ภาวะโลกรวน (Net Zero Tracker: NZT) โดยพัฒนาขึ้นจากโครงการที่คล้ายกันในต่างประเทศ
ประยุกต์ใช้ให้เข้ากับบริบทของอุตสาหกรรมพลังงานในไทย
สร้างการมีส่วนร่วมกับรัฐวิสาหกิจและบริษัทพลังงานไทย
เปิดเผยข้อมูลด้านการขับเคลื่อนเป้าหมายการปล่อยก๊าซเรือนกระจกสุทธิเป็นศูนย์
เปลี่ยนผ่านพลังงานที่กาหนดปีเป้าหมายการปลดระวางโรงไฟฟ้าเชื้อเพลิงฟอสซิล (ถ่านหินและก๊าซธรรมชาติ)
ก่อนกาหนดอย่างชัดเจน ความไม่แน่นอนทางนโยบายนี้ส่งผลให้บริษัทพลังงานขาดแรงจูงใจที่จะจัดทา แผนการเปลี่ยนผ่านพลังงานขององค์กรที่มีกาหนดระยะเวลาชัดเจนตามไปด้วย คณะวิจัยเสนอว่าภาครัฐควรประกาศแผนการเปลี่ยนผ่านพลังงานระดับชาติ
การปลดระวางโรงไฟฟ้าเชื้อเพลิงฟอสซิลก่อนกาหนด (managed fossil phase-out) และมีกลไกสนับสนุน การเปลี่ยนผ่านที่ยุติธรรม (just energy transition)
สามารถเจรจาแก้ไขสัญญาซื้อขายไฟฟ้า
PPA เพื่อสร้างความมั่นใจให้กับบริษัทพลังงานในการวางแผนการเปลี่ยนผ่านพลังงานของ องค์กรเพื่อมุ่งสู่การบรรลุเป้า
คณะวิจัยเสนอว่าภาครัฐควรออกกฎหมายต่อต้านการฟ้องปิดปาก (anti-SLAPP law) เพื่อคุ้มครองการมีส่วนร่วมของสาธารณชนในประเด็นสาธารณะ รวมถึงการวิพากษ์วิจารณ์นโยบาย Net
Zero และการดาเนินธุรกิจของบริษัทพลังงานด้วย ในเมื่อภาคพลังงานจัดเป็นสาธารณูปโภคพื้นฐาน
จาเป็นต่อชีวิตความเป็นอยู่ของประชาชน
คาร์บอน (Offsets) และ/หรือเทคโนโลยีการปล่อยมลพิษเป็นลบสุทธิ (Negative Emissions Technologies) ในแผนลดคาร์บอน
คณะวิจัยได้ปรับปรุงเกณฑ์การประเมินตามข้อคิดเห็นและข้อเสนอแนะจากกิจกรรมข้างต้น และ
ประเมินบริษัทพลังงานทั้ง 10 แห่ง จากนั้นได้ติดต่อประสานกับบริษัทพลังงานทั้ง 10 แห่ง เพื่อขอเข้าพบและ
นาเสนอ (ร่าง) ผลการประเมิน
โดยคณะวิจัยได้เข้าพบบริษัท 4 แห่ง ในระหว่างวันที่
สิงหาคม - 30 กันยายน พ.ศ. 2568 ได้แก่ BANPU BGRIM GULF และ RATCH ในจานวนนี้มีบริษัท
ให้ข้อมูลเพิ่มเติมที่อาจตกหล่นจากการประเมินเบื้องต้น และได้รับการปรับปรุงคะแนนเพิ่มขึ้น ได้แก่
2) บริษัท ปตท. จากัด (มหาชน) (PTT)
3) บริษัท กัลฟ์ ดีเวลลอปเมนท์
4) บริษัท ราช
(มหาชน) (RATCH)
5) บริษัท ผลิตไฟฟ้า จากัด (มหาชน) (EGCO)
6) บริษัท บางจาก
7) บริษัท
(มหาชน) (BCP)
(มหาชน) (BANPU)
(มหาชน) (BGRIM) 9)
- เมษายน
2568
2568
1) การกาหนดเป้าหมาย (target) พิจารณาการกาหนดเป้าหมายการปล่อยก๊าซเรือนกระจกของ บริษัทที่สอดคล้องกับความตกลงปารีส
2) การกากับดูแลและการเปิดเผยข้อมูล (oversight and disclosure)
การกาหนดความรับผิดชอบด้านการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศระดับคณะกรรมการ
3) ผลการดาเนินการ (performance) พิจารณาผลการดาเนินงานและแผนการลดการปล่อยก๊าซ
เรือนกระจกที่สอดคล้องกับเป้าหมายของบริษัทและความตกลงปารีส
4) การเปลี่ยนผ่านที่ยุติธรรม (just transition)
15 คะแนน รองลงมา
GULF (14.11 คะแนน) RATCH (14 คะแนน) CKP (12.11 คะแนน) BCP (12 คะแนน) BGRIM (11 คะแนน) EGAT (6 คะแนน) และ SPRC (2.25 คะแนน)
BGRIM ประกาศเป้าหมายการปล่อยก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์สุทธิเป็นศูนย์ภายในปี 2050 ส่วน
EGAT และ RACTH ประกาศเป้าหมายความเป็นกลางทางคาร์บอนภายในปี 2050 และ SPRC ยังไม่ได้
ประกาศเป้าหมาย Net Zero
บริษัท 3 แห่ง ได้แก่ BANPU PTT และ RATCH ได้คะแนนจากการประกาศเป้าหมายการปล่อยก๊าซ
เรือนกระจกระยะกลาง (ปี 2028 – 2035) ซึ่งครอบคลุมการปล่อยก๊าซเรือนกระจกขอบเขตที่ 1 และ 2
EGCO GULF PTT และ RATCH เปิดเผยแนวทางและกระบวนการในการกากับดูแลการจัดการความเสี่ยงจาก
การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศของกรรมการ (board) หรือคณะกรรมการ (board committee) จึงทาให้
ได้คะแนนข้อ 2 และมี 6 แห่ง (ยกเว้น BCP) กาหนดคุณสมบัติของคณะกรรมการที่รับผิดชอบในการจัดการ
ความเสี่ยงและโอกาสด้านสภาพภูมิอากาศ และเปิดเผยคุณสมบัติดังกล่าว
กระจก หรือผลการดาเนินงานด้านการจัดการการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ (ข้อ 4) อย่างไรก็ตาม ยัง ไม่มีบริษัทใดยกเลิกระบบแรงจูงใจที่เชื่อมโยงกับการผลิตเชื้อเพลิงฟอสซิล (ข้อ
1 และ 2 (ข้อ 8) และบริษัท 9 แห่ง
ซึ่งส่วนใหญ่ใช้บริษัทตรวจสอบภายนอก (ข้อ 9) รวมถึงเปิดเผยข้อมูลการปล่อย ก๊าซเรือนกระจกขอบเขตที่ 3 (ข้อ 10)
3. ผลการดาเนินงาน (performance)
6 แห่ง
2 แห่ง ได้แก่ CKP และ
0.65 คะแนนจากคะแนนเต็ม 10 คะแนน
9 แห่ง (ยกเว้น SPRC)
เกี่ยวข้องกับความพยายามในการลดการปล่อยคาร์บอนด้วย
บริษัทส่วนใหญ่มีมาตรการคุ้มครองผู้ร้องเรียนต่อบริษัท
1 2 และ 3 ของบริษัท
รวมถึงเป้าหมายการปล่อยก๊าซเรือนกระจกระยะสั้น
ดาเนินการของบริษัทที่นาไปสู่เป้าหมายการปล่อยก๊าซเรือนกระจกสุทธิเป็นศูนย์ที่สอดคล้องกับความตกลง
2050 (Net Zero Emissions by 2050 Scenario)
(International Energy Agency : IEA)
2 เป้าหมายการปล่อยก๊าซเรือนกระจกสุทธิเป็นศูนย์ของ
3 (Scope 3) ใน ภาคอุตสาหกรรมที่เกี่ยวข้องกับบริษัทมากที่สุด
3
บริษัทกาหนดเป้าหมายการลดการปล่อยก๊าซเรือน
กระจกระยะยาว (ปี 2036 - 2050) อย่างชัดเจนว่า
อย่างน้อยที่สุดต้องครอบคลุมการปล่อยก๊าซเรือน กระจกขอบเขตที่ 1 และ 2 ไม่น้อยกว่าร้อยละ 95 ของ
4
การกาหนดเป้าหมายการปล่อยก๊าซเรือนกระจก
5 บริษัทกาหนดเป้าหมายการลดการปล่อยก๊าซเรือน กระจกระยะกลาง (ปี 2028 - 2035) อย่างชัดเจนว่า อย่างน้อยที่สุดต้องครอบคลุมการปล่อยก๊าซเรือนกระจก
ขอบเขตที่ 1 และ 2 ไม่น้อยกว่าร้อยละ 95
6 เป้าหมายค่าความเข้มข้นคาร์บอน
1) ค่าเป้าหมายของบริษัทไฟฟ้า ไม่เกิน 165 g
CO2/kWh
2) ค่าเป้าหมายของบริษัทน้ามัน ไม่เกิน 54 kg
CO2/boe
3) ค่าเป้าหมายของบริษัทก๊าซ ไม่เกิน 29 kg
CO2/boe
1) ค่าความเข้มข้นคาร์บอนล่าสุดที่บริษัทเปิดเผย อยู่ต่ากว่าหรือเท่ากับค่ามาตรฐานของ อุตสาหกรรมในปี 2035 (บริษัทไม่ต้องมี
เป้าหมายระยะยาว)
2) ค่าความเข้มข้นคาร์บอนเป้าหมายของบริษัท ระยะสั้นหรือระยะกลาง อยู่ต่ากว่าหรือเท่ากับค่า มาตรฐานของอุตสาหกรรมในปี 2035
3)
ค่าความเข้มข้นคาร์บอนเป้าหมายของบริษัท
(ถึงปี 2035) อยู่ต่ากว่าหรือเท่ากับค่า มาตรฐานของอุตสาหกรรม 7 บริษัทประกาศเป้าหมายปริมาณการลดการปล่อยก๊าซ
8
และระยะกลาง (ปี 2028 - 2035) ของบริษัท
แผนการเปลี่ยนผ่านพลังงานที่บริษัทกาหนดไว้
เปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ
ข้อมูลดังกล่าวต่อสาธารณะ
1 บริษัทกาหนดให้มีคณะกรรมการหรือผู้บริหารที่รับผิดชอบ
2 บริษัทเปิดเผยว่าคณะกรรมการบริษัท
(board committee)
3
4
(Task Force on Climate-related Financial Disclosures: TCFD)
8 บริษัทเปิดเผยข้อมูลเกี่ยวกับการปล่อยก๊าซเรือนกระจก
จากการดาเนินงาน (ขอบเขต 1 และ 2)
9 บริษัทมีกระบวนการตรวจสอบความถูกต้องของข้อมูล
การปล่อยก๊าซเรือนกระจก (ขอบเขต 1 และ 2) เช่น
GHG Protocol หรือ SBTi
• ISSB
Financial Reporting Standards (IFRS)
ISSB
IFRS S1 General Requirements for Disclosure of Sustainability-related Financial Information
IFRS S2 Climaterelated Disclosures
(Greenhouse Gas
Protocol : GHG Protocol) กาหนดกรอบมาตรฐาน
Science Based Targets initiative (SBTi) เป็น
ความถูกต้องของการกาหนดเป้าหมายการปล่อยก๊าซ
3) ผลการดาเนินการ (performance)
2 บริษัทปล่อยก๊าซเรือนกระจก
3 ความเข้มข้นของการปล่อยก๊าซเรือนกระจกขอบเขตที่
4 ในกรณีที่บริษัทกาหนดการชดเชยคาร์บอน
ลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกระยะกลางและระยะยาว จะต้องเปิดเผยปริมาณการชดเชย ประเภทการชดเชย
และใบรับรองการชดเชยด้วย
5
ในกรณีที่บริษัทกาหนดการใช้เทคโนโลยีการปล่อย
มลพิษเป็นลบสุทธิ (Negative Emissions Technologies) ในแผนลดคาร์บอนของตน
7 บริษัทกาหนดให้งบลงทุนในอนาคตต้องสอดคล้องกับ
8 ความสอดคล้องระหว่างการปล่อยก๊าซเรือนกระจก สะสมของบริษัทโดยพิจารณาจากสินทรัพย์ปัจจุบันและ แผนการลงทุนในอนาคต (ไม่น้อยกว่า
กับงบประมาณคาร์บอน (carbon budget) ของบริษัท
https://actinitiative.org/en/actmethodologies
• IEA NZE : ความต้องการก๊าซธรรมชาติต้องลดลง
5% จนถึง 2050
(just transition)
(just energy transition)
ว่าด้วยธุรกิจและสิทธิมนุษยชนแห่งสหประชาชาติ (United Nations Guiding Principles on Business and Human Rights : UNGPs)
1
2
3
ถึงผลกระทบทางสังคมจากความพยายามในการลดการ ปล่อยคาร์บอนของบริษัท 4 บริษัทให้คามั่นที่จะรักษา (retain) พัฒนาทักษะใหม่ (retrain) ปรับตาแหน่งใหม่ (redeploy) และ/หรือ ชดเชยให้แก่แรงงานที่ได้รับผลกระทบจากความพยายาม ในการลดการปล่อยคาร์บอน
5 บริษัทให้คามั่นว่าโครงการใหม่ที่เกี่ยวข้องกับความพยายาม
8 บริษัทประกาศสนับสนุนนโยบาย/ข้อตกลงระหว่างประเทศ/
9 บริษัทประกาศจะไม่คัดค้านนโยบายที่เกี่ยวข้องกับ