo. a n t o n i O: Ga se tlwaelo ya ka. ŠAELOKO: Ka gobane Jakobo a ile a diša dinku tša Labane malome Wa gagwe gomme Jakobo o be a le wa lehlomo la Aborahama Yo mokgethwa bjalo ka ge mmagwe a ile a mo logela maano gore A be mojalefa wa boraro, o bile wa boraro. 14

Ka yena o reng? O tšere maamušo a ditšhelete? Aowa, ga a tšea maamušo, e sego ka tsela ye bjalo ya thii: Fela lemoga seo Jakobo a se Dirilego: ge Labane le yena ba dumelelane Gore dikwana tšohle tše thongwana di tla ba Tša Jakobo, ka nako dinku tša ditshadi Di ile tša goelwa gomme lebakeng lona leo Modiša a loga maano a di phekola gore Di tswale kwana tše thongwana gonne Tšona ya ba tša Jakobo. A ke maano a go phela gomme o ile a atlega: Maamušo ke mahlatse ge o sa a utswe. a n t o n i O: Leo e be e le lenaneo, Thobela, leo Jakobo a sepetšego ka lona O be a se na le maatla ka boyena go ka dire tšeo Eupša o laetšwe, a dirišwa ke letsogo la Modimo. Na taba ye e a rotošwa ka go relelela maamušo? Gona gauta le silebera tša gago ke nku tša ditshadi le dipheleu? ŠAELOKO: Ga ke tsebe, monna fela ke itswadiša ka pele Eupša nthaetše, Thobela . . . a n t o n i O: Lemoga Basanio, Sathane le yena a ka peteketša Beibele Go thekga morero wa gagwe Moradia le yena a ka ba Meno-mašweu-polaya-e-sega; Lego-lehwibidu teng ke seboko Gape se bone thola boreledi teng go a galaka! ša elo k O: Makgolo a šupago le masome a mahlano a Diranta, ke sešego ruri Kgwedi tše tharo go tše lesome le tše pedi Maamušo e ka ba bokae? Ga ke bone. a n t o n i O: Bjale, Šaeloko, re a kwana le wena? ša elo k O: Mohlomphegi Antonio, gantšhintšhi Kuwa Kgwebong ya Gare o nkomantše Mabapi le ditšhelete tša ka le dikadimano Tša tšona. Tše ka moka ka di kgotlelela ka maatla. Gobane kgotlelelo ke yona kabelo ya setšhaba sa Gešo. O mpitša moheitene, mpša ya lehototo. Gomme o tshwela aparo tša ka tša Sejuta ka mare. Gomme tšekhwi ka moka e le godimo ga ge Ke kalokana ka dilo tšeo e lego tša ka Bjalo ge go bonala o nyaka thušo ya ka. a n t o n i O:

ša elo k O:

Bona o tla go nna gomme o re, "Šaeloko, re adime tšhelete", wena o realo ka molomo wa go ja bogobe. Wena yo a ilego a ntshwela ka segohlolo Maledung a ka, wa ntsenya seeta wa Nthaka bjalo ka mpša motseng wa gago. Bjale o nnyaka tšhelete. Ke reng go wena? E re nka be ke re: "Na mpša e na le tšhelete? Na go a kgonega Gore mpša e ka go adima makgolo a a šupago Le masome a mahlano a diranta?" Go ba ke ikobe ke khokhobane Ke šitwa ke go buša le moya, ke sebana Ke re: "Thobela, o ntshwetše ka mare ka laboraro la go Feta; O nkomantše ka tšatši la gore-gore Gape ka nako ye nngwe wa mpitša mpša Gomme ka direto tšekhwi Ke go adima tšhelete e kaka?" a n t o n i O: Tšeo ke dinyane nka boeletša gape-gape Ka go tshwela ka mare, ka go rogaka. Ge o nkadima tšhelete ye, se dire bjalo ka ge O adima bagwera ba gago, Gobane ke neng fao mogwera a kilego a Nyaka maamušo tšheleteng yeo a e adimilego mogwera wa gagwe? Eupša e adime lenaba la gago Gore ge le ka palelwa ka baka la go tšhona O tlo kgona go lebana le lona mahlong Wa le sekiša ša e l o k O: Bona, o befetšwe ka kudu! Ke rata go dira setswalo le wena, re ratane, Ke lebale bošaedi bjo o ntirilego bjona, Ke tlo go thuša ka seo o se nyakago ka ntle le tefo Le ge e ka ba ye nnyane Mabapi le maamušo tšheleteng ya ka, nka se re "kwee". Ke lešoko. b a s a n io : Ke lešoko. š a e l o k O: Lešoko lekhwi ke tla go bontšha. Ga re yeng go ramolao, re kwane fao. Ka setlamo, seo, gomme o saene Gore ge o sa ntefe ka letšatši le le beilwego 16

Tulong ye e beilwego tšhelete goba ditšhelete Tše di ngwadilwego setlamong Go tla segwa nama ya boima bja ponto thwii Karolong ya mmele wa gago Mo go tlago kgethwa ke nna. a n t o n i O: Iše Morena, ke tla saena setlamo seo Gomme ke re Lejuta le na le kgaugelo kudu. b a s a n i O: O se ke wa saena setlamo sa mohuta o bakeng sa ka Go kaone go tlogela gore ke no hlaka. a n t o n i O: Aowa, se boife, wa rra, nka se palelwe Kgweding tše pedi, ke go re kgwedi ye e tletšego Pele ga nako ya go fela ga setlamo, Dišego tša gešo di tla be di tletše Go feta ga makgolo a a šupago le metšo. ša elo k O: Ka rrago-batho Aborahama, na Bakeresete ba jang Ka mekgwa ye ya bona ye e ba rutago go se Holofele dikgopolo tša ba bangwe! Bona, mpotše! Ge a ka palelwa ke letšatši le, ke tla kotulang Ge ke ile ka phegelela setlamo se? Ponto ya nama ya motho ye e segilwego mothong Ga e na mohola go swana le nama ya nku goba ya Kgomo goba ya pudi. Ke re: Go dira segwera, ke dira tšekhwi mahala. Ge o e kwišiša go lokile, go sego bjalo, šala gabotse. Bakeng sa lerato la ka, o se ke wa mphošetša. a n t o n i O: Go lokile Šaeloko. Ke tla saena setlamo. ša elo k O: A re kopaneng gona bjale kuwa go ramolao Mo hlalosetše mabapa le setlamo se sebotse se, Ke tla botoga le mabele ao kapele. Ke bone tša ngwako wešo o ke o tlogetšego Matsogong a baradia fela ke tla buša dinao Ka pejana. O a tšwa a n t o n i O: Itlhaganele, monna wa gešo. (Go Basanio) MoHeberu yo o a sokologa o ba Mokeresete, o ba molemo. b a s a n i O: Ga ke rate meno-mašweu-polaya-e-sega. a n t o n i O: Aikhona, ga go bomenemene fa; Dikepe tša ka di fihla kgwedi pele Ga setlamo se phethega. Ba a tšwa 17

Tšhwantsho II

PO NO I

Belmont. Kamoreng ngwakong wa Phošia Mabaibai. Go tsena Kgošana ya Moroko yo mohlaba ka mmala. O apere bošweu gomme balatedi ba gagwe ba bararo goba ba bane ba apere go swana le yena gape Phošia le Nerisa le bafelegetši ba goroga. O se nkgane ka baka la mmala waka. Ke fišitšwe ke letšatši Leo ke agišaneng le lona ke tswetšwego pele ga lona Ga se tle sebopiwa se se tswetšwego Lebowa Mo letšatši le sa tološego lehlwa Gaya madi a sona Go bonwe gore madi a a hwibetšego ka kudu ke afe, a sona goba a ka. Ke a go lemoša, Mahlako, gore mmala wo wa ka O tšhošitše bagale: ke ikana ka lerato Gore kuwa ga gešo, makgarebe a matswele a kgobotlo Le ona a o ratile. Nka se o fetole mmmala wo Kgopolo-kgolo ke lefereo, mohumagadi. p h o š ia : Mabapi le kgetho, ga ke ye fela Ka kganyogo ya mahlo a mosetsana; Go feta fao, tsela ye e nkahlolago Ga e ntumelele tokelo ya go ikgethela Eupša ge rrawešo nka be a sa nkagela legora A nkgapeletša ka maano a gagwe gore ke be fela Mosadi wa yoo a nkhwetšago ka lenaneo leo ke go boditšego lona, Le wena, mohlomphegi, o be o tla kganyogega Go swana le bangwe ba šetšego ba bile fa Go kgopela sego sa meetse. MOROKO: Ntshe fao, ke a leboga; Bjale, hle, nkiše mapokising Go leka mahlatse. Ka sabole ye E bolailego Kgoši ya Persia le Kgošana ya Persia Yo a fentšego ntweng tša tharo tša Sulton Solyman wa Turkey, MOROKO:

Nka lebana ka go fetišiša le mahlo afe le afe a tukago mollo, Nka phala ka bogale pelo ye bogalegale lefaseng, Nka amoga bere e hlatšitše bana ba yona e amuša, Alalaa, ešita tau e rora e galefetše phoofolo, ke dinyane go nna, Ge e šetše ke nyaka wena, mohumagadi. Eupša mehlolo! Ge Hercules le Lichas ba bapala mataese Yo mokaone, yo a kgonago Go ka no tšwa ka mahlatse go yo a fokolago; Ka ona mokgwa o Hercules o hlotšwe ke modiredi, Gomme go ka no ba bjalo go nna, ka go hloka mahlatše, Ka phonyogwa ke seo se hwetšwago ke wa bošilo Gomme ka bolawa ke pelo. p h o š ia : Leka mahlatse, Goba o itlhoboge, Gomme o ikane gore ga o fošitše, O se ke wa hlwa o re kwee go morwetsana Ka tša lenyalo; ka gona inagane gabotse. MOROKO: Nka se ke. Tlaa, mphe sebaka. PHOšiA: Sa mathomo, ga re ye kerekeng; morago ga dilalelo O tlo swara pelo ka seatla. m o r o k o : Mahlatse tena, Ga ke be mahlatse goba madimabe bathong! Mekgoši. Ba a tšwa

PONO II

Venisi. Setarateng Go tsena Lantsheloto Gobo, rametlae a nnoši Ruri, tswalo la ka la tla nthuša go tšhabela Mojuta yokhwi, mong'a ka; tiabolo o kgauswi le nna, O a nteka, o re, "Gobo, Lantsheloto Gobo, hlanola diano, tšhaba," Tswalola ka le re, "Aowa; hlokomela Lantsheloto, Gobo yo a tshephegalago," goba bjalo ka ge go boletšwe, "Motshephegi Lantsheloto Gobo; se tšhabe, nyatša go hlanola dinao." Fela bjale Sathane o re ke sepele, "Sepela!" a realo Sathane, "Go gabjo!" go realo tiabolo, "Modimo, tia maatla, o tšhabe, go gatelela tiabolo." Bjalo ge letswalo la ka le ntha le re: "Mogweraka Lantsheloto' - o morwa wa monna yo a tshephegalago, aowa, ga ke re wa mosadi-sadi gobane rrago o be e ena le mekgwana-mekgwana." Bjale tswalo la ka le re, "Lantsheloto

l a n t sh e l o t O:

dula!" "Sepela," a realo tiabolo. "Dula, go ganetša letswalo. "Letswalo," o nkeletša gabotse; tiabolo le wena o nkeletša gabotse; go ya ka tswalo la ka go lebane gore ke dule le Mojuta mong'a ka yo (Modimo a ntshwarele) a le go pelo mpe; gomme ge ke mo tšhabela ke tla be ke eya le tiabolo yo (ke sa hlompha) e lego Sathane gabotse; ka therešo, Mojuta ke tiabolo ka nama gomme letswalo la ka le a makatša gore le nkeletše gore ke dule le Mojuta. Tiabolo o nkeletša bokaone: ke tla hlanola dinao, Sathane, maoto a ka a ikgafetše wena. Ke tla tšhaba. Go tsena mokgalabje Gobo ka manki Hei, wena lesogana, hle! Na tsela ya go ya go Mohlomphegi Mojuta ke efe? l a n t sh e l o t O: (Ka pelong) Banna-tenang! Ke papa yo a ntswetšego ke nna yo a thomilego go foufala gomme ga a ntsebe. Ke tla iteiša kgano seolo ka yena. GOBO: Wena lesogana, na tsela ya go ya go Mohlomphegi Mojuta ke efe? La n t s h e l o t o : Boela go la go ja mola maaroganong a ditsela, gomme ga o fihla maaroganong a ditsela gape, o boele go Ia ntsogohlo gomme gape-gape maaroganeng a ditsela o se ke wa aroga eupša o nyokenyoke o lebile ntlong ya Mojuta. GOBO: Ka bakgethwa! Go tla ba bothata go hwetša tsela yeo. Na o ka mpotša gore lesogana le le tsebjago ka la Lantsheloto le le dulago le yena le sa le fao? l a n t s h e l o t O: O bolela ka lesogana Mohlomphegi Lantsheloto. (Ka thoko) Bona mohlomongwe ke tla go thonkga (Go Gobo). O ra lesogana Mohlomphegi Lantsheloto? GOBO: Aowa, e sego 'Mohlomphegi', Thobela, eupša ke morwa 'a tšhuwana. Rragwe, ke a bolela, o a botega a diila ka kudu gomme Modimo a retwe, o phela gabotse. l a n t s h e l o t O: Go lokile, rragwe a ka no ba tšeo tšohle, re bolabola ka lesogana Mohlomphegi Lantsheloto. GOBO: Mogwera 'a go Mohlomphegi Lantsheloto, Thobela. l a n t s h e l o t O: Hle, mokgalabje, hle, na o bolela ka lesogana Mohlomphegi Lantsheloto? GOBO: Ka Lantsheloto. Ga e senye e sa agela. l a n t s h e l o t O: Go bjalo ka Mohlomphegi Lantsheloto. Eupša se bolele ka Mohlomphegi Lantsheloto, papa, ka gobane Lesogana leo, go ya ka mabaka le badimo le tsebo ye phagamilego, o tšerwe ke phiri. Ka mantšu a a mangwe, o ile badimong. GOBO:

5PF

Oho, madimabe a magolo! Lesogana leo le be le le go wa le go tsoga mo go nna; seikokotlelo sa ka ruri. l a n t s h e l o t o : Na o bona eka ke swana le lepara goba lehlotlo goba seikokotlelo? Na o a ntseba, papa? GOBO: Mahlomola! Ga ke go tsebe, lesogana, eupša mpotše fela ge ngwanake, Modimo a be nae, a sa phela goba a tlogile? l a n t sh e l o t O: Ga o ntsebe, papa? GOBO: Thobela, ga ke bone; ga ke go tsebe. l a n t s h e l o t O: Aowa, le ga e be o bona, o be o ka se ntsebe; bohlale ke bja monna yeo a tsebago ngwana wa gagwe. Bjale, mokgalabje, ke tla go laodišetša ka tša morwago. (O a khunama, afularetše Gobo). Ntlhogonolofatše; nnete ke nnete; sekhukhuni se bonwa ke sebataladi. Morw'a monna a ka leka go khukhuna eupša mafelelong therešo e tla photloga. GOBO: (A beile diatla hlogong ya Lantsheloto) Emelela hle; ke a tiiša ga o ngwanake Lantsheloto! l a n t sh e l o t O: Thobela, ga re tlogele metlae tabeng yekhwi eupša mpeye diatla. Ke Lantsheloto mošimane yo a kilego a ba wa gago, a lego yena gomme a tlago go no ba yena. GOBO: Ga ke gopole gore o morwake. l a n t sh e l o t O: Ga ke tsebe gore nka naganang ka taba yeo. Eupša ke nna Lantsheloto, morw'a Mojuta gomme Majeri mogatšago ke mme. GOBO: Ke therešo leina ke Majeri. Ke a ana. Ga e ka ba o Lantsheloto gona o hlotšwe ke nna. (O phopholetša hlogo ya Lantsheloto). Banna-te! (Modimo wa Magodimo), ga se leledu ke ntla o bone! Ke tšhatšhauka ye e fetago le maditsi a mogatla wa pere ya ka. l a n t s h e l o t O: Gona o ka re maditsi a mogatla wa pere Dobbin a melela morago a ba nkhinipana. Ke kgonthe mola ka go e bona e be e ena le maditsi a mantši mogatleng wa yona go feta maboya ka moka sefahlegong sa ka. GOBO: Alalaa, bona gore o fetogile bjang! Na o phedišana bjang le mong wa gago? Ke mo tlišeditše mpho; Bjale o reng? LANTSHELOTO: Aowa, ga e le nna, ke ikemišeditše go tšhaba, gomme nka se we pelo go fihlela ke bolaile naga; mong wa ka ke Mojuta ka kudu. O mo fa mpho? Mo fe thapo a iphege! O nkotišitše mošomong wa gagwe. (O dumelela Gobo gore a mo phophole dikgopo ka menwana ya tsogo la nngele.) Ka monwana o mongwe le o mongwe o kgona go bala dikgopo tša ka. Papa, ke thabile ge o tlile fa; go ya ka nna, efa mpho ya gago Mohlomphegi mongwe Morena Basanio, wa letsogo le fanago GOBO:

ka kudu aparo tše bohlokwa; ge nka se direle yena, ke tla ipha naga go ya ka moo Modimo a ka nthušago ka gona. Alalaa, ba re bolela ka tšhukudu o namele mohlare! Monna yeo šowe, papa. Ke tla be ke le Mojuta ka nama ge nka fela ke šomela Mojuta yoo. Go tsena Basanio le Leonato le balatedi ba bangwe (Go yo mongwe wa balatedi). O ka no dira bjalo fela itlhaganele gore dijo tša dilalelo di loke ka nako ya bohlano ka meriti. Mangwalo akhwi a fihlele beng gomme aparo tšekhwi di beakanywe ka tshwanelo gomme o kgopele Kerašiano go tla ntlong ya ka kapelapela.

b a s a n io :

Moromiwa o a tšwa la n t s h e l o t o:

Eya go yena, papa. (Go Basanio) Thobela, Mohlomphegi. b a s a n i O: Mmalo! O na le polelo le nna! GOBO: Morwake šo, Thobela. O hlophegile. l a n t sh e l o t O: Aowa, e sego Mohlomphegi, Thobela, eupša modiredi wa maikemišetšo wa mohumi wa Mojuta, Sebata, kamoo papa a tlago a hlalosa ka gona. GOBO: O rata ka kudu, Sebata, (go bolela therešo) go šoma. l a n t sh e l o t O: Therešo ka boripana, ke šomela Mojuta gomme ke na le maikemišetšo ka moo papa a tla hlalosa ka gona. GOBO: Mong wa gagwe le yena (le go hlompha) bjale ke la mpša le phiri. l a n t sh e l o t O: Ka boripana, nnete-nnete ke gore Mojuta yo ka ge a mphošeditše o a nkaroša bjalo ka ge papa e lego motho yo mogolo a tla alago taodišo ka gona. GOBO: Fa ke swere mogopo wa maeba ao ke go fago ona gomme kgopelo ya ka ke gore: l a n t sh e l o t O: Ke sa ye kgole, kgopelo yekhwi e ama nna fela o tla di kwa ka yena mokgalabje yo ya botegago le ge ke realo mokgalabje yo a hlophegilego ke papa. b a s a n i O: Ga go bolela o tee a bolelela babedi! Wena o nyakang? l a n t sh e l o t O: Go go direla, Thobela. GOBO: Ke ona mooko wa taba, Sebata. b a SANIO: Ke go tseba gabotse le gore kgopelo ya gago e kwetše, Mong' wa gago Šaeloko o boledišane le nna lehono Gomme o go tumisitše kakudu, ge e ka ba tšwelopele Go lesa mošomo wa Lejuta la mohumi gomme Wa kgahlwa ke go šomela modiitšanyana. GOBO:

Seema sa kgale se a le fapanya, Šaeloko le wena, Wena o na le kgaogelo ya Modimo, yena o na le mahumo. b a s a n i O: O bolela gabotse (Go Gobo). Sepela mokgalabje le morwago (Go Lantsheloto). Laelana le mong wa gago, gomme o botšiše Mo ke dulago (Go badiredi ba gagwe). Mo feng seaparo Se se kgabilego go feta tša ba bangwe; dirang bjalo. l a n t s h e l o t O: Tsena Malope. Nka se hwetše mošomo le gatee! Ke setlatla sa makgonthe. (O lebelela atla sa gagwe ka gare) Alalaa, ge e ka ba o gona motho mono Italia wa atla sa mahlatse se se kaone a ikana mo beibeleng ka sona, gona ke mahlatse a tšhwene! Bona, mothaladi wokhwi wa seatla o šupa bothata bjo bogolo wa go ba le basadi ba bantši. Fa, ke basadi ba mmalwanyana. Alalaa! Basadi ba lesome le bohlano, ga se bothata, bahlologadi ba lesome le o tee gape le dikgarebe tše senyane ke thoto go monna ka o tee, gomme godimo ga fao go phonyoga go kgangwa ga raro gomme le go ba kotsing ya lefofa, ke go phologa ka bosesenyana bjo makatšago bja makgolo-ke-a-feta. Ee, ge lehlogonolo le le mosadi gona ke mosadi wa makgonthe yo a loketšego mararankodi a. Etla Malope; Ke tla laelana le Mojuta ka go panya ga leihlo.

l a n t s h e l o t O:

Ba tšwa le Mokgalabje Gobo Hle mogwa Leonato, nagana se; Tšehkwi dilo ge di rekilwe gomme di beakantšwe, O bowe ka pela ka gobane ke tla ba dijong Mantšibua le bagwera ba ka ba bohloko. Itlhaganele! l e o n a t O: Ke tla leka bjalo kapela. O thoma go tloga Go tsena Kerašiano k e r a š ia n O: O kae mong wa gago? l e o n a t O: Šole, Thobela, o a sepela.

b a s a n i O:

O a tšwa Mohlomphegi Basanio! Kerašiano! k e r a š ia n O: Ke na le kgopelo. b a s a n i O: Itiya di lle. k e r a š ia n O: Se nkganetse hle, ke tlamegile go ya le wena Belmont. b a s a n i O: Go lokile eupša Kerašiano; O hloka mekgwa le lentšu la gago le a hlahlawetša,

k e r a š ia n O: b a s a n i O:

Tšeo di go swanetše gabotse Gomme mahlong a rena ga di na le phošo. Eupša fao o sa tsebjwego, gona-fao di bonagala Di fošagetše. Hlokomela ge Gore o be boleta, go se go bjalo Mokgwa wa gago o tlo nkgoboša mo ke yago Gomme ka senyegelwa ke tšeo ke di hutšago. k e r a šia n O: Mohlomphegi Basanio, ntheeletše, Thobela, Ge ke ile ka se laetše mekgwa, Ka bolabola ka tlhompho gomme ke ikana ke sa fetše, Ke rwele puka tša thapelo ka potleng, ke hlonamile, Tseo ke dinyane, ge go bewa mogau, ke a budulala, Ke rotše kuwane, ke kwale ge ke re 'amen', Ke laetša bokgwari ka moka bja tlhabologo Bjalo ka ka yowe a ithutilego mekgwa ya makgonthe Go uša pelo ya makgolwago, se nkholofele go feta fao. b a s a n i O: Dipitsi re bona ka mebala. k e r a šia n O: Eupša e se go mantšibua a lehono. O se ke wa Nkahlola ka tšeo di dirwago bošegong bjo. BASANIO: Ao, ke manyami, Ke kganyoga ge o ka ba lethabong le legolo Ka gobane re na le bagwera bao ba ratago lethabo. Fela šala. Ke sa na le mošomo. k e r a šia n O: Nna ke sa ya go Lorentsho le ba bangwe Re tla go etela ka nako ya dilalelo. Ba a tšwa PONO III

Venisi. Mokgobeng Go tsena Jesika le Lantsheloto, Rametlai . Ke manyami ge o tla tlogela rrawešo bjalo; Lapeng lešo ke mahlomolo fela gomme wena ka metlae ya gago o re tlošitše bodutu ka kudu, Eupša sepela gabotse, tšeya tšhelete še, Gomme Lantsheloto, ka pela morago ga dilalelo o bonane, Le Lorentsho, yena ke moeng yo mofsa wa mong wa gago; Mo fe lengwalo le ka sephiring; Bjale sepela; ga ke rate gore papa a mpone ke bolela-bolela le wena. l a n t sh e l o t O: Šala! Ke kgangwa ke megokgo, o botse kgarebe tena,

jesika :

Mojutagadi yo nana! Ge mokereste a ka se loge maano gore a go tšee, gona ke palatšwe; eupša šala! megokgo yekhwi e mphetoša mosadi; šala! O a tšwa jèsika : Gabotse Lantsheloto. Ai, ke sebe sefe se kalo seo se ka dirago Gore ke be dihlong go ba ngwana wa papa na? Eupša kc* madi ke morodi wa gagwe E sego ka mekgwa ya gagwe. Mmalo Lorentsho, Ge o ka mamelela tshephišo ya gago, ke tla Fediša mathata a. Ke be Mokeresete gomme ke be mosadi wa gago! O a tšwa PONO IV

Venisi. Setarateng Go tsena Kerašiano, Lorentsho, Salerio le Solanio Aowa, re tla ikutswa ka nako ya dilalelo, Re ikgakantšhe mola ke dulago gona gomme re boye, Ka go panya ga leihlo. k e r a šia n O: Ga ra dira dipeakanyo ka tshwanelo. SALERIO: Ga ra rerišana ka baswari ba mabone. SOLANIO: Go befile ga e se go ka dirwa ka bohlalehlale Gomme nna ke bona bokaone e le go tlogela tšohle. l o r e n t s h O: Ke nako ya bone ka meriti; re na le diiri tše pedi. Gore re beakanye. Go tsena Lantsheloto ka lengwalo Mogešo Lantsheloto tša meso di reng na? l a n t sh e l o t O: Ga o ka bula lengwalo le, o tla di kwa. l o r e n t sh O: Ke tseba letsogo le ka nnete, le botse kudu Gomme le phala le pampiri yekhwi le ngwadilwego go Yona ka bošweu. Ke letsogo le le botse leo le ngwadilego. k e r a šia n O: Tša lerato, ai! l a n t sh e l o t O: Nka furala, Thobela? l o r e n t s h o : O leba kae? l a n t s h e l o t o : Thobela, ke ya go tsebiša mong wa ka Mojuta gore a be dijong mantšibua a lehono le mong wa ka Mokeresete. l o r e n t s h O: Swara fa; (O fa Lantsheloto tšhelete) o botše Jesika

l o r e n t s h O:

Gore nka se mo tlogele nyanyeng. Mo sebele. Lantsheloto o a tšwa Sepelang. Bahlomphegi. Le tla ipeakanyetša moletlo wa mantsibua? Ke ra le moswari wa lebone. saleri O: Mmalo! Nna nka se senye sebaka. s o l a n io : Le nna. l o r e n t sh O: Gahlana le nna le Kerašiano Ga Kerašiano iri e sa ya, go tloga bjale. saleri O: Go kaone gore re dire bjalo. Salerio le Solanio ba tšwa k e r a šia n O: Na lengwalo lela le be le sa tšwe go Jesika? lo r e n t sh O: Ke swanetše go go laodišetša tšohle: o ntaetše Gore ke mo tšeye bjang ngwakong wa papagwe, Le ka ga gauta le maokodi ao a nago le ona, Le aparo tšeo a šetšego a ena le tšona. Ge e ka ba Mojuta rragwe o tlo tsena legodimong, E tla be e le go kgotsofatša morwedi wa gagwe. Madimabe a ka ba gona ge fela a tla be a paka Gore o tswetšwe ke Mojuta wa go se tshephegale. Etla le nna gomme o bale tše ge o sepela. Moratiwa Jesika e tla ba moswari wa lebone. Ba a tšwa PONO V

Venisi. Pele ga ntlo ya Šaeloko Go tsena Šaeloko, Mojuta, le Lantsheloto monna wa gagwe, yena rametlae O tla bona ka a gago mahlo Pharologano magareng a mokgalabje Šaeloko le Basanio, (O a bitša) Jesika wee! (Go Lantsheloto) O se je kudu Bjalo ka ge o tlwaetše le nna - Jesika wee! Gomme o robale le go ona gomme o gagole dikobo. Jesika wee! l a n t s h e l o t o : Jesika wee! š a e l o k o : O biletšang? O kgopetšwe ke mang gore o bitše? l a n t sh e l o t O: Thobela, o ntlwaeditše gore ke se dire selo ke sa laelwa Go tsena Jesika jesika : Le a bitša? Ke dire eng? ša elo k o :

Ke laleditšwe dijong tša mantšibua, Jesika; Dikhii tša ka ke tšeo - eupša ke yelang na? Ge se memo ya lerato; ba teiša kgano seolo; Eupša ke ya ka lehloyo go ruta Mokeresete yola wa go senya mekgwa. Jesika, ngwanaka Hlokomela ntlo ye ya ka - Ke ikgapeletša go ya; Go na le tsoko ye e sa nthobatšego, Ke lorile mekotla ya ditšhelete bošego. l a n t sh e i OTO: Sepela, Sebata, mong'aka o go lebeletše. ša e l o k O: O ka re taba e tla ba gona. l a n t s h e l o t O: Gomme ba itshebile; nka se re o tla bona papadi eupša ge go ka ba bjalo, gona ga se ka lefeela ge ke ile ka tšwa mookola ka mošupologo wa mathomo morago ga tsogo ya Morena ka nako ya boselela mesong, letšatšing la mathomo la Lente, ke ngwaga tse nne bjale gomme e le mosegare wa mantšibua. ša e l o k O: Alalaa! Go na le dipapadi? Theeletša, Jesika, O notlele mamati a ka ohle gomme ge o ekwa moropa Le dikošana tša makope O se namelele mafasetereng ale a ka godimo, Gape o se ke wa nyarela setarateng, Go hlapetša ditlatla tša Bakeresete tša baikgakantšhi, Eupša o tswalele ditsebe tša ntlo ye ya ka Ke ra mafasetere, Go se tsene lešatanyana la bošilo Ka mo ntlong ya ka. Ke ikana ka lepara la Jakobo Ga ke nyake moletlo mantšibueng a lehono; Eupša ke tla ya. (Go Lantsheloto) Nkete pele mogale-te Ba botše ke etla l a n t s h e l o t o : Ke tla go eta pele, Thobela. (Go Jesika) Kgarebe, o lebelele mola lefasetereng, le ge go le bjalo Mokeresete o tla nyarela fao. Ga a ronege.

ša e l o k O:

O a tšwa Se re eng sehloka-maemo se? Eng? Mantšu a gagwe ke "šala gabotse kgarebe"; ke moka. ša e l o k O: Ke setlatla se molemo eupša ke sejato, Se diega go iphatela mollo, gomme se robala mosegare Go fetiša le phaga; dibodu ga ke dirišane natšo, Ka gona ke kgaogana le yena, ke dirišane le yeo nka ša e l o k O: jesika :

Mo thušago go senya tšhelete ya gagwe ka go adimana ka yona Bjale, Jesika, tsena ntlong Mohlomongwe ke tla bowa ka pela Phetha ditaelo tša ka; o tswalele mamati ga o tsena "Maropeng re hlaba dithaka." Ke seema sa therešo sa batala. O a tšwa jesika : Sepela gabotse, - ge tša ka di ka ntokela Ke na le papa, wena o lahlegetšwe ke morodi. O a tšwa PONO VI Gona fao Go tsena Kerašiano le Salerio, ba apere ka go gakantšha Mathuding a ngwako o Lorentsho O ratile gore re mo emele gona. saleri O: O diegile. k e r a šia n O: Go a makatša ge a paletšwe ke iri yekhwi Ka gobane bao ba ratanang ga ba diege. SALERIO: Ba phakiša ga lesome mare a sa ba a oma lefsikeng Mabapi le taba tša bona tša lerato mola ba tlwaetše Go diega dikopanong tše dingwe! k er a šia n O: Gape go bjalo ka mehla gobane ke mang yo a tsefelwang Ke dijo kudu mafelelong go feta ga a thoma go di ja? Gape ke pere efe yeo e ka katago ka mafolofolo a magolo mafelelong go feta Ao e thomago ka ona go kata? Dilo tšohle tše di lego Gona di nyakiwa ka mafolofolo go feta go jega ga tšona. Gape bjalo ka lesogana la sekgwari goba la lehlaswa Sekepana ka difolaga se ragogela lewatleng Se phurulogile ka phefo ye maatla! Gape bjalo ka lehlaswa se bowa se šošobane Le difolaga di hlephile gape Se otile se kgeitšwe ke phefo ya dira-ga-di-bone! Go tsena Lorentsho saleri O: Lorentsho ke yoo; re tla tšwela pele ka taba tše ka morago. l o r e n t s h o : Banna ba gešo, ntshwareleng ge ke diegile; Fela ga se nna ke mediadia yeo e le ditetšego;

k er a šia n O:

Ge le rata go ba mahodu a basadi nna Ke tla le letela ka moo le ratago ka gona. Batamelang. Mo go dula ratswale Mojuta. Koo-koo? Go rotoga Jesika a apere bjalo ka mošimane jesika : Ke mang na? Mpotše therešo Lege go le bjalo ke tseba lentšu la gago. l o r e n t sh O: Lorentsho, moratiwa wa gago. jesika : Lorentsho ka kgonthe yena moratiwa wa pelo ya ka. Ke mang yo ke mo ratago gakaalo gomme ke mang yo a tsebago Ga e se wena Lorentsho gore ke nna wa gago? l o r e n t s h O: Badimo le tša gago dikgopolo ke dihlatse gore o moratiwa wa ka. jesika : (O beletše lepokisi fase) Ke leo, kama lepokisi leo, le tla go uša pelo ruri Ke gabotse e le bošego - ga o mpone Ke na le dihlong, ke apere sešimanyana; Lerato le foufetše gomme bao ba ratanago ga ba bonane diphošo Ge nka be go ka ba bjalo badimo ba lerato ba be ba ka ba le dihlong Go mpona ke apere bjalo ka mošimane. l o r e n t s h O: Theoga gore o be mošupatsela wa-ka. jesika : Alalaa, ke iponege go bonwe tšeo ke di aperego? Tšeo ke di aperego di bontšha ditho tša mmele Tšeo e tlo ba maponopono gomme nna ke rata Rato la ka e eba sephiri. l o r e n t sh O: Gape o no ba bjalo moratiwa le ge o apere bjalo ka mošimane. Eupša tlaa ka pela Mašego a makgwantha a šuthelela masa Ba re emetše kuwa moletlong wa Basanio. JESIKA: Ke tla notlela mamati, ke tšhephe ka tshwanelo Gomme ke boele go lena ka pela. O a tšwa Ka mophato wa banna le mathari, e sego Mojuta. Ka Magasa nkgaole molala ge ke sa mo rate, O hlalefile ka kudu, ge ke mmona, Gape o botse, ge e ka ba mahlo a ka a bona, Gape o ne le nnete, ka moo a itaeditšego ka gona Ka ona mokgwa oo wa bohlale le botse le nnete O tlo ba pelong ya ka. Ka mehla.

KERAŠIANO: l o r e n t sh O:

Go tsena Ješika a rotoga (Go Jesika) Mmalo, o fihlile? Banna a re fulareng! Bagwera ba rena ba dibini ba re emetše nakong ye. Go tšwa Jesika le Salerio; Kerašiano o tloga a latela Go tsena Antonio a n t o n i O: Ke mang moo? k e r a šia n O: Mokgomana Antonio? ANTONIO: Mmalo, ka thaka ya banna! Ba bengwe ba kae na? Ka nako ya senyane gomme bagwera bohle ba le letetše. Ga go papadi bošegong bjo - phefo e foketše go šele. Basanio o tsena sekepeng gona bjale. Ke romile ba masome a mabedi go mo nyaka. k e r a šia n O: Ke thabetše taba yeo, ga go seo ke se kganyogago Go feta ge re ka tloga mantšibueng akhwi. Ba a tšwa PONO VII

Belmont. Kamoreng ya ngwakong wa Phošia Mabaibai. Go tsena Phošia le Moroko le balatedi ba bona (Go balatedi ba gagwe) Sepelang gomme le phae digareteine le laetše mohlomphegi yo mapokisi ka moka (Go Moroko) Bjale kgetha la gago. MOROKO: Le ke la gauta le ngwadilwe bjalo: "Yo a kgethago nna o tlo huma le dinala." Le la bobedi ke la silebera le le holofetšago gore: "Yo a kgethago nna o tlo kgeba pelo." Le la boraro ke llota, ke la go senya hlegere: "Yo a kgethago nna, o senya hlegere." Bjale ke tla tseba bjang ga ke kgethile lona na? p h o š ia : Le lengwe la ona le na le seswantšho sa ka Thobela; Ge o kgethile lona gona ke napile ke wa gago. m o r o k O: Modimo a thuše! A re bone, Ke tla buša ke lebelela tšeo di ngwadilwego gape Le reng pokisi le la llota? "Yeo a kgethago nna o senya hlegere." Hlegera ya eng? Llota-lota fela! Pokisi lekhwi le a tšhoša - batho bao ba senyago Hlegere ba dira bjalo ka lehutšo la go hwetša bokaone; p h o š ia :

Kgopolo ye e hlwekilego ga e wela-wele tša phaku godimo Ka gona nka se senye hlegere ka baka la llota. Bjale silebera e re botšang ka bosehlana bja yona? "Yeo a kgethago nna o tlo kgeba pelo." A kgeba pelo! Tsitsinkela fa, Moroko, O bone gabotse gore o dirang ka tsogo la gago Ga o kgetha go ya ka bokgomana bja gago, Go ka kwagala gwa lekana fela tekanyo yeo E ka no hlaelela go fihlelela kgarebe yela Gona fao ga nka boifa go senya hlegere e ka no Ba e le gona go iphahla ga ka. Gore ke kgebe pelo! Ke yona kgarebe yela! Ka matswalo ga a nthone, gape le ka ditseka, Ka sebopego, gape le ka moo ke godišitšwego ka gona, Eupša go feta tše tšohle, le ka lerato ga ke ipelaele Go bjang ge nka napa ka ema fa, ka kgetha na? Ga re lebeleleng gape-gape mangwalo a gauta; "Yo a kgethago nna a tlo huma le dinala." Mmalo, ke yona-yona kgarebe ye - ke lona lehumo Leo le nyakwago ke mang le mang. Ba botoga kgutlong tše nne tša lefase go tsoma Lehumo lekhwi; motho-kgomo yo. Masehleng a dinaga le dithokgweng tša maforogohlo Bjale ke ditsela tša magošana ao a tlilego go bona Phošia Mawatle a maphoto ao a fufulelago godimo Ga se mapheko ao a ka thibelago mang Motšwakgole yo a a tshelago bjalo ka Nokanyana go tlo bona naledi Phošia Le lengwe la mapokisi a le na le swantšho sa gagwe A e ka ba le la llota le ka ba le yena? E ka ba kgobogo Go ba le kgopolo ye e nyatšegago ka mokgwa o Go ka ba bokobo gore mašela a manana a gagwe A phuthwe ka lebitlaneng leo le sa rego selo; Goba nka re o phuthetšwe ka silebera Yeo e fetwago ke gauta ga lesome? Akga, ke kgopolo ye mpe! Ke mohlolo ge se botsebotse Se ka se lotwe ka gauteng. Kua Engelane Ba na le tšhelete yeo e nago le swantšho sa morongwa Sa gauta seo se bonalago ka ntle. Eupša fa morongwa bolawong Bja gauta o ka mo gare - Mphe khii yeo. Ke kgetha gona fa gomme morobe ke lebuwe, mona-le-sammagwe a je! 33

Šewe, ngwana wa Kgoši, gomme ge swantšho sa ka se le ka fao, gona ke wa gago.

p h o š ia :

O bula pokisi la gauta Ka papa, ke bonang fa? Legata la leho, mo leihlong la gona Go ngwadilwe - Ke tla bala mongwalo. "Se bone thola boreledi; teng ga thola go a baba: Ke seema sa batala, o a se tseba Le gona lego lehwibidu, ga le hloke seboko. O thakanetše go metša, o sa sohla Gomme bjale go padile. Itlhoboge." Go bjalo gomme le sebaka se senyegile, Eupša go ja ngwana wa monna ga se go mo fetša. Phošia šala! Pelo ya ka e lle mabilo Nka se hlwe ke diega; go ya ka magoro ga se Go tšwana, melato re tla rerišana.

MOROKO:

O tšwa le balatedi Gagajo (Go bahlokomedi ba gagwe) Tswalelang, a sepele Bao ba swanago le yena le bona ba foše ka tsela yeo. Ba a tšwa

p h o š ia :

PO NO VIII

Venisi. Setarateng Go tsena Salerio le Solanio Mmalo, ke bone Basanio a fulara ka sekepe; O na le Kerašiano, Eupša mo sekepeng sa bona Lorentsho ga a gona. SOLANIO: Mojuta, moradia, a hlabela Kgošana ya Venisi mokgoši Go ya le yena go nyaka sekepe sa Basanio. saleri O: O šaietše; sekepe se fulere; Eupša gona-fao kgošana e tsebišitšwe Gore sekepaneng go bonwe Lorentsho mmogo le Jesika Go feta moo, Antonio a kgonthišetša Kgošana Gore ga ba na le Basanio kepeng sa gagwe. s a l a n i O: E sa le e eba nna, kgalefo ye bjalo, ye gafilego Ke sa ba ka ka ka e kwa; Ye makatšago, ye e garolago matswalo, gomme E tlhakatlhakanego saleri O:

Ye e tšwelego molomong wa Mojuta wa pelo mpe setarateng: "Morwedi wa ka! Alalaa ditšhelete tša ka! Jo morwedi wa ka! O tšhabile le mokeresete! Oho, mokeresete ditšhelete! Toka molao, tšhelete tša ka le morwedi wa ka! Mokotla o tswaletšwego, mekotla ye e tswaletšwego e mebedi ya tšhelete. Ditšhelete tše ntšintši tše ke di utsweditšwego ke morwedi wa ka! Gomme le matlapana a bohlokwa, a mabedi, matlapana a mabedi a bohlokwahlokwa, A utswitšwe ke morodi wa ka! Toka! Nkhweletšeng ngwanenyana yoo! O swere matlapa ao le ditšhelete!" SALERIO: Bjalo mogofe wa bašimane ka moka mono Venisi o mo šetše morago O goelela, matlapa a gagwe, morwedi wa gagwe, le ditšhelete tša gagwe. s o l a n i O: Antonio a hlokomele, a se foše letšatši la kwano ya bona Go sego bjalo o tlo lefišwa dilo tšekhwi. saleri O: Ruri, o gopotše gabotse, Ke boledišane le Mofora maabane, O mpoditše gore lewatleng leo le aroganyago Mafora le Maesimane fao go robegile Sekepe sa naga ya gešo, ka thoto ye ntši; Ka napa ka gopola Antonio ge a mpotša tšeo, Ka duma ka pelong gore e se be sa gagwe. SOLANIO: O tlamegile go loma Antonio, tsebe go tšeo o di kwago Eupša se thakanele go dira bjalo gobane se se ka mo kwiša bohloko kudu. saleri O: Yo botho go feta yena, ga a gona lefaseng; Ke bone Basanio le Antonio ba laelana; Basanio o ile a mmotša gore o tla itlhaganela Go bowa. A araba a re, "Se dire bjalo; Se senye mošomo ka baka la ka, Basanio, Eupša o iketlele nako ye e swanetšego, Gomme mabapi le setlamo sa ka le Mojuta Se se go tshwenye kgopolong ya gago ye e rategang. Thaba, o hlokomele taba tša gago tša lefereo le dikganyogo tša lerato Tša maleba le morero wa gago fao." Le gona fao, meokgo e ela mahlong A retolla sefahlego, a iša letsogo ka morago, 35

A bontšha lerato leo le makatšago, A dumediša Basanio ka letsogo gomme ba arogana. s o l a n io : Ke bona eka o rata lefase ka baka la gagwe ke moka A re sepele gomme re mo nyake Re leke go mmeya pelo. Ka maano ao re ka a hwetšago. sa ler io : Ga go be bjalo. Ba a tšwa

PONO IX

Belmont. Kamoreng ngwakong wa Phošia Go tsena Nerisa le modiredi Itlhaganele, itlhaganele, hle, tswalela digareteine ka pela; Kgošana ya Arakone e ikanne, Gomme e beakantše go ketha gona-bjale. Mabaibai le diphala. Go tsena Kgošana ya Arakone le balatedi ba yona le Phošia p h o š ia : Bona mapokisi ke ao, mokgomana; Ge o ka kgetha leo ke lego ka go lona Ka pela mokete wa lenyalo le rena o tla ba gona. Ge o ka foša, Mohlomphegi, o tlo fulara fa Ka pela go se na le polelo. a r a k o n e : Kanong ke tlangwa ke dilo tše tharo: Sa pele, ke se botše motho Pokisi leo ke le kgethago; sa bobedi, ge ke paletšwe Ke pokisi la maleba, ke se ke bophelong bja ka bohle Ka loša kgarebe, ke re ke a nyala; Mafelelo, Ge ke hlokile mahlatse kgethong ya ka Ke go tlogela ka pela gomme ke fulare. PHOŠIA: Go mabaka a ka moka, mang le mang o a ikana Yo a tlago go itapiša ka go nyaka nna yo a se nago mohola. a r a k o n e : Gomme ke ikemiseditše bjalo - mahlatse bjale Mo pelo ya ka e holofetšego - Gauta, silebera le llota, "Yo a kgethago nna a nape a kgaogane le tšohle." O swanetse go kganyogega, pele ke itshwenya ka wena. Na le la gauta la reng? Mmalo! ga ke bone, "Yo a kgethago nna o tlo hwetša seo batho ba bantši ba se dumago" n e r is a :

Bathō ba bantši ba se dumago - "bontši" boo E ka no ba bontši boo ba tšewago ke mogofe Boo bo sa lemogego boreledi ba thola Le gore teng ga thola go a baba eupša bjalo ka nonyana Ye e agago sehlaga leboteng ka ntle Pepeneng tseleng ya dikotsikotse. Nka se kgethe seo se kgahlago mogofe Gobane ga se nna yo a sepelago ka tsela ya ditlatla Gomme ka itekanya le mogofe. Bjale ge, go wena ntlo ya lehumo la silebera Mpotše gape-gape gore go wena go ngwadilweng "Yo a kgethago nna o tla hwetša seo se mo loketšego." Gomme go boletšwe gabotse; ke mang yoo a ka yago Go motswala Mahlatse gomme a hlomphega Mola a se na leswao la tokelo? Go se be motho yo a hwetšago Gore a ka apara diala di sa mo lokela; Ruri ge nka be bokgomana, maemo le ditulo, Di sa tšewe ka bogagapa gomme diala tša makgonthe Di hwetšwa ka tokelo ke bao ba di aparago! E be e kaba ba kae bao ka ka emago mola! E be e tla ba ba kae bao ba laolwago bao ba tlago go laola! Go be go tla hwetšwa bathwana ba ba kae go bao bjale ba akaletšego godimo! Gona bao ba lokelwago ke tlhompalo be be ba tla ba kae Go bao bjale ba lego bja ka mooko ba gatekelwago mehleng yekhwi! Bjale, ke boe^a kgethong. "Yo a kgethago nna o tla hwetša seo se mo loketšego." Ke tla tšea seo se ntoketšego mphe khii ya se, Gomme ka pela ke bule mahlatse a ka fa. O bula lepokisi la silebera O diegile ka kudu godimo ga seo o se hwetšang ka fao. Keng sona se? Swantšho sa lešilo Se mpha lengwalo! Ke tla le bala. Ga o swane le gatee le Phošia? Ga o swane le gatee le dikholofelo le ditokelo tša ka! "Yo a kgethago nna o tla hwetša seo se mo loketšego!" Ke be ke sa lokelwa ke selo go feta yona hlogo ya seota se? Na ke ona moputso wa ka? Ga ka lokelwa ke bokaonenyana? p h o š ia : Mahlapa le kahlolo di farologane ka kudu, Gape ga di tšeelane mello.

p h o š ia :

arakone:

Ke bonang fa? (O bala lengwalo)

arakone:

"Mollo o tshumile mo gašupa: Gašupa go lekilwe, tsebo ya go kgetha, E sa kago ya ketha ka phošo. Go na le bao ba amang thithi, Bona bao ba na le lethabo le fetang ka pela. Go na le ditlatla lefaseng, ke a tseba Tše gegeang batho go swana le se ke se bonago. Itshebe le mosadi yo o mo ratang O tla no ba le hlogo ya setlatla. Ka gona fulara. Go fedile ka wena." Ke tlo bonwa ke le setlatla ka kudu Ge ke fela ke dikadika mo. Ke tlile fa ka hlogo e tee ya setlatla Bjale ke tloga ka tše pedi. Mahlako, šala! Ke tla ema kanong ya ka Ke tla kgotlelela bohloko bja ka. Arakone o tšwa le balatedi ba gagwe Serurubele se hwetše mollong bjale; Mmalo! Ditlatla tše ga di kgetha di ya ka mahlajana Bakeng sa go ya ka matswalo a tšona. NERISA: Seema sa bogologolo ga se maka; Leho le lenyalo di tšwa badimong. PHOŠIA: Etla, Pheladi, goga digareteine. PHOŠIA:

Go tsena morongwa O kae Mahlako? Ke nna yo; o be o reng, morena? m o r o m iw a : Mahlako, diferong tša gago go gorogile Lesogana la MoVenisi le le tlilego Go bega go goroga ga mong wa lona. Le tlile ka maduma a makgonthe, Ntle ga maduma le polelo ye nana Ke mpho tše bohlokwa-hlokwa. Gomme a se be ke bone Motseta wa lerato yo bjalo. Letsatši la kgwedi ya Aporeile le se be le bonwe Le hlabago mokgoši wa hlabula le botse le tlago Bjalo ka mokgwa wo motseta yo a begago ketelo ya mong wa gagwe. MOROMIWA:

PHOŠIA:

Iketle, ke a go kgopela, ke a boifa-boifa O tla tloga o mpotša gore ke lešika leno, O mo godiša ka mmolelo wo o se go wa ka mehla. Etla, etla Pheladi, ke duma ka kudu go bona Morongwa yo a tlago ka makgethe a bjalo. n e r isa : Basanio, hle mogwa, ga mpe e be yena! Ba a tšwa p h o š ia :

Tshwantsho III

PO N O I

Venisi. Setarata Go tsena Solanio le Salerio Di reng tša Kgwebong tše kgolo? Banna, mabarebare a gona a sa ganetšwego gore sekepe sa Antonio se rwelego thoto e kgolo se robegile lewatleng - kuwa Goodwins, ke a bona ke leina la felo fao, go kotsi gampe, sekepe ga se re 'phankga' fao, ba re ditopo tša dikepekepe di sobeletše gona-fao ge e ka ba mabarebare ao a šupa kgonthe. SOLANIO: Ke duma ge taba yeo e ka no ba mehlamo goba mabarebare a hlwago re a kwa go baagišane. Eupša ke therešo ka ntle ga go leka go nontšha polelo goba go eteiša kgano selo. Jonna-go Antonio wa batho! saleri O: Ai, kgaola polelo. s o l a n i O: Alalaa! O reng? Gape o lahlegetšwe ke sekepe. saleri O: E re e ka ba moka. SOLANIO: A ke re "amen" ka pela, pele Sathane a šitiša thapelo ya ka gobane šo o goroga ka sebopego sa Mojuta. Go fihla Šaeloko Di reng, Šaeloko! Tša bagwebi? ŠAELOKO: O tsebile ka bophara, go feta bohle, go tšhaba ga morwedi wa ka. SALERIO: Ga botse; e bile ke tseba le modiri wa diphofa tšeo a fofilego ka tšona. s o l a n i O: Gomme Šaeloko, ka thokong ya gagwe, o tsebile gore nonyana yeo e be e loketše go fofa ka gore ke hlago ya tšona tšohle go tlogela sehlaga. š a e l o k o : Bjale o rogakilwe. saleri O: Ga go palaelo, ge Sathane a ka ba moahlodi wa gagwe. ša elo k O: Wa ka ngwana a mphetogela! s o l a n i O: Go bjalo, mofefa tena! Makatika ke a gago o le o kaka. ša elo k O: Ke re morwedi wa ka ke teng ya ka. saleri O: Phapano ke ye kgolo magareng a madi a gago le a gagwe go feta magareng a boso le bošweu, ešita le magareng a beine e s o l a n i O: saleri O:

khwibidu le e tšhweu. Eupša re botše, na o kwele ge Antonio a senyegetšwe kuwa lewatleng goba aowa? š a e l o k o : Gona fao ke na le mathata gape, motšhoni, mosenyi yo a sa tlego ke mehla kuwa kgwebong, mokgopedi yo a tlago mmarakeng a tšhephile. Ga a hlokomele setlamo sa gagwe! O tlwaetše go ntlhapaola. Ga a beye leihlo setlamong sa gagwe. O tlwaetše go adimana ka tšhelete ka moya wa Bokeresete, ga a hlokomele setlamo sa gagwe! saleri O: Mokaona ge a swanetše go lefa o tlo tšea nama ya gagwe mohola wa yona keng? ša e l o k O: Go tanya dihlapi ka yona - ge e se na mohola o mongwe, ke tla kgotsofatšwa ke go itefeletša, O nkgobošitše, o ntobišitše gantšintši - o segile ditshenyegelo tša ka, o kwerile meputsonyana ya ka, o goeletše tšhaba sa gešo, o šitišitše mešomo ya ka, o hlokišitše bagwera ba ka mafolofolo, o befišitše manaba a ka - gomme lebaka e le lefe? Ke Mojuta. Na mojuta ga a na le mahlo? Ga a na le diatla, ditho, dika, maikutlo, ditakatso, maithatelo? Ga le fepše ka dijo tše swanago, la kwešwa bohloko ka marumo a a swanago, le malwetši a a swanago, ao a alafiwago ka go swana, marega le lehlabula le swanago le la Mokeresete? Ge o re hlaba, na ga re tšwe madi? Ge o re phošetša, ga re itefeletše? Ge re swana le wena ka tšohle, re tla go ekiša ka tšona. Ge Mojuta a fošetša Mokeresete, Mokeresete o dira bjang? O a itefeletša! Ge Mokeresete a fosetša Mojuta, Mojuta o swanetše go itshwara bjang ka mokgwa wa Sekeresete? Agaa o a itefeletša! Ge o nthuta bokgopo, ke tlo bo dira gomme go tlo ba boima eupša ke tlo leka ka maatla go phadiša thuto yeo. Go tsena mohlankedi wa Antonio : Bahlomphegi, mong wa ka Antonio o kuwa ntlong ya gagwe gomme o rata go boledišana le lena ka bobedi. sa ler io : Re ile godimo le tlase re mo nyaka.

m ohlankedi

Go tsena Thubala s o l a n i O: Mojuta yo mongwe ke yoo wa lekoko. Boraro bjo bjalo ga bo gona lefaseng ga e se fela ga Sathane ka noši a fetoga Mojuta. Ga tšwa Solanio le Salerio le mohlankedi ŠAELOKO: Iše morena Thubala! Di kae tša Genoa? O hweditše morwedi wa ka? t h u b a l a : Ke tšamile ke ekwa ka yena mo ke sepetšego gona eupša ga ka mmona. 42

Alalaa kuwa le kuwa le kuwa le kuwa! Taamane e ile, ke lefile kete tše pedi tša ditšhelete kuwa Frankfort - tšhaba sa gešo sa ba sa ka sa rogakwa ka tsela yekhwi, ke gona bjale ke lemogago - dikete tše pedi le maokodi a mangwe a bohlokwahlokwa. Go phalwa ke mola morwedi wa ka a be a hwile mo go nna le maokodi a le tsebeng tša gagwe; gape a bolokwa lepokising la moho mahlong a ka gape le ditšhelete ka lepokising. Ga go kwale selo ka tšona? Mmalo! Gapegape ga ke tsebe ditshenyegelo tša lesolo lekhwi: ai - ke tshenyegelo godimo ga tshenyegelo! Lehodu le ile ka thoto le tshenyegelo tša lesolo tše kaaka gomme go se kgotsofalo goba tefeletšo le ge e le madimabe afe ga e se ao a lego magetleng a ka le go fegelwa ga ka le meokgo ya ka fela. t h u b a l a : Ee, le batho bangwe ba na le madimabe Antonio le yena bjale ka ge ke kwele kua Genoa. ŠAELOKO: Wa reng! Go thweng? Madimabe, madimabe? t h u b a l a : O lahlegetšwe ke kepe se tšwago Tripolis. šaelo k O: Ka papa, ke leboga Modimo! E ka ba ke therešo? Therešo-therešo? t h u b a l a : Ke boletše le ba bangwe ba phologilego sekepeng sa gona. ša elo k O: Ke a go leboga ka kudu, Thubala; ke taba tše bose-bose: Agaa, tše tšwago Genoa! t h u b a l a : Morwedi wa gago kuwa Genoa ka bošego botee o jele diranta tše masome a seswai. ša elo k O: O ntlhaba ka tšhoša - nka se tsoge ke bone gauta ya ka gape - masome a seswai bošegong ka botee, masome a seswai! t h u b a l a : Go tlile ba bangwe ba kolotwago ke Antonio kuwa Venisi bao ba pakago gore go fedile ka yena. ša elo k O: Ke wele pelo - o tla ntseba gabotse, ke tla mo leša tšeo di sa theogeleng - ke thabile kudu. t h u b a l a : Yo mongwe wa bona o ntaeditše palamonwana yeo a e hweditšego go morwedi wa gago ka kgabo e tee fela. ŠAELOKO: Segafana seo! O nkwiša bohloko, Thubala - E be e le tlapana la ka le bohlokwa, ke le humane go Leah mola ke le kgope. Ke be nka se le nee motho ka mehlapehlape ya dikgabo. t h u b a l a : Eupša go fedile ka Antonio. ŠAELOKO: Aowa, ke therešo, ke makgonthe. Sepela, Thubala, o kwane, le leisiisi ka tefo, bekeng tše pedi tše di tlago - ke tla mo thokga molala ge a ka palelwa gobane ge a se mo Venisi nka dira kgwebo ka moo ke ratago. Sepela, Thubala, gomme re šaelo k o :

kopane kuwa senagogeng-sepela, hle, Thubala - kua kerekaneng, Thubala. Ba a tšwa

PONO II

Belmont. Kamoreng, ngwakong wa Phošia Go tsena Basanio le Phošia le Kerašiano le Nerisa mmogo le balatedi ba bona Hle, hle, iketle; letšatši le ge e le mabedi Pele o ka kgetha, ge o ka foša Ke tla hwelela; ka gona gata ka boya sebakana Go na le se sengwe eupša ga se lerato Nka se senyegelwe ga kaalo gomme le wena o a tseba Lehloyo ga le agiše ka tsela yekhwi. Eupša e le gore o se šitwe ke go nkwišiša botse Gapegape kgarebe ga e ate go bolelabolela ga e se go nagana tša pelo Ke be nka go emiša fa kgwedi le ga ele tše pedi Pele o leka go kgetha. Nka go ruta Gore o kgethe bjang gabotse eupša ke ikanne Bjale nka se kgone gomme o ka no se nkhwetše. Ge go ka no ba bjalo, o tla ntumiša phošo Gobane ke ikanne. Mahlo a gago a molato A mponetše gomme a nkarogantše; Seripa sa ka se sengwe ke sa gago, gomme se sengwe Nka re ke sa ka; eupša ga e le sa ka, le sa gago Gomme tšohle ke tša gago. Jo-nna-jo, mohlako O šitišago batho le tša bona! Selo sa gago, ya se be sa gago ka tshwanelo. Ge go ka ba bjalo, Ga go iwe moo go iwago, nna ke eme. Ke bolela go feta tekano go oketša nako. Go e taramolla go e dira teletšanyana, Go go diegiša go kgetha. b a s a n io : E re ke kgethe. Ke a tshwenyega, ka moo ke ikwago. PHOŠIA: O a tshwenyega, Basanio? Thula phatlalatša Ke maikutlo afe ao a thulanago le rato la gago. b a s a n i O: Aowa, ga e se fela bofokodi bja go hloka tshepho Bjo bo mpoifišago go ipshina ka lerato la ka.

p h o š ia :

Go ka rro ba khutšo le bophelo Magareng a lehlwa le mollo go swana la magareng a matshwenyego le rato la ka. PHOŠIA: Alalaa, ke boifa ge o bolela ka matshwenyego Gobane kgapeletšong batho ba bolela diphošo. b a sa n i O: Ntshephiše bophelo gomme ke tla tšwa ka therešo. PHOŠIA: Aga, etšwa ka nnete gomme o phele. b a sa n i O: "Go bolela therešo le go rata." Di be di le tšona mooko wa therešo ya ka. Go kaone ruri ge yo ke tlaišegago ka yena A nthuta maano a go mphološa! Bjale ge ga ke leke mahlatse mapokising. p h o š ia : Thomiša ge! Ke ka go le lengwe la ona; Ge o nthata, o tlo nkhwetša. Pheladi le ba bangwe, emelang ka thoko! Ga go kwale diphala mola a kgetha; Gomme ge a paletšwe, e tla ba mafelelo a tšohle Gore go khwišišegale, mahlong a ka go tla ba bjalo Ka noka le moela wa bolao bja gagwe. A ka kgona Gomme pina e tla ba efe? Gomme koša e tla ba bjalo Ka molodi ge mašaba a tamiša kgoši ye mpsha, Go swana le ge melodi ye bose e kwagala ka mahube Ditsebeng tša mokgonyana E mmiletša lenyalong. Bjale o a ya, A hlomphega eupša a tletše lerato Go feta Hercules a robaka Go phološa kgarebe yeo e bego e le seloba seo se ntšhitšwego ke Troy Lehwanong la bata-sa-lewatle. Ke emetše boikgafo; Bao ba emetšego thoko ke bagatša ba Troy Ka fahlego tše nyamilego ba tlile go bogela Mafelelo a thankga yekhwi. Sepela, Hercules! Ge o phela, ke a phela; ka maikutlo a hlephilego ka kudu Ke hlapetša ntwa yekhwi, go feta lena bao le dubago thankga. Mmino mola Basanio a bolela a nnoši Mpotše kganyogo e thoma kae, Pelong goba hlogong? E tswalwa bjang, e fepša bjang? BOHLE: Araba, araba. k ar a b O: E thoma mahlong, E fepša ka go panyapanya KOŠA:

Gomme kganyogo e hwela tharing Moo e robetšego gona. Bohle a re letšeng tšhipi ya kganyogo Ke a e thoma - tidi, tidi-tidi. BOHLE: Tidi, tidi, tidi. Se bone thola boreledi, teng ga thola go a baba; Matlo a botse re le kgole, ra batamela matlotla. Mo molaong, ke kahlaahlo efe ye e ka re go e na le bomenemeno Ya re ka go bewa ke mmolelo wo monana Ya napa ya timeletša bobe? Mo tumelong Ke phošo efe e ka šegofatšwago ke moreri Ka go fihla bokgopo bjoo, a bo tsefiša ka polelo? Ga go thola efe goba efe e ka hlokang go baba ka baka la boreledi. Ke mafšega a makae ruri-ruri a tedu tša mahlahlakgoma Ka mo teng go ona go le dipelo tša go swana le tša dihlong? Tše tšohle ke metse ye kgole, ra batamela matlotla. Bona ditlolo bonnyane bja tšona bo rekwa ka tšhelete ye ntši Gomme di kwana le tlhago gobane di tagiša Ka kudu letlalo la bao ba di tlolago ka kudu. Go bjalo ge ka leetse la maadingwa le kganyogegang hlogong Le kuwa lewatleng kotse ya go iša ga lona ga go bonwe ka mahlo, Go bjalo ka botse bja karebe ya Molntia yeo e aperego lešira mahlong Ka therešo, ke metse ya kgole, ra batamela matlotla. Ka gona ke re, 'nnang' go wena gauta-tena o sejo sa Kgoši Midas, Le go wena selebera, o hlwago diatleng tša mang le mang. Eupša wena llota o tšhošago fela o ikokobeditše Go itlhopha ga gago bo nkgapa go feta mmolelo, Bjale ke kgetha mo. Modimo a nthuše. PHOŠIA: (O bolela a nnosi) Maikutlo a mangwe ga a ye le moya a nkatoge, Menagano ya dipelaelo, le ya go fela maatla, Le poifo ye šoro, gape le ya lehufa-hufa. Oho, Lerato, gata ka boya, go hlokwe mašata! Ka tekanyo, go ne pula ya modupi! Ke tloga ka maatla lehlogonolong la gago; le fokotše Ge ke tšere ka kudu!

ba sa n i O:

Ke hwetšang ka fa? (O bula lepokisi) Alalaa, swantšho sa Mahlako, Phošia ruri! Motho wa Badimo? Mahlo a a lebaleba na? Goba, aowa! (Go leba-leba a ka)? Melomo ye bulegilego šewe, E butšwe ke moya o nkgago bose; lepheko le bjalo Le fahlago bakgotši: Meriring gona o ka re Moswantšhi o phadile segoko gomme o logile Bolepu bjo bonana bjo utswago dipelo tša batho Ka pela go feta diboko ka mamapong. Mahlong gona! O be a bona bjang go a dira na? Gobane go dira letee Ke nagana gore le tlo foufatša a gago a mabedi La napa la šala le nnoši. Eupša bona ka moo Seo ke se bolelago ke reta se sa batamelego le gatee seswantšho se. Swantšho se ga se kake mong wa sona le gatee. Lengwalo šele la mooko wa taba ya ka: "Wena yo a sa kgethego ka tebelelo ya mahlo Atlega bjalo ka ge o kgethile ka therešo! Bjalo ka ge mahlatse a a go aparetše, Kgotsofala o se hlo o nyaka selo. Ge o kgotsofaditšwe ke sekhwi, Gomme wa hwetša mahlatse akhwi a le thabo ye e phethegetšego Leba moo kgarebe ya gago e lego gona Gomme o e amogele ka go e aka." A lengwalo le thabišago. Mahlako, ka tumelelo ya gago, Ke tla ka lenaneo go fa le go amogela. (O a mo aka) Bjalo ka yo mongwe wa ba babedi bao ba katelanago moputso Gomme a nagana gore o dirile botse mahlong a batho, Gomme a ekwa megobo ka mešo-go-fela A le kgakanegong Gore na kgowa ye ke ya gagwe goba aowa Go bjalo go feta gararo, Mahlako, ge ke eme fa Ke sa belaela gore na se ke se bonago ke kgonthe, Go fihlela se ka tlitswa sa saenelwa, sa amogelwa ke wena. PHOŠIA: O a mpona, Mokgomana Basanio, mo ke emeng Ke le bjalo; ka bonna fela Ke be nka se rate go fetiša fakhwi, Ka duma go ba kaone, eupša bakeng sa gago Ke duma ge nka ba ka tsela yekhwi Gararo ga masome a mabedi, b a s a n i O:

Ka ratega ga sekete go feta, ka rua go dikete tše lesome, Gore fela ke kgahle wena Bathong le botseng le lehumong le bagwereng Ke be godimodimo. Gabotsebotse nka reng na? Ke morwetsanyana ya sa rutwang, a sa tsebego selo; Eupša mahlatse, ga a tšofala Go ka šitwa ke go ithuta; go feta fao, Ga a godišwa go ka palelwa ke go hlahlwa; Ka godimodimo ga fao, moya wa gagwe O ikgafetše wena go laolwa Ke mong wa gagwe, molaodi wa gagwe, Kgoši ga gagwe Nna le seo e lego sa ka, di fetogetše go wena le tša gago Eupša gonabjale ke be ke le mong Wa ntlo ye nana yekhwi, ke le mong wa badiredi ba ka, Ke ikgapa go fihla bjale, eupša gonabjale Ntlo ye le badiredi ba le nna ka nama Re ba gago, mong wa ka! Ke go nea tše mmogo le palamonwana ye Mohla o kgaogana le yona ka go e timetša goba go fana ka yona E tla ba pontšho ya go fela ga rato la gago Gomme nna ke tla kgona go go fega molato phatlalatša. b a s a n i O: Mohumagadi, o ntswaletše molomo Ke madi a ka fela mmeleng a bolelago, Bjale ke kgakanegong ye šiišago, Gobane morago ga polelo ye nana Ye tšwago go morwa-kgoši ya rategago, go a bonagala Go mašabašaba a gobago megobo Ke mpherehlakana lethabong le tlalago diatla. Eupša mohla palamonwana ye e etšwa monwaneng wo gona le bophelo bo tla fela: Alalaa! lebakeng leo o se šiye go bega gore Basanio o ile badimong! n e r is a : Mong wa ka le Mahlako, ke nako Ya rena bao re bego re eme thoko re hlapeditše ditiragalo tše re thabišago Re rete re re, "Kgonene" ge lena Moloto le Mahlako. k e r a šia n O: Mong wa ka Basanio le mohumagadi yo botho Ke le dumela lethabo ka moka leo le le nyakago Gobane ke nnete ga go lethabo le fetago leo le le ka le lebelelago go nna. Mohla le eya go nyala kerekeng, go ikana gona Le nna le ntumeleleng hle, ke nyale mohlang woo. 49

Ka pelo ya ka yohle kgang ke ge o ka hwetša mosadi. Moloto, o na nago, Thobela. Mahlo a ka, Thobela, a bogale bjalo ka a gago. O bone Mohumagadi Mahlako, nna ka bona Pheladi mothuši. O ratile le nna ke ratile, ka ntle ga tiego Bjalo ka ka wena mong wa ka, ke hweditše mosadi Mahlatse a gago a be a le ka mola lepokising Le a ka a be a le ka ntshe, ka moo mabaka a bego a le ka ntshe; Ka loša mo ka ba ka tšwa sethito Ka ikana ka ba ka gagalala molomo wa ka godimo Ka dikano tša lerato, mafelelong, tshepišo ya ba gona. Ka hwetša tshephišo ya tshehlana yekhwi Gore a ka nkamogela fela ge wena o ka hwetša Mahlako. p h o š ia : Na ke therešo, Pheladi? n e r is a : Mahlako, ke yona ge fela o kgotsofela. b a s a n i O: Bjale Kerašiano, na o tiišitše? k e r a šia n O: Thobela, ke tiišitše. b a s a n i O: Moletlo wa rena o tla tlotlega ka kudu ka nyalo la gago. k e r a šia n O: A re thopeng, yo a hwetšago ngwana wa mašimane pele o tlo thopa sekete sa diranta. n e r is a : Jo! Sekete sa diranta? k e r a šia n O: Aowa! Eo ga e kgonege. Eupša ke mang yo a tlago? Lorentsho le moheitene wa gagwe! Gape! le mogwera wa ka wa Venisi, Salerio? b a sa n i O:

k era šian O:

Go tsena Lorentsho, le Jesika, le Salerio Lorentsho le Salerio, gorogang, Le ge e ka ba ke sa le nao dikhwibidu Motseng wo. Ka tumelelo ya gago Mogatšaka Phošia ke amogela bakgotse le magagešo akhwi. p h o š ia : Le nna ke realo, Moloto; Ga ba dule fase. Ke gae. l o r e n t sh O: Ke a leboga, Mohlomphegi. Ga e le nna, Thobela, E be e se morero wa ka go go etela fa, Eupša ke teane le Salerio tseleng Gomme a nkgopela ka maatla Gore ke tle le yena. saleri O: Go bjalo, Thobela. Gomme ke na le lebaka. Mokgomana Antonio O a go tamiša.

b a s a n i O:

O fa Basanio lengwalo 51

Pele ke bula lengwalo le Mpotše gore mogwera wa ka o phela bjang. saleri O: Ga a lwale, Thobela, aretsego kgopolong ya gagwe. O phetše, ga e se kgopolong mohlomongwe; legwalo leo Le tla laodiša seemo sa gagwe.

b a s a n i O:

Basanio o bula lengwalo Pheladi, amogela moeng yola, o mo duduše fase Mphe seatla, Salerio, (Ba dumedišana) di reng tša go tšwa Venisi na? O phela bjang mogwebi mogolo mokgomana Antonio, Ke a tseba o tlo thabišwa ke mahlatse a rena; Re ba mahlatse bo-Jansons ba kgale ba go hwetša thoto ya dikepe. saleri O: Ke duma ge nka be a hweditše thoto ya dikepe tšeo di mo lahlegetšego. p h o š ia : Legwalo lela le na le taba tše mpe Tšeo di hlafišago fahlego sa Basanio Mohlomongwe ke leho la mokgotse, gape ga go se sengwe lefaseng Seo se ka hlafišago sefahlego Sa monnanna. Keng ye šoro-šoro? Ka tlhompho, Basanio, ke mogatšago, Ke tlamegile go arogana le wena sengwe le sengwe Seo se tlago ka lengwalo leo. b a s a n i O: Alalaa, Mahlako 'a Hlabirwa Mantšu a bohlokohloko a se makae ka a Ao a kilego a ngwalwa letlakaleng, Mahlako, mathomong ge ke go loša Ke go boditše ke sa fihle selo gore lehumo ga ke Nalo ga e se fela madi ao ke tšwetšwego ka ona. Ke be ke le mohlomphegi; Gomme ke go boditše therešo. Bjale, Mahlako, Ke inyatša, o tla bona Ke be ke godiša polelo. Ge ke go botša ke re Ga ke na selo, ke be ke swanetše go oketša Gore ke re "tootootoo," ka therešo Ke ipofile go mogwera wa ka Go diregile gore mogwerake a ipofe go lenaba la gagwe Go hwetša tšhelete. Lengwalo šele, Mahlako; Letlakala le le bjalo ka mmele wa mogwerake. Gomme lentšu le lengwe le le lengwe le bjalo ka ntho

k e r a š ia n O:

Ye e tšwago madi. Eupša na ke nnete, Salerio? Gore o thumilwe ke kota? Go hloka le mo go šetšego Go tloga ka Tripoli, le go tšwa Mexico le Engelane Go tšwa Lisbon le Barbary le India, Go napa gwa hloka le kepe se tee se phonyogilego matlapeng a mašoro a lewatle? saleri O: Le se se tee, Thobela. Go molaleng gore le ge tšhelete e be e le gona go lefa Mojuta, O be a tla e gana. Ga se be ke tsebe Phoofolo ya sebopo sa motho Ye šoro gape ye segwaba ye e ikemišeditšego go ripitla motho. O hlomere mohlomphegi mesong le mantšibua Mola gape a fohla maina a babuši Ge a sa fiwe ditshwanelo tša gagwe. Bagwebi ba mesome a mabedi Le mohlomphegi ka nnoši mmogo le batho Ba maemo a godimo bohle ba lekile go bolela le yena Eupša ga go na le yeo a kgonnego go mo sokolla O ngangetše gore go be le sehlogo sa tefo le toka le setlamo sa gagwe. JESIKA: Ke be ke le nae ge ke mo kwa a ikana Go Thubala le go Chus, magagabo, A re go kaone gore a be le segoba sa Antonio Go e na le gore a be le ga masome a mabedi a Tšhelete yeo a mo kolotago yona. Gomme ke a tseba, Thobela, Ge molao le borena le maatla di sa thibe Gabo Antonio a tla ba thabeng. p h o š ia : Na ke yena mogwerago yo bohloko a lego mathateng? b a s a n i O: Ke yena yo a ntšhanang tše inong le nna, monna yo bothobotho Wa hlago ya makgonthe, yo a sa lapego Go dira bothakga, go yena botshephegi bja Seroma sa kgalekgale bo tlala diatla Go fetiša mang le mang yo a bušago moya mono Italy. p h o š ia : O kolota Mojuta bokae? b a s a n i O: Ineng la ka, dikiti tše tharo tša diranta. p h o š ia : Ke moka? Mo lefe kete tše tshelelago, molato o tšwe ka kgoro. Menaganya kete tše tshelelago gape o fetiše dikete tšeo gararo, Pele ga mokgotse yo bohloko gakalo A ka hlobja moriri ka baka la phošo ya Basanio Pele a re ye, kerekeng, gore o nnyale, 53

Morago go iwe Venisi go mogwera wa gago; Gobane go ka se kgonege gore o be ditaong le Phošia O garolwa ke letswalo, o tla ba le gauta Go lefa molatwana wo ga masome a mabedi go feta Ge le lefile, o tle le mokgotse wa gago Mothuši wa ka Pheladi le nna Re tla be re phela bjalo ka bathuši le bahlologadi - Etlang! O tla ya letšatšing la monyanya wa gago. Amogela bagwera ba gago, o phurulle sefahlego. O rekilwe ka thata gomme ke tla go rata bjalo. Bjale ga ke kwe tša lengwalo la mokgotse wa gago. b a s a n i O: (O a bala) Basanio yo a rategago, dikepe tša ka tšohle di senyegile, bao ke ba kolotago ba ntlhanametše, ke wele ka mpa ya sebete, setlamo sa ka le Mojuta se ntahletše mahlomoleng, gomme ka ge go lefa go ya ka setlamo seo nka se phele, melato ka moka magareng a gago le nna e tlo phumulwa eupša ke duma fela ga nka go bona mohla wa leho la ka. Fela ke di tlogela matsogong a gago; ga lerato la gago le ka go šitiša go tla gona gagola lengwalo le. p h o š ia : Jonna-jo! Moratiwa, phetha tšohle ka moka gomme le fulare! b a s a n io : Bjalo ka ge o ntumelela go sepela, Ke tla phakiša eupša go fihlela ke boa Ga go bolao bjo nka bo rwabalago, Le ge e le go khutša magareng a rena. Ba a tšwa

PONO III

Venisi. Setarateng Go tsena Šaeloko, Solanio, Antonio le Mohlapetšakgolego Mohlapetšakgolego, mmee leihlo. Se mpotše selo ka kwelabohloko; Le ke lešilo leo le bego le adimana ka tšhelete mahala, Mohlapetšakgolego, mmee leihlo. a n t o n i O: A k o o ntheeletše hle, Šaeloko. š a e l o k o : Ke nyaka setlamo sa ka; se nkganetše setlamo sa ka Ke ikanne gore ke tla ba le setlamo sa ka. ša elo k O:

O mpiditše mpša gomme o se na le lebaka, Gomme ke lego mpša, hlokomela meno a ka Moahlodi o tla nnea toka - fela ke a makala Ge wena mohlapetši wa tšele wa moradia ge o Kgahlilwe ke go tla le yena fa ka kgopelo ya gagwe. a n t o n i o : Ke a rapela, ntheeletše hle. š a e l o k o : Ke nyaka setlamo sa ka, ga ke nyake go go kwa; Ke tla nyaka setlamo sa ka, ka gona homola. Se ntire setlatla Ke šikinye hlogo, ke nolofale, ke edimole gomme ke ineele Go Bakeresete ba ba go rerelelago. (O a tloga) Se ntšhale morago. Ga ke nyake polelo; ke tla nyaka setlamo sa ka. O a tšwa Ga go mofefa yo a kakago yo Ka tlase ga letšatši. a n t o n i O: Mo lesetšeng; Nka se mo tshwenye gape ka thapelo tše welago fase. O nyaka bophelo bja ka, lebaka la gagwe ke le tseba gabotse; Ke phološitše ba bantši bao a bego a rata go ba ripitla; Bjale o ntlhoile. s o l a n i O: Ke a tiiša moahlodi A ka se dumelele tefo ya molato ye bjalo. a n t o n i O: Moahlodi a ka se be kgahlanong le molao Gobane mabaka a botse ao bafaladi ba nago le ona Mono Venisi, ge a ka sa phethagatšwe Leina la naga ye le ka goboga ka maatla Bjalo ka ge kgwebo le maamušo a toropo ye Di ama ditšhaba ka moka. Bjale sepela Mahlomola akhwi a nkotišitše kakudu Kamoo ke tlago šitwa go fa segoba Gosasa go lekgema lela le ntšhetšego morago Bjale, mohlapetši, a re ye - E re Basanio a ka tla Go bona ge ke lefa molato wa gagwe, gomme morago ga fao, yo a nago le sa mmagwe a je. s o l a n i O:

Ba a tšwa

PONO IV

Belmont. Kamoreng ngwakong wa Phošia Go tsena Phošia, le Nerisa le Lorentsho le Jesika le Balthasara

Mahlako, le ge ke bolela mahlong a gago O na le kwišišo ya makgonthe Ya lerato le le makatšago leo le bonagalago Gabotse ge o kgona go kgotlelela go se be gona ga mogatšago. Eupša ge nka be o lemoga gore ke mang o mo fang tlhompho yekhwi, Gore ke monna wa banna o mo homotšago, Gore mogatšago o rata kudu-kudu mong wa ka, Ke a tiiša gore o be o ka ikgogomoša ka kudu Go feta ka moo e lego setlwaedi ka gona. ph o šia : Ke sa ba ka ka ka itshola go dira go loka, Le gona bjale; le go bagwera Ba ba hlamolago mmogo ba itišago mmogo Gomme ba ena le lerato le le lekanago dipelong tša bona Ba swanetše go gara mmogo Ba swane ka sebopego, le mekgwa gape le moya; Seo se dira gore ke nagane gore Antonio yo, E lego mogwera yo bohloko wa mong wa ka O swanetše go swana le mogatšake. Ga go le bjalo Theko ke ye nnyane yeo ke e ntšhago Go reka yeo a swanago le mogatšake Go mo ntšha mahlomoleng a kalo! O ka re ke ithweša diala ka phošo; ga ke di tlogela fao; thaetša tše dingwe. Lorentsho, ke tlogela diatleng tša gago Tlhokomelo ya ntlo ye ya ka Go fihlela mong wa ka o boa. Ka thokong ya ka Ke ikanne ka nnete Go phela ka thapelo le tlhonamo, Ke ena le Nerisa šo, Go fihlela mogatšagwe le mong wa ka ba boa. Go na le motse wa baitlami dikilomitara tše tharo go tloga fa Re tla ya go dula gona. Ke a kgopela, hle, O se gane kgopelo ye Ke e dirago ka kgapeletšo ya lerato le mabaka. lorentsh O:

Mahlako, ka pelo ya ka ka moka, Ke tla go thaetša ditaelong tšohle tše maleba. ph o šia : Bahlankedi ba ka ba šetše ba tseba kgopolo ya ka Gomme ka moka ba tla go amogela le Jesika Maemong a Mohlomphegi Basanio le nna. Šala gabotse go fihlela re kopana gape. lorentsh O: Mahlatse le lethabo di be nago! jesika : Mahlako, ke go dumela khutšo pelong ya gago. p h o šia : Ke leboga mantšu a gago gomme le nna Ke re le wena o be le khutšo; šala gabotse, Jesika. Jesika le Lorentsho ba a tšwa Bjale Balthasara Bjalo ka ge ke go tseba o botega, Ga go be bjalo le gona bjale. Tšea lengwalo le, O kitime bjalo ka monna O lebe Padua. O ye go le fa Motswalake Ngaka Belario ka letsogo Gomme o hlokomele mangwalo le diaparo tše a go fago tšona. Tlaa natšo, hle, kapelapela Mola go emago diketswana Tše di gwebago le Venisi; se hlwe o bolabola Fulara! Ke tlo fihla fao pele ga gago. balthasar : Mahlako, nka se diege. O a tšwa PHOŠIA: Etla, Pheladi, ke na le mošomo O o sa o tsebego; re tla bona banna ba rena Pele ba re hutša! nerisa : Ba tla re bona? PHOŠIA: Go bjalo, Pheladi, eupša tsela yeo E tlago ba gakantšha. Bjale ke tšea tša gago, Ge re šetše re apere bjalo ka masogana Ke tla go phala Ka soka sabole ya ka, ke gatela godimo Ka bolela ka ntšu la kodu ya monna Ka gata bjalo ka monna gomme ka ahlaahla Ka mathata a masogana gape le ka metlae Ya ge dikgarebe di nthata, Ke di gana gomme di kgangwa ke pelo di ehwa. Eupša go be go se tsela-pedi. Bjale ke tla itshola. Ke duma ge nka be ke sa bolaya motho. Fela ka bontšinyana metlae yekhwi ke tla e bolela. lorentsho :

Batho bona ba tla gopola gore ke tšwele sekolo ka pela. Mo kgopolong ke tletše makatika a masogana Gomme ke tla ithuta ona. NERISA: Alalaa, re tla ba bjalo ka banna? phošia : Jo, ke potšišo e bjang eyo? Ge nka be motheeletši yo mongwe a le kgauswi be a tla tlabega! Eupša etla, ke tla go laodišetša maano a ka ka moka Ga ke le ka koloing, ya ka yeo e re emetšego Kua sorong; ka gona itlhaganele Gobane re swanetše go sepela dikilomitara tše masome a mararo lehono. Ba a tšwa

PONO V.

Belmont. Ka serapeng Go tsena Lantsheloto le Jesika Ke therešo; bona bokgopo bja motswadi bo fetela bana; ka gona, ke a go holofetša, ke go kwela bohloko. Ke fela ke bolela thwii le wena gomme le bjale ke bolela phatlalatša kgopolo ya ka tabeng ye; ka gona e ba le sebete, ka therešo ke nagana gore o hwile la pitšana. Go na le tshephonyana tabeng ye fela le yona ga se ya madiraselo ruri. jesika: Ke efe tshephonyana yeo, hle? lantshelot O: O kano holofela gore rrago a ka se go hwetše le gore ga o morwedi wa Mojuta. jesika: Ke yona tshephonyana ye e sego ya madiraselo; ka gona bokgopo bja mme bo a nkaparela. lantshelot O: Ka nnete ke a boifa o rogakilwe ke rrago le mmago; ka gona ga go na botšhabelo mepipi e na ka moka, ka mo le ka mola. jesika: Ke tla phološwa ke mogatšake, o ntirile Mokeresete! lantshelot O: Ka kgonthe, molato o rwalwa ke yena; re be re le Bakeresete ka bontši pele, re ka kgona le go phedišana mmogo. Taba ye ya go dira Bakeresete ba bantši e tla hlatloša theko ya dikoki - ge kamoka re ka ba baji ba kolobe, re tla tloga re reka nthathana ya nama ya kolobe ka theko efe goba efe. Go tsena Lorentsho JESIKA: Ke tla botša monna wa ka, Lantsheloto, se o se bolelago, šo o a goroga! lantshelot O:

Ke tla ba le lehufa kapelapela, Lantsheloto, ge o itsheba dinkhutlwaneng le mosadi wa ka! JESIKA: Aowaa, se re belaele, Lorentsho; Lantsheloto le nna re, fepane. O mpotša phatlalatša gore ga go lešoko go nna legodimong ka gobane ke morwedi wa Mojuta gape o re wena ga o moagišani ka gore ge o dira Majuta Bakeresete o hlatloša theko ya nama ya kolobe. lorentsh O: Ke tla rwala boikarabelo bja taba ye le pele ga pušoditšhaba go phala go lala motho-moso; mosadi yo mongwe wa moditšhaba o amuša ngwana wa gago, Lantsheloto. lantshelot O: Ke a tiiša gore moditšhaba yo ke mosadi wa mogopolo eupša ge e le gore ga a tshephegale gona ke tla be ke patlilwe. lorentsh O: Sethotho sefe le sefe se ka raloka ka mantšu! Gomme polelo ye nana e a senyega ka thaloko ye bjalo. Tsena moisa tena, o ba botše ba lokiše dilalelo! lantshelot O: Go lokile, Thobela. Ka moka ba swerwe ke tlala! lorentsh O: Banna te, tlogela go fata-fata metlae! Ba botše ba lokiše dijo! lantshelot O: Thobela, go šetše fela go teka tafole. lorentsho : O tla teka, ge, Thobela? lantshelot O: Aowa, Thobela; ke tseba wa ka mošomo. lorentsh O: O fapafapanya mantšu ka mehla! O bontšha mahlajana ao a gago ka moka ka pela? A ke o theeletše motho ge a bolela thwii: Eya go mathaka ale, o a botše go teka tafole le go sega nama gomme re tla tla dijong. lantshelot O: Mabapa le tafole, Thobela, e tla tekwa; nama e tla segwa, morena. Go tla sethebeng, Thobela, go tla tšwa mo go wena. lorentsh O:

O a tšwa Alalaa, mahlajana a go neaganya mantšu! Mogale o tladitše tlhaologanyo ya gagwe Ka mantšu a bose gomme ke tseba bagale ba bantši ba maemo a makaone Ba metlae bjalo ka yena ba kgonago go dukologa Taba-taba ka mantšu go bolaiša disego. Na go bjang, Jesika? Bjale moratiwa, bolela kgopolo ya gago. Na o rata mohumagadi wa Mohlomphegi Basanio? jesika: Go feta kamoo nka laodišago ka gona. Ke ka kudukudu. Mohlomphegi Basanio ke mothokgomo Gobane a ena le mosadi wa makgonthe LORENTSHO:

O humiie a sa le mo lefaseng Ge nka be a se mothokgomo nka be a ka se tsena Legodimong a buša a humišwa gapegape! Ge badimo ba bedi ba ka ba phadišanong Gomme go le basadi ba babedi lefaseng Gomme Phošia a le e mongwe wa bona gona yo mongwe yoo o swanetšwe Go fiwa pheko tsoko gobane lefase ga le na yoo a ka phalago Phošia. lorentsh O: Le mo go nna o hweditše monnanna bjalo ka ge le yena a le mosadi. jesika: Aowa, mpotšiše kgopolo ya ka fao. lorentsh O: Ke tla go botšiša gona bjale, pele a re ye dijong. JESIKA: Aowa, e re ke go tumiše ke sa kgona. LORENTSHO: Aowa, tšeo, hle, ga di hlamolwe re le dijong; Moo o ka no di hlamola ka mokgwa ofe le ofe Ke tla di hlahuna le tše dingwe. jesika: Go lokile, ke tla tšwela pele fao. Ba a tšwa

Tshwantsho IV

PONOI

Venisi. Kgorong Go tsena Kgoši, Bahlomphegi, Antonio, Basanio le Kerašiano, Salerio le ba bangwe. Tšie lala, na Antonio o gona? Ke gona, Thobela! kgoš I: Ke go kwela bohloko; o tlile go sekišana Le motho yo thata, yo šoro kudukudu, Yo a se nago kwelabohloko le lešoko le sego Gona le gannyane. a n t o n i O: Ke kwele, Mohlomphegi, o itapišitše ka kudu go mo Thibela kgatong ya gagwe ye boima eupša bjale ka ge a sa obege molala Gomme go se molao o o ka mphološago Dinaleng tša gagwe, ke itlhobogetše Bogale bjoo bja gagwe, gomme ke ineetše Ke re moya wa ka o mpe o kgotsofale mahlomoleng ao. KGOŠi: Mpiletšeng Mojuta, a tsene. saleriO: O šetše a le mojako; o a tsena, Thobela. KGOŠI:

a n t o n io :

Šaeloko o a tsena KGOši: Mo š u th e le le n g g o m m e a b o n a le g a b o tse p e le ga ka Š a elo k o , le fa se lo h le le a n a g a n a le n n a bjalo,

Gore o tlile go tšwelapele ka tiro yekhwi e soro Go e iša iring ya mafelelo gomme go hutšwa Gore o tlo laetša lešoko le kwelabohloko yeo e makatšago Yeo e fetago bošoro bja gago bjo bo lego molaleng; Gomme fao bjale o gatelelago go dira bošula Bo lego ponto ya nama ya mogwebi yokhwi wa batho O ka se ke wa lesa go tlogela fela seo e lego sa gago Eupša ka baka la kwelabohloko le lerato la setho O tlo mo lebalela le bonnyane bjo a go kolotago bjona O beile leihlo la kwelabohloko go ditshenyegelo Tšeo matšatšing a di kgobokanego magetleng a gagwe 62

Tšeo di lekanego le go roba mokokotlo wa mogwebi wa mošate, Wa ba wa dira gore kwelabohloko e be gona Go ba pelo tše thatathata le tša maswika Tša baheitene ba kua Turks le Tartars ba sa rutwago Tabeng tša tlhompho. Ka moka re lebeletše karabo ya maleba, Mojuta! šaelok O: Ke šetše ke go boditše, Thobela, seo ke se lebeletšego Gomme ke ikanne ka tumelo ya rena ya Sabata se sekgethwa Ke tla hwetša tšešo go ya ka setlamo. Ge o nkganetša gona kotse ga e be godimo ga molao Wa lena le tokologo ya motse-koma wa lena! O tla mpotšiša gore na ke kgethelang Nthathaswana ya nama ye bolago go ena le go amogela Diranta tše kete tše tharo. Ga ke arabe potšišo yeo! Eupša a ke re ke boithatelo bja ka. Ke arabile? A ke re ngwako wa ka o na le legotlo le tshwenyago Gomme ke rata go ntšha diranta tše kete tše lesome Go le bolaya? Gona fao ke go arabile na? Ba gona batho ba bangwe ba sa ratego gata la kolobe; Bangwe ba gafa ge ba bona katsekatse, Mola ba bangwe ge ba ekwa dipela-go-lla Ba šitwa go swara mohlapologo gobane bose bja Melodi bo tla ka maatla ka mešo-go-fela. Bjale ke ya go araba; Bjalo ka ge go se lebaka le tiilego Gore keng e mongwe a sa rate gata la kolobe Gomme e mongwe yena a tšhaba nkhakhane Mola e mongwe a itlhapologela ka melodi ya dipela-go-lla Ka go dira bjalo a kgopiše mola le yena a kgopilwe; Le nna bjalo ke šitwa ke go fa lebaka Go feta gore ke na le lehloyo le go se rate Antonio ka gona ke tšea tšela ye mohlomongwe Nka se boelwego ke selo! Na o arabilwe bjale? ba sa n i O: Ga se karabo ye, sehlola tena Go fihla bohlola bja gago. ŠAELOKO: Ga ka tlamega go go thabiša ka karabo tša ka! ba sa n i O: Na batho ka moka ba bolaya dilo tšeo ba sa di ratego? šaelok O: O gona motho yeo a hloyago seo a ka se se bolayego? b a sa n io : Phošo ye nngwe le ye nngwe, ga e thome ka lehloyo! šaelok O: Wa reng! O ka nyaka gore noga e go lome la bobedi? a n t o n i O: Gopola, Thobela, gore o arabišana le Mojuta. Go swana le ge o ka ya lebopong la lewatle 64

Wa ra lefula gore le emiše maphoto a lona; Goba o ka ra dithokgwa ntlhohlong ya thaba Gore di se hlwe di sikinyega di dira lešata Ge di fokwa ke phefo tše kgolo tša sebakabaka. O ka dira sefe goba sefe se thata E na le go leka go nolofatša seo se šetšego se le thatathata. Bjalo ka pelo ya Mojuta! Bjale hle, Thobela, Sehlwe o itshwenya, itlhoboge, Eupša ka pela-pela ka moo go ka kgonegago E re ke ahlolwe gomme Mojuta a dira thato ya gagwe! basani O: Godimo ga ranta tša gago tše kete tše tharo tše tshelelago šedi! šaelok O: Le ge di ka ntšhifala gore ranta ye nngwe le ye nngwe ya dikete tše tshelelago E ka fetoga tše tšhelelago gomme seripana se sengwe le se sengwe sa ba ranta, Nka se di tšee; ka nyaka fela setlamo sa ka! KGOŠi: O tlo hwetša bjang lešoko wena o se nalo? šaelok O: Ke tlo boifa kahlolo bjang, ke sa dire phošo? Magareng a lena le na le makgoba ao a rekilwego, Ao bjalo ka ditonki tša lena le dimpša le dimeila Le a dirišago mešomo ye bohloko, Bjalo ka ge le a rekile, na ke swanetše gore ke re go lena, A lokolleng, a nyadišeng bajalefa ba lena? Le a kgaphišetšang dithito na? Malao a ona A be boleta bjalo ka a lena, gomme le dihlaa tša ona Di etiwe ka dijo tše swanelago na? Le tla araba "Makgoba ke a rena." Le nna ke a le araba: Ponto ya segoba, yeo ke e nyakago go yena E rekilwe ka bothata, ke yaka gomme ke ya e nyaka; Ge o nkgana ka yona, phošo ke ya molao wa lena! Ga go kgapeletšo melaong ya Venisi! Nkahlole; araba, ke tla e hwetša na? KGOŠL Ka maatla a ka, nka šwalalanya kgoro ye Ga e se ga Belario, matwetwe, Yoo ke mo kgopetšego gore a tle a re thuše A ka fihla mo lehono. saleriO: Thobela, ka mo ntle gona bjale Go moromiwa ka lengwalo le tšwago go ngaka Ya Padua. KGOŠL Tlišang mangwalo! Bitšang moromiwa! basani O: Iketle wena Antonio! Monna, e ba le sebete!

Mojuta o tla hwetša ya ka nama le madi le marapo le tšohle, Pele ya gore wena o mphe le ge e ka ba phophi ya madi a gago. ANTONIO: Ke nna kgapana ya moradu mo mohlapeng, Ye swanetšwego fela ke lehu; ke tholana Ye swanetšwego ke go raša gomme ga go be bjalo ka nna; Seo se go swanetšego go feta, Basanio, Ke gore o phele gomme o ngwale polelo lebitleng la ka. Go tsena Nerisa a apere bjalo ka mongwaledi wa ramolao kgoš I: O botoga Padua go Belario? nerisa : Thobela go tšona ka bobedi. Belario o a go tamiša. O ma fa lengwalo O reng o lootša thipa ya gago ka mafolofolo? Go sega kabelo ya ka go motšhoni yola! kerašian O: E sego tlhakong tša gago eupša moyeng wa gago, lenaba tena la Mojuta, O lootša thipa ya gago gona; eupša ga go tšhipi, Aowa, le ge a ka ba selepe sa mmolai, tšeo di Kakago ka bogale seripa sa lehufa leo la gago. Na ga go thapelo yeo e ka go phulago maroba? ŠAELOKO: Aowa, ga e gona yeo e ka tšwago go wena. kerašian O: Alalaa, goboga mpša tena! Gore wena o fele o phela, molato ke wa toka; Ke bile ke nyaka ke hlanogela tumelo ya ka Ya go swana le ya Pythagoras, mohlalefi, Gore moya wa diphoofolo o tsena bathong; moya o mobe wa gago O tsene phukubje, yeo e ilego ya fegwa bakeng sa go bolaya motho Eupša gona moo thapong moya wa yona o ile wa tšhaba. Bjale o ile o sa le mpeng ya mmago Moya o wa go tsena, ka gobane ditumo tša gago E ke tša lehlalerwa di hubetše, di hwantše, di letša mohlagare. šaelok O: Pele o ka kgakgatholla morumo wa setlamo sa ka, O itapiša ka go tlatsa lešata, Itlhoboge wa rra, ga go pheko yeo e ka alafago, Nna ke fa ka molao. KGOŠL Lengwalo le tšwago go Belario le bolela gabotse Ka ngaka ya serutegi gore e be mo Kgorong Na e kae? nerisa : Šo kgauswi o letetše fela Go kwa ge o ka mo dumelela. b a sa n io :

šaelok O:

Ka pelo ya ka yohle; ba bararo goba bane ba lena Ba mo goroše ka tshwanelo; Bjale kgoro e tla kwa lengwalo la Belario (O a bala) "Mohlomphegi o tla kwešiša gore ka nako yeo ke hweditšego lengwalo la gago, ke be ke le diphateng tša bolwetši, eupša ka yona nako yeo moromiwa wa gago a fihlilego ka yona, ke be ke etetšwe ke ngaka ye e tšwago Roma; leina la yona ke Balthasara. Ke ahlaahlile le yena molato wa Mojuta le Antonio wa mogwebi; re ile ra phetla dipuku tše ntši mmogo; gomme o tseba le kgopolo ya ka, yeo e okeditšwego ke tsebo ya gagwe, yeo ke šitwago ke go a laodiša ka bophara, o tla le yona ka kgopelo ya ka go ema legatong la ka. Thobela, le ge a lebelelega e sa le lekolwane, se mo nyatšeng gobane, ka therešo, go ka bona ramaano wa mengwaga ya gagwe! Ke mo tlogela diatleng tša gago fela o tla mmona ka bowena."

KGOŠI:

Go tsena Phošia, a apere bjalo ka Balthasara ramolao Le a kwa gore. Belario wa serutegi o ngwadileng (O bona Phošia) Gomme bjale ke bona ngaka e goroga. (Go Phošia) Mphe seatla. O tšwa go mokgalabje Belario? PHOŠIA: Go bjalo, Thobela. KGOŠi: Goroga; tšea madulo a gago; Na o tseba molato O kgoro e kgobokanego ka ona? PHOŠIA: Ke tsebišitšwe tšohle. Mogwebi ke ofe mo? Mojuta yena? KGOši: Antonio le mokgalabje Šaeloko, bobedi emang. PHOŠIA: Na leina la gago ke Šaeloko? šaeloko : Šaeloko ke ina laka. PHOŠIA: Tsheko ya gago e a makatša Fela ga go molao wa mono Venisi O o ka go thibelago. (Go Antonio) O mo kotseng, ga go bjalo? ANTONIO: Aowa, o realo. PHOŠIA: O dumela setlamo seo? a n t o n io : Ee, Thobela. p h o šia : Gona Mojuta o swanela go ba le kwelabohloko. šaelok O: Ka kgapeletšo efe na? Mpotše fao. p h o šia : Lešoko la mmakgonthe ga le gapeletšwe; Le rotha bjalo ka pula ya medupi e tšwa marung E nela tlase lefaseng; le šegofaditšwe gabedi: 68

Le segofatša mofi, le šegofatše motšei; Le na le maatla a magolo go bao ba dirišago maatla a bona ka tshwanelo; le swanela Kgoši setulong go feta diala tša gagwe. Gomme molamo wa gagwe ke seka se maatla lefaseng, E bile ke leswao la seriti le bonatla Leo mo go lona go ikepetšego bogale le poifego ya bogoši; Eupša lešoko le rokametša ka godimo ga bogoši bjo. Le ubaretše dipelo tša magoši Ke leswao go Modimo ka nama: Ge toka e tswakilwe ka lešoko Maatla a lefase a kaka maatla a Modimo, Ka gona, Mojuta, le ge o llela toka, hlokomela se, Ge go ka ba toka ka ntle ga lešoko, Ga go o tee wa rena yo a ka bonago phologo Re rapelela lešoko Gomme yona thapelo yeo e re ruta ka moka Gore re swarele ba bangwe; ke boletše go lekane Go ohla toka ya kgopelo ya gago, Yeo ge o ka e šala morago, gona kgoro yekhwi ya Venisi E tla tlamega go inamiša mogwebi yola. ŠAELOKO: Ke na le boikarabelo go tšeo ke di dirang! Mphe molao, Kahlolo le setlamo sa ka. ph o šia : Na o šitwa ke go lefa tšhelete? basani O: Ee, ke mo fa yona mo kgorong; Alalaa, yona gabedi; ge a sa galala Nka mo fa yona ga lesome le matsogo le hlogo le pelo ya ka; Ge tšekhwi di sa lekana gona go molaleng Gona therešo e paletšwe ke lehufa. Gona, hle, Somiša maatla a gago a molao Go dira bothakga bjo bogolo, go e na le bošula bjo Go thibela sathane yokhwi thato ya gagwe. PHOŠIA: Ga go kgonege; ga go maatla mo Venisi A ka fetolago molao o beilwego. E tla be e le go bula lešoba La gore phošophošo di latele di tlale naga Ga go kgonege. šaeloko : Daniele o tlile Kgorong! Ee, Daniele! Moahlodi yo mofsa wa go tšea gabotse. Nka go hlompha kang na! ph o šia : Nke o re ke lebelele setlamo. šaelok O: Se se, ngaka ye hlomphegago, se se. 69

Šaeloko, o gafelwa tšhelete ya gago gararo. Ke ikanne, ke na le kano legodimong Na ke fore moya wa ka? Le gatee, le ge nka fiwa Venisi ka moka. ph o šia : Setlamo sekhwi ga se a phethwa, Gomme ka sona Mojuta o na le gona Go nyaka ponto ya segoba, seo a se segago Mmeleng kgauswi le pelo ya mogwebi. (Go Šaeloko) E ba le lešoko, Tšea tšhelete gararo; e re ke kgeile setlamo sekhwi. ŠAELOKO: Ge setlamo se phethilwe ka botlalo. Go molaleng o moahlodi wa makgonthe, O tseba molao; tlhaloso ya gagwe E lokile kakudu. Ke go kgopela ka molao, Wo wena o lego kokwane wa ona, Go tšwela pele ka ona, ke ikana ka moya wa ka Ga go maatla a polelo ya motho ofe goba ofe Ao a ka nkarošago. Ke eme ka setlamo sa ka. a n t o n i O: Ka pelo ka moka, ke kgopela Kgoro Go ahlola. ph o šia : Gona-ge O swanetše go lokišetša sehuba sa gago thipa ya gagwe. šaeloko : Ala-laa moahlodi wa makgonthe. Ala-laa yena-yena ratšhatšhatšha! PHOŠIA: Maikemišetšo le kwano ya molao Di dumelelana le kahlolo Yeo e bonalago mo setlamong. šaeloko : Makgonthe-a-kgodi-a-kgokgo. Ratšhatšhatšha ruri. Ma-hlwa-a-di-bona le ge a bonala a le yo mofsa! phoši A: (Go Antonio) Bjale, apola sehuba sa gago. ŠAELOKO: Aga, sehuba sa gagwe Setlamo se realo, ga go bjalo na, Moahlodi? "Kgauswi le pelo", ke ona mantšu ao a ngwadilwego. PHOŠIA: Go bjalo. Dikelo di gona tša go kala nama? šaelok O: Ke natšo. PHOŠIA: Ngaka ga e be gona, Šaeloko, yeo e lefiwago ke wena. Gore ntho e se tšwe madi ka gore a ka mmolaya. šaeloko : Na setlamo se bolela bjalo? PHOŠIA: Ga se hlalose bjalo, fela o reng ka taba yeo? Go ka ba botse ge o ka dira setho. šaeloko : Ga e gona taba yeo mo setlamong. PHOŠIA: (Go Antonio) Mogwebi, na o na le polelo? PHOŠIA:

šaeloko :

Ya seripana. Ke eme ke lokile. Mphe letsogo, Basanio; šala gabotse, Se kwe bohloko ge ke wetšwe ke tšekhwi bakeng sa gago, Gobane ke mahlatse lehono go feta ka moo e lego Tlwaelo. Magodimo a fela a dira gore mohlophegi a tlogelwe ke leruo la gagwe Gomme o bone ka leihlo le sefahlego se šošobanego Matšatši a bodiidi: nna nka se bone madimabe ao. Ntumedišetše go mohumagadi wa gago; Mo laodišetše tša mafelelo a Antonio, Mmotše kamoo ke go ratilego ka gona, o bolela gabotse lehung la ka; Ge taba tšeo di boletšwe, o ahlole Ge Basanio a sa ba a ka ba le mogwera yo bohlokwa; Gopola fela gore o tlo kgaogana le mogwera yo bohlokwa Yo a sa swabego ge a lefa molato wa gago. Gobane ge Mojuta a ka tiiša thipa Ke tla lefa kapela ka pelo ya ka yohle. BASANIO: Antonio ke nyetše mosadi yo ke mo ratago Go feta lephelo ka noši, Eupša lephelo ka noši, mosadi wa ka le lefase lohle Go nna ga di phale bophelo bja gago. Nka lahlegelwa ke tšona ka moka, aowa, ka di gafa ka moka Ke di nea sathane yo, go go bofolla. ph o šia : Mogatšago o be a ka se go leboge Ge nka be a le gona go kwa tšeo o di bolelago. kerašian O: Ke na le mosadi yo ke mo ratago Ke duma ge nka be a le legodimong Go kgopela badimo go fetola sehlola se sa Mojuta. nerisa : Go kaone go bolela a sa go kwe; Kgopolo tšeo tša gagwe di be di tla tsoša lešata ka lapeng. šaelok O: (Ka thoko). Ke bagatša ba Bakeresete! Ke na le morwedi Go kaone ge yo mongwe wa leloko la Barabase A ka ba mogatšagwe go ena le Mokeresete. (O a hlabola). Re ja nako; hle, tšwelapele ka kahlolo. ph o šia : Ponto ya segoba sa mogwebi yola ke ya gago; Ke kahlolo ya Kgoro gomme molao o a dumela. ANTONIO:

Thobela, yo mogolo! PHOŠIA: Gomme sega segoba se sehubeng sa gagwe; Molao o a dumela gape Kgoro e realo. šaelok O:

ŠAELOKO: Ratšhatšhatšha! Ke kahlolo! Tlaa, loka! PHOŠIA: Ema gannyane; go na le se sengwenyana;

Setlamo se ga se go dumelele thopi ya ledi; Mantšu a re "ponto ya segoba", Eya ka setlamo sa gago, tšea ponto ya gago ya segoba, Eupša ge o e sega, ge o ka rothiša lerothi Fela la madi a Mokeresete, mašemo le dithoto tša gago, Di tla jewa ka melao ya Venisi ke Venisi. kerašian O: Jo, ratšhatšhatšha, phankga! Kwa! Kwa! Kwa! Kwa Mojuta, rabadia wa moahlodi! šaelok O: Ke molao? ph o šia : Wena ka nama, o tlo bona; Bjalo ka ge o tsoma toka se belaele O tlo hwetša toka go feta ka moo o ratago. kerašian O: Ka paa-pa, rabadia! Bona Mojuta, Kgapa-ya-mefsikela ya Moahlodi! šaeloko : Gona ke tla tšea tšhelete yela gararo, Gomme ke tlogele Mokeresete a sepele. b a sa n io : Še, tšhelete. ph o šia : Iketle! Mojuta o tla hwetša toka gabotse; iketle, se wele ditaba godimo! O ka se hwetše selo, ga e se kahlolo fela. kerašian O: Mojuta-tena! Tšeo di sa tsebanego di gahlane! PHOŠIA: Bjale itokišetše go sega segoba; Go se tšwe madi, le gona o se ke wa fokotša goba wa fetiša Ponto ya nama fela. Wa fetiša goba wa fokotša ponto ya nama wa e dira E kgolo goba e nnyane ka gonyane, Le ge e ka ba mo go nnyanyane gakakang, Le ge sekala se ka wa ka boima bja moriri wa hlogo O a hwa gomme dithoto tšohle tša gago di tlo lewa. kerašian O: Daniele wa bobedi, Daniele, Mojuta-tena! Bjale, moheitene, ke go kgesetše. ph o šia : Mojuta o emetšeng (Go Šaeloko). Tšea setlamo sa gago. ŠAELOKO: Mphe fela tšhelete yela ke adimanego ka yona gomme ke fulare. ba sa n i O: Ke nayo, še. PHOŠIA: O e ganne gona mo Kgorong; O tla hwetša fela toka le setlamo. kerašian O: Ke a boleetša, ke re Daniele wa bobedi, nna! Ke a go leboga, Mojuta, ge o nthutile ntšu le. 72

Go ganwa le gore ke hwetše fela tšhelete yela ke e adimilego? PHOŠIA: Ga o hwetše selo go feta setlamo Seo o tlago se hwetsa ka lehu la gago, Mojuta tena. šaelok O: Akga, sathane, mo feng ge mosela wa tšhipa yabo; Ga ke sa na le taba! p h o šia : Iketle, Mojuta; Molao o sa go kgesitše. Melao ya Venisi e re Ge go ka ba le bopaki bja gore moditšhaba Ka maano a thwii goba afe O nyaka bophelo bja maogi wa naga, Motho yoo go nyakilwego bophelo bja gagwe O tlo tšea seripa-gare sa thoto tša gagwe mola seripa-gare se sengwe Se tla boela dišegong tša naga. Gomme lephelo la mosenyi yoo le tla ba Matsogong a Morena fela, gomme ga go yo a ka mo šireletšago. Bjale wena o mo molekong woo ke o šupago. Gomme go pepeneneng tshekong yekhwi Gore ka maano a mallatlana le a thwii, O nyakile lephelo la mosekišwa gomme o wetše kotseng yeo ke e boletšego Ewa ka matolo ge, o kgopele kgaogelo go Morena. kerašian O: Kgopela gore o iphege, ka thapo, Le ge bjale thoto tša gago di llwe ke molao Gomme go sa šala le ga e le thapo ya go iphega. Go šetše fela gore o fegwe ka tshenyegelo tša naga! kgoš I: Go go lemoša phapang magareng a rena Ke go fa lephelo la gago pele ga gore o le kgopele; Seripa-gare sa thoto tša gago ke sa Antonio, Se sengwe sona se wela ka sešegong sa naga, Eupša ge o ka itshwara ka tshwanelo nka go lefiša ka kwelabohloko. PHOšiA: Gabotse, fela ga e be kabelo ya naga, e sego seripa-gare sa Antonio. šaelok O: Nang, mpolaye le tšohle, go se šale selo. O tšea ntlo ya ka ga o tšea kokwane Yeo e thekgilego ntlo; o tšea lephelo la ka Ge o tšea tšeo ke phelago ka tšona. ph o šia : Na o ka mmontšha lešoko bjang, Antonio? kerašian O: Mo fe thapo; ke moka, Modimo a le magodimong! šaelok O:

Ge go ka thabiša wena Morena le Kgoro ka moka gore a se lefe tefo yela ya seripa-gare, ke tla Kgotsofala gore seripa-gare sela se sengwe Se šale le nna ke se hlokomele gore mohla A hwago ke se abele lesogana lela La go tšhaba kgauswinyana le morwedi wa gagwe. Tše pedi tše dingwe šedi - ka kgaugelo yekhwi A name a be Mokeresete; Ya bobedi, a name a ngwale kabelo Kamo, Kgorong gore bohwa bja gagwe Bo šalele morwa wa gagwe Lorentsho le morwedi wa gagwe. KGOŠi: O tla dira bjalo, go sego bjalo ke tla itshola Go kgauagelo yeo ke e adilego fa. PHOŠIA: Na o kgotsofetše, Mojuta? O reng na? šaelok O: Ke kgotsofetše. ph o šia : Mongwaledi, lokiša lengwalo la kabelo. šaelok O: Hle, ntumelele ke fulare felo fa; Ke a lwala; romela letlakala leo go nna Gomme ke tla le saena. KGOŠL Sepela eupša o le saene. kerašian O: Kolobetšong, o tla ba le baemedi ba babedi; Ga nka be ke le moahlodi, o be o tla ba le ba lesome gape Gore ba go iše thapong, e sego kolobetšong. Šaeloko o a tšwa KGOŠL Thobela, ke go laletša gore o ye gae le nna dijong. ph o šia : Ka boikokobetšo, Thobela, ke go kgopela tshwarelo Ke tlamegile bošegong bjo go leba Padua Gomme go lebane gore ke name ke fulare gonabjale. KGOŠI: Ke swaba gagola ge o se ne sebaka Antonio, lefa mohlomphegi yo Gobane ka kgopolo ya ka o mo kolota kakudu. Morena le Bathuši ba tšwa basani O: Mohlomphegi, nna le mgwera wa ka Ka baka le bohlale bja gago lehono re tlamologile Mathateng a fetago thaba, godimo ga taba ye Diranta tše kete tše tharo šedi, tšeo di bego di lebane Mojuta Re go leboga ka tšona go itapišeng ga gago. a n t o n i O: Go feta fao re go kolota lerato le mošomo Go ya go ile. ph o šia : O šetše a lefilwe ka botlalo, yeo a kgotsofetšego ka botlalo Gomme nna, ka go le hunolla, ke kgotsofetše. anto n i O:

Ka gona ke ikhwetša ke lefilwe, ka botlalo; Kgopolo ya ka e be e sa dume tšhelete. Ke rapela fela gore o ntsebe ge re kopana gape. Šalang gomme ke a fulara. ba sa n i O: Mohlomphegi yo a rategago, ke a gapeletšega go leka gape Tšea se sengwenyana mo go rena e be segopotšo E sego tefo. Ke kgopela tše pedi fela, hle. Se gane gape ntshwarele. ph o šia : O a nkgapeletša gomme ke tla ineela. Mphe diatla tša gago. Ke tla go rwalela tšona. Gomme bakeng se rato la gago, ke tla tšea palamonwana ye go wena Se hunyetše letsogo; ga ke sa tla tšea selo Gomme le wena ka lerato o ka se nkgane le se! ba sa n i O: Palamonwana ye, Thobela? Keng, ke lefela. Nka se hlabje ke hlong go go fa sekhwi! PHOŠIA: Ga ke nyake selo, ga e se sekhwi fela, Bjale ke bona ke rata taba yekhwi! ba sa n i O: Go na le taba ka thoko go feta theko Nka go fa palamonwana ya theko ye e phagamilego mono Venisi Gomme o ka kgonthiša taba yekhwi ka kgoweletšo ye phatlaletšego Eupša ga e le yekhwi, hle Thobela, ntshwarele. p h o šia : Ke a bona, Thobela, o na le letsogo le fang; O nthutile pele go kgopela eupša bjale ke a bona O a nthuta mokgwa wa go araba mokgopedi. ba sa n i O: Thobela, palamonwana ye ke e filwe ke mogatšake Gomme mohla a nthwešago yona, o ile a nkaniša Gore ke se e rekiše goba go fana le ge e le go e timetša. PHOŠIA: Ao ke maitshwarelelo a banna ba bantši go lota dimpho tša bona, Ge mosadi wa gago a sa gafe Gomme a tseba gabotsebotse ka moo ke swanetšwego ke palamonwana ye Ga a swanela go go swara ka pelo Ge o mphile yona. Di kalo. Šalang! Phošia le Nerisa ba a tšwa a n t o n i O: Morenaka Basanio, mo neye palamonwana. E re mošomo wa gagwe le lerato la ka Di fete taelo ya mogatšago. 76

Kitima, Kerašiano, o mo hwetše O mo fe palamonwana ye gomme o tle le yena Ngwakong wa Antonio. Itlhaganele, a re ye.

ba sa n i O:

Kerašiano o a tšwa Etlang, lena le nna a re lebeng gona gonabjale Gomme gosasa ka masa re tla leba Belmont. Etla, Antonio. Ba a tšwa

PONO II

Venisi. Mokgotheng Go fihla Phošia le Nerisa Nyaka ntlo ya Mojuta; mo neye letlakala lekhwi, Gomme a le saene. Re tla fulara mantsibua Gomme re tla fihla gae letšatši pele ga bagatša ba rena. Letlakala le le tla thabiša Lorentsho gagolo!

PHOŠIA:

Go tsena Kerašiano Mohlomphegi, ke go fihletše: Mong wa ka Basanio, o ikgopotše gape, Bjale o go romela palamonwana ye gomme o go kgopela Gore o be dijong le yena. PHOŠIA: Ga go kgonege; Eupša palamonwana ya gagwe ke a e amogela ka tebogo, Hle, mmotše bjalo. Go feta moo, Bontšha, hle, lesogana le ntlo ya Šaeloko mokgalabje. KERAŠIANO: Ke tla dira bjalo. nerisa : Thobela, a re itshebe. (Ka thoko le Phošia) Ke tla bona ge nka hwetša palamonwana ya monna wa ka Yeo ke mo laetšego gore a e lote ka mehla. ph o šia : O ka dira bjalo, ke a tiiša. Ba tla buša ba Gatelela gore ba file banna dipalamonwana tšeo. Eupša re tla phenkgišana le bona, ra ba logolla le gona. Itlhaganele. O tseba fao ke tlago letela ntshe. nerisa : Etla, mokgomana, o tla ntaetša ngwakong? kerašian O:

Ba a tšwa 78

Tswantsho V

PO NO I

Belmont. Bjanyeng pele ga ntlo ya Phošia. Ke bošego Go tsena Lorentsho le Jesika Ke ngwedi wa letopanta. Bošegongbja go swana le bjo Ge moya o foka gabotse dithabeng tša mehlare, Go se na le lešata, bošegong bjo bjalo Morwakgoši Troilus ke a bona, o ile a namela maboto a Troy Pelo ya gagwe e le kua ditenteng tša MaGerika Mo moratiwa wa gagwe Cressid a bego a robetše ntshe. jesika: Bošegong bjo bo swanago le bjo Kgarebe Thisbe o ile a gata phoka Gomme a bona tau ya pholo A nama a bolaya naga a tšhogile. lorentsho : Bošegong bjo bjalo Kgošigadi Dido wa Afrika-Lebowa, a swere lehlare ka seatla A eme lebopong la lewatle, a bitša ka matsogo mogatšagwe Gore a boele go yena Motsemogolo Carthage. JESIKA: Bošegong bjo bjalo Medea, morwedi wa Kgoši, o ile a phutha mešunkwane Ka yona a alafa rragwe Mokgalabje Aeson. lorentsh O: Bošegong bjo bjalo Jesika o ile a ikutswa ntlong ya Mojuta wa mehumi Le moratiwa wa mohloki ba tloga Venisi Ba leba Belmont. jesika: Bošegong bjo bjalo Mohlankana Lorentsho o ile a mo fereya A utswa moya wa gagwe ka kano tše ntši Eupša go se e tee ya therešo. lorentsh O: Bošegong bjo bjalo Kgarebe ye botse Jesika, bjalo ka mosadi wa leleme A omana gagolo, eupša yena a mo lebalela ka moka. jesika: Ke be ke tla bolela go feta fao, na go tla motho: Thaetša, ke kwa mošito wa motho. Go tsena Stephano LORENTSHO:

Ke mang yo a tlago ka go nanya bošegong bjo? Mogwera! LORENTSHO: Mogwera! Ke mang? Ina la gago, mogwera? stephan O: Ke nna Stephano gomme ke tliša molaetša Mohumagadi, ka mahube a basadi O tla fihla mo Belmont. O tšama a rapela Mafelong a barapedi tseleng mabapa le lenyalo la thabo. lorentsh O: O tla le mang na? stephan O: Ga go motho, gape ke morapedi, gomme o tla fela le modiredi wa gagwe. Na mong a ka o šetše a boile? lorentsh O: Aowa, go itše 'tuu', ka ga yena. Eupša ga re tseneng, hle, Jesika, Gomme re lokiše ka tshwanelo Go amogela mohumagadi wa ntlo. Go tsena Lantsheloto lantshelot O: (O letša nakana) Tswi, tswi, tswi! lorentsh O: Ke mang a hlabago mokgoši? lantshelot O: Tswi, o bone na morena Lorentsho? Morena Lorentsho, Tswi, tswi! lorentsh O: Tlogela lešata; ke fa! lantsheloto : Tswi! Kae, kae na? lorentsh O: Fakhwi! lantshelot O: Go nna le moromiwa o tšwa go mong wa ka Ka lenaka le tletšego taba tše monate; o tla fihla pele ga masa O a tšwa lorentsh O: Gabotse, a re tseneng gomme re letele ge ba goroga. Fela ga gore selo; re tsenelang na? Mogwera Stephano, tsebiša, hle, Ka ngwakong gore mohumagadi o a fihla Gomme o tle le diletšo tša gago Stephano o a tšwa Ngwedi o kganya gakakang lebopong! Fa, re tla dula, gomme dipela-go-lla. Di fihle ditsebeng tša rena; go itše 'tuu' le bošego Ke melodi yeo re ipshinago ka yona. Dula, Jesika. Bona ka moo leratadima Le kgakotšwego ka mebala ya gauta; Ga go tsela leratadimeng yeo o ka e bonago Eupša molodi o lego ntshe o swanago le kosa tša barongwa. lorentsho :

stephan O:

O kwala fela go dibopiwa tša lefaufaung Gobane batho lefaseng ba šitwa go kwa melodi yeo. Go tsena Dibini Tsenang, hle, le phafoše Diana ngweding ka sefela! Ka dipela-go-lla thibollang ditsebe tša mohumagadi, Le mo goroša gae ka melodi. Dipina JESIKA: Ga ke ipshine ka go kwa melodi ye bjalo. lorentsh O: Lebaka ke le, o išitše kgopolo mafiša; Gobane bona mohlape wa diphoofolo tša mabelete Goba merolo ya dipere tše sa thapago Di kata ka maatla, di tsetsela di lla Bjalo ka ge e le tlhago ya tšona. Ge di ka kwa fela trompeta Goba mohuta wa diphala ditsebeng tša tšona, O tlo bona ka moka di thaetša Mahlo a tšona a bonala a iketla Ka baka la go kwa melodi. Ka gona Moreti O okamile a re Orpheus, ramelodi, o be a šikinya mehlare matlapa le lewatle Gobane ga se gona se thata gomme sa fufulelwa Sa palela dipela-go-lla go se fetoša Motho wa go se kwe dipela-go-lla Gomme a sa šikinywe ke melodi O swanelwa ke bokebekwa le mathaithai le bosenyi. Ka teng ga gagwe ke mo go so bjalo ka bošego Thato ya gagwe e bjalo ka sehlaga sa dikebeka Motho yo bjalo ga a tshepše - Ekwa diphala. Go tsena Phošia le Nerisa, kgakalanyana go bangwe Lebone lela le bonalago le tuka kamoreng ya ka Kgantlele yela e bonala e sa le kgole! Serokolo senyane se ikoketša ka go nkga. nerisa : Mola ngwedi o tagile, re ile ra se bone kgantlele. ph o šia : Go bjalo letšatši le tima ngwedi. Moswarela-kgoši o phadima bjalo ka kgoši Go fihlela kgoši ka nama e fihla gomme go phadima ga gagwe Gwa fela go swana le molatswana Ge o elela ka nokeng ye kgolo. - Diphala! Thaetša! nerisa : Ke phala tša gago, Mahlako, ngwakong. p h o šia : Nonyana e botse ruri ka mafofa. PHOŠIA:

Dipela-go-lla tše di molodi go feta mosegare. Go itše 'tuu' gomme di kwala botse, Mahlako. Legokubu le opela ga monate bjalo ka sebota Ge e nngwe le e nngwe e opela e nnoši; ešita Le mogolodi ge o ka opela masegare Mola lepidipidi le lengwe le le lengwe le opela o be o tla hwetšwa O sa phale kgwale ka molodi Ke dilo tše kae tšeo di rategago ge di phethwa ka nako ya tšona! Khutšo! - Bona ngwedi wa letopanta, E re nka be o sa sobele!

NERISA: phošia :

Diphala di e emiša Lentšu lela Goba ke a foša, ke la Phošia. phošia : O ntseba la kgopa ka ntšu le lebe! lorentsh O: Mohumagadi, goroga gae! PHOŠIA: Re be re rapelela banna ba rena Ka gona re a holofela ba phela gabotse. Na ba boile? LORENTSHO: Mohumagadi, ga ba gona; Eupša go tlile moromiwa A bega gore ba tseleng. phošia : Tsena, Pheladi, O laye bašomedi bohle Ba se re "kwee" ka ge re be re se gona mo; Le wena, Lorentsho, Jesika, le wena. lorentsh O:

Phala e a lla Monna wa gago o a fihla. Ke kwa phala; Ga se rena bommalelengwane, mohumagadi, se boife selo. ph o šia : Bošego bjo ke lenyamana; Ga bo ntshofale - ke letšatši Leo o ka rego letšatši le širegile. lorentsh O:

Go tsena Basanio le Antonio le Kerašiano le balatedi ba bona Re tlo ba bjalo ka batho bao ba sepelago ka ntle ga letšatši Ge re ka sepela ka ntle ga lona. phošia : Ga ke fe tlhaloso eupša ke se be mpheane Gobane mosadi wa mpheane o dira monna yo boima Gomme ga ke nyake gore Basanio a be bjalo go nna Eupša Modimo o re thuše! Le amogetšwe gae, mogatšaka. basani O:

Ke a go leboga, Mahlako. Amogela mogwera wa ka; Ke yena yo, ke Antonio Yeo a lego mogwera wa ka wa kgomo. p h o šia : Go molaleng gore o be mokgotse le yena Gobane, ka moo ke kwago, le yena o tlamagane le wena. ANTONIO: E sego go feta ka moo ke lokologilego ka botlalo ditlamong tšeo. PHOŠIA: (Go Antonio) Thobela, o amogetšwe ka atla tše pedi ntlong ya rena; Kamogelo yekhwi e tla bonwa le ka tšela tše dingwe go feta molomo; Ka gona ke tla di tlōgela fao. kerašian O: (Go Nerisa) Ka ngwedi ola, o a mphošetša; Ka therešo, ke e file mongwaledi wa moahlodi, Mohlolo, gona ge monna a ka fetoga mosadi! O šetše o befetšwe ka taba ye, mogatšaka. ph o šia : Le šetše le fapana, alalaa! Molato keng na? kerašian O: Ka ntsekana ya gauta, selwana sa bošilo Seo a mphilego sona moo modiri wa palamonwana A bego a ngwadile: "Nthate gomme o se ntlogele." nerisa : O bolelang ka mantšu goba theko? O ikanne mohla ke go fa yona Gore o tlo e rwala go ya lehung, Gomme o tlo theogela le yona lebitleng. O sa direle nna eupša dikano tša gago O be o swanetše go hlokomela gomme wa e lota. O e file mongwaledi wa moahlodi! Aikhona, Modimo o a tseba, Mongwaledi yeo a ka se mele maledu. kerašian O: O tla tlamega, ge a ka phela a ba monna. NERISA: Alalaa, mosadi a phela a ba monna. kerašian O: Bjale, ka tsogo lekhwi, ke e file lesogana, Mošimanyana, mošimane wa motekatekana, Ga mphete ka seemo, mongwaledi wa moahlodi Mošimane wa go bolela yo a e kgopetšego gore e be tefo. Ke šitilwe ruri go mo gana nayo. PHOŠIA: O na le phošo, ke swanetše go go botša mahlong, Go fana ga bonolo ka mpho ya mathomo ya mosadi wa gago, Selo seo se folletšwego monwaneng wa gago ka dikano Se bile se tiišitšwe mmeleng wa gago ka tumelo. Ke file mogatšake palamonwana, ka re a ikane Gore a ka se kgaogane le yona, yena šokhwi. Ke a rereša gore a ka se kgaogane le yona.

ba sa n i O:

Le ge e le go e rola monwaneng, le ge o ka mofa lehumo La lefase lohle. Bjale, ka therešo, Kerašiano O kgopišitše mosadi wa gago ka maatla-maatla; Ga e le nna, ke be ke tla gafa. ba sa n io : (Ka thoko) Go kaone ge nka kgaola letsogo la ka la ngele, Ka mpa ka re ke gobetše ge ke hlabanela palamonwana yeo. kerašian O: Mong wa ka Basanio, o file palamonwana ya gagwe Moahlodi a mo kgopetše yona gomme e le Tshwanelo go lebane; bjale ge mošimane, mongwaledi wa gagwe, Yoo a go huba kudumela a ngwala, a kgopela ya ka Gomme ba se nyake selo bobedi bja bona Ga e se dipalamonwana tše pedi tšeo. PHOŠIA: Ke efe palamonwana yeo o e filego, Thobela? Ga ke holofele gore ke yela ke go filego yona. basani O: Nka tlatša phošo ka maaka Ka go latola; eupša o bona monwana wa ka Ga o na le palamonwana; e ile. ph o šia : Ebile le pelo ya gago ga e na therešo, Modimo, nka se go alele Go fihlela ke bona palamonwana yeo! nerisa : (Go Kerašiano) Le nna bjalo Go fihlela ke bona ya ka! BASANIO: Mogatšaka, Phošia, Mahlako, Ge o ka tseba fela gore ke file mang palamonwana, Ge o ka tseba fela gore ke fetše mang palamonwana, Gomme wa kwišiša gore ke e fetše eng Le gore ke be ke sa rate le gatee go kgaogana le yona Gomme go se seo se tsomegago ga e se yona palamonwana yeo O be o tla gapotša manyima a gago. PHOŠIA: Ge nkabe o tsebile bohlokwa bja palamonwana yeo Goba seripa fela sa bohlokwa bja yeo a go filego palamonwana Goba hlompho ya gago go lota palamonwana yeo O be o ka se kgaogane le gatee le palamonwana yeo. Ke motho ofe yo a hlokilego go inaganela A ka rego mola a ikemiseditše go lwela sa gagwe Ka mafolofolo gomme a hloka tiišetšo tabeng ye bohlokwa? Pheladi o nthutile gore ke dumeleng Gomme ke tla hwela sona, eupša mosadi o gona yo a tserego palamonwana! 85

Aowa, ka papa, Mahlako, ka banna. Ga go mosadi yo a e swerego, ga e se ngaka ya kgotla. Yoo a gannego kete tše tharo tša diranta go nna Gomme a kgopela palamonwana, yeo ke mo ganneng yona Ka ba ka dira gore a fulare a nyamile Yena yoo a bolokilego bophelo Bja mokgotse wa kgomo. Be nka reng, Mahlako? Ke itše ka tlamega go mo romela yona; Ke be ke le dihlong gape ke hlompha Ke be nka se dumele gore boitshwaro bja ka bo šilafatšwe ke go hloka tebogo. Marumo fase, Mahlako, Gobane ka dinaledi tšekhwi Ga o be o le gona, ke a nagana gore nkabe o bile wa nkgopela Palamonwana gomme wa e fa ngaka ye molemo. ph o ši A: Ngaka yeo e se le beye lenao mo ngwakong wa ka, Gobane o swere palamonwana ye ke e ratago, Gomme e le yeo o ikannego gore o tla ntotela yona, Ke tla fana bjaloka wena; Nka se mo gane le selo, Aowa, le mmele wa ka, le ga e le malao a monna wa ka; Ke tla mo tseba, ke a rereša. O se tloge bošego bo tee mo gae. Ntiše ka gohle; E sego bjalo gomme ka šala ke nnoši, Ka dikano tša ka tšeo di sa lego ntshe Ke tla alela ngaka yeo. nerisa : Gomme nna ke tla alela mongwaledi wa yona, ka gona o lemoge, Ge o ka ntlogela gore ke iponele. kerašian O: Khweše, dira bjalo; ke se be ka mo swara, Ge nka mo swara, ke tla roba pene ya mongwaledi. a n t o n i O: Ke ka nna go nago leretha lekhwi. PHOŠIA: Thobela se kgopišege, goroga le ge go le bjalo. ba sa n i O: Mahlako, ntebalele phošo yekhwi ke e dirišitšego, Gomme mahlong a bontši bjo bja bakgotse, Ke a go tiišetša, le ka mahlo a gago a botse Ke moo ke iponago ka gona. ph o šia : Lemoga! Mahlong a ka a mabedi, o ipona gabedi; Gatee leihlo ka leihlo, ikane ka bowena gabedi, Gomme yeo ke kano ya mmaruri. ba sa n i O:

Aowaa nthaetše. Lebala phošo ye gomme ka moya wa ka ka moka Nka se hlwe ke fetogela kano ya ka le wena. a n t o n i O: Nkile ka mo adima mmele wa ka gore a hume Gomme kadimo yeo mabapi le yeo a hweditšego palamonwana ya mogatšago Ya e ba diphošo tše šoro, ke itlama gape Ka moya wa ka ka moka Gore morena wa gago a ka se hlwe A roba dikano ka boomo. PHOŠIA: Bjale o tla ba sehlare-sa-širela sa gagwe, Mo fe sekhwi. O mmotše gore a se lote go feta sela sa pele. O fa Antonio palamonwana a n t o n i O: Thobela, Mohlomphegi Basanio, ikane gore o tlo lota palamonwana ye. basani O: Alalaa, ke yona yela ka go e fa ngaka! PHOŠIA: Ke e filwe ke yena, ntshwarele, Phaahla, Ka gobane ka palamonwana ye ngake e robetše le nna. NERISA: Le nna ntshwarele, Moloto, Gobane yena mošimane yola, mongwaledi wa ngake Ka baka la palamonwana ye, o letše le nna bošego bjo fetilego. kerašian O: Banna te, o ka re tse di bolelwago Ga di sa thuša, ka gore go senyegile go senyegile. Basadi ke diotswa, ba re gabošitše pele ga nako na? PHOŠIA: Se wele taba ka godimo. Le maketše bohle; Lengwalo šele; le bale o iketlele; Le tšwa Padua, go Belario. Moo le tla hwetša gore Phošia o be a le ngaka, Nerisa yena a le mongwaledi. Lorentsho mo O tla paka gore ke ile ka itlhaganela Gomme ka sa tšo fihla; le ka ntlong Sa ba ka tsena; Antonio o amogelegile Gomme ke na le taba tše bose tša gago Kamoo o sa lebelela. Bula lengwalo le kapela Kamoo o tla hwetša gore tše tharo tša dikepe tša gago Di gorogile ka dithoto lebopong di sa imelwa O ka se tsebe gore go tlile bjang gore ke hwetše lengwalo lekhwi. a n t o n i O: Ga ke na le molomo! basani O: Na o yona ngaka gomme ga ka go tseba? kerašian O: Na o yena mongwaledi yo a nkgobošitšego? basani O:

Thobela, mongwaledi yeo a sa ikemišetšago tšeo Ga e se a ka phela go fetoga monna. ba sa n i O: Ngaka ye rategago, o tla robala le nna; Ga ke se ntshe, o tla alelwa ke mosadi wa ka. ANTONIO: Mohumagadi, o mphile bophelo le tša go mphidiša; Ka gobane mo ke a bala ka therešo gore dikepe tša ka Di gorogile lebopong. PHOŠIA: Mabapa le wena, Lorentsho? Mongwaledi wa ka o go swaretše tše botse le wena. nerisa : Gape ke tla mo fa tšona ka ntle ga tefo. Fakhwi ke fa wena le Jesika, Tše tšwago go Mojuta ya humilego, setlamo sa mpho ye makatšago, Mohla a hwago, ya dithoto tša gagwe. LORENTSHO: Bahumagadi, le fepa ditšhuwana ka manna. ph o šia : O ka re bošego bo kgeregane, Gomme ke bona e ka ga la kgotsofala Ditabeng tše ka botlalo. A re tseneng Gomme le re makalele ka ditshekišo Gomme re tla di araba ka therešo. kerašian O: Ga go be bjalo; potšišo ya go thoma Ke ya gore na Pheladi o tla ikanela Gore go fihlela bošego bjo tlago o tla dula fa Goba o tla ya malaong gonabjale ka ge go šetše fela iri tše pedi gwa napa gwa sa; Ge letšatši le ka hlaba, ke be ke tla nyaka ge le ka fifala Go fihlela ke robala le mongwaledi wa ngaka. Thobela, kgang ge ke phela nka se boife selo Go feta go lota palamonwana ya Pheladi. Ba a tšwa NERISA:

86/05335 2_0OO34~2.3S~ SHAK^sp^Ae f\ojzvoe>bi

lAi

AFrticA PK 2 .7 1 y

iaM

VeKist,.

University o f the Witwatersrand, Johannesburg

77ze Library This book may be retained after the last date stamped below . A renewal for a further period o f seven days may be granted unless the book is in demand. Fines, as scheduled in the Rules and Regulations, are incurred on overdue books.

’• MJV 1995 1 8 IAN 7019 1 7 MAY 2019 2 9 JUL

This book is not transferable. It w ill remain your charge until returned by you in person.

•S SWA

200034235

BD12 8 9 4 8

> p > p p p p p p

Maskew Miller Longman ISBN0 636 00359 0