Ruske slovo 47 by Руске слово

РОК LXXI ЧИСЛО 47 (3656) НОВИ САД, 27. НОВЕМБЕР 2015. РОКУ

■ ПОКЛЯ ШЕ СЦИГЛО ЗОЗ НАЦИОНАЛНУ СТРАТЕҐИЮ? ЦЕНА 30 ДИНАРИ

27. 11. 2015, пияток 18 г., Библиотека – промоция кукуричней кухарки Златни заренка веселосци А. Деветака; вистава подобових роботох з нагоди ювилея Коцурскей чутки 19 г., Дом култури – гумористична монодрама Перша малженска ноц М. Караджича у интерпретациї Мияила Воїновича 28. 11. 2015, собота 10 г., ОШ Братство єдинство – Турнири у пикаду и шаху Спортских бавискох Яша Баков” 17 г., Дом култури”– Чуточка 18 г., Дом култури – Коцурска чутка ( Ґенетска модификация”); ” е-вистава карикатурох 20 г., Дом култури – Драмски студио РКЦ: Круцина Т. Дорста у режиї Звонимира Павловича, ґлумя: Славко Бучко, Иґор Горняк и Борис Фейди. 21:15 г., Кукурични етно стол

Фото: Mая Зазуляк

КОЦУРСКА ЧУТКА

КУЦУРСКИ КЛИП / KUCZORAI CSUTKA / KUCURA CORNCOB

Ювилейна Коцурска чутка уключена до Гуманитарней акциї Новембер за Ену

ОГЛЯД НУ ЦЕ НА ПРЕ ШЛОСЦ еб редакция „Руского слова”, у сотруднїцтве В зоз Заводом за културу войводянских Руснацох, Музейом Войводини и Покраїнским заводом за защиту памятнїкох, поволує читачох новинох „Руске слово” и нащивительох сайта (www.ruskeslovo.com) же би помогли препознац особи на старих фотоґрафийох. Фотоґрафиї хтори ше будзе обявйовац на сайту и у новинох диґитализовани, а пре точне идентификованє особох на сликох, хтори маю окремну музейну вредносц, потребна помоц од ширшей явносци. Кажду фотоґрафию ше подпише зоз одредзену шифру, та кед же препознаце даєдну, лєбо вецей особи на фотоґрафиї, модлїме Вас же бисце явели до Заводу на число телефона 021/ 548 421, лєбо на мейл: zavod.rusini@gmail.com. Фотоґрафиї ше будзе обявйовац длугши часови период, а на сайту буду пошоровани на окремним месце, так як виходза у новинох.

Фотоґрафия: K006a–0129P

ПОМОГНЇЦЕ, РОЗПИТАЙЦЕ ШЕ, ПРЕПОЗНАЙЦЕ!

■ „ДНЬОВКА” – ПОЛНОЛЇТНА

ТЕКСТИ УРАМИКОВАНИ ДО КВАЛИТЕТНОГО ДРУКУ Пише: Танита ХОДАК, мср. инж. ґрафичного инженєрства и дизайну и новинарка „Руского слова”

Пременка формату и подлоги за друкованє тижньових ку. Тиж анализована билосц и жовтосц паперу на хторим новинох „Руске слово”, за хтору ше тота установа одлу- ше друкує новини, же би ше випитало кельо його фарба чела влонї, водзи ґу модернєйшому и квалитетнєйшому уплївує на квалитет друку. Меранє окончене зоз сучадруку тижньових новинох, з цильом прицагнуц, одно- сним рефлексийним спектрофотометром SpectroDens сно затримац читачох. Прето ше з векшого формату пре- продукователя Techkon. Резултати мераньох поровновашло на менши, а друкованє место новинскей ротациї ни зоз вредносцами хтори препоручую модерни ґрафични стандарди же би ше випитало чи постоя даяки одступревжала офсет табачна машина. Пред трома тижнями мастеровала сом при менторови паня и у яких мирох. проф. др Драґолюбови Новаковичови на Факултету тех- Резултати мераньох указали же ше новини „Руске слонїчних наукох у Новим Садзе. Моя робота базована пра- во” друкує на квалитетним материялу хтори характериве на тематику випитованя квалитету друку „Руского зує велька билосц и мала жовтосц. Тонска репродукция на задоволююцим уровслова”, з оглядом на тото же Новинка „Руске слово” з пременку формату ню, а видвоєли ше даскеєден квалитетни часопис хальо заключеня. Тонска рактеризує вельке число фопостала квалитетнєйша, голєм у поглядзе вредносц на шицких табатоґрафийох, оштри и ясни репродукциї фарби и материялу кох указує менши вреднофарби и добра тонска репрона хтори ше друкує сци як цо то препоручене дукция. Же бим випитала зоз стандардом. Мед зиквалитет друку, през мастер роботу анализовала сом обидва материяли зоз хторих тим, понеже же тоти одступаня єднїсти з винїмком жовсоставена новинка – офсетни папер хтори ше хаснує за тей фарби, предпоставя ше же су прилагодзени ґу друнукашньосц и кунстдрук за рамики нашого глашнїка. карскому погону у хторим ше новинку друкує, цо цал„Руске слово” ше друкує у тиражу од 2 300 прикладнїки, ком узвичаєни стан. Звекшанє тонских вредносцох у на штирох друкарских табакох на хтори ше монтира по препоручених гранїцох, док шиви баланс указує же проосем боки новинох, та одлучене же би ше випитовали по цесна шива фарба нє контаминована анї зоз єдну процеседем прикладнїки зоз каждого табаку зоз початку, у це- сну фарбу, окрем на єдним табаку при офсетних папеку и при концу друкованя, цо значи же контроловани ка- рох, дзе доминує праве жовта фарба. Меранє CIE Lab жди тристоти прикладнїк табакох. Анализа поробена з вредносцох указало же фарби (циян, маґента и чарна) помоцу методох як цо то випитованє оптичней густосци блядши як цо би требали буц и досц велька розлика у хтора указує яке пасмо фарби нанєшене на папер, поро- фарби медзи пририхтованьом и оциском. Окреме жовта снуца тонскей вредносци хтори указую у котрей мири фарба, вона цмейша, и цага ґу белавей фарби, цо єй датоти пасма одступаю од препоручених вредносцох, ши- ва желєнкасту ниянсу. ви баланс хтори указує кельо процесна шива фарба наи- По достатих резултатох тиж мож обачиц же мерани тасце шива и чи є нє контаминована зоз даєдну зоз проце- баки з початку процесу друкованя маю висши тонски сних фарбох, циян, маґенту лєбо жовту. Тиж так и CIE вредносци, та оптичну густосц, а CIE Lab указую моцLab вредносци хтори випитую яка розлика у фарби у нєйши фарби. Тоти вредносци у цеку друкованя опадую пририхтованю на рахункару и на видрукованим табаку. до гранїцох препоручених зоз стандардом. Предпоставя За тоти методи податки вжати зоз контролней пантлїки ше же друкар, дзекуюци компютерскей контроли друку за меранє, алату хтори ше хаснує праве за контролу тон- обачел високи вредносци, та их присподобел же би ше скей репродукциї и находзи ше на дну друкарского таба- достало оптимални оцисок. Замерковани одступаня, кед ше занєдзба проблематичну жовту фарбу, у препоручених гранїцох, та ше нє манифестую як даяка девияция котру може обачиц людске око. Проблеми зоз жовту фарбу би могло ришиц зоз звекшаньом пасма тей фарби, цо би уплївовало на шицки анализи и злєпшало резултати. З оглядом на квалитет друку прешлого формату новинох, хтори бул друковани на рециклованим новинским паперу, на машини хтора пейдзешатих рокох достата як половна и на хторим було очивисни проблеми зоз тонску репродукцию, нєпоклопйованьом фарбох и подобним, мож заключиц же новинка „Руске слово” з пременку формату постала квалитетнєйша, голєм у поглядзе репродукциї фарби и материялу на хторим ше друкує.■

2 РУСКЕ СЛОВО

27. НОВЕМБЕР 2015.

ЗМИСТ

УВОДНЇК Пише: Иван САБАДОШ заменїк одвичательного редактора

■ Тижньовнїк 4–5. Реализация Националней стратеґиї Руснацох 6–7. Схадзка Одбору за културу

■ Нашо места 9. Закончени роботи на Катедралней церкви у Р. Керестуре 10. Мирослав Мохнацки, вожач Каритасового тиму за помоц миґрантом

■ Економия 13. Зоз схадзки Дружтва аґрарних новинарох

■ Култура и просвита 16. Ювилей Актива женох у Коцуре 21. Едукация о вишиваню

■ Литературне слово 17–20. Тема: Тестостерон.

■ Мозаїк 22–23. Мултимедиялна манифестация „Дньовка”

■ Людзе, роки, живот 24–25. Вше вецей ше глєда роботу у иножемстве

■ Духовни живот 26–27. Кирбаї по наших местох

■ Информатор

28–32. Оглашки и In memoriam

■ Спорт 33–35. Треци полчас – Златко Рамач, фодбалер и новинар На насловним боку – Мултимедиялна манифестация „Дньовка” 2015. Авторка фотоґрафиї – Мая Зазуляк.

РУСНАЦИ ЗВОНКА „РУСКОГО ШВЕТА” Округли датуми и рочнїци служа и як добра ориєнтацийна точка прейґ хторей спатраме и оценюєме подїї и зявеня коло себе, правиме биланс и плануєме за далєй. Перша рочнїца актуалного, штвартого зволаня Националного совиту Руснацох, як и наиходзаца треца рочнїца одкеди маме Националну стратеґию Руснацох нє маю торжествени, ювилантски и пригодни характер, алє насампредз, практични. Маюци на розуме же пред Совитом ище три роки порядного мандату, а Стратеґия орочена по 2020. рок, ище вчас дац конєчне слово, алє прави час оценїц цо ше нам удало, а цо нє. Кед би требало афористично, „дикицовски” преламац, Национални совит на „тромешачю” достал преходну оцену, а Стратеґия, кед ше дацо нє случи, будзе мушиц на поправни. Кед ше у рускей заєднїци бешедує о Совиту, о Ружи, о Катедри, о институцийох, проєктох и манифестацийох, у ствари ше бешедує о Стратеґиї. А кажда бешеда ше зводзи на констатацию же „нє маме капацитети”, односно достаточно професийно компетентни кадер хтори створи условия и амбиєнт же би руска заєднїца на мире и без препреченьох жила свой каждодньови руски живот, отримала ше и розвивала. У фокусу уваги, цалком розумлїве, руски школяре и аматеризем як будучносц и наймасовнєйша форма сполньованя меншинских правох и културней автономиї. Медзитим, од широкого пасма Руснацох хтори Руснаци виключно у приватней ровнї, нє часц су „руского швета”, нє доживюю го як свой и знаю о нїм лєм тото основне, обчекує ше же ше одразу сами од себе „освидомя”. Нє чежко препознац квалитет хтори приноша (мало)числени поєдинци хтори попри професийного анґажмана звонка заєднїци, часц свойого часу и енерґиї укладаю до рускей култури, образованя лєбо новинарства. Медзитим, як до „рускей орбити” прицагнуц Руснацох чийо фахово компетенциї у других, най повеме практичнєйших и лукративнєйших обласцох, а можу допринєсц ефикаснєйшому и квалитетнєйшому сполньованю културней автономиї. Раховац лєм на ентузиязем лєбо добру дзеку, очиглядно, нє досц. Цо понукнуц тим людзом, то, у ствари – стратеґийне питанє.

* ”РУСКЕ СЛОВО” – гласнїк по руски * Виходзи каждого пиятку * Снователь Национални совит рускей националней меншини * Видава НВУ ”Руске слово”, Нови Сад * Перше число вишло 15. юния 1945. року у Руским Керестуре * Адреса: НВУ ”Руске слово”, Булевар ошлєбодзеня 81/7, 21000 Нови Сад * Редакция: заменїк одвичательного редактора Иван Сабадош – ; редакторе/ки – Дюра Винаї, Мирон Горняк-Кухар, Михайло Зазуляк, Александар Паланчанин, Олена Планчак-Сакач, Славица Фейса; новинаре/ки – Мария Афич, Влада Дїтко, Мая Зазуляк, Ана Маркович, Танита Ходак * Язична редакторка – Блажена Хома-Цветкович * Лекторка – Ясмина Дюранїн * Технїчна редакторка – Люпка Цвеїч; компютерски обробок – Вероника Вуячич, Мария Гудак, Таня Салонтаї * Телефони: 021/6613-697, 021/6624708, 021/6623-076; 021/6621-433 * Телефакс 021/528-083 * Предплата за цали рок: у жеми 1 500 динари, а у иножемстве 100 евра * Жиро-рахунок Banca Intesa 160-923244-82 * Девизни рахунок Raiffeisen BANK a.d. Београд 26 5100000002458904 * Рукописи ше нє враца * Друкує Друкарня ” Maxima graf” Пет роварадин * E-mail: ruske.redakcija@gmail.com * Web site: www.ruskeslovo.com * YU ISSN 0350-4603 * COBISS SR-ID 15915778 * Друковани тираж 2 300 *

Direktorka MARTICA TAMA[ *** Odvi~atelqni redaktor dr BORIS VAR]A

27. НОВЕМБЕР 2015.

РУСКЕ СЛОВО 3

ТИЖНЬОВНЇК ЯК ШЕ ВИТВОРЮЄ НАЦИОНАЛНА СТРАТЕҐИЯ РУСНАЦОХ

НЄ ТРЕБА ОДУСТАЦ ЛЄМ ПРЕТО ЖЕ НАМ НЄ ИДЗЕ Пишe: Иван САБА ДОШ

Ище кус менєй як мешац, та Национална стратеґия Руснацох наполнї три роки. Тедишнї Национални совит Стратеґию єдногласно прилапел 22. децембра 2012. року. Випатрало же пред нами остава лєгчейша часц роботи, односно запровадзиц Националну стратеґию у живоце и у пракси. А чи наисце так?

ред тим як Стратеґия прилапена, длужей як рок тирвало писанє документа и источашнє явна розправа у хторей участвовали, лєбо ше голєм озвали, практично шицки актере нашого явного живота. Стратеґия привитана як историйна подїя, понеже Руснаци сами одредзели цо себе сцу у будучносци. Гоч ище 2012. року було спозореня же прилапйованє Националней стратеґиї нє конєц, алє лєм початок, у найлєпшим случаю – штредок роботи, понеже шицко цо препознате як цилї рускей националней заєднїци, тераз треба витвориц, пред виволанями каждодньовосци тота тема пошвидко зишла з дньового шора и положена є „ад акта”. Так ше страцело чувство же би шицко цо ше роби у рускей заєднїци требало буц часц ширшого плану, и створени упечаток же ше нє роби стратеґийно, алє стихийно. ЦО ПОРОБЕНЕ Предсидатель Вивершного одбору НС Руснацох Желько Ковач гвари же ше Стратеґию, заправо, применює, алє проблем же то нє досц назначене и презентоване у рускей явносци:

4 РУСКЕ СЛОВО

– Думам же шицко тото цо през рок робел Национални совит у тим зволаню, виходзи зоз одреднїцох Националней стратеґиї, алє препущенє же зме ше нєдосц поволовали на тот документ кед требало обгрунтовац конкретни поцаги, инициятиви и акциї. Наприклад, кед слово о образованю, у Опредзелєньох Стратеґиї, образованє по руски, од предшколского возросту по факултет, препознате як приоритет и обласц роботи хтора вимага найвекшу увагу Совиту и рускей заєднїци – маме стипендиї и финансийни стимулациї за потераз найширше пасмо дзецох, маме безплатни учебнїки, маме кампаню за упис дзецох до руских класох. Попри иснуюцих институцийох рускей култури, розрабяю ше можлїви опциї за формованє Музейней збирки, зачатку рускей библиотеки и архиви, капитални проєкти защити руского културного скарбу. Источашнє, цо тиж стої у Стратеґиї, нє шме ше занєдзбац и нєобходне потримовац аматерски форми пестованя руского фолклору и традициї – здогадує Ковач. Вивершни одбор Националного совиту Руснацох на своєй остатнєй схадзки предложел же би ше зволало округли

стол и на нїм утвердзело напрямки и позитивни интенциї за актуализованє реализациї уж принєшеней Стратеґиї, та видзиц цо поробене, а цо остало реализовац. Тиж, будзе предложене же би ше у правеню планох роботи фахових одборох Националного совиту за 2016. рок обовязно водзело рахунка о одредзеньох Стратеґиї. Так би ознова мало буц реактуализоване тото питанє. Прето нє згоршого спозориц яки мож обчековац препреченя. ЦО НЄ ЗАВИШИ ОД НАС У марцу 2013. року формоване пейцчлене Роботне цело за запровадзованє Националней стратеґиї. Двоме члени одтеди задзековали, а їх места нє пополнєни. Координаторка того Роботного цела технїчни секретар Националного совиту Руснацох Таня Арва Планчак. Вона надпомина же у оцени Стратеґиї треба на розуме мац фактори на хтори Национални совит нє ма уплїву, насампредз обсяжни пременки законодавней реґулативи од 2012. року, кед Стратеґия принєшена, по нєшка, а хторим ше ище нє нагадує конєц: 27. НOВЕМБЕР 2015.

ТИЖНЬОВНЇК – У медзичаше мали зме оцену уставносци Закона о националних совитох, и його пременки, принєшени нови сет медийних законох, на Уставним суду бул Статут АП Войводини хтори барз уплївує на шицки форми сполньованя меншинскей културней автономиї. Паралелно зоз тим, институциї и установи хтори на державним скарбу зочую ше з рестриктивнима буджетами и огранїченьом роботних местох. Шицко то зменшало реални можлївосци Националного совиту и огранїчело простор за маневрованє же би ше Стратеґия сполньовала – гвари Таня Арва Планчак и здогадує же пременки законодавного рамику, насампредз у обласци култури и образованя, ище лєм маме видзиц. Кед писана Стратеґия, коло одреднїцох и дефиницийох у преамбули и поглавю историйного прегляду рускей прешлосци и розвою водзена найдлугша полемика и потрошене найвецей енерґиї, алє витворени компромис и формуловане єдинствене становиско. Мож повесц же елементи Националней стратеґиї як цо прегляд терашнього стану рускей заєднїци, стратеґийни цилї и опредзелєня, спатрени и одредзени

на хвильку позберала коло розликох. Медзитим, окрем того, потераз нам нє принєсла хасну знука заєднїци, а направела проблеми звонка, насампредз, бо занєдзбала медзинародни контекст, односно же Руснаци жию у вецей европских державох. На тот способ, сами ше завераме до узких рамикох, цо указує нєдостаток визиї же би ше патрело далєй од найблїзшого околїска и терашнєй хвильки – коментарує академик Тамаш. Гоч би праве квалитетна, фундаментована визия хтору можлїве витвориц мушела буц основа доброго стратеґийного документа, и попри тей слабей точки академик Тамаш дошлїдни у становиску же писанє Националней стратеґиї була добра и потребна задумка, же у теорийней ровнї основни текст добри. З другима словами, то значи же Стратеґию нє треба знєважовац. Медзитим, конкретна слабосц же нє предвидзени инструменти як витвориц добру задумку, як посцигнуц тото цо сцеме посцигнуц. Вон нє предклада найшвидше и найєдноставнєйше ришенє як ревитализовац и превредновац Стратеґию же би одвитовала ґу реал-

Вивершни одбор НС Руснацох поволує ше на Стратегию

солидно и заш лєм су резултат консензуса у явносци. Медзитим, амбициозни и оптимистични Акцийни план, хтори як розпорядок поцагох и терминох, у ствари, указатель успишносци Стратеґиї, елемент хтори кед ше спатра формално, валя Стратеґию понеже є нє витворени у предвидзеней форми. ФУНДАМЕНТАЛНИ ПРИНЦИП Академик Юлиян Тамаш, окрем же бул автор сеґмента Стратеґиї о литератури, тиж бул и єден од двох редакторох хтори интеґрални текст формално виєдначели и ушорели. – Стратеґия правена за „домашнє хаснованє”, за комуникацию знука заєднїци и зоз нєпоштредним окруженьом . Добра є, бо нас усоглашела, голєм 27. НОВЕМБЕР 2015.

ним потребом и можлївосцом рускей заєднїци, алє инсистує на фундаменталним принципу хтори єдино може мац резултат. – Афирмовац принцип професийней компетенциї, з хторим идзе и одвичательносц и морални интеґритет. Професийна компетенция у шицких обласцох явного живота, односно система вредносцох заснована на знаню, єдино ґарантує же реално буду спатрени стан и можлївосци, поставени цилї и одредзени средства як их витвориц. Нєшка доминантни популистични принцип процеси асимилованя и акултурациї доживює як нєминовносц. Лєм професийна компетенция обезпечи виталносц заєднїци з хтору ше одупре тим спокусом – заключує академик Тамаш.■

ПОЛИТИКА КООРДИНАЦИЯ НАЦИОНАЛНИХ СОВИТОХ

ПРОЦИВ ПОЛИТИЧНИХ ПРИЦИСКОХ

Координация националних совитох националних меншинох на схад зки хтора отримана 18. новембра у Ечки розпатрала случованя у Националним совиту Словацох, хтори ше зочує з политичнима прицисками на леґално вибране членство. Координация после схадзки на хторей участвовали представителє националних совитох 17 меншинских националних заєднїцох сообщела же политични прициски на леґално вибране членство националних совитох представяю опасни и нєприлаплїви приклад загрожованя основних людских, меншинских и виберанкових правох гражданох зоз меншинских националних заєднїцох. Прето Координация од компетентних институцийох вимага же би зопарли и санкционовали кажде хаснованє нєдемократских методох як цо застрашованє, гроженє и уценьованє членох националних совитох цо очежшує їх роботу. У Сообшеню Координация вимага же би ше шицким националним совитом, хтори представяю леґитимно вибрани орґани културней автономиї меншинских заєднїцох, оможлївели условия за нормалну роботу у складзе з Уставом Републики Сербиї, законами, медзинароднима нормами, демократскима и цивилизацийнима принципами за хтори ше шицки закладаю. Понеже констатоване же ше з подобнима проблемами стретаю и други меншински совити, Координация потримує шицки национални совити у одупераню од политичних прицискох. Окрем медийом, Сообщенє Координациї националних совитох з нагоди политичних прицискох на национални совити прешлїдзене релевантним домашнїм и медзинародним институцийом и орґанизацийом цивилного сектора. На зашеданю Координациї националних совитох у Ечки участвовали представителє албанского, ашкалийского, бунєвацкого, влашского, єгипетского, мадярского, ромского, румунского, руского, словацкого, українского, ґорватского, ческого, македонского, бошняцкого, и чарногорского националного совиту, и Союзу єврейских општинох. И. С.

РУСКЕ СЛОВО

ТИЖНЬОВНЇК ОДБОР ЗА КУЛТУРУ НАЦИОНАЛНОГО СОВИТУ РУСНАЦОХ

МЕДЗИ КАПИТАЛНИМА ПРОЄКТАМИ И ЛОКАЛНИМА ПОТРЕБАМИ

Пише: Иван САБАДОШ

Одбор за културу Националного совиту Руснацох прешлей стреди у Новим Садзе отримал першу самостойну порядну схадзку, дзе принєшени одлуки же би ше потримало руску културу на локалним уровню, алє нє занєдзбани анї капитални проєкти

крем мирох за потримовку нашим културним дружтвом, на схадзки одбору за културу прилапена лїстина манифестацийох у Календаре репрезентативних манифестацийох Руснацох у 2016. року, и предложени кандидати до управних и надпатраюцих одборох установох дзе НС Руснацох соснователь и снователь – Заводу за културу войводянских Руснацох и РНТ „Петро Ризнич Дядя”. На зашеданю найчисленшого фахового одбору НС Руснацох отриманим у шедзиску нашого Заводу за култу-

КАНДИДАТИ Одбор за културу з тайним гласаньом одредзел кандидатох до управних и надпатраюцих одборох установох дзе НС Руснацох соснователь – Заводу за културу войводянских Руснацох, односно снователь – РНТ „Петро Ризнич Дядя”. До УО Заводу хтори ма 9 членох, Одбор предклада за 30 одсто вецей кандидатох, односно 12, а потребне число менує АП Войводина як соснователь Заводу. Предложени Любица Отич, Сашо Сабадош, Йоаким Стрибер, Иван Канюх, Микола Шанта, Ваня Дула, Лидия Пашо, Анамария Регак, Деян Бобаль, Владимир Варґа, Ана Папуґа Маркович и Мирослав Пап. До Надпатраюцого одбора Заводу за културу войводянских Руснацох предложени Иван Гарди, Татяна Чулум и Владимир Тимко. До УО РНТ „Петро Ризнич Дядя” хтори ма 9 членох (од хторих єдно припада месту директора Домa култури Руски Керестур), предложени Михайло Зазуляк, Янко Лендєр, Ирина Гарди Ковачевич, Славко Орос, Танита Ходак, Йоаким Чапко, Таня Арва Планчак и Саша Емеди. До Надпатраюцого одбора РНТ „Петро Ризнич Дядя” предложени Ґабриєла Саянкович, Весна Еделински и Мария Майхер.

6 РУСКЕ СЛОВО

ру участвовали 12, у другей часци схадзки 13 од 14 членох того цела, водзела го предсидателька одбору Ґабриєла Саянкович, у мено Совиту присуствовали предсидатель Вивершного одбору Желько Ковач и секретар НС Руснацох Таня Арва Планчак. КУЛТУРНИ СКАРБ Зоз спатраньом стану у обласци защити нєрухомих и рухомих памятнїкох култури и архивистики, Одбор закончел розправу о потребох и приоритетох у рускей култури хтора розпочата на роботней схадзки фахових одборох и подручних канцеларийох НС Руснацох концом авґуста у Руским Керестуре. Як приоритети у тей обласци архивиста Сашо Сабадош зоз Историйного архиву Зомбор визначел здобуванє статуса културного добра хторе значне за Руснацох за цивилни и церковни матични кнїжки, цо би оможлївело же би старaнє о матрикулох, у хторих зачувани шлїд о живоце рускей заєднїци на тих просторох од приселєня, превжали компетентни архивни установи. У руских штредкох матични кнїжки тераз, углавним, одвичательносц општинских управох дзе ше их нє чува у адекватних условийох и нєдоступни су виглєдовачом. Подручни, покраїнски и городски архиви и музеї дзе єст експонати, документи и збирки о Руснацох НС Руснацох тиж ма право преглашиц за институциї од окремного значеня. Одбор формовал Роботну ґрупу хтора пририхта предлог лїстини тих институцийох, у хторей Сашо Сабадош (архивистични материяли, Любица Отич (рухоми културни добра), Йоаким Стрибер и Миряна Дєкич (нєрухоми културни добра). Кед слово о капиталних проєктох, на схадзки Одбору за 27. НОВЕМБЕР 2015.

ТИЖНЬОВНЇК културу бешедоване и о Музейней збирки Руснацох, як и о можлївих проєктох вязаних за Библиотеку Одбор за културу прилапел предкладанє роботнї под назву „Виглєдованє и ученє музично-фолклорних традицийох хтори би Завод за културу войводянских Руснацох у 2016. року орґанизовал за членох КУД по наших ме стох. Понеже Национални совит нє може директно финансовац роботу КУД, попри лоґистичней потримовки прейґ Подручних канцеларийох, Дружтва би до ставали и фахову потримовку у обласцох хтори им найпотребнєйши, цо утвердзене под час нащивох подручним канцеларийом, а резултат будзе представени на руских националних културних манифе стацийох. Як потолковала предсидателька Одбору Ґабриєла Саянкович, мали Дружтва нє можу функционовац без потримовки з центру, а на тот спо соб обезпечи ше континуитет роботи, з предпо ставку же з нього видзе и квалитет. Член Одбору Йоаким Рац гварел же роботнї нє треба спатрац як орочени проєкт, алє як процес дзе фаховци, попри роботи з аматерами, буду мац улогу ментора талантованим поєдинцом, хтори потим годни сами буц ношителє роботи у своїх КУД. Же би ше подзвигло квалитет роботи на терену, Одбор формовал и Комисию за фе стивали, у хторей буду компетентни и углядни поєдинци з рижних обласцох култури. Намира же би на терену провадзели роботу КУД, совитодавно их унапрямйовали, и препоручовали орґанизацийним одбором точки хтори сполнюю критериюми квалитету же би наступели на руских нацио-

КАПИТАЛНЕ ДЇЛО Одбор за културу препоручи Националному совиту Руснацох же би прилапел финансийну вимогу Апостолского еґзархата за грекокатолїкох у Сербиї – 150 тисячи динари, хтори наменєни за обявйованє Святого Писма Старого Завиту по руски. Оценєне же преклад хтори роби проф. др Янко Рамач ма капиталне значенє за руску заєднїцу.

налних фе стивалох. Конєчни циль тей Комисиї унапредзиц програмску часц манифе стацийох хтори финансує НС Руснацох, заключел Одбор за културу. Медзитим, остало нєясне же чи їх оцена и критериюм квалитету буду обовязни. У тим контексту, предкладало ше же би ме сто формованя нових целох, требало фахово змоцнїц по стояци органзацийни одбори фе стивалох. КАЛЕНДАР МАНИФЕСТАЦИЙОХ Прилапена лїстина манифе стацийох у Календаре репрезентативних манифе стацийох Руснацох у 2016. року. На лїстини єст 20 манифе стациї рижного характеру и тирваня у шицких руских штредкох, починаюци од Централней пре слави Националного швета Руснацох штредком януара, по руски фе стивал малих сценских формох „Дюра Папгаргаї” и Днї Миколи М. Кочиша у першей половки децембра. Орґанизатором апеловане же би благочасово утвердзели датуми и приявели их до Календара, же би ше манифе стациї нє отримовало источашнє. ■ 27. НОВЕМБЕР 2015.

STANOVISKA

Пише: Анамария РАНКОВИЧ, новинарка

ПРЕЦО ПРОЄКТИ ВАЖНИ Шицки орґанизациї цивилного дружтва (ОЦД), мали и штреднї подприємства, привреднїки, аж и буджетски институциї, алє и поєдинци маю можлївосц конкуровац за средства хтори обезпечую велї домашнї и странски фондациї, амбасади, подприємства, покраїна, держава, та Европска уния. Нєшка уж вецей нє питанє чи треба писац проєкти за реализацию даякей идеї, алє прецо нєт вецей Руснацох хтори их пишу и „прицагую” пенєж до заєднїци? У прешлим периодзе значни средства за свойо проєкти, чийо резултати мали директни вплїв на нашу заєднїцу, поцагла Новинарска асоцияция Руснацох, хтора континуовано орґанизує едукациї за наших новинарох, а вельки успих мала и зоз проєктом „Приклади добрей пракси – драгоказ розуменя” през радио емисиї хтори реализовали нашо новинаре. Часц средствох по конкурскох и проєктох „цагаю” и Завод за културу войводянских Руснацох и Каритас и, понеже нє маме матичну жем на хтору бизме ше могли опрец, то практично и єдини пенєж „з боку” хтори приходзи до заєднїци. Треба роздумовац и о тим же средства хтори держава обезпечує зоз буджета маю тенденцию опадованя прето же су директно повязани зоз численосцу нашей заєднїци, а знаме як ше меня резултат медзи двома пописами. Ту важне надпомнуц же орґанизациї цивилного дружтва у такей ситуациї барз важни, окреме прето же вони тоти хтори провадза и знаю лєпше препознац и ришиц проблеми на локалу як держава хтора нє може, нє ма капацитети, лєбо ше єй нє виплаци формовац институциї и роботни орґанизациї за дїлованє на „микроплану”. Цо ту вец проблем? Проблем у капацитетох, проблем хтори нє маю лєм Руснаци, алє ше з тим зочую велї орґанизациї ширцом Сербиї и ширше, и прето важни едукациї, тренинґи, волонтерски искуства... ОЦД у рускей заєднїци тиж треба же би були упарти у конкурованю за средства, перше на нїзших уровньох, бо то дава кредибилитет и референци. Треба вельо робиц, часто глєдац средства на вецей бокох лєм за єден проєкт, провадзиц хтори цилї приоритетни донатором и похопиц же ше средства додзелює за ришованє конкретних проблемох на локалним, националним лєбо реґионалним уровню, а нє за плацу занятих. Тиж потребне глєдац партнерох у векших орґанизацийох и так ше пребиц на домашнїм, а потим и странским, односно тарґовищу европских фондох, окреме прето же маме преходносц ґу жемом ЕУ – Словацка, Польска, Мадярска, и то у обласцох у хторих ше ми и чувствуєме повязано зоз нїма: образованє, култура, информованє... З другого боку, сиґурно єст Руснацох хтори маю искуства у писаню проєктох, та вец треба питанє з початку текста преформуловац так: прецо їх проєкти нє унапрямени ґу нашей заєднїци? Чи зме нєдосц повязани и ґетоизовани, чи проблем у тим же нє чувствуєме потребу допринєсц заєднїци на таки способ? Чи тота ґенерация уж страцела чувство руского идентитета, чи страцела довириє до схопносцох и заєднїци? И хтора од тих алтернативох горша?

РУСКЕ СЛОВО 7

НАШО МЕСТА НОВА ОПРЕМА У ВЕРБАСКИМ ОБЩИМ ШПИТАЛЮ

ЛЇСТИНИ ЧЕКАНЯ БУДУ КРАТШИ

Вербаски Общи шпиталь дзекуюци средством Управи за капитални укладаня АП Войводини купел медицинску опрему вредну коло 27 милиони динари – два апарати за анестезию, видео ендоскопски слуп з видео ґастроскопом и видео колноскопом...

Покраїнска секретарка за здравство, социялну политику и демоґрафию проф. др Весна Копитович и директор Управи за капитални укладаня АП Войводини Небойша Маленкович пондзелок нащивели вербаски Общи шпиталь, хтори дзекуюци средством Управи за капитални укладаня АП Войводини купел медицинску опрему вредну 26,9 милиони динари. З тей нагоди ше купело два апарати за анестезию, видео ендоскопски слуп з видео ґастроскопом и видео колоноскопом, електрохирурґийни єдинки за резанє и коаґулацию, лапараскопски видео ланц зоз сетом инструментох, машина за вимиванє и дезинфекцию ендоскопу.

др Йован Янич, проф. др Весна Копитович и Небойша Маленкович у вербаским шпиталю

Директор Управи за капитални укладаня Небойша Маленкович з тей нагоди гварел же Покраїнска влада обезпечела средства же би жителє хтори ґравитую ґу тим шпиталю достали квалитетнєйшу медицинску защиту. Вон надпомнул же у рамикох своїх активносцох з Управи у остатнїх даскелїх мешацох нащивели здравствени установи ширцом Войводини и же медицинска опрема достата прейґ конкурсох уж хаснує. – Ми нєшка нє билїме обєкти, алє донираме капиталну медицинску опрему же би ше зменшало лїстини чеканя и помогло медицинскому кадру у наших шпитальох же би пациєнтом обезпечели квалитетнєйшу услугу – визначел Маленкович. Покраїнска секретарка проф. др Весна Копитович визначела же ше з нову опрему у вербаским Шпиталю будзе злєпшани квалитет услугох. Вона додала и же ше апеловало Министерству здравя же нєт досц педиятрох и ґинеколоґох у тей здравственей установи. Проф. др Копитович и Небойшу Маленковича привитал директор Общого шпиталю др Йован Янич хтори подзековал на видвоєних средствох и наявел скрацованє лїстинох чеканя. А. Маркович

8 РУСКЕ СЛОВО

Шпорованє енерґиї подрозумює и пременки способу живота

ПРОМОЦИЯ БРОШУРИ О ЕНЕРҐЕТСКЕЙ ЕФИКАСНОСЦИ

ПРИКЛА ДИ ДОБРЕЙ ПРАКСИ Промоция брошури з прикладами добрей пракси енерґетскей ефикасносци малих городох Европи, як єден з резултатох проєкта „SCIENTIA – Small Cities Energy Efficient Teritorial Innovative Action” хтори реализує Енерґетски Иновативни Центер TESLIANUM, прешлого штвартку орґанизовала Општина Вербас, односно єй Канцелария за локални економски розвой (КЛЕР) и Реґионална розвойна аґенция Бачка. Главни циль того проєкта доприношенє унапредзеню и промоциї применьованя Стратеґиї за енерґетски розвой Републики Сербиї по 2025. рок, а обчековани резултати проєкта: видаванє спомнутей брошури, промоция брошури у пейцох менших городох Републики Сербиї, порушованє гражданского активизма у тей обласци и акцентованє значносци концепту Energy Efficient Small City локалним самоуправом през писмене предкладанє наступних крочайох. – Тот наш проєкт финансовала з боку Европска уния, односно други вельки проєкт, ЕТНАР. Городи селектовани на основи числа жительох, як и инициятивох хтори скорей мали у обласци енерґетскей ефикасносци. Стратеґийни партнер на проєкту Реґионална розвойна аґенция Бачка, а тото у Вербаше нам треца промоция. Окрем Вербасу, у проєкту и Бачки Петровец, Титель, Беочин и Бечей. Автор тей публикация Миряна Прлєвич, а у брошури ше находза и препорученя политики хтору треба применьовац же би ше посцигло висши уровень енерґетскей ефикасносци – визначел з тей нагоди координатор проєкта Милош Радивоєвич з Енерґетского Иновативного Центру TESLIANUM. Вон додал же то перша фаза стратеґийних рамикох, а у планє и деталнєйша енерґетска ревизия з помоцу иножемних партнерох, и здогаднул же енерґетска ефикасносц нє лєм шпорованє енерґиї, алє подрозумює цали концепт и пременку способу живота, односно зоз цо менєй ресурсами лєпше вихасновацє. А. Маркович 27. НОВЕМБЕР 2015.

НАШО МЕСТА КАТЕДРАЛНА ЦЕРКВА У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ

ОЗНОВА ШЕ БИЛЄЄ ТУРНЯ После вецей як мешац и пол роботох на обнови турнї Катедралней церкви св. оца Миколая, прешлого тижня зняти алаши на хторих робели роботнїки подприємства „Слован” зоз Селенчи, у орґанизациї керестурского подприємства „Изґлед” Як було и плановане, на турнї цалком обита стара фасада и малтер, турня омалтерована з квалитетнима материялами и обилєна на било, офарбени и штири облаки и заменєни мали облачок на луку. Поробене и вецей як ше плановало, та обновени и лук под турню у преднєй – уходней часци до Катедрали. Як дознаваме од керестурского пароха о. Михайла Малацка, шицки роботи на турнї, як и скорей закончени роботи у олтаре вєдно коштали коло 14 000 еври, а поробене и вецей як ше плановало, понеже було подароване вецей пенєжу. За тоти роботи наменски достати 400 000 динари од Канцелариї за одношеня зоз церквами и вирскима заєднїцами при Министерстве правди, а вельку суму подаровали и вецей як 100 керестурски фамелиї и поєдинци, а медзи нїма и Керестурци цо жию у иножемстве. Цо ше дотика олтара, там ище скорей положени нови електрична инсталация, мури ознова омалтеровани, обилєни на било, а ище там маю буц поставени рестауровани стари икони. Вони тераз у Централним институту у Беоґрадзе (ЦИК-у), дзе ше их зарамює, а вец ше их положи до олтара дзе дараз давно, стали док ше мури нє обложело.

Нови випатрунок керестурскей церкви

Як наглашел парох о. Малацко, то була перша фаза у обнови вонкашньосци катедрали, одн. мурох и закрица, цо годно потирвац вецей роки, а роботи ше предлужи, док ше обезпечи нови средства за тоту, нє малу инвестицию. М. Афич

ПРЕД КИРБАЙОМ У ҐОСПОДЇНЦОХ

ПРЕДСТАВЕНА МОНОҐРАФИЯ У шветочней парохийней сали чарка, музейна совитнїца и кустос у Пред шветом Собору Архангела Михаила по юлиянским календаре, отримана промоция „Моноґрафиї гре- музею Войводини зоз Дюрдьова, о. др пияток предвечаром у церкви у кокафтолїческого общества при Хра- Борис Холошняй зоз Бечу и др МихаҐосподїнцох на Саночним служели ме св. Арханґела Михаила – Ґосподїн- ило Фейса, професор на Катедри за протоєрей ставрофор о. Милан Сти- ци” автора о. Михаила Холошняя Ма- русинистику зоз Коцура. На промоциї руски народни и запич зоз Крижевского владиче ства тїйового и музична програма. О моноґрафиї бешедовали тройо бавни шпиванки шпивали членїци парохиї у Жумберку у Горватскей и священїки зоз нашого Апостолского рецензенти – Любица Отич, истори- Дзивоцкей шпивацкей ґрупи КУД „Тарас Шевченко” з Дюрдьоеґзархату: протоєрей става, а члени Церковного одбоврофор о. Владислав Рац, ру спонзором и тим котри ю коцурски парох, о. др Яков наручели пред виданьом, подКулич, духовни помоцнїк зелєли кнїжки, а потим предкоцурски и о. Дарко Рац, лужело дружиц. парох у Бикичу. У кларисох Домашнї парох по служби шпивали члени хору „Розапривитал священство и гонов” и фамилиї Холошняй сцох медзи котрима були дизоз Дюрдьова, медзи нїма и риґент Винфирд Бентеле зоз бачки декан, дюрдьовски Лудвиґзбурґу у Нємецкей копарох и протеєрей ставротри бул домашнї Хору „Розафор о. Яким Холошняй, о. нов” на госцованю у тим медр Борис Холошняй зоз Бесце и представителє ґосподїнчу и о. Михаил Холошняй, скей Православней церкви. управитель ґосподїнскей Зоз промоциї моноґрафиї грекокатолїцкей церкви С. Барань парохиї. у Ґосподїнцох 27. НОВЕМБЕР 2015.

РУСКЕ СЛОВО 9

НАШО МЕСТА МИРОСЛАВ МОХНАЦКИ ЗОЗ ШИДУ, ВОЖАЧ КАРИТАСОВОГО ТИМУ ЗА ПОМОЦ МИҐРАНТОМ

ОЛЄГЧАЦ ГОЛЄМ ЧАСТОЧКУ НЄВОЛЇ Кед през Сербию рушела перша габа миґрантох зоз Сириї и других з войну залапених державох прейґ Горґошу, Мирослав Мохнацки, нєзаняти роботнїк зоз Шиду анї нє подумал же им нєодлуга и вон будзе помагац

дно було патриц трапезу тих людзох прейґ телевизиї, а друге кед ше их особнє стретнє. После пременки напряму преходзеня до державох Европскей униї, кед миґрантом перша одреднїца место Мадярскей постала Горватска, миґранти рушели през шидску општину, перше прейґ преходу Товарнїк, а после прейґ Беркасова.

веда на Миро слав Мохнацки, и напомина же ище як школяр бул активиста Червеного крижа. ПРИЛАГОДЗОВАНЄ ҐУ НОВЕЙ СИТУАЦИЇ

Кед миґранти пременєли напрям преходу и почали з гайзибанскей станїци одходзиц на ПЕРШИ СТРЕТНУЦА З ИМИҐРАНТАМИ гайзибанох до Горватскей, и Каритасов тим ше прилагодзел новим околносцом у сотрудМохнацки ше уж теди зочел з трапезу тих нїцтве зоз Червеним крижом. У тей хвильки людзох, бо на самим дакедишнїм малогранїчгуманитарну помоц придаваю Червеному ним преходзе Беркасово-Бапска, ма винїцу и крижу при дакедишнїм мото-готелу при АдаМирослав Мохнацки викендицу. Тот преход урядово заварти кед Решевцох, а по потреби кед велька налоґа миґпублика Горватска постала членїца ЕУ, а миґранти го хасно- рантох, помоц дзеля и особнє. вали за илеґални преход. – У Каритасовим тиму єст вецей волонтерох зоз нашей, Помоц миґрантом такой понукли Каритас нашого Апо- грекокатолїцкей, и римокатолїцкей церкви. Помоц на терстолского еґзархату и римокатолїцкого Сримского владиче- ховней превозки сцигує до парохийней (жупней) хижи у ства, формовани тим за помоц миґрантом на чолє з коорди- Ґибарцу дзе ю волонтере пакую до поєдинєчних пакецикох, наторку Маґдалену Павлович, а Мирослав Мохнацки ви- так як вимагаю донаторе. Помоц ше потим склада до комбия и вец ю превожим же би ше ю розподзелєло. Одходзим брани же би бул вожач комби превозки. – Перше зме помоц ношели ґу Беркасову дзе зме миґ- и до „Домашнєй пекари” у Шидзе дзе берем слани и сладки рантом дзелєли помоц. Найвецей емоциї при мнє виволує печива хтори тиж наменєни миґрантом – гвари Мохнацки, слика кед видзим жену котра на рукох трима мале дзецко, чий син Иґор тиж помага як волонтер. Наш собешеднїк приповеда же вони нє маю одредзени ропрешла далєку и напарту драгу ратовац ше од войни и поглєдац мир за себе и найблїзши члени фамелиї. Лєбо, ма- ботни час, алє кед сцигнє помоц до Ґибарцу, одходза рихтац цери хтори за руку тримаю мали дзеци хтори преходзели пакецики, а вец их транспортую до прилапного центру при тоту длуготирвацу драгу. Кед чловек похопи же им кельо- Адашевцох. Без огляду чи витор, диждж або тераз уж и тельо годзен помогнуц и олєгчац їх нєволю, вец ми полне шнїг почал залєтовац, Каритасов тим окончує свою гуманишерцо же сом дакому голєм з часточки помогнул дац му тарну роботу и помага загроженим миґрантом.■ фалаток хлєба, пакецик поживи лєбо гиґиєнских – припоВл. Дїтко Мирослав Мохнацки зоз сином Иґором и тимом Каритасу

10 РУСКЕ СЛОВО

27. НОВЕМБЕР 2015.

НАШО МЕСТА У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ

НА ЧАС ОДКРИТУ ХОРОТУ МОЖ ВИЛЇЧИЦ

ПОЛИТИКА У ШИДЗЕ

ОБСЯЖНО ПРЕДСТАВЕНА ИСТОРИЯ РУСНАЦОХ О историї Руснацох, одкаль ше приселєли до тих крайох и їх просвити, релиґиї, култури и информованю, преподаванє отримали Зденко Лазор и Миломир Шайтош, а орґанизатор бул Совит за национални меншини и Уния женох ОО СНС у Шидзе

За здравє баржей заинтересовани жени

У клубу пензионерох у Руским Кере стуре, 19. новембра отримане преподаванє на тему „Водзце рахунку о своїм физичним и менталним здравю”, хторе домашнї орґанизовали вєдно зоз Здруженьом за борбу процив рака „Здравка” зоз Зомбора. О превенциї малиґних хоротох, благочасовима и самопрепатрунками и о правилним ко стираню, бешедовала др спец. онколоґ Дєрдї Ша рич и пред си дате ль ка Здруженя „Здравка”. Вона положела акцент на канцер першох и женских репродуктивних орґанох и наглашела же жени треба же би вецей раз до рока окончели превентивни самопрепатрунок першох. О менталней компоненти здравя о превен циї ма ли ґ них хо ро тох бе ше до ва ла пси холоґ у Здруженю Изабела Рашкович и на глашела же стрес ма у тим барз значну улогу – прецо го важне препознац, пре возиход зиц и ошлєбод зовац ше од того стану. И Шаричова и Рашковичова наглашели же найважнєйше чежки хороти, канцер, або рак, одкриц цо скорей бо их нєшка мож вилїчиц, та поволали коло 25 присутних же би и превентивно мерковали на свойо здравє. На преподаваню була и Цецилия Милер хтора при Здруженю водзи подобову секцию, та вона представела єй роботу, понеже и уметносц ма терапеутски елементи. М. Афич 27. НOВЕМБЕР 2015.

У орґанизациї Совиту за национални меншини ОО СНС и Униї женох ОО СНС у Шидзе, внєдзелю отримане преподаванє о историї Руснацох, а преподавателє були професор Зденко Лазор, мастер русинистики и Миломир Шайтош, член Совиту за национални меншини ГО СНС у Новим Садзе. У обсяжних викладаньох, нащивительом представене хто Руснаци, одкадз ше приселєли на нєшкайши простори, їх просвита, релиґия, култура и информованє. Зденко Лазор у викладаню визначел же Руснаци пришли на простор Войводини 1751. року, кед ше населєли зоз Горнїци 200 грекокатолїцки фамелиї. Тиж, обгрунтовал и же Руснаци грекокатолїки и цо то значи, потим у хторих местох жию у Сербиї и Войводини и же по остатнїм попису було 14 246 Руснацох, а же ше 11 340 вияшнєли же им руски язик мацерински. На подручу општини Шид уписани 1 027 Руснаци, а 639 ше вияшнєли же им руски язик мацерински. Вон гварел же 1921. року друковани перши руски календар, потим же 1924. року почали виходзиц „Руски новини”, а 1937. року дзецински часопис „Наша заградка”.

Велї теми зоз рускей прешлосци

Миломир Шайтош бешедовал о живоце Руснацох на просторох дзе дакеди жили и цо прежили през два шветово войни з огляднуцом на обставини хтори вплївовали на Руснацох после таких значних шветових подїйох. Вон наглашел и же паноцец Михайло Биндас бул предсидатель Велькей народней скупштини, а 19 Руснаци члени кед принєшена одлука о придружованю Войводини Кральовини Сербиї после Першей шветовей войни. На успишним презентованю историї Руснацох, преподавательом на вичерпносци подзековал Зоран Гарди, предсидатель Совиту за национални меншини ОО СНС Шид, як и нащивительом, медзи хторима були нє лєм Руснаци, алє и припаднїки и других народох. Викладанє було по сербски же би шицки розумели. Вл. Дї.

РУСКЕ СЛОВО 11

ЕКОНОМИЯ АКТУАЛНОСЦИ У КЕРЕСТУРСКИМ ХОТАРЕ

БУДЗЕ ВЕЦЕЙ ЖИТА, А МЕНЄЙ ЦВИКЛИ Од индустрийних културох того року ше найбаржей удало жито, а стабилни бул и урожай сої, и слунечнїка, гваря керестурски польодїлци. Прето нарок у керестурским хотаре найвецей поверхносци будзе праве под тима културами, а пре стаємни проблеми у предаваню цвикли и нєизвесносц у виплацованю, наявюю менши укладаня до тей рошлїни На уровню держави того року випродуковани вєдно коло 2,5 милиони тони, цо вецей як про сек, а жито добре зродзело и у сушедних жемох. За розлику од жита, други житарки подруцели и з квалитетом и з урожа й ом, указую податки Привредней комори Сербиї. Суша уплївовала и на цукрову цвиклу, чий урожай подруцел аж по 40 одсто. – Ище у септембру зме вицагали цвиклу, а урожай бул коло 49 тони по гектару, цо менєй о одношеню на 2014. рок. Предали зме до цукровнї по 31 евро по тони, плус порция. Цена того року висша як влонї, алє зме нє задовольни, понеже нєчистота велька и мали проПоверхносц под цвиклу у керестурским хотаре нарок цент цукру –

Шатва жита у кере стурским хотаре закончена, а пре тогорочни добри урожай и квалитет зарна парасти ше того року опредзелєли пошац тоту културу на векшей поверхно сци. Як оценюю фаховци зоз польопривредних подприємствох, Кере стурци пошали од 20 до 30 одсто вецей жита як влонї. Терашня цена жита коло 19 динари за килограм, та ше парастом, котрим пенєжи нє хитни, совитує же би го лаґеровали, бо ше у януару и фебруару обчекує лепшу цену.

вироятно будзе ище менша

ПРОСЕКОВО УРОЖАЇ КУКУРИЦИ Концом прешлого тижня закончена и ламачка кукурици, а як гварел Славко Малацко зоз подпри єм ства „Аґрохома” д.о.о, штреднї урожай од 6 до 8 тони по гольту, цо просек у одношеню на прешли роки. Як и на векшину културох, того року и на кукурицу неґативно уплївовала суша, алє вироятно же нарок нє буду вельки осцилациї у єй заступеносци у хотаре, оценєл Малацко.

гвари Мария Майхер зоз подприємства „Юарбис”. Польопривреднїки нєзадовольни пре политику цукровньох хтори тримаю монопол у Войводини, та каждого року кед предаваю цвикли вибераю менше зло. Того року було менєй цвикли як влонї, а поверхносц под цвиклу нарок вироятнє будзе ище менша, понеже дзепоєдни векши продукователє з Кере стура одуставаю од шатви цвикли и прейду на подзековнєйши култури. С. Надь

ХРОМИШОВО ЗОЗ ДЮРДЬОВА НАРОК БУДУ МАЦ ИЩЕ ВЕЦЕЙ БОСТАНУ

ТРУД ШЕ ВИПЛАЦЕЛ Микола Хромиш планує и нарок посадзиц бостан и звекшац продукцию на три и пол ланци и гвари же го будзе садзиц док годзен, док будзе мац моци за роботу у полю. – Я нє обрабям вельо жеми, нє мам статок и нє мам комбайн, та мам часу пошвециц ше бостану, котрого треба вельо допатрац. Кажде хто ше стара о тим же цо ґереґи у одредзеним периодзе треба, тот нє ма прецо одустац од продукциї. Єднак важне здобуц довириє муштериї и мац сталних купцох – гвари Микола котри попри бостану садзи и шеє сою,

12 РУСКЕ СЛОВО

кукурицу и жито. Вон потолковал же до бостану треба дупло вецей уложиц, алє и нето заробок три раз, та и штири раз векши. У дюрдьовским хотаре у жеми єст мало гумусу, цо указали и велї анализи, та без гноєня нє може буц добри урожай, окреме на боку дзе Ливади, дзе жем писковитша. Стари сорти бостану Хромиш вируцує лєм кед пренайдзе нови, лєпши и хтори витримовнєйши на сушу. Так вше баржей вируцує сорту „фараон” котра ше у дюрдьовским хотаре садзи вецей як дзешец, та и пет-

нац роки, односно, док цалком нє випробує нови, нє вируцує стари. Важно пестовац их и допатрац єднак на истим полю и аж теди мож заключиц котра ше як сорта указала. Од сортох динї, найлєпше ше указали „супер стар”, „хобит”, хтори як ананас, а „невур” як раґби лабди. Од ґереґох добри були „костелейшн”, „васко”, а нарок Хромиш сце пробовац и сорту „талисман”. – Шицко записуєм, провадзим, и нє бешедуєм напамят. Совит дзечнє вислухам, алє и дам – гварел Микола Хромиш. С. Барань 27. НОВЕМБЕР 2015.

ЕКОНОМИЯ ЕВРОПСКИ ФОНД ЗА РУРАЛНИ РОЗВОЙ ИПАРД II

ДРАГА ПО „ЕВРОПСКИ” ПЕНЄЖ Дружтво аґрарних новинарох прешлого тижня у Новим Садзе отримало свою рочну схадзку, а тема хтора означела тот сход то ИПАРД II, односно хаснованє средствох з Програми предприступней помоци за рурални розвой Парастом з того фонда по 2020. рок буду доступни 157 милиони евра и о тим бешедовали помоцнїк покраїнского секретара за польопривреду Слободан Теофанов, Ивана Паїч з Реґионалней розвойней аґенциї Бачка, предсидатель здруженя „Футожска капуста” Ґоран Пуача и предсидателька Дружтва аґрарних новинарох Весна Йованович. За средства з ИПАРД фонду годни конкуровац польопривредни ґаздовства, мали и микро подприємства хтори ше занїмаю з преробком польопривредних продуктох, валалско-туристични ґаздовства, як и шицки хтори ше занїмаю зоз орґанску продукцию. Слободан Теофанов визначел же парасти хтори буду куповац опрему, перше буду мушиц уложиц пенєж, а потим им средства буду рефундовани у висини од 50 по 60 одсто. Парасти пред тим як пенєж уложа буду знац чи им средства одобрени, та прето нє постої ризик же им часц средствох хтори уложели нє будзе рефундовани. Кед слово о процедури за доставанє средствох, вона анї кус нє єдноставна. – Процедура зложенша у тим смислу же процес одоброваня пенєжу досц длугши як кед парасти апликую за средства з националних програмох. Найкомпликованша процедура кед слово о висини повратних средствох. Наприклад,

Сход Дружтва аґрарних новинарох

кед параст ма рефундовац 65 одсто од инвестициї 5 000 евра, будзе мушиц уложиц вецей пенєжу же би мал право на повратни средства – гвари Ивана Паїч. Предсидатель здруженя „Футожска капуста” Ґоран Пуача гварел же ше у тим здруженю едукую и пририхтую за хаснованє средствох з ИПАРД програми и же планую анґажовац фаховцох, понеже тераз нє мож обчековац же парасти годни сами направиц бизнис план, цо потребне же би конкуровали за средства з ИПАРД програми. За европски пенєж нє годни конкуровац ґаздовства хтори маю менєй як два гектари жеми, алє як и потераз, годни апликовац за средства з националних програмох за розвой польопривреди. Предсидателька Дружтва аґрарних новинарох Весна Йованович бешедовала о значносци отвераня европских фондох, алє тиж так визначела проблем же нашим парастом нє ясна драга по тоти средства. Пре тото буду значни едукациї, а важну улогу будзе мац покраїнска администрация и аґенциї хтори робя же би ше реализовало таки програми. М. Рамач

ПРОДУКЦИЯ ГИБРИДОХ ЖИТА

ПРОСЕКОВО ВЕКШИ УРОЖАЙ И ЗАРОБОК

Польопривредни ґаздовства прицагло же би на своїх польох зашали гибриди кукурици, бo маю добри ґенетични потенциял, лєпшу одпорносц и векши урожай по гектаре – Гибрид, у ствари, потомок двох ґенетично розличних родичох. При рошлїнох, гибрид Ф1 ґенерациї ше достава з крижаньом двох познатих родичох одредзених ґенетичних характеристикох же би ше достало потомок з лєпшим квалитетом – визначела Емилия Баяц зоз Польопривредней фаховей служби Вербас. Вона додала же специфичносц гибриду жита то же го достац компликованше як при кукурици. Причина у тим же при кукурици роздвоєни хлопски и женски квети односно, чулка и гадваб. При житу способ одстраньованя тлучку компликованши, бо тлучок и мещки на 27. НОВЕМБЕР 2015.

истим месце, цо вимага лабораторийни поступки и одстраньованє тлучку з пинцету под микроскопом. Таки поступок вимага час и нє мож продуковац достаточни количества хтори би ше могло комерциялизовац. – Єст способ з ґаметоцид хемийним прапаратом, хтори настал пред 15 роками и константно ше усовершує. З нїм ше жито опирска, а ґу тому ше забива лєм тлучок. По сле того мож опращковац мещки жита з поленом од „оца” и то у векших количествох, та так продуковац векши количества нашеня гибридного жита – визначела Баяцова.

Розлика медзи гибриднима житами и другима сортами жита у способе шатви. За шатву гибридного жита потребне коло 90-130 кили нашеня, цо половка менєй у поровнаню зоз другима сортами жита. Кед слово о цени гибридного нашеня жита, вона векша просеково за 30 одсто у одношеню на даєдни найпредаванши сорти. – Тоту розлику у цени ше надополнює з меншим потребним количеством нашеня, так же нєт звекшаня трошкох. Други аґротехнїчни мири подобни як при других файтох жита – заключела Баяцова. Цо ше дотика випатрунку, розлика тота же гибридни жита одпорнєйши, маю розвитшу класку зоз векшим зарном, и на концу, витворюю векши и стабилнєйши урожай. А. Маркович

РУСКЕ СЛОВО 13

КУЛТУРА И ПРОСВИТА 22. КУЛТУРНА МАНИФЕСТАЦИЯ „КОСТЕЛЬНИКОВА ЄШЕНЬ” У КУЛИ

СТРЕТНУЦЕ РЕЦИТАТОРОХ

Зоз рецитованьом ше учи руски язик

рамикох „Костельниковей єшенї” всоботу, 21. новембра, у ОШ „Петефи бриґада” у Кули отримане традицийне Стретнуце рецитаторох. У мено РКУД „Др Гавриїл Костельник”, хторе и нєпоштредни орґанизатор тей манифестациї, присутних привитал його предсидатель Владимир Бучко, котри подзековал шицким учашнїком и їх наставнїком на участвованю и наглашел значносц рецитованя у пестованю руского язика. Водителька програми була Амалия Ковач, котра пририхтала и красну сценоґрацию у хторей було вишивки, фитюли, кудзелї и плоди єшенї. На програми привитани и предсидателька Одбору за образованє Националного совиту Руснацох, редакторка „Заградки” и тераз наша найрецитованша поетеса за дзеци Мелания Римар, и член фаховей комисиї на уровню Покраїни хтора оценює рецитаторох на општинских, зонских и Покраїнскей смотри Михайло Зазуляк. Гоч того року участвовали менєй рецитаторе як скорей, квалитет рецитованя бул на задоволюцим уровню, алє на програми хибело и музични точки, як и наградзованє шицких учашнїкох з рускима кнїжками, яка була пракса скорейши роки. У катеґориї младшого возросту найчисленши були Кулянци, понеже наступели штири рецитаторки – Лара Сопка, Лїляна Кнежевич и Мария и Наталия Жирош. З Вербасу у тим возросту рецитовали Антоний Контра и Митро Уйфалуши, з Нового Орахова Даниєла Бицок и Лана Хорват, з Дюрдьова Милица Михальовски, зоз Коцура Катарина Недич, а з Руского Керестура Минеа Югас. У катеґориї штреднього возросту на Стретнуцу рецитаторох участвовали Валентина Салаґ з Дюрдьова, Божидар Загорянски, Матия и Мина Шермет зоз Шиду, Теодора и Ирена Ванчик зоз Сримскей Митровици, Матей Шепински з Руского Керестура и Дияна Канюґа з Кули. У старшим возросту наступели Тимеа Будински и Мирослав Малацко, обидвойо рецитаторе з Руского Керестура. Рецитаторох котри участвовали на Стретнуцу у Кули пририхтали Яким Гарди у Дюрдьове, Ивана Дудаш у Руским Керестуре, Весна Дринчич Дїлас у Коцуре, Сенка Бенчик у Орахове, Славица Мали у Вербаше, Златица Сивч Здравич у Шидзе, Моника Абодї у Сримскей Митровици и Амалия Ковач и Мария Стрибер у Кули. М. С.

14 РУСКЕ СЛОВО

70 РОКИ ОД СНОВАНЯ КУД „ТАРАС ШЕВЧЕНКО” З ДЮРДЬОВА

НА КОНЦЕРТУ БУДУ И ВЕТЕРАНЄ На соботу, 28. новембра, у Дюрдьове будзе Шветочни концерт з нагоди 70-рочнїци од снованя КУД у тим месце, а як прешлого пиятку поведзене на схадзки Управного одбору КУД „Тарас Шевченко”, орґанизация програми за преславу при концу. Предсидатель Дружтва Микола Кухар гвари же на Шветочним концерту з нагоди ювилея наступя вецей танєчни, шпивацки и музични ґрупи секцийох КУД, солисти, рецитаторе и ґлумци, як терашнї, так и дакедишнї. – Слово о вецей ґенерацийох, котри активно участвовали у секцийох нашого Дружтва пред трицец пейц, штерацец, та и вецей роками. Задовольни сом же ше красне число дакедишнїх аматерох одволало участвовац у програми, та и гевти котри на проби путую з других местох – гварел Кухар. През масовносц и квалитет програми будзе представена вецейдеценийна робота аматерох дюрдьовского КУД „Тарас Шевченко”, котри на-

Вецей ґенерациї аматерох у Дружтве

градзовани з найвисшима припознанями у рижних културно-уметнїцких обласцох. Шветочни концерт на соботу будзе у Велькей сали Задружного дому. Шедзиско Дюрдьовскей матки, односно КУД „Тарас Шевчено” през децениї нє було вше на истим месце, меняло и предсидательох, членох Управного одбору и членство, алє ше вше закладало за исте – за очуванє рускей култури и традициї, алє и язика. Воно нєшка за Руснацох у тим валалє, алє и у цалей општини, представя институцию нє лєм за пестованє и очуванє нашого скарбу, алє и место дзе валалчанє дзечнє приводза свойо дзеци и унучата. С. Барань 27. НОВЕМБЕР 2015.

КУЛТУРА И ПРОСВИТА У КПД „ДЮРА КИШ” У ШИДЗЕ ПРИРИХТУЄ ШЕ ЗА ОЗНАЧОВАНЄ 95-РОЧНЇЦИ ДРУЖТВА

ЮВИЛЕЙ ОЗНАЧА З РОЧНИМ КОНЦЕРТОМ У КПД „Дюра Киш” у Шидзе при концу пририхтованя за означованє значного ювилея 95-рочнїци иснованя Дружтва. Тиж источасно будзе означена и 20-рочнїца вибудови нового Руского дома. Ювилеї ше означи з рочним концертом хтори заказани у Руским доме 13. децембра на 17 годзин. О тим цо на концерту будзе указане и як ше означи ювилей, бешедовали зме зоз Златком Маньком, предсидательом КПД „Дюра Киш”. – Плануєме же би концерт тирвал коло годзину и пол и на нїм представиме роботу наших секцийох. Тиж з нагоди ювилея, госци нам буду КУД „Яким Гарди” зоз Петровцох. На концерту ше представиме з наступом наймладших танєчнїкох зоз дзецинскей заградки, бо у тей хвильки нє маме младшу и старшу танєчну ґрупу, як цо то роками було. Тиж наступя младша и старша шпивацка ґрупа и наш оркестер и соло шпиваче – гвари предсидатель Златко Манько. Вон надпомина же у конферанси буду призначени Младша шпивацка ґрупа КПД „Дюра Киш” шицки найзначнєйши подїї од снованя Дружтва 1920. року по нєшка. Прегляд будзе своєродна особна карта нути почежкосци, найзначнєйше же Дружтво як културна Дружтва хторе ма богату творчу традицию. На концерт и просвитна институция Руснацох на тих просторох зачубуду поволани як госци представителє других КУД-ох у ване и же ше роби на основи постояцих околносцох – Шидзе з хторима ше щиро припознава Манько. сотруд зує, потим Вон надпомина и же ше 20 роки од вибуПРЕДСТАВЯНЄ У МЕДИЙОХ дружтвох зоз Бикичу дови Руского дома означує у околносцох и Бачинцох, як и Златко Манько гвари же ше о самей пресла- кед по нєшка тирвацо нє ришене зогривапредставнїки дру- ви ювилея Дружтва буд зе бешедовац и у нє будинку, мури нє изоловани, остал и нє жтвох по наших ме- окремних емисийох по руски у програмох „Ко- ришени проблем патосу, старих, дослужеперникус” Радио-телевизиї Шид. Планує ше них лавкох хтори достати зоз Руского Кестох. Предсидатель Ма- же би госци були собешеднїки хтори зохабели рестура пред двома децениями, започати нько нє скрива же шлїди у роботи Дружтва. пред двома роками помоцни будинок хтоприсутна и одредзери поробени лєм по першу плочу... на криза у роботи Дружтва, насампредз же нє активни – Без огляду на почежкосци хтори нас провадза, и тофолклорни секциї. По його оцени нєт анї досц младих го року зме участвовали на наших фестивалох, рижних Руснацох у Дружтве, а єдна часц старших ше поцагла. концертох и других явних наступох. Тиж ше змагала и – Нє знам цо причина тому. Можебуц зме нє були досц наша младша и старша шпивацка ґрупа и виборели плаупарти же бизме прицагли младих людзох и затримали сман на покраїнски смотри – гварел нам Златко Манько. старших хтори роками були активни. Без огляду на спомВл. Дї.

СХАДЗКА УО ЗАВОДУ ЗА КУЛТУРУ ВОЙВОДЯНСКИХ РУСНАЦОХ

ЗМЕНШАНИ БУДЖЕТСКИ ДАВАНЯ На 14. схадзки Управного одбору Заводу за културу войводянских Руснацох хтора отримана стреду у Новим Садзе, прилапена вименка у програми роботи и финансийним плану Заводу пре зменшани буджетски даваня з боку АП Войводини. Єдногласно прилапени План и програма роботи за наступни 2016. рок у истим виносу як и у прешлим року, кед Завод розполагал зоз 6 600 000 динари. Як сообщене у Заводу, розпатрени и одредзени критериюми и будуце финансованє по табелох, як и влонї за нашо КУД. Тиж, директор Заводу мр Серґей Тамаш членох Упрвного одбору информовал о активносцох медзи двома схадзками. М. Г. К. 27. НОВЕМБЕР 2015.

РУСКЕ СЛОВО 15

КУЛТУРА И ПРОСВИТА У ВЕРБАШЕ ДЗЕВЕДЗЕШАТ ЄДЕН ШКОЛЯР УЧИ РУСКИ ЯЗИК

ЛЄТНЯ ШКОЛА ВЕЛЬКИ МОТИВ При наставнїци Славици Ма ли у вербаских основних школох, того року руски язик факултативно учи дзевед зешат єден школяр. Настава поча ла у другим тижню септембра, а анкетованє за виборни предмет було у априлу, кеди ше и уписова ло. Наставнїца Славица Мали у Основней школи „20. октобер” ма 17 школярох, у ОШ „Светозар Милетич” 68 школярох, а у ОШ „Братство-єдинство” 6 школярох. – У тим школским року плануєме поволац єдного руского дзецинского писателя, порихтац програму за св. Миколая и Вельку ноц. Були Стретнуца рецитаторох у Кули у рамикох „Костельниковей єшенї”, будземе ше рихтац за змаганє з руского язика, а дзецом вельки мотив и Лєтня школа. Моїм школяром то наисце бул барз вельки мотив же би ходзели на руски язик – визначела наставнїца Малийова. На годзинох дзеци уча читац, писац, рисую за „Заградку”, уча писньочки. Школи „Светозар Милетич”, у хторей наставнїца Славица ма найвецей школярох, 22. октобра Комисия составена з фахових сотруднїкох, дала найвисшу оцену, односно 4. На тот завод вредновани велї обласци роботи у школи. Як визначела школски психолоґ Ваня Яничич, Комисия оцену дава на основи доступней документациї о роботи школи, през интервюи з наставнїками, родича-

Школяре и наставнїца Славица Мали на годзини руского язика у ОШ „Светозар Милетич”

ми, школярами, интервю з директором и интервю з фаховима сотруднїками школи. Поценєни квалитет роботи школи у цалосци, а вонкашнє вреднованє окончую просвитни совитодавателє зоз компетентних школских управох. Иншак, у тей школи и наш старовербаски парох о. Алексий Гудак трима виронауку и ма коло дзешецерих школярох хтори ходза на годзини. А. М.

АКТИВ ЖЕНОХ ОЗНАЧЕЛ ЮВИЛЕЙ

ЗОЗ „ЖАТВУ” УЖ 25 РОКИ З нагоди 25 рокох роботи у рамикох Културно-уметнїцкого дружтва „Жатва”, Актив женох стреду, 18. новембра, у валалскей Читальнї орґанизовал шветочносц за свойо членїци и госцох. З тей нагоди подзелєни и подзекованя за найдлугшу активносц, як и за сотруднїцтво з Активом. Присутних привитала предсидателька Активу Коцана Колєсар Вукобратович, и подзековала шицким членїцом на їх витирвалосци, анґажованю и добрей дзеки. Коцана

16 РУСКЕ СЛОВО

ПРИПОЗНАНЯ За успишне сотруднїцтво з Активом подзекованя достали коцурска Основна школа „Братство-єдинство”, коцурске Добродзечне огньогасне дружтво, Месна заєднїца Коцур, Библиотека „Данило Киш”, матичне КУД „Жатва”, и поєдинци Микола Ґубаш, Наташа Йованович, Михайло и Мелания Варґово, Мария Зупко и Серафина Самочета, а подзекованя им уручела предсидателька Активу Коцана Колєсар Вукобратович.

бешедовала о периодзе кед Актив женох приступел ґу теди новооснованому КУД „Жатва” з оглядом же сам Актив иснує уж нєполни 70 роки, а у рамикох КУД-а роби остатнї 25 роки. До бешеди ше уключел и перши предсидатель КУД „Жатва” Микола Ґубаш, хтори потим Коцани Колєсар Вукобратович, Милени Краинович и Серафини Зубич уручел подзекованя за найдлугши стаж у Активу женох. Окрем членох Активу и госцох з валалу, госци на шветочносци були и представительки Активу женох з Воґню, хторе побратимене з коцурским Активом. Актив женох з Воґню тиж достал подзекованє за успишне сотруднїцтво з Активом женох КУД „Жатва”. Т. Х. 27. НОВЕМБЕР 2015.

НОВЕМБЕР 2015. рок

ЧИСЛО 11

ТЕМА: „ТЕСТОСТЕРОН“

„ЧЕЖКА” ЛИТЕРАТУРА НЄ ОД ВЧЕРА ПОПУЛАРНА

нагоди медзинародного дня хлопох, 19. новембра, новемберске число ЛС пошвецене праве „тестостерону”, односно „хлопскей” литератури. На початку дватисячитих у виданю „Ґардияна” писало же директорка Женох и култури мира, Инґеборґ Брайнес, хтора бешедовала у мено Унеска о Медзинародним дню хлопох, гварела же то барз добра идея хтора допринєше родней ровноправносци. Праве прето, тото число ЛС, пошвецене литератури хтору створели хлопи, алє и хтора на даяки способ може (а нє муши) пренєсц даєдни аспекти хлопскей подсвидомосци. Часто чуєме стереотипи же хлопи „сировши”, або аж и менєй емотивни од свойого „нїжного” полу, а през литературу мож заключиц же чи то и наисце так. Факт же розлика у поетики хлопох и женох иснує, алє чи ю насправди мушиме етикетирац як „чежку”, або нїжну?

Чи насправди мушиме, або можеме, шицки жени и шицких хлопох класц до єдного кошара? Єдно зоз тогорочних числох ЛС було пошвецене женом и їх творчосци, а тераз вам прикажеме и тот „хлопски” швет. Сущносц того числа указац же литература може буц єднак чувствительна, без огляду на стил писаня єдних и других. Можебуц зме вибрали дакус „оштрейши” писнї (пренайдзеце и „благши”), алє намира нам указац обидва боки и пробовац злучиц два швети у єдним додатку, прето же бизме розбили предросудки. Литература може буц єднак добра и єднак може бешедовац о чловековим швеце без огляду хто подписує слова. Илустрациї за тото число ЛС направел Александар Иличич хтори закончел школу стипох и ґрафичного дизайну у Италиї, а тераз роби як шлєбодни уметнїк – илустратор и стрип автор. Редакция ЛС

НАРОДНИ ПИСНЇ

ЗАБИТИ ПРЕ НЄВЕСТИ На желєней пажици Лєжи Яни забити. „А хто же го забиц дал? ” „Тот найстарши сентомаски капитан”. „Прецо же го забиц дал? ” „Же нєвести любовал”. „А хто за нїм нарикал? „Оцец и мац, фраєрка. Оцец и мац лєм з пества, А фраєрка од шерца”. (Записане септембра 1897. од Мариї Бесерминї у Коцуре, Руски Народни писнї у записох В. М. Гнатюка, 1972.)

НЄДОБРИ МИЛИ На конїчку златни кантар, на конїчку швици ше, Мила моя, премилєна, сама дома бої ше. „Нє бой ти ше, мила моя, нє бой ти ше з вечара, Придзем ґу це, придзем ґу це, преноцуєм до рана! “ Ещи през праг нє прекрочел, уж му руку давала, А так ше му спитовала чи ту будзе до рана. А вон ше єй хцел вигвариц же ма коня напоїц. Вона всцера, вона всцера били шмати и очичка, Наляла му погар вина: „На Яничку, напий ше! “ Принєсла му били ручнїк: „На Яничку, утри ше! “ „А я тото вино нє сцем, анї го пиц нє будзем, Анї тебе, мила моя, нїґда любиц нє будзем! “ (Записане авґуста 1897. од Мелани Финдрик у Коцуре, Руски Народни писнї у записох В. М. Гнатюка, 1972.)

27. НОВЕМБЕР 2015.

РУСКЕ СЛОВО 17

ТЕМА: „ТЕСТОСТЕРОН“ ЗОЗ ШВЕТОВЕЙ ЛИТЕРАТУРИ

Славко РОМАН

ХЛАПЦИ Вчера хлапци єдну дзивку там у цмоти силовали а вец коняк пиво шлївку на ню смачнє виблювали Вчера хлапци кед попили подумали же су з нєба та лєм цо ше нє побили бо то мода и так треба Вчера галайк и сцеканє було боме и дубоню хлапци мали оберанє крашнє краднуц то яблоню Вчера справди креви було нови авто потрепани на пияцу ше аж чуло же то хлапци поплатани Вчера дома ґадни звади син зоз оцом ше пасує вецка сцека по загради бо го оцец нє санує А дзивка то друга сорта бо им крашнє стої шлаєр мирни живот добра порта хлапцом важне остац фраєр (Катаклизма, 1989.)

Юлиян ТАМАШ

Чарлс БУКОВСКИ (1920-1994)

ПЛЇВАЧ (виривок)

ЗНАЧИ, СЦЕЛ БИШ БУЦ ПИСАТЕЛЬ?

… Ти гевтот пред хторим пухню жренка, отвера ше тулїпан одупераня, падаю зависи ганьби, куса жадло жаданя, гайзибански шини одходза кажда на свой бок а гайзибан по нїх цо бежи розтворених пискох гладна безконєчносц, отвор очи и плївай, сцишнї шерцо и плївай, нє вер благому слову, черствому сцисканю руки, обецунком, облапеню, цилунку и пошореному побрежю, прибраному бешеднїкови и кляпкачови, на побрежю ше забуваю вельки майстрове бавискох. У тим бависку будз косц задзата, прикрита на побрежю гарлом галавих, озон комунизма и за тих цо стоя на побрежю, припатраче, кляпкаче, спреведаче, кати и цимере зла. Озон комунизма и за плївачох у мутней у глїбокей у брудней за нас лїґачох огня и меча, родительох чуми, любимцох мародерох цо их бешеднїки преврацаю у устох як врацу кромплю хтору у першей нагоди виплювню з чувством ґадзеня! (Звичайни дзень, 1980)

Мирослав НАГАЧ

СПРЕВОДЗКА (виривок) И конєц. За мну би остал єден вельки зє**ни адяш и я у авту червеней фарби зоз зукосима очми. Таки праве мойо нукашнї чувства, же чувствуєм, як кед бим их охабел у якейшик хвильки за собу, як кед бим бул пребарз швидки и просто сом их обегнул и вони тераз муша чекац на червеним шветлу док я путуєм и за предписаня ме болї риц, бо таки сом мачо и опущени хлоп, же цалу полицию на швеце, а окреме з моєй жеми, нєпочитуєм анї дакус. И праве пре тото, з чого сом вишол, то молга, у хторей нїч нє видно, нєт форми и наисце нєт нїчого, бо то ше претворело до єдного велького и билого нїчого. И аж чувствуєм витрик на скори своєй глави, бо тото червене чудо на спортски погон и на штири колєса позбуте закрица, алє кед почнє падац, вец прицискам ґомбичку, засущи кус, и за мну ше вицагнє метално-платняна конструкция, а надо мну ше надкриє закрице и жадна капка нє розпущи нїч тото на цо подумам. И дує так же у ухох чуц сущанє, же нїчого вецей нєт, окрем того истого рипаня витру до самого штредку ухох, директно до глави, алє шицко можем поднєсц, бо сом барз витримовни. И вожим так двасто двацец зоз найлєпшима странскима ґумами, шкрипим на круцини и, видзим як по рубцу драги идзе женска у сукнї моєй каросериї, бо то єдноставно така судьба и так предодредзене, и вец знам, же кед ше затримам и дас два раз обрацим зоз мою модерну машину з климу, вец вона будзе єднак червена звонка як и знука, же ме будзе жадац так як я ю, а попри тим уключим музику найгласнєйше як лєм можем, так же шицко доокола роз*бе єй моц, шицки ше скрию до рижних дзирох, и то ше лєм єй попачи, тото цо будзе виходзиц зоз звучнїкох, така дискотека за два особи, и там буду шпивац о любови, же ше то шицко медзи нами може удац, медзи мну и ню, и кед так скруцим на круцини зменююци швидкосц, и повем дацо так якош же би вона думала же то по америцки, бо то медзинародни язик шицких мачо хлопох. Но, вец далєй шицко прейдзе так як и на нємецких сателитских програмох пиятками по полноци. Же лєм цо нє як на концу швета, лєм у другим стилу, дакус иншак. Же жґиртанє зоз зубами, алє без плаканя. Мушим направиц глїбоке удихнуце хторому предходзи видихнуце, же бим ше змирел и пошорел знука.

Кед нє вибухує з тебе без огляду на шицко... анї нє пробуй. Кед ше саме по себе нє зяви з твойого шерца, з твойого розума, твоїх устох з твойого бруха... анї нє пробуй. Кед мушиш годзинами прешедзиц ужераюци ше до монитора або згербени над писацу машину глєдаюци слова... анї нє пробуй. Кед то робиш пре пенєж або славу... анї нє пробуй. Кед то робиш лєм же би назводзел жени до посцелї... анї нє пробуй. Кед ци чежко накадзи подумаш же то мушиш робиц... анї нє пробуй. Кед пробуєш писац як дахто други... забуц. Кед мушиш чекац же би вибило зоз тебе... вец чекай сцерпезлїво. А кед нїґда нє вибиє пренайдз дацо друге робиц. (Shifting through the madness for the world, the line, the way, 2003., прешпивал Ваня Дула)

(Бомбел, 2014.)

18 РУСКЕ СЛОВО

27. НОВЕМБЕР 2015.

МИНИ-ЕСЕЙ Яким ВИНАЇ

ХЛОПИ И ПОЕЗИЯ

к (нє)лєгко писац знаю лєм тоти котри ше до тей авантури пущели. Поготов нєшка, кед кажде себе дава право коментаровац и класификовац писани твори по квалитету и характеристикох, лєм нє того цо написане, алє по авторови. Кед слово о ровноправносци полох, думам же ту ствари иду на хасен женох и же жени, заш лєм, заступенши у тей файти уметносци. Чи пре тото же су чувствительнєйши од хлопох, чи лєм прето же женом баржей швечи буц романтични и свойо емоциї преточиц до поезиї, нє можем повесц. То нїяк нє значи же теми у котрих превладую моцни емоциї, любовни або други, резервовани лєм за жени. Напроцив. Хлопи нєшка тиж знаю пущиц шерцо най водзи руку. Нє важне чи поезия, чи проза, важне виступиц, ясно и гласно, и повесц свойо. Думам же скорей було вельо вецей писательох на руским язику, а и форми були рижнороднєйши. Нєшка, видзи ше ми, хлопи вецей пишу поезию, гоч ше у остатнїм чаше зявюю и даяки сучаснєйши форми приповедкох и новелох. Алє думам же векшина котра пробовала, заключела же тоти папери нїґда нє увидза ясни дзень. Нажаль. Як гварела Ася Папуґова на представяню своєй новей кнїжки поезиї „Гришка”, кажде треба же би писал, алє кажде треба же би и обявйовал. Бо, кед нє обявице нє будзеце знац чи то наисце дацо цо вредзи. Можебуц вас ниянси дзеля од ґения, а ви то нїґда нє дознаце кед згультани папер одруцице до шмеца. И зоз тим ше цалком складам. Без огляду чи поезия, чи проза, без огляду чи ше вашей блїзкей особи пачи лєбо нє, пробовац треба. Тото цо ше ми окреме пачи то же ше на представяню нових творох у нашей литератури помали почали зявйовац и нови, млади особи попри уж преверених, и искуснєйших. То значи же тераз окремна хвилька за тих котри надумани „висц” зоз новима творами. Сиґурно же треба и тих искуснєйших же би „поцагли” тих младших, алє на младих швет остава. Та так и будучносц нашей писаней творчосци.

РУСКЕ СЛОВО 19

ТЕМА: „ТЕСТОСТЕРОН“ ЗОЗ ШВЕТОВЕЙ ЛИТЕРАТУРИ

Славко РОМАН

Юлиян ТАМАШ

Чарлс БУКОВСКИ (1920-1994)

ПЛЇВАЧ (виривок)

ЗНАЧИ, СЦЕЛ БИШ БУЦ ПИСАТЕЛЬ?

Мирослав НАГАЧ

(Бомбел, 2014.)

18 РУСКЕ СЛОВО

27. НОВЕМБЕР 2015.

МИНИ-ЕСЕЙ Яким ВИНАЇ

ХЛОПИ И ПОЕЗИЯ

РУСКЕ СЛОВО 19

ЛИ КУ ТЕ ЦИ РАТ К УР НИ

Жарко ОСТОЇЧ

О АВТОРОВИ – ЖАРКО ОСТОЇЧ, петнацрочни школяр зоз Руского Керестура, хтори углавном пише о любови, або о думкох хтори повязани зоз ню, або зоз залюбеносцу. О тих темох пише прето же, як гвари, кажде у такей ситуациї бул голєм раз, та кед пречита його дїло, у нїм ше и препозна. Главни елемeнт кед пише свою поезию, то чувства. Писанє му помага же би ше опущел, и на єден способ ошлєбодзел од подїйох хтори го трапя. Жарко пише уж вецей як два роки, а циль його писаня же би на индиректни способ указал яки му чувства у одредзених ситуацийох. „Кед дацо любиме робиц, то у нас виволує щесце и задовольство. Писанє може буц и свойофайтова споведз хтора може помогнуц людзом кед им чежко” – заключел тот млади писатель.

НЄВИТВОРЕНИ СОН Вшелїяки сни маю людзе, даєдни сцу вжац тото цо цудзе, даєдни сцу знац цо ше у будучносци збудзе а даєдни, нєвитворени, остали най ше на нїх забудзе И я мам сон як и тоти людзе алє я нє сцем най ше на ньго забудзе. Вше є при мнє, вше є ту, и по ноци и по дню. Мой сон то дзивка твари красней, червених лїчкох и рукох мегких очи ма кафово, нє свидома є красоти власней гласу прекрасного и власох лєгких. Нє похопюєм цо ми ше случує, Можебуц ми шерцо одказує, а твоя краса ме оживює, И кадзи най далєй идзем, ми указує. Цали швет видзим у твоїм оку. Кед ше задумам, тоти очи видзим на каждим боку. Кед ше у думкох страцим чим на це подумам, такой ше до реалносци врацим. Ти, у ствари, мой сон нєвитворени и пре це ми цали швет страцени. Кед ми тот сон будзе дакеди витворени, цали швет ми будзе врацени. Мойо шерцо зна, же вецей нє будзе цма од того дня кед почнє витворенє мойого сна.

ВОНА НЄ ЗАСЛУЖЕЛА Вона нє заслужела мойо сни, анї шицки тоти прежалєни днї. Нє заслужела анї мойо ноци нєпреспани, а ище менєй шицки писнї написани. Нїч ми вона добре нє принєсла, а лєм мой час однєсла. Ей, лєм кед би шерцо залюбене знало же вона заслужує так мало. И гоч ши знала же сом це барз любел, за це то була франта мала, Шицке щесце ши одо мнє вжала.

Най витор жимни дує, и най вона тоту писню чує. Любиц це нє будзем ознова прето же ти нє вредзиш анї пипку баґова.

Число ушорела редакция ЛС: Александра Живкович, Александра Лендєр и Ваня Дула. Илустрациї: Александар Иличич

20 РУСКЕ СЛОВО

27. НОВЕМБЕР 2015.

КУЛТУРА И ПРОСВИТА ЕДУКАЦИЯ О ВИШИВАНЮ У КПД „КАРПАТИ”

РУЧНЇКИ ЗА ШИЦКИ НАГОДИ Прешлого пиятку у КПД „Карпати” у Вербаше отримана едукация о вишиваню, у рамикох проєкта „Стари ремесла” Покраїнского секретарияту за привреду, обезпечованє роботи и ровноправносц полох, на хтори конкуровало вербаске Дружтво. Едукацию орґанизовала секция „Карпатох” Форум женох, а о традицийних руских и українских вишивкох бешедовали Ясмина Долапчев, София Мученски, Штефка Барановски и Славка Тамаш. Основна намира едукациї промововац ручни роботи, окреме вишивки, а нащивителє могли чуц о ручних роботох пред сто роками, та гевтих актуалних у нєшкайшим чаше. – Попри парткох скорей ше ткало хлєбовки, ручнїки, перше зоз конопи, а вец и зоз памуку. Паметам же ище и моя мац ткала, а вец ше ткац престало, а почало ше куповац други иншаки материяли. Так на моду пришло вишиванє, и по крижикох, и на полно. Потим стануло и вишиванє, та пришло гекланє, а мода принєсла свойо, та нєшка актуалне штриканє – визначела Славка Тамашова и додала же жени хтори ше зиходза у „Карпатох” штрикаю, чераю мустри, дружа ше и поволала заинтересованих же би ше приключели ґу нїм. Ясмина Долапчев визначела же вишивки характеристични за руски народ, а нащивительом приповедала о народней ношнї, фитюли, о облєчиву за дзеци, облєчиву за млодятох, ципелох. – Дзивки ше учели вишивац одмалючка, а одати жени ше вецей занїмали зоз тканьом, окреме кед мали дзивку же би єй на час пририхтали потребни материял за штафир – гварела Долапчева и додала же ручнїки провадзели шицки значнєйши моменти у людским живоце и хасновало ше го през цали живот, од родзеня по шмерц. Хасновали их шицки етнїчни заєднїци у Войводини. О українскей традициї кед слово о ручних роботох бешедовали София Мученски и Штефка Барановски. Вони визначели же ридко хтора українска хижа нє ма икону, а на иконох ше найвецей вишива мотив народзенє Христово.

О традициї ручних роботох при Руснацох и Українцох

Госцох на едукациї привитал предсидатель Дружтва др Деян Загорянски, а после преподаваня нащивителє могли поопатрац виставу. – Културно-просвитне Дружтво „Карпати” и далєй активно роби после преслави 25-рочнїци, а средства хотри зме по проєкту достали вихасновали зме за роботу нашей наймладшей секциї Форум женох. То була перша едукация, а думам же тота тема була слабо заступена у остатнїм чаше. На концу, задумане з тим предлужиц и збогациц тоту приповедку – визначел др Загорянски хтори з тей нагоди подзековал Покраїнскому секретерияту на помоци. КПД „Карпати” прейґ того проєкту достало 80 000 динари за купованє проєктора и платна, хтори ше будзе хасновац за едукацию и роботнї. Окрем того, Министерство култури Републики Сербиї тих дньох Дружтву одобрело проєкт з обласци мултикултуралносци хтори будзе софинансовац зоз 50 тисячи динарами, а за хтори „Карпати” конкуровали з нагоди 25-рочнїци. А. Маркович

У ПУ „РА ДОСНЕ ДЗЕЦИНСТВО” У НОВИМ САДЗЕ

РУСКИ ЯЗИК ЗА НАШИХ НАЙМЛАДШИХ

У Предшколскей установи „Радо сне дзецинство”, у обєкту „Палчочка” у Новим Садзе стреду, 18. новембра, отримана перша годзина руского язика за предшколски дзеци у школским 2015/2016. року. Так предлужени воспитно-образовни активно сци за руски дзеци, а Предшколска установа предложела же би ше тоти активно сци отримовали у рамикох проєкта „Учиме руски язик”. Настава ше надалєй будзе отримовац поряднє, каждей стреди од 18 по 19 годзин, а зоз дзецми будзе робиц вихователька Александра Колбас. 27. НОВЕМБЕР 2015.

Перше стретнуце було барз приємне нєсподзиванє, бо на нїм були аж двацецеро дзеци од штири по седем роки, а родичи ище вше можу приявиц дзеци того возросту за пестованє свойого мацеринского язика. Гоч було почежкосци коло предлужованя факултативней настави у Новим Садзе, дзекуюци Дружтву за руски язик, литературу и културу, хторе орґанизує тоти активносци, а насампредз дзекуюци Ирини Папуґовей, наймладши Новосадянє, як и вельо ґенерациї дзецох пред нїма знова раз у тижню маю можлївосц бавиц ше, приповедац, рецитовац и шпивац по руски. М. Римар

РУСКЕ СЛОВО 21

Пишу: Цецилия НАДЬ Мая ЗАЗУЛЯК

МУЛТИМЕДИЯЛНА МАНИФЕСТАЦИЯ

ОЗНАЧЕНЕ ПОЛНОЛЇЦТВО

У Руским Керестуре означена дводньова Мултимедиялна манифестация младих „Дньовка”, 18. по шоре, а отримана є 20. и 21. новембра у рамикох Костельниковей єшенї, у орґанизациї „Pact Ruthenorum”

Билей („Дядьовей”) сали у Доме култури пияток, 20. новембра, представени музични албум „Лєм єден погляд” Златка Русковския зоз Руского Керестура, а тиж означена и 10-рочнїца младежскей радио-емисиї „Останьце нашмеяни” Радио Нового Саду (РНС). Всоботу, 21. новембра, у Велькей сали Дома култури отримана централна програма за младих „Дньовка”. СОБОТОВА ПРОГРАМА ПОЛНА ЗОЗ УМЕТНОСЦУ

На централней манифестациї, хтора отримана всоботу, наступали учашнїки зоз Руского Керестура, Коцура и Зомбора, а представели ше зоз танцом, поезию, музику и видео-записом. Манифестация почала зоз наступом Николини Шарич з Керестура, хтора першираз наступала на „Дньовки”, а тиж була и єдина хтора ше представела зоз танцом. − Одтанцовала сом модерни танєц и задовольна сом зоз наступом. Любим танцовац и нє бануєм же сом участвовала – гварела Николина. Музични точки було найвецей, млади музичаре ше представели зоз соло шпиваньом и зоз дуетами. Себастиян Надь одшпивал писню на анґлийским язику, а на ґитари го провадзела Марина Роман. Романова ше представела и зоз двома соло шпиванками, а одшпивала и дуети зоз Мирославом Малацком и Кристину Афич, шицки зоз Руского Керестура. Малацко и Афичова тиж мали соло точки, а шпивали анґлийски писнї. Ґрупа „Crazy Cousins” уж традицийно наступа на „Дньовки”, вше направя добру атмосферу и подзвигню розположенє.

22 РУСКЕ СЛОВО

Иґор Горняк – Пишта, з Коцура, одреповал писню „Лєм дзеци”, зоз албума Pišta & Reepgun − Open mind, хтори вишол влєце як додаток часопису МАК. − Задовольни сом зоз наступом. Нє знам кельо заступена така файта музики, алє приходза людзе, коментарую, видзи ми ше же послухали албум – толкує Пишта. Того року було мало литератури. Зоз поезию ше представел лєм Саша Сабадош зоз Зомбора. По Сашовим думаню поезиї Кристина

Саша

Себастиян

Пишта

Crazy Cousins

єст, а можеме ше лєм наздавац же ше млади одшмеля и же нарок будзе доминантнєйша. Пущело ше видео-знїмок, на хторим була анкета о радио-емисиї „Останьце нашмеяни”, млади коментаровали емисию и роботу Двох Саньох, а тиж им и повинчовали ювилей емисиї. Санї публику здогадли и на конкурс за „Най Руснака/Рускиню”, а тиж поволали заинтересованих же би ше приявели на

авдицию за нових водительох. „ДНЬОВКА” ОТВОРЕНА З ПРОМОЦИЯМИ И ТОРТУ Била („Дядьова”) сала перши дзень „Дньовки” у Доме култури була полна з нащивителями и за тоту нагоду аж була и мала. Як и на албуме, и на тим мини-концерту Златково композициї одшпивали Анамария Колошняї, Саня Полдруги и Танита Ходак, 27. НОВЕМБЕР 2015.

МОЗАЇК МЛАДИХ „ДНЬОВКА”

фотоґрафовац на промотивним банеру радио-емисиї „Останьце нашмеяни”, хтори бул поставени у голу Дома култури. ВИСТАВА ФОТОҐРАФИЙОХ Николина

Промоциї албума „Лєм єден погляд” и радио-емисиї „Останьце нашмеяни”

а провадзел их бенд формовани за тоту нагоду – сам автор, Златко Русковски, на бас ґитари, Владимир Медєши на ґитари, Сашо Палєнкаш на кахуну и Мирко Преґун на клавиятури. Вони виведли шицки 12 забавни шпиванки по руски зоз спомнутого албума, хтори вишол з остатнїм числом часопису МАК, а вельочислена публика их потримовала и на концу, наградзела з наисце енерґичним аплаузом. Шицки шпиванки на албуме „Лєм єден погляд” Златково авторски, гоч даєдни тексти написали и Сашо Палєнкаш, Саня Полдруги, Анамария Колошняї, Ксения Макаї Орос и Саманта Рац Стоїлькович. Пред їх наступом означена и 10-рочнїца младежскей радио-емисиї „Останьце нашмеяни” РНС. Єй авторки и водительки Саня Маркович и Саня Полдруги, як и одвичательна редакторка Рубрики на руским язику Радия РТВ-а Златица Няради, през бешеду и фотоґрафиї представели нащивительом 10-рочну роботу у тей 27. НОВЕМБЕР 2015.

младежскей емисиї. Медзи иншим, Нярадийова з тей нагоди визначела же дзвери Радио Нового Саду отворени шицким младим. Два Санї тоту їх першу промоцию вихасновали и же би поволали младих од 16 до 25 рокох же би ше приявели на авдицию за водительох спомнутей радио-емисиї, хтора будзе отримана 21. януара у Новим Садзе. Там будзе и їх остатня промоция, а пред тим нащивя и други нашо места. Як Два Санї наглашели, заинтересовани ше можу явиц и на їх Фейсбук профил. Треба же би були одвичательни и озбильни, порихтани учиц новинарску роботу, як и на тото же за початок робота будзе волонтерска, як цо перше робели и вони два. Тоту дводньову Мултимедиялну манифестацию младих отворел Яким Винаї, предсидатель младежскей орґанизациї „Pact Ruthenorum”. По законченю програми, учашнїки, нащивителє и орґанизаторе полнолїтносц „Дньовки” преславели зоз коктелом и торту, а заинтересовани ше могли

Всоботу у голу Дома култури представена вистава фотоґрафийох з тогорочного конкурсу на тему „Контраст”. На конкурс сцигли 72 фотоґрафиї, од 17 авторох зоз Руского Керестура, Коцура, Нового Саду и Дюрдьова. За виставу орґанизаторе „Дньовки” вибрали 25 найлєпши фотоґрафиї. Фахови жири, у чиїм составе були Биляна Дудаш, Александра Медєши и Ана Костич, вибрал три найлєпши фотоґрафиї. На централней програми преглашени побиднїки − першу награду достала Милица Кнежевич зоз Керестура, другу награду Иван Киш зоз Дюрдьова, а трецу Мария Дорошки зоз Керестура. Побиднїки достали пенєжни награди. Окрем промотивного банеру емисиї „Останьце нашмеяни”, у голу Дома култури и Младежски часопис МАК мал свой штанд дзе були вискладани и понукнути прикладнїки, а тиж и додатки хтори виходза зоз нїм. Нащивителє могли поопатрац и вжац прикладнїк. После програми млади ше предлужели дружиц у Дискотеки „Амадеус”, дзе музику пущали „Nation Deejays”. Роботу младих потримали и финансовали Завод за културу войводянских Руснацох, Национални совит Руснацох и Месна заєднїца Руски Керестур, а тиж помогли и Дом култури Руски Керестур, РНТ „Петро Ризнич Дядя” и НВУ „Руске слово”. ■ Фото: Мая Зазуляк и Любомир Дудаш

РУСКЕ СЛОВО 23

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ ЗОЗ ШИДСКЕЙ ОПШТИНИ ВШЕ ВЕЦЕЙ ШЕ ГЛЄДА РОБОТУ У ЕВРОПСКЕЙ УНИЇ

ВЕЛЬО РОБЯ И ЗАРОБЯ

Пише: Владимир ДЇТКО

Медзи особами хтори пошли до Словацкей Републики и леґинь Никола Гарвильчак зоз Шиду. Нє кажде ше присподоби ґу новому способу роботи и дисциплини. И зоз Бикичу пошли три особи до Словацкей на роботу

школи нє достал рок ше економска криза боту у своїм фаху анї преглїбює, людзе глєдаяку другу роботу. даю способ як заробиц диПрето на початку окнар и прежиц у чежких чатобра зоз ище двома сох. У шидскей општини, пайташами ришел нажаль, нєт инвеститорох пойсц до Словацкей хтори би отворели фабрики Републики же би там и заняли даскельо стотки заробел. нєзаняти особи. Пре таки – Никола робел у обставини, остатнї мешаци Никола Гарвильчак єдного приватнїка дзе вше вецей Шидянох и осоумивал авта, потим у би з околних валалох одходза до жемох Европскей униї же би там голєм кафичох, алє плаца була мала, або єй анї нє дочасово, на даскельо мешаци заробели и було. Од обецункох и поволованя на сцерпенє нє мож жиц. Вєдно зоз пайташами так прежили дома. одлучел пойсц до Словацкей и ми го у такей намири потримали – приповедаю його ВШЕ ВЕЦЕЙ ОСОБИ ОДХОДЗА родичи оцец Ґоран, хтори тиж без роботи ДО ИНОЖЕМСТВА даскельо роки одкеди препадла Индустрия Медзи такима особами и Никола Гарви- меса „Срим”, дзе робел 22 роки и мац Слальчак, 20-рочни леґинь зоз Шиду, по фаху дяна, хтора занята у єдней друкарнї у шлосер, хтори после законченей штреднєй Шидзе и дзе плаца потераз порядна.

24 РУСКЕ СЛОВО

27. НОВЕМБЕР 2015.

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ Їх син пошол робиц прейґ єдней поштреднїцкей аґенциї, хтора збера особи од 18 по 50 роки и треба приложиц лєм потвердзенє од дохтора о здравственим стану. Гарвильчаково приповедаю же ше на роботу одходзи, практично як туриста, на три мешаци. Никола пошол до городу Трнава до єдней фабрики телевизорох. Його робота нє вимага окремни схопносци, алє досц напарто нєпреривно стац 10, або 11 годзини коло пантлїки и окончовац єдну исту операцию. Паузи кратки и шицко преходзи у ефективней роботи. На годзину ше плаци 2,2 еври, роботу прейґ роботного часу ше окреме плаци, а тиж єст и такволани „бонуси” за гевтих роботнїкох за хторих шефове преценя же ше окреме трудза и посцигую лєпши резултати од других. – Вони там маю змесценє и костиранє як и транспорт по роботне место. Роби ше и соботами, а нєдзеля дзень за одпочивок. Обавала сом ше як ше Никола там знайдзе, з оглядом же го рано кед бул дома, нє було лєгко зобудзиц. Медзитим, озда пре вельку одвичательносц и же є там нє сам, вон ше швидко присподобел ґу новим обовязком. Знам же му там нє лєгко, алє анї дома нє було добре кед нє мал дзе заробиц, а пенєжи треба – гвари Сладяна Гарвильчак. ЗА РОБОТУ ЗАИНТЕРЕСОВАНИ И МЛАДШИ И СТАРШИ Вона обчекує же єй син придзе пред Крачуном по григориянским календаре, а вец после Нового року би заш мал пойсц назад. Гарвильчаково нам гваря и же першобутно було плановане же би з Николом на роботу до Словацкей пошол и оцец Ґоран, медзитим, вон нашол роботу у єдного приватнїка хтори вирабя кухньови мебель. Ту робел мешац, плаца досц мала, робота прейґ роботного часу плацена символич-

НА БИРОУ НЄ МАЮ ПОДАТКИ На евиденциї Националней служби за обезпечованє роботи у Шидзе коло 3 500 нєзаняти особи. Опитали зме ше чи маю информациї о дочасовим одходу нєзанятих до иножемства, Влайко Манойлович, координатор НСЗ нам гварел же вони нє маю урядову евиденцию таких особох, алє же му познате же людзе одходза дочасово пре роботу прейґ рижних аґенцийох як поштреднїкох.

но, так же на концу Ґоран одустал од тей роботи. – Кед ше Никола враци концом децембра, увидзиме цо и як далєй. Чи годзен од Нового року ознова пойсц, мушиме ше поинформовац як ше точно рахує три мешаци пребуваня там, и чи на тото вплївує пауза и прерва роботи. З оглядом на тото же то будзе штредок жими и же ту „мертва сезона”, и нє можем заробиц на наднїци, будзем патриц же би и я пошол зоз нїм до Словацкей на роботу – приповеда о дальших планох Ґоран Гарвильчак. За роботу у Словацкей, як нєурядово дознаваме, єст зацикавених и у Бикичу. Углавним слово о младших особох. Деян Бобаль, предсидатель Совиту Месней заєднїци, нам потвердзел же до иножемства пошли два дзивки и єден леґинь хтори там роби як месар и у тим фаху добра и дньовнїца. На питанє же чи правда же ше приявели за одход вецей як 20 особи у тим сримским валалє, нє достали зме одвит. З оглядом на тото же вше векша нєзанятосц и же ше нє отвера нови роботни места, велї надумали пойсц до державох Европскей униї заробиц за живот. Голєм на три мешаци, вец то помали трошиц дома, а вец ознова до иножемства...■

Гарвильчакова фамелия (Никола перши з лївого бока)

27. НОВЕМБEР 2015.

РУСКЕ СЛОВО 25

ДУХОВНИ ЖИВОТ КИРБАЙ У ҐОСПОДЇНЦОХ

КРАСНИ ДАРУНКИ И ВИНЧОВАНКИ

З архиєрейску Службу Божу хтору предводзел владика кир Георгий Джуджар, всоботу Ґосподїнчанє преславели Собор Архангела Михаила, свой Кирбай. Сослужели священїки з нашого Еґзархату, о. Борис Холошняй зоз Бечу и протоєрей Милан Стипич зоз Ястебарского, зоз Жумберку, хтори и наказовал. Зоз хором „Розанов” дириґовала Татиана Барна. На Служби домашнї парох о. Михаил Холошняй покресцел малого Георгия Барата у присустве оца Дарка, мацери Бояни и кумових Марка Аноичича и Єлени Павлович. Потим владика кир Георгий миропомазал Ґаврило Ґрбан подаровал Церкви икону хреста Господнього покресценого Георгия. Треба повесц же то уж дзевяте кресценє у тим року у нєвелькей ґосУЧАШНЇКИ И ПРИПОЗНАНЯ подїнскей парохиї. Наш еґзарх окреме привитал Ґаврила Ґрбана зоз БеоґНа Литурґиї сослужели о. Владислав Рац, о. Михайло раду з Управи за сотруднїцтво зоз Церквами и вирскима Малацко, о. Юлиян Рац и о. Платон Салак, а у хору шпивали Холошняйово о. Йоаким, о. Борис и о. Михаил. Апостол читал Данил Задрепко, а домашнї швичкаре були Владимир Бабий и Никола Добановачки. Новосадянє Звонко и Саня Ґоґа достали припознанє, понеже з вельким прилогом помогли же би ше видало Моноґрафию, а як заслужним парохияном, владика грамоти додзелєл Василийови Иванови, Меланиї Горняк, Олґи Салонски и Ани Малїк.

Кресценє и миропомазанє Георгия Барата

заєднїцами и подзековал за помоц у видаваню „Моноґрафиї грекокафтолїческого общества при Храме св. архангела Михаила – Ґосподїнци” автора о. Михаила Холошняя – Матїйового. З тей нагоди Ґрбан достал прикладнїк Моноґрафиї, а вон источасно подаровал ґосподїнскей парохиї икону хреста Господнього. М. Г. К.

У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ

ОЗНАЧЕНИ ДЗЕНЬ ШЕСТРИ ЙОСАФАТИ Дзень блаженей ш. Йосафати Гордашевскей, сновательки шестрох служебнїцох, 19. новембра шветочно означени у Провинцийним доме и манастире монахиньох у Руским Керестуре. Шестри на чолє з провинцийну ш. Веронику Гралюк означели швето вєдно з вирнима котри у вельким чишлє пришли на Молебен до блаженей ш. Йосафати хтори на руским язику у манастирскей каплїци служели троме священїки – кулянски парох о. Виталий Лотоцки, и домашнї парох и капелан о. Михайло Малацко и о. Владимир Медєши. Парох Малацко здогаднул и на живот блаженей шестри, та визначел же Бог указал свою твар и милосердиє у бл. Йосафати и погласкал чловечество зоз єй руку. По Молебену вирни могли поциловац мощи блаженей шестри, а пред тим ше цали дзень мали нагоду помодлїц пред нїма, бо були виложени у каплїци. Означованє дня шестри Йосафати закончене у Катедралней церкви. М. А.

26 РУСКЕ СЛОВО

27. НОВЕМБЕР 2015.

ДУХОВНИ ЖИВОТ ГРЕКОКАТОЛЇЦКА ПАРОХИЯ СВ. ЙОСАФАТА У КУЛИ ПРЕСЛАВЕЛА КИРБАЙ

МУЧЕНЇКИ НЇҐДА НЄ УМЕРАЮ

Вирни грекокатолїцкей парохиї св. Йосафата у Кули, внєдзелю шветочно преславели храмове швето Кирбай, вєдно з владиком Георгийом, домашнїм парохом о. Виталийом Лотоцким и капеланом о. Платоном Салаком, монахами Василиянами. Владику и протоигумена зоз квецом привитали виронаучни дзеци, а вон у казанї по українски, руски и серб-

ски повинчовал Кирбай и здогаднул же мученїки нїґда нє умераю, та и шмерц св. Йосафата за єдинство Церкви, як нашенє християнства. Ґу тому владика наглашел же єдинство як вредносц, барз важне и потребне и у нєшкайшим чаше, од фамелиї по шицки уровнї дружтва.

ВОЗВЕЛЇЧАЛИ ШВЕТО Кирбай з домашнїма возвелїчали и протоигумен монахох Василиянох зоз Словацкей, о. Методий Биланчик, та священїки з наших парохийох о. Михайло Малацко, о. Владислав Рац, о. Михайло Режак, о. Юлиян Рац, о. Алексий Гудак и о. Владимир Медєши.

На Служби шпиванє водзели 13 шестри служебнїци на чолє з провинцийну ш. Веронїку Гралюк, хтори з тей нагоди пришли до Кули зоз шицких манастирох. На концу Служби двоме паноцове мировали барз вельке число вирних, а кирбайски обход нє бул пре подлу хвилю. Попри архиєрейскей Служби на Кирбай була и мала Служба, зоз утриню на 8 годзин, а пред Кирбайом вечар и Всеночне. М. А.

КИРБАЙ У БЕРКАСОВЕ

МОЛИТВИ АНГЕЛОВИ ХРАНИТЕЛЬОВИ Церква и вирни у Беркасове, прешлей соботи, на швето Архангела Михаила преславели храмове швето – Кирбай, зоз шветочну Службу Божу хтору предводзел о. Йоаким Симунович, парох зоз Миклошевцох, хтори и наказовал. – Луцифер думал же завежнє место Господа Бога и же му ше придружа други ангели. Архангел Михаил остал дошлїдни Господу Богу,

ПРИСУТНИ ПАНОЦОВЕ На Служби сослужели о. Михайло Режак, о. Владислав Варґа, о. Владимир Маґоч, о. Дарко Рац, о. Алексий Гудак, о. Владимир Седлак, парох у Петровцох, о. Никица Бошнякович, римокатолїцки паноцец зоз Шиду и домашнї парох о. Владимир Еделински Миколка. Шпивали дзиячки Олґица Лукач и Иринка Лазор, а апостол пречитала школярка Николина Горняк. 27. НОВЕМБЕР 2015.

а єдна часц ангелох ше придружела Луциферови и то тоти зли ангели. Ми славиме ангелох на чолє з Михаилом хтори вирни Богови. Кед ше закончи наш живот ту на жеми, Господь нас придружи праве ґу тим добрим ангелом – гварел о. Йоаким. Вон окреме привитал дзеци и гварел же позната молитва „Ангелу хранителю мой” то нє лєм дзецинска молитва, алє за шицких вирних

и же треба слухац цо Господь гутори прейґ своїх ангелох. Тиж так, вон повинчовал щешлїви Кирбай, а о. Михайлови Режакови имени дзень. Домашнї, беркасовски парох о. Владимир Еделинки Миколка подзековал шицким же пришли бозвелїчац кирбайску радосц и повинчовал швето. На концу Служби Божей одшпиване „многолїтствиє”, а пре нєкрасну хвилю, нє бул обход коло церкви. Вл. Дї.

РУСКЕ СЛОВО 27

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Прешли уж штерацец жалосни днї як нас занавше нєсподзивано у цихосци занавше зохабел наш мили супруг, оцец, дїдо и прадїдо

ЯНКО МИКИТА – лївец (1939–2015) з Кули През живот ши робел, творел, а Бог ци дал вельо таланти хтори ши знал вихасновац. По велїх наших парохийох на олтарох стоя седемкраки швичнїки хтори ши вилївал зоз своїма вреднима руками. На велїх розкрижйох на крижох стоя виляти Исусово корпуси. Вилївал ши вельо площи, бисти, статуи и попри тим прелял ши на тони желєза за нашо дакедишнї фабрики. Робел ши, творел, и за собу охабял шлїди своїм дзецом, унуком и праунуком котрим ши подаровал нєсебичну любов и сцерпезлївосц. Твоя добра душа мала чувства и за людзох у потреби, помагал ши велїм у лїченю, операцийох и у других потребох. Спочивай у мире Божим! Твойо наймилши: супруга Ирина, дзивка Соня зоз супругом Славком и сином Мирославом, дзивка Таня зоз супругом Славком, дзивками Дарю и Олю, унука Ваня зоз супругом Йовицом и сином Мирашом, син Владимир зоз супругу Сладяну и дзивками Ану и Иринку СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Наполнєли ше штерацец жалосни днї як нас занавше зохабел наш мили шовґор

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Наполнєли ше штерацец смутни днї як ше преселєл до вичносци наш мили шовґор

ЯНКО МИКИТА

ЯНКО МИКИТА (1939–2015) з Кули З любову и почитованьом памятку на ньго вично буду чувац: Наталия, Янко, Мария, Владимир, Терезия, Славко, Марияна, Ивона и Яна Бодвансково Спочивайце у мире Божим!

(1939–2015) лївец з Кули З любову и почитованьом на красни хвильки хтори ши препровадзел з нами навики останю у наших памяткох: Ксения Хринова, єй дзивка Марча зоз сином Робертом, дзивка Олеся зоз супругом Яношом и дзецми Констанцию и Юлию Спочивайце у мире Божим!

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 30. новембра 2015. року наполня ше дзешец роки як нас занавше зохабел наш мили супруг, оцец и дїдо

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 24. новембра наполнєли ше три роки як нас зохабел наш мили супруг, оцец и дїдо

ПАВЛЕ ХРИН електричар (1935–2012) з Руского Керестура Прешли три роки у смутку и болю за тобу. Твоя любов и доброта навики остава у наших боляцих шерцох. Супруга Ксения, дзивка Марча и унук Роберт, дзивка Олеся зоз супругом Яношом и унуки Констанция и Юлия Спочивай у мире Божим! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 19. новембра 2015. року наполнєли ше єденац смутни роки як ме зохабел мой мили син

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 24. новембра наполнєли ше три жалосни роки як нас занавше зохабел наш мили шовґор

ЯНКО ЧЕРНОК (1957–2004) з Руского Керестура Памятку на його любов и доброту у своїм шерцу чува мац Ирина Спочивай у мире Божим!

ПАВЛЕ ХРИН (1935–2012) з Руского Керестура З любову и почитованьом памятку на ньго навики буду чувац: Наталия, Янко, Мария, Владимир, Терезия, Славко, Марияна, Ивона и Яна Бодвансково Спочивайце у мире Божим!

ЯНКО ВИСЛАВСКИ (1948–2005) з Руского Керестура Роки преходза, а твоя любов и подоба занавше оставаю у наших шерцох. Памятку на це чуваю супруга Мария, синове Владимир зоз супругу Олю, Витомир зоз супругу Снежану, дзивка Весна зоз супругом Славком и унуки Мирослав, Борис, Дорис и Марияна Спочивай у мире Божим!

28 РУСКЕ СЛОВО

27. НОВЕМБЕР 2015.

У ЗДОГАДОВАНЮ

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 29. октобра упокоєл ше наш мили и млади супруг, оцец и жец

МИХАЙЛО РУСКОВСКИ Господь Бог наш, най Це благослови и чува, най Його твар Тебе ошвици и най Ци будзе милосердни, Вон най подзвигнє свою твар ґу тебе и да Ци мир и радосц. Вон бул и наш приятель. У цихих думкох Роберт Лар зоз Коцура и Стефани Лар

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 23. новембра 2015. року наполнєли ше три смутни роки як нас зохабела наша мила мама, супруга, дзивка и унука

ЯСМИНКА ПАКШЕЦ народзена Голик (1975–2012) з Осиєку Найкрасши памятки на ню чуваю дзеци Хрвоє и Сара, супруг Владо, мац Иринка, оцец Яни и баба Ирина Спочивай у мире Божим!

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 28. новембра наполня ше шейсц мешаци як нас занавше зохабела наша мила супруга, мац и баба ЙОВАН ПЕЙОВИЧ – ЙОВИЦА (1968–2015) з Кули З любову и почитованьом памятку на ньго буду чувац супруга Мира, дзивчата Йована и Єлена, та швекор и швекра Марковичово Спочивай у мире Божим!

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 10. новембра 2015. року наДня 30. новембра 2015. року наполня ше дзевец смутни роки полня ше шейсц смутни роки як нас занавше зохабела наша мила як вецей нє з нами наш мили оцец, дїдо и прадїдо мац, баба и прабаба

КСЕНИЯ БУДИНСКИ (1952–2015) з Руского Керестура

ДЮРА БАЛЇНТ ЦЕЦИЛИЯ БАЛЇНТ (1924–2006) (1927–2009) з Руского Керестура Памятку на нїх вично чуваю їх наймилши Спочивайце у мире Божим!

Занавше останєш у наших шерцох и думкох. Барз нам хибиш и вше будзеш жиц у наших памяткох. З любову и почитованьом памятку на це чуваю супруг Юлин, дзивка Марча, син Юлин зоз супругу Марчу и унуки Тияна и Неманя Спочивай у мире Божим!

Городска управа за защиту животного штредку Городу Нового Саду на основи члена 10. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк Републики Сербиї”, число 135/04 и 36/09) обявює

о поднєшеней вимоги за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок проєкта Славко Миятов зоз Нового Саду, Душана Даниловича 9, хтори заняти у „SLAVIRIS” d.o.o. Нови Сад, Слободана Йовановича15/1, по овласценю ношителя проєкта ЯКП „НОВОСАДСКА ЦЕПЛЯРНЯ” Нови Сад, Владимира Николича 1, поднєсол вимогу за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок проєкта „Вибудов трансформаторскей станїци „ТО ЗАХОД 2” 20/0.4 kV - 1x1000kVA + 1х630 kVA” у Новим Садзе, Футожска драга 6, на катастерскей парцели число 7716/3, К.О. Нови Сад I, Город Нови Сад. Податки и документацию зоз вимоги ношителя проєкта мож видзиц у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду, Улїца Руменацка 110, Нови Сад, роботни днї од 10 до 15 годзин. Шицки заинтересовани, у чаше 10 днї од дня обявйованя того обвисценя, можу дац свойо думанє у писаней форми на адресу Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду.

о поднєшеней вимоги за одлучованє о потре би пре це нь ова ня вплїву на жи вот ни штредок про єк та Славко Миятов зоз Нового Саду, Душана Даниловича 9, хтори заняти у „SLAVIRIS” d.o.o. Нови Сад, Слободана Йовановича15/1, по овласценю ношителя проєкта ЯКП „НОВОСАДСКА ЦЕПЛЯРНЯ” Нови Сад, Владимира Николича 1, поднєсол вимогу за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок проєкта „Вибудов трансформаторскей станїци „ТО ЗАХОД 3” – 10,5/20kV – 3x5000kVA”, Футожска драга 6, на катастерскей парцели число 7716/3, К.О. Нови Сад I, Город Нови Сад. Податки и документацию зоз вимоги ношителя проєкта мож видзиц у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду, Улїца Руменацка 110, Нови Сад, роботни днї од 10 до 15 годзин. Шицки заинтересовани, у чаше 10 днї од дня обявйованя того обвисценя, можу дац свойо думанє у писаней форми на адресу Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду.

ОБВИСЦЕНЄ

27. НОВЕМБЕР 2015.

ОБВИСЦЕНЄ

РУСКЕ СЛОВО 29

На основи члена 37. Покраїнскей скупштинскей одлуки о покраїнскей управи („Службени новини АПВ”, число 37/2014 и 54/2014 –др. одлука), у складзе зоз членом 79. Закона о утвердзованю компетенцийох Автономней Покраїни Войводини („Службени глашнїк РС”, число 99/2009, 67/2012 – Одлука Уставного суда Републики Сербиї число ИУ3-353/2009) и Правилнїком о стаємних судских толмачох („Службени глашнїк РС”, число 35/2010), покраїнски секретар за образованє, предписаня, управу и национални меншини – национални заєднїци розписує

ОГЛАШКУ ЗА ПОСТАВЯНЄ СТАЄМНИХ СУДСКИХ ТОЛМАЧОХ ЗА ПОДРУЧЕ ВИСШИХ СУДОХ НА ТЕРИТОРИЇ АВТОНОМНЕЙ ПОКРАЇНИ ВОЙВОДИНИ

I Розписує ше оглашку за поставянє стаємних судских прекладательох и стаємних судских толмачох знакох цемних, глухих або нємих особох за подруче: 1. Висшого суду у Новим Садзе, за: Ґорански язик – 1; анґлийски язик – 1; словацки язик – 1; италиянски язик – 1; горватски язик – 1; словенsи язик – 2; нємецки язик – 1; босански язик – 2; албански язик – 2; персийски язик – 1; болгарски язик – 1; гречески язик – 1; македонски язик – 1; ромски язик – 2; турски язик – 2; голандски язик – 1;знакови язик- 2. 2. Висшого суду у Зренянину, за: Анґлийски язик – 1; ромски язик – 2; горватски язик – 1;французки язик – 1;мадярски язик – 2; китайски язик – 1; сирийски язик – 1; македонски язик – 1;гречески язик – 1; болгарски язик – 1; албански язик – 1;босански язик – 1. 3. Висшого суду у Сримскей Митровици, за: Албански язик – 1; турски язик – 1; румунски язик – 1; голандски язик – 1; нємецки язик – 1; французки язик – 1; италиянски язик – 1; болгарски язик – 1;знакови язик– 1; македонски язик – 1; русийски язик – 1; мадярски язик – 1. 4. Висшого суду у Суботици, за: Фарси язик – 2; урду язик – 2; пашту язик – 1; арабски язик – 2; турски язик – 2; французки язик – 2; италиянски язик – 1; шпански язик – 1; українски язик – 1; болгарски язик – 1; македонски язик – 2; анґлийски язик – 2; знакови язик- 1. 5. Висшого суду у Панчеве, за: Нємецки язик – 1; гинду язик – 1; китайски язик – 1; босанскиязик – 1; єрменскиязик – 1; румунски язик – 1;знакови язик – 2. 6. Висшого суду у Зомборе, за: Мадярски язик – 1; руски язик – 1; анґлийски язик – 1; нємецки язик – 1. II Кандидат за стаємного судского прекладателя або стаємного судского толмача знакох цемних, глухих або нємих особох (у дальшим тексту: кандидат) може буц особа хтора виполнює шлїдуюци общи и окремни условия, хтори доказує на способ яки утвердзени у оглашки. Общи условия: 1. же є полнолїтна особа – виполньованє условия доказує ше на основи виводу зоз матичней кнїжки народзених або особней леґитимациї (чипована особна леґитимация муши буц одчитана); 2. же є державян Републики Сербиї – виполньованє условия доказує ше на основи увереня о державянстве; 3. же ма место биваня на териториї АП Войводини – виполньованє условия ше доказує на основи особней леґитимациї (чипована особна леґитимация муши буц одчитана); 4. же ма найменєй високе образованє – виполньованє условия ше доказує на основи дипломи о здобутим високим образованю; 5. же му/єй скорей нє престало роботне одношенє у державним орґану пре чежше потупенє длужносцох зоз роботного одношеня – виполньованє условия ше доказує на основи подписаней вияви кандидата же му/єй нє престало роботне одно-

30 РУСКЕ СЛОВО

шенє у державним орґану пре вирекнуту дисциплинску миру. Кандидат сам составя и подписує вияву, без огляду на тото чи бул заняти у державним орґану; 6. же є нє осудзовани на кару гарешту од найменєй шейсцох мешацох – виполньованє условия ше доказує на основи увереня компетентного суду, хторе нє шме буц старше як шейсц мешаци, же ше процив кандидата нє водзи виновни поступок пре виновне дїло за хторе ше гонї по службеней длужносци. Окремни условия: 1. же ма одвитуюце високе образованє за одредзени странски язик або же у подполносци зна язик зоз хторого преклада и на хтори преклада усну бешеду або писани текст. – виполньованє условия ше доказує алтернативно: ■ на основи дипломи о здобутим високим образованю хторе одвитуюце за одредзени странски язик односно на основи сертификата, потвердзеня або другого одвитуюцогодоказу компетентней орґанизациї з хтору ше потвердзує фахово компетенциї за окончованє роботох толмача за знакови язик, односно фахово компетенциї за прекладанє бешедного язика на знакови язик и знакового язика на бешедни язик; ■ на основи увереня комисиї о предходним положеним проверйованю знаня язика; ■ зоз проверйованьом знаня язика хторе запровадзує комисия. жe позна правну тeрминолоґию хтору шe хаснує у язику зоз хторого шe прeклада або на хтори шe прeклада – виполньованє условия шe доказує на основи преверйованя знаня правней терминолоґиї хторе запровадзує комисия, односно зоз увереньом комисиї о предходно положеним преверйованю знаня правней терминолоґиї; 2. жe ма наймeнєй пeйц роки искуства на прeкладатeльних роботох – виполньованє условия шe доказує на основи сeртификатох, потвeрдзeньох або других одвитуюцих доказох о искуствe на прeкладатeльних роботох. III Кандидат ґу прияви на оглашку приклада ориґинал або овeрeну фотокопию навeдзeних доказох. IV Комисия хтору формує покраїнски сeкрeтар, розпатра прияви кандидатох и поднєшени докази и, пре доказованє виполньованя окремних условийох запровадзує преверйованє знаня язика и правней терминолоґиї. Трошки преверйованя зноши кандидат. V Прияви на оглашку зоз доказами о виполньованю условийох зоз точки II тeй оглашки шe доручує у чашe 30 днї од дня обявйованя оглашки на адресу: Покраїнски секретарият за образованє, предписаня, управу и национални меншини – национални заєднїци, Булевар Михайла Пупина число 16, 21000 Нови Сад, зоз назначеньом „Приява на оглашку за поставянє стаємних судских толмачох– стаємних судских прекладательохза подруче висших судох на териториї АПВ“. Кандидат ма обавязку прияви навесц язик и суд за хтори ше приявює, адресу и число телефона. Нєблагочасово, нєдопущени, нєрозумлїви и нєподполни прияви нє будзе ше розпатрац. Преверйованє знаня язика ше запровадзує найскорей у чаше 30 днї од остатнього дня термину за подношенє приявох. VI За подношенє прияви на оглашку кандидат уплацує републичну административну таксу у суми 300,00 динари на рахунок Буджета Републики Сербиї, число 8 40742221843-57, поволанка на число 97 11-223. ПОКРАЇНСКИ СЕКРЕТАРИЯТ ЗА ОБРАЗОВАНЄ, ПРЕДПИСАНЯ, УПРАВУ И НАЦИОНАЛНИ МЕНШИНИ–НАЦИОНАЛНИ ЗАЄДНЇЦИ АВТОНОМНЕЙ ПОКРАЇНИ ВОЙВОДИНИ

ОБВИСЦЕНЄ

о поднєшеней вимоги за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок проєкта Славко Миятов зоз Нового Саду, Душана Даниловича 9, хтори заняти у „SLAVIRIS” d.o.o. Нови Сад, Слободана Йовановича15/1, по овласценю ношителя проєкта ЯКП „НОВОСАДСКА ЦЕПЛЯРНЯ” Нови Сад, Владимира Николича 1, поднєсол вимогу за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок проєкта „Вибудов трансформаторскей станїци „ТО ЗАХОД” и убудов коґенерацийного пошореня” за комбиновану продукцию електричней и цеплотней енерґиї зоз применьованьом 3 ґазних моторох на пририодни ґаз вкупней електричней моци 9,98 Mwe односно вкупного цеплотного капацитета 10,35 МWt, Футожска драга 6, на катастерскей парцели число 7716/3, К.О. Нови Сад I, Город Нови Сад. Податки и документацию зоз вимоги ношителя проєкта мож видзиц у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду, Улїца Руменацка 110, Нови Сад, роботни днї од 10 до 15 годзин. Шицки заинтересовани, у чаше 10 днї од дня обявйованя того обвисценя, можу дац свойо думанє у писаней форми на адресу Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду.

РЕПУБЛИКИ СЕРБИЇ 128-74-8/2015-02 од 25.11.2015. року ПОКРАЇНСКИ СЕКРЕТАР

Михаль Нїлаш, с.р.

27. НОВЕМБЕР 2015.

Gorodska uprava za za|itu `ivotnogo {tredku na osnovi ~lena 29. pasus 1. Zakona o precenqovanx vpl<vu na `ivotni {tredok (“Slu`beni gla{n<k Republiki Serbi<” ~islo 135/04 i 36/09), obyvxw

OBVISCENW o prinw{enim ri{eню z htorim data soglasnosc на Студию о преценьованю вплїву на ìvotni {tredok проєкта – базней станїци mobilnej telefoni> “НС58/НСХ58/НСУ58 НСНИС 1” No{itelq prowkta “Телеком Сербия” а.д., Таковска 2, Беоґрад podnwsol vimogu za даванє согласносци на Студию о precenqovanю vpl<vu na ìvotni {tredok prowkta – baznej stan<ci mobilnej telefoni< “НС58/НСХ58/НСУ58 НС-НИС 1” у улїци Народного фронта число 12, у Новим Садзе, na katasterskej parceli ~islo 3922/2, K.O. Нови Сад II, Gorod Novi Sad. Posle zaprovadzenogo postupku и предкладу Технїчней комисиї, Gorodska uprava za za|itu ìvotnogo {tredku dny 18. новембра 2015. roku prinwsla ri{enw ~islo VI-501-1024/15 з хторим дата согласносц на предметну Студию. Z cilqom obviscovany zainteresovanej yvnosci tekst ri{eny obyvxw {e u calosci: Gorodska uprava za za|itu ìvotnogo {tredku, na osnovi ~lena 24. Zakona o precenqovanx vpl<vu na ìvotni {tredok (“Slu`beni gla{n<k RS”, ~s. 135/04 i 36/09), ~lena 192. pasus 1. Zakona o ob|im upravnim postupku (“Slu`beni novini SRX” ~islo 33/97 i 31/01 i “Slu`beni gla{n<k RS” ~islo 30/10) i ~lena 11, 34. i 36. Odluki o Gorodskih upravoh Gorodu Novogo Sadu (“Slu`beni novini Gorodu Novogo Sadu”, ~islo 52/08, 55/09 i 11/10, 39/10, 60/10 i 69/13), postupaxci po vimogi ношителя проєкта “Телеком Сербия” а.д, Таковска 2, Беоґрад, u postupku odlu~ovanw o potrebi precenqovany vpl<vu na ìvotni {tredok prowkta baznej stan<ci mobilnей telefoniї “НС58/НСХ58/НСУ58 НС-НИС 1” posle зaprovadзenого postupku i zvitu tehnїчней комисиї, prino{i

РИШЕНЄ

1. Дава ше согласносц на Студию о преценьованю вплїву на животни штредок за проєкт базней станїци мобилней телефониї “НС58/НСХ58/НСУ58 НС-НИС 1” у улїци Народного фронта число 12, у Новим Садзе, na katasterskej parceli ~islo 3922/2, K.O. Нови Сад II, Gorod Novi Sad, ношителя проєкта “Телеком Сербия” а.д, Таковска 2, Беоґрад. 2. Обовязує ше ношитель проєкта же: – проєкт виведзе у складзе зоз приложену документацию и условиями и мирами защити хтори утвердзели други овласцени орґани и орґанизациї, а дати су у прилогу Студиї; – обезпечи условия и запровадзи мири за зоперанє, зменшованє лєбо одклоньованє чкодлївих вплївох на животни штредок, хторих єст у Студию, поглавє 8 „Опис мирох з цильом зопераня, зменшованя лєбо одклоньованє каждого значнєйшого чкодлївих вплївох на животни штредок”; 3. Ношитель проєкта длужни обезпечиц вивершованє програми нєпреривного провадзеня у складзе зоз важацима предписанями хтори дефиновани зоз поглавйом 9 „Програма провадзеня вплїву на животни штредок ” и же податки достати зоз мониторинґом доручує Аґенциї за защиту животного штредку, Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду и Городскей управи за инспекцийни роботи – Обласц инспекциї за защиту животного штредку; 4. Наклада ше ношительови проєкта же у случаю реконструкциї и пременки технїчних характеристикох базней станїци зоз точки 1. того ришеня, поднєше вимогу компетентному орґану за одлучованє о потреби преценьованє вплїву на животни штредок.

27. НОВЕМБЕР 2015.

ОБГРУНТОВАНЄ

No{itelq prowkta “Телеком Сербия” а.д., Таковска 2, Беоґрад podnwsol vimogu za даванє согласносци на Студию о precenqovanю vpl<vu na `ivotni {tredok prowkta – baznej stan<ci mobilnej telefoni< “НС58/НСХ58/НСУ58 НС-НИС 1” у улїци Народного фронта число 12, у Новим Садзе, na katasterskej parceli ~islo 3922/2, K.O. Нови Сад II, Gorod Novi Sad. Проєктом планована реконструкция иснуюцей базней и то так же будзе поставена двосекторна антенска система за обсяги GSM 900, GSM 1800 и UMTS хтори будзе мац вкупно два панел антени продукователя Kathrein K80010492, по єдна антена по секторе за шицки три системи. Антени буду унапрямени зоз азимутами 60 ступнї (сектор 1) и 140 ступнї (сектор 2). Планована конфиґурация примодавача базней станїци за систему GSM 900 4+4, GSM1800 4+4 за систему UMTS 3+3. У складзе зоз Законом о преценьованю вплїву на животни штредок и Правилнїком о поступку явного увида, презентациї и явней розправи о студиї о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк РС”, число 69/05) запровадзени поступок преценьованю вплїву на животни штредок и обезпечене участвованє заинтересованих орґанох и орґанизацийох и явносци. У законским термину, хтори предвидзени за явни увид, Студия о преценьованю вплїву проєкта на животни штредок була виложена у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку по 9. новембер 2015. року. Под час тирваня явного увида нє доручени думаня и зауваги у писаней форми на Студию о преценьованю вплїву проєкта на животни штредок з боку заинтересованих орґанох, орґанизацийох и явносци анї нє було винєшених думаньох заинтересованєй явносци под час презентациї и явней розправи хтора отримана 6. октобра 2015. року цо константоване у записнїку число VI-501-1024/15 од 10. новембра 2015. року. Зоз ришеньом о образованю и менованю предсидателя и членох технїчней комисиї за оцену Студиї о преценьованю вплїву на

животни штредок проєкта базней станїци мобилней телефониї “НС58/НСХ58/НСУ58 НС-НИС 1” у улїци Народного фронта число 12, у Новим Садзе, na katasterskej parceli ~islo 3922/2, K.O. Нови Сад II, Gorod Novi Sad, число VI-501-1024/15 од 15. октобра 2015. року, формована Технїчна комисия за оценьованє Студиї о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта, хтора випитала Студию о преценьованю вплїву и после запровадзеного, зоз законом утвердзеним поступком, о своєй роботи тому орґану доручела звит число VI501-1024/15 од 17. новембра 2015. року зоз оцену предметней Студиї о преценьованю вплїву и зоз предкладом же ше на исту да согласносц. Зоз увидом до комплетней документациї, после запровадзеного поступку и звиту технїчней комисиї константоване же Студия зробена у складзе зоз Законом о преценьованю вплїву на животни штредок, Правилнїком о змисту студиї о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк РС”, число 69/05) и Ришеньом о потреби преценьованя вплїву и о одредзованю обсягу и змисту студиї число VI-501-587/15 од 19. юния 2015. року, хтору принєсла Городска управа за защиту животного штредку Городу Нового Саду. Кед ше Проєкт виведзе у складзе зоз технїчну документацию и кед ше випочитує шицки предвидзени мири за зменшованє лєбо зоперанє чкодлївих вплївох на животни штредок зоз точки 2. и 3. того ришеня, робота обєкта нє будзе значнєйше загрожовац животни штредок. На основи горе наведзеного ришене як у диспозитиве. Поука о правним лїку: Тото ришенє конєчне у управним поступку. Процив того ришеня ношитель Проєкта може порушац управни спор пред Управним судом у чаше 30 днї од дня од дня приманя ришеня, а заинтересована явносц у чаше 30 днї од дня обявйованя обвисценя о принєшеним ришеню у средствох явного информованя.

ИНФОРМАТОР * дзе цо будзе *

ТРЕЦИ „ЛИТЕРАТУРИЮМ” У РКЦ На пияток, 27. новембра на 20 годзин, у просторийох Руского културного центра у Новим Садзе будзе треци „Литературиюм”. На тим вечару буду участвовац Ася Папуґа, Тамара Хрин и Иґор Горняк Пишта, а будзе и вистава фотоґрафийох Андреи Новак. Тема тогорочного „Литературиюму” – „Виходзенє звонка рамикох”. ***

ОКРУГЛИ СТОЛ „ТИТОВА ЮГОСЛАВИЯ И РУСКА КУЛТУРНА ЕЛИТА”

Виглєдовацки круг у сотруднїцтве зоз Заводом за културу войводянских Руснацох на пияток, 27. новембра на 14 годзин, орґанизує Округли стол „Титова Югославия и руска културна елита” у просторийох Заводу, Футожска 2. Модератор Округлого стола Саша Сабадош. ***

НА ПИЯТОК У СУБОТИЦИ ТРИБИНА–ПРЕПОДАВАНЄ

На пияток, 27. новембра 2015. року, на 18 годзин у просторийох Дружтва Руснацох у Суботици будзе отримана трибина–преподаванє „Музика при Руснацох”. Преподавац будзе Лидия Пашо, професор музичней култури. ***

У КЕРЕСТУРЕ НА СОБОТУ ЗБОР ГРАЖДАНОХ

Месна заєднїца Руски Керестур на соботу, 28. новембра, орґанизує збор гражданох. Збор будзе на 14 годзин у конференцийней сали у спортскей гали, а представителє Совиту МЗ винєшу звит о поробених роботох терашнього Совиту, як и план роботох у 2016. року. Присуствовац можу шицки заинтересовани. ***

ЮВИЛЕЙ КУД „ТАРАС ШЕВЧЕНКО” У ДЮРДЬОВЕ

На соботу, 28. новембра у Велькей сали Задружного дому у Дюрдьове на 19 годзин будзе отримани Шветочни концерт з нагоди 70-рочнїци снованя Културно-уметнїцкого дружтва „Тарас Шевченко” у Дюрдьове. Уходнїца кошта 100 динари. ***

„КРУЦИНА” У КОЦУРЕ

На соботу, 28. новембра 2015. року, на 20 годзин у Доме култури у Коцуре, ансамбл Драмского студия РКЦ з Нового Саду, виведзе театралну представу Танкреда Дорста „Дие курве/Круцина (або курва)”. Представу режирал Звонимир Павлович. ***

ПРОМОЦИЯ КУКУРИЧНЕЙ КУХАРКИ И ГУМОРИСТИЧНА ПРЕДСТАВА

Промоция кукуричней кухарки „Златни заренка веселосци” Александра Деветака у виданю ВХ Прометей и КПД ДОК – Коцур, отрима ше у месней библиотеки на пияток, 27. новембра, на 18 годзин. Истого вечара на 19 годзин, у Доме култури, госцує Театер младих „Владимир Попович” Културного центра Вербас зоз гумористичну монодраму „Перша малженска ноц” Миодраґа Караджича у интерпретациї Мияила Воїновича.

РУСКЕ СЛОВО 31

ИНФОРМАТОР MALI OGLA[KI DIHTOVANW oblakoh i dzveroh zoz neopren-}umu. Telefon: 063/8238-767. PRAVIME po meri roletni i garmonikovo dzveri. Tel: 063/8238-767 i (025) 58-27-710. *** ВЛАГА? Изолуєме влажни хижи.

063/440-470; 063/102-41-14.

BUDZEME PATRIC NA TV VOJVODINA 2 ТВ МАҐАЗИН

нєдзеля 29. новембра 2015. на 20 годзин У нєдзельовим ТВ Маґазину будзеце мац нагоду патриц здогадованя на перши ТВ Маґазин, увидзице и як означени дзень РТВ з нагоди 40 рокох емитованя програми на язикох националних заєднїцох;

ЯВНА МЕДИЙСКА УСТАНОВА ВОЙВОДИНИ „РАДИО-ТЕЛЕВИЗИЯ ВОЙВОДИНИ” (ЯМУ) Обявює

КОНКУРС ЗА ФЕСТИВАЛ „РУЖОВА ЗАГРАДКА 2016”

Условия конкурса: Право участвовац на конкурсу за нови руски народни шпиванки маю шицки заинтересовани особи (композиторе и текстописателє) державянє Републики Сербиї и странски державянє, з тим же иста особа може буц коавтор найвецей 2 (двох) шпиванкох. На конкурсу нє можу участвовац члени конкурсней комисиї и инши особи котри участвую у пририхтованю и орґанизациї (продуценти, орґанизаторе ...). Шпиванки котри ше посила на конкурс нє шму буц уж виводзени або обявйовани, и муша буц у духу рускей народней музики. Дошлєбодзена приява шпиванкох котри компоновани на иснуюци текст, т.є. на уж обявени твор з обласци поезиї, под условийом же автор текста, односно нашлїднїки дали согласносц и же исти текст нє хасновани за компонованє и обявйованє музичних творох. Приява на конкурс посила ше по пошти або особнє на адресу: ЯВНА МЕДИЙСКА УСТАНОВА ВОЙВОДИНИ „РАДИО-ТЕЛЕВИЗИЯ ВОЙВОДИНИ” Радио Нови Сад – за Фестивал „Ружова заградка 2016” НЄ ОТВЕРАЦ Улїца Иґнята Павласа 3 21000 Нови Сад Приява ше состої зоз двох ковертох (означена як: Коверта 1 и Коверта 2) у котрих муши буц шлїдуюце: – Коверта 1 – Нотни запис композициї и текст на руским язику ( у трох прикладнїкох) под шифру. – Коверта 2 – Ришенє шифри, зоз податками коавторох (композитор и текстописатель): 1. Мено и презвиско, 2. Адреса, 3. Контакт телефон и е-маил. Подношитель прияви одвитує за точносц податкох о писнї и коавторох. У случаю же ше хаснує текст уж обявеного твора з обласци поезиї, доручує ше податки автора текста и согласносц за хаснованє текста за компонованє музичного твора. У случаю же ше хаснує текст покойного автора текста, доручує ше податки нашлїднїкох автора и согласносц за хаснованє текста за компонованє музичного твора. 4. Конкурс отворени од дня обявйованя на web сайту: www.rtv.rs и у тижньових новинох „Руске слово” по 31. децембер 2015-ого року. Прияви котри сцигню по завераню конкурса (1. януара 2016. року и познєйше) ше нє будзе розпатрац. 5. Прияви котри сцигню на конкурс ше нє враца. Подношитель прияви нє ма право поцагнуц приявени писнї. 6. Зоз приявох котри сцигню Комисия, хтору менує ЯМУ, вибере 16 писнї котри буду виведзени на фестивалу. Кед же Комисия констатує же нєт достаточне число квалитетних композицийох, можлїве отримованє Фестивала и зоз меншим числом вибраних

32 РУСКЕ СЛОВО

– Пририхтуєме и анкету з нашима патрачами; – Увидзиме и часц атмосфери зоз округлого стола зоз Заводу, зоз „Коцурскей чутки” як и прилог зоз литературного вечара хтори орґанизовани у РКЦ; – Попри других актуалносцох зоз нашей заєднїци дознаце и як закончени тогорочни змаганя СБ „Яша Баков”, з тей нагоди у пикаду и шаху.

нумерох. Зоз коавторами писньох котри буду вибрани ЯМУ – орґанизатор Фестивала заключує контракти. У случаю хаснованя уж обявеного текста/твора з обласци поезиї контракт подписує автор текста, односно нашлїднїки автора текста. 7. Шицки вибрани писнї будзе ше виводзиц у провадзеню Народного оркеста (НО) ЯМУ, у аранжманох за НО. Аранжерох виключно вибера Музична комисия ЯМУ. Подношитель прияви, односно композитор текстописатель можe у прияви предложиц вокалного солисту за писню за котру подношi прияву. Одлуку о вокалному солистови приноши Комисия. 8. Зоз посиланьом прияви на конкурс, подношитель прияви (композитор и текстописатель) дава согласносц же би ше вибрани писнї першираз явно виведлo на Фестивалу, преношелo/емитовалo на програми РНС и ТВВ зоз шицкима познатима модалитетами емитованя, же би ше их зазначело, умножовало и кладло до обтоку без огляду на способ умножованя и кладзеня до обтоку, знїмало на ношач звука, односно слики и звука, умножовало и кладло до обтоку без огранїченя у поглядзе числа прикладнїкох. Согласносц ше дава на доручени писнї и вименєни писнї и преробени з аранжманами за потреби ЯМУ. Права ше преноши виключно як предметни, часово, просторно и по чишлє без огранїченя. ЯМУ ма право наведзени права пренєсц на трецу особу без окремней согласносци коавтора. ЯМУ заключує контракт зоз коавторами вибраних писньох. Надополнєня за коавоторх виноша: – музика: 4.500,00 динари нето, – текст: 2.500,00 динари нето – аранжман: 4.500,00 динари нето. 9. Фестивал ше отрима 6. марца 2016. року. Кед же придзе до вименкох, од точним датуме и термину учашнїки буду благочасово информовани. 10. Награди котри ше додзелюю на Фестивалу то Награди жирия и публики у пенєжней суми и то: I Награда жирия за автора музики (музику/композицию: 20.000,00 динари нето. II Награда жирия за автора музики (музику/композицию): 10.000,00 динари нето. III Награда жирия за автора музики (музику/композицию: 5.000,00 динари нето. Награда жирия за аранжман: 10.000,00 динари нето. Награда жирия за текст: 10.000,00 динари нето. Награда жирия за интерпретацию: 10.000,00 динари нето. Награда публики: 10.000,00 динари нето. Награда публики ше додзелює за писню, а дзеля ю на єднаки часци автор музики, текстописатель, аранжер и интерпретатор. Награди жирия ше достава у зависносци од достатих бодох. Члени жирия додзелюю боди (од 1 до 15), окреме за музику, текст, аранжман и интерпретацию. Награду достава коавтор писнї, односно интерпретатор зоз найвецей освоєнима бодами у случаю награди за музику/композицию першох трох коавторох. Публика гласа писано (на окремним гласацким лїстку), односно публика котра провадзи директни пренос (слухаче и патраче) гласа на телефон, прейґ СМС-а, або прейґ интернета. Награду достава писня котра достанє найвецей гласи. 11. Шицки дополнююци информациї и обвисценя можеце достац: – на телефон: 021/525-492, – прейґ и-мейла: rusinska.radio@rtv.rs.

27. НОВЕМБЕР 2015.

СПОРТ ФК „ИСКРА”

ПОДРУЧНА ФОДБАЛСКА ЛИҐА ЗОМБОР

НЄ ПРИЛАПЕНЕ ТРЕНЕРОВО ЗАДЗЕКОВАНЄ

ФАВОРИТ ЗАШ ЛЄМ ЛЄПШИ

Централна точка на схадзки о котрей ше найдлужей бешедовало було задзекованє тренера Искри Здравка Бабича, котре нє прилапене, а було слова и о наймладших Искрових фодбалерох

Здравко Бабич остава на чолє ФК „Искра”

Пред си дате ль сво ФК „Искри” пондзелок, 23. новембра, отримало схадзку дзе ше анализовало першу часц сезони и роботу тре не ра Искри Здравка Бабича. Анализа облапяла часц од початку пририхтованя по конєц першей полусезони и з оглядом на тото же Искра на паузу пошла як єшеньски шампион, констатоване же витворени циль котри людзе у управи Искри зарисовали на початку сезони. На схадзки ше найвецей дискутовало о тим же Здрав ко Ба бич дал зад зе ко ва нє на ме сто тренера першого тима, та по сле розправи задзекованє нє прилапене. Бабич остал на чолє и у пред луже ню се зо ни з надпомнуцом же ше дзепоєдни ствари, як наприклад, нєодволованє бавячох на тре ни нґ, му ша пременїц. Прето заказа27. НОВЕМБЕР 2015.

на схадзка зоз бавячами котра будзе на пондзелок. Пред си дате ль Виктор Ґрешак поднєсол звит о роботи и обвисцел присутних же єст членох котри сцу дац задзекованє и виступиц зоз управи Искри, а о тим ше будзе ро зпра вяц на роч ней скупштини котра заказана за 24. януар 2016. рок. На схадзки порадзене и же би ше управа Клуба порядно сходзела каждого другого вовторку у цеку першенства. Ми ха й ло Ва рґа Пе ле предложел же би помали требало почац ришовац питанє подростку котри би у случаю пласману до висшого ранґу бул обовязни, а одлучене и же би ше Желькови Салонтайови, котри роби зоз младшим катеґориями у Искри, обез пече ло фи нансийне надополнєнє за роботу. З. Колєсар

ФК „Полет” (Каравуково) – ФК „Русин” 1:0 (0:0)

Каравуково: стадион ФК „Полет”, патрачох 100. Судия: Ракич (Апатин). Ґол дал Боґданович у 60 минути. Жовти картони при Русиновцох достали: Грнчяр, Барна, Й. Гарди, Дюрич, Павлович. РУСИН: Павлинї, Чапко, Голик, Барна, Й. Гарди, Павлович, Грнчяр (М. Кулич), Я. Кулич, Дюрич, Бранкович (Катона), Чизмар (Б. Орос младши) У дербию єшеньскей часци першенства, прешлей соботи, фодбалере Русина страцели у Каравукове зоз 1:0. На мокрим терену, алє одлично порихтани за бависко, домашнї оправдали улогу фаворита, а Русин оправдал улогу нєприємного нєсподзиваня єшеньскей часци першенства. Перши полчас почал осторожно и з єдного и зоз другого боку. Домашнї мали два полу нагоди за ґол и то було шицко. Змаганє ришене у другим полчасу, у 60. минути кед зоз шлєбодного бица, з правого боку, зоз коло 25 метерох, Добривоє Боґданович звладал ґолмана Ивана Павлиня.

Такаой у шлїдуюцим нападу Чизмар вибил сам опрез домашнього ґолмана, алє место до ґолу врацел лабду назад и резултат остал нєпременєни. Треба ище визначиц два Голиково бица и єдно Дюричово. Русиновци у Каравукове бавели добре, дисциплиноване, змаганє и успишно ше одупарли бависку найлєпшей екипи у лиґи, гоч прияли ґол зпз шлєбодного бица. На концу єшеньскей часци першенства на таблїчки Подручней фодбалскей лиґи Зомбор на першим месце екипа ФК „Полет” зоз Каравукова зоз 37 бодами, на другим месце ФК „Липар” зоз 31 бодом, треци ФК „БСК”, а штварти ФК „Русин”, хтори маю по 29 боди. В. Сеґеди

РУСКЕ СЛОВО 33

СПОРТ ЗЛАТКО РАМАЧ ФОДБАЛЕР И НОВИНАР

Пише: Александар ПАЛАНЧАНИН

ЛЄБО – НОВИНАР И ФОДБАЛЕР

Часто ше случує же спортиста хтори ше дакеди активно занїмал зоз спортом кед закончи спортску кариєру, на рижнородни способи остава ище вше у спорту. Лєбо ше опредзелює за тренера, лєбо на рижни други способи свою прихильносц ґу спорту ище длуго виражує. Приклади єст вельо и то, так повесц, постало нєписане правилo

акедишнї спортисти хтори ше опредзеля за новинарске ремесло после законченей спортскей кариєри, вшелїяк у предносци у одношеню на других. Насампредз же лєпше познаю спортски правила, можлївосци спортистох, талант, итд. – Я тераз видео новинар. Односно, окрем того же сом новинар, сам знїмам и монтирам свойо емисиї и прилоги. З єдного боку познам спорт, а тераз знам и цо понука медий у хторим робим, та знам цо ми треба. Вше знєєм тото цо ми треба, цо найинтересантнєйше, бо провадзим бависко и мам даяке предзнанє – гварел Златко Рамач, редактор спорту у Радио телевизиї Войводини, дакеди активни фодбалер. ВИРНИ НАВИЯЧ ВОЙВОДИНИ Фодбал почал бавиц у Фодбалским клубе „Нови Сад” у чаше кед тот Клуб бул други фодбалски колектив у Новим Садзе после ФК „Войводини”. Бавел у ґенерациї 1974. рок хтора була талантоВИШПУРҐАНА вана. „ЕЛИТА” – Наша тедишня екипа когуцикох у новосадскей лиґи вше була лєпша од коУ тих дзешец рокох кельо бави гуцикох ФК „Войводина”. Змаганя зоз у екипи РТВ, вельо раз ше зманїма були дерби змаганя, як кед би баве- гал. У нїх було вельо добри и ли Червена гвизда и Партизан. Мали зме красни подїї. фанатастичну екипу, хтора нажаль, нє – Нормално же зме шицки у могла присц до вираженя прето же ше екипи задовольни кед победзиме. Войводину, заш лєм баржей фаворизо- Окреме паметам єдно кед зме у вало. Нас тренирали велї и нєшка у шве- нашей Медия лиґи бавели проце фодбалу познати мена як цо Шуле цив екипи сайту Партизана. На Болесников, Милорад Косанович, Мора- початок змаганя, пре особни прича, хтори познєйше бул и директор Клу- чини, нє сцигол наш ґолман, та я як капитен екипи мушел стануц ба – гварел Златко. Фодбал вше бул у центре його интере- на ґол. У процивней екипи теди сованя цо у велькей мири заслуга и його бавели познати фодбалере Пароца, Влади Рамача. Дакеди и вон бул тизану, як цо Надь, Крстаїч, ґолфодбалер, а познали го по назвиску Кек- ман Краль, Тешович, Вучичевич. З єдним словом – сама фодбалсар. – Мой оцец ме водзел на фодбалски ска елита. Прияли зме ґоли и бузмаганя. Нє препущели зме анї єдно зма- ло шицкого, док наш ґолман нє ганє Войводини у Новим Садзе. Тиж так сцигол и вец и ми указали як знаме бавиц. По конєц зме обрацели ме водзел и на змаганя до Руского Керерезултат, победзели зме их и одтестура кед бавел за ветеранох Русина. Па- ди вецей сайт Партизана нє приметам змаганє кед у Руским Керестуре ходзел бавиц у тей лиґи. Русин бавел процив Войводини. Може-

34 РУСКЕ СЛОВО

буц же праве тото змаганє було пресудне – здогаднул ше Златко. Од початку своєй кариєри фодбалера, вше бавел за ФК „Нови Сад”, алє бул вельки навияч Воши. За клуб бавел по свой осемнасти рок, а потим ше опробовал и у других спортох – рукомету, кошарки. Конєчно, нєшка бави мали фодбал, лєбо футсал. ОД ДЮРДЬОВСКОГО ПО ВЕЛЬКИ ТУРНИРИ Кед почал робоиц у Радио телевизиї Войводина, такой почал провадзиц спортски подїї. Насампредз, змаганя наших клубох и Спортски бависка „Яша Баков”. – На єдним турниру у малим фодбалу хтори ше одбувал у рамикох Спортских бавискох „Яша Баков” у Дюрдьове, ришели зме приявиц екипу. На телевизиї ми гварели же РТВ уж ма свою екипу хтору водзел Будимир Маркович, тераз помоцнїк директора у РТВ. Там зме ше упознали, одбавели зме добри змаганя. Завжали зме друге место, а я дал даске27. НОВЕМБЕР 2015.

СПОРТ льо ґоли и „намесцел” другим нагоди за ґол. Такой после того турнира, поволали ме до екипи и вєдно бавиме уж дзешец роки. Пошвидко сом постал капитен екипи и одкеди сом на чолє тиму, наша екипа посцигла найвекши успихи. Штири роки зме найлєпша екипа у Медия лиґи хтора ше бави у Беоґраду. Цеши ме же зме єдина екипа хтора нє зоз Беоґраду, а найлєпши зме. Уж зме и домашнїм зоз Беоґраду постали допити зоз успишнима змаганями и шицки ше уж почали питац же „докля так будзе” – гварел Златко. Як найвекши успих визначел перше место на Мемориялним турнире „Бавме за 16” хтори ше отримує каждого року. На турниру участвую вецей як 130 екипи зоз Сербиї и иножемства. То змаганє хторе ораґанизує РТС як здогадованє на шеснац погинутих колеґох 1999. року у бомбардованю, кед бомби звалєли будинок РТС у Беоґраду. Турнир єден з наймоцнєйших хтори ше отримує на тих просторох, а финалне змаганє ше преноши на телевизиї. ФАРТУЩОК ҐОЛМАНОВИ РЕПРЕЗЕНТАЦИЇ

Капитен екипи Златко Рамач достал побиднїцки погар од Влади Дивца

зме найлєпша екипа и шицки змаганя зме теди одбавели зоз прешвечлїву побиду – гварел Златко. Окремне дожице було кед пред трома роками на турнире „Бавме за 16” були найлєпши. Теди победзели даскельо озбильни екипи хтори було тельо же турнир тирвал два мешаци. У финалним змаганю процивнїцку екипу победзели зоз 6:2, а так добре бавели же судийове други полчас

За дзешец роки, кельо бави фодбал за екипу РТВ анї ше нє може здогаднуц кельо було змаганя и турнири на хторих участвовал. Вшелїяк, як надпомнул, вше будзе паметац турнири „Бавме за 16”. – Зоз того турнира паметам вецей змаганя, бо на нїм участвуєме од самого початку. Кед ше турнир отримовало лєм у РТС и кед ми були єдина екипа хтора нє зоз Беоґраду, турнир ше закончел за єден дзень. На першим турниру бавели зме у финалним змаганю зоз екипу у хторей бавели дакедишнї фодбалере Партизану, як цо Тешович, Вучичевич и други. Вшелїяк, були лєпши од нас, алє зме ше нє дали. Победзели нас зоз 3:2, алє и я дал єден ґол так же сом зоз нашей половки терену прешол двох бавячох охрани, а ґолмана сом звладал так же сом му копнул лабду през ноги. Иншак тот ґолман бранєл за футсал репрезентацию Сербиї и Чарней Гори, алє на тот завод му хибел фартущок. Мила ми и побида на турнире у малим фодбалу хтори ше отримовало у рамикох СБ „Яша Баков” у Руским Керестуре. Теди ше означовало ювилей Екипа РТВ хтора прешвечлїво победзує на змаганьох нашого Фестивали култури „Червена Ружа”. Були

Успишне змаганє на єдним з турнирох „Бавме за 16”

27. НОВЕМБЕР 2015.

скрацели за дзешец минути. Побиднїцки погар, як капитен екипи, приял од єдного з наших найлєпших кошаркашох и спортскей леґенди, Влади Дивца. Прави спортисти, особи хторим спорт од вчасней младосци єден з приоритетох у живоце, нїґда нє преставаю буц спортисти. Приклади єст вельо, а єден з нїх и Златко Рамач. Припознава же нє зна покля будзе бавиц фодбал за свою екипу. – Затераз сом здрави, покалїченя ище нє чувствуєм, а покля ми мойо цело дошлєбодзи активно бавиц увидзиме – нашмеял ше Златко коментаруюци же одвитовал як озбильни спортиста. Но, надпомнул же им ище вше идзе добре. У двох одбавених колох Медия лиґи у хторей ше змага екипа РТВ, два раз победзели. Резултат прешвечлїви: дали 23 ґоли, а прияали лєм 2.■

РУСКЕ СЛОВО 35

РОК LXXI ЧИСЛО 47 (3656) НОВИ САД, 27. НОВЕМБЕР 2015. РОКУ

■ ПОКЛЯ ШЕ СЦИГЛО ЗОЗ НАЦИОНАЛНУ СТРАТЕҐИЮ? ЦЕНА 30 ДИНАРИ

Фото: Mая Зазуляк

КОЦУРСКА ЧУТКА

КУЦУРСКИ КЛИП / KUCZORAI CSUTKA / KUCURA CORNCOB

Ювилейна Коцурска чутка уключена до Гуманитарней акциї Новембер за Ену

Фотоґрафия: K006a–0129P

ПОМОГНЇЦЕ, РОЗПИТАЙЦЕ ШЕ, ПРЕПОЗНАЙЦЕ!

■ „ДНЬОВКА” – ПОЛНОЛЇТНА