RUSKE SLOVO 07 2023

ТИЖНЬОВНІК ПО РУСКИ Р О К І.ХХІХ ЧИСЛО 7 (4032) НОВИ САД , 17. Ф Е Б Р У А Р 2023

до,\%, Нєвидліва зависносц

9 770350

460007

Анатомия нашого часу

На драги до статусу модела установи Модел установи то цошка цалком нове у образованю и у Републики Сербиї ище нє исную модели установох, та ше Школа „Петро Кузмяк", як єдна зоз шейсцох школох пионироххтори перши преходза през тот процес, нашла пред новима професийнима виволанями. На тей драги єй помагаю Центер за интерактивну педаґоґию, УНИЦЕФ и Министерство просвити през рижни обуки, стретнуца, наставни и звонканаставни активносци и креираня нових иновативних и инклузивних праксох

Глєдаюци нови можлївосци за унапредзованє своєй образовней пракси, керестурска школа ше прешлого лєта приявела на конкурс Министерства просвити „Унапредзени ровноправни приступ и закончованє предуниверзитетского образованя за дзеци хторим потребна додатна потримовка - Учме шицки вєдно” . Сама приява на тот конкурс вельо ви­ магала и требало позберац документацию и доказац же праве наша школа адекватни кан­ дидат за участвованє у тим проєкту Мини стерства, алє резултати зложней тимскей роботи нє виостали. Школа „Петро Кузмяк” постала єдна спомедзи шейсцох школох у Републики Сербиї хтора през наведзени проєкт постала кандидат за модел ус­ танови за инклузивне образованє. Модел уста­ нови дефиновани у Закону о основох системи образованя и воспитаня и одноши ше на устано­ ви хтори витворююю винїмково резултати у об­ разовней и воспитней роботи, а окреме ше визначує у доприношеню образовней и воспит­ ней пракси у складзе зоз принципами и цилями образованя и воспитаня. То дацо цалком нове у образованю и у Сербиї ище нєт модели установох, та ше школа „Петро Кузмяк” , як єдна зоз шейсцох школох пионирох хтори перши преходза през тот процес, нашла пред новима професийнима виво­ ланями. На тей драги єй помагаю Центер за ин­ терактивну педаґоґию , УНИЦЕФ и М инистерство просвити през рижни обуки, стретнуца, наставни и звонканаставни актив­ носци и креираня нових иновативних и инклу­ зивних праксох хтори оможлївюю розвиванє шицких школярох у складзе зоз їх потенциялами и интересованями у безпечним и порушуюцим окруженю.

2

РУСКЕСЛОВО

Пише: мр Наталия БУДИНСКИ, директорка Основней и штреднєй школи „Петро Кузмяк”

Скрацена назва проєкту „Учме шицки вєдно” зжато описує активносци шицких актерох у образованю, од самого Министерства, наставнїкох, школярох, та по родичох и локалну заєднїцу. Без огляду на тото же инклузивне образованє уж длугши период уведзене до на­ шого школства, нажаль, ище вше є нєдостаточно прилапене и порозумене. Медзитим, тот проєкт розбива предрозсудки хтори исную о инклузивним образованю, прето же инклузив­ не образованє препознава потреби шицких дзецох и прилагодзує ше им през оптимално креирани активносци. Каждому школярови, без огляду на школски успих и посцигнуца, може затребац даяка файта потримовки и школа ту може вельо поробиц поднїмаюци адекватни крочаї. Обчекує ше же ше резултати у обласци иновативней и инклузивней пракси нашей школи континуовано предлужа розвивац и унапредзовац, бо през проєкт наставни кадер интензивно подзвигує свойо компетенциї у обласци иновацийох и инклузиї на висши уровень. Кед наша школа постанє модел установи, обчекуєме же наша пракса постанє видлїва, як у локалней заєднїци, алє и ширше, у системи образованя през горизонталне ученє и менторску потримовку другим школом. Окрем активносцох за наставнїкох и школярох, у проєкту предвидзени и ак­ тивносци за родичох, локалну заєднїцу и релевантни институциї. През тот проєкт наша школа креирала и нову визию по хторей би требала постац препознатлїва по ориґиналносци, медзинародним сотруднїцтве, практичносци, применлївосци, инклузиї и иновативносци, як и константним фаховим усовершованю и лидерству у витворйованю цильох отримуюцого розвою у локал­ ней заєднїци, алє и у ширшим окруженю. Процес поставаня модел установи и сам про­ єкт тирваю два роки, а после успишного законченя шлїдзи доставанє того статусу. То би, попри тим же є преглашена и за школу од окремного значеня за АП Войводину, була велька чесц и припознанє хторе би нам отворело нови можлївосци и положело Школу „Петро Кузмяк” на мапу релевантних образовних институцийох у Сербиї. Становиска висловени у тим тексту виклю чно авторово и нє вше одраж ую уш орй ова ц ку политику новинох „Руске слово”

17. ФЕБРУАР 2023.

Змист

Уводнїк

Пише: О лена ПЛАНЧАК САКАЧ, главна и одвичательна редакторка

РУСКЕ

Борба нєпреривно тирва Катастрофалне трешенє жеми у Турскей и Сириї, о котрим ше бешедує днями, охабя чловечество без словох. Слики хтори сцигую зворушуюци, а число людзох хтори настрадали з дня на дзень рошнє. Ище страшнєйши предвидзаня же келїх нє годно виратовац, бо ше звалєло вецей як 7 000 обєкти и, у обегованю з часом, тими за ратованє людзох нє можу сцигнуц ґу шицким жертвом. Страшне и сознанє же нє шицки будинки спадли, даєдни и далєй ту, при цалком зруйнованих. Наука ище вше нє може предвидзиц кеди ше затреше жем и як моцно, гоч ше уж зна хтори подручя на Планети у таких реґионох. Исную и строги пра­ вила у мурованю обєктох у таких зонох, алє питанєчи ше тоти правила почи­ тую и применюю. Тото материялне ше надополнї, алє страцени людски животи занавше страцени, а пошлїдки тих траумох буду длуготирваци и боляци. На природни катастрофи чловечество нє ма адекватни одвит анї у 21. вику. Ище страшнєйша траґедия войнох, котрих нє муши буц, а вони ше заш лєм нєпреривно случую, пре рижни интереси и причини. Тота остатня, война у України, указала траґични розмири, а людскому церпеню нєт конца. Руйную ше вароши, на милиони людзох нє у своїх обисцох, розселєни су ширцом Европи. Тоти цо остали дома жию без струї, без води, без зогриваня - у 21. вику. Конєц войни ше анї нє нагадує. О мировних розгваркох нїхто нє беше­ дує. Количество оружия ше звекшує, а з нїм и число жертвох рошнє.

СЛОВО Тижньовнїк 4. Меншини богатство Републики Сербиї

Нашо места 6 . Здравє и млади на першим месце

Економия 10-11. Отримани 25. Медзинародни саям вина уТемерину

Руске словечко 14-15. Нови гвиздочки у керестурским Театре

Култура и просвита 16. Пошвидко проби закончуюцого испиту

Дом и фамелия 22. Родичи и парняки маю вельку улогу

Людзе, роки, живот 24-25. Дохторка Златана Надь з Руского Керестура

Духовни живот

Ж има помали преходзи, пред нами Стритениє и найвекше державне швето - Дзень держвносци у Републики Сербиї, хторе преславюєме у двох

29. Означене швето Лурдескей М ариї

нєроботних дньох, 15. и 16. фебруара. Каждого року означує ше як здогадованє на початок Першого сербского повстаня и на преглашенє першого Устава Князовини Сербиї, хтори принєшени 1835. року на церковне швето Стритениє, та по нїм достал и мено.

3 0-34. Мали оглашки и

Бул то єден з найсучаснєйших и найлибералнєйших Уставох у тедишнєй Европи, хтори кратко тирвал, лєм три тижнї, пре процивенє вельких силох. Вон заш лєм указал же тедишнї, з векшей часци нєписмени людзе, у бор-

3 8 . Напарто процив Вербащаньох

би за свою шлєбоду знали огранїчиц власц княза Милоша Велького, бо идеал им була шлєбодна держава Сербия.

39.

Даяки нови простор шлєбоди, як випатра, и убудуце будзе мушиц себе вибориц и кажда идуца ґенерация, бо борба нєпреривно тирва! Чи гевта зоз природу, чи гевта пре войну, за шлєбоду. Албер Ками гварел же шлєбода нїч инше, лєм нагода буц лєпши, а Аристотел же гевти цо надвладаю свойо страхи, буду правдиво шлєбодни. Шлєбода нє ма цену! ги5 ке. гегі акІогка@ §т аі І. с о т

Информатор Іп тетогіат

Спорт

Интермецо Горуци тепши

Насловни бок: Успишна роботня з наймладшима Авторка фотоґрафиї: Олена Папуґа

РУСКЕ СЛОВО

* „РУСКЕ СЛОВО” - гласнїк по руски * Виходзи каждого пиятку * Снователь Национа лни совит рускей националней ме н ш и н и * Видава НВУ „Р у ск е с л о в о ” , Нови Сад * Перше число ви ш ло 15. юния 1945. ро к у у Р у с к и м К е р ес т ур е * *** Ад ре са: НВУ „ Р у с к е с л о в о ” , Футожска 2/ іі і, 2100 0 Нови Главна и одвичательна редакторка Сад * Редакция: одвичательни р ед ак тор е/ ки - Иван Сабадош, В е р о н и к а Вуячич, М икола М. Цап, М икола Шанта ОЛЕНА ПЛАНЧАК-САКАЧ * редакторе/ки р у б р и к о х - Мирон Горняк-Кухар, Александар Паланчанин, М а р ти ц а Там аш , С л а в и ц а Ф е й са , Ясмина Д ю ранїн * н о в и н а р е / к и - М а р и я Аф ич, Влада Д їтко, Андреа Медєши, Оля Русковски * лекторка - БлаженаХома-Цветкович * ґрафична редакторка - Л ю пка Цвеїч * ґ р а ф и ч н и д и з а й н е р к и - М а р и я Гудак, Таня С а л о н т а ї * Т е л е ф о н : 0 2 1 / 6 6 1 3 - 6 9 7 * П р е д п л а т а за цали рок : у ж ем и 2 0 0 0 дина ри, а у ино жемстве 100 ев ра * Ж ир о -р ах ун ок Вапса іпіеза а.сі. ВеодгасІ 160-923244-82 * Деви зни р а х у н о к 1 6 0 - 0 0 5 0 8 7 0 0 2 4 9 9 9 - 5 3 * Р у к о п и с и ше нє в р ац а * Д р у к у є Д р у к а р н я „ М а х і т а д г а Р ’ П е т р о в а р а д и н * Е-таіІ:гегіаксі|а@ги5ке5Іоуо.сот*№ еЬ5ІІе:тм\м.ги5ке5Іоуо.сот * УУ І55М 0350-4603 * С 0 В І5 5 5К-Ю 15915778 * Д р ук ова ни тир аж 2 0 0 0 *

Д иректор д р Б О Р И С ВАРҐА

17. ФЕБРУАР 2023.

Новини „Руске слово” од л и ков ан и зоз О рд еном бр а тс тв а и єд и н с тв а зо з с т р и б е р н и м в е н ц о м 1970 . р о ку.

РУСКЕСЛОВО 3

Т и ж н ь о в н їк МИНИСТЕРСТВО ЗА ЛЮДСКИ И МЕНШИНСКИ ПРАВА И ДРУЖТВЕНИ ДИЯЛОҐ

М енш ини богатство Републики Сербиї Унапредзенє положеня националних меншинох през подзвигованє свидомосци о значеню правох националних меншинох, змоцньованю капацитетох на локалним уровню, як и запровадзованє системи провадзеня реализациїАкцийного плану за национални меншини, були главни теми на сходу хтори отримани прешлого тижня у Палати Сербия

Сход отримани на инициятиву Министерства за людски и меншински права и дружтвени диялоґ, односно державного секретара Министерства проф. др Рейхана Р. Куртовича. На сходу присуствовали: директор ЕСМІ проф. др Вела Петаи, як и представителє Делеґациї ЕУ у Сербиї и ОІ2-а, а у рамикох проєкта „Потримовка моцнєню владаню права у Републики Сербиї” . Проєкт финансує ЕУ и нємецке Союзне министерство за економске сотруднїцтво и розвой (ВМ2).

правох, док з другого боку маме меншини хтори ви­ магаю окремну увагу, додатне змоцньованє и потримовку у подзвигованю уровня їх правох - гварел державни секретар др Рейхан Куртович.

План активносцох Национални меншини богатство Републилки Сербиї, а то потвердзує мултинационалносц и мултикултуралносц нашей жеми, з чим ше ридко хтора держава може похвалїц. Министерство ше будзе намагац, з рижнима проєктами зоз домашнїма и медзинароднима партнерами, провадзиц уровень меншинских правох у Републики Сербиї, як и їх стаємну афирмацию и подзвигованє на цо висши уровень у склад зе зоз уни вер зал ни ма и реґионал ни ма стандардами меншинскей защити - гварел державни секретар др Куртович. На сходзе представени План активносцох хтори запровадзи Европски центер за меншински питаня (ЕСМІ) зоз Фленсбурґа по 2025. рок. План облапя штири обласци: Унапредзенє методолоґиї за провадзенє Акцийного плану за национални меншини, Змоцньованє капацитетох националних совитох национал­ них меншинох, Змоцньованє капацитету совиту за медзинационални одношеня, як и Подзвигованє сви­ домосци державних службенїкох о правох националних мен ши нох.

Добра законска реґулатива Дзекуюци учашнїком же препознали значносц защити правох националних меншинох, державни сек­ ретар др Рейхан Куртович визначел же Република Сербия ма добри уставни и законодавни рамики, як и институцийну систему защити националних мен­ шинох. Но, як надпомнул, кельо ше водзи рахунка о правох националних меншинох, релевантни и факт же ресорни министер хтори задлужени за людски и меншински права, як и державни секратар Мини­ стерства припаднїки меншинских заєднїцох. То добре предусловиє же би ше припаднїки меншинских заєднїцох зоз найвисшого уровню могли занїмац зоз имплементацию меншинских правох и креїровац меншинску полтитику.

Представени активносци, унапрямени ґу реализациї часци Акцийного плану за поглавє 23 з хторим ше унапредзує положенє националних меншинох, запровадзи проєктни тим Европского центру за мен­ шински питаня (ЕСМІ) зоз Фленсбурґа (Нємецка) хто­ ра випитує розлични аспекти защити националних меншинох у Европи.

Проєктну потри мов ку актив но сцом хто ри уна прямени на унапредзенє положеня националних мен­ шинох дава и проєкт „Потримовка моцнєню владаню У Сербиї єст 24 национални совити националних права у Републики Сербиї” хтори финансую Европска меншинох, цо значи же маме вельку дисперзию уния и нємецке Союзне министерство за економске националних меншинох. Можеме повесц же дзе- сотруднїцтво и розвой (ВМ2), а за имплементацию запоєдни национални меншини подполно интеґрова- длужени Беийске ОейеІІйскаЙ Гиг Іпіегпайопаїе 2изашни до дружтва и же маю високи уровень витворених шепагЬеіІ (ОІ2) ОшЬН. А .П а л а н ч а н и н

4

РУСКЕСЛОВО

17. ФЕБРУАР 2023.

Т и ж н ь о в н їк

ПОКРАЇНСКИ СЕКРЕТАРИЯТ ЗА ОБРАЗОВАНЄ

СТАНОВИСКА

Сотруднїцтво зоз просвиту

Пише: Мария ПЕРКОВИЧ, новинарка и активистка

Концом прешлого тижня и на по­ чатку того у велькей сали Скупштини АП Войводини Покраїнски секретарият за образованє, предписаня, управу и национални мен­ шини - национални заєднїци у Новим Садзе отримал схадзку зоз директорами и представителями основних школох Войводини. На сходу презентовани плановани активносци у обласци образованя и унапредзованя комуникациї медзи Секретариятом и образовно-воспитнима установами.

Случай „порноґрафиї" у Народней скупштини Сербиї Народни посланїк котри на скупштинским зашеданю, на котрим розправяне о Косову, патрел знїмок на порноґрафским сайту виволал числени осуди и екскомуникацию з партиї, алє и порозуменє, як глаша дзепоєдни коментари - народни посланїки указую часто опитни морални характер. Цали случай достал анализу на порталу Пещаник (рейсапік.пеї) автора Деяна Илича, з боку морала, точнєйше - о морализованю цо самей Скупштини, цо осилєней явносци.

Та так читай тот случай у котрим ше нагло вируцує посланїк пре патренє порноґрафиї, док ше масовни забойнїк и койяки злодійства велїчаю, нагода ше здогаднуц одкаль морал и прецо секс нєморални, док забиванє моралне. Судзаци по Народней скупштини Сербиї, гоч Знаме кельо спокуси ноши нє лєм у нєй, алє вообще по швеце, секс єден нєморални ужас, а заби­ ванє людзох якишик морал, у ствари свята длужносц. Прето шицки ваша професия, окреме у чаше у маю войско и оружиє. хторим жиєме и прето тота Най ше розумиме - порноґрафию нє тримам за вираз людскей сексуалхвильки нагода же бизме вам подносци, алє за вираз капиталистичного способу продукциї. Порноґрафия зековали за шицки вашо потеиндустрия як и индустрия шампонох або автомобилох. Або ище блїжей рашнї напруженя хтори зоз прировнаньом - иста як индустрия фляшовей води. Так як цо у капикаждодньово укладаце же бисце тализму вода ресурс котри припада малому числу людзох, котри тоту дзеци образовали и порихтали за воду наплацую шицким другим людзом, так исто у капитализме и людска живот на найлєпши способ. Гоч сексуалносц, задовольство, жридло приходу. Задовольство ше муши назме и потераз добре сотрудзовали, плациц, як цо ше го наплацує кед ше ужива у уметносци. свидоми зме факту же у тим п ро­ цесу важне тримац крочай з часом Кеди зме пристали же сексуалне задовольство, место же бизме го мали, же би було шведоченє, у ствари - воаєрска дїялносц (а нє учаи усовершовац свойо схопносци и ствованє, цо случай индустриї котра продукує гевто цо воламе пор­ комуникацию медзи установами ноґрафия)? Фройд би повед - пристали зме же бизме достали же би ше посцигло жадану ефикаеґзистенциялну сиґурносц од заєднїци у котрей жиєме. И тото мало сносц у роботи - гварел з тей наго­ смисла на швитаню нашого зявйованя як файта на планети, и вшеди подпредсидатель Покраїнскей лїяк, цале рано (най го так опишем) нашого иснованя на планети. Одвлади и покраїнски секретар за обкладанє сексуалного задовольства мало смисла потамаль покля разованє, предписня, управу и нагрожела опасносц же нас поє лєв, або крокодил, або кажди предатор ционални меншини Жолт моцнєйши и швидши од нас. Сакалаш. Алє од часу кед зме овладали зоз силами природи, и вшелїяк до хвильки Пре число образовних установох Фройдових одкрицох и одкрицох Вилхелма Райха о нашей сексуалносци, на териториї Войводини, тот сход нєт потреби тельо падац до нєсвидомосци, прето же зме сексуални єства бул отримани у двох дньох. Замеи же нам основни порив (як и шицким живим єством) - Ерос. нїца покраїнского секретара за обОд хвильки кед мож знац же наша сексуална енерґия, место до ужиразованє, предписаня, управу и ваня у животу, запрагана до рабовскей роботи стваряня нєпотребних национални меншини Сладяна стварох (Фройд, „Нєлагодносц у култури ), же наш морал уфундаменБурсач надпомла же циль сходу товани на чувствох вини пре сексуалну жажду (а нє пре богох або бога) представиц плановани активночому нас учи и Фройд, и Вилхелм Райх и цала Франкфуртска филосци и проєкти чия реализация би зофска школа (єст уж тому сто роки), було би добре тото розумиц. требала почац у тим року. Так як нєправедно твердзиц же вода планети його и же нам ю вон У рамикох сходу представителє предава, або же лєси, пажици тей планети його, и же нам винаймює ресорного секретарияту наявели квартелї (направени з материялу тей планети и пренєшеного знаня наиходзаци конкурси у обласци ище з вавилонских будовалїщох) под закупнїну, (як и шицко друге цо образованя, а тиж пояшнєни и нам спаднє на розум), так нєправедно же би дахто наш животни сек­ можлївосци и законски термини за суални порив з меном Ерос, наш нукашнї порив, сам живот - претвопокладанє испиту за лиценцу ди­ рел до рабскей роботи. А вец, як потїху за рабску роботу - предава нам ректора, наставнїка, воспитача, патренє порноґрафиї. Наисце. фахових сотруднїкох и секретара Стан овиска висл овени у ти м тексту виклю чно авторово и нє вше установи. А . П. одраж ую у ш о р й о в а ц к у политику н овинох „Р у ск е сл о во ”

17. ФЕБРУАР 2023.

РУСКЕСЛОВО

5

Н а ш о м е с та ЗОЗОПШТИНИ ЖАБЕЛЬ

Здравє и млади на першим месце Центер за младих општини Жабель означел пер­ шу рочнїцу роботи у хторей фокус бул на нєпо стредней роботи зоз младима, на розгваркох и активносцох хтори значни за змоцньованє политики младих у тей локалней самоуправи. На преслави були присутни школяре школярского парламенту и директорка Штреднєй школи ,, 22 . октобер” , чийо школяре поряднє участвую на роботнь ох и еду ка ци й ох у ра ми кох то го цен тру, як и чол ни люд зе оп шти ни. Предсидатель Општини Жабель Урош Радованович визначел же „пенєжи хтори уложени пошли до правих рукох и же дзеци треба же би ше едуковали, бо у їх рукох будзе у будучносци тота општина” . Директорка Штреднєй школи „22. октобер” Бранислава Кнежевич, предсидатель општини Жабель Урош Раданович и директор општинскей Народней библиотеки Милован Мирков були опатриц як ше реконструує тоту школу. У тей нащиви, бешедовало ше и о дальшох план ох за унапредзованє инфраструктури школи, а реконстуованє финсує локална самоуправа. У библиотеки „Велько Петрович” Жабель отрима­ на схадзка „П отримовка локалней заєднїци у реализациї проєкта Фармацеутскей комори Сербиї, Питай ми ше о ГПВ” . (Н итапі р а р іїо т а уігиз - НРУ) На проєкту анґажовани 250 фармацеути зоз цалей Сербиї, а медзи нїма и два маґистри фармациї зоз Жаблю. Апатики у хторих ше совитує маю пла­ кати, а фармацеути маю бедж на хторим пише:

„Питай ми ше о ГПВ” . Проєкт будзе тирвац по 31. май 2023. року, а окреме у педиятрийских службох Дома здравя Жабель, одтераз шицки нєобходни информациї о ГПВ вакцинациї мож достац и у апатикох. Фармацеути прешли одвитуюцу обуку и можу дац одвити на питаня о тим цо ГПВ вирус, як ше преноши, яки пошлїдки кед ше нє лїчи инфекция ГПВ вируса, цо то ГПВ вакцинация, у хторих возростох ше вона препоручує, дзе мож достац вакцину. Тоти и велї други инф ормациї гражданє жабельскей општини можу достац у АУ „Янкович” Жабель, у улїци Н. Тесли 49 (совитнїк т г . рії. Єлена Заґорац) и у АУ „Мелем” Жабель, у Н. Тесли 80 (совитнїк т г. рії. Саня Дьоґо). У тих апатикох од 1. фебруара 2023. року родичи и старателє дзецох возросту од 9 по 19 роки, адолесценти и млади особи по 26 роки можу ше посовитовац о гумани папилома вирусу и инф ормациї о ГПВ вакцинациї. Л. В.

ПАПРИҐАРСКИ БАЛ У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ

Томболу вредзело купиц Традицийни, 17. Паприґарски бал отримани пияток 10 . фебруара, у керестурским ресторану „Бостон” , а баловали ше коло 190 госци углавним керестурски паприґаре и їх приятелє, у веселей атмосфери и танцу, а грал „Евробенд” зоз Лалитю. Того ро ку го пер ши раз орґ ани зо вал нови орґанизацийни одбор у ко­ трим Славко Надь, Янко Планчак, Сани Колошняї и Сашо Фаршанґ зоз супругами. У мено старого одбору, у хторим були супружнїки Душица и Михайло Оросово, Наталия и Михайло Рацово, Мелания и Микола Винайово, Еуфемия и Владимир Оросово, Дюра и його покойна Иринка Нярадийово, подзековала Душица Орос и визначела же скоро 80 одсто учашнїки од першого балу остали вирни Паприґарскому балу по нєшка.

6

РУСКЕСЛОВО

Уходнїца за бал коштала 2 500 динари, а орґанизаторе обезпечели богату томболу, хтора вредзела ко­ ло 600 000 динари. Половку обезпечел орґанизацийни одбор, а другу половку спонзоре, ке­ рестурски тапетаре, та други векши и менши подприємства з валалу и нашеньски и хемийни хижи. Першу томболу - ґарнитуру орманчикох до дньовей хижи достала Андреа Сивч з Руского Керестура. М. А.

17. ФЕБРУАР 2023.

Н а ш о м е с та ТРАДИЦИЙНА „ШИДСКА КОЛБАСИЯДА”

Швето колбаси и месових продуктох Традицийна туристично привреднаманифестация „Шидска колбасияда” отри­ мана прешлей соботи у Спортским центру у Шидзе. На нєй ше позберали числени учашнїки и госци нє лєм зоз шидскей општини, алє и других местох, та и зоз Словениї, Горватскей и Босни и Герцеґовини. Манифестацию отворел предсидатель Општини Шид Зоран Семенович, визначуюци же тота манифестация ма традицию и же на єдним месце збера продуковательох колбасох и месових продуктох, а тиж и пр­ одуковательох вина, палєнки, млєчних продуктох, колачох и лакоткох и ремеселнїцких продуктох. У гали було вельо штанди з наскладанима колбасами и месовима продуктами, а нащивителє могли куповац. Курени колбаси и сланїна коштали 1600 динари по ки-

ОТРИМАНА И „СРИМ СКА КОЛБАСИЯДА” Исти дзень, у Словацким доме и у орґанизациї Здруженя „Сримска забивачка и колбасияда” отри­ мана 26 по шоре традицийна „Сримска колбасия­ д а” , змаганє за найлєпши сухи, односно ферментовани колбаси. Були виложени 90 колба­ си, а фахови жири преглашел Бранислава Чобановича зоз Шиду за найлєпшого продукователя.

лограму, домашнї кулен у природним череве коштал 4 500 динари, у ценшим череве 3 000 динари, а шквар­ ки були по 1 200 динари. Етно-штанди мали здруженя женох з подруча Општини Шид, а медзи нїма було и Здруженє женох „Маря” зоз Шиду, „Бикичанки” з Бикичу и „Жридло” зоз Беркасова. Свой штанд мал и ремеселнїк Мирослав Со­ рочко, кушнїр з Беркасова, Срдян Сокол з Бикичу предавал вино, Ваня Киш зоз Шиду виложела свойо продукти зоз своєй Креативней роботнї, а стаємни викладаче на манифестацциї и месарска роботня Сакачових зоз Коцура. Опрез гали отримане перше змаганє у швидким фаластованю закланей швинї, а же би манифестация бу­ ла цикава, отримани и змаганя у надзиваню колбасох. У екипи столнотениского клуба бул Драґан Барна, пензионер зоз Шиду. Младши ше змагали хто швидше поє пражени колбаси, або хто швидше випиє к р и т у пива. Зоз танцами манифестацию збогацели танєчнїки СКУД „Святи Сава” зоз Шиду. Стеван Фаркаш, спред Здруженя „Шидска колбасия­ да” гварел же манифестация роками прицагує вельку увагу, а вечар у ресторану „ Аґропапук” отримана шветочна вечера тиж зоз добру забаву. Вл. Дї.

ОГНЬОГАСНИ БАЛ У КОЦУРЕ

Найлєпши награди остали у валалє Добродзечне огньогасне дружтво Коцур всоботу, 11. фебруара, орґанизовало традицийни Огньогасни бал

котри бул отримани у Пелетовей сали. Госци зоз Коцура и зоз других околних местох, члени числених валалских здруженьох и културно-уметнїцких дружтвох ше того вечара баловали з огньогасцами. Додзелєне окремне припознанє и дарунок найстаршей членїци Дружтва Меланиї Живанович. Томболи були богати, а перши три награди - фурик, бициґлу и сучасни телевизор, обезпечело коцурске Огньогасне дружтво. За добре розположенє шицких присутних задлужени були „Коцурски бетяре” , а весела атмосфера, провадзена зоз шпиванку и танцом, тирвала до позних годзинох. О. Р.

17. ФЕБРУАР 2023.

РУСКЕСЛОВО 7

Н а ш о м е с та СКУПШТИНА ДОБРОДЗЕЧНОГО ОГНЬОГАСНОГО ДРУЖТВА РУСКИ КЕРЕСТУР

Планую дополнїц опрему и оправиц закрице На рочней Скупштини Добродзечного огньогасного дружтва (ДОД) з Руского Керестура, хтора отримана прешлей соботи, 11. фебруара, звити и плани представел предсидатель Михайло Рац, а мож повесц же влонї и того року акцент у Дружтве на набавяню опреми за огньогасцох цо донєдавна бул вельки проблем. Влонї зме набавели 10 униформи, а того року плануєме конкуровац на републични конкурси за опрему цалей єдинки т.є. за 9 членох. Сцеме купиц комплетну огньогасну опрему - шлеми, рукавици, чижми, шмати, БУЛО 25 ИНТЕРВЕНЦИЇ а то барз драге, кошта коло милион динари. Остатнї даКерестурски огньогасци влонї мали 25 интервенскельо роки Општина Кула нам досц помага и финанциї од того 7 гашеня огньох на обєктох, а у 18 гаше­ сує, прешлого року дала 550 000 динари хтори не нїзке коровче на рижних локацийох. Попри у потрошени за гориво, отримованє и реґистрованє каКерестуре, ДОД участвує у интервенцийох и у дру­ миона и друге. Лоньски пришв зоз тим пенєжом зоз Оп­ гих местох Општини Кула, та и ширше. штини бул ище 300 тисячи зоз републичного уровню за униформи, мали зме ище и други приходи, та вєдно бу­ них огньогасцох зоз Земплинскей Теплици у Словацкей ло 1 040 000, од чого нам за тот рок остало 80 000 - виРепублики. Зоз тим дружтвом з дакедишнього Керестузначел Рац. ра, керестурски огньогасци ше побратимели прешлого У 2023. року плановани порядни активносци цо Дру- року котре их поволало же би були их госци з нагоди жтво окончує коло жатви, ту и отримованє дому. По 100-рочнїци їх дружтва. По словох секретара ДОД Слав­ словох предсидателя, Огньогасни дом тераз припада ка Надя, їх колеґове зоз Словацкей им помагаю зоз Општини, та вона и обецала ище влонї же ше того ро­ опрему котру вони маю вельо вецей. ку пременї закрице. Предсидатель МЗ Михайло Пашо Кельо раз ше видзиме вше нам дацо од опреми по­ потвердзел же средства за нове закрице уж обезпечени. дарую, достали зме аж и моторну пилу, а вельо од нїх и На Скупштини були присутни коло 30 члени, на чолє научели, бо вони интервеную и кед ше случа транзоз командиром єдинки Зораном Иличом, секретаром спортни нєщесца, даваю и першу помоц, док у нас тоСлавком Надьом и другима. Попри госцох, огньогасцох то конча професийни єдинки. А най нє повем же зме з околних местох, представительох локалней самоу­ ше з нїма зблїжели як з родзиновима и так отримуєме прави з Керестура, и других валалских здруженьох, на М. А. контакти - визначел Надь. Скуптштини були и госци, представителє добродзеч-

ВИБЕРАНКОВА СКУПШТИНА ЗДРУЖЕНЯ ПЕНЗИОНЕРОХ

Мисия помоци старшим Керестурцом сполнєта

Виберанкова Скупштина Месней орґанизациї пензионерох у Руским Керестуре отримана внєдзелю, 12. фебруара 2023. року, а на дньовим шоре бул звит о роботи за прешли рок, финансийни звит, вибор предсидателя, секретара, касира и Управного одбору. У Здруженю звекшане число реґистрованих пензионерох и хасновательох животного осиґураня, правда Здруженє ту лєм поштреднїк, алє роби на хасен шицких заинтересованих. Прешлого року заменєна комплетна инсталация ошвиценя и место неонских и стандардних грушочкох, инсталоване ЛЕД ошвиценє, положени вельки стол зоз лавками до заградки, а закончена и тераса над главним

8

РУСКЕСЛОВО

уходом, и нови телевизор, пензионером випоручене и ище вше до конца нє виплацене, 130 кубни метери резаного и рубаного древа и коло штерацец тони квалитетного угля. Активни и реґистровани члени купели коло тону и пол курчецового меса од єдного и коло тристо кили од другого добавяча. Випоручене коло штиристо кили сухомесових преробкох зоз „Супермиксу” зоз Коцура и скоро тристо кили од „Деликата” з Бачкей Паланки. Значне же Пензионерски дом у власносци Оп­ штини Кула хтора у тим помогла. Скупштина вигласала нового/старого предсидателя Любомира Дудаша Инґея, хтори функцию предсидателя окончує од прешлого року, а понеже нє було предложених нових кандидатох, вибор єдногласно потвердзени, за секретара вибрани Яким Орос, а за ка­ сирку Веселинка Штранґар. До управного одбору вибрани Владимир Дудаш, Дюра Надь, Янко Хома, Иринка Бики, Владимир Джуджар, Яким Орос и Веселинка Штранґар. На Скупштини бул и предсидатель Совиту МЗ Руски Керестур Владимир ОлеД. Б. яр.

17. ФЕБРУАР 2023.

Н а ш о м е ста У ШИДЗЕ ШЕ ВШЕ ВЕЦЕЙ ГЛЄДА КВАРТЕЛЇ И ХИЖИ

Квадрати за добри цени Остатнї роки у Шидзе вше ше вецей будую нови бу­ динки з квартелями, як ше тераз наволує, за колектив­ не биванє. Єдни будинки ше закончує, а почина вибудов нових. Окреме прицагуюци централни улїци як то Святого Сави, або Княза Милоша. У Улїци Святого Сави после велїх рокох препаданя полузаконченого будинку, чий инвеститор була локална самоуправа, на концу, з трецого разу, предати приватнїкови хтори будинок закончел и крашнє го ушорел и тераз предава квартелї. Нєурядово мож дознац же ше цена руша коло 950 еври по квадратним метеру, а у других будинкох и 1 200 еври. Слово о сучасних квартельох по найновших стандардох будованя и опреми, а тиж и велькосц квартельох спрам потреби купцох. И у Улїци Княза Милоша ище скорей вибудовани даскельо нови будинки, а з лївого боку улїци ше будує єден нови. Тиж ше приноша и одлуки о пременки урбанистичних планох и локални парламент дава желєно шветло же би ше на месце такволаного индивидуалного будованя тераз дошлєбодзело будованє будинкох за колективне биванє. Поставя ше и питанє хто нєшка, кед криза, купує квартелї? Конкретни одвит нєт. Найчастейше то людзе хто ри ро бе ли у ино жем стве и сцу за шпо ро вани пе нєж уложиц до нєрухомосцох. Тиж єст и млади малженски пари хтори дзвигаю длугорочни кредит же би ришели проблем закрица над главу, а тиж єст и случаї же дахто преда квартель у вельким варошу и приходзи до Шиду купиц менши квартель по нїзшей цени и ище му останє и пенєжи. Од конца лєта прешлого, 2022. року, обачлїве и звекшанє поглєдованя за хижами, окреме на валалох, а ку­ пую их купци вибеженци зоз Русиї. Як дознаваме од

НОВЕ И СТАРЕ Остатнї роки атрактивне и купованє стариххижох хтори ше потим валя, а вец ше будує красни сучасни хижи, цо найчастейше робя людзе хтори жию и робя у иножемстве. Єден з таких прикладох то и єдна з централнихулїцох, Цара Лазара, дзе єстуж закончени хи­ жи, або ше будує нови, а даєдни стари тераз лєм цо предати. У спомнутей улїци дакеди було надосц руски обисца, а тераз их єст вше менєй.

особи упуценей до тей тарґовини, слово о младих фамелийох хтори купую хижи на валалє. Найчастейше у Куковцох, Беркасове, Бикичу, Соту и Бачинцох. Цени хижох зоз заградами од 20 000 по аж 95 000 еври, за кельо нєдавно предате єдно ґаздовство у Куковцох. Сло­ во о Русиянох хтори до Сербиї пришли зоз вельких городох Русиї, дочасово пребуваю у Беоґрадзе, або Но­ вим Садзе, а жадаю мац власни хижи и патра дзе туньше. Часто ше случує же хижи купую цалком намесцени зоз мебльом и випатра же так будзе и надалєй. Вл. Дї.

ОПШТИНА КУЛА У СУЧАСНИХ ТРЕНДОХ

І

Соларни панели и до Керестура Кладзенє соларних панелох лєм єдна мира котру Општина Кула промовує у енерґийним шпорованю и ефикасносци, та прето предсидатель Општини Кула Дамян Милянич уручел контракти о софинансованю кладзеня соларних панелох до ґаздовствох. Прешлого тижня од трох контрактох, єден подписал Славко Бодваї зоз Руского Керестура.

Надумал сом, тераз уж давно, кед вишли прешли конкурси, конкуровац, бо струя вше глєданша и у нашей держави, и у Европи. Соларни панели у швеце популарни, та чом би их и ми нє хасновали. Општина Кула розписовац, прето же зоз тим помагаю и себе, у финанрозписала конкурс, позберали зме потребну докумен- сийним смислу, алє и локалней самоуправи и держави тацию котра нє компликована, прешол сом на конкурсу же би животни штредок бул чистейши и же би ше у енеи тераз будземе поставяц електрарню - гварел нам рґийним билансу випродуковало цо вецей желєней енерґиї. Славко Бодваї. Предсидатель општини Дамян Милянич поволал шицких гражданох же би и надалєй конкуровали за шицки програми котри општина и министерство буду

17. ФЕБРУАР 2023.

У нашей општини 200 ґаздовства вихасновали субвенциї општини и держави за набавку нових котлох за топенє. Д. Б.

РУСКЕСЛОВО 9

Економ ия У ТЕМ ЕРИ НУ ОТРИМАНИ 25. МЕДЗИНАРОДНИ САЯМ ВИНА

Наградзени и деґустовани найлєпши з реґиону На Сайме участвовали вецей як 600 викладаче. Попри домашніх винарох були и продукователє вина з Мадярскей, Румуниї, Горватскей, Словениї, Словацкей и Молдавиї

Пише: МартицаТАМАШ

У Дружтве робя и секциї за ручни роботи и за пестованє старих обичайох. Роберт Ковач, предсидатель Дружтва приятельох за­ гради гвари же тото здруженє почало робиц 1997. року и же прешлого 2022. року преславело 25 роки роботи. Саям вина орґанизуєме од 1998. року. Мали зме познатих хтори по походзеню з Темерину, алє жию у Мадярскей, хтори на перши Саям принєсли свойо ви­ на, так же и перши Саям бул медзинародни - гварел Ковач. Ковач потолковал же Саям вина од 2011. року вошол до ИПА програми Европскей униї як манифестация - Сход винарох з Панонскей нїжини. Задумани є як медзинародни сход продуковательох вина, винарских здруженьох и фахове деґустованє и оценьованє квалитета вина. У орґанизованю Сайму помогли и Општина Темерин и Туристична орґанизация општи ни Те ме рин. По пропозицийох, змагателє придали на оценьованє ви но за па ко ва не у фляшох од 0,75 литри и на фляшох мушело буц назначене мено продукователя, место одкаль вино, файта вина и рок продукциї. Оце­ ньованє по прикладнїку коштало 500 динари. Коми­ сиї потим оценьовали вино хторе було насипане до погарох и кажде вино мало свою шифру, цо значи же комисиї хтори оценьовали нє знали чийо вино оценюю. Було вельо квалитетного вино, та було и вельо награди у рижних катеґорийох.

У орґанизациї Дружтва приятельох загради зоз Темерину, 21. януара у Спортским центру у тим городзе отримани 25. Медзинародни саям вина. Саям бул медзинародни, а на нїм участвовали вецей як 600 ви­ кладаче. Попри домашнїх винарох, на Сайме були и продукователє вина з Мадярскей, Румуниї, Горват­ скей, Словениї, Словацкей и Молдавиї. Вельки жири, 14 комисиї у хторих було 79 оценьовачох, оценьовал квалитет 613 прикладнїкох вина и одлучел хтори вина заслужели найвисши награди. Оценьованє тирвало од 11. по 21. януар и, як гварене, по числу прикладнїкох хтори оценєти, Саям у Темерину єден з найвекших саймох вина у Европи. Резулати оценьованя обявени на сайме 21. януара, на хторим було вецей тисячи нащивительох и люби тельох вина з Темерину, Нового Саду и околних ме­ стох. Продукователє найлєпших винох достали награди, а найлєпши вина нащивителє могли деґустовац и купиц у спортскей гали у Темерину.

Дружтво приятельох загради Дружтво приятельох загради ма вецей як 180 членох хтори ше занїмаю з рижнима обласцами продукциї у польопривреди - винїцарох, продуковательох саднїцох овоци и квеца, землєдїлцох и заградкарох.

10 РУСКЕСЛОВО

У жирию и двоме Руснаци

На тогорочним Сайме жири оценєл 613 прикладнїки - 249 били вина, 218 червени, 96 розе, 17 шилер, 14 десертни и 19 овоцово вина. У комисийох за оценьованє були и двоме Руснаци - дипломовани инжинєр технолоґиї Юлиян Рац з Руского Керестура и дипломовани инжинєр овоцарства и винїцарства Пе­ тро Сокол з Ерде ви ку.

17.ФЕБРУАР 2023.

Економ ия - Тераз оптимални час за орезованє винїцох, а тоту роботу, як и шицки други роботи у винїци, муши ше на час и добре поробиц, та вец будзе добре и гро­ зно и вино - гутори Петро Сокол.

Бронзова медаля винариї „Лацко" з Руского Керестура

ЗЛАТНА МЕДАЛЯ ҐАЗДОВСТВУ „СОКОЛ” З БИКИЧУ На Сайме ви н ауТ ем ер и н у Польопривредне ґаздовство „Сокол” з Бикичу достало златну медалю (83 боди) за червене вино Мерлот, стриберну ме­ далю за Италиянски ризлинґ (79 боди) и припознанє за биле вино Шардоне (СНаггіоппау).

- Комисиї були интернационални, у каждей було 5 або 6 членох хтори длугорочни продукователє вина, енолоґове, технолоґове. На чолє каждей комисиї бул енолоґ або технолоґ. Кажда комисия оценєла коло 45 прикладнїки. Вино зме достали под шифрами, пробовали зме го, коментаровали и бодовали. За вельку златну медалю требало 94-100 боди, за златну ме­ далю 82-94 боди, за стриберну медалю 72-82, за брон­ зову медалю 60-72, а за припознаня до 60 боди. Оценьовало ше фарбу, бистросц, пах и смак вина и кед ше шицко поздава, достава ше комплетну оцену и упечаток о вину. Було и елеминациї, нєквалитетне вино ше анї нє оценьовало. У комисиї у хторей я бул мали зме два вина хтори зме нє оценєли, бо нє сполньовали критериюми - толкує Юлиян Рац.

Юлиян Рац з Руского Керестура уж вецей роки прави вино и то му нє першираз же ше зоз своїм вином змагал на Сайме у Темерину. - Єст ту нас єдно дружтво з Керестура, купуєме гро­ зно и уж 13-14 роки правиме вино и комбинуєме сор­ ти, углавним кажди рок купуєме други сорти. Я углавним продукуєм биле вино Совиньон бланк ( 8 аиуі§поп Ьіапс) и червене з грозна Франковка, Мерлот, Каберне Совиньон (СаЬегпеІ 8 аиуі§поп). Прешлого 2022. року зме правели вино з чарного грозна Дорнфелдер фавдп ГеМег, ^огпГеМег), то нова нємецка сорта хтору зме купели у Бачким Моноштору. Праве­ ли зме и биле вино, купели зме Траминац (Тгатіпас) и Жуплянку (направена є на Институту за винїцарство у Сримских Карловцох). Вецей файти зме мали, бо нас єст векше дружтво, вец кому ше цо пачи, тото купи. Вино правиме за нашо потреби, допатраме, претакаме и вше за святого Трифуна, 14. фебруара, деґустираме - гутори Рац.

Саям вина у Темерину бул барз нащивени, пришли вельо людзе и з наших местох и з иножемства хтори ІІ' Н І ' І вино. - На Сайме вино могло пробовац по шифрох и по наградох, як и квалитетни вина з иножемства хторих найвецей було з Мадярскей, за хтори сце ту анї нє чу­ ли. Задовольни зме и видзели зме же ше можеме поровнац з другима, а найважнєйше направиц вино за себе таке яке ти любиш пиц - заключує Юлиян Рац. Член жирия на Сайме у Темерину и наш познати фаховец за грозно и вино дипломовани инжинєр овоцарства и винїцарства Петро Сокол з Ердевику гвари же продукователє грозна и вина тих дньох п о­ чали орезовац винову лозу у своєй винїци, а то єдна з найзначнєйших роботох у винїцарстве.

Винария „Лацко” з Руского Керестура ше у Темери­ ну того року змагала зоз винами Траминац, Со­ виньон бланк и Дорнфелдер. Попачели ми ше вина хтори зме направели прешлей єшенї и сцели зме видзиц дзе зме по квалитету. За били вина зме достали припознаня, а червене Дорнфелдер достало бронзову медалю, воно на оценьованю мало 72,8 боди - гутори Юлиян Рац и додава же на тим Сайме участвовал и 2016. року и теди за свойо ви но до стал брон зо ву ме далю.

17. ФЕБРУАР 2023.

РУСКЕСЛОВО 11

Економ ия

ЗДРУЖЕНЄ ПАПРИҐАРОХ „КАПСИКУМ АНУМ” ЗОЗ РУСКОГО КЕРЕСТУРА

Жимска школа за польопривреднїкох Презентациї ше орґанизує з цильом превозиходзеня проблемох у заградкарскей и польодїлскей продукциї, запровадзованя иновацийох и звладованя нєпредвидлївихситуацийох до котрих приходзи каждей сезони, насампредз у паприґарскей продукциї котра основна дїялносц велїм у валалє

Медзи викладачами рижни компаниї котри насам­ предз рекламую свойо продукти, а викладаче углавним фахово особи з обласци польопривреди, цо значи же вредзи послухац и їх думаня. На початку презентациї Душица Орос спред Здруженя паприґарох привитала шицких присутних и замодлєла их най ше шлєбодно питаю за шицко цо их интересує, най подзеля свойо искуства и проблеми з котрима ше стретаю у продукциї. Оросова гварела же на тих презентацийох до фокусу положа паприґу же би ше злєпшало способ продукциї и нашло ришеня за проблеми з котрима ше стретаю керестурски паприґаре. Керестурски парасти буду мац нагоду же би пред початком ярнєй шатви одлучели котри файти гибридних нашеньох буду хасновац тей сезони, як и з хторима средствами буду знїщовац коровача и за котри инсектициди и фунґициди ше опредзеля.

Уж дванасти рок Здруженє паприґарох „Капсикум анум” орґанизує Жимску школу за шицких заинтересованих. Едукативни презентациї почали 19. януара. Презентациї ше отримує вовторками и штвартками з початком на 16 годзин у Майсторским доме у Руским Керестуре, а остатня презентация будзе отрима­ на 14 фебруара.

На презентациї штварток, 9. фебруара, свойо про­ дукти и искуства представели новосадски компаниї - „Савакоп” (Зауасоор), „Бациломикс” (Васіїотіх), и „Аґробиохем” (А§гоЬіокет). На остатнєй жимскей презентациї, хтора ше отрима 14. фебруара у Ресторану „Бостон” , представя ше компаниї - „Аґромаркет” (Д§готагкеІ) з Краґуєвцу и „Дєдовина” (Б)егїоуіпа) з Пранянох. Д. Б.

СПАДЛА ЦЕНА МИНЕРАЛНОГО ГНОЮ

На та р ґо в и щ у веш так туньш и Минерални гной вєшенї бул по 110 динари за килу, а тераз го мож купиц и за менєй як 90 динари, а цена и далєй у опаданю. То тиж висока цена, алє польопривреднїки задовольни зоз потуньшеньом. Пред даскельома роками минерални гной могло купиц за 30, 40 динари за килу, а цена му у остатнїх двох рокох драстично наросла. Мишани гной „Еликсир” (Еїіхіг) и увежени № К гної 15:15:15 и 16:16:16 тиж потуньшели. Уреу N 46% и АМ N 33,5% тераз мож купиц за 83 динари по кили, а пред даскельома тижнями коштали 108 динари по кили. Интересантне же тераз на тарґовищу цена Уреи и АМ у идентична, цо ше потераз нє случовало. Найвекши шветови продукователь азотного гною „Яра” (Уага Іпіегпасіопаї), чийо ше гної найвецей хаснує, нє зменшал цени. Тоти гної ше и далєй предава од 135 по 160 динари за килу. У фебруару ше звичайно прикармює жимски польопривредни култури - жито, ярец, овес, а польоп-

12 РУСКЕСЛОВО

ривредни фаховци совитую же би ше рошлїни прикармело накадзи жем змаржнє, односно накадзи год­ но прейсц по полю з трактором и розруцовачом гною. Житарки обовязно треба прикармиц, а то тре­ ба же би зробели окреме тоти продукователє хтори вєшенї пред шатву нє загноєли жем, бо рошлїном барз потребни минерални материї з гною. Д. Б.

17.ФЕБРУАР 2023.

Економ ия

НОВЕ ЗОЗ КРЕАТИВНЕЙ РОБОТНЇ „ВАНЯ" У ШИДЗЕ

Бависка за дзеци зоз филцу Ище кед тримала бавискальню за дзеци, Ваня Киш зоз Шиду сцела же би дзецом хтори славя родзени д нї тоти хвильки були цо красши, же би ше креативно бавели и през бависко дацо нове научели. Ваня теди надумала почац правиц бависка

маю характеристични фарби и випатрунок и барз здабу на праву овоц, желєняву и на прави єдзеня. Дзеци, и дзивчата и хлапци, ше барз любя бавиц з такима бависками. Шицки тоти бависка сом наволала „Ам и Ням програма” - приповеда Ваня Киш и ука­ зує нам рижни бависка. Наша собешеднїца конкуровала з тим проєктом до Покраїнского заводу за ровноправносц полох у Новим Садзе и достала финансийни средства за ди­ зайн и виробок шкатулох (амбалажи) до хторих пакує бависка, медзитим, гвари же на тарґовищу нє лєгко предац тоти бависка. Часто ше случує же людзе купую тото цо туньше. Правда, даєдни дзецински бавискальнї у Шидзе купели єй бависка и гваря же су барз задовольни. Же би ше пребила на тарґовищу, Ваня одлучела пойсц до Нового Саду и там бависка предавала на Новосадским ноцним базару на Рибовим пияцу, закупе-

СХОПНА У РОБОТИ Ваня схопна у своєй роботи, а ма и потребни алат же би шицко зошила и же би бависка випатрали як права желєнява, овоц, або єдзеня. Кед дакеди єст вецей роботи хтору нє може постарчиц, вец єй

Бавискальня вецей нє иснує алє прешло уж дас рок и пол як преширела креативну програму виробку бавискох.

у роботи помага и мац Ганча Бульчик.

Правим бависка за дзеци од три и пол рока и ла столїк и була там у октобру и два раз у децембру. Базар роби пиятками од 17 по 23 годзин. старши, а правим их зоз филцу - мегкого текстилу, материялу хтори лєгки за обробок, а бависка знука Ваня гвари же бависка прицаговали увагу людзом, полнїм зоз силиконскима нїтками. Мам штири дзепоєдни єй винчовали на идеї и креативносци, а файти, односно штири програми бавискох - овоц дацо попредала и до школох странских язикох. През (домашню и южну), желєняву, сладку програму - ко- жиму базари нє отримовани, а з першима красшима лачи и слану програму - бависка хтори здабу на єд- днями ознова буду орґанизвани и Ваня ознова будзе зеня, односно на даяки слани специялитети. Бависка на нїх участвовац. Гоч нє лєгко, нє одуєтавам. Видзим же сом на добрей драги и знам же мушим буц витирвала. Дзецом ше бависка пача и то ми наймилше. Источашнє дзеци през бависко и уча, наприклад о хторей файти желєняви слово, кеди ше вона садзи и обера, за хтори єдла ше цо хаснує итд. Подобне и кед слово о бавискох овоцох и о бавискох хтори представяю єдзеня и хтори я волам бависка зоз сладкей и сланей програми - гвари на концу Ваня Киш. Вл. Дїтко

17. ФЕБРУАР 2023.

РУСКЕСЛОВО 13

Руске словечко Пише: Мая ЗАЗУЛЯК ГАРДИ

ЛІ

2 СЛСЬЬЧЙ© МАЯ НАДЬ, КСЕНИЯ КАТРИНА, ВАЛЕНТИНА ГАРДИ, ЯНА ВАРҐА

Нови гвиздочки керестурскей театралней сцени На нєдавно отриманим Драмским мемориялу Петра Ризнича Д я д їу Руским Керестуре виведзена и дзецинска представа „Бал", ухторей ґлумели нови гвиздочки керестурскей театралней сцени - Мая Надь, Ксения Катрина, Валентина Гарди и Я на Варґа. Тоти талантовани млади ґлумици виприповедали нам за „Руске словечко" як ше пририхтовали за тоту представу, у чим найбаржей уживали, а цо им було найчежше, та и яке то чувство висц пред полну салу Пририхтованє за представу „Бал” почало у авґусту прешлого року, перше зоз читацима пробами, а вец зоз пробами на сцени, як то уж идзе у театру. Од младих ґлумицох, школяркох шестей и осмей класи, дознаваме же проби дакеди знали буц напарти, попри школи и шицких других обовязкох хтори мали, алє заш лєм, визначую же уживали, бо була барз добра атмосфера зоз цалу екипу хтора участвовала у тим проєкту. Но, кед требало висц на сцену пред полну салу зоз публику, припознаваю же им нє було шицко єдно, окреме же даєдним то було першираз же ґлумели у представи. - Кед сом вишла на бину, барз сом ше бала, алє з ча­ сом трема нєстала. И збунєла сом ше, алє ми наша суфлерка Кристина помогла и думам же суфлер барз важна улога у цалей представи и же би без нього нє могло. Тиж, на премиєри ше ми погубел амрел кед сом го мала отвориц, нє знала сом як ше вицагнуц, алє сом видумала цошка цо ми перше спадло на розум и шицки ми гварели же випатрало же то так требало - бешедує нам Мая Надь, дебитантка у представи, хтора ґлумела принцезу, док єй мац у представи и кралїца, Яна Варґа, хтора уж ма искуства у театру, алє и у рецитованю, толкує же єй праве рецитованє и добра дикция помогли же би цо лєпше винєсла свою улогу.

14 РУСКЕСЛОВО

Валентина, Мая, Яна и Ксения

- Нє було ми страшне висц пред телїх людзох, бо сом ше ище давно упознала зоз трему и знам яке то чувство - додава Яна, хтора участвовала и у виробку сценоґрафиї тей представи. Представу „Бал” написал Сашо Палєнкаш, виведзе­ на є у самостойней продукциї, а режирала ю деби­ тантка у тей улоги Адриана Надь Барна. Дзивчата нам виприповедали и як им було сотрудзовац зоз младу режисерку. - Пачи ше ми же ми Адриана була режисерка, бо во­ на ґлумица, ма искуства и знала нам указац як маме одбавиц даєдни сцени. Любела бим и далєй буц у те­ атре - гвари ангел у представи, Ксения Катрина, а єй пара, Валентина Гарди, хтора ґлумела дябла, додава: - З Адриану було барз фино робиц, вше нас посовитовала, забавяли зме ше, були зме щири на пробох, нє мали зме тайни и вше зме на ти, як єдна фамелия. Барз бим любела и далєй ґлумиц - визначує вона, а Яна ше надовязує:

17.ФЕБРУАР 2023.

Зоз Адриану супер робиц, досц є строга, люби же ДРУГИ УЧАШНЇКИ У ПРЕДСТАВИ „БАЛ” би шицко було точне, алє зна научиц, вше и пофранПопри спомнутих ґлумицох, режисерки и писатуєме, приємна є, посовитує нас. Ґлума враца до дзетеля, важни улоги у представи „Бал” мали и суфлерцинства, бо ше бавиме док ґлумиме. Шицки нєшка ка Кристина Сопка, наратор Андрей Орос, майстор таки озбильни, сцу вироснуц, а кед придзем до теа­ шветла Желько Пашо, за шминку и фризуру була затру, як дзеци зме. Барз бим любела остац ту и любела длужена Андрея Штефанко, за костими Зоран Радубим висц зоз дзецинских представох и достац даяку лович и Таня Орос, за сценоґрафию Яна Варґа, Сашо озбильнєйшу улогу - припознава матурантка Яна. Палєнкаш, Адриана Надь Барна и Сара Планчак, хто­ ра направела и плакату, а за музику тиж Палєнкаш.

ЦО РЕЖИСЕРКА ГВАРИ О ҐЛУМИЦОХ Млади ґлумици нам виприповедали як було сотрудзовац зоз режисерку Адриану Надь Барна, а ниа и цо вона гвари о роботи зоз Маю, Ксению, Валентину и Яну. - Понеже даєдни з нїх дебитанти, а и я дебитант у режисерскей улоги, було чежко, алє сом ше ґу нїм справовала як ґу одроснутим ґлумцом и шицко цо сом им задавала нє мала сом чувство же то на дзецинским уровню, алє на уровню формованих ґлумцох и вони помали досциговали тот циль хтори зме поставели. Требало часу же би научели текст, ошлєбодзели ше на сцени, нє ганьбели ше, алє шицко то­ то зме превозишли през проби. Понеже ше тераз ошлєбодзели на сцени, думам же би шицки могли одбавиц гоч цо. Наздавам ше же войду до наших младежских ґрупох, а потим и одроснутих ґрупох ґлумцох, прето же су и сами дзечни остац у театру, цо найважнєйше - наглашує Адриана.

17. ФЕБРУАР 2023.

На дзеци, а и на старших хтори патрели тоту нову представу на премиєри у децембру, лєбо на репризи у януару, вельки упечаток зохабела и красна сценоґрафия, шминка, костими хтори ше аж и швицели, як и модерна музика, на хтору и ґлумци и публика вєдно дюскали. И ґлумици нам припознали же ше им шицко тото барз пачело и же ше чувствовали окремно кед ше облєкли до костимох и кед их нашминкали, цо допринєсло же би ище лєпше винєсли свойо уло­ ги. Интересантне же перше вибране хто будзе бавиц у представи и на основи їх характерох писани текст, та озда прето и шицким так добре лєгли улоги. - Думам же ми фино лєгла тота улога, бо принцеза ма становиска як и я, подобни зме. Найчежше ми бу­ ла сцена зоз кралїцу, пре компликовани текст, а найлєгчейше ми було винєсц першу сцену, дзе мам монолоґ - припознава нам Мая, а Валентина тиж гвари же єй нє було чежко войсц до улоги дябла, хтори ше цали час задзера до ангела. - Тота улога подобна мойому характеру. И як младша сом була така жива, та ми озда прето и лєгла уло­ га. Найчежше ми було же ше цали час мам кревелїц и правиц шицки тоти ґримаси - приповеда нам Ва­ лентина. Шицки дзивчата нам гварели и же ше барз цешели после виводзеня представи, бо и публика була задовольна, а дзеци у школи их после препознавали и коментаровали. Шицко тото младим ґлумицом лєм ище єдна мотивация же би и надалєй остали у театру и бавели ше на сцени у даєдних нових улогох.

РУСКЕСЛОВО 15

К у л ту р а и п р о с в и та

ПРЕМЕНКИ У ПОКЛАДАНЮ МАЛЕИ МАТУРИ

Пошвидко починаю проби закончуюцого испиту Закончуюци испит за школярох осмих класох основней школи будзе мац три тести - обовязни з мацеринского язика и математики, як и виборни з биолоґиї, физики, ґеоґрафиї, хемиї, лєбо историї. Уж концом марца, буду отримани проби закончуюцого испиту

тройо, а за историю двойо школяре - гвари Наташа Мученски. Понеже тогорочни осмоклашнїки першираз покла­ даю малу матуру на нови способ, а од нєй будзе знач­ но завишиц їх ранґованє на упису до штреднїх шко лох, пошвид ко буду отри ма ни про би закон чуюцого испиту. Пробни испит будзе отримани 24. и 25. марца: 24.03. (пияток) од 12-14 г. - тест з матема­ тики, 25.03. (собота) од 09-11 г - тест з мацеринского (руского), а од 11.30-13.30 тест з вибраного предмету. Педаґоґа школи „Петро Кузмяк” толкує же пробни тест ма исту форму як и закончуюци испит и представя його симулацию. Школяре буду пополньовац тест так як ше од нїх будзе обчековац и на закончуюцим испиту буду анґажовани и дежурни наставнїкове хтори буду провадзиц же би шицко цекло по порядку. ДЕРЖАВНА МАТУРА И штредньошколци ше буду опредзельовац за конкретни виборни предмет на матури, адекватни за студиї на хтори ше маю намиру уписац. Держав­

Педаґоґа Наташа Мученски

Од того школского року, держава предписала пременки у способе покладаня закончуюцого испиту, насампредз кед слово о такволаним трецим тесту. Школяре за треци тест мали нагоду вибрац даєден школски предмет, виключно з обласци природних або дружтвених наукох, хтори нє мацерински язик лєбо математика, хтори ше обовязно поклада на закончуюцим испиту. Могло ше опредзелїц медзи биолоґию, физику, ґеоґрафию, хемию и историю. Пририх то ваня за тоти пре мен ки у Основ ней шко ли „Петро Кузмяк” почали благочасово, ище концом першого полрочя. На заєднїцкей родительскей схадзки обидвох оддзелєньох осмих класох, остатні дзень новембра, уп­ рава школи поинформовала родичох о закончуюцим испиту и державней матури котрим приступя ш ко­ ляре. Спред колективу, на схадзки участвовали директорка школи Наталия Будински, педаґоґа Наташа Мученски, як и оддзеллєнски старшинове осмих класох Мария Балїнт и Оливера Винаї. Закон­ чуюци испит, як визначела директорка Наталия Будински, значна за школярох осмей класи понеже унапрямює їх дальше школованє, и треба ше за ньго озбильно пририхтац. Вибор штреднєй школи будзе значни за їх будуцу державну матуру, а вец и на преходносц на упису на студиї.

ну матуру школского 2022/23. першираз буду по­ кладац школяре тророчних школох, а нарок школяре штиророчних. Информациї о тим мож пренайсц на сайту „Дер­ жавна матура” на веб адреси Шр5://таїига.егіи.г5/

Окрем же преверя на яким су уровню знаня, ш ко­ ляре ше на тот способ упознаю з процедуру и амбиєнтом хтора их чека познєйше, та им тото заключне подняце у основним школованю нє будзе таке стресне.

Най надпомнєме же тих дньох вишли з друку збирки задаткох за тот рок, та школяре уж можу зоз нїх вежбац. Наставнїки на своїх годзинох уж обрабяю теми и питаня хтори ше находза у збирки, а интенШколяре осмих класох у основней школи „Петро Кузмяк” ше одлучели же, попри математики и руско- зивнєйши пририхтованя почню од марца.

го язика, буду покладац испит зоз шлїдуюцих пред­ метах: за биолоґию ше одлучели 18 школяре, за физику осмеро, за ґеоґрафию пецеро, за хемию

16 РУСКЕСЛОВО

Найзначнєйше же закончуюци испит будзе отримани 21. юния (мацерински), 22 . юния (математика), и 23. юния (треци тест). Ол. Живкович

17.ФЕБРУАР 2023.

К у л ту р а и п р о св и та У КПД „КАРПАТИ” У ВЕРБАШЕ

Успиш на кухарска роботня з наймладш има Понеже Войводина мултикултурална, шицко цо ше роби з дзецми у вербаским КПД „Карпати” , роби ше на трох язикох руским, українским и мадярским. На таки способ дзеци ше медзисобно упознаваю и уча єдни од других

У просторийох Културно-просвитного дружтва „Карпати” у Вербаше всоботу, 11. фебруара, отрима­ на роботня „Кухня то школа” зоз редакторку дзецинского часописа „Заградка” Маю Зазуляк Гарди и Любицу Няради. На роботнї участвовали дзеци хтори ходза на годзини руского язика з елементами националней култури, зоз наставнїцу Славицу Мали, а присуствовали и школяре котри ходза на годзини українского и мадярского язика. През интерактивну роботню зоз Маю Зазуляк Гарди дзеци могли превериц свойо знанє о кухнї, а пущана им и музична анимация сликовнїци „Кухня” котра концом прешлого року обявена на Ют’юб каналу Кизке йіоуо 2а гїгесі. После того, Любица Няради зоз дзецми отримала кухарску роботню у котрей дзеци пробовали правиц пироги и шульканци зоз цеста. Док варели, Нярадийова з дзецми приповедала о кухарстве и иншим. Зоз старшима школярами дорушели и тему цо ше планую уписац после основней школи, та з тей нагоди будуцим стредньошколцом дакус представела и керестурску школу, у котрей є и педаґоґа.

То уж шеста роботня у рамикох того проєкту, а маме и нови кнїжки и сликовнїци. Зоз найновшу сликовнїцу „Животинї у дїдовим и бабовим дворе” Наташи Еделински Миколка плануєме почац з промоциями за можебуц младши возрост у предшколских установох и културно-уметнїцких дружтвох по наших местох, дзе ше укаже нагода. Дзецом ту у Вербаше думам же ше найбаржей пачело варенє, односно кухарска роботня, уживали у тим, а на таки способ ше можебуц и найбаржей упознаваю зоз нашима єдлами. На роботнї були и мами, та и баби, цо наисце крашнє, а можебуц им то будзе и инспирация же би вєдно дома дацо приготовели - визначела з тей нагоди редакторка „Заградки” , котра и водзела роботню, Мая Зазуляк Гарди. По словох наставнїци руского язика у Вербаше Славици Мали, порадзени су же шицко цо ше роби з дзецми у КПД „Карпати” , роби ше на трох язикох руским, українским и мадярским, понеже Войводина мултиркултурална та на таки способ вони єдни од других уча о своїх обичайох и националней кухнї. - Дзеци барз задовольни и барз ше радовали тей роботнї. Ми влонї то прешли у теориї, на годзинох зме рисовали и бешедовали о стародавних єдлох, а правели зме и плакату зоз судзину котру ше хасновало дакеди и котру ше хаснує нєшка. Нєшка сучаснєйши часи и иншак ше приготовює єдзенє, алє ище вше єст жени котри рихтаю нашо национални єдла, так же дзецом познати и кромплянїки, и сирец, бобальки, капушнїки... Тераз зме научене применєли у пракси, та наймладши правели ґомбовци, пироги, а їх ошмихи найлєпши знак же роботня успишна - гварела Малийова. У рамикох проєкту „Кухня то шко­ ла” концом 2021 . року видата тота представена сликовнїца зоз вифарбйованку „Кухня” як 6 . и 7. кнїжка у едициї „Заградка” . Авторе писньочкох у сликовнїци Агнета Бучко Папгар гаї, Силве стер Д. Макаї, Серафина Макаї, Юлиян Пап, Мелания Римар, Ирина Гарди Ковачевич и Оксана Мудри Недич, док Мария Ковачевич авторка илустрацийох у сликовнїци и вифарбйованки.

Проєкт НВУ „Руске слово” „Кухня то школа” кнїжки, едукациї и роботнї интеркултуралносци фиНа концу роботнї, дзецом подзелєни и пригодни нансийно потримал Буджетски фонд за национални дарунки. Тиж, того дня за вредних школярох орґани- меншини Министерства за людски и меншински заторе порихтали и закуску, та наймладши коштоваправа и дружтвени диялоґ Републики Сербиї, а на от­ ли и даєдни руски єдла, як цо капушнїки, белюши. ри ма ней роботнї зоз вер ба ски ма школярами при су Наисце нам було крашнє, я ше аж нєсподзивала ствовала и Олена Папуґа котра теди була державни же єст тельо дзеци котри у Вербаше уча руски язик. секретар. О. Русковски

17. ФЕБРУАР 2023.

РУСКЕСЛОВО 17

К у л ту р а и п р о с в и та

25. СРИМСКОКАРЛОВАЦКИ ПОДОБОВИ САЛОН

Наградзени и наш уметнїк Владо Ня ради На нєдавно отриманим ювилейним 25. Сримскокарловацким подобовим салону, наш познати подобови уметнїк Владо Няради зоз Вербасу достал трецу награду за свою фотоґрафию. - Слово о фотоґрафиї на гадвабу, под назву „Єдна приповедка” , котра зазначена 2021. року. То историйна фотоґрафия за город Вербас и у себе ма вельо символики. На нєй улїчна часц фасади орипаней церковней хижи котра була єдна з найстарших у Вербаше у часу валяня. З отвореним облаком, през хтори видно фиронґу и турню Еванґелистичней церкви, з циньом сухих конарох и уклопенима фарбами нєба и фасади, у фарбох за­ стави бувшей Югославиї, хтору тота хижа наджила - толкує Няради. По його словох, гоч могол конкуровац на спомнутей вистави и з роботу виведзену у даякей другей технїки, опредзелєл ше за фотоґрафию праве прето же ше з фотоґрафию на виставох нє зявйовал од 2018. року. - Визначел бим же прешлого року тота, тераз наградзена, фотоґрафия була обявена у часопису „Време” дзе провадзела текст Роберта Чобана о

Вербаше. Тиж, контактовала ме єдна панї котра тераз жиє у Будапешту, а свойо дзецинство и младосц препровадзела праве у тей хижи. Жадала мац тоту фотоґрафию як памятку, та сом єй ю и подаровал гварел Няради. Фотоґрафия му нїч нє менша любов як други подобово технїки у котрих ше наш познати вербаски уметнїк виражує. Як припознава, без сликернї нє идзе нїґдзе, бо ше нїґда нє зна дзе мож наисц на добри кадер, влапиц момент. А праве таки спонтани, котри нє мож повториц два раз, и найволї. Владо Няради потераз бул вецей як дзешец раз наградзовани за фотоґрафию. Самостойно викладал 2002. року у Ґалериї „Форма” хтора при Здруженю применєних уметнїкох и дизайнерох Войводини у Новим Садзе, а находзи ше и у Антолоґиї ф отоґраф иї Войводини хтору видал Фото и кино союз Вой­ водини 2004. року. Єдна його фотоґрафия ше и того року находзи на вистави у орґанизациї Городского музею у Вербаше. О. Р.

СТУДЕНТ ЗОЗ ЯПОНУ КЕИҐО КАМАКУРА

Интересованє за славянски язики и култури го приведло медзи Руснацох Оддзелєнє за русинистику Филозофского факултету у Новим Садзе прешлого тижня нащивел студент зоз Токия у Япону, Кеиґо Камакура. Кеиґо Камакура студент сербского язика на универзитету у Токию. Понеже ше интересує за славянски язики и култури, жадал ше упознац и зоз Руснацами у Войводини. У януаре пребувал у Любляни, на шко­ ли словенского язика, та нащивел и Заґреб, Сараєво, Беоґрад, а на концу и Нови Сад. Контакт зоз Оддзелєньом за русинистику витворел прейґ колеґу Канамеа Окана, а Камакура ше интересовал за институциї Руснацох, а и же би нащивел даєдно нашо место. У Новим Садзе госц зоз Япону, всоботу нащивел НВУ „Руске слово” , Завод за културу войводянских Русна цох и Оддзелєнє за руси ни сти ку. Пред ста ви телє наших институцийох го щиро привитали и подаровали му дзепоєдни свойо виданя. Кеиґо Камакура нащивел и Коцур и Руски Керестур дзе бул у локалних грекокатолїцких церквох, обра-

18 РУСКЕСЛОВО

зовних и културних институцийох у тих местох. Од Александра Мудрого зоз Оддзелєня за русини­ стику дознаваме же у пририхтованю за тоту нащиву Кеиґо Камакура виражел жаданє учиц войводянски руски язик. Хаснуюци можлївосци онлайн настави, Кеиґо ше научел представиц по руски, а понеже жада предлужиц виучованє руского язика найскорей же през лєто ознова нащиви нашо краї. В. В.

17.ФЕБРУАР 2023.

Нєвидлїви пазури зависносци Верим же велї чули за хормон допамин. Вон ма подобне мено як и други хормони - серотонин, мелатонин, адреналин... Кажди з тих хормонох важни за наш орґанизем, бо їх ровновага у целу уплївує на здравє каждого чловека. Ознова, кед постої нєровновага, вец знаме цо нас чека - нє чувствуєме ше добре, пойдземе до дохтора, вон нас пошлє на випитованя, починаме пиц лїки з чию помоцу приводзиме орґанизем до ровноваги. У даєдних ситуацийох мож и без лїкох, алє... На тот завод будземе дакус виглєдовац и едуковац ше о допамину. Прецо праве о нїм? Прето же, як велї гваря, вон так овлада з нами, же почнєме розвивац зависносц. А зависносцом, без огляду чи од алкоголу, наркотикох, лїкох лєбо другого, ше приступа як ґу хороти. Допамин добри, нє сцеме го явно осудзиц. Сцеме лєм визначиц у хторих ситуацийох неґативно уплївує на нас, а кажде з нас ше углавним и препозна. Без огляду кельо ма роки, кельо є технїчно оспособени, школовани... Будземе бешедовац о зависносци од телефонох, дружтвених мрежох, телевизийних змистох... Шицки зме у истим кошаре. Окремну увагу пошвециме дзецом, односно розвою бешеди, на котру барз уплївує вчасне и прейґмирне хаснованє мобилних телефонох. О тим нам вецей пове дипломовани лоґопед Зорана Маґоч. А тераз - попробуйме розумиц цо ше то, у ствари, з нами случує. Я. Дюранїн

17. ФЕБРУАР 2023.

РУСКЕСЛОВО 19

Д ом и ф ам ели я

ЛІЦО И СПАК

Важне буц у ровноваги Високи уровень допамину нас цага до зависносци, а нїзки до нєдзбалосци. Мушиме ше научиц ослухнуц свойо цело и спатриц свойо звикнуца, та такой будземе знац дзе зме. И цо маме робиц. Хормон допамин важни хемийски глашнїк (неуротрансмитер) у нашим целу. Нашо цело го прави, а наша нервна система го хаснує же би черала порученя медзи нервнима клїтинками. Прето гвариме же є глашнїк. Допамин ма вельо функциї, ментални и физиолоґийни, а його уровень може буц повишени, або го нє маме досц. Важни є за чловека же би могол роздумовац, плановац и приношиц одлуки, спац, за роботу покруткох, шерца, кревоцек... Вон уключени и до менталних процесох - наградзованя, мотивациї, паметаня, уваги, та аж и до реґулациї руху цела. Його важносц нє можеме почувствовац аж док нє придзе до поремеценя його уровня. Кед ше допамин лучи у вельких количествох, вон стваря чувство задовольства и награди, мотивує нас же бизме повторели одредзене справованє. Так, кед досцигнєме мали циль, у нас ше пребудзи задовольство, и наш мозоґ би сцел ище того чувства. И ище, и ище, и ище... Покля нє постанє подполно за­ висни од нього. З другого боку, кед ше у орґанизму находзи нїзки уровень допамину, вец чувствуєме нєзадовольство, нє маме мотивацию, ентузиязму и моци порушац ше и поробиц дацо за себе, нє можеме спац.

Система наградзованя Чловек ма природну потребу за систему наградзованя. То найлєпше можеме розумиц на єдноставним прикладзе. У далєкей прешлосци, же би чловек задоволєл потребу за єдзеньом, мушел дацо уловиц. Накадзи ше му то удало, його уровень допамину ше дзвигал и вон бул задовольни и щешлїви

20 РУСКЕСЛОВО

же накарми себе и свою фамелию. Як гваря фаховци, нормалне же би ше природне дзвиганє уровня допамину случовало два-три раз на дзень. Медзитим, нєшка жиєме у цалком иншаким чаше. Дзекуюци ри жно род ним зми стом на мо бил них телефонох, интернету и телевизиї, чловекова при­ родна система наградзованя дожила колапс. То значи же кед дзецко лєбо чловек бави бависко на телефону и за барз кратки час прейдзе єден уровень, його допамин скака, бо є задовольни же прешол далєй. Потим бави шлїдуюци уровень, и його допамин ознова скака. Потим бави ище, ище и ище... И так у єдним дню ше лучи прейґмирне количество хормону од котрого настава зависносц. Траци ше чувство за час, а потреба же бизме ше чувствовали добре нас женє же бизме стално длобали до телефона, патрели сериї, курели, пили, єдли... Шлїдом того прикладу, направели зме анонимну анкету у котрей зме ше опитали даскелїм особом рижних возростох чи хасную и кельо хасную мобилни телефони (на тот завод ше фокусуєме на тоту файту зависносци). И. П. (20) Мобилни телефон през дзень хаснуєм найменєй 4-5 годзини. Дакеди го хаснуєм за потреби школованя, преверюєм имейли, патрим кеди мам автобус. Попри тим, бавим на нїм и бависка, патрим цо єст на дружтвених мрежох, окреме на Инстаґраму. Першираз сом почувствовала же сом зависна кед ше ми погубел телефон, та сом єден час мушела хасновац стари. Нє могла сом до ньго инсталовац

ЯК ВИБУДОВАЦЗДРАВИ ЗВИКНУЦА Людзом озда, найчежше пременїц звикнуца, а то ше вшелїяк одноши и на трошенє вельо часу на патренє телевизора, лєбо патреня до телефона. Алє, як то поробиц? Кельо раз сце почали вежбац, лєбо здравше ше костирац, а вше сце ше врацали на старе? Кнїжка „Атомски звикнуца” автора Джеймса Клира вам може барз помогнуц.

17. ФЕБРУАР 2023.

Д ом и ф ам ели я

тото цо ми треба и постала сом барз нервозна. Як кед бим була звонка шицких случованьох! Нє знала сом цо робиц зоз собу. Тераз меркуєм, алє барз чежко остац у розумних гранїцох.

Д. М. (69): Я хаснуєм мобилни телефон, бо вец м о­ жем наволац дзеци, а можем их и видзиц, бо ту нє жию. Найбаржей хаснуєм Вибер и Фейсбук. Часто патрим цо єст нове у валалє, хто цо предава, лєбо С. С. (36): Бриґа нєшкайшого часу! Дакеди бим те­ кеди Служба Божа. Барз ми добре пришло кед була лефони одруцела до шмеца, кед видзим кельо дзе- корона, та сом вше вец знала же Службу буду преци длобу до нїх! Нє можем повесц, и сама го ношиц наживо. А тераз, кед жима и вчас цма, прейґмирно хаснуєм. Рано, док пиєм кафу, пред менєй патрим телевизию, а вецей опатрам цо єст спаньом - обовязно. Провадзим дружтвени мрежи, на телефону. Аж ме дакеди и очи печу. а мам и два бависка котри бавим кажди дзень. Правду най повем, дакеди и по два-три годзини. Самей себе гуторим най престанєм, алє барз ме цага, та. Дзеци одмалючка патра Ют’юб, пущала сом им ри со ва ни фил ми и писньоч ки и во ни од ра стаю зоз тим. Тераз маю 6 и 9 роки, сами знаю шицко уключиц, и бавя бависка або патра дацо. Нє знам точно кельо часу препровадза на телефон ох, алє тераз, кед вонка жимно, сиґурно 5-6 годзини.

К. Д. (48): Моя ґенерация нє росла зоз мобилнима телефонами, алє зато нашо дзеци - гей. Нас тота обсесия залапела дас пред 15-20 роками и шицки у обисцу хаснуєме телефони. Я досц часу потрошим на опатранє ценох шматох, меблю, єдзеня, мам и бависка цо любим побавиц. Так и мой супруг. Кед пиєме кафу, та прегвариме даєдно слово, а вец патриме до телефонох. Дзеци тиж так. Паметам же мнє мойо родичи бранєли висц вонка ґу пайташком кед сом дацо звинєла, а у тим чаше ше дзецом бранї же ше им вежнє мобилни телефон. Нє гварим, кельо д о­ брого принєсол интернет, тельо и нє, бо зме шицки нєсвидомо, постали од нього зависни.

И млади и стари, у истей зме ступки Як цо можеме пречитац зоз анонимней анкети, шицки возрости хасную мобилни телефони. И то добре, велї ствари можеме на тот способ покончиц. Важне лєм огранїчиц його хаснованє. Медзитим, кед постанєме свидоми же у тим превершуєме, д о­ бре би було застановиц ше и похасновац други ме­ то ди з по мо цу хто рих под звигнєме до па мин на оптимални уровень на природни способ. У тим случаю треба єсц вецей протеини, зменшац уношенє нєздравих масцох, вецей вежбац, длужей спац, слухац музику, медитирац, вецей часу препровадзовац на слунку. На тот способ будземе свидомши свойого цела и мозоґ будзе роздумовац о тих активносцох. Прето ше виплаци уложиц дзеку и напруженє же би ше тоти подли звикнуца пременєло и жило квалитетнєйше и здравше. Я. Дюранїн

21 17. ФЕБРУАР 2023.

РУСКЕСЛОВО

Д ом и ф ам ели я

СЛОВО ФАХОВЦА

Родичи и парняки маю огромну улогу Вчасне хаснованє мобил них телефонох зна неґативно уплївовац на дзеци. Же бизме знали як им помогнуц же би розвили правил ну бешеду, алє и цо робиц кед видзиме же нашому дзецку у тим треба фаховец, посовитує нас дипломовани лоґопед Зорана Маґоч зоз Нового Саду 1.Кельо хаснованє мобилних телефонох при барз малих дзецох уплївує на тото кеди почню приповедац? ки ж ивот” у велькей мири уплївує на квалитет одрастаня дзе­ цох. Конкретно зменшує ше їх нєобходни вербални кон­ такт зоз родичами, та кво ла не вер бал не Зорана Маґоч, стимулованє. Нажаль, дипломовани лоґопед мобилни телефон уж постало нормалне видзиц у рукох малих дзецох, цо у вше векшим числу приводзи до познєйшого прегваряня, шепетлївосци, розвойней дисфазиї од но сно до то го же по ста ва про блем ро зу миц, формовац и виражиц думку през бешеду. Ту и слаби фо кус по ва ги и ги пе рак тив носц.

возросту од 18. мешаца по конєц 2. року. У тим периодзе дзецко учи по даскельо нови слова на дзень, почина повязовац два слова до простого виреченя („Пиє сок” , „Тато па-па” ...), постава любопитлїве и поставя єдноставни питаня („Мама дзе” , „Цо т о ” ...), розуми кратки налоги („Вежнї ципелки” , „Погласкай цицу” ...). 3. Чи єст лоґопед у каждей оводи и кельо нам педиятер може помогнуц у одкриваню нєправилносцоху розвою бешеди? - У Предшколскей установи „Радосне дзецинство” єст лєм 3 лоґопеди за цали варош и пригородски населєня, цо барз мало. Специялна школа „Милан Петрович” ма Сервис за додатну потримовку и коло 100 лоґопедох и дефектолоґох хтори Нєшкайши „швидробя у оводох и основних школох, зоз дзецми хто­ ри маю Ришенє интерресорней комисиї же им та­ ка файта потримовки нєобходна. Педиятри, после родичох, перша карика у вчасним стимулованю розвою язика и бешеди при дзецох, тоти хтори унапрямую родичох до психолоґа, лоґопеда або дефектолоґа. 4. Як одорвец дзеци од телефонох, телевизора, и других неґативних жридлох допамину?

- Як лоґопед, а на першим месце мама хлапцох од 6 и 8 роки, думаня сом же то наисце можлїве. Одбера вецей енерґиї, бо ше вец зоз дзецми треба занїмац - читац им, рисовац з нїма, бавиц ше, алє вредзи уложиц до того кажду минуту. Телевизор треба патриц огранїчено, буц зоз дзецми док патра рисовани филм и коментаровац цо ше случе2. Кеди треба же би дзецко почало бешедовац, ло, прецо ше так случело, потолковац им слова комуниковац, склапяц виреченя? хтори нє розумя... Цо ше дотика мобилного телефона, нє треба го давац од самого початку, та по- Обчекує ше же би дзецко на два роки уж бешезнєйше нє будзе бриґи. Нє лєгко, алє то сиґурно довало - перше слово коло перш ого родзеного мож витвориц! дня, а вец же би ше розвой язика интензивовал у 5. Цо маме робиц кед видзиме же цошка нє у шоре? - Кед обачиме, або подумаме же дацо нє у шоре, треба же би ше консултовало зоз педиятром, психолоґом або педаґоґом у оводи, хтори далєй унапрями родичох до лоґопеда, психолоґа або дефектолоґа. 6. Як треба од початку бешедовац з дзецком? На хтори способ дзецко найлєпше розвиє свою бешеду? - Од самого початку з дзецми треба бешедовац нормално, ясно и гласно, бо ше и любов и нїжносц можу виражиц зоз правилну бешеду. Дзецко учи язик през емотивни, социялни, тактилни и визуални контексти, так же ту родичи и парняки маю огромну улогу, а нє мобилни телефон.

22 РУСКЕСЛОВО

17. ФЕБРУАР 2023.

К у л ту р а и п р о св и та У ДЮРДЬОВЕ

Знята епизода за сериял „Красоти розличносци” и културу националних меншинох хтори жию у Сербиї. Перше знята Служба Божа у церкви. После того, наш парох о. Михаил Холошняй беше до вал о нашей, гре ко ка толїцке й вири, а потим знята и „Руска одлога” у Дюрдьове. Нашо мацери, баби и андї указовали як ше пририхтую нашо национални єдзеня - белюши, геровци, капушнїки, ґоргелї, сирец и бобальки - потолковал член Управного одбору Културно-уметнїцкого дружтва „Тарас Шевчен­ ко” Микола Кухар.

У Дюрдьове внєдзелю, 12. фебруара знята епизода за сериял „Красоти розличносци” , нєзависней продукциї хтора ше емитує на Радио-телевизиї Сербиї. У емисиї буду представени живот, култура и обичаї Руснацох хтори жию у Дюрдьове.

Члени виводзацкого фолклорного ансамблу КУД „Тарас Шевченко” з тей нагоди одтанцовали два танци, ,,Пред нашима дзверми” и ” Гуцулка” , а дзивки зоз Дзивоцкей шпивацкей ґрупи одшпивали писнї, ” Бетяр дзивочка” и ,,Од Кракова” . На концу, знята и кратка сличка зоз представи ,,Меркуй, жени!” хтору влонї пририхтали члени Драмскей секциї Дружтва.

Прейґ Националного совиту Руснацох достали Сериял ” Красоти розличносци” почнє ше на РТС зме поволанку же бизме участвовали у сериялу „Кра­ приказовац од яри, а вец годно опатриц и епизоду Л. В. соти розличносци” хтори ма за циль приказац живот хтора знята у Дюрдьове.

КУЛТУРНО ПРОСВИТНЕ ДРУЖТВО „ДЮ РА КИШ” У ШИДЗЕ

Перше бал, вец Скупштина После рочного концерту концом новембра прешло­ го року у КПД „Дюра Киш” у Шидзе наступел жимски зацих, алє и тот час нє бул без активносцох. Одпочи­ вало ше у децембру, а у януару уж було активносци коло означованя Вилїї и Крачуна, а потим и 17. янура, Националного швета Руснацох. Ту окреме були активни членїци Здруженя женох „Маря” , як и други члени Дружтва.

року остава у паметаню. После балу, а початком марца у руским Дружтве будзе отримана Рочна скупштина Дружтва хтора будзе и виберанкова. Плануєме Скупштину отримац на соботу, 4. марца, у нашим доме. На Скупштини буду придати зви-

Од наступних активносцох у фебруаре по традициї пер ше шлїдзи отри мо ванє балу, а пла но ва не же би бул отримани на соботу, 18. фебруара. Гоч чежки економски часи, од отримованя балу нє одуставаме бо видзиме же нашо члени, алє и други почитователє нашого дружтва и нашей роботи, маю потребу стретнуц ше голєм раз рочнє, дружиц ше, розвешелїц, зашпивац, танцовац и добре ше забавиц - гвари предсидатель КПД „Дюра Киш” Златко Манько, и толкує же ше намагало одредзиц вигодну цену же би було цо вецей нащивительох, та ти о роботи за прешли рок и финансийни звит. А з догварене же цена уходнїци будзе 1 500 динари по оглядом на тото же то будзе и виберанкова скупштиособи. До тей цени урахована богата вечера и пице, на, будзе ше виберац шицки орґани Дружтва - од оркестер Дружтва будзе шицких забавяц, а тиж буд- пред си да теля, Управ но го и Надпа траюцого одбо ру, зе орґанизована и богата томбола (по 100 динари). а як ше приблїжує яр и приходза цеплєйши днї, плаКед ше то шицко спатри, вец нє чудує же часто єст нуєме же би активно робиц почали шицки секциї госцох хтори у добрим розположеню оставаю скоро Дружтва - заключел предсидатель КПД „Дюра Киш” Вл. Дї. по ранши годзини и же друженє на балу каждого Златко Манько.

17. ФЕБРУАР 2023.

РУСКЕСЛОВО 23

Л ю д з е ,р о к и ,ж и в о т СТРЕТНУЦЕ: ДОХТОРКА ЗЛАТАНА НАДЬ З РУСКОГО КЕРЕСТУРА

Длужей як штири децениї на роботним месце Били дохторски мантил при др Златани Надь, специялистки общей медицини у здравственей станїци у Руским Керестуре, уж велї роки нє виходзи зоз моди и дзечнє го и нєшка облєка кед придзе на свойо роботне место. Шицки у валалє ю познаю як вше нашмеяну, порихтану на сотрудзованє, полну позитивней енерґиї и животного елану

Пише: Деян БАРНА

годзини за приход зоз нєй. Нїяки виходи або друженя з товаришами, окрем у школи, нє було. Верце ми, на Паличу сом була лєм раз под час школованя и то кед ме ґаздиня пущела зоз єй родзину, так же я Суботицу, ганьбим ше и повесц, наисце анї нє познам. Там сом закончела штредню школу, общи напрям - здогадує ше дохторка.

Перша робота уж на 19 роки Кед достала диплому Штреднєй медицинскей шко­ ли, зоз здравственей станїци ше єй пришли опитац чи би сцела робиц, так же Златана на 19 роки почала робиц як медицинска шестра у Руским Керестуре. Медзитим, гоч и мала роботу и свой пенєж, источашнє роздумовала уписац ше на факултет. Видзело ше єй же найлєпша нагода же би конкуровала на Медицинским факултету у Сараєве, понеже там примали вецей студентох, односно два раз вецей як у Новим Садзе. Теди медицинска шестра Златана и робела и рихтала ше за примаци испит на факултет, дзе покладанє тирвало два днї, та єй найвекша бриґа була же як ше одпита при свойому руководительови же будзе одсуствовац з роботи. Вон єй гварел же лєм най найдзе же хто ю будзе меняц за тот час док є нє ту и на таки способ єй и дал потримовку за дальше школованє.

Народзена є 22. фебруара, 1955. року у Вербаше, од оца Владислава и мацери Ирини. Основну школу закончела у Руским Керестуре, а теди ище кед закончела основну школу, отворел ше напрям Ґимназиї за штреднє школованє. Златана роздумовала чи ше упише до Ґимназиї, чи до Штреднєй медицинскей школи. Заш лєм ше опредзелєла за медицину прето же ю то баржей цикавело и, як нам гвари, дума же нє погри ше ла у вибо ру.

Ище и нєшка ше здогадуєм же сом покладала примаци испит у амфитеатру число 108. Достала сом дошлєбодзенє од Деканату же бим тот примаци, понеже сом була занята, пробовала зробиц у єдним дню. Исти дзень покладала сом, попри писменей часци испиту, и тест способносци пред комисию котра тот дзень лєм пре мнє була зволана. Гварели ми же резултати покладаня достанєм по пошти, та сом ше врацела до Керестура на мою роботу и нїкому сом нїч нє гуторела. Гоч ше ми видзело же сом добре поробела примаци испит, попри треми котра була присутна, нє була сом сиґурна яки буду резултати гвари вона.

Любов ґу Сараєву тирва и нєшка Красну вистку же положела примаци испит и же є прията на Медицински факултет у Сараєве єй сообщела, тераз уж покойна мац Ирина, и то на таки способ же єй принєсла коверту зоз пошти зоз вельким ошмихом. После двох мешацох Златана задзековала на роботи и рихтала ше на одход на студиї.

Медицинска школа була у Суботици, теди то були По єй словох, до Сараєва пошла зоз вельку дзеку, иншаки часи, нє були зме таки еманциповани як ентузиязмом, алє дакус и зоз страхом, прето же заш тераз, нє знали зме вельо о школованю звонка валалєм пришла з валалу. Змесцела ше до квартелю у кот­ лу, нє познали зме город. Родичи ме дали до єднєй рим жила єдна ґаздиня и єй дзеци котри ю крашнє фамелиї до Суботици, там сом бивала, а виход сом прилапели, а на факултету упознала велїх колеґох и мала лєм до школи, так було поведзене и моєй ґазколеґинї зоз котрима ше дружела. динї. Мала сом пол годзини за одход по школу и пол

24 РУСКЕСЛОВО

17. ФЕБРУАР 2023.

Л ю д з е ,р о к и ,ж и в о т - У Сараєве цалком иншака култура, менталитет, людзе иншаки. Школованє тирвало пейц роки, а шести рок бул предвидзени за приправнїцки стаж. После законченого факултету, найчежше ми було же ше треба врациц дому. Я себе надумала же останєм глєдац роботу и то тирвало три мешаци. Поспишело ше ми найсц роботу, алє на валалє, нє у городзе Сараєве. Заш лєм я то нє могла прилапиц, прето же там валали нє як у нас, там розруцани хижи по брегох, а требало ходзиц пешо. З оглядом на тото же ми родичи финансовали живот у Сараєве, мушела сом ше врациц до Керестура и ту у Сербиї глєдац роботу. Кед ше здогаднєм на тот период мойого живота, паметам же сом у Сараєве була барз опущена, же там барз позитивна атмосфера, людзе єдноставни, а и нєшка ме там цага пойсц. Щиро поведзено, залюбела сом ше до Сараєва - з носталґию припознава наша дохторка.

Менєй було администрациї, а вецей часу за людзох Кед ше врацела до Керестура, мушела од­ ро биц при правнїцки стаж, та аж после рок и пол ше отворело место у Оджаку. Аж зоз другого конкурованя була прията до Дому Здравя у Кули и так почала робиц як дохторка кед успишно поло же ла дер жав ни испит. Як ше здогадує, ско рей було роз тер хо ванттте робиц, лєм пре т ото же було менєй по законченю Медицинского администрациї, а факултета у Сараєве вецей часу пошвециц ше пациєнтови. Гоч и чекальнї були полни з людзми, орґанизация була добра, а тераз шицко идзе вельо швидше и иншак ше роби як цо ше робело дакеди. - Були и часи спонзорованя под час єй роботного вику, кед ше Керестурци сами орґанизовали и назберали пенєжи, та купели авто же би дохторе мали як

На путованю по Єгипту

17. ФЕБРУАР 2023.

До Керестура сцигол ЕКҐ апарат (др Кухар, др Надь и др Баран) НАШО ЛЮДЗЕ НАЙЛЄПШИ ПАЦИЄНТИ Надьова специялиста общей медицини занята у здравственей станїци у Руским Керестуре. Дохторску роботу роби вецей як штири децениї и як гвари, гоч вельо часу прешло, єй тот час швидко прелєцел. Пред даскельома роками могла пойсц до пензиї, алє одлучела и далєй робиц як дохтор­ ка у Керестуре, же би своїм людзом и далєй помо­ гла, же би наш валал нє остал без дохтора. Визначує же гоч робела и у Оджаку и у Кули, а потим пришла до Керестура, нашо людзе, заш лєм, найлєпши пациєнти, прето же су найдисциплинованши, а и кед з вельку бриґу приходзели ґу нєй, вона их вше дочековала, та и нєшка дочекує, з ошмихом и красним словом.

висц на терен, а тиж зоз помоцу покойного дохтора Кухара зоз Коцура хтори принєсол зоз Нємецкей пер­ ши ЕКҐ до нашей здравственей станїци, за хтори ше нашо людзе наскладали и купели нам. Зоз пенєжу хтори остал, отримовала ше здравствена станїца у валалє на таки способ же ше обилєло просториї и подобне, а бул купени и карсцель за зубарох же би могли робиц.

Найоблюбенши гоби - путованя Дохторка Златана рочни одпочивки найчастейше хаснує на таки способ же нащивює други держави и упознава други култури. Нащивела сом цале Чарногорске и Горватске приморє, була сом у Турскей, Йордану, Израелу, Єгипту, а окреме у Гурґади и Шарм Ел Шейку дзе сом вецей раз одходзела. Активна сом у путованьох и то любим и думам же кед бим нє робела роботу дохторки, та бим ше пренашла у даякей мировней мисиї. Вше ми бул Блїзки восток интересантни, на єден завод сом требала одпутовац до Сириї, алє пре приватни причини ми ше нє удало. На путованьох ми важне же бим ше добре одпочинула, же бим ишла там дзе шицко позитивне, дзе цалком иншака култура и добри людзе, же бим вше цошка нове научела и ужила - гвари на концу дохторка Златана Надь.

РУСКЕСЛОВО 25

Л ю д з е ,р о к и ,ж и в о т НАШ ГОСЦ: МИКОЛА МАЛИ ЗОЗ КОЦУРА

Чувар природи у служби ловства Лов найстарша дїялносц чловека котра ше формовала през историю, од першобутней заєднїци по нєшкайши днї. Лов формовал одношеня медзи людзми, ушорйовал их и унапрямовал же би у заєднїцох нє одступали од дружтвених нормох, же би зоз своїм присуством на терену, польох и у лєсох ловаре вплївовали на защиту и очуванє дзивихж ивотиньох и животного стредку. Тото нашлїдство и нєписану културну традицию треба чувац и нєпреривно дополньовац, зачувац природу, чия состойна часц и чловек, и животиня

Пише: Оля РУСКОВСКИ

зму. Пред 30 роками сом постал член Ловарского дружтва „Сокол” у Коцуре, и од теди, окрем того же сом єден з найактивнєйших членох, 30 роки сом и член Управного одбору, 15 роки сом бул управитель ловища, як и ґруповодитель, шицко на волонтерским уровню. Шицок шлєбодни час котри можем видвоїц попри роботних обовязкох, пошвецуєм свойому гобию, котри ми велька любов, а и вельке задовольство - при по ве да Мико ла. По його словох, людзе часто маю одбойносц спрам ловства, бо кед видза ловара з пушку, думаю же вон идзе лєм же би направел чкоди, нє идзе зробиц нїяки хасен. А значне направиц ровновагу у ловищу, як гвари, и остатнї пар роки коцурски ловаре векшу увагу кладу на очуванє и унапредзованє дзивих животиньох, як на саме одштрельованє дзивини. Ловство постої одкеди постої и чловек, нє? Лєм теди ше ловело у смислу же би ше з того прежило, а тераз то прешло до спорту, як лапанє рибох. Тото цо важне наглашиц то же нєт забиваня, лєм одштрельованє. Ловаре ту же би щицели и природу, и животинї, флору и фауну у хотаре, понеже ше ту случели вельки пременки одкеди аґротехнїка напредовала. Транспорт и механїзация, а вец и хемия, главни при­ чини прецо нєт тельо дзиви животинї як цо було скорей. Ми єдини ту котри робиме на тим же би ше дзивину очувало, и прето ловар муши буц стално присутни у ловищу, муши провадзиц цо ше случує и мерковац - гвари наш собешеднїк.

ЛОВАРСКЕ ДРУЖТВО З ТРАДИЦИЮ Ловарске дружтво „Сокол” у Коцуре, судзаци по таблонох котри поставени у просторийох Дружтва, иснує найменєй од 1945. року, гвари Микола, а цо було пред войну, о тим анї нєт даяки податки.

Єден з найактивнєйших ловарох, чуварох природи, зоз службу у ловстве длугу три децениї, наш собешеднїк Микола Мали зоз Коцура, хтори добре зна же Ловарски здруженя и ловаре, насампредз, треба же би пестовали ловну културу, ловарски обичаї и звикнуца. И нє лєм тото. Ловаре тоти хтори ширя и змоцнюю народну свидомосц и старосц о защити при ро ди и живот но го стред ку. Алє, почнєме од початку...

Любов одмалючка Природу, оружиє, шицко цо мало вязи з ловством сом любел одмалючка, и озда прето сом ше заинтересовал за тот спорт. У цалосци сом ше у тим нашол, и шицки свойо гобиї сом обєдинєл у єдним спорту, у лову - любов ґу природи, ґу оружию и автомобили-

26 РУСКЕСЛОВО

Нашо Дружтво функционує уж коло 80 роки нєпреривно. Кед я постал ловар, було нас коло 100 члени просековей старосци 25 роки, а нєшка нас єст коло 40 члени, просек коло 48 роки старосци. И попри тим же членство досц зменшене, Дружтво функционує совершено и шицки учашнїки у л о в у безгранїчно маю довирия до руководства. Важне подмладзованє, алє, як гвари Микола, при младих нєт тельо интересованя за ловство, прето же нє маю чувство ґу оружию, нє були у войску, та оружиє нє упознали, нє ходзи ше тельо до природи, нєзаинтересовани су... Алє, то нє лєм криза у Дружтве у Коцуре, у цалей жеми така ситуация, же од дакеди 100 тисячи ловарох, тераз спадло шицко на 50, 60 тисячи.

17. ФЕБРУАР 2023.

Л ю д з е ,р о к и ,ж и в о т Же би чловек постал ловар, муши прейсц през велї преверйованя, од дохторских, по познаванє оружия, до рижних семинарох и едукацийох, котри барз важни. Нєобходне положиц и озбильни испити, мац совершено чисти досиє, поднєсц молби за оружиє на вецей места, шицко барз строге, алє прето нєт анї инциденти. А при Малийови, кед слово о аматерским ловстве, шицко на найвисшим уровню. Числени потвердзеня з едукацийох, колекция оружия, вецей теренски превозки, шведоча о його любови ґу тому спор ту. - Мушиш злучиц вецей хасновити ствари же биш бул добри ловар - любиц природу и животинї, нє можеш мержиц дацо и чкоду правиц, бо то указує же вец нє маш анї чувство ґу тому. Три мешаци тирва главна ловна сезона, од 15. октобра по 31. януар, и теди коцурски ловаре порядни на ловох каждей нєдзелї. Присутни су у ловищу и теди ше дзивину одштрелює, як толкує наш собешеднїк, селективно и барз преверено. - Одштрелює ше фазани и заяци, по потреби висо­ ка дзивина, а присуство ловара видно и у тим же ше меркує на чкодлївцох. Ми, як Ловарске дружтво, ґаздуєме з дзивину, алє ми нє єй власнїки, и шицко одштрелєне плациме Ловарскому союзу Сербиї предлужує бешеду Микола. Кажда ґрупа одходзи на свой терен, а ту нєзаобиходни и ловарски фриштик коло огня. У шицким барз важне друженє, котре идзе и на хасен валалу, и животиньох, и природи, и шицкому - гвари щиро.

Зачувац животинї, природу, животни стредок Кед приду жимски часи, кед змарзнуте и єст шнїгу, теди ловаре поряднє ходза прикармйовац животинї, ноша шено, прикарму, окреме за тоти дробни дзиви животинї як цо фазани, ярабици, котри барз чувствительни, же би ше отримали през жиму и у чежких условийох. Направя им защиту, ремизи, место дзе ше можу склонїц од жими и кед фуяш. Тиж, штуч­ но уноша до природи фазани, понеже маю свойо одховйовалїще, та дакеди и 500 таки животиньки випуща до природи. Други дзиви животинї, як цо заяц або сарня, нє мож так штучно унєсц. ■-А-

Микола з ловарами у ловох пред даскельома днями ВАЖНА ПОТРИМОВКА Цешим ше же нашо Дружтво барз зложне, же сотрудзуєме и зоз другима здруженями з валалу, вше зме порихтани помогнуц. Поряднє отримуєме Рочни скупштини, алє окрем того же зме активни на полю, орґанизуєме и рижни друженя. Маме барз вельку потримовку и помоц од Месней заєднїци и локалней самоуправи, та зме у сотруднїцтве з нїма нєдавно обновели просториї Ловарского дому, заменєли облаки и уходни дзвери. Каждехто заинтересовани, може нам ше явиц, дзвери нашо­ го Дружтва отворени, лєм муши сполнїц условия хтори одредзує СУП и законодавство. На концу, важне же би людзе знали же єст и таке Дружтво у валалє, котре жиє и котре на хасен валала - гвари Микола.

- Маме и штири, пейц акциї рочнє, кед ше роби на полєшованю и на отримованю уж полєшених поверхносцох. Шицко робиме на хасен животиньох, же би ше отримали и же бизме их зачували за шлїдуюци ґенерациї. Од природних защитох за дзиви животинї маме у валалє Ловарски лєшик хтори ше пресцера на два гектари. Поверхносц густо засадзена з рошлїнами котру поряднє отримуєме и надпатраме, прикармюєме, наводнюєме, и то ше барз добре указало же би дзиви животинї обстали. Наш собешеднїк гвари же пол валала анї нє зна же коцурске Ловарске дружтво иснує и же так функционує, а щиро гвари же би любел кед би ше и младеж кус баржей заинтересовала и похопела же то нїч нє страшне, алє же то єден наисце красни спорт. - Дзекуюци сучасним часом и швидким теренским превозком, маме векшу рухомосц и можеме провадзиц векшу поверхносц, та зопераме и ловокраднуце. Ми нє забойнїки, ми чуваре природи и животиньох, правиме ровновагу и хасен, и нєт ту чкоди нїякей визначел на концу наш собешеднїк, ловар Микола Мали зоз Коцура. Зоз стараньом ловарох за очуванє природи, можеме заключиц же коцурски ловаре и нєшка достойни традициї и вири своїх предкох и предходнїкох.

На єдним з ловарских друженьох

17. ФЕБРУАР 2023.

РУСКЕСЛОВО 27

Д ухо в н и ж и в о т УКРАЇНА

Українска грекокатолїцка Церква преходзи на нови календар

Українска грекокатолїцка Церква у України 1. септембра 2023. року преходзи на нови стил за нєрухоми швета з очуваньом важацей Пасхалиї. Тото виявел отец и поглавар УГКЦ Блаженєйши Святослав у директним преносу „Живей телевизиї” , сообщуюци одлуку Архиєрейского синоду УГКЦ у України у вязи зоз календарну реформу - сообщене на сайту Українскей грекокатолїцкей Церкви.

„Маюци на уваги числени вимоги вирних и понеже окончени предходни консултациї зоз духовенством и монашеством нашей Церкви о дозретей потреби ре­ форми Литурґийного календара УГКЦ у України, а тиж и операюци ше на душпастирски рациї: УГКЦ у України преходзи од 1. септембра по новим стилу (по­ чаток Индикту) 2023. року Господнього на нови стил за нєрухоми швета зоз очуваньом важацей Пасхалиї” - гутори ше у 1. точки 5. Заключеня 93. Сесиї Архиєрейского синоду УГКЦ у України, котра ше одбула 1­ 2. фебруара 2023. у Львове-Брюховичох. У складзе зоз тоту одлуку, уж од 1. септембра того року шицки нєрухоми швета УГКЦ у України будзе ше швециц по новим стилу. Окреме Рождество Хри­ стово - 25. децембра, Богоявлєнє - 6 . януара, Благовищенє у Пресвятей Богородици - 25. марца. Покрови Пресвятей Богородици - 1. октобра, Святого Миколая - 6 . децембра итд. М. Г. К.

ДЮРДЬОВ

Преславене швето Трох святительох На шпиваней, велькей Служби Божей, прешлей нєдзелї у Церкви Рождества Пресвятей Богородици у Дюрдьове преславене швето Трох Святительох Василия Велького, Григория Богослова и Йоана Златоустого. Службу служел домашнї священїк о. Михаил Холошняй. Нєшкайша нєдзеля, нєдзеля Блудного сина и находзиме ше у так воланим посним периодзе. Зоз тим периодом ше пририхтуєме за початок Велького посту. Ґу нєшкайш ей нєдзелї приключело ше и шве­ то Трох святительох - гварел о. Холошняй. Даскельо днї пред тим шветом вирни у Дюрдьове закончели побож носц модлєня Лурдескей дзевятнїци хтору ше модля каждого року. Лурдеску дзевят-

нїцу ше модлї пред нєзаповеданим шветом Лурде­ скей Мариї котре пада 11. фебруара. Шицки парохиянє ше теди здогадую на дзень кед ше у Лурду Бернадети указала Богородица Мария. Л. В.

У ШИДЗЕ

Пошвецени 87 обисца Пошвецанє обис цох у парохиї у Шидзе тирвало пейц днї и през тот час пошвецени 87 обисца. Пошвецал парох о. Михайло Режак, цо источасно була и нагода за стретнуце паноца зоз вирнима. Парохиянє могли повесц як жию, цо их радує, цеши и бриґує, и подобне. Дзепоєдни, гоч нє ходза поряднє до церкви, заш лєм затримали контакт зоз свою церкву и випочитовали традицию пошве цаня. Вл. Дї.

28 РУСКЕСЛОВО

17. ФЕБРУАР 2023.

Д ухо в н и ж и в о т

У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ

Означене швето Лурдескей Мариї Нєзаповедане швето Лурдескей Мариї, означене 11. фебруара, у дакедишнєй манастирскей каплїци шестрох Служебнїцох НДМ, на Капущаним шоре у Руским Керестуре, дзе преславени и Кирбай тей каплїци, бо є пошвецена Лурдескей М ариї Кирбай означени на двох Службох Божих, на 10 и 17 годзин. Першу служели о. Владимир Медєши, ка­ пелан керестурски, хтори у обидвох и наказовал, и о. Алексий Гудак старовербаски парох, а домашнї о. Михайло Шанта и о. Ярослав Варґа споведали и шицки вєдно служели Молебен до Богородици. Вечаршу Службу служели о. Платон Салак ЧСВВ зоз Кули и о. Ярослав Варґа, док о. Медєши споведал. У казанї о. Медєши здогаднул на подїїю у Лурду у Французкей дзе ше пред вецей як сто пейдзешат р о­ ками дзивочки Бернадети указала Пречиста Дїва Мария. Як визначел, Бернадета 18-раз бешедовала зоз Богородицу, на тим месце ше случели 70 виздравеня за котри наука гутори же су нєможлїви и ище на тисячи за котри гутори же су можлїви, алє их нє може потолковац.

Случую ше и безчислени духовни виздравеня цо дожила и сама Бернадета. Як гварела, Марийово ласки физичного виздравеня були за других, алє нє и за ню саму, гоч мала даскельо чежки хороти и умарла на 30 роки. Вона нашла смисел свойого церпеня, прилапела го як Марийов благослов и з єй помоцу и витримала. На нєшкайши дзень и полни одпуст и за дочасово кари за нашо грихи. Прето вихаснуйме нагоду нєшка за полни одпуст за себе алє и за души у митарстве, же би цо скорей нашли свой мир - надпомнул о. Медєши и потолковал же перши полни одпуст достал збойнїк котри бул на крижу Исусови з правого боку. Кед ше покаял за свойо злодійства Исус му гварел - Ище нєшка будзеш зо мну у раю. Кирбайску Служби Божу велї вирни вихасновали и за полни одпуст, як за себе так и за своїх покойних, понеже того дня у керестурскей парохиї була и перша тогорочна Задушна собота. Пред Службами вирни на чолє зоз шестрами служебнїцами модлєли Ружанєц, по Службох служени Молебен до Богородици, а през дзевец днї, од 2. феб­ руара ше модлєло дзевятнїцу до Лурдескей Мариї. М. А.

СРИМСКА МИТРОВИЦА

Благослов домох и радосц стретнуца У Сримскей Митровици концом януара и початком фебруара парох о. Иґор Вовк зоз богословом Филипом Суботичом кажди дзень благословел доми. По словох о. Вовка, єст красне число вирних, а медзи нїма и младих, цо и нагода же би ше зберало дзеци за першу причасц и виронауку, а и пописац старших и особи у потреби за споведз и помоц. Радує и же пренайдзени и три нови обисца, хтори нє мали вязу зоз свою церкву, односно їх вира була зведзена лєм на кресценє. Як гварел о. Вовк, людзе цалком отворено и дзечнє приповедали зоз своїм паноцом о темох хтори их интересую. М. Г. К.

17. ФЕБРУАР 2023.

РУСКЕСЛОВО 29

іпїогтаіог@ги5ке5^о.сот ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 6. фебруара у 64. року живота умар наш мили

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 15. фебруара 2023. року наполнєли ше шейсц жалосни мешаци як нас занавше зохабел супруг, оцец, швекор и дїдо

ДЮРА ТАМАШ з Нового Саду

Покойни поховани 9. фебруара. Ожалосцени супруга Весна и брат Владимир зоз фамелию СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 19. фебруара наполнї ше боляци рок як нас нєсподзивано зохабел брат и уя

ЯНКО ВАРҐА (1950-2022) з Руского Керестура

ЯНКО САЛАМУН (12. VIII 1956 - 19. II 2022) з Дюрдьова

Док ми жиєме, будземе чувац памятки на це. Твоя шестра Ирина, шовґор Юлин, Саша и Мирослав Джуджарово зоз фамелиями Спочивай у мире Божим! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 19. фебруара наполнї ше боляци рок як нас нєсподзивано зохабел

ЯНКО САЛАМУН (1956-2022) з Дюрдьова

Час преходзи, а памятки на це нє блядню. Тета Марча Сакачова зоз синами Мирославом и Владимиром и їх фамелиями Спочивай у мире Божим! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 22. фебруара наполнї ше рок як нє з нами наша мила мац и баба

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 22. фебруара наполнї ше рок як нє з нами наша мила мац и баба

* .4

ВЕРУНА СТРИЧКО народзена Шайтош (1950-2023) з Кули Паметац ю буду ожалосцени син Михал зоз супругу Марию и синами Мирославом и Жельком

30 РУСКЕСЛОВО

ВЕРУНА СТРИЧКО народзена Шайтош (1950-2023) з Кули Паметац ю буду ожалосцени син Владимир и його дзеци Александра зоз Неманьом, Ана и Иван

Дзекуєме ци за твою доброту и потримовку хтору ши нам нєсебично давал. Хибиш нам барз... Памятку на це чуваю супруга Ирина, дзивка Мая зоз супругом Владом, дзивка Ясна зоз супругом Михалом и унучата Павле, Мижо, Хелена и Кристинка Спочивай у мире Божим! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 14. фебруара наполнєли ше три роки як вецей нє з нами наша мац и баба

ЛЕОНА САБАДОШ народзена Балоґ (1948-2020) з Руского Керестура Красни памятки на ню чуваю син Желько зоз супругу Терезку и унук Матей Спочивайце у мире Божим!

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 15. фебруара наполнєли ше 6 мешаци як ше упокоєл

ЯНКО ВАРҐА (1950-2022) з Руского Керестура Тебе нєт, лєм памятки оставаю. Кумово Дудашово Спочивай у Божим мире!

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 22. фебруара 2023. року наполнї ше рок як ме занавше зохбела моя мила супруга

ВЕРУНА СТРИЧКО народзена Шайтош у Руским Керестуре (1950-2022) з Кули

З любову и почитованьом красни памятки на ню будзе чувац супруг Владимир Спочивай у мире Божим!

17.ФЕБРУАР 2023.

іпїогтаіог@ги5ке5^о.сот ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 8. фебруара 2023. року после чежкей хороти нєсподзивано нас зохабел наш мили супруг, оцец и дїдо

СТОЯН ЩЕКИЧ (1952-2023) з Руского Керестура

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 9. фебруара 2023. року занавше нас зохабела мила мац, баба и прабаба

МАРИЯ РИМАР народзена Пашо (1937-2023) з Руского Керестура

Пошол ши там дзе нєт церпеня и болю. У обисцу остали лєм цихосц, плач и пражнїна за Тобу. У красних памяткох це будзем ношиц и чувац у своїм шерцу и думкох Твоя супруга Ната Спочивай у мире Божим!

З любову и подзекованьом, ожалосцени дзивка Славка зоз супругом Владом, син Кимо зоз супругу Верку, унуки Наташка и Мирко зоз фамелиями и Кристиян, Сандра и Лариса зоз фамелиями Най спочива у мире Божим!

ОСТАТНІ ПОЗДРАВ Дня 8. фебруара 2023. року занавше нас зохабел наш мили оцец и дїдо

ОСТАТНІ ПОЗДРАВ Нашому милому шовґрови

СТОЯН ЩЕКИЧ (1952-2023) з Руского Керестура

Будземе це паметац у красних здогадованьох. Салонтайово Гена и Владо зоз дзецми Ивану Шомодї и Паулину Рац зоз фамелиями Спочивай у мире Божим! ОСТАТНІ ПОЗДРАВ Нашому милому шовґрови

СТОЯН ЩЕКИЧ (1952-2023) з Руского Керестура родом зоз Сивцу Найкрасши памятки на це у своїх шерцох буду чувац твой син Вуядин зоз Марияну, дзивка Тонка зоз супругом Мижом и наймилши унучата Лина и Стефан Спочивай у мире Божим!

СТОЯН ЩЕКИЧ (1952-2023) з Руского Керестура

Красни памятки на ньго буду чувац Весела, Славо, Желько и Ванеса зоз свою фамелию Най спочива у мире Божим!

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 16. фебруара наполнєли ше 40 днї як нас занавше зохабела наша мила мац и баба

МАРИЯ ПАПУҐА народзена Барна (1953-2023) з Руского Керестура

Твою любов и доброту нїґда нє забудземе, а памятку на це на­ вики буду чувац син Мижо зоз супругу Тонку и унучата Лина и Стефан Спочивай у мире Божим!

17. ФЕБРУАР 2023.

РУСКЕСЛОВО 31

іпїогтаіог@ги5ке5^о.сот СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 17. фебруара 2023. року наполнюю ше 10 роки як нас зохабел наш мили

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 12. фебруара 2023. року наполнєли ше 14 роки, а 21. новембра 2022. 20 роки як нє з нами нашо мили родичи, баба и дїдо, прабаба и прадїдо

МИРОНЬ КРЕНЇЦКИ (1938-2013) з Руского Керестура

З любову и почитованьом памятки на ньго чуваю супруга Сена, дзивка Фемка з Яковом и син Любомир зоз Любицу и дзецми Спочивай у мире Божим! НА ЗДОГАДОВАНЄ Наполнєли ше петнац роки як нас занавше зохабел наш мили

НАТАЛИЯ народзена Паланчаї (1936-2009)

СЛАВКО (1935-2002)

МОНАРОВО з Руского Керестура ЯНКО БЕСЕРМЕНЇ (1945-20 08) з Бачкей Тополї

Памятку на ньго чуваю його наймилши зоз Зренянину Спочивай у мире Божим!

Роки преходза, алє думки вше оставаю на вашу любов и доброту хтору сце мали и дзелєли з нами. Красни памятки на вас навики чуваю вашо дзеци: Хелена, Наталия, Славко и Мария зоз фамелиями СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 15. фебруара наполнєли ше 13 роки як нє з нами наша мила мац, баба и прабаба

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ На нашу милу дзивочку и шестру

Општинска штини Вербас

рада

оп-

на основи чл. 95. Закона о занятих у автономних покраїнох и єдинкох локалней самоуправи („Службени глашнїк РС“ ч. 21/2016, 113/2017, 113/2017-1 - др. закон , 95/2018 и 114/2021) обявює:

ОБВИСЦЕНЄ ЯСМИНКА ОРОС (1974-1994) з Руского Керестура

о огласу о явним конкурсу за пополньованє положеня у Општинскей управи општини Вербас

У вичней жалосци, з вельку любову и почитованьом, навики чуваме памятку на тебе. Твойо родичи и шестра Биляна зоз фамелию Спочивай у мире Божим!

КСЕНИЯ МАКАІ народзена Югик (1930-2010) з Коцура З любову и почитованьом паметаю ю дзивки Леона Скубан з Вербасу и Мелания Рамач з Ке­ рестура зоз фамелиями

Покраїнски секретарият за урбанизем и защиту животного штредку, на основи члена 10. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк РС” чс. 135/04 и 36/2009) обявює

Покраїнски секретарият за урбанизем и защиту животного штредку, на основи члена 10. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк РС” чс. 135/04 и 36/2009) обявює

Явни конкурс за пополньованє положеня ■ началнїк Општинскей управи обявени на интернет презентациї општини Вербас вдвдвд.угЬав.пеї.

ОБВИСЦЕНЄ

ОБВИСЦЕНЄ

О принєшеним ришеню о нєприступаню виробку студиї о преценьованю вплїву на животни штредок

О принєшеним ришеню о нєприступаню виробку студиї о преценьованю вплїву на животни штредок

Покраїнски секретарият за урбанизем и защиту животного штредку 03. 02. 2023. року принєсол ришенє о нєприступаню ви­ робку студиї о преценьованю вплїву на животни штредок ПРОЄКТА Реконтрукция ТС 400/220/110 кУ ”Нови Сад 3 - опреманє ДВ поля 110 кУ ч.Е15, ношителя проєкта ЕМС АД Београд, улїца Княза Милоша ч. 11, Беоґрад. Ришенє о приступаню виробку студиї о преценьованю вплїву на животни штредок за предметни проєкт мож достац на увид роботни дзень од 10 г до 14 г у просторийох Покраїнского секретарияту за урбанизем и защиту животного штредку, Булевар Михайла Пупина 16 (прижемє канцелария чс. 46). Заинтересована явносц може виявиц жалбу на принєшене ри­ шенє у чаше од 15 днї од обявйованя того обвисценя.

Покраїнски секретарият за урбанизем и защиту животного штредку 10. 02. 2023. року принєсол ришенє о нєприступаню виробку студиї о преценьованю вплїву на животни штредок ПРОЄКТА Вибудов мишовитого воду 110 кУ ТС Нови Сад 3 - ТС Индїя 2, часц „Ц’’ - наджемна часц, но­ шителя проєкта ЕМС АД Беоґрад, улїца Княза Милоша ч. 11, Беоґрад. Ришенє о приступаню виробку студиї о преценьованю вплїву на жи­ вотни штредок за предметни проєкт мож достац на увид роботни дзень од 10 г до 14 г у просторийох Покраїнского секретарияту за урбанизем и защиту животного штредку, Булевар Михайла Пупина 16 (прижемє канцелария чс. 46). Заинтересована явносц може виявиц жалбу на принєшене ришенє у чаше од 15 днї од обявйованя того обвисценя.

у

32 русКЕ Ш М

-■

17. ФЕБРУАР 2023.

іпїогтаіог@ги5ке5^о.сот /

\

Городска управа за защиту животного штредку на ос­ нови члена 20. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк Републики Сербиї” число 135/04 и 36/09), обявює

ОБВИСЦЕНЄ о явним увиду, явней презентациї и явней розправи о Студиї о преценьованю вплїву на животни штредок

Подприємство „М-ЬШЕ” гї.о.о. зоз Беоґраду, по овласценю ношителя проєкта „А1 8гЬі]а гї.о.о. Веодгай” , Милутина Миланковича 1ж, Нови Беоґрад поднєсол вимогу за даванє согласносци на Студию о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта радио базней станїци мобилней телефониї „ н С2392_01 НС_Сримска_Каменїца_3” у улїци Бранислава Букурова число 33, у Сримскей Каменїци, на катастарскей парцели число 4135/10, К.О. Сримска Каменїца I, Город Нови Сад. Податки и документация зоз вимоги ношителя проєкта мож 5220/13, К.О. Сримска Каменїца достац на увид у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку Гораду Нового Саду, роботни днї у чаше од 10 до 15 годзин, по 14. марец 2023. року. У складзе зоз членом 6. Правилнїка о поступку явного увиду, презентациї и явней розправи о студиї о преценьовню вплїву на животни штредок („Службени глашнїк РС” , 69/05) заинтерсованих орґанох, орґанизацийох и явносц под час тирваня явного увиду можу поднєсц зауваги и думаня на студиї о преценьованю вплїву у писаней форми Городскей управи за защиту животного штредку. Явну розправу и презентацию ше отрима 15. марца 2023. року, у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду, Руменацка 110 а, Нови Сад, на 11 годзин.

*дзе цо будзе*дзе цо будзе*

НА СОБОТУ ПРЕДСТАВАУ РКЦ На соботу, 18. фебруара у Руским културним центру у Новим Садзе будзе треце виводзенє представи „Початок” хтору у чечуцей театралней сезони з Драмским студиом „Звонимир Павлович” по власним тексту поставел режисер Славко Винаї. Представа почнє на 19 годзин. Нє будзе ше наплацовац уходнїца, алє патраче поволани охабиц добродзечни прилог наменєни за оправянє електричних инсталацийох у новосадскей Матки. У представи „Початок” бавя шесцеро ґлумци - Саша Сабадош, Ребека Планчак, Иґор Горняк, Марина Хома, Ася Папуґа и Йован Живкович. Вибор музики подписує Мирослав Пап, дизайн шветла Ириней Гудак, а сценоґрафию Єлена Симонович. Видео-сеґменти пририхтал Славко Винаї, а инспициєнтка Ребека Новак. ***

БАЛ У ШИДЗЕ

Городска управа за защиту животного штредку на о с­ нови члена 20. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк Републики Сербиї” число 135/04 и 36/09), обявює

У орґанизациї Културно-просвитного дружтва „Дюра Киш“ на соботу, 18. фебруара у Руским доме будзе отримани традицийни бал з початком на 19 годзин. Окрем смачней вечери и доброго напою, орґанизаторе ше остараю и за добру забаву, а госцох будзе забавяц оркестер Дружтва. Тиж будзе орґанизована и богата томбола, обчекує ше приход госцох зоз Шиду и околних местох, а уходнїца кошта 1 500 динари по особи. ***

О БВИ СЦ ЕН Є

БАЛ КПД „КАРПАТИ” У ВЕРБАШ Е

о явним увиду, явней презентациї и явней роз­ прави о Студиї о преценьованю вплїву застатого стану на ж ивотни штредок

Ношитель проєкта „Телеком Сербия” а.д. Таковска 2, Беоґрад, поднєсол тому орґану вимогу за даванє согласносци на Студию о преценьованю вплїву застатого стану на животни штредок проєкта базней станїци мобилней телефониї „НС23, НСХ23, НСУ23, НСЛ23, НСО23, НСІ23 НС ЙОВАНА ДУЧИЧА” у улїци Булевар Йована Дучича число 7, у Новим Садзе на катастарскей парцели число 7770/13, К.О. Нови Сад I, Город Нови Сад. Податки и документация зоз вимоги ношител проєкта мож 5220/13, К.О. Сримска Каменїца достац на увид у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку Гораду Нового Саду, роботни днї у чаше од 10 до 15 годзин, по 14. марец 2023. року. У складзе зоз членом 6. Правилнїка о поступку явного увиду, презентациї и явней розправи о студиї о преценьовню вплїву на животни штредок („Службени глашнїк РС” , 69/05) заинтерсованих орґанох, орґанизацийох и явносц под час тирваня явного увиду можу поднєсц зауваги и думаня на студиї о преценьованю вплїву у писаней форми Городскей управи за защиту животного штредку. Явну розправу и презентацию ше отрима 15. марца 2023. року, у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду, Руменацка 110 а, Нови Сад, на 12 годзин.

МАЛИ ОГЛАШ КИ НВУ „РУСКЕ СЛОВО” КУПУЄ ХИЖ У У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ, за потреби канцеларийох и дописовательства. Глєдаме добре очуване обисце (може и на поверх) блїзко при центру, квартельни нукашнї простор котри би мал минимум 1 2 0 т2 (и векши простор пре архиву), зоз цо меншим простором за отримованє желєних поверхносцох. Волац на телефон 069 67 33 01.

17. ФЕБРУДР 2023.

Традицийни бал у Вербаше котри орґанизує КПД „Кар­ пати” будзе отримани шлїдуюцей соботи, 25. фебруара, у ресторану „Єсенїн” . Бал почнє на 20 годзин, а за шицких госцох будзе пририхтана богата вечера и томбола. Цена уходнїци 2 500 динари, до котрей, окрем вечери, уключене и нєогранїчене пице. Госцох того вечара будзе розвешельовац оркестер „Стари Вербас” . Уходнїци за тогорочни бал мож купиц каждого дня од 18 по 20 годзин у просторийох Дружтва, лєбо резервовац на число телефона 063 / 541 089.

Городска управа за защиту животного штредку Городу Нового Саду на основи члена 10. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк Републики Сербиї” , число 135/04 и 36/09) обявює

ОБВИСЦЕНЄ о принєшеним ришеню же потребне преценьованє вплїву и о одредзованю обсягу и змисту студиї о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта базней станїци мобилней телефониї „ N8 Коїкуагца”

Ношитель проєкта „СЕТШ” гї.о.о., Младежских бриґадох 90, Нови Беоґрад, поднєсол тому орґану вимогу за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок проєкта базней станїци мобилней телефониї „N8 Коікуагі]а” , у улїци Лукияна Мушицкоґ 33, у Новим Садзе, на катастерскей парцели 8956, К.О. Нови Сад I, Город Нови Сад. После запровадзеного поступку, Городска управа за защиту животного штредку дня 13. фебруара 2023. року принєсла ришенє : ¥1-501­ 48/23 же потребне преценьованє вплїву на животни штредок и о вплїву и о одредзованю обсягу и змисту студиї о преценьованю вплїву студиї о преценьованю вплїву на животни штредок. Увид до предметного ришеня мож окончиц у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку, Руменацка 110 а, Нови Сад, роботни днї у чаше од 10 до 15 годзин, на сайту Городскей управи за защиту животного штредку вдвдвд. епуігопоуі8ай.огд.г8. Заинтересована явносц може виявиц жалбу процив того ришеня у чаше од 15 днї од дня його обявйованя у средствох явного информованя, по тим орґану.

РУСКЕСЛОВО 33

Информатор

КОНКУРС ЧЕРВЕНА РУЖА 2023.

КОНКУРС ЧЕРВЕНА РУЖА 2023.

Дом култури Руски Керестур розписує Кон­ курс за нови шпиванки за дзеци. Конкурс отворени по 31. марец 2023. року. ■ Право конкуровац маю шицки заинтересовани особи зоз жеми и иножемства. Єдна особа може буц автор лєбо коавтор найвецей двох шпиванкох. ■ Шпиванки котри ше посилаю на конкурс нє шму буц предходно виводзени. ■ Тексти треба же би були придати у паперовей форми з кирилку, лєбо електронски у вордовим документу. ■ Музика треба же би була нотно записана. ■ Музика може буц придата и на ношачу звука, алє муши буц провадзена з нотним записом. ■ У случаю же автор нє може направиц нотни запис - Орґанизатор помогнє же би ше записало. ■ У случаю хаснованя нєавторского текста, нєобходне мац дошлєбодзенє автора. ■ Орґанизатор розпише аранжман, кед ше з автором иншак нє утвердзи. ■ Приява на конкурс ше посила по пошти, або особнє на адресу: Дом култури Руски Керестур, Русинска 75, 25233 Руски Керес­ тур, За Фестивал рускей култури Червена ружа. Лєбо на мейл: гїк.кеге8Шг@дтаі1.сот ■ Шпиванки будзе препатрац и виберац фахова комисия хтору менує Орґанизатор. ■ Оценьованє и вибор шпиванкох хтори буду виведзени на Фестивалу окончи фахова комисия хтору менує Орґанизатор. ■ З посиланьом прияви на конкурс, подношитель (композитор и текстописатель) дава согласносц же би ше вибрани шпиванки виводзели явно на Фестивалу, преношели и емитовали на програмох Радио Нового Саду и Радио Телевизиї Войводини зоз шицкима познатима модалитетами емитованя, зазначели, умножели и положели до обтоку без огляду на способ умножованя и кладзеня до обтоку, зняли на ношачи звука, односно слики и звука, умножели и положели до обтоку без огранїченя у поглядзе числа прикладїнкох. Согласносц ше дава за доручени шпиванки и шпиванки вименєни и преробени з аранжманами за потреби Фестивалу и Дома култури Руски Керестур як орґанизатора, а без огляду на форму у хторей су зазначени (нотни запис, знїмок, итд). Права ше преноши виключно предметно, часово и просторно и по чишлє без огранїченя. Фестивал и ор­ ґанизатор Дом култури Руски Керестур маю право наведзни права пренєсц на треци особи, без потребней согласносци коавторох.

ЦЕНИ ОГЛАСНОГО ПРОСТОРУ - мала оглашка (до 20 слова) 300 динари, - посмертна оглашка на 1 полю (66x45 мм) 800 динари, - посмертна оглашка на 2 польох (91х66 мм) 1600 динари. Цену жаданей оглашки треба уплациц на рахунок: 160-923244-82 (Банка Интеза). Текст оглашки и ф отоґраф иї (за посмертни оглашки) посилац на имейл: іпГогта(ог@гийкей1оуо.сот, лєбо видиктовац на телефон 069 673328, лєбо 069 673318 од пондзелку по пияток од 9 до 15 годзин. За обявйованє у актуалним тижню, оглашку найпознєйше придац по стреду до 10 годзин. У рамикох преширйованя огласного простору Установи, оглашки обявени по нових ценох у новинох „Руске слово” , предлужиме обявйовац и на сайту, дзе су єднакей велькосци и мож их видзиц два тижнї.

34 РУСКЕСЛОВО

Дом култури Руски Керестур розписує Конкурс за нови шпиванки у забавним духу. Конкурс отворени по 31. марец 2023. року. ■ Право конкуровац маю шицки заинтересовани особи зоз жеми и иножемства. Єдна особа може буц автор лєбо коавтор найвецей двох шпиванкох. ■Шпиванки котри ше посилаю на конкурс нє шму буц предходно виводзени. ■Тексти треба же би були придати у паперовей форми з кирилку, лєбо електронски у вордовим документу. ■Музика треба же би була нотно записана. ■Музика може буц придата и на ношачу звука, алє муши буц провадзена з нотним записом. ■ У случаю же автор нє може направиц нотни запис - Орґанизатор помогнє же би ше записало. ■ У случаю хаснованя нєавторского текста, нєобходне мац дошлєбодзенє автора. ■ Орґанизатор розпише аранжман, кед ше з автором иншак нє утвердзи. ■ Приява на конкурс ше посила по пошти, або особнє на адресу: Дом култури Руски Керестур, Русинска 75, 25233 Руски Керес­ тур, За Фестивал рускей култури Червена ружа. Лєбо на мейл: <ік.кеге8Шг@дтаі1.сот ■ Шпиванки будзе препатрац и виберац фахова комисия хтору менує Орґанизатор. ■ Оценьованє и вибор шпиванкох хтори буду виведзени на Фестивалу окончи фахова комисия хтору менує Орґанизатор. ■ З посиланьом прияви на конкурс, подношитель (композитор и текстописатель) дава согласносц же би ше вибрани шпиванки виводзели явно на Фестивалу, преношели и емитовали на програмох Радио Нового Саду и Радио Телевизиї Войводини зоз шицкима познатима модалитетами емитованя, зазначели, умножели и положели до обтоку без огляду на способ умножованя и кладзеня до обтоку, зняли на ношачи звука, односно слики и звука, умножели и положели до обтоку без огранїченя у поглядзе числа прикладїнкох. Согласносц ше дава за доручени шпиванки и шпиванки вименєни и преробени з аранжманами за потреби Фестивалу и Дома култури Руски Керестур як орґанизатора, а без огляду на форму у хторей су зазначени (нотни запис, знїмок, итд). Права ше преноши виключно предметно, часово и просторно и по чишлє без огранїченя. Фестивал и ор­ ґанизатор Дом култури Руски Керестур маю право наведзни права пренєсц на треци особи, без потребней согласносци коавторох.

МАЛИ ОГЛАШ КИ ДИХТО ВАНЄ ОБЛАКОХ И ДЗВЕРОХ З Н ЕО П РЕМ ҐУМ У ТИРВАЦА ИЗОЛАЦИЯ ОД ВИТРУ, ЖИМИ, ГАЛАЙКУ, ПРАХУ Телефон 060/50-88-433 Городска управа за защиту животного штредку Городу Нового Саду на ос­ нови члена 10. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк Републики Сербиї” , число 135/04 и 36/09) обявює

ОБВИСЦЕНЄ о поднєшеней вимоги за одлучованє о потреби преценьованя вплїву застатого стану на животни штредок проєкта

Подприємство “М-ЬЩЕ” <!о.о. зоз Беоґраду, по овласценю ношителя проєкта „А1 8гЬі]а <!о.о. Веодгагї”, Милутина Миланковича 1ж, Нови Беоґрад поднєсол вимогу за за одлучованє о потреби преценьованя вплїву за­ статого стану на животни штредок проєкта радио базней станїци мобилней телефониї „НС2383_05 Нс_Нови_Сад_Сайлово” на катастарскей парцели число 9127/18, К.О. Нови Сад IV, Город Нови Сад. Податки и документацию зоз вимоги ношителя проєкта мож видзиц у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку Городу Но­ вого Саду, Улїца Руменацка 110а, Нови Сад, роботни днї од 10 до 15 годзин. Шицки заинтересовани, у чаше 10 днї од дня обявйованя того обвисценя, можу дац свойо думанє у писаней форми на адресу Городскей уп­ рави за защиту животного штредку Городу Нового Саду.

17. ФЕБРУАР 2023

Спорт

ПРИЯТЕЛЬСКЕ СТРЕТНУЦЕ ФК „РУСИН”

Потенциял хтори обецує ФК „Русин” - ФК „БСК” (Бачки Ґрачац) 3:0 (1:0)

сс

Приятельске стретнуце хторе одбавене внєдзелю, 12. фебруара, процив екипи БСК з Бачкого Ґрачцу, за фодбалерох Русина закончене з истим конєчним резултатом, 3:0, як и тидзень пред тим процив екипи з Кули. Госци з Бачкого Ґрачцу други на таблїчки у Медзиопштинскей лиґи Зомбор, а боря ше за уходзенє до лиґи у хторей ше змага и Русин. З оглядом на тото же су тераз други на таблїчки, дзе заоставаю лєм єден бод за Полетом зоз Сивцу, маю високи и реални амбициї войсц до висшого ранґу змаганя. Госци ше пред числену публику на нєдзельовим стретнуцу, поготов у першим полчасу, указали як озбильна и убавена екипа. Першу нагоду на стретнуцу мали госци кед у єдним нападу два раз озбильно загрожели Кронича, но, вон бул на ище висшим уровню. Єдну з Русинових акцийох започал Кулич хтори додава лабду Саянковичови, а хтори потим з правого боку уходзи до 16 метерох, валя го бавяч хтори го провадзел и то бул пенал за Русин. Сиґурни реализатор зоз 11 метерох бул Филип Вуйович, кед ше ґолман руца на свой прави бок док лабда одходзи на лїви бок. За розлику од першого полчасу, у другим полчасу видно було же русиновци физично лєпше порихтани, та през вельку часц стретнуца лабда була у їх ногох. Други ґол за Русин дава їх помоцнєнє у жимскей часци, Никола Циврич, хтори одлично скака и преруцує лабду понад ґолмана. Но, лабда ше лєм одбива од стативи, на хтору по други раз реаґує Циврич и да­ ва свой перши ґол за Русин, а други за свою екипу на

тим стретнуцу. Єден спомедзи найлепших фодбале­ рох зоз Младежскей лиґи, Лука Иличич, зоз правого боку уходзи до 16 метерох, преходзи свойого чувара, на ньго виходзи и ґолман, но, и його млади Иличич надмудрує и дава треци ґол за Русин. Внєдзелю указане солидне анґажованє и поєдинцох и цалей екипи, озбильни приступ ґу бависку, гоч вшелїяк же ище вше нє шицко функционує безпрекор но. Стар ши ба вяче ба ве ли стан дард но до бре, но, и младши хтори уходзели у другим полчасу указали очиглядни потенциял. Уж стреду, 15. фебруара, Русин на своїм терену одбавел ище єдно приятельске стретнуце процив Омладинца зоз Дироню, а такой на нєдзелю одходзи до Селенчи дзе будзе бавиц процив домашнєй екипи Кривань. Ан. М.

МОТО-Ж УРКА У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ

Означена перша рочнїца од снованя З нагоди першей рочнїци снованя Екипи „Моторок” , моторкаше з Руского Керестура всоботу, 11. фебруара, орґанизовали мото-журку у своїх просторийох на котрей було коло 150 нащивительох. По словох єдного зоз сновательох Екипи „М оторок” Янка Надя, поцешени су же су потримани и же им з

тей нагоди пришли госци -моторкаш е зоз 40 местох з Войводини и з Горватскей. Просториї Клубу були прецесни за шицких нащивительох котрих зоз рок музику забавял бенд „Нешто изме^у” чийо члени з околних местох, та друженє з добру музику потирвало до ранших годзинох. М. А.

17. ФЕБРУАР 2023.

РУСКЕСЛОВО 35

Спорт ЗЛАТНИ ЮВИЛЕЙ ФОДБАЛСКОГО КЛУБУ „РУСИН” (III)

Нови спортски дисциплини и успихи Нєшка спорт нательо розвити же мож повесц же ше попри уж припознатих дисциплинох кажди дзень зявюю нови спортски конари и дисциплини. Сучасни Олимпийски бависка кажди штири роки розпатраю можлївосци учишльованя нових спортох до Бавискох. Окрем того, нєшкайши спорт нє мож анї задумац без спортисткох, а часто їх успихи векши и од успихох наших славних хлопских екипох

Пише: Йоаким ГРУБЕНЯ

Без сумніву, Руски Керестур вше бул добра подлога за розвой спорту, насампредз дзекуюци професорови Яшови Бакови, алє и прихильним младим хтори жа­ дали свой талант и схопносц доказац и на спортских теренох. Нєшка зме шведкове и славиме успихи числе­ них спортистох медзи хторима и жени. Атлетика, теквондо, карате, бодибилдинґ и велї други спорти у хторих вше замеркованши успихи призначую и дзивчата. Надпомнїме же и у екипи когуцикох ФК „Русин” стандардни бавяче праве дзивчата.

Успихи за паметанє Злата Паплацко перше була ґолман женскей рукометней екипи керестурского Русина. Потим бавела за Червинку, Вождовец, Темерин, Напредак, екипу Бане Секулич и за новосадски екипи Юґоинспект и Уґлед комерц. Кариєру будовала и у Валенсиї (Шпания), Будуч но сци (По д ґ о ри ца), Медицинару (Шабац), Нопалу (Бачка Паланка) и Индїї. Одбавела вецей як 1 0 00 урядово клубски Ь и т те І змаг аня и вецей як 100 зма ганя за на шу ре пре Злата Паплацко зентацию.

ч

Була стандардно перши ґолман женскей рукометней репрезентациї Союзней Републики Югославиї хтора освоєла бронзову медалю на Шветовим першенстве 2001. року у Италиї. Деян Будински (Бругошов) на Державним атлетским першенстве за пионирох и юниорох Републики Сербиї вецей раз бул перши: за два днї у юлию 2012 . року по­ стал шампион аж у двох дисциплинох за старших пи­ онирох: у скаканю до висока и у скаканю до далєка, а 2013. року бул шампион и у скоку до висока у катеґориї младших юниорох. Деян Будински як младши юниор участвовал и на атлетским першенстве (у сали) Републики Сербиї 2013. року бул перши у своєй катеґориї у ско ку до ви со ка и пер ши у кате ґ о риї стар ших юниорох. Бул и член атлетскей репрезентациї Сербиї

36 РУСКЕСЛОВО

Саня Тиркайла зоз Деяном и Иваном Будински

на 17. митинґу „УІЬМА2 8А2АК МЕМОКІАЬ” 2012. року у Истанбулу. На тим познатим атлетским митинґу у Турскей завжал при хлапцох по 16 роки перше место зоз прескочену висину 1,89 м и освоєл златну медалю. Успихи у своїх дисциплинох призначел и Дарян Белак на Державним атлетским першенстве за старших пионирох Републики Сербиї 2014. року у Сримскей Митровици. Дарян на тим пер шен стве по стал шам пион и освоєл златни медалї у обегованю на 60, 100 и 300 метери. На истим першенстве Антония Монар у скаканю до висока завжала треце место з пре ско че ну ви си ну 1,52 метери, а Иван Бу­ дински (Бруґошов) у руцаню кулї освоєл штварте место. За зазначени успихи младих _ , ... _ _ атлетичарох Русина у тим вику заслуги ма и їх Дарян Белак тре нер Саня Тиркайла, про фе сор ка фи зич но го вос пи та ня у ке ре стур скей школи.

17. ФЕБРУАР 2023.

Спорт Шейла Зарубица пер­ ши спортски крочаї направела у рукомету була ґолґетер женскей рукометней екипи Ру­ сина, а потим рушела по мацерових крочайох у Русиновей бодибилдинґ секциї. На шветовим и европским першенстве у фитнесу и бодибилдинґу 2019. року у Таранту у Италиї освоєла перши места у катеґорийох Мз Рі§иге и Мз Рііпезз шогїеі Іаіі (висши як 168 цм). Шейла на _ истимзмаганю постала ШейлаЗарубица МІ88 ШІУЕК5Е у ІВРР катеґориї на европским и шветовим уровню. Шейла Зарубица дзекуюци тому успиху вошла до Енциклопедиї найуспишнєйших спор ти стох у шве це 2014-2019. рок. На лїстини успшних спортистох и каратисткиня Анамария Няради, як и Илона Зарубица Гека у боди­ билдинґу, хтори до Ру­ ского Керестура принєсли найвисши европски и шветово Илона Зарубица Гека припознаня.

Дзешец успишни роки ФК „Русин" Кед маме у оглядзе критериї и мерадла змагательних успихох записаних, за сто роки, у документох признатих фодбалских орґанизацийох (державних и подручних), „Руских новинох” (од 1924. по початок априла 1941. року) и „Руским слове” (од 1945. року, та по нєшка), дньових новинох „Дневник” (Нови Сад), фа-

НАЙВЕКШИ РИВАЛЄ РУСИНА Фодбалски клуб у Кули основани 1912. року, алє ше под меном „Гайдук” почал змагац 1925. року, а перше змаганє бавел праве у Керестуре и победзел ФК „Русин” зоз 5:2. Тота кулска екипа и после Другей шветовей войни даскельо раз меняли мено. Волали ше: Ударник, Братство єдинство, Єдинство... Од 1949. року кулска екипа ше ознова змага як ФК „Гайдук” . Фодбалере Гайдука од 1992. по 2013. рок були стандардни першолиґаше. Кулянци бавели у Першей союзней лиґи СР Югославиї, по­ тим то були першенства Сербиї и Чарней Гори по конєц сезони 2005/06 и на концу бавели у Суперлиґи Сербиї. ФК „Гайдук” мал и високи пласмани у тих першенствох и бавел зоз европскима фодбалскима екипами квалификациї за Куп УЕФА. ФК „Младосц” (Апатин) успишно бавел у Суперлиґи Сербиї у сезони 2006/07, алє пре длуства мушел напущицтотулиґу. Топольски спортски клуб (ТСЦ) зоз Бачкей Тополї од сезони 2019/20 бави у Суперлиґи Сербиї. ТСЦ зоз штвартим местом на таблїчки на концу сезони 2019/20 обезпечел себе квалификациї за Л иґу Европи. Екипа зоз Бачкей Тополї одбавела спектакуларне стретнуце зоз румунску екипу ФЦСЦ (СТЕАУА - бувши клубски фодбалски шампион Европи за 1986. рок) - после 90 минутох було нєришено (4:4), у предлуженю дати ище штири ґоли, алє резултатостал нєришени (6:6). Екипа зоз Букурешту аж на пенали (5:4) елиминовала фодбалерохзоз Бачкей Тополї.

ховей литератури, як и тото цо мож найсц на интернету и особного паметаня, заключуєме же фодбалере ФК „Русин” зоз Руского Керестура були квалитетно и по резултатски найуспишнєйши у периодзе од 1949. року (окрем 1952. и 1953. року) по конєц сезони 1958/59. Други период, хтори указовал же би ше могол досцигнуц, лєбо аж и пресцигнуц найвекши успихи Русина, бул период керестурских ґенерацийох фодбалерох, хтори були першотимци ФК „Русин” од 1966. по 1973. рок. Нагоди було у фодбалу, алє их керестурска екипа нє вихасновала. Даєдни фодбалски екипи зоз других местох зоз хторима ше Русин змагал вихасновали сво­ йо нагоди. Пейдзешатих рокох прешлого вику ФК „Русин” бул лєпши и победзовал, лєбо ше ровноправно ношел у першенствених змаганьох и зоз наймоцнєйшима фодбалскима екипами зоз Кули, Червинки, Апатину и Бачкей То­ полї. Патраче и любителє фодба­ лу тих штирох екипох познєйших деценийох прешлого вику и того вику дожили патриц першолиґашски першенствени стретнуца своїх екипох.

ФК „Русин” 1969./1970. рок

17. ФЕБРУАР 2023.

(Предлужи ше)

РУСКЕСЛОВО 37

Спорт

ПРИЯТЕЛЬСКЕ СТРЕТНУЦЕ РУСИНОВИХ КОГУЦИКОХ И ПИОНИРОХ

Напарто процив Вербащаньох После приятельского стретнуца процив сушедного Крущичу, когуцики и пионире Фодбалского клубу „Русин” того викенду, пияток 10. фебруара, бавели дома з екипу зоз Школи фодбалу „Душан Силни” з Вербасу (дакедишнї ОФ К „Вербас”), процив хториходбавели штири стретнуца У Спортскей гали русиновци процив своїх парнякох два раз одбавели з нєришеним резултатом 1:1 и 4:4, а два раз були поражени з резултатом 1:4. Як уж по традициї, перши на терен вишли наймлад­ ши, дзеци 1. и 2. класи основней школи, хтори страцели од Вербащаньох зоз 4:1. Екипа ше трудзела и борела, но, при наймладших то ище вше лєм перши крочаї у фодбалу, хтори з часом буду сиґурнєйши. Наймладши наступели у составе - Давид Еделински, Лука Зелич, Страхиня Кршич, Стефан Такач, Дориян Попович, Лу­ ка Тасич и Марко Еделински. Потим на терен вишли дзеци 3. класи, хтори уж ско­ ро пол рока шорую сами побиди. Од нїх ше обчековало же однєшу прешвечлїву побиду, медзитим, на терену ше обачело же хибел єден спомедзи найлєпших бавячох з тей екипи, Йован Бошкович. Но, и без нього, з борбеносцу, дзецом ше удало вибориц нєришени резултат. Госци од самого початку водзели голєм з ґолом розлики, алє 5 минути пред концом русиновци зменшали предносц госцох на 4:3. Кед судия лєм цо нє запискал знак за конєц, нєсхопни бавяч госцуюцих дал автоґол и то було нєришено 4:4. Екипа наступела у составе - Давид Колошняї, Даниєл Фейди, Тони Надь, Иван Надь, Давид Гарди, Кристофер Дудаш, а мали и помоцнєнє Клари Блаґоєвич зоз 4. и Исака Новти, Тадея Виславския и Ерика Русковския зоз 6 . класи. У трецим стретнуцу наступели дзеци 4. класи, хторим то потераз було єдно з найлєпших стретнуцох, гоч бавели процив моцней екипи Вербащаньох. Такой на початку госци дали перши ґол, и резултат од 1:0 ше отримовал през цале змаганє. Мож повесц же русиновци цали 40 минути лєпше бавели, мали вецей шанси, бу­ ли упарти и добре убавени, но, гоч кельо ше борели, хибело им єдно прецизне закончуюце бице и вецей концентрациї. Дзеци або копали зоз велькей оддалєносци, або реаґовали барз нагло, або лабду копали коло

самей стативи. Медзитим, 5 минути пред самим кон­ цом, Алекс Цвайґ дава евроґол и нє допущує госцом однєсц побиду, алє резултат виєдначує на 1:1. Екипа бавела у составе - Тони Колошняї, Алексей Виславски, Андрей Виславски, Алекс Цвайґ, Дарко Еде­ лински, а зоз нїма бавел и Патрик Варґа. Остатнї на терен вишли дзеци 5. и 6 . класи. Вони на остатнїм стретнуцу однєсли побиду над сушедним Крущичом, та ше од нїх и тераз обчековало побиду. Перши 15 минути обидва екипи бавели ровноправно, домашнї можебуц були и лєпши, мали и вецей нагоди, медзитим, слаба точка русиновцох була нєдостаток бу­ ло якого додаваня и швидкей реакциї у бависку. Млади бавяче яґод же по кажду цену сцели предриблац процивнїка и сами дац ґол. Перши нєщешлїви ґол достали зоз шлєбодного бица, хтори бул цалком нєобчековани. Була то ситуация кед охранєбни бавяч домашнїх направел гришку, нападач з Вербасу то вихасновал и резултат звекшал на 2:0. Змаганє було напарте, а пре вельке жаданє найстаршей екипи однєсц побиду и доказац ше своїм парняком, була и велька нервоза медзи бавячами на терену, цо приведло до аж коло шейсц кратших претаргнуцох. После того чежко ше було врациц до бависка, та аж у остатнєй минути русиновци зменшали водзенє на 4:1. Гоч резултат гутори иншак, домашнї хлапци нє були вельо слабши од госцуюцих, алє превагли даскельо на­ исце банални гришки и моменти нємеркованя хтори их на концу коштали побиди. Екипа найстарших наступела у составе - Марко Драґутинович, Єлисей Пап, Тони Орос, Лука Стойков, Никола Планчак, Марко Илич, Тадей Виславски и Алекс Цвайґ. Шлїдуюци стретнуца хтори у плану по конєц фебру­ ара буду процив екипи Сутєска з Бачкого Доброго По­ ля и процив Искри з Коцура, док у марцу будзе одбавене реванш стретнуце зоз Крущичом и „ЦФК” Вербас. Наймладшей екипимна тим стретнуцу судзел Миро­ слав Кршич, а окремну похвалу заслужує Виктор Надь хтори бави у кадетскей селекциї Фодбалского клубу „Спартак” у Суботици, а хтори судзел на аж трох стрет­ нуцох. Ан. Медєши

38 РУСКЕСЛОВО

17. ФЕБРУАР 2023.

Горуци тепши

Пририхтали: Лю. Цвеїч и Т. Салонтаї

Л їлян а Ед ел ин ски, Руски К ерестур

Фашири зоз карфиолу Потребне: ■ главка карфиолу (коло 2 кили) ■ єдна цибуля ■ 2 струча цеску ■ звязка петрушкового лїсца ■5 вайца ■ 5 ложки муки ■ 5 ложки презли ■ ложка веґети ■ ложка солї ■ ложичка попру

Добре увариц карфиол и одцадзиц го. Кед ше охладзи, додац розмишани вайца, муку, отрушини, порезану цибульку, поджамени цеснок и надробно пошекане петрушково лїсце. На концу додац солї, веґети и попер. Шицко добре помишац и охабиц най одстої дас 10 минути. Зограц олєй у палачинкарнї (усипац тельо олєю же би прекрил сподок палачинкарнї) и зоз лож­ ку класц фашири и пражиц. Обрациц на други бок и прициснуц же би фашир бул цо векши. Фа­ шири складац на паперову салвету же би упила звишок олєю.

Балованє по наших местох ОГНЬОГАСНИ БАЛ У КОЦУРЕ