Education)
Dunia inakabiliwa na migogoro mingi ya kimataifa. Migogoro hii inashirikiana na kuongeza athari kwa kila mmoja. Kuna migogoro ya kimazingira ikiwemo kupotea kwa bioanuwai na mabadiliko ya tabianchi, migogoro ya haki za kijamii katika kila bara, na mgogoro katika elimu kwani mifumo yetu inahangaika kuwapa watoto stadi wanazohitaji ili kustawi. Elimu Inayotegemea Mazingira (NBE) inatoa suluhisho la haraka, la uwezekano na lenye matumaini kwa changamoto hizi tata na zenye uhusiano. Kuileta mazingira kuwa kiini cha ujifunzaji kunaleta watu wenye afya bora, furaha zaidi, werevu zaidi na ambao wanakuwa walezi wazuri wa sayari yenye afya. Wakati wa kuchukua hatua ni sasa.
ELIMU INAYOTEGEMEA
MAZINGIRA: WAKATI WA KUCHUKUA HATUA
Likichochewa na dharura ya janga la tabianchi, viongozi kutoka sekta za uhifadhi, mazingira na elimu walikutana katika Salzburg Global kuanzia Septemba 8 hadi 13, 2025 kwa kikao kuhusu “Elimu Inayotegemea Mazingira: Wakati wa Kuchukua Hatua.” Walichanganya nguvu na utaalamu wao kuandaa ramani ya njia ya kupanua Elimu Inayotegemea Mazingira na kukabiliana na changamoto nyingi za kimataifa. Viongozi wa dunia tayari wamejitolea kubadili mwenendo wa kupotea kwa bioanuwai na kuchukua hatua za dharura kukabiliana na mabadiliko ya tabianchi kufikia mwaka 2030, lakini mataifa mengi bado hayajatumia nguvu ya NBE kufanikisha malengo haya. Taarifa hii ya Salzburg inawaomba viongozi wa elimu kujitolea kuingiza mazingira katika mifumo yetu ya elimu. Inawaalika walimu, familia, viongozi wa shule na wadau wote kutumia ubunifu na mamlaka yao kuunganisha NBE kwa kiwango kikubwa ili kuleta manufaa kwa watu na sayari.
Kikao cha Salzburg Global kiliandaliwa kwa kushirikiana na TUI Care Foundation, Tume ya IUCN ya Elimu na Mawasiliano, Shirikisho la Wanyamapori la Kanada, na washirika wengine.
Pata maelezo zaidi kuhusu matokeo ya kikao cha Salzburg Global kuhusu Elimu Inayotegemea Mazingira.
Taarifa ya Salzburg kuhusu Elimu Inayotegemea Mazingira iliandikwa kwa pamoja kwa Kiingereza na Salzburg Global Fellows.
Elimu Inayotegemea Mazingira ni nini?
Elimu Inayotegemea Mazingira ni mkusanyiko wa mbinu za elimu zinazoweka mazingira katikati ya ujifunzaji. Kwa urahisi, inamaanisha kuongeza mazingira katika darasa na kuongeza darasa katika mazingira – ikijumuisha elimu rasmi, isiyo rasmi, na ujifunzaji usio wa kimuundo.
NBE inawakumbusha wanafunzi kuhusu uhusiano wao wa kina na mazingira na kwamba uhusiano huu ni muhimu katika kujenga mustakabali endelevu. Inawapa wanafunzi stadi, maarifa na mitazamo wanayohitaji kustawi, huku ikikuza ustawi wa wanafunzi na walimu, na kuhimiza uwajibikaji mzuri wa kutunza mazingira na sayari.
Ili kuwezesha uwezo huu, ujifunzaji lazima uwe wa uzoefu na kihisia. Kufanya hivyo katika mazingira ya asili, yenye uwezo wa kuleta maajabu, kunafungua milango ya kuelewa kwa kina mahusiano kwa ujumla.
Mwito wa Kuchukua Hatua
Kujijenga upya katika uhusiano na mazingira ni jambo la dharura na linalowezekana ambalo litabadilisha ujifunzaji, kuboresha ustawi, na kusaidia kuunda mustakabali endelevu. Iwe wewe ni mzazi, mwalimu, kiongozi au mtunga sera, una jukumu muhimu la kutekeleza. Anza leo kwa kuchukua muda mfupi wa kuungana na mazingira na kuwasihi watu walio na ushawishi katika shule au mfumo wa elimu kuharakisha kupitishwa kwa Elimu Inayotegemea Mazingira katika shule na jamii zote ili kukabiliana na changamoto za ujifunzaji, ustawi na sayari.
Ramani ya Njia ya Elimu Inayotegemea Mazingira
Wenzangu wa Salzburg Global wamejitolea kujenga na kuunga mkono mtandao wa kimataifa wa washirikiano kutoka sekta mbalimbali wenye lengo la kuleta mazingira kuwa kiini cha ujifunzaji. Juhudi hizi ni muhimu katika kufanikisha malengo ya Malengo ya Maendeleo Endelevu na Mfumo wa Dunia wa Bioanuwai wa Umoja wa Mataifa. Tutafanikisha malengo haya makubwa, muhimu na yaliyounganishwa kupitia:
• Ubunifu na uwezo wa kuchukua hatua: Tunahimiza wazazi, walezi, walimu, viongozi wa shule, wafanyakazi wa michezo ya watoto, viongozi wa elimu isiyo rasmi, watunga sera na wote kati yao kufanya kila wawezalo kufufua uhusiano wao na mazingira, hata kama ni kidogo kila siku.
• Kuunganisha mazingira katika elimu: Tunaziomba serikali 30 zilizojitolea kutekeleza NBE katika Mkutano wa Mabadiliko ya Elimu kuharakisha maendeleo, kushiriki mbinu bora, na kuhamasisha nchi nyingine kujitolea na kuchukua hatua.
• Kujifunza kutoka kwa maarifa ya Asili: Wakati wa kubuni shughuli za NBE, viongozi wanaalikwa kuzingatia mifumo ya maarifa ya jamii za Asili, na inapowezekana, kuandaa pamoja nao, kwa kuwa wana ujuzi wa kina wa jinsi ya kuunganisha mazingira katika mifumo yao ya elimu kupitia mbinu zinazowaunganisha wanafunzi na mahali, historia na ardhi yao.
• Kushirikiana na walimu: Tunaunda njia ya ushirikiano kati ya sekta za uhifadhi, mazingira na elimu inayoheshimu utaalamu wa walimu, kutambua muktadha wa maeneo mbalimbali, na kulinganisha rasilimali na msaada na malengo ya walimu.
• Kuongeza maeneo ya kijani mashuleni: Kubadilisha maeneo ya shule kuwa mazingira tajiri ya asili ni nyenzo madhubuti inayoboresha afya ya mwili na akili, stadi za kijamii na utambuzi, ubunifu na utendaji wa kitaaluma. Wenzangu wa Salzburg Global wanatoa wito kwa watunga sera na jamii za shule kushirikiana kupanga kuongeza angalau maeneo ya kijani milioni moja mashuleni kufikia 2040.
• Kuongeza uwekezaji katika upimaji wa maendeleo: Tunahimiza jamii za utafiti wa elimu na tabianchi kufadhili ukuzaji wa kiashiria cha kimataifa kitakachopima hatua katika Elimu Inayotegemea Mazingira.
• Kuwekeza katika utekelezaji wa NBE kwa kiwango kikubwa: Tunawaomba wafadhili wote wenye miradi inayohusu elimu, afya ya binadamu, ustawi na mgogoro wa kimazingira kuelekeza rasilimali katika kutekeleza NBE kwa kiwango kikubwa.
Inaonekanaje kwa vitendo?
Wabunifu wametengeneza ramani ya safari ya kuweka mazingira kuwa kiini cha elimu na wanawaalika walimu, wazazi na watunga sera kujiunga nao. NBE hufanya kazi vizuri zaidi inapotekelezwa katika, kwa kutumia, kwa ajili ya, na kama sehemu ya mazingira ya asili, vitu na matukio; na kupitia kuunganisha maarifa ya asili na kuzingatia haki ya kijamii na kimazingira. Lengo moja ni wanafunzi kuujenga upya uhusiano na kutambua kwamba wao ni sehemu ya mazingira.
Mnyororo wa Elimu Inayotegemea Mazingira
• Katika Mazingira: Walimu huwapeleka wanafunzi nje kwenye maeneo ya kucheza ya asili, bustani, au maeneo ya mazingira. Hii huwasaidia wanafunzi kuhisi vizuri, kujiamini na kuwa na udadisi katika mazingira, na kuboresha ustawi wa kimwili na kisaikolojia. Hii inafanana na kuhamisha masomo ya kawaida na kuyafundisha katika mazingira ya asili.
• Kwa Kutumia Mazingira: Walimu hubuni shughuli zinazotumia vifaa vya asili na mifumo ya kimazingira kama njia ya kuongeza ujifunzaji. Mazingira ndiyo yanaunda somo, siyo tu mahali pa kuendeshea masomo. Mfano: kuchora kwa kutumia vifaa vya asili, kutembea msituni kujifunza uhusiano kati ya shughuli za binadamu na mto wa karibu, au kutafuta majibu ya maswali kwa kutumia stadi za hesabu kuchambua ukuaji wa miti.
• Kwa Ajili ya Mazingira: Wanafunzi huanza kujali na kuwa walezi wa mazingira. Wanafanya shughuli zinazosaidia binadamu kuishi kwa uwiano na sayari, kama kuboresha bioanuwai ya eneo au kupunguza athari za tabianchi. Mfano: kupanda bustani za kuvutia vipepeo, kufanya ukaguzi wa nishati au taka ili kuathiri sera za shule, au kurejesha makazi ya viumbe.
• Kama Sehemu ya Mazingira: Wanafunzi wanajitambua kuwa sehemu ya mazingira na siyo viumbe waliotengwa navyo, na kujenga huruma ya kina. Walimu wanaunganisha maarifa ya Asili na mbinu zinazowaunganisha wanafunzi na ardhi yao, huku wakikuza shukrani, kuunganishwa na kuhisi kuwa sehemu ya ekosistemu.
