Welkom Op de Milsbèk

Bewaar editie!

Welkom Op de Milsbèk!

Voorwoord Burgemeester

Gennep is een bruisende gemeente met vijf mooie kernen, waaronder Milsbeek. Als gemeente zijn we voort­ durend bezig met het ontwikkelen van onze leefomgeving. Steun van onze inwoners is daarbij altijd wel­ kom. In Milsbeek zitten ze wat dat betreft niet stil. Altijd zijn er wel initia­ tieven. Zo ook deze brochure, die een mooi visitekaartje is voor het dorp. Bent u nieuw in Milsbeek? Dan wil ik u bij deze van harte welkom heten! In deze brochure leest u over al het moois dat Milsbeek te bieden heeft, wat natuurlijk ook voor al gevestigde inwoners interessant is. Hans Teunissen Burgemeester

zegt men Waarom sbèk? Op de Mil Dat komt van lang geleden: De eerste woningen in Milsbeek werden op de rivierduinen gebouwd. Dit deed men om bij hoog water van de Maas het huis droog te houden. De eerste bewoning in Milsbeek was dan ook op de stuifduinen bij de Bloemenstraat en de stuifduinen tussen de Onderkant en de Rijksweg. Daarom woonde men ‘op’ de Milsbèk.

2 Welkom Op de Milsbèk

cht Een opre sbèk! Op de Mil m o lk e W Wat fijn dat u besloten heeft om in Milsbeek te komen wonen of te bezoeken! Als onderdeel van de gemeente Gennep, zijn wij een dorps­ gemeenschap met een eigen karakter. Wilt u deelnemen aan een of meerdere verenigingen: u heeft volop keuze. Bent u meer een natuurgenieter: u kunt uw hart ophalen. Stelt u goede contacten met dorpsgenoten op prijs of gaat u voor meer privacy: voor elk wat wils. Kortom wij hopen dat uw verblijf in onze gemeenschap - of dit nu van korte duur is of voor een reeks van jaren – plezierig en ­onderhoudend mag zijn. Om u een indruk te geven in welke leefomgeving u vertoeft ­hebben wij deze brochure opgesteld. De inhoud van deze brochure geeft u in vogelvlucht inzicht in wat Milsbeek was, is en wil zijn.

Ook verwijst de brochure naar informatiebronnen die u verder kunt raadplegen. Daarnaast treft u wat meer actuele informatie over ons dorp aan in het dorpsmagazine “Op de Milsbèk” dat 8 keer per jaar verschijnt. Bij het samenstellen van de inhoud van deze brochure is door de redactie besloten deze eveneens aan te bieden aan alle huidige in­ woners van ons dorp. Uiteindelijk zijn zij de beste ambassadeurs om nieuwe inwoners te werven en gasten te ontvangen. Wij hopen dan ook dat deze brochure mag bijdragen aan een ­prettig verblijf te midden van ons of dit nu tijdelijk of meer ­permanent is. De redactie Welkom Op de Milsbèk

Welkom Op de Milsbèk 3

Voorwoord voorzitter Sl!m Fijn dat u in Milsbeek bent! Veel Milsbèkers zijn trots op hun Milsbèk. Het is dan ook niet verwonderlijk dat dorpsgenoot Marcel Bons met het idee kwam voor deze brochure over het dorp. Een redactiegroep ging vervolgens ent­ housiast aan de slag met de inhoud. Ze beschreven Milsbeek als een mooie en fijne

plek om te wonen en te ver­blijven. Hun werk weerspiegelt trots en betrokkenheid. Ik hoop dat deze brochure uw trots en betrokkenheid aanwakkert. Ik dank ieder die heeft bijgedragen aan deze brochure en wens u veel leesplezier. Ronald Starrenburg Voorzitter SL!M (Samen Leven !n Milsbeek)

Inhoudso

pgave

05

Milsbeek, ons mooie dorp

09

Een paar mooie plekken

21

Voor de jeugd

06

Sporen uit de IJstijd

13

Algemene voorzieningen

22

Economie en bedrijvigheid

07

Een roerige geschiedenis

16

Bezienswaardigheden

23

Plattegrond Milsbeek

08

Flora en fauna

17

Tradities, activiteiten en ontspanning

4 Welkom Op de Milsbèk

Milsbeek, in de volksmond ook wel ‘De Milsbèk’ genoemd, is gelegen in het

Mils ons m beek, ooie dorp

noorden van Limburg. Milsbeek vormt samen met de dorpen ­Ottersum, Ven-Zelderheide, Heijen en het stadje ­Gennep de gemeente Gennep. Deze in 1972 gevormde ­gemeente grenst aan Noord-Brabant, ­Gelderland en Duitsland. Vóór 1972 ­maakte Milsbeek deel uit van de gemeente ­Ottersum. Milsbeek is een dorp met ongeveer 2800 inwoners. De naam is ­afgeleid van een oude beek die liep waar tegenwoordig de Kroonbeek loopt. ‘Mils’ betekent grauwbruin water. Dit water kwam van het moeras­gebied dat onder aan de stuwwal lag. Inwoners van de kern van Milsbeek wonen ‘op’ de Milsbèk, omdat de eerste huizen op de hogere zandduinen werden gebouwd om bij hoogwater van de Maas droge voeten te houden. De naam Milsbeek wordt in oude documenten rond 1300 voor het eerst genoemd. Het dorp zoals we dat nu kennen, is rond 1930 ontstaan toen er een school en een Rooms-Katholieke kerk werden gebouwd. Voor 1930 gingen de toen ongeveer 400 inwoners van ­Milsbeek in Ottersum naar school en naar de kerk. In diezelfde periode zijn ook veel verenigingen opgericht. Tot op de dag van vandaag kent Milsbeek een actief verenigingsleven. Een goed ­overzicht hiervan is te vinden in de jaarlijks uitgebrachte Gemeentegids, welke in het najaar verspreid wordt door de Gemeente Gennep. Voor belangstellenden die meer van de geschiedenis willen weten, ­verwijzen we graag naar www.stichtingcultuurbehoudmilsbeek.nl. Ook zijn er diverse boeken verschenen over Milsbeek. Op dezelfde website is hierover informatie te verkrijgen.

Welkom Op de Milsbèk 5

Sporen tijd uit de IJs Ons dorp Milsbeek ligt aan de voet van de Sint-Jans­ berg, een smal bosgebied op een flinke helling. Het is een stuwwal, ontstaan in de voorlaatste IJstijd toen het zo koud was dat het ijs van de Noordpool tot halver­ wege ons land reikte. Precies dus tot waar wij wonen in Milsbeek! Deze dikke ijslaag stuwde vanaf de Noord­ pool en Scandinavië een enorme massa zand, grind en stenen voor zich uit waardoor o.a. de Sint-Jansberg ontstond. Vanaf het zuiden werden de Maas en de Rijn als het ware tegengehouden waardoor met name de Rijn zich waaiervormig uitspreidde, uiteindelijk westelijk afboog en in de Noordzee uitmondde. In tijden dat de stroming in de rivieren minder was, werd er veel zand, kleine stenen, maar ook klei langs de rivieren afgezet. Nadat de gletsjers waren gesmolten, hervond de Rijn zijn oorspronkelijke loop. Wat overbleef was de Rijnbedding langs de stuwwallen. In deze bedding stroomt nu de Niers. Langs en in de buurt van de Maas wordt nog steeds veel klei, zand en grind a ­ fgegraven, ­veelal voor bouwdoeleinden. Denk hierbij onder ­andere aan de Mookerplas te Mook/Plasmolen, nu een ­recreatiegebied, en de grondwinning aan De Banen te ­Ottersum. Nu en in de toekomst worden hier mooie recreatiegebieden ontwikkeld.

6 Welkom Op de Milsbèk

e Een roerig nis geschiede Een rivier als de Maas leverde vroeger een makkelijk te verdedigen natuurlijke grens op voor heersers. We kunnen het ons bijna niet meer voorstellen, maar Milsbeek is Spaans, Frans, Duits en Belgisch grondgebied geweest. Door buitenlandse over­ heersing en terugkerende gevechten is het gebied lange tijd arm gebleven. De armoe is verdreven, maar de knusse kleinschaligheid is gebleven. Geen grote kastelen of uitgestrekte landerijen, maar een nijver en nuchter volk dat ambachtelijkheid verkiest boven grootschaligheid en dorp boven stad. Waar de Maas en de Niers samenkomen is een plek die al in de tijd van de Romeinen van strategisch belang was. Bij Cuijk, toen Ceuclum geheten, lag een brug in een belangrijke Romeinse route naar Nijmegen. In de oksel van de Maas en de Niers is later het Genneperhuis gebouwd. Dit is een burcht met een roerige geschiedenis, voor het eerst in 1012 genoemd, maar waarschijnlijk al gesticht rond 900 en eeuwenlang bewoond door de heren van Gennep. De eerste keer dat Gennep schriftelijk in verband met stadsrechten wordt genoemd dateert uit 1371. Tijdens de Tachtigjarige Oorlog waren de bewoners in het gebied van Milsbeek regelmatig slachtoffer van rondtrekkende Spaanse en Staatse troepen. Dit geweld eindigde min of meer met het beleg van Gennep en het Genneperhuis door de toen­ malige stadhouder van de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden: Frederik Hendrik. Onder

zijn leiding werd een 15 km lange circumvallatie­ linie, een ­verdedigingswerk, aangelegd. Zie ook het ­hoofdstuk elders in deze editie. Tijdens oorlogen tussen Nederland en Frankrijk werd de burcht in 1675 gedeeltelijk en in 1713 helemaal met de grond gelijkgemaakt. De resten zijn te bereiken via een fiets- en wandelpad bij de Bloemenstraat. Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd Milsbeek in oktober 1944 geheel geëvacueerd, een lot dat alle inwoners van dit gebied trof. Aanleiding: In het kader van een groot geallieerd offensief, Market Garden genaamd, landden ten noorden van ­Milsbeek Amerikaanse luchtlandingstroepen. Zuid-Nederland, inclusief Nijmegen en Groesbeek, werd bevrijd, maar Gennep bleef in Duitse ­handen. Op 8 februari 1945 trok een Brits-Canadees ­leger vanuit de regio Nijmegen via het Reichswald Duits­ land in. Onderdelen van een Schotse divisie trok­ ken via Milsbeek naar Gennep. Bij terugkomst van de bewoners bleken de meeste gebouwen in ons dorp min of meer verwoest. Alles van waarde was gestolen. Achter de R.K.-kerk aan de Kerkstraat ligt een door Commonwealth Wargrave Commission onder­ houden begraafplaats van 210 Britse soldaten. Op de hoek van de Langstraat en de Kerkstraat staat een monument ter herinnering aan de ten ­gevolge van de Tweede Wereldoorlog omgekomen ­Milsbeekse inwoners.

* Veel van deze geschiedenis is mooi beschreven in ‘Het Koningsven’ (2017, Stichting Matrijs te Utrecht in samenwerking met Stichting Cultuurbehoud Milsbeek).

Welkom Op de Milsbèk 7

Flora

na

en fau

De Sint-Jansberg is een natuurgebied in eigen­dom van Natuurmonumenten en loopt van Mook naar Milsbeek. Aan de Mookse kant ligt de ­Mookerhei, ook in eigendom van Natuur­monumenten. Ten oosten gaat de Sint-Jansberg bijna naadloos over in het Duitse Reichswald, ­alleen onderbroken door de weg naar Breedeweg te Groesbeek, de ­Holleweg en de Neutrale­weg. De Sint-Jansberg is een geliefd wandelgebied met magnifieke vergezichten over de dorpen en zelfs tot over de Maas. Ieder jaargetijde heeft natuur­ lijk zijn charme, maar in de herfst is het bijzonder genieten. Niet alleen van de kleuren­pracht, maar ook om op zoek te gaan naar heerlijke tamme ­kastanjes. Het Reichswald is een ander soort bos, een productiebos, maar evengoed fijn voor een stevige wandeling, ­bijvoorbeeld naar de uitzicht­ toren. In ons dorp zijn niet veel plekken geschikt voor agrarische bestemmingen, er is weinig vruchtbare grond. Geen wonder dat er niet veel ­boeren meer zijn. Voor natuur daarentegen komt steeds meer grond beschikbaar en wordt daar ook voor in­ gericht. Koningsven/De Diepen is daar een voor­ beeld van, maar ook bijvoorbeeld De Gebrande Kamp langs de Maas op de grens van Middelaar en Milsbeek. In de plassen en langs de Maas ­komen veel vogels voor, allerlei soorten eenden en ­ganzen, maar de laatste jaren ook lepelaars. Veel grond in het Achterbroek is in gebruik voor bloemen- en planten­teelt en voor asperges, ook

8 Welkom Op de Milsbèk

wel het ­‘witte goud’ genoemd. Juist voor het ‘witte goud’ is de grond prima geschikt! Voor Konings­ ven/De ­Diepen zijn de verwachtingen hoog­ gespannen. Men ­probeert weer de begroeiing te krijgen waar ­honderd jaar geleden hoog over werd opgegeven. Van een groot deel van het gebied is de bovenste laag vruchtbare grond verwijderd. Daarna heeft men een laag strooisel uit De Bruuk ­(Groesbeek) opgebracht. De Bruuk is een van de weinige blauwgraslandgebieden in Nederland met een unieke vegetatie van onder meer orchideeën­ soorten. Het landschap van Milsbeek is gevarieerd te ­noemen. De heuvels van de Sint-Jansberg gaan over in het rivierenlandschap. Langs de Maas staan de kenmerkende bakenbomen. De uiter­waarden leveren goede agrarische gronden, vaak nog omgeven door maasheggen. Deze door mensen­ handen aangebrachte natuurlijke afbakening van percelen krijgt gelukkig weer de aandacht die het verdient. Aan de ­Brabantse kant bij Oeffelt is dit landschap zelfs op de ­Werelderfgoedlijst van de VN opgenomen. Ook voor onze kant probeert men deze status te ­verkrijgen. Tegelijk zijn aan de voet van de ­stuwwal ook arme veenachtige en vernatte gronden die bijzondere biotopen opleveren. De afwatering van deze veenachtige gronden heeft Milsbeek lang ­geleden (1329) zijn naam opgeleverd. De win­ ning van klei, zand en grind levert plassen op met een eigen flora en fauna. Vogels zijn gek op deze ­gebieden. De bewoners en toeristen trouwens ook.

Een mooi paar e ple kken

> De Sint-Jansberg

> Koningsven/De Diepen

De Sint-Jansberg was vele jaren in adellijk bezit tot het in 1982 werd overgedragen aan Natuurmonumenten. Op het gebied stonden een groot jachthuis en diverse boerderijen. Op de helling aan de Milsbeekse kant zijn drie vijvers aangelegd. Bij het jachthuis was een grote tuin en een nu nog te bewonderen ijskelder. Alle bebouwing is tijdens de ­Tweede ­Wereldoorlog verloren gegaan. Het is een prachtig bos- en wandel­ gebied met steile hellingen en beekjes, gevoed door water dat zo uit de stuwwal vloeit. Er zijn door Natuurmonumenten enkele wandelroutes uitgezet. Ver­schillende lange afstand wandelroutes, zoals het Pieterpad en ­pelgrimsroute Walk of Wisdom doorkruisen dit gebied. Bij ­Plasmolen ligt een uit 1725 stammende watermolen die ver­schillende functies heeft gehad. De molen is in 1999 geheel ­gerestaureerd door en in beheer van een stichting die de molen regel­matig opent voor publiek. Ook stond in ­Plasmolen ooit een grote Romeinse villa, nu met een fraaie constructie zichtbaar ­gemaakt.

Aan de voet van de Sint-Jansberg ligt het gebied Koningsven/De Diepen. Er is in het verleden veel geschreven over de ongekende rijkdom aan planten­ soorten en het voorkomen van allerlei vogels en andere dieren in het ­gebied. Het hoogveengebied werd in de eerste helft van de 20e eeuw ont­ gonnen om een groot aantal boeren in Milsbeek en Ottersum een perceel landbouw­grond te bezorgen. Het kostte veel moeite om dit ‘verloren land’ zodanig te bewerken dat erop geboerd kon worden. Het was waterrijk, vaak zelfs nat door de afwatering van de stuwwal en er werd heel lang turf afge­ graven door de bevolking in de verschillende dorpen. Er waren grote stukken grond waar alleen heide groeide. Het hele gebied was een versnippering van kleine en heel kleine percelen. Dat maakte het niet gemakkelijk om de kost te verdienen. Een aantal jaren geleden is er een samenwerking ontstaan tussen Natuur­ monumenten en Teunesen Zand en Grint om na het afgraven van zand en grind het hele gebied terug te brengen in de staat van honderd jaar g ­ eleden. Het lijkt erop dat de erg droge zomers de plannen geen goed hebben gedaan, maar de verwachtingen blijven niettemin hooggespannen. Waar de afgraving al gereed is, zijn al erg mooie stukken natuur ontstaan met mooie wandelgebiedjes, mooie heggen, perceeltjes met fruitbomen en veel glashelder water.

Welkom Op de Milsbèk 9

> Tielebeek, klein maar fijn Een natuurlijke beek geeft een extra dimensie aan een gebied. Zo ook de Tiele­ beek die de stuwwal verbindt met de Maas. Hij ontspringt aan de zuidkant van de stuwwal in het gebied Koningsven/De Diepen en wordt onder andere gevoed door kwelwater dat uit de stuwwal komt. De beek stroomt door de bebouwde kom van Milsbeek, passeert natuur en landbouw, doorsnijdt de Maasduinen die in deze omgeving beginnen en komt via natuurgebied ‘De Gebrande Kamp’ in de Maas uit. Langs een deel van de Tielebeek kan worden gewandeld. Een gemarkeerd struin­ pad in het gebied ‘Achterbroek-Bulten-Gebrande Kamp’ geeft een prachtige kijk op de beek en de flora en fauna. De beek heeft hier een aantal stijlwanden. Het ijsvogeltje en de das maken hiervan dankbaar gebruik. Dit pad voert ook langs bezienswaardigheden, zoals een dassenburcht, de plek waar in 1641 de circum­ vallatielinie lag, de stuw in de Bosschebrugweg en de restanten van een smal­ spoorbruggetje in de Gebrande Kamp. Waar de Tielebeek in de Maas uitmondt is een prachtig uitzicht op de Brabantse oever en het klooster St. Agatha. In 2016 is gestart met herstelwerkzaamheden aan de beek. Natuurwaarden ­worden versterkt en er worden maatregelen genomen om verdroging van het gebied tegen te gaan. De beek voert niet alleen water af, maar heeft grote ­betekenis voor de waterhuishouding en de flora en fauna van de omgeving. De beek zorgt voor een nog mooier en gevarieerd gebied.

> Een rondje Milsbeek Bij ‘Wandelgidsen Milsbeek’ is een groep enthousiaste dorpsbewoners actief, die u graag laat kennismaken met het mooie en het interessante dat Milsbeek te bieden heeft. Er is een viertal routes uitgezet: een in het dorp, twee in het ­buitengebied en een rond de katholieke kerk, het middelpunt van het dorp. Via www.wandelgidsenmilsbeek.nl vindt u de nodige informatie. Wanneer u liever zelf op pad gaat is het ‘Rondje Milsbeek’ een aanrader. Een bewegwijzerde wandeling van 8 km. Het begin bij de R.K.-kerk in de Kerkstraat is gemakkelijk te vinden. 10 Welkom Op de Milsbèk

>  De Gebrande Kamp, een pareltje in Milsbeek! De Gebrande Kamp behoort tot het stroomge­ bied van de Maas. Bij hoog water neemt de Maas het gebied in bezit en wordt het ontoegankelijk. Gedurende het grootste deel van het jaar staat het water in de Maas niet zo hoog en is het een schra­ ler deel van het Maasuiterwaard. In droge perioden verdroogt het gebied vrij snel waardoor grassen verdorren. ‘Gebrand gras’ heette dit in de volks­ mond, vandaar de naam. De Maas heeft in de loop der eeuwen klei in het gebied afgezet. Deze maasklei is geschikt voor bak­ steenfabricage. Daarom stond er in Milsbeek een steenfabriek die zijn klei onder andere uit de Ge­ brande Kamp haalde. Voor deze kleiwinning werd in de 20e eeuw een smalspoortreintje gebruikt. Het treintje en de spoorbaan zijn verdwenen, maar het smalspoorbruggetje over de Tielebeek herinnert ons nog aan deze bedrijvigheid.

Naar aanleiding van de hoge waterstanden in 1993 en 1995 zijn de dijken langs de Maas verhoogd en versterkt. De benodigde klei is deels uit de Ge­ brande Kamp gehaald. Na deze kleiwinning is het gebied aan de natuur overgelaten en is een bijzon­ dere flora en fauna ontstaan. Het is het leefgebied van de bever en broedgebied van vele vogelsoor­ ten. In de zogenaamde stroomdalflora is zeldza­ me vegetatie aangetroffen. Het gebied heeft een bijzonder reliëf. De Maasterrassen zijn te herkennen en bovendien heeft de kleiwinning gezorgd voor hoogteverschillen en een aantal watergebieden. Bijzonder zijn de kwelgeulen die door Rijkswater­ staat in 2018 zijn hersteld. De Gebrande Kamp was tot 2016 ontoegankelijk. Met de komst van een struinpad is dit mooie gebied weer toegankelijk gemaakt. Het struinpad loopt langs een aantal bijzondere plekjes.

Welkom Op de Milsbèk 11

>  Het Maasdal, het domein van ‘Mooder Maas’ We zitten in de kop van Noord-Limburg. In Zuid- en Midden-Limburg heet de Maas ‘Mooder Maas’. Het is onze navelstreng met Maastricht. Wist u dat nergens in Nederland een gebied zo ver van de provinciehoofdstad ligt als de kop van Noord-Limburg? Het Maasdal is gevormd in het vroeg-Pleisto­ ceen, ruim 2.000.000 jaar geleden. Terwijl de ondergrond van de 950 km lange Maas om­ hoogkwam, sneed de Maas zich in die tijd in de ondergrond en vormde enkele terrassen. De meest recente zijn nu nog te zien, bijvoor­ beeld bij de Gebrande Kamp. Nu heeft de Maas een vaste bedding, maar dat was niet altijd zo. Heel lang was de Maas een zogenaamde ­‘gestrengde rivier’. De Gebrande Kamp is nog onderdeel van zo’n streng die nog veel ver­ der doorloopt, achterlangs Middelaar. Bij heel hoog water in de Maas loopt deze streng nog altijd vol. De Maas is een regenrivier en het waterniveau in de Maas wordt beïnvloed door het weer. Sneeuw en dooi in combinatie met over­ vloedige regenval in de bovenloop van de Maas kunnen het waterpeil sterk laten stijgen in het

12 Welkom Op de Milsbèk

Maasdal. De Maas kan heel laag staan, maar ook ruim vier meter hoger. In Limburg is de Maas zogenaamd onbedijkt. Dit wil overigens niet zeggen dat er helemaal geen dijken zijn. Soms zijn dijken niet nodig vanwege natuurlijke hoogten. Ook in Milsbeek zijn er hoge gronden die functioneren als een natuurlijke dijk. Dit is bijvoorbeeld het geval bij de Bloemenstraat waar hoge gronden en dijk elkaar afwisselen. Het verval in de Maas is groot en een aantal ­zijrivieren in de Ardennen ligt wel 500 meter hoger dan Milsbeek. Door het grote verval zou de Maas te snel leeglopen en niet bevaar­ baar zijn. Met stuwen wordt de Maas daarom bevaarbaar gehouden. Milsbeek ligt tussen de stuwen van Sambeek en Grave. Ook in het Maasdal worden natuur­waarden versterkt. Bij Milsbeek heeft Rijks­waterstaat ­bijvoorbeeld een deel van de oever­ bescherming verwijderd. De bedoeling is dat de oevers weer natuurlijker worden. De Maasuiterwaarden leveren van oudsher ­aantrekkelijke natuur, zo ook in Milsbeek.

ene Algem ingen zien voor

> Onderwijs

> Gezondheidszorg

> Dorpsondersteuner

Midden in het dorp aan het Schuttersplein ligt de huisartsen­ praktijk. Voor spoedeisende hulp in de avond, nacht en weekeinde is een huisartsenpost gevestigd in het Maasziekenhuis Pantein in ­Beugen/Boxmeer gelegen aan de A77. In Nijmegen liggen het ­Radboud Universitair Medisch Centrum (RadboudUMC), het Canisius-Wilhelmina Zieken­ huis (CWZ) en de St.-Maartens­ kliniek. Aanvullende en para­ medische voorzieningen zijn in de ­Gemeente Gennep volop aan­ wezig. De Gemeentegids Gennep geeft hiervan een goed en actueel overzicht.

De dorpsondersteuner ­bevordert de leefbaarheid in het dorp ­Milsbeek door hulp- en zorg­ vragen te koppelen aan het eigen netwerk van de betrokkene of aan anderen binnen de gemeen­ schap. Ook kan de dorpsonder­ steuner helpen om de weg naar de ­reguliere zorg te vinden. Het doel daarbij is dat de burger zo lang mogelijk zelfstandig kan functio­neren in zijn eigen woon­ omgeving. In Milsbeek is de dorpsondersteuner te bereiken onder telefoonnummer: 06-82 29 87 90

Milsbeek heeft een eigen basisschool, De Drie Vijvers, gelegen aan de Schoolstraat. De school telt gemiddeld tussen de 190 en 200 leerlingen. Ook de peuterspeelzaal is gehuisvest in het gebouw. In het vrijstaande gebouw naast de school zijn de VSO (voorschoolse opvang) en BSO (buiten­schoolse ­opvang) ondergebracht. De BSO maakt daarnaast ook gebruik van twee lokalen in de school. Zowel de peuter­ speelzaal als de BSO vallen onder verantwoordelijkheid van Spring Kinderopvang. De Drie Vijvers is onderdeel van Stichting Lijn 83 Primair Onderwijs In principe zijn alle kinderen in de leeftijd van 4 t/m 13 jaar welkom op Basisschool De Drie Vijvers, ook kinderen met speciale leerbehoeften en een beperking. Samen wordt er bekeken wat De Drie Vijvers kan bieden voor de ­betreffende leerling. Uitgangspunt is steeds de vraag of de leerling op De Drie Vijvers zich optimaal kan ontwikkelen en of het welbevinden van de leerling, de groep en de leerkracht met elkaar in evenwicht blijven. In Gennep biedt men ook special onderwijs. Voortgezet onderwijs In Gennep is voortgezet onderwijs beschikbaar op de ­volgende niveaus: praktijkonderwijs, VMBO, HAVO en VWO. Ook is er in omliggende dorpen en steden op fiets­ afstand voldoende aanbod wanneer het gaat om voort­ gezet o ­ nderwijs. Meer informatie hierover: www.gennep.nl/inwoners-ondernemers/onderwijs_42626

Welkom Op de Milsbèk 13

> Dorpsblad ‘Op de Milsbèk’ ‘Op de Milsbèk’ is het dorpsblad van Milsbeek dat huis-aan-huis wordt bezorgd. In het dorpsblad staan leuke interviews, geboortes, overlijdens, interessant verenigingsnieuws, mededelingen en de kerkberichten. Het dorpsblad wordt gemaakt door én voor de inwoners van Milsbeek en wordt 8x per jaar uitgebracht. Wilt u ook iets plaatsen in het dorpsblad, dan kunt u contact opnemen met de redactie via telefoon 06-13143900 of via mail info@opdeMilsbèk.nl.

> SL!M (Samen Leven In Milsbeek) SL!M is in het leven geroepen om de uitvoering van het DOP (Dorps Ontwikkeling Plan) namens de inwoners van Milsbeek te begeleiden en te stimuleren. SL!M heeft als opdracht de leefbaarheid en de maatschappelijke samen­ hang in Milsbeek te bewaren en te bevorderen, een klankbord te zijn voor en de helpende hand te bieden aan iedereen die zijn schouders wil zetten onder plannen voor de verbetering van de Milsbeekse leef­ omgeving. Zie voor meer informatie hierover www.slim-milsbeek.nl.

> De Huiskamer Sinds 2018 is de Huiskamer een ontmoetingsruimte in Milsbeek. Hier kan iedereen, maar vooral de oudere inwoners, gezellig een kopje koffie drinken, een kaartje leggen of gewoon eens binnen lopen voor een praatje of om aan te schuiven voor een heerlijke vers bereide maaltijd. Kortom, een gezellige ‘huiskamer’. De Huiskamer is er niet alleen voor ouderen, ook andere inwoners zijn meer dan welkom. Op deze manier hopen we dat er spontane contacten gelegd gaan worden, waardoor de onderlinge verbondenheid in het dorp versterkt zal worden. Om deze huiskamer te kunnen beheren en exploiteren is er een ­stichting in het leven geroepen:Stichting BLOM, Bevordering Leefbaarheid ­Ouderen Milsbeek.

14 Welkom Op de Milsbèk

> Stichting Cultuurbehoud Milsbeek Stichting Cultuurbehoud Milsbeek (SCM) vindt cultuurbehoud ­belangrijk voor de identiteit van de gemeenschap en haar vrienden, ­vriendinnen en vrijwilligers. Kennis van het lokale verleden en oude gebruiken helpt bij de vorming van ieders identiteit en is van waarde voor het hedendaags bewustzijn.

> Kerk De Onze-Lieve-Vrouw van Altijddurende Bijstandkerk is de parochiekerk van Milsbeek gelegen aan Kerk­ straat 27. De parochie van Milsbeek werd gesticht in 1930. Voordien kerkten de gelovigen in Ottersum, Gennep, ­Middelaar of Groesbeek. De kerk valt onder het ­VOMMMM. De kerk valt onder het samenwerkingsverband VOMMMM van de n ­ oordelijkste zes parochies in het bisdom ­Roermond: Ven-Zelderheide, Ottersum, Milsbeek, Middelaar, Mook en M ­ olenhoek. Deze werken intens samen op pastoraal, perso­ neel, ­liturgisch en financieel gebied.

> Openbaar vervoer > Het Trefpunt Aan de Kerkstraat vindt u het Trefpunt. In het verleden was dit het gemeenschapshuis van Milsbeek. Hier worden vrijwel dagelijks diverse activiteiten ­georganiseerd voor jong en oud. Denk daarbij aan wekelijks koersbal en bingo, carnaval, ­toneel, bijeenkomsten, Coladisco enzovoorts.

Het openbaar vervoer in onze gemeente bestaat uit een aantal ­bus­lijnen. Momenteel rijden in de gemeente Gennep bussen van ­Arriva, Breng en Conexxion, omdat een aantal buslijnen de provinciale ­grenzen overschrijden. Voor actuele reisinformatie kunt u terecht op de ­website: www.9292ov.nl. In Milsbeek bevinden zich aan de Rijks­ weg N271 een aantal bushaltes richting het noorden en het zuiden. De dichtstbijzijnde treinstations bevinden zich in Cuijk, Boxmeer, ­Molenhoek en Nijmegen.

Welkom Op de Milsbèk 15

ns Bezie den dighe r a a w

> Infoborden Als u in en rond Milsbeek wandelt of fietst komt u een flink aantal mooi geïllustreerde info­ borden tegen met uitleg over de geschiedenis en de b ­ ezienswaardigheden van het dorp. Zoals bij potten­bakkerij De Vuurvogel, het beeld van die vuurvogel, keramiekatelier De Olde Kruyk, de ­Molen van Jacobs, het Theehuisje, de steen­ fabriek, het oude pand van Kal Hubers, het polder­ molentje, het oorlogsmonumentje in de sloot bij de ­Venboerderij, de Gebrande Kamp en zoals vermeld over de circumvallatielinie.

> Het Genneperhuis De aanwezigheid van een burcht wordt voor het eerst vermeld in 1012. De Heren van Gennep waren lange tijd heer en meester. Het is alleszins ­aannemelijk dat hier al in de Romeinse tijd een versterking heeft gelegen. Gelegen in de oksel van de Maas en de Niers lag het op een zeer strategische plaats om al het verkeer van mensen en goederen, wat in die dagen veel over het water ging, in de gaten te houden. En dat kwam vooral ook tot uiting

16 Welkom Op de Milsbèk

in de Tachtigjarige Oorlog (1568-1648) waarin de ­Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden met de Spanjaarden vocht voor zelfstandigheid. Het gebied en de burcht veranderden regelmatig van ‘eigenaar’. In 1641 werden de burcht en de stad ­Gennep veroverd door stadhouder Frederik ­Hendrik. In 1672 waren de Fransen op oorlogs­ pad. Toen ze het gebied weer verlieten braken ze het Genneper­huis deels af. In 1713 herhaalde de geschiedenis zich. Nu werd, wat er nog restte, door Fransen opgeblazen. Vele jaren lag het vrij ontoegankelijk en bijna vergeten op de plek waar de Niers in de Maas stroomt, geheel overwoekerd. Rond 2010 is het gebied toegankelijk gemaakt voor het publiek. Een deel van de vestingwerken is weer zichtbaar gemaakt en op de ruïnes van de burcht is een uitkijkplaats gemaakt.

> De circumvallatielinie Zoals gezegd viel stadhouder Frederik Hendrik in 1641 het door Spanjaarden bezette Genneperhuis aan, met een leger van 19.500 man. Hij ver­deelde deze troepen in een grote cirkel rondom de burcht en de stad Gennep: de circumvallatielinie. De linie was ongeveer 15 kilometer lang. De burcht en de stad werden hierdoor volledig afgesloten van de buitenwereld en de aanvallers bleven zelf buiten schot van de kanonnen. De linie was ook ­bedoeld als verdedigingslinie tegen pogingen van de ­Spanjaarden om de burcht te ontzetten. Na zeven weken beleg gaf het Spaanse garnizoen

zich over. Op meerdere plaatsen in en om Milsbeek zijn informatieborden geplaatst om met tekst en tekeningen uitleg hierover te ­verstrekken.

> Het poldermolentje Het poldermolentje werd begin vorige eeuw gebouwd om het laaggelegen gebied van het Achterbroek te ontwateren. In de Gebrande Kamp is er nog iets van te zien en te lezen op een infobord ter plaatse.

> Monumenten Er zijn in ons dorp Milsbeek meerdere ­monumenten. In een aantal uitgaven van Stichting Cultuurbehoud Milsbeek wordt er aandacht aan geschonken. Enkele daarvan zijn bijv. het PLEM-huisje bij de rotonde, de pastorie en het Patronaat in de Kerkstraat en het monument ter nagedachtenis van de burgerslachtoffers van de oorlog op de hoek Langstraat en Kerkstraat. Het woonhuis ­Bloemenstraat 9, een voormalige boerderij, is het oudste pand in Milsbeek.

teiten , activi s e i t i d g Tra pannin en onts

> Sint Lambertusgilde Vroeger hadden schuttersgilden als taak de orde en de veiligheid van de ­burgers te bewaken, dit alles onder toeziend oog van een patroonheilige. Vandaag de dag is het Sint Lambertusgilde meer dan enkel het uiterlijk van de typische gildegebruiken van slaande trommen, vliegende vendels en kleur­ rijke uniformen. Het gilde ondersteunt allerlei activiteiten in het dorp, zoals tijdens de Sint Maartenoptocht en de Dodenherdenking op 4 mei, maar is ook een gezelligheidsvereniging. En het biedt de mogelijkheid om gezamenlijk de ‘sportdisciplines’ die het gilde rijk is te beoefenen: schieten, vendelzwaaien en trommelen. Een jaarlijks hoogtepunt is het koningsschieten: “Welk Gildelid schiet het laatste stuk van de koningsvogel van de schutsboom en mag zich koning(in) van het gilde noemen?”

> Fanfare Crescendo Het ‘Patronaat’ aan de Kerkstraat is de thuishaven van de in 1924 op­gerichte fanfare en tamboerkorps Crescendo. Met haar muzikale bijdragen en s­ erenades is Crescendo een graag gehoorde gast bij vele activiteiten, zoals de doden­ herdenking, de kermis en de adventsontmoeting. Ook vermaard zijn de ­zomerconcerten waarmee Milsbeek de vakantieperiode inluidt. Veel succes heeft ook het regelmatig terugkerende muziekfeest ‘Celebration’.

> Pottenbakkerscultuur Milsbeek viert het leven. Voor veel inwoners zijn de tradities en activiteiten een welkome vrije­ tijdsbesteding. Ook u bent van harte uitgenodigd hieraan deel te nemen, als toeschouwer bij te wonen of om te helpen bij de organisatie.

Al sinds de Romeinse tijd zijn pottenbakkers in en om Milsbeek actief. Langs de Maas was veel klei die vooral door de, inmiddels gesloten, steenfabriek werd gebruikt. Maar met name in het gebied Potkuilen en langs het Rozenbroek was veel klei te vinden die geschikt was voor het vervaardigen van aardewerk. De pottenbakkerij begon met de bekende rode bloempotjes die eerder met de hand gedraaid werden. Later werd overgegaan op het maken van sier­ aardewerk waar meer mee te verdienen was. Het aantal pottenbakkers in het dorp is inmiddels behoorlijk gedaald, maar er is nog steeds veel belangstelling voor.

Welkom Op de Milsbèk 17

“De toenmalige Vaandrik van het Gilde St Lambertus die voor de tribune van de voetbalclub zijn e ­ erbetoon bracht aan de genodigden. Het was op de dag van “De vrije Gildedag Milsbeek” van de kring Land van Cuijk op 06 juni 2013.”

Foto: Facebook Sint Lambertusgilde

18 Welkom Op de Milsbèk

> “De Vuurvogel” De Vuurvogel staat op de hoek van de Ovenberg en het Achter­broek en was vroeger de handwijzer naar pottenbakkerij de Vuurvogel aan de toenmalige Molenweg bij de Oude Molen. Later werd de Vuurvogel langs de Rijksweg geplaatst om vandaar aan te geven waar de potten­ bakkerij was. Langzaam raakte de Vuurvogel overwoekerd en vergeten, tot een ­attente dorps­ genoot hem onder de aandacht bracht van Cultuurbehoud ­Milsbeek. Er werd een plan op­ gesteld om de Vuurvogel in oude glorie te herstellen. Dat bleek niet meer te kunnen, want hij was onherstelbaar ­beschadigd. Uiteindelijk is er besloten een replica te maken. Dit was mogelijk door de financiële hulp van de ­gemeente Gennep en de mede­ werking van alle ­betrokkenen.

> Keramisto Als pottenbakkersdorp bij uitstek is Milsbeek trots op twee culturele parels. Naast ­museum ‘De Oude Pottenbakkerij’ is dat het inter­nationale keramiek­ festival Keramisto. In het potten­bakkers­museum bij de rotonde aan de Rijksweg is veel informatie te vinden over de geschiedenis van het potten­ bakken, inclusief het enige ­keramische draaiorgel in Nederland! Op de ­manifestatie ­Keramisto, ieder jaar gehouden tijdens het ­tweede of derde weekend in ­september, ­presenteren tien­ tallen nationale en inter­nationale kunstenaars ­design, beelden en servies van ­keramiek op het ­terrein aan de Mookerplas ook wel Grote Siep ­genaamd.

> Kermis Rondom ieder laatste weekend van septem­ ber wordt in Milsbeek graag en goed kermis gevierd in en om het Schuttersplein.

> Kerstconcert Op de vierde zaterdag van de Advent verandert traditiegetrouw de katholieke kerk in een sfeervolle concertzaal. Zang­ groep La Quatri en het semiprofessio­ nele houten­semble Faklaf zijn dit initiatief ruim 25 jaar geleden gestart. Mede door de hoge kwaliteit en het afwisselende ­programma wat betreft muziekstijlen en sfeer geniet het concert regionale bekend­ heid.

> Theater en film Voor theater en film kan men terecht in Cuijk, Schouwburg Cuijk, met filmhuis, en Industry bioscoop en in Theater de Weijer in Boxmeer ook met filmhuis of naar Malden, daar waar bioscoop CineTwins is gevestigd.

> Sport en spel In Milsbeek zelf kunt u terecht bij o.a. sport­ vereniging Milsbeek (voetbal), korfbalvereniging Spes, tennisvereniging De Milsbeek en schutterij De Milsbeek. Wie liever doet aan atletiek, judo, basketbal, volleybal of bijvoorbeeld zwemmen, zal men een paar kilometer moeten rijden naar Gennep. Zie voor een overzicht de Gemeente­ gids Gennep.

> Toneel Bent u op zoek naar ontspanning na arbeid? Dan is Toneelvereniging ONA Milsbeek ­misschien wel iets voor u! De Toneel­ vereniging bestaat sinds 1932 en heeft nagenoeg elk jaar een uitvoering. Bij ONA leert u ontspannen door te spelen, lachen en vooral lol te maken! Zo verandert uw werkspanning in gezonde spanning.

Welkom Op de Milsbèk 19

> Doortocht Vierdaagse Nijmegen > Carnaval voor jong en oud Voor nieuwkomers die niet zo met carnaval zijn opgegroeid: het carnaval start de 11e van de 11e = 11 november. Dan verandert Milsbeek in het ­Diepenkikkerrijk. Dat wordt gevierd met onder meer de zogenaamde zittingsavonden en de ­regionaal beroemde Buutkampioenschappen. Avondvullende programma’s verzorgd door veelal plaatselijke artiesten laten de bezoekers ­genieten van tonpraters/buutreedners, muziek, dans en bovenal humor en gezelligheid. Tijdens het ­Prinsenbal, dat meestal eind januari plaatsvindt, wordt de nieuwe Diepenkikkers Prins bekend ge­ maakt. Het Carnaval duurt vijf dagen voorafgaand aan de Vastentijd. De datum daarvan is elk jaar anders, maar altijd in de periode half februari tot half april. Drie car­ navalsverenigingen De Diepenkikkers (vol­ wassenen), De Dik­ köpkes (jongeren) en

20 Welkom Op de Milsbèk

Gries en nie Wies (ouderen), de dansgardes en de gelegenheidsband De Suukerruuve zorgen voor de dolle dagen. Op carnavalszondag is de carnavals­ optocht een van de hoogtepunten.

> Horeca en verblijf In Milsbeek is het goed toeven, ook voor toeristen en dagjesmensen. Daarbij hoort uiteraard ­horeca en verblijf: een kroeg, een zalencomplex, een snackbar, een theehuisje en twee restaurants. Ook voor overnachtingen zijn er mogelijkheden: Twee prachtig gelegen campings, een camperplaats en trekkershutten en huisjes aan de voet van de Sint­-Jansberg. Daarnaast zijn er diverse vakantie­ woningen en B&B’s. Meer mogelijkheden vindt u in de directe omgeving. Kijk op internet voor een actueel overzicht.

De Nijmeegse Vierdaagse wordt elk jaar in de derde week van juli georganiseerd. De start en finish is dagelijks in Nijmegen en men loopt routes van 30, 40 of 50 kilometer in steeds een andere windrichting. Op dag drie doen de circa 40.000 wandelaars, die de 40 en 50 kilometer lopen, ook Milsbeek aan. De eerste lopers zijn er al rond 07.00 uur, de laatste zien we meestal tegen 14.00 uur. Elk jaar is het voor de wandelaar, maar zeker ook voor ons, de bewoners van Milsbeek een gezellige happening. De specifieke route vindt men op de ­Vier­daagse site: www.4daagse.nl

gd

e jeu

d Voor

Voor de jeugd worden er aller­hande activiteiten opgezet door onder meer Kinderwerk Milsbeek en Jeugd4ingenwerkgroep Milsbeek. Vele vrijwilligers en verenigingen dragen actief hun steentje bij aan deze jeugdactiviteiten. Een overzicht: •  De Coladisco: iedere maand een gezellige vrijdag­avond voor kinderen uit de groepen 7 en 8 van de basisscholen Milsbeek en Middelaar in het Trefpunt. •  Carnaval: in de carnavalsweek worden allerlei jeugdactiviteiten georganiseerd, waaronder een playbackwedstrijd, een jeugddisco, het Kruumel­ bal en de boerenbruiloft. •  Koningsdag: wie fietst er met een mooi ­versierde fiets door de straten van Milsbeek, wordt ­geschminkt en is daarna actief op het spring­ kussen of in de ballenbak? •  Palmpasen: wie knutselt mee? Na schooltijd wordt op school een palmpasenstok gemaakt. •  Kindervakantiewerk: drie dagen in de mei­ vakantie samen plezier maken rondom een thema voor alle kinderen van de basisscholen Milsbeek en Middelaar.

•  Halloween voor de kinderen van groep 5-8 en jeugdigen t/m 17 jaar uit Milsbeek en Middelaar. Wie griezelt er mee op 31 oktober? •  Sint-Maartenoptocht: met een (zelfgemaakte) lantaarn zingend mee door de straten van Mils­ beek onder begeleiding van fakkeldragers van het Gilde, bij de Zandberg luisteren naar het verhaal van Sint-Maarten en tenslotte in de pastorietuin genieten van een vuurtje. •  Sinterklaas komt ook in Milsbeek aan en dan kunnen de kinderen genieten van een feestelijke intocht, gevolgd door een feest in het Trefpunt. •  Adventsontmoeting voor jong en oud: op de vrijdag voorafgaand aan de eerste Advents­ zondag maken alle kinderen van groep 6 van de basisschool een mooie adventskrans. Met vrijwilligers van de Katholieke Ouderen Bond en de Zonnebloem brengen ze die naar oude en zieke mensen. ’s Avonds wordt de verlichting in de grote kerstboom aangestoken met muzikale begeleiding van het jeugdorkest van Crescendo.

•  Gelukkig nieuwjaar, traditioneel gaan de ­kinderen uit Milsbeek op 1 januari langs de ­deuren om bewoners een gelukkig nieuwjaar te wensen. Dit doen ze door voor de deur de nieuwjaarswens te roepen. Van de bewoners wordt verwacht dat ze de kinderen op wat lekkers trakteren. O ja, aanbellen is officieel verboden •  Muziek en ontspanning is te vinden bij het jeugd­orkest van fanfare Crescendo, de dans­ garde, het Sint Lambertusgilde, carnavals­ vereniging De Dikköpkes, de scouting Don Bosco in Mook of waterscouting ZV de Batavieren op de Mookerplas. •  Buiten spelen kan in speeltuin ’t Knootje, ­speeltuin Sprokkelveld of in natuurspeeltuin De ­Diepen, speeltuin Gildestraat en aan de ­Plateel. In de zomer kan gezwommen worden in de ­Mookerplas/de Grote Siep.

•  Kerstspel op 24 december van, voor en door Milsbeekse jeugd en ouderen in de katholieke kerk.

Welkom Op de Milsbèk 21

omie Econ igheid drijv en be Vanwege de ligging van onze woonplaats tussen aan de ene kant de Sint-Jansberg en het Reichswald en aan de andere kant de rivieren Maas en Niers is de bedrij­ vigheid beperkt. Veel bedrijven hebben een historische band met Milsbeek. En niet onbelangrijk voor deze tijd is de ­schone industrie. De bedrijven zijn vooral ­gevestigd op het bedrijventerrein Oven­ berg. In de gemeente Gennep zijn wat grotere bedrijventerreinen te vinden in Gennep zelf en in Heijen. Wat Milsbeek betreft zijn er ondernemers ­actief in de volgende sectoren: •  Advieswerk: belasting, techniek, vastgoed(beheer), ICT, reclame, personeel en organisatie. •  Bouw: dakdekkers, timmerwerk, beglazing en installatiewerk, aannemingsbedrijven en architecten. •  Gezondheid en verzorging: huisarts, fysiotherapie, paramedisch, persoonlijke begeleiding en verzorging. •  Land- en tuinbouw, akkerbouw (waaronder aspergeteelt), veeteelt en hoveniersbedrijven. •  Horeca: restaurants, B&B’s en cafés.

22 Welkom Op de Milsbèk

“Veel van de ondernemingen heeft personeel dat afkomstig is uit Milsbeek en/of omgeving. De ­relatie tussen werkgever en werknemer is ­persoonlijk en informeel en gericht op continu­ ïteit van de organisatie. Mede hierdoor hebben vooral de wat grotere organisaties een stevige verankering in het sociale leven binnen onze ­gemeenschap. Sponsoring en samenwerking (ook buiten bedrijfstijd) zijn belangrijke activiteiten in de relatie werkgever en samenleving!”

6

3 2

1

4 5

1 2 3 4 5 6 Met dank aan Teun Theunissen

Rooms Katholieke kerk Basisschool Huiskamer Huisartsenpraktijk Pottenbakkersmuseum Sportvelden Welkom Op de Milsbèk 23

Realisatie: RvB Media Met bijdragen van: Martien Holthuysen, Camille Cammaert, Jan Wagelmans, Remi van Bergen, Bertruke Wein, Jesse Kusters, Marcel Bons, Ronald Starrenburg en Durk Stelwagen Ontwerp: Jolijn Janssen, Bureau Vorm Foto’s: Bozena Mooij, Theo Wijnhoven, RvB Media

Deze uitgave is mogelijk gemaakt door een bijdrage van SLIM!: Samen Leven in Milsbeek en Gemeente Gennep