Issuu

ТУРНИР У ЛАПАНЮ РИБОХ НА ЦИҐОНЬ

ЛЄМ ПОРЦИЯ КАЖДОМУ ЦИҐОНЬЧКАРОВИ

РОК LXXI ЧИСЛО 37 (3646) НОВИ САД, 18. СЕПТЕМБЕР 2015. РОКУ

■ КЕЛЬО АТРАКТИВНИ РУСКИ ФОЛКЛОР

Турнир у лапаню рибох на циґонь у рамикох Спортских бавискох „Яша Баков” отримани прешлей нєдзелї. На змаганю участвовали двацец штирме змагателє у осем екипох. За штири годзини, кельо тирвало змаганє, лапени нєполни двацец два кили риби. Прераховане же кажди змагатель лєдво налапал за єдну порцию. Сиґурно же у лалицким беґелю, дзе отримане змаганє, остало ище риби. Хто упарти и рахує же ма щесца – най ше пачи, може заруциц. А. Паланчанин

ЦЕНА 30 ДИНАРИ

СУБОТИЧАНЄ НА „ЗАВИЧАЙНИХ ДНЬОХ”

Фото: Иван Гарди

Фото: Aлександар Паланчанин

Манифестация „Завичайни днї” у Сиверобачким округу, точнєйше у Суботици, отримана по други раз. Ма богату програму и за тоти 7 днї кельо тирва; през Завичайни турнир; Културу, идентитет; Литературни вечар; Конференцию бебох и концерти жридлових и културно-уметнїцких ґрупох и Дружтвох, мож дацо нове научиц, видзиц, або лєм, просто, у дачим ужиц.

Цешиме ше же пияток, 11. септембра, на тей Манифестациї наступела и Шпивацка ґрупа Дружтва Руснацох зоз Суботици, та ище раз представели нашу културу у тим вецейнационалним городзе. Вони одшпивали три шпиванки, а Ґрупу за наступ порихтал Мирон Сивч. Б.Х-Ц.

■

ЯК ЦВЕНКА НА КЕРЕСТУРСКИМ БЕҐЕЛЮ

ИНТЕРМЕЦО ФАСАДИ НА ХИЖОХ

МЕСТО Фото: Мелания Римар

МОЙО

ПЕТРОВАРАДИН

акедишнї утвердзени город при Дунаю, Петроварадин, нєшка городД ске населєнє и шедзиско городскей општини Петроварадин краша прекрасни фасади на хижох – шведкове богатей историї. Окрем Петро-

варадинскей твердинї, у тим месце єст вельо памятнїки култури збудовани у 18. и 19. вику, найчастейше у барокним стилу. Цали „Ґрадич” – часц Беоґрадскей улїци по Беоґрадску капуру под защиту памятнїкох, а таки здания єст по цалим населєню. У Петроварадину жию припаднїки двацец двох народох и националних заєднїцох (Серби, Горвати, Мадяре, Нємци, Бунєвци, Українци, Словенци...) а тото цо нам интересантне, же зме (140 Руснаци) у таблїчки националней структури на шестим месце. Нашо людзе ше до Петроварадину присельовали после Другей шветовей войни, алє нє до тих паньских хижох у чиєй архитектури ше нєшка цеши тото населєнє. Приходзели за хлєбом, робиц як слугове у винїцох и на других ґаздовских маєткох, а обисца лїпкали хто як знал и могол, без цифрованих фасадох зоз рошлїнскима мотивами, ангелчками, лєвами и коринтскима слупами. М. Р.

2 РУСКЕ СЛОВО

18. СEПТЕМБЕР 2015.

ЗМИСТ

■ Тижньовнїк 4–5. Схадзка Националного совиту Руснацох 6–7. Як зачувац медийни архиви

■ Нашо места 8. Роботи у керестурскей Катедралней церкви 10. Еколоґийна школярска акция у Коцуре

■ Економия 11–12. Польопривредни роботи у наших хотарох

■ Култура и просвита 14–15. Чи зоз „Ружи” мож направиц бренд? 16. Настава руского язика у Дюрдьове

■ Дом и фамелия 17–19. РКЦ: На фолклор чежко прицагнуц дзеци

■ Мозаїк 22–23. Ана-Мария Недич, студентка физики

■ „Руске слово” у швеце 24–25. Руснаци у Словацкей (3)

■ Людзе, роки, живот 26-27. Бесерменьово зоз Вуковару (2)

■ Духовни живот 28–29. Монашество у сучасним швеце

■ Информатор

30-31. Оглашки и In memoriam

■ Спорт 32–33. Нашо екипи у локалних фодбалских лиґох 34–35. Турнир у лапаню рибох – нє лєм спорт На насловним боку – Спортски турнир СБ „Яша Баков” у лапаню рибох Автор фотоґрафиї – Александар Паланчанин

УВОДНЇК Пише: Иван САБА ДОШ, заменїк одвичательного редактора „Руского слова”

ЦЕРНЄ, ГВИЗДИ И ПОМЕДЗИ Цо ше нас дотика, приватизация локалних медийох скоро же закончена – анї єдна з трох медийних хижох хтори по руски информовали гражданох у штредкох дзе руски язик у службеним хаснованю, вецей нє у власнїцтве держави, односно локалней самоуправи хтора их дараз давно основала. Два медийни хижи – у Шидзе и у Кули, достали приватного власнїка, а треца – у Вербаше, тераз у процесу гашеня гоч єй конєчну судьбу дознаме аж концом октобра. Так ше случело же три спомнути локални медиї хтори, медзи иншим, емитовали и програму по руски, символизую шицки аспекти приватизациї у обласци информованя, од тих „екстремних” по „главни цек” по яким идзе вецейрочни процес виступаня держави з власнїцкей структури у медийней сфери. Даскельо днї, вистка на националним уровню була же Радио Шид предати за вецей як пол милиони евра, даскельо дзешатки вецей раз як цо першобутно бул преценєни. То рекордна цена хтора посцигнута за даєден спомедзи вецей як сто медийох хтори пошли до тарґу. Нїби, то потвердзело же процес и механїзем приватизациї ма смисла, односно же локални медиї обстаню и на отвореним тарґовищу, без порядней инфузиї з општинскей каси. З другого боку, вельо длужей, алє лєм у фахових сферох, жила вистка же локална самоуправа у Вербаше розпочала процес гашеня своєй медийней хижи, так же вон практично анї нє пошол до тарґу. Затераз то винїмкова ситуация так же з рижних бокох сцигую процивни оцени, алє формално сполнєни конєчни циль медийней реформи, односно локална самоуправа вецей нє будзе власнїк информативней хижи. Треци случай источашнє и найчастейши, понеже вецей од половки потераз предатих медийох предати по истим сценарию. Понеже нє було вецей заинтересованих купцох хтори би на лицитациї гонєли цену, кулски ИПЦ практично предати по першей цени, за ровно три и пол тисячи евра. Чи сума за хтору мож купиц просекови нємецки половни авто адекватна цена за єден локални медий? Лоґика капиталу, хтора припознава лєм закон тарґовища, односно ровновагу на колїмбачки того цо ше понука и предава, нє охабя простору за таки питаня.

* ”РУСКЕ СЛОВО” – гласнїк по руски * Виходзи каждого пиятку * Снователь Национални совит рускей националней меншини * Видава НВУ ”Руске слово”, Нови Сад * Перше число вишло 15. юния 1945. року у Руским Керестуре * Адреса: НВУ ”Руске слово”, Булевар ошлєбодзеня 81/7, 21000 Нови Сад * Редакция: заменїк одвичательного редактора Иван Сабадош – ; редакторе/ки – Дюра Винаї, Мирон Горняк-Кухар, Михайло Зазуляк, Александар Паланчанин, Олена Планчак-Сакач, Славица Фейса; новинаре/ки – Мария Афич, Влада Дїтко, Мая Зазуляк, Ана Маркович, Иван Сабадош, Танита Ходак * Язична редакторка – Блажена Хома-Цветкович * Лекторка – Ясмина Дюранїн * Технїчна редакторка – Люпка Цвеїч; компютерски обробок – Вероника Вуячич, Мария Гудак, Таня Салонтаї * Телефони: 021/6613-697, 021/6624-708, 021/6623-076; 021/6621-433 * Телефакс 021/528-083 * Предплата за цали рок: у жеми 1 500 динари, а у иножемстве 100 евра * Жиро-рахунок Banca Intesa 160-923244-82 * Девизни рахунок Raiffeisen BANK a.d. Београд 26 5100000002458904 * Рукописи ше нє враца * Друкує Друкарня ” Maxima graf” Пет роварадин * E-mail: ruske.redakcija@gmail.com * Web site: www.ruskeslovo.com * YU ISSN 0350-4603 * COBISS SR-ID 15915778 * Друковани тираж 2 300 *

Direktorka MARTICA TAMA[ *** Odvi~atelqni redaktor dr BORIS VAR]A

18. СЕПТЕМБЕР 2015.

РУСКЕ СЛОВО 3

ТИЖНЬОВНЇК ОТРИМАНА СХАДЗКА НАЦИОНАЛНОГО СОВИТУ РУСНАЦОХ

O АКТУАЛНИХ ПИТАНЬОХ И ХРОНЇЧНИХ ПРОБЛЕМОХ Пишу: Михайло ЗАЗУЛЯК Сенка НА ДЬ

Преширйованє Правилнїка о стимулацийох нашим школяром, розпатранє заключеньох з нєдавно отриманей заєднїцкей схадзки ресорних одборох и подручних канцеларийох, маєтно-правни питаня и обезпечованє потребного простору за Руснацох у Коцуре – були медзи точками обсяжного дньового шора

орядна, пията схадзка Националного совиту Руснацох у керестурским школским будинку Замок отримана всоботу, 12. септембра, присуствовали 15 од 19 членох, водзел ю предсидатель Совиту Славко Рац, а на самим початку констатоване задзекованє члена Совиту Миколи Медєша з Коцура, з лїстини „Млади за будучносц”. Медєши задзекованє дал „пре приватни причини”, так же Републична виберанкова комисия пошвидко додзелї мандат шлїдуюцому кандидатови зоз спомнутей лїстини. Пре дакус векши прилїв средствох з покраїнских орґанох, члени Совиту прилапели вименку свойого финансийного плану, так же вкупни прилїв НС тераз плановани на 13 милиони динари. Вязано за финансиї, за ревизора финансийного дїлованя Совиту спомедзи трох понукнуцох вибране Дружтво за рахунководство и ревизию „Ревизия Плус Про” з Беоґраду, хторе уж треци рок роби ревизию Совиту, за цо пенєж обезпечує Канцелария за людски и меншински права. Национални совит всоботу дал и позитивне думанє на вименки Финансийного плану Заводу за културу войводянских Руснацох, дзе тиж зазначени прилїв, понеже прилапени два проєкти Заводу з хторима конкуровал до Министерства култури и информованя и до Городу Нови Сад. Министерство зоз 474 399 динари потрима проєкт „Приручна библиотека Руснацох – Формованє фонду руских кнїжкох”, а Город зоз 200 000 динари видаванє нового компакт-диску Националного оркестру Руснацох. Ґу тому, понеже ше го муши ускладзиц з новим Законом о роботи, Совит дал позитивне думанє о Правилнїку о систематизациї роботних местох у Заводзе за културу ВР. ТРЕБА „ЗМОЦНЇЦ” КОНКУРСИ Векшину одлукох на соботовей схадзки ше принєсло зоз 12 до 14 гласами „за”, лєбо єдногласно, та так потвердзени

4 РУСКЕ СЛОВО

и вецей одлуки Вивершного одбору Националного совиту о предкладаню проєктох за софинансованє, хтори на републични, покраїнски и локални конкурси послали нашо установи и здруженя. Єдногласно потвердзена Одлука Одбору о даваню предходней согласноци НС на вибор Зорици Малацко за директора ОШ „Чаки Лайош” у Бачкей Тополї. У дискусиї о проєктох член Совиту Мирослав Кевежди, котри источашнє и член Комисиї за опредзельованє средствох по конкурсох при Министерстве култури и информованя, з тей нагоди спозорел же Руснаци посилаю барз мало проєкти до Министерства, алє и же су реалитивно слабо написани и нє у складзе з пропозициями конкурсох. Наглашел же ше руски проєкти повторює з рока на рок, средства ше найвецей достава углавним „на традицийносц”, а нє за ориґинални идеї, лєбо за проєкти у сотруднїцтве з другима, на цо Министерство тераз дава векшу увагу. Прето Кевежди и на схадзки Совиту визначел же потребне дацо поробиц на „змоцньованю” конкурсох Руснацох, а предложел и же би Координация националних совитох од Министерства култури и информованя вимагала опредзельованє векших средствох за културну дїялносц националних меншинох. СТИМУЛАЦИЯ ЗА ПРЕДШКОЛЦОХ На инициятиву Одбору за образованє НС, а насампредз пре ришованє проблему з уписованьом дзецох до руских оддзелєньох у ОШ у Коцуре и Дюрдьове, Совит всоботу єдногласно прилапел дополнєнє Правилнїка о додзельованю стимулацийох и наградох, та ше стимулациї будзе додзельовац и дзецом уписаних до пририхтуюцей предшколскей програми по руски, а нарок ше упишу до руского оддзелєня першей класи у спомнутих двох местох. Так дзеци уписани до пририхтуюцей предшколскей програми по руски у предшколских установох у Коцуре и Дюрдьове од те18. СЕПТЕМБЕР 2015.

ТИЖНЬОВНЇК раз як стимулацию буду доставац по три тисячи динарами мешачно. И надалєй ше предлужи з праксу стимулованя зоз по пейц тисячи динари школярох уписаних до руского оддзелєня першей класи ОШ (того року лєм у Коцуре), дзешец школярох уписаних до руского оддзелєня Ґимназиї у Руским Керестуре, як и студентох Одсеку за русинистику на Филозофским факултету у Новим Садзе. Медзитим, дзепоєдни члени Совиту на схадзки предложели же би НС на одредзени способ привитал и першокласнїкох у ОШ „Петро Кузмяк” у Руским Керестуре. Розпатраюци заключеня з роботних схадзкох штирох одборох и подручних канцеларийох НС, найвецей бешедоване о заключеньох з обласци култури, образованя и службеного хаснованя язика и писма. Наглашене же Одбор за образованє и Одбор за културу пре обсяжносц темох нє докончели схадзки, та пошвидко буду предлужени. У складзе зоз предкладаньом Одбору за образованє зоз спомнутей заєднїцкей роботней схадзки же би ше го преширело и з членом зоз Сриму, НС з векшину гласох всоботу до Одбору мeновал Веру Дупало зоз Шиду. Предсидателька Одбору Мелания Римар визначела и же у Школских управох Зомбор и Нови Сад потребни просвитни совитнїк – Руснак, а як гварел Славко Рац, за тоту инициятиву Руснацох ше заложи и Координация националних совитох. З обласци образованя, предсидатель Вивершного одбору НС Желько Ковач винєсол звит о тогорочней Лєтнєй школи руского язика за школярох ОШ з наших местох, хтора од 20. по 26. юлий отримана у Попрадзе, у Словацкей, оценююци ю як успишну, цо потвердзела и директорка керестурскей Школи Хелена Пашо Павлович. Членїца Националного совиту и народна посланїца Олена Папуґа на схадзки замерковала же у Одбору за службене хаснованє язика и писма потребни фахово особи котри добре знаю руски язик и буду провадзиц нєправилносци на надписох по руски у локалних самоуправох, установох, институцийох и явних подприємствох у местох, општинох и городох. Заключене же конкретни стан у тей обласци пошвидко спатри окремна комисия, на чолє з Олену Папуґову, котра на схадзки винєсла и критику на рахунок НС же до тераз нє обезпечел правнїка котри би ше занїмал з питанями важнима за НС, за провадзенє законох и їх вименки. Як наглашела – окреме то потребне тераз кед Сербия у процесу приступаня до ЕУ и Народна скупштина приноши законски предписаня важни и за меншини, та и нашу. Национални совит всоботу нє меновал трецого члена до Управного одбору (УО) Новинско-видавательней установи (НВУ) „Руске слово” зоз шорох занятих и менованє будзе после повтореного предкладаня члена, найвироятнєйше на схадзки Совиту штредком децембра. Повторене предкладанє члена УО „Руского слова” Совит вимага пре процедурални гришки и евентуалне зраженє интересох, кед же так оценя компетентни институциї чийо думанє ше будзе вимагац.

О МУЗЕЙНЕЙ ЗБИРКИ РУСНАЦОХ На схадзки НС розпатрана и информация о можлївосци снованя музейней збирки Руснацох, а о потерашнїх роботох на планє очуваня нашого скарбу, як и з евентуалнима крочаями котри потребни за снованє збирки, Совит упознала кустос у Музею Войводини Любица Отич. Отичова визначела потерашнї позитивни приклади зазберованя, чуваня, класификованя и каталоґованя скарбу у Дюрдьове и Коцуре, и потерашнї и будуци проєкти Заводу за културу ВР, алє спозорела же би подобни роботи требало окончиц и у Руским Керестуре и других наших местох. Далєй, окремна роботна ґрупа будзе бешедовац у Покраїнским секретарияту за културу и явне информованє о можлївей драги за снованє музейней збирки Руснацох.

18. СЕПТЕМБЕР 2015.

ОДВИЧАТЕЛЬНО З ПОТВЕРДЗЕНЯМИ Кед бешедоване о заключеньох Одбору за образованє, найвекшу увагу виволала вимога же би ше реґуловало видаванє потвердзеньох о знаню руского язика, хтори видава Одсек за русинистику. У тим напряме з НС будзе послати допис на Филозофски факултет у Новим Садзе, Одсеку за русинистику, деканови, кед будзе потребне и ресорному покраїнскому секретарияту. Членїца НС и директорка Школи „Петро Кузмяк” у Руским Керестуре Хелена Пашо Павлович предочела и конкретни проблем – же ше на роботу до ОШ на руским язику тераз (а було случаї и скорей) приявели два особи котри од Одсеку за русинистику маю потвердзенє же знаю руски язик, а насправди го нє знаю, та порушане питанє валидносци тих потвердзеньох. Розправа о потвердзеньох порушала и други питаня о роботи нашей Катедри, дзе Олена Папуґова зауважела же дзепоєдни студенти цо ю законча, барз мало знаю по руски. Як спозорела – з такима потвердзенями о знаню язика и фаховцами, наставу по руски у наших школох нє очуваме.

Понеже Управному одбору Дома култури Руски Керестур (ДК), хтори преглашени за установу од окремного значеня за Руснацох, та єдного члена дава НС – виходзи мандат, на предкладанє свойого Одбору за културу НС за члена УО предложи Михайла Зазуляка з Руского Керестура. РУСКИ ПРОСТОР У КОЦУРЕ Найдлугша розправа на всоботу отриманей схадзки НС була о дальшим розполаганю з квартельом Совиту у Новим Садзе и на концу заключене же ше го оглаши за видаванє студентом (предносц буду мац Руснаци) у таким стану яки є, алє ше го источашнє предлужи и предавац. Од першобутней идеї же би ше за пенєж од предаваня квартелю купело будинок старей Ґимназиї у Руским Керестуре за шедзиско НС и други змисти ше одустало, понеже терашнї власнїк, „АБЦ фуд”, за будинок пита аж 65 000 еври. Прето ше будзе фокусовац на скорейшу идею же би ше школски будинок Замок (дзе и тераз канцелария НС, а хаснує го и Школа „Петро Кузмяк”) од компетентних питало на длугорочни закуп, на 99 роки. Попри НС, у нїм би були и други змисти, як цо музейна збирка, ґалерия, архива, библиотека... Чи и видавац и предавац, лєбо лєм предавац квартель у Новим Садзе була дилема членох Совиту, алє шицки потримали предкладанє же би ше з предаваня квартелю обезпечело простор за, як є наволани - Руски дом у Коцуре, хтори би хасновали шицки Руснаци у Коцуре, КУД и здруженя Руснацох, ту би була Подручна канцелария НС, Дописовательство „Руского слова”... Пракса указала же таки будинок Коцурцом потребни, нє прето же су нєзадовольни з хаснованьом просторийох у Доме култури и нє напуща го бо там финализую свойо програми, алє як дополнююци простор за пририхтованя, отримованє схадзкох и други порядни активносци, наглашели члени НС з Коцура Микола Шанта и Микола Ґубаш, надпоминаюци же простор у Доме култури хасную шицки постояци здруженя з обласци култури у Коцуре. По їх словох, у Коцуре найдзени одвитуюци и функционални простор добре очувана хижа, велькосци 252 квадратни метери закритого и ище прейґ коло 1 300 квадратни метери одкритого простору, а цена вигодна. Кед слово о квартельно-маєтних питаньох, предсидатель НС Славко Рац членох Совиту поинформовал же би того мешаца мали буц премосцени потерашнї гамованя за купованє квартеля у Йована Суботича 8, та ше годно предлужиц активносци на доходзеню до планованого будинку за Дом школярох и други нашо змисти у Новим Садзе.■

РУСКЕ СЛОВО

ТИЖНЬОВНЇК ПРЕДСТАВИТЕЛЄ НАЦИОНАЛНОГО СОВИТУ НАЩИВЕЛИ КПД „КАРПАТИ” У ВЕРБАШЕ

МЕДИЙНИ МАТЕРИЯЛ, ИСТОРИЯ ХТОРУ МУШИМЕ ЗАЧУВАЦ

Пише: Ана МАРКОВИЧ

Анкетованє родичох о порушованю ґрупи за пестованє руского язика у вербаскей предшколскей установи и будучносц документарних материялох и архиви по руски, хтора остава за локалним медийним подприємством пред гашеньом, були медзи найзначнєйшима темами

КПД „Карпати” у Вербаше прешлого тижня отримана схадзка представительох Дружтва зоз предсидательом Националного совиту (НС) Руснацох Славком Рацом, предсидательом Вивершного одбору НС Жельком Ковачом и членїцу Совиту и предсидательку Одбору за културу НС Ґабриєлу Саянкович. На схадзки з чолнїками вербаского Дружтва бешедоване о актуалних проблемох зоз хторима ше „Карпати” стретаю у каждодньовей роботи, алє и о вецей питаньох значних за руску заєднїцу у тим городзе, насампредз кед слово о образованю и информованю. Пре порушованє ґрупи за пестованє руского язика у Предшколскей установи „Бошко Буха” на схадзки предложене же би ше почало анкетовац родичох, пре спознанє о числу дзецох у тей можлївей ґрупи. По податкох хторе Дружтво достало з обидвох вербаских парохийох, єст вецей як 20 дзеци чиїх родичох ше будзе контактовац и анкетовац. З другого боку, цо окреме важне, у Предшколскей установи „Бошко Буха” би ше у наступним периодзе тиж мало анкетовац родичох, та число заинтересованих будзе основа и напрям за идуци акциї коло тей проблематики. АРХИВА ПО РУСКИ Понеже ЯП за информованє Вербас ма буц загашене, односно по конєц октобра ше точно будзе знац його судьба, и на тей схадзки акцентоване же би требало превжац и зачувац архиву по руски. У тим Подприємстве, хторе чека одлуку Аґенциї за приватизацию о гашеню, остала єдна часц роботнїкох котри и надалєй отримую минимални процес роботи, на сербским язику. Емисиї по руски, як и по мадярски и українски на Радию и ТВ вецей ше нє емитує. Скорей як ше престало з роботу, шицок материял з радийскей програми по руски презняти и находзи ше при нашей новинарки Еуфемиї Ґшвенґ, а ТВ емисиї котри ше емитовали на Телевизиї Бачка од 5. октобра 2009. року по конєц юния того року, остали у архиви Подприємства. Тоти емисиї значни за Руснацох у тим штредку з оглядом же документую велї подїї у Вербаше и Коцуре , та и ширше – понеже єст и таки хтори зняти у Руским Керестуре и у Новим Садзе, а хтори були у рамикох проєктох хтори потримал Покраїнски секретарияту за културу и

6 РУСКЕ СЛОВО

информованє як и Министерство за културу и явне информованє. Слово о проєктох „Национална стратеґия розвою Руснацох у Републики Сербиї”, „Културни идентитет Руснацох у Сербиї” и циклус емисийох „Я и моя школа”. У емисийох зняти активносци шицких културно-уметнїцких дружтвох у вербаскей општини, репортажи у школох и предшколскей установи, направени велї розгварки з визначнима людзми зоз шицких обласцох у нашей заєднїци и подобне. – По моєй евиденциї, зняти 107 авторски емисиї, векшински колажного типу. Тоти емисиї постоя и у архиви Явного подприємства за информованє, алє ше находза на ДВД на котрих зняти и други емисиї зоз програми ТВ на сербским язику. Же би ше то презняло треба досц часу, а док зме робели нє було єдноставне же би монтажер и я, як автор тих емисийох, попри своїх порядних роботох то зробели. На мойо вимаганє же бим тоти ДВД вжала и после презнїмованя врацела, директорка ми гварела же архива остава у власносци снователя – СО Вербас, та допущенє треба од нїх глєдац. Прето на схадзки Подручней канцелариї НСР у просторийох КПД „Карпати” хтора влєце отримана и на котрей бул и предсидатель Вивершного одбору НС Желько Ковач, догварене же би представителє НС благочасово пошли до локалней самоуправи Вербас и глєдали же би обезпечела, кед нє шицки, вец голєм єдну часц тих емисийох – визначела з тей нагоди новинарка Еуфемия Ґшвенґ хтора у тим подприємстве препровадзела 28 роки роботного стажу и додала же єй емисиї патрели нашо людзе, и нє лєм Руснаци, а коментари вше були позитивни. – Я и емотивно вязана за тоти емисиї, бо ми було задовольство обдумовац их, контактовац з людзми на терену и на концу их креировац. То шлїд и моєй роботи – заключела Ґшвенґова. 18. СЕПТЕМБЕР 2015.

ТИЖНЬОВНЇК И чолнїки КПД „Карпати” свидоми о значносци тих материялох за руску заєднїцу у Вербаше и єст инициятива же би ше пробовало превжац и зачувац архиву по руски з локалного медия. ДРАГОЦИНИ ДОКУМЕНТ – Локална телевизия роками була добри медийни партнер Руснацом у нашей општини и провадзела шицки нашо манифестациї и роботу нє лєм нашого Дружтва, алє и шицких Руснацох у општини Вербас. Понеже ище нє ясне же яка будзе судьба архиви после гашеня Явного подприємства за информованє, думаме же би було хасновите же бизме архиву, односно и радийски и телевизийски материяли ми сами зачували од траценя и препаданя. Тот материял драгоцина история за живот и роботу Руснацох у општини Вербас, и прето зме помоц глєдали и од Националного совиту, котри тиж препознал значносц тей архиви, и вєдно з нами вошол до ришованя проблематики – визначує предсидатель Дружтва Деян Загорянски. О тим зме бешедовали и зоз о.д. директорку ЯП за информованє Весну Роґанович хтора визначела же тото Подприємство ище вше роби и шицко при нїх чува, а нє зна ше яке будзе конєчне ришенє Аґенциї за приватизацию. – На основи ришеня Аґенциї, будзе принєшена и одлука цо далєй зоз архиву, односно хто ю пребера и кому остава. У каждим случаю, будзе ше ю чувац же би нє препадла. Чи то будзе локална самоупра-

ПОТРЕБНИ РУКОВОДИТЕЛЬ ОРКЕСТРА Представительох Националного совиту Руснацох у Вербаше у мено КПД „Карпати” привитали предсидатель Дружтва Деян Загорянски, подпредсидателька Єлена Кузма, секретар Дружтва Владимир Мученски, Звонко и Славко Сабо, Янко Сеґеди, Михал Тамаш и Владо Няради. Кед слово о актуалних потребох КПД „Карпати”, задаток пренайсц руководителя оркестра пре формованє векшого тамбурового оркестра, понеже вон основа за функционованє шпивацких и танєчних секцийох.

ва, чи дахто други, тераз ище нє можеме знац алє єдно сиґурне – комплетна архива того Подприємства будзе зачувана – визначела Роґанович додаваюци же до конца октобра буду познати одвити на тоти питаня. Становиско Националного совиту Руснацох тиж же треба зачувац архиву по руски, а о тим кому останє, у якей форми и шицких других детальох коло єй чуваня, ище стої идея же представителє Совиту нащивя локалну самоуправу Вербас, дзе з представителями Општини будзе бешеди о тим питаню. Шицки ше складаю у єдним, руски медийни продукти з простору вербаскей општини приоритет зачувац, бо на нїх документовани вецейдеценийни живот Руснацох у Вербаше и Коцуре та и ширше, а кому материяли буду уступени на скарб – будзе познате концом октобра.■ 18. СЕПТЕМБЕР 2015.

STANOVISKA Пише:

Лариса ОНОДИ, новинарка

КЕЛЬО КОШТАЮ БЕЗПЛАТНИ УЧЕБНЇКИ

Нови школски рок тей єшенї почал без штрайку просвитних роботнїкох, цо новосц у одношеню на прешли роки. Поправдзе, штрайк бул наявени, алє од першого септембра школски рок почал поряднє и ту ше нє пременєло нїч – школяре достали розпорядок годзинох, родичи здаваю кельо пенєжи розтрошели. И кельо ище буду мушиц потрошиц. Уж даскельо роки зме примушени куповац нови учебнїки, а одруцац тоти цо остали од старшого дзецка. Розлика медзи нїма штири роки, алє учебнїки нє мож хасновац. Видавательни хижи з рока на рок докладаю нови поглавя до кнїжкох, або даєдного нового автора, та наставнїки дзецом вец накажу же муша купиц нову кнїжку. Єден час одлично функционовала берза половних учебнїкох у Новим Садзе, дзе за 150, 200 або 250 динари мож купиц хасновани учебнїки од прешлих ґенерацийох. Кус пописани, алє пописане мож посцерац и учиц ше. Векшина родичох дзецом уж роками купує половни учебнїки, алє уж после перших годзинох дзеци приноша лїстину кнїжкох котри муша буц нови. З оглядом на тото же нови учебнїки коштаю коло 800 динари, алє єст и драгши, нови комплет за шесту класу кошта коло 15 тисячи динари. Статистика гвари же просекова плаца у Сербиї у авґусту була коло 45 тисячи, алє шицки добре знаме же статистика єдно, а живот цалком инше. Векшина занятих нєшка робя за коло 30 тисячи динари мешачно, на валалє и за вельо менєй, та єдна плаца нє достаточна же би ше за школу порихтало єдного школяра, а кед їх у обисцу єст двойо – тройо, муша помагац и баби и дїдове, кредити и „чарни фонд”. Того року родичом було понукнуте же би ше у школох приявели за „безплатни учебнїки” – требало назберац и принєсц вельо документи, а вец ше родичи дзелєли по одредзених катеґорийох и дознавали кельо буду плациц – безплатни учебнїки. Держава одлучела помогнуц материялно загроженим, алє нє дала цалу суму, же кельо кнїжки наисце коштаю. Давно зме свидоми же фраза з часу кед ми одрастали – „безплатне школованє” – єдноставно вецей нє важи. Живот би родичом у Сербиї олєгчала можлївосц „нашлїдзованя” учебнїкох, або кед би їх дзеци кнїжки могли читац и у електронскей форми. Алє вец би видавательни хижи нє мали енормни заробок, та тота идея о диґиталних учебнїкох, цалком нормална за 21. вик, у нас ище вше нєможлїва. Кед слово о профиту и дзецох, очиглядне же важнєйши профит. По резултатох ПИСА тесту котри поробени пред трома роками, нашо школяре були на 41. месце, цо указує же знанє котре ше здобува у наших школох нє сполнює анї просек того медзинародного тестираня. Тиж, виглєдованя указую же трецина 15 рочних школярох функционално нєписмени. А кажди рок маю нови учебнїки.

РУСКЕ СЛОВО

НАШО МЕСТА РУСКИ КЕРЕСТУР

РОБОТИ У КАТЕДРАЛНЕЙ ЦЕРКВИ Тих дньох почали будовательни роботи на катедралней церкви Святого оца Миколая у Руским Керестуре, дзе плановане обиванє, малтерованє и билєнє турнї, а тиж и одредзени роботи у олтаре. Пре роботи у олтаре, у тим тижню ранши и вечарши Служби Божо ше служи у каплїци у Старим манастире на Капущаним шоре, а за далєй будзе познєйше оглашене. У олтаре будзе премосцена електрична инсталация, пременї ше рефлектори на иконостасу, олтарска часц будзе омалтерована и враци ше рестауровани икони. Влонї, кед ше з мурох зняло ламперию, найдзени давни образи дванац апостолох, одн. лєм єденац, бо дванасти образ хибел. Образи на рестаурованє однєсли фаховци зоз Централного институту за конзервацию (ЦИК) з Беоґраду дзе роби и фахови сотруднїк др Йоаким Стрибер. Образи рестауровани, а дванасти домальовани. Док ше их омалтерує и обилї мури, и образи ше враци тамо дзе стали. Предлужи ше и вицагованє влаги у катедралней церкви, хторе початело прешлого року кед обиванє старей фасади и малтеру почало од сподку мурох. Як гвари предсидатель Церковного одбору Юлиян Фейди, тоти роботи буду тирвац вецей роки, так як ше годно обезпечиц пенєж. На турнї будзе обита стара фасада и малтер и ознова омалтероване и обилєне з найквалитетнєйшима материялами же би служели велї роки. За роботи на турнї пенєж обезпечени з вецей жридлох. З Канцелариї за одношеня зоз церквами и вирскима заєднїцами при Министерстве правди, прейґ конкурованя достати 400 000 динари, а значна сума назберана и од донацийох вецей як 100 фамелийох. Пенєж ше почало зберац ище прешлого року кед почало и обиванє фасади и теди назберане коло 100 000 динари од чого ше єдну часц уж похасновало.

У тим, 2015. року предлужене дарованє пенєжу та потераз парохиянє уж подаровали коло 90 000 динари. Роботи у олтаре буду финансовани з донациї єдней анонимней даровательки котра за тоту намену, по своєй шмерци, як тал зохабела два гольти жеми. Шицки роботи будзе орґанизовац подприємство „Изґлед” з Руского Керестура власнїка Йоакима Чизмара. М. Афич

ФОНТАНА У ПАРКУ ОЗНОВА РОБИ Обновена фонтана у парку у центре Руского Керестура од пондзелку ознова роби. Цалу нєобходну реконструкцию фонтани окончело кере стурске подприємство „Изґлед”, а одлуку о тей роботи ище початком рока принєсол Совит Месней заєднїци. Потим, у юлию почала реконструкция. Заменєни шицки часци фонтани окрем основней конктрукциї, хтора тераз и обложена зоз цегелками. Роботи коштаю 576 000 динари, од чого 336 000 зоз средствох Месного самодоприносу, док 240 000 динари з буджета Општини Кула. М. А.

РУСКЕ СЛОВО

18. СЕПТЕМБЕР 2015.

НАШО МЕСТА СХАДЗКА СОВИТУ МЗ КОЦУР

КАПЛЇЧКА И ДАЛЄЙ ГЛАВНА ТЕМА На порядней схадзки Совиту Месней заєднїци Коцур у просторийох МЗ, штварток, 10. септембра, єдна зоз точкох дньового шора була и вибор нового секретара. На тото место вибрана Єлена Бесерминї хтора и потераз окончовала тоту длужносц. Бешедовало ше и о функционованю валалскей каплїчки хтора Месней заєднїци, 27. авґуста, конєчно дата на хаснованє. Понеже секретарови МЗ Коцур 30. септембра виходзи штиророчни мандат, на схадзки визначене же ше на розписани конкурс Совиту МЗ, хтори тирвал од 23. авґуста по 3. септембер, приявели два особи. Комисия у составе предсидатель Совиту Желько Бєлан и члени проф. др Михайло Фейса и Люпка Горняк, ями, вирскима заєднїцами и здруженями гражданох у утвредзела же конкурсни условия у цалосци сполнєлa Општини Вербас Йована Вуйтович, хтора праве пре белєм дотерашнї секретар МЗ, Єлена Бесерминї, понеже шеду о каплїчки на схадзки була присутна, по законских други кандидат нє придал комплетну документацию ко- предписаньох услуги хованя може обезпечовац лєм датру ше глєдало з конкурсом, та тота приєдно явне комуналне подприємява анї нє розпатрана. ство, у тим случаю вербаске ЯКП НА ХАСЕН ВАЛАЛУ За секретарку МЗ Коцур Бесерминьова „Стандард”. Медзитим, тота одлуна схадзки Совиту вибрана єдногласно, а На схадзки Совиту МЗ утвер- ка ещи нє зажила, та прето каплїчнови штиророчни мандат єй почнє 1. ок- дзени и конєчни биланс заробе- ка перше придата Месней заєднїтобра. ного пенєжу зоз предаваня кир- ци. Цо ше дотика валалскей каплїчки, най- байских местох, и одлучене же Порадзене же члени Совиту пойвецей бешеди було о компетенцийох над ше з того пенєжу пороби дацо за ду на розгварку до „Стандарду”, же ню. Каплїчка после длугшого будованя и валал, о чим будзе одлучене на би пренашли найлєпше ришенє о адаптованя конєчно достала роботну до- даєдней зоз шлїдуюцих схадзкох. стараню о каплїчки, односно о єй Попри тим, читани и вимоги за хаснованю и отримованю. зволу, и официйно є придата на хасновафинансийну помоц, медзи хторинє МЗ Коцур. Гоч будинок докончени, На схадзки формована комисия у ма и вимога КПД ДОК за вида- составе проф. др Михайло Фейса, ище вше є нє опремени и нє зна ше же як вон будзе функционовац, та кому ше тре- ванє часопису „Ерато над Коцу- и Мирко Штрбац, як и секретарка ром” за хтори видвоєне 25 000 диба явиц у случаю хованя. Єлена Бесерминї, хтора направи Як на схадзки потолковала членїца Оп- нари, а вигласана и финансийна спецификацию опреми за каплїчку штинскей ради Вербас задлужена за ко- помоц школяром коцурскей и прида ю Општини хтора будзе ординацию роботи з меснима заєднїца- школи за роботну акцию збераня финансовац опреманє. шмеца на Каналу ДТД. ми, републичнима орґанами, орґанизациТ. Ходак

ШИДЯНЄ ВИНЧОВАЛИ ЮВИЛЕЙ КОЦУРЦОМ Представнїки парохиї Преображеня Господнього зоз Шиду на чолє з парохом и деканом сримским о. Михайлом Режаком, внєдзелю нащивели парохию Успения Пресвятей Богородици у Коцуре. Шидянє домашнїм повинчовали значни ювилей хтори нєдавно означели, 250-рочнїцу церкви у Коцуре. З тей нагоди им на дарунок придали малюнок „Крачунски венєц” малярки Ясни Арбанас зоз Сримскей Митровици, хтори намальовани на тогорочней Подобовей колониї „Руски двор 2015”. 18. СЕПТЕМБЕР 2015.

Госцох зоз Шиду прияли парох о. Владислав Рац, др Михайло Фейса, предсидатель Церковного одбору, його заменїк Микола Русковски, а тиж бул пристни и о. Яков Кулич. Окрем пароха Режака у нащиви були и члени Цер-

ковного одбору Владимир Торма и Владимир Дїтко, як и представнїци Старших шестрох, женох хтори ше стараю о прикрашованю церкви у Шидзе, Евґения Данчо и Андєлка Михняк. Стретнуце представнїкох двох парохийох була нагода же би медзисобно представели активносци у своїх парохийох и черали искуства у роботи, а домашнї Шидяньом подаровали моноґрафию хтора пошвецена ювилею 250-рочнїци церкви у Коцуре. Д. Р. С.

РУСКЕ СЛОВО

НАШО МЕСТА ШКОЛЯРСКА АКЦИЯ ЗБЕРАНЯ ШМЕЦА У КОЦУРЕ

ЧУВАЦ БИ ВАЛАЛ, АЛЄ И ОКРАЇСКО

Основна школа „Братство-єдинство” з нагоди злєпшованя животного штредку отримала школярску роботну акцию збераня шмеца по побережйох Канала Дунай-Тиса-Дунай. Роботна акция отримана всоботу, 12. септембра дополадня, а на акцию ше одволали коло седемдзешат школяре шестих, седмих и осмих класох. Потим як ше опремели зоз ґумовима рукавицами и мехами за шмеце, школяре подзелєни до штирох ґрупох зберали шмеце з обидвох бокох канала, та два ґрупи рушели од моста ґу Савиному Селу, а два ґу Вербасу.

У акциї каждей ґрупи помагали им по двойо наставнїки, а шмеце ше такой дзелєло на конзерви, ПЕТ амбалажу и остаток одпаду. Як потолковали наставнїки хтори участвовали у акциї, за зберанє шмеца праве на каналу одлучели ше прето же ше тото ище нїхто нє здогаднул, а окрем о центру валала, треба ше старац и о його окраїску. Школяре на канал приходза лапац риби, та обачели же би праве на каналу могло направиц таку акцию, хтора друга такого типу яку школа орґанизує. Попри шмеца на побережйох, школяре обачели же єст вельо шмеца и у води, и барз им було жаль же и тото нє могли позберац. Потим як шмеце позберане аж по виход зоз валалу, мехи зоз шмецом позберали члени ДВД Коцур, на єдно место, одкаль их однєшу камиони хтори у валалє поряднє збераю шмеце. Школяре и їх наставнїки по законченю роботней акциї мали заєднїцки полудзенох, а средства за полудзенок, ошвиженє, и опрему за зберанє шмеца и подобне обезпечела Месна заєднїца Коцур, подприємство „Супермикс”, ДВД Коцур, та Драґан Рашета и Михайло Варґа Пеле. Т. Ходак

У ДЮРДЬОВЕ ПРЕСЛАВЕНА ПЕЙДЗЕШАТА РОЧНЇЦА МАТУРИ

ВЄДНО ПОСЛЕ ПОЛ ВИКА У будинку основней школи „Йован Йованович Змай”, у учальнї у школских лавкох пред учительку и желєну таблу, того лєта, а после пейдзешат рокох, першираз ше зишла ґенерация народзена пред шейдзешат пейц роками. Ґенерация народзена 1950. року була єдна з найчисленших, бо ше теди народзело вецей як сто дзеци у валалє. У тей ґенерациї, котра школу закончела 1965. року, формовани аж штири оддзелєня – два руски и два сербски. Було вельо школярох та и велї нашо учителє робели у дюрдьовскей основней школи, медзи нїма були и Афия Провчи, Микола Сеґеди, Михал Гаргаї, Яким Олеар, Меланка Тимко, Владимир Дудаш и други. З часом, найвецей пре висельованє з валалу, алє и преход до сербскей класи, у тей ґенерациї остали лєм два оддзелєня, єдно сербске и єдно руске оддзелєнє. Осму класу руского оддзелєня теди закончели коло штерацец школяре. На преслави рочнїци ше зишли коло штерацец, шеснацецеро були з

10 РУСКЕ СЛОВО

У ґенерациї було аж штири оддзелєня – два руски и два сербски

рукого оддзеляня, алє анї єден наш учитель. Мало остали у валалє, з руского оддзелєня лєм пецеро. Велї ше одселєли до других валалох, углавним у Войводини, або до далєкей Нємецкей, Швайцарскей або Канади. Велї з нїх ше одволали и праве пре тот сход допутовали, та и зоз иножемства. Кед пришли, пошедали до лавкох пред учитльку Єлицу Добрич котра их шицких преволала. – Було вельо емоциї, нєпреривно зме були нашмеяни, жени були прево-

лани по дзивоцким презвиску, а тото нас здогадло як то дакеди було шедзиц пред учительом – гварела Ана Салак, котра помогла у орґанизациї схода. На драги до ресторану и на друженю мали єдни другим цо повесц, ша прешло тельо часу, а на школски лавки их тераз углавним найвецей здогадую унучата. Тот сход, котри орґанизовали парняки Бранислав Савин и Влада Дула, бул перши сход руского оддзеляня после законченя основней школи. С. Барань 18. СЕПТЕМБЕР 2015.

NA[O MESTA У НОВИМ САДЗЕ БУЛА СЛУЖБА ЗА ШКОЛЯРОХ

У ОШ „БРАНКО РАДИЧЕВИЧ” У ШИДЗЕ

ПОЦЕРПАЮ ОД КАЖДОГО ДИЖДЖУ У ОШ „Бранко Радичевич” у Шидзе зоз страхом чекаю кажди диждж, а окреме ше боя од вельких дижджох прето же на вецей местох у будинку школи премака закрице. Прето ше подклада судзини до хторих ше збера воду же би ше нє розлївала по просторийох. По словох Далибора Фарбаша, директора школи, спомнути проблем иснує уж пейц роки и ище є нєришени. Школа збудована пред 35 роками и углавним ма закрице под углом од 60 ступнї, алє озда пре даяку „архитектонску моду” часци закрица ровни и вони премакаю. – Маме порихтани проєкт за санированє цалого закрица и тота инвестиция би коштала 15,5 милиони динари, алє затераз пенєжи нєт. Обчекуєме же Директор ОШ „Бранко средства обезпечи поРадичевич” Далибор Фарбаш країнски Секретарият за образованє, як и локална самоуправа. Зоз санацию закрица нє лєм же би бул ришени проблем премаканя, алє пременєти и терашнї азбестни плочи за хторих гуторя же су чкодлїви – гвари директор Фарбаш. На дзепоєдних местох на повали видно вельки шпляхи, а окрем же то нє випатра крашнє, опасносц су и за електроинсталациї. Як нам гварела пораячка у школи, кед пада диждж, вона ше бої запалїц шветло, бо нє зна яки буду пошлїдки. Вл. Дї.

МИРОВАНЄ И БЛАГОСЛОВ

Парох о. Юлиян Рац поблагословел школярох, їх родичох и школярски ташки

У грекокатолїцкей церкви св. апостолох Петра и Павла у Новим Садзе, внєдзелю, 12. септембра, з нагоди початку нового школского року парох о. Юлиян Рац служел Службу Божу за шицких школярох и студентох. Дзеци поприношели свойо ташки зоз кнїжками и теками, та их паноцец поблагословел, а благослов насампредз достали шицки школяре и їх родичи. После Служби було и мированє, та зоз тим почал и нови виронаучни рок. Уж од идуцей нєдзелї почнє и школска и парохиялна виронаука. М. Р.

IN MEMORIAM

МИРОН КОСТЕЛНИК (1925–2015)

У Руским Керестуре, по краткей, алє чежкей хороти у своїм 91. року живота упокоєл же бачи Мирон Костелник Ґецийов, познати майстор цимерман и древотокар хтори зоз свою добродзечну роботу велї роки служел своєй Церкви и парохиї. Народзени є 17. януара 1925. року. Познати є и по тим же у позних рокох виробел вецей макети, як катедрали, Водици, мозаїку у каплїци на теметове. 18. СЕПТЕМБЕР 2015.

За свойо служенє од папи Франциска достал високе церковне припознанє за цивилни особи хторе му 6. децембра 2013. року придал преосвящени владика Георгий Джуджар. Вецей як 20 роки бул и член познатих керестурских хорох при церкви св. Миколая и Доме култури. Мирон Костелник поховани 8. септембра 2015. на керестурским теметове. М. А.

РУСКЕ СЛОВО 11

ЕКОНОМИЯ СЕЗОНА ТЛАЧЕНЯ ОЛЄЙОВИХ КУЛТУРОХ

ЧЕКА ШЕ ВИГОДНУ ЦЕНУ Сезона тлаченя слунечнїку закончена, а як оценюю фаховци, тот рок бул успишни. Високи температури нє начкодзели тей култури, та урожай добри, од 2,2 до 3 тони по гольту, цо подобне як влонї. Интензивне кошенє сої почало того тижня, а за тераз випатра же урожай будзе дакус слабши у одношеню на прешлорочни Праве пре нєдостаточно покошени парцели, яснєйшу слику о тогорочней продукциї сої годно видзиц аж у наиходзацим периодзе. Як гваря одкупйоваче у Руским Керестуре, по тераз зазначени досц добри урожай, гоч годзен буц за ниянсу менши од прешлорочного. Слунечнїк и сою у Руским Керестуре одкупюю „Аґрохома”, „Юарбис” и „Аґрокерестур”, шицки плаца аконтно 38

Продукция сої у Керестуре

динари за килограм, а пенєжи ше достава даскельо днї по придаваню. У одношеню на цени у Войводини, то єдни зоз нїзших. По податкох хтори за прешли тидзень обявела Продуктна берза, цена слунечнїку 42 динари без ПДВ за килограм, а як дознаваме од одкупйовачох у Руским Керестуре, за килограм слученїку ше достава 38 динари аконтно. Аконтна цена за одкуп, лєбо лаґерованє сої од 39 до 42 динари. Фаховци препоручую польодїлцом же, кед нє муша такой предац, най причекаю, понеже обчекую висшу цену, цо продукователє, випатра, послухали, та зазначене же слабе одволанє на предаванє сої по 39 динари. – Гоч пошате вельо сої, урожай по гектаре, затераз, релативно ма-

12 РУСКЕ СЛОВО

ли, та пре дїйство тих двох факторох у каждим случаю будземе мац достаточно вельке понуканє, алє нє нательо вельке же би цена спадла у одношеню на цену прешлорочного роду – гварел директор Продуктней берзи Жарко Ґалетин. Єст рижни предвидзованя о тогорочним урожаю сої, та яснєйшу слику годно видзиц аж у наиходзацим периодзе. Зоз одкупних местох по Войводини наявели же обчекую слабши урожай як влонї, док у Керестуре гваря же нє будзе вельо менши у одношеню на прешлорочни. – Зависно од парцели под сою, мали зме урожаї од 2 000 та до 2 700 килограми по гольту, цо у ранґу прешлорочного урожаю – гвари Славко Малацко Сачи, зоз подприємства „Аґрохома”. Пре прешли дижджи тлаченє слунечнїку було дакус познєйше у одношеню на плановане. Одкупйоваче ище нє зведли конєчни податки о урожаю слунечнїку, алє гваря же точорочни штреднї урожай коло 2 500 – 2 600 килограми по гольту. Од олєйових културох у Войводини зазначене и тарґованє зоз слунечнїковим макухом зоз 33 одсто протеїнами од тогорочного роду слунечнїку, чия штредня цена прешлого тижня була 28,73 динари за килограм, зоз ПДВ. Понеже слунечнїк рошлїна хторей одвитує суша, хвиля яку зме мали того лєта нє начкодзела тей култури и нє уплївовала на род, цо за наших польопривреднїкох значне, понеже метеоролоґи и за идуци рок наявели же будземе под дїйством цеплотней габи без вельо паданьох. Сенка Надь

ЗВОНКО ГНАТКО, ПРОДУКОВАТЕЛЬ ОВОЦИ ЗОЗ ШИДУ

НАВОДНЬОВАНЄ РАТОВАЛО УРОЖАЙ

Звонко Гнатко

Без огляду же хибело дижджу и же були високи температури през лєто, цо вплївовало на шицки рошлїни та и на овоц, Звонко Гнатко, дипломовани инженєр овоцарства и продукователь овоци зоз Шиду, задовольни зоз урожайом. Тот наш познати продукователь и фаховец у обласци овоцарства у Бикичу ма седем гектари з брескинями, тиж тельо и грушки, як и пейц гектари з яблуками. Медзитим, у спомнутих природних обставинох урожай овоци би подруцел кед би нє було наводньованя овоцнїкох, цо нє було лєгко витвориц. Гнатко гвари же воду цагал зоз студнї у валалє и вец през 1 300 метери циви вона сциговала до базена, а потим и до системи „капка по капка” хтора стеблом приношела воду. – Проблем бул же води нє було у достаточним количестве кельо требало же би овоцнїки були добре заляти, прето же би студня була вечерпана з воду кед бим залївал кажди дзень. Прето сом воду мушел пущац лєм кажди треци дзень и то за гевти файти овоци хтори були вчаснєйши же би ше им перше помогло – гвари Гнатко. Наш собешеднїк додава же тиж требало залївац и яблука хтори на другей локациї такой на виходзе з Бикичу, коло драги до Илоку. И до того овоцнїка вода сциговала зоз студнї хтора перше полнєла базен, а потим одходзела до системи за залїванє. З оглядом же слово о найсучаснєйшим овоцнїку яблука, понад стебла розцагана защитна мрежа хтора защита нє лєм процив каменца, алє и од моцного слунка, понеже одбивала слунково зарї и прето лїсце и плоди нє очкодовани од високих температурох. Звонко гвари же за квалитени плоди нє було проблем найсц купца, а шицку овоц ше углавним попредало на велько и з найвекшей часци закончела на тарґовищу Русиї. Вл. Дї. 18. СЕПТЕМБЕР 2015.

ЕКОНОМИЯ У КОЦУРЕ

ГУЖВА У ХОТАРЕ – ОСТОРОЖНО У ТРАНСПОРТУ Полицийска станїца Вербас у рамикох проєкта „Полиция у локалней заєднїци” коцурским парастом отримала едукацию на вецей теми хтори ше дотикаю безпечносци у транспорту. Преподаванє отримане внєдзелю, 13. септембра у велькей сали Месней заєднїци у Коцуре, а на едукацию ше одволали коло трицец коцурски парасти. Проєкт, хторому циль приблїжованє роботи полициї ґу гражданом, орґанизовани у сотруднїцтве зоз Општинским совитом за безпечносц транспорту, Аґенцию за безпечносц транспорту, Авто мото союзом Сербиї и Аґенцию за консултованє и менаджмент „Н&М”, и вон попри тей едукациї облапя ещи вельке число иншаких програмох хтори провадза таки циль. У тим проєкту Министерства нукашнїх дїлох Републики Сербиї, окрем општини Вербас участвую и општини Земун и Приєполє, а вербаска општина до проєкту учишлєна праве пре єй мултинационалносц. Преподаваче присутним парастом приблїжели тему безпечного участвованя тракторох и роботних машинох у транспорту, як и защиту при хаснованю роботних машинох и тракторох. На преподаваню визначене же нєдостаточна ошвиценосц, управянє зоз наведзенима катеґориями под уплївом алкоголу, наруцованє блата на драгу як и нєадекватне хаснованє роботних машинох основни причини за

транспортни нєщесца и калїченя у цеку роботи. Парастом предочени правила хторих ше муша притримовац при участвованю тракторох и роботних машинох у транспорту же би ше зменшаУчашнїки едукациї о транспорту ло число таких нєщесцох, та яки санкциї и кари кед же ше ботних машинох и прикочох, та зменшаней видлївосци на дзепоєдних драправилох нє буду притримовац. Парасти по законченю викладаньох гох у валалє. Єдна зоз темох на преподаваню була поставяли питаня и бешедовали о и дра га Коцур – Змаєво хтора уж длугсвоїх проблемох консултуюци ше зоз ши час проблем. Тота драга пре рижни преподавателями, же би ше винашло при чи ни нє ма дозволу за хаснованє, адекватне ришенє. Питаня ше найвета на уход зе до нєй стої знак же забрацей дотикали правилного хаснованя нє ни тран спорт у обидвох напрямох, а ротацийних шветлох, реґистрациї ротрактори тамаль заш лєм муша прейсц же би сцигли по свойо поля. ТРИБИНА Знак ше часто винїма, а драгу хасную нє лєм трактори, алє и авта, и Учашнїкох трибини по руски шле пе ри. Як потолковане на едукациї, привитал коцурски полицай Деян ри ше нє проблему тей драги ище нє Будински, и пояшнєл им цилї проєкта. У цеку преподаваня бешедо- видно, понеже воно вимага вельки вали начальнїк ПС Вербас Владо финансийни средства, а буджет ОпҐлодьович, помоцнїк командира за штини Вербас тераз нє у завидним безпечносц транспорту Страхиня стану. На концу парастом на дарунок подДюрачич, представнїк аґенциї за безпечносц у транспорту Милан зелєни ротацийни шветла, а орґанизаИлич, представнїк АМСС Деян торе парастом потолковали же дзе и Йовович, представнїк аґенциї як ше можу консултовац кед маю дая„Н&М” Небойша Влахович, та ке питанє и на яки способ можу порупредсидатель Совиту за безпечносц шац инициятиву за ришованє заєднїцтранспорту Ґоран Пейович и Ми- ких проблемох, и же им вони вше на лош Роґанович, член того Совиту. розполаганю. Т. Х.

УЖ ПОЧАЛА И ЛАМАЧКА

Жатва слунечнїка у коцурским хотаре закончена, а комбайни тих дньох вше интензивнєйше тлача сою. Алє, попри тим помали почала и ламачка, та дзепоєдним парастом уж чардаки полни зоз кукурицу. Слунечнїк того року досц добре зродзел, штреднє коло два и пол тони по гектаре, дознаваме з одкупних местох у Коцуре „Либела Продукт”, „Класка” и маґазину „Фармкоп”. Аконтна цена звекшана зоз заґарантованих 36 динарох по килограму зарна на 38 динари, а обчекує ше же ше концом тижня уж дозна и конєчну це18. СЕПТЕМБЕР 2015.

ну, та ше закончи зоз доплацованями и парасти конєчно буду виплацени за слунечнїк. Початком авґуста випатрало же зоз сою тей сезони будзе бриґи пре барз високи температури и сушу, алє даскельо дижджи хтори спадли у остатнєй хвильки виратовали урожаї на польох коло валалу, гоч то и нє так вшадзи у Войводини. Праве пре нєвигодну хвилю, тераз уж и пре нїзки температури и дижджи, сою ше у коцурским хотаре праве лєм почало тлачиц. З оглядом на тото же добри резултати зоз сою прешлого року, того року

єст аж коло два раз вецей сої у хотаре. Того року ше нє обчекує таки добри род як прешлого, а потерашнї урожаї штреднє коло два, до два и пол тони по гектаре. Аконтна цена хтору парасти можу до стац за килу сої 35 динари. Попри тим, єст парастох хтори виламали кукурицу, гоч ше обчекує же ламачка будзе у найвекшим розмаху у октобру. У кукурици ище вше велька влага, та ше ю нє лупе до зарна, алє парасти уж ходза ламац на лаґер до чардакох. Т. Ходак

РУСКЕ СЛОВО 13

КУЛТУРА И ПРОСВИТА РОЗДУМОВАНЯ ВОЧИ ЮВИЛЕЙНЕЙ „ЧЕРВЕНЕЙ РУЖИ”

„РУЖА” БИ МОГЛА БУЦ РУСКИ БРЕНД

Шлїдуюцого року требал би буц отримани ювилейни 55. Фестивал рускей култури „Червена ружа”, наш найстарши и найважнєйши Фестивал, хтори у календаре културних подїйох НС Руснацох од окремного значеня. У нашей явносци исную розлични думаня о квалитету Фестивала остатнїх рокох, рижни видзеня його концепциї и других провадзацих змистох. А „Ружа” нє лєм официйна програма на бини, алє и друженє дзе руснацтво наисце жиє Пишу: Мария АФИЧ Олена ПЛАНЧАК-САКАЧ

о треба зробиц же би „Ружа” постала руски бренд яки була дакеди, и як ю дзвигнуц на висши уровень, бешедовали зме зоз предсидательом Вивершного одбору Националного совиту Руснацох Жельком Ковачом. Собешеднїк на тоту тему нам и Владимир Чизмар, дакедишнї предсидатель Младежскей орґанизациї „Пакт рутенорум” и идейни творитель „Водова фест”. Формални орґанизатор Фестивала „Червена ружа” керестурски Дом култури, алє до Орґанизацийного одбору уключени представителє велїх наших институцийох и здруженьох. Од ювилейней 50. „Ружи” Национални совит превжал главну улогу у реализациї того Фестивалу. – Уж плануєме першу схадзку Орґанизацийного одбору отримац у тим мешацу, бо барз важне же бизме цо скорей почали пририхтованя. Наздаваме ше же и тото писанє допринєше цо квалитетнєйшому Фестивалу. У орґанизацийним одборе уж єст нєформалней бешеди о тим же би ше шицко цо добре у потерашнєй концепциї затримало, а додало и дацо нове – гвари Желько Ковач. НА „РУЖУ” ВРАЦИЦ ШИЦКИ НАШО ДРУЖТВА – Гоч дакус нєподзековно напредок бешедовац яки предкладаня прилапи Орґанизацийни одбор „Ружи”, можем повесц же ше будзе розпатрац идею же би на „Ру-

14 РУСКЕ СЛОВО

жи” требали участвовац и шицки нашо КУД-и, як дакеди, понеже ше у нашей явносци тото нєпреривно критикує. Тераз ше предклада же би програма була запровадзена пияток, кед ше закончи „Червене пупче”, та би ознова шицки нашо дружтва достали одредзену минутажу и свою програму, а увидзиме цо ище – толкує Ковач. По думаню Ковачовим, кед нєдавно нащивели подручни канцелариї НС, видзело ше же аматере жадни присц наступиц до Руского Керестура, то ище вше за нїх велька награда, бо Руски Керестур доживюю як центер Руснацох, а значне им и же ше у цалим валалє можу озвец по руски. – Предклада ше же би у концепциї „Ружи” всоботу остал и Шветочни концерт, остала би його концепция як и потераз, представело би ше тото цо найлєпше з наших фестивалох, а у предлуженю би бул концерт госцуюцого ансамбла. Досц гласне и предкладанє же би нєдзельови вечар остал у сали Дома култури пре лєпши амбиєнт – гвари Ковач. КВАЛИТЕТ ЗАВИШИ И ОД ПЕНЄЖУ У нашей явносци єст предкладаня и о даякей комерциялизациї Фестивала „Червена ружа” же би ше вона могла отримац, а и пре злєпшанє квалитету. О тим Желько Ковач гвари: 18. СЕПТЕМБЕР 2015.

КУЛТУРА И ПРОСВИТА – Потераз „Ружа” мала релативно стаємне финансованє зоз вецей уровньох. Найвецей зоз Покраїни, а барз значни средства опредзельовани и зоз средствох Месного самодоприносу керестурскей Месней заєднїци. Важне визначиц же 400 000 динари назберани од заробкох шицких Керестурцох, та вони на тот способ учашнїки у финансованю. Но, уж од 2017. кед виходзи догварка о Самодоприносу, нє сиґурне чи будзе того пенєжу, нє сиґурни анї други пенєж од держави, бо зоз преходом на проєктне финансованє, нє мож напредок раховац же проєкти буду и прилапени. Прето треба думац и на комерциялизованє „Ружи”, алє ше у тим нє шме занєдзбац пестованє нашей рускей култури и свидомосци – визначує Ковач. ЗОЗ ФЕСТИВАЛОМ ЗЛУЧИЦ ЕТНО-ТУРИЗЕМ У нашим чаше, нє лєм у Войводини, алє и вельо ширше, популарни манифестациї дзе повязана култура зоз етно-туристичнима понуканями рижних националних заєднїцох. Чи би и „Ружа” могла рушиц по тей драги и так мотивовац же би ше цали валал на даяки способ уключел до єй реализациї, та жил за „Ружу”так як було дакеди. – Кед же ше опредзелї за таку концепцию, вец нєобходне же би ше до того уключели шицки сеґменти, од институцийох до нєвладового сектору. Подобно як поробене при орґанизованю новей манифестациї Днї ке-

ФЕСТИВАЛ НА ИНТЕРНЕТ – Думам же би так требала поробиц и „Ружа”, перше цо скорей муши мац свой окремни моцни сайт, бо интернет нєшка примарне жридло информованя. И то муши буц уж одтераз, а нє чекац даскельо мешаци пред Фестивалом. Так як ми робели за „Водову” могло би орґанизовац и подобни промоциї „Ружи” по руских и других штредкох, а то би могли робиц млади – предложел Владимир Чизмар.

рестурскей паприґи, и цо ше указало як барз добре. У случаю „Ружи” би ше вец ище баржей требало уключиц нашо Туристичне здруженє и други коло нього, поробиц же би ше жителє опредзелєли за видаванє змесценя за госцох хторих би требало прицагнуц на „Ружу”, як з окруженя, так и з реґиону и Европи дзе жию нашо Руснаци, алє и припаднїкох других народох – гвари Ковач. – Сцем лєм наглашиц же Орґанизацийни одбор отворени за нови идеї и предкладаня. Лєм важне же би ше за предложену идею превжало и одвичательносц коло єй витворйованя, а перше спатрело чи є витворлїва финансийно, одкаль будзе пенєжи и подобне. Видзвигнуц „Ружу” як єден руски бренд, як єдну з найважнєйших манифестацийох у календаре култури, так як було дакеди, то и нашо намаганє. Но, тото дакеди мало и иншаки обставини як нєшка. Теди „Ружа” була и єдини 18. СEПТEMБEР 2015.

РЕЗУЛТАТ МЕДЗИНАРОДНИХ СПОРОЗУМЕНЬОХ – Барз важне визначиц яки зме предносци достали зоз нєдавно подписанима спорозуменями о сотруднїцтве зоз Словацку и Україну. Наприклад, за тогорочне госцованє ансамбла зоз Пряшова „Ружа” би, без спорозуменя, мушела видвоїц 4 тисячи еври. Значи же нам так и надалєй буду доступни квалитетни ансамбли зоз чим „Ружа” достанє на квалитету програми – окреме визначел предсидатель ВО НС Желько Ковач.

руски фестивал, було и нас Руснацох вельо вецей, най нє споминам же було вецей и пенєжи. Так же то нє будзе лєгко – наглашел наш собешеднїк. МОЦНИ СУЧАСНИ МАРКЕТИНҐ БАРЗ ВАЖНИ Владимир Чизмар идейни творитель младежского фестивалу „Водова фест” ма барз добре позитивне искутво, бо тот Фестивал наисце постал бренд. Чи би його орґанизацийни искуства нє мож було применїц и на „Червену ружу”. – „Водова фест” бул єдинствени фестивал у рускей заєднїци, видзи ше ми же прето же мал тоту нїтку же го орґанизовали млади. Ми форсирали же би ше руска шпиванка чула и култура чувала, алє и же би то чул дахто звонка нашей рускей заєднїци и то по моїм думаню найважнєйше. Порушало ме тото же кед сом ше з Керестура пошол школовац до Нового Саду, мойо парняци вообще нє знали же постоя Руснаци. Но, пре таке опредзелєнє у орґанизованю „Водовей” зоз нашей заєднїци було найвецей критики – здогадує ше Чизмар. По його думаню барз важне вихасновац енерґию младих людзох, позберац их коло идейох хтори им блїзки, дзе ше вони препознаю, и дзе вец вельо поробя, нормално з потримовку и унапрямованьом старших и їх богатого искуства. У тим ше видзел и успих „Водовей”. Но, таку комбинацию нє лєгко посцигнуц и обкеровац числени нєпорозуменя на медзиґенерацйних релацийох. – За успихом и популарносцу „Водовей” стал моцни маркетинґ. Паметам як ми цали екипи младих, хтори ше дзечнє уключовали, одходзели по околних местох на промотивни журки „Водовей” дзе зме ношели и промотивни материял о Руснацох, Керестуру, Фестивалу. Гоч зме з НС мали вельки пригварки же вельо пенєжу пошло на маркетинґ, указало ше же тот пенєж оправдал свою намену. По моїм думаню, ключне же би „Ружа” „ожила” то же до Орґанизацийного одбору треба уключиц голєм 30 одсто младих, уключиц их и до промоциї, та же би вони допринєсли най „Ружа” нє будзе монотона, и нє вше исто випатрала. Бо, як знаме, и першу „Ружу” порушали и обдумали тедишнї млади – заключел Владимир Чизмар.■

РУСКЕ СЛОВО 15

КУЛТУРА И ПРОСВИТА РУСКИ ЯЗИК И ГРЕКОКАТОЛЇЦКА ВИРОНАУКА У ДЮРДЬОВЕ И ҐОСПОДЇНЦОХ

ПРИЯВЕЛИ ШЕ 22 ПЕРШОКЛАСНЇКИ

Першокласнїки котри почали учиц руски язик з наставнїцу Марию Самарджич

У ОШ „Йован Йованович Змай” у Дюрдьове концом прешлого тижня почали преподаваня двох виборних предметох котри ше дотикаю руского язика. З оглядом на тото же анї того року нє формоване руске оддзелєнє, руски язик и надалєй будзе виборни предмет. Без огляду на таке становиско формована ґрупа зоз красним числом школярох котри ше опредзелєли учиц по руски. Приявели ше 22-ойо першокласнїки, а преподава им наставнїца Мария Самарджич. Руски язик як виборни виучує ше ище у єдней ґрупи школярох формованей у другей и трецей класи, дзе их єст вкупно петнацецеро. Пецеро школяре уча руски язик зоз сербских оддзелєньох. Од трецей по осму класу робя порядни руски оддзелєня, у хторих єст 39 школярох. – Барз ми мило же ше у першей класи таке красне число школярох опредзелєло учиц руски язик, медзи нїма и школяре зоз нє руских фамилийох – гварела наставнїца Самарджич.

Прешлого тижня у дюрдьовскей Школи почали и годзини грекокатолїцкей виронауки, тиж як виборного предмету. У першей класи на нашу виронауку ходза штверо, а од другей по седму класу, штерацец двойо школяре. Виронауку преподава нови наставнїк – Данил Задрепко з Дюрдьова. У Дюрдьове, руски язик як мацерински ше виучує и у єденим оддзелєню у Предшколскей установи. Того року при воспитачки Марини Сабадош ходза седмеро дзеци. У ОШ „Жарко Зренянин” у Ґосподїнцох у цалей школи у анкети за опредзельованє виборних предметох, виучовац руски язик вибрали штверо, а грекокатолїцку виронауку анї єден школяр, гварела Татяна Тот, директорка тей школи. Вимога за формованє оддзелєня за ученє руского язика послата до Министерства просвити, та док достаню одвит, буду знац чи го годни формовац. У Ґосподїнцох у Предшколскей установи нєт оддзелєнє за ученє руского язика. С. Барань

НАЯВЕНИ ОЛЄГЧАНЯ ПРИ ПРИПОЗНАВАНЮ СТРАНИХ ДИПЛОМОХ

ТУНЬШЕ И ЄДНОСТАВНЄЙШЕ НОСТРИФИКОВАНЄ У рамикох Министерства образованя, науки и технолоґийного розвою почина робиц Центер за информованє о припознаваню иножемних високошколских документох ENIC/NARIC Сербия, та наявене же од 1. октобра годно швидше и туньше нострификовац дипломи. У велїх случайох поступок нострификациї, односно припознаваня иножемних дипломох у Сербиї тирвал и по даскельо роки, та велї успишни млади людзе и одуставали од глєданя роботи у Сербиї. Мирко Преґун зоз Руского Керестура у України маґистровал дириґованє, а по врацаню до Сербиї мушел окончиц компликовани процедури нострификованя дипломи.

16 РУСКЕ СЛОВО

– Понеже за мой фах у Новим Садзе нє мали одвитуюцу комисию, мушел шицко покончиц у Беоґрадзе. Мал сом щесца же ми диплома була нострификована дас о шейсц мешаци, понеже ше дакеди чека и до три роки. Трошки були вельки и шицко вєдно коштало вецей як 75 000 динари – гвари Мирко. Як наявене, од октобра нострификованє дипломи годно покончиц за найвецей три мешаци, а наявене и же процедура будзе 20 одсто туньша як дотераз. За дипломи и свидоцтва здобути у Чарней Гори под час Державней заєднїци Сербиї и Чарней Гори, та у бувших югославянских републикох з часу СФРЮ нє потребна нострификация, як и за дипломи и свидоцтва здобути у Републики Сербскей. С. Надь 18. СЕПТЕМБЕР 2015.

НАША ТЕМА: ЧИ ЗМЕ ПРЕЙҐ ТАНЦУ ГОДНИ ЧУВАЦ ЯЗИК, КУЛТУРУ И ТРАДИЦИЮ ROK XIV ^ISLO 9 Число ушорела: Славица ФЕЙСА, Фото: В. Вуячич

Проблеми у Матки, алє и у велїх КУД-ох вецейнїсти, алє нє од вчера и вшадзи су углавниом познати и подобни. Робота секцийох ше финансує прейґ проєктох, и тоти средства наменски, а кед ше случи, як того року же у новосадскей старшей фолклорней секциї змена ґенерацийох, проблем ище векши. Нових членох у варошу яки Нови Сад, барз чежко позберац, а окреме малих. Тото указала и пияткова схадзка на хторей, окрем уж старей екипи, пришли лєм даскельо нови, евентуални, будуци танцоше.

ЯК ДАЛЄЙ? П

ред нову сезону до Руского културного центру у Новим Садзе, поволани родичи и дзеци же би ше преширело членство наймладших танцошох у Матки, бо тих цо роками танцую нєт вельо. Ридко ше случело же у прешлей сезони на пробу пришли шицки осмеро, праве кельо их руководителє Владимир Иван Вева и Михаїл Римар коло себе позберали. Нє мож повесц же тота нєвелька ґрупа нє наступа и же є нєуспишна, напроцив, алє док ше дакеди госцовало вшадзи, нєшка ше углавним наступа дома, и лєдво зайдзе до „сушедства”.

И попри шицких бриґох, РКЦ мал квалитетни програми и проєкти, а реализовало ше их дзекуюци велькому ентузиязму членох и фахових руководительох, а як будзе далєй, цо планує и як роби нєвелька гарсточка людзох у Матки же би отримала язик, нашу културу и традицию, та и створела лєпши условия за пребуванє у просторийох центра, дознаваме на бокох Додатку. 18. СЕПТЕМБЕР 2015.

РУСКЕ СЛОВО 17

НАША ТЕМА: ЧИ ЗМЕ ПРЕЙҐ ТАНЦУ ГОДНИ ЧУВАЦ ЯЗИК, КУЛТУРУ И ТРА ДИЦИЮ

ДОМ И ФАМЕЛИЯ

НА ХРИБЦЕ ЕНТУЗИЯСТОХ И попри тим же прейґ медийох поволани шицки родичи з дробнима дзецми же би „ошвижели” наймладшу фолклорну секцию у новосадскей Матки, на схадзку пришли лєм штверо, хтори потераз нє танцовали. Руководитель дзецинскей танєчней секциї, Владимир Иван Вева, гвари же то заш лєм „крочай напредок” и наздава ше же того року будзе мац вецей танцошох як влонї

искуства руководзацих у Матки то стара проблематика хтора ше прецагує з рока на рок, бо пре вельку завжатосц дзецох у спорту, на годзинох язика и музики, чежко мож найсц таки термин за танєц у Матки хтори би шицким дзецом одвитовал. – Прешлого року сом на пробох просеково мал штверих, пецерих, а нє раз ше случело же я, або мой сотруднїк, танцовали лєм зоз єдним дзецком – гвари Вева и наздава ше же штверо пецеро нови члени постаню и стаємни, та годно лєпше робиц. На концу, з родичами заш лєм порадзене же ше даяк винайдзе два днї у тижню хтори буду одвитовац векшини дзецом. Тих дньох ше ма почац з пробами. ТАК ЯК МОЖЕМЕ, ТАК РОБИМЕ – Чи дзеци буду танцовац чи нє, завиши и од родичох, алє я часто бешедуєм о тим же на валалє лєгчейше танцовац як у варошу, дзе дзеци треба привесц, причекац и одвесц после проби. Пришло и до змени ґенерацийох при старших танцошох у Матки, а пририхтуюцей ґрупи нєт же би пополнєла тот вакуум хтори настал у фолклору. Асимилация велька, а заинтересованосц родичох мала, и барз ше чувствує нєдостаток роботного места музичного сотруднїка – гвари Владимир Сивч, директор РКЦ, бешедуюци о проблемох у Матки. – У континуитету роби хор и фолклор, а шицки други шпивацки ґрупи, бабкарска секция... робя пред програму, або пред самим наступом. Драмска секция почина з роботу

у децембру. Так робиме прето же з искуства знаме же иншак нє мож. Стораз зме пробовали даяк прицагнуц дзеци, окреме Мирко Пап до музичней секциї. И я пробовал оформиц дзецински оркестер, алє ше указало же и то барз чежко и же нє мож. Робели зме так док зме могли, а вец зме престали, бо дзеци нє могли приходзиц, або нам приходзели вше други. Прето ше уж єден час ше збераме коло програ-

ЛЄМ НАПРЕДОК – Идея нам була же бизме були Руски културни центер – институция. Кед би нам варош бул снователь, велї питаня би були лєгчейше ришени. Дакеди зме були тройо, штверо заняти, а нєшка остал лєм я. Нє було потримовки, чи финансийней, чи политичней, нє знам, и ми остали Здруженє гражданох, финансовани по проєктох. Так у велїх Дружтвох, нє єдини зме. Нє знам як будземе робиц далєй, бо наисце у таких условийох чежко робиц, алє док нам ше удава висц украй з трошками, окреме комуналнима, патриме лєм напредок – гвари Сивч.

мох хтори уж традицийни як цо „Веселинка”, „Пахулька”, або Рочни концерт. Хто зна, можебуц то и добре. „Веселинка” прицагнє коло 200 учашнїкох, а „Пахулька” 60, 70 дзеци, и рахуєме же то наисце якиш резултат – гвари Сивч, хтори трима же найвекши проблем то нєдостаток финансованя дїялносци у РКЦ, односно порядного финансованя роботи секцийох хтори робя цали рок. – Часточно ше тота робота финансує прейґ проєктох, алє то нє достаточне и нє структуралне ришенє. Прешлого року зме достали средства лєм за три проєкти и програми зоз Городу Нового Саду („Веселинка”, представа Драмского студия, и наступ на „Червеней Ружи” и „Пупчецу”). Дакеди ше конкуровало на 12, 13 проєкти, з хторих прешли три, а тераз мож конкуровац лєм на три проєкти, од хторих нам за тот рок прешли два. То значи же за ше шицко друге окрем „Веселинки” и Рочного концерту, роби на волонтерскей основи – аматерски.

Прето ше у Матки часточно „закрию” зоз средствох Заводу за културу войводянских Руснацох, окреме за роботу фахових сотруднїкох, алє и з власних средствох хтори, гоч нє вельки, дакеди барз вельо знача. – Знаход зиме ше як лєм знаме. Ту и там ше, „награбка” – гвари директор, єдини заняти з минималну плацу у Матки. ЗА МАЙСТРОХ НЄТ Пенєжи нєт, алє видно же ше у нєй од лєта роби, реновирує просторию, салу у хторей заплановане же би ше сходзели и дзеци хтори руски язик уча у новосадских школох. О тим же би ше дзеци уключовали до роботи Дружтва роздумовали учительи Ана Мария Рац и Оля Яковлєв хтори однєдавна и у УО РКЦ. – Гоч зме почали з наставу руского язика по школох, з ре сорного Министерства нам муша перше одобриц же би

ДИСКУТАБИЛНИ ТАБЛЇЧКИ

18 РУСКЕ СЛОВО

– И попри тим же РКЦ влонї наступел на шицких фестивалох и достал найвецей боди, розподзельованє средствох по „познатей” таблїчки, думам же барз дискутабилне. Вреднує ше лєм наступи на Фестивалох, а други критериюми нє постоя, нє патри ше на други наступи, а окреме на квалитет того цо виведзене, а спомнути средства каждого року вше менши – гвари Сивч. 18. СЕПТЕМБЕР 2015.

18. СЕПТЕМБЕР 2015.

зме могли робиц и далєй так як зме робели потераз, бо ценус – 15 школяре по школи. Рахуєме же шицко буд зе ушоре и же предлужиме як и дотераз, а вец у догварки з директорами школох, плануєме два раз мешачно зисц ше у Матки и там робиц з дзецми. Так ше дзеци нє буду стретац лєм на „Пахульки” и „Ве селинки”, алє и у Матки дзе плануєме мац и учальню, а окрем настави и велї други активно сци – гвари Оля Яковлєв, учителька хтора у Матки вод зи бабкарски студио. Же би шицко тото могло буц витворене, и же би у Матки були лєпши условия, штудирало ше ище влєце. Хтошка мушел поцагнуц, а єден з нїх бул праве Владимир Иван, хтори заслужни за велї роботи. – Достали зме средства з Националного совиту Руснацох и почали робиц. Обили зме мури поцагали струю, окерпели и ушорели их, тих дньох просторию оґлетуєме, положиме ламинат, на повалу стиропор, а пред тим перше претрешеме закрице же би нє премакало и шицка тота робота нє була даремна. Шицко робиме сами, бо нє маме пенєжи за майстрох. Поволани велї, алє ше мало хто одволал. Найвецей робели Томислав Горняк и Мирко Грубеня, Влада, Мижо, пришли и Борис и Винко, алє по шицким як видно, людзе нє були заинтересовани за таку акцию. Думал сом же кажде хто член УО почувствує же му ту место, но нажаль, велї ше нє зявели. И попри тим рахуєм же о два три тижнї простория будзе готова, а вец у поради з учительками, кед же шицко пойдзе як треба, буду нам потребни столи и карсцелї и нашо школяре ше такой годни ту дружиц – прешвечени Владимир Иван. Идеї єст, и по шицким видно же ше у Матки єст тих цо ше нє даю и кед слово о шпивачох, и ґлумцох. Знаю там и же танєц наш нєвербални мацерински язик и наша традиция ма смисла лєм кед вон „жиє”. Маме барз добру можлївосц же бизме ю прейґ танцу и чували. Без дружтвеней потримовки – чежко, алє и без спомнутих ентузиястох. ■

РУСКЕ СЛОВО 19

НАША ТЕМА: ЧИ ЗМЕ ПРЕЙҐ ТАНЦУ ГОДНИ ЧУВАЦ ЯЗИК, КУЛТУРУ И ТРА ДИЦИЮ

ДОМ И ФАМЕЛИЯ

ДИСКУТАБИЛНИ ТАБЛЇЧКИ

18 РУСКЕ СЛОВО

18. СЕПТЕМБЕР 2015.

РУСКЕ СЛОВО 19

ДОМ И ФАМЕЛИЯ

женоблоґ Пише: Ясмина ДЮРАНЇН

Photofunia

НЇЧ БЕЗ МОКРЕЙ РЕНДИ

email: jasmina.djuranin@gmail.com

20 РУСКЕ СЛОВО

наце цо у тоалету почина? Шицко! Там шицко почина, а там ше шицко и закончує. Голєм у нас. А, ниа, як сом дошла до того. Єдного вечара сом ше влапела пораїц обисце. Мой ми вше дошпинтує же ше „вечар нє пораї, вечар ше одпочива”. Алє цо можем? Кажди дзень робим до поладня, часто и вечаром, та док придзем з роботи, док коло дзецох, покруцим ше гевальтамаль, вичерпана од горучави – ґу себе придзем аж коло дзевец вечар. Правда же нє чухам облаки ноцну годзину, алє поскладац шмати, пейґлац, позберац ботоши спод карсцельох, паперики од бомбонох зацискани до посцельох и езер далїнски койкадзи – мушим. Но, руку на шерцо, нє народзена сом зоз ренду у рукох. Паметам, кед сом ше породзела, та сом у хижи була з якушик дзивку у породзилїщу. И место же бизме

черали искуства о бебох, вона кажду розгварку закончовала зоз аксиомом – нїч без мокрей ренди! Шалєна... Тото шицке мойо пораєнє мой нє видзи. Гоч кельо ше потрудзим – нїч! Нїґда нє забудзем кед сом раз була „набита” з адреналином, цале обисце сом спораєла так же сом ше и сама зоз собу цешела. Кед ше мой врацел з роботи з дзверох спадло питанє: Га? Видзиш як сом попораєла? А вон лєм джмуркнул з лївим оком. Нїч баржей як кед му мушка улєци до ока (но, улєцела му...) Купатило окремна приповедка. Тота простория у нас простория „од националного значеня”. Кед бим положела златни клянки, златни нїтки на фиронґи, златни мегки заглавки у дньовей – нїч би нє було досц добре без златней дески на вц шольки. А нє верела сом же то так... Кед деска ошикана, як да цале обисце ошикане. Бо – таке ци люштаве купатило же там нїхто нє сце войсц. Модлїм? Га нє шикам Я на стояци! Ви троме а я єдна. Хтори же од вас трох вжал ренду до рукох и рибал вц шольку, за вц шольку, коло вц шольки, деску на вц шольки, водокотлїк и цегелки за вц шольку? Анї єден! Досц ми! Шикайце на шедзаци! И так сом пререзала. Ютредзень уж знова було по старим. Знаже же було. Познаю ме мойо хлопи. Я прережем, алє лєм на єден дзень. Вец себе подумам же добре же их мам. Ша док буду жиц сами, та себе озда буду тримац чисте обисце. А я з моїм винчаним лєгко видзем украй: вежнєм, та почухам, та. Нїч без мокрей ренди!■ 18. СЕПТЕМБЕР 2015.

КУЛТУРА И ПРОСВИТА У ШИДЗЕ ТИРВА ДРУГИ ФЕСТИВАЛ „СВРАТИШТЕ У ПОЗОРИШТЕ”

БУДЗЕ И ПРЕДСТАВА ПО РУСКИ Од 11. септембра по 19. октобер у Шидзе у цеку други по шоре Фестивал „Свратиште у позориште” на хторим буду виведзени числени представи зоз театрох зоз цалей бувшей Югославиї. Госцовац буду ґлумци зоз вецей театрох у Сербиї, потим зоз Горватскей, Босни и Герцеґовини, Словениї, Македониї и Чарней Гори. Медзи театрами хтори буду госцовац у Шидзе и РНТ „Петро Ризнич Дядя” зоз представу „Як забиц предсидателя”. Тота представа будзе виведзена 15. октобра, на 20 годзин. Шицки представи ше будзе бавиц на велькей сцени Културно-образовного центра, а по потреби, як нависцую орґанизаторе, и у будинку Лєтнєй владическей резиденциї кед будзе потребна такволана камерна сцена. Орґанизаторе того Фестивала Културно-образовни центер, Червени криж и Здруженє за потримовку родичом „Отворене шерцо”. – Фестивал ма за циль черанку театралних искуствох, а тиж и гуманитарни характер же би ше помагало худобним, як и гендикепованим дзецом. Прето тогорочни Фестивал под назву „Шерцо ше пише з вельку букву”. Уходнїци буду добродзечни прилог, а после представох плановани и креативни роботнї з дзецми – наглашує Цветин Аничич, режисер и идейни порушовач Фестивалу.

Плаката за тогорочни театрални Фестивал

Представи ше будзе виводзиц углавним през викенд, а ґлумци буду змесцени у будинку Лєтнєй владическей резиденциї. Вл. Дї.

МАЛЮНКИ ВЛАДИ НЯРАДИЯ У РУСКИХ ИНСТИТУЦИЙОХ

УМЕТНОСЦ З НАЦИОНАЛНУ НОТУ На схадзки представительох КПД „Карпати” зоз предсидательом Националного совиту (НС) Руснацох Славком Рацом, предсидательом Вивершного одбору НС Жельком Ковачом и членїцу Совиту и предсидательку Одбору за културу НС Ґабриєлу Саянкович, хтора прешлого тижня отримана у просторийох того Дружтва, подобови уметнїк Владо Няради вихасновал нагоду и Националному совиту подаровал єден свой малюнкох зоз циклусу „Карпатски мит”.

Най би малюнки остали у наших установох

18. СЕПТЕМБЕР 2015.

– Нажаль, Руснаци нє маю даяку свою институцию як цо би то бул Музей або стаємна професийна Ґалерия, а мойо жаданє же би часц моїх подобових роботох остала у руских штредкох, руских институцийох и установох. КПД „Карпати” уж достало єдну таку роботу, Завод за културу войводянских Руснацох тиж, а на тот завод и Национални совит Руснацох – визначел Няради. Даєдни малюнки з того Нярадийового циклусу закончели и як леґат у иножемстве, у Приєдору (Република Сербска) и Сербским културним центре у Суботици. Окрем того, єдна часц подобових роботох ше уж нашла, лєбо ше найдзе у каждей Подручней канцелариї НС, як и у основних школох дзе ше виучує руски язик, односно у Руским Керестуре, Коцуре и Дюрдьове. – Владу познам велї роки, а його Подобову колонию почитуєм ище з часу док ше ю отримовало у Руским Керестуре. Почитуєм його роботу и мило ми же ше и национална нота прецагує през його малюнки. Понеже му нарок будзе и вельки ювилей, плануєме зробиц и моноґрафию йому на чесц – визначел предсидатель НС Руснацох Славко Рац. Як припознанє за його творчосц и КПД „Карпати” иницирую же би уметнїк Владо Няради бул предложели за тогорочну Награду општини Вербас. А. М.

РУСКЕ СЛОВО 21

МОЗАЇК АНА-МАРИЯ НЕДИЧ, СТУДЕНТКА

ФИЗИКА МОЖЕ ПОТОЛКОВАЦ Пишe: Танита ХОДАК

Ана-Марию Недич познаю шицки у Коцуре, та и ширше, як винїмково добру и талантовану школярку, понеже одмалючка шоровала успихи на шицких польох. Двацецдворочна Ана-Мария и нєшка успишна, алє єй успихи тераз векши и озбильнєйши. Хто зна зоз чим их на концу окорунує, можебуц и зоз кариєру науковца у жеми, лєбо иножемстве

на-Мария студентка штвартого року на напряме Теорийна и експериментална физика на Физицким факултету у Беоґрадзе. А прецо попри шицких дисциплинох у хторих ше опробовала вибрала физику, толкує так: − Думам же найважнєйше же сом ше у вчасних рокох, док сом була мала нє бала анї од єдного предмета. Анї єден ми нє улївал даяки страх, и ґу каждому сом приступала лєгко, нє мала сом нїяки бариєри. Випробовала сом шицко цо ме интересовало, и на концу сом вибрала праве природни науки, прето же ту видзим менєй правила, а вецей законїтосци – гвари Ана-Мария. Млада студентка штреднє образованє здобула у вербаскей ґимназиї, дзе вибрала природно-математични напрям. Од шицких предметох, найбаржей ше пошвецела математики, гоч єй и физика була барз интересантна. Кед ше уписовала на

факултет, на розуме єй була парола: „Кед ю тераз нє виберем, кеди вец?” и вибрала студирац праве физику.

ПРИПОЗНАНЯ ВЕЦЕЙ ЯК ПАЛЬЦИ НА РУКОХ Уж у основней школи Ана-Мария ходзела на змаганя зоз рижних обласцох, зоз хторих скоро вше принєсла даяке припознанє лєбо награду. Чежко єй вибрац наймилше, понеже кажде ма свойо окремне значенє. − Найбаржей ми значи лауреат зоз 100/100 бодами на державним змаганю зоз математики, хтори сом достала у штвартей класи ґимназиї, а то було и мойо остатнє штредньошколске змаганє. После нього сом прията на UCL у Лондону и Кембридж зоз 70% штиророчней

Окреме єй мили тимски змаганя

22 РУСКЕ СЛОВО

стипендиї, медзитим, на концу ми ше нє поспишело там пойсц студирац. З другого боку, окреме ми мили тимски змаганя як цо то награда за найлєпшу иновацию. За тоту награду сом ше змагала у шейсцчленовим тиму, а медзи нїма була и моя найлєпша товаришка. Потим перша награда на змаганю на Википедиї хтору сом достала зоз младшу шестру, або кед и брат и я истого року достали перши награди на найвисшим змаганю зоз математики – Ана-Мария би ше могла ещи здогадовац громади змаганьох хтори єй були цикави, як даяке бависко. Барз ше цеши же доставала стипендию од Физицкого факултету хтору ше додзелює найлєпшим студентом, цо доказує же є и на студийох винїмково успишна. − Стипендию ше додзелює зоз фонда „Проф. др Дьордє Живанович” найлєпшим студентом трецого року на моїм факултету. 18. СЕПТЕМБЕР 2015.

МОЗАЇК ЗОЗ КОЦУРА

ШИЦКО Оценьовало ше вкупни успих на факултету як цо просек, ефикасносц, дополнююци активносци и подобне. Я достала стипендию спред Институту за физику хтори дїлує у рамикох Ана-Мария (у штредку) єдна од сновательох Факултета, а окрем Асоцияциї студентох „Енетер” мнє, исту стипендию Гоч є нє у орґанизациї коцурского достал ещи єден студент спред стретнуца, у Беоґрадзе и сама зоз Физицкого факултету – толкує ґрупу людзох основала Асоцияцию Ана-Мария. студентох Физицкого факултету „Енетер” хторе уж припознате, и У АКЦИЇ МЛАДИХ ШЕ там, як толкує, упознала вельо ОКРЕМЕ ЦЕШИ цикавих людзох поднїмательного духу. Можебуц од нєй у будучносци можеме обчековац ещи подобни, Ана-Мария пред даскельома роками зоз братом и шестру и ещи лєбо цалком розлични проєкти, даскелїма коцурскима ентузиястами хасновити за младих и дружтво. першираз орґанизовала акцию ЦАГА Ю ВШАДЗИ, А ДЗЕ ШЕ младих „Дай и ти свою руку”, проєкт хтори жиє и нєшка. Акция ПРЕДЛУЖИ ШКОЛОВАЦ? обдумана так же би активовала младих у Коцуре, алє и зоз других Ана-Мария як окреме добри местох. Млади ше през друженє студент бизовно ма вельо опциї за на вецейдньовим стретнуцу у школованє, и велїм би єй знанє и Коцуре упознавали як медзи собу, инициятивносц окреме хасновали. так и зоз саму идею волонтеризма. Вона сама нє зна кадзи предлужи школованє, алє зна же то будзе Гоч Ана-Мария вецей нє у звонка нашей держави, гоч и у орґанизациї того стретнуца пре нас, як гвари, виучованє физики велї други обовязки, ещи вше є у цеку случованьох и дзечнє помогнє на високим уровню. и посовитує нови орґанизацийни − Физика хтору ше виучує у тим младих Коцурцох. нашей держави окреме моцна и припозната у швеце. Маме даскельо − Барз ше цешим зоз цалим окреме моцни катедри и ґрупи на проєктом и мило ми же зажил. Институту. Медзитим, интересує Чежко ше було виключиц зоз ме як то у других местох, по якей орґанизациї, та я и нєшка индиректно уключена до шицкого, системи ше роби там дзе иншаки людзе, менталитет, иншаки и вше закукнєм же як шицко напредує. Окреме ми мило же тота условия. Думам же по законченю основних студийох будзе прави идея нє вязана за даскельо особи, час же бим ше и тамаль оглядла. алє за вельке число младих хтори Мам вельо плани, лєм ещи вше нє и того року були окреме знам чи виберем конкретну державу заинтересовани. През тоту нашу хтора ми цикава, та будзем идею прешли вельо людзе, и преверйовац цо ше там понука, верим же велї ствари могло чи виберем даяку институцию, поробиц иншак, алє верим же без огляду на тото дзе ше находзи. шицки видза волю и страсц зоз хтору ше ґу тому приступа и прето Алє, шицко завиши од понукнутей стипендиї. ■ доставаме вельку потримовку. 18. СЕПТЕМБЕР 2015.

АНКЕТА

ХТО ЯК УЧИ? Соня Раич, 22 роки, Нови Сад, студира хемию: Учим дома, рано, бо теди мам найвецей моци и найвекшу концентрацию. Любим попиц кафу и вец ше лапиц до роботи, а док учим, на столє ми фляшка з воду. Вше перше добре пречитам ґрадиво, подзелїм го на менши часци, або на испитни питаня и зоз маркерами подцагнєм тото цо ми треба и цо найважнєйше. Познєйше повторюєм и теди углавним читам тото цо сом подцагла, док цалком нє утвердзим даєдну обласц. Учим без музики, окрем кед робим задатки. Михайло Ждиняк, 20 роки, Шид, студира ґеоґрафию: Велї студенти уча у читальнї, алє я ю керуєм, бо кед учим, любим мац свой мир, самостойносц и приватносц, та учим дома. Цо ше дотика испитних рокох, волїм розподзелїц испити так же бим вше мал дацо учиц и то ми помага же бим ше нє опущел. Звичайно учим вноци − сова студент. Єлена Дудаш, 21 рок, Коцур, студира пейзажну архитектуру: Окрем звичайного ученя мам и вельо рисовац, а то вимага досц часу. За тото ми потребна подполна цихосц, та учим вноци, односно починам дас на дзевец вечар, а дараз учим аж и до штирох рано. Думам же ше важне добре орґанизовац и поряднє ходзиц на преподаваня и вежби, бо ше вец зна цо мож обчековац на испиту. Учим наглас, розтолкуєм себе, а гевто цо найважнєйше напишем на папер. На испити виходзим лєм у януару и юнию, бо сом одлучела же през лєто нє будзем учиц. Влєце ше сцем опущиц, а цалком ше анґажуєм у цеку школского рока.

РУСКЕ СЛОВО 23

ROK X

СЕПТЕМБЕР 2015

ЯК РУСНАЦИ У ДРУГИХ ЖЕМОХ ВИТВОРЮЮ

^islo 15 (117) Пририхтал: М. Зазуляк

ФЕСТИВАЛИ ПРЕЗЕНТУЮ РУСИНСКУ КУЛТУРУ И ТРАДИЦИЮ, АЛЄ И СУЧАСНОСЦ Фестивал култури и спорту у Медзилаборцох кажди рок концом юния, орґанизую место Медзилаборци и Русинска оброда. Фестивал того року бул уж пейдзешат треци, вседержавного є, алє и медзинародного характеру и по нєдавне снованє нового, Русинского фестивалу у Свиднїку, важел за найвекши фестивал Русинох у Словацкей

едзи водзацима активносцами, акциями и збуванями у обласци култури, у аналитичним звиту о терашнїм стану положеня русинскей меншини у Словацкей Републики, його автор мр Петро Крайняк, котри єден час бул заняти и у Уряду ополномоцнїка Влади СР за национални меншини, як манифестациї з длугорочну традицию, котри репрезентую русинску националну меншину и маю вельки уплїв на живот и национални идентитет Русинох, визначел Фестивал култури и спорту у Медзилаборцох, хтори кажди рок концом юния орґанизую место Медзилаборци и Русинска оброда. Фестивал того року бул уж пейдзешат треци, вседержавного є, алє и медзинародного характеру и по нєдавне снованє нового, Русинского фестивалу у Свиднїку, важел за найвекши фестивал Русинох у Словацкей РУСИНСКА ОБРОДА ЯК ОРҐАНИЗАТОР Уж 24 роки ше отримує Фестивал русинскей култури пошвецени зачатнїкови поп-арту Ендийови Ворголови (родом Русинови, чийо нєамериканизоване презвиско Варгола) у Миковей – тродньова манифестация хтору орґанизує општина Микова (срез Стропков), у родним месце Вароголових родичох. Ту треба визначиц и же у Медзилаборцох од 1. септембра 1991. року постої и роби Музей модерней уметносци „Енди Воргол”, як перши таки у швеце, а затераз и єдини у Европи, хторому єден зоз сновательох бул и Андийова блїзка родзина Джон Варгола з Нюйорку (источашнє є и предсидатель Фондациї „Енди Воргол”). Медзи визначенима фестивалами надалєй то „Шпиви мойого роду” – всесловацке змаганє у шпиваню русинских народних шпиванкох, хтори ше отримує перше по реґионох, а потим побиднїки з тих змаганьох участвую на ґала-концерту. „Шпиви мойого роду” орґанизує Русинска оброда у Словацкей, а того року бул отримани петнасти раз. Русинска оброда у Словацкей кажди рок орґанизує и „Духновичов Пряшов” – змаганє дзецох з основних и штреднїх школох, студентох и одроснутих на уровню держави у уметнїцким представяню и висло-

24 РУСКЕ СЛОВО

Днї русинскей култури у Пряшове 1928. року

вйованю поетских, прозних и драмских текстох на русинским язику. Ту и каждорочна Смотра русинского и шаришского фолклору у орґанизациї Реґионалного клубу Русинскей оброди у Бардейове, хтору ше, як презентацию русинского фолклору (шпиванки, танци, традиция), отримує у Бардейовских купельох. Од 2010. року ше отримує и Дзень Русинох – на чесц програми „Днї русинскей култури”, хтори 1928. року отримани у Пряшове, так же Шветова рада РРЛ 12. юний запровадзела як Дзень Русинох Словацкей на уровню цалей держави, з вецей провадзацима змистами нє лєм у Пряшове, алє и у реґионох. З тим повязани и Днї русинских традицийох – културно-дружтвене подняце у городох и општинох, преважно сиверово сточней Словацкей, пре приблїжованє русинских звичайох и традициї широкей явно сци, тиж у орґанизациї Русинскей оброди. Здруженє интелиґенциї Русинох Словацкей длугорочни орґанизатор проєкта „Стретнуца при Дунаю”, наменєни Русином и їх приятельом, хтори ше витворйює прейґ бешедох на актуални теми з поволанима го сцами, а ме сто отримованя, по правилу, главни город Словацкей – Братислава. 18. СЕПТЕМБЕР 2015.

РУСКЕ У ШВЕЦЕ СВОЙО ПРАВА - СЛОВАЦКА (3) На тромедї Словацкей, Польскей и України 2008. року почала манифе стация „Стретнуце Русинох на гори Кременєц”, як каждорочне подняце настало у орґанизациї ШК РРЛ и Форуму русинскей младежи. Тоту туристично-дружтвену манифе стацию ше отримує на найво сточнєйшей точки Словацкей, з учасцу Русинох зоз Словацкей, Польскей и України, периодично и з других жемох. НАЙМЛАДШИ ФЕСТИВАЛ РУСИНОХ „Русинска забава” тиж каждорочна манифестация, наменєна младим, злучена з презетнацию русинскей култури, традициї и фолклору, а хтору у словацких городох и општинох з векшу концентрацию студентох орґанизує Здруженє „Молоди Русини”. Исте здруженє кажди рок орґанизатор и манифестациї „Русинска ватра” у општини Мали Липник (срез Стара Любовня) – стретнуце по-

Русински фестивал нєшка

льских Русинох-Лемкох шицких возростох, на хторим ше представя русинску културу, традицию и фолклор. Сиґурно найстарша, з двасторочну традицию, то манифестация „Бетлегемски (Вифлеємски) вечар у Свиднїку, хторей главни орґанизатор Срезка орґанизация Русинскей оброди у тим городзе. Як єй и мено гутори, пошвецена є русинским крачунским обичайом. У сотруднїцтве з Любовнянским музейом и другима русинскима орґанизациями, Русинска оброда орґанизує и „Шветочносци под твердиню”, як традицийну културнодружтвену манифестацию хтору ше отримує у сканзену под твердиню („градом”) Стара Любовня, а презентує вирски и културни обичаї Русинох. Того року од 25. по 31. май у Свиднїку отримани треци Фестивал култури Русинох Словацкей, популарно уж наволани Русински фестивал, хторому главни орґанизатор Срезка орґанизация Русинскей оброди у Свиднїку, з помоцу Городу Свиднїк. Фестивал тирва цали тидзень и ма амбицию постац ношаца, репрезентативна манифестация цалосней култури Русинох у Словацкей, нє лєм музично-фолклорного сеґменту, алє и литературней, видавательней, науковей, подобовей, театралней, филм18. СЕПТЕМБЕР 2015.

скей, образовней обласци, та сучасних формох уметнїцкого виражованя, з учасцу и Русинох з других державох. Ґу тому, як то и на Фестивалє култури и спорту у Медзилаборцох, на Русинским фестивалє участвую и дзепоєдни популарни естрадни уметнїки и ґрупи зоз Словацкей и реґиону, а маю и провадзаци часци за розвагу и окрипенє нащивительох (веб-адреса www.rusinskyfestival.sk). Скоро на шицких спомнутих, алє и нєспомнутих (по значеню вироятно менших) манифестацийох и фестивалох, понеже ше през лєто у наисце велїх местох у Словацкей дзе жию Русини орґанизує рижни програми, участвую и Русини-Руснаци-Лемки з других жемох, звичайно кажди рок то и ансамбли и КУД з наших местох у Сербиї и Горватскей. ПРОГРАМИ СОЮЗУ РУСИНОХ-УКРАЇНЦОХ СЛОВАЦКЕЙ Попри у прешлим предлуженю спомнутих русинских орґанизацийох, у Словацкей з русинским предзнаком дїлує и Союз РусинохУкраїнцох Словацкей Републики (СРУСР), а у чаше социялизма мал мено Културни союз Українцох Словацкей (як ше теди могли вияшньовац Русини). Як „Руске” дознава од одвичательного редактора новинох „Нове житя” (хтори видава Союз) Мирослава Илюка з Пряшова, членска база Союзу тераз коло три тисячи особи и тиж є орґанизатор рижних културних змистох, а єдна з його найпознатших то централна културна манифестация и найстарши фестивал „Швето култури Русинох-Українцох Словацкей” у Свиднїку (того року бул 61.). Надалєй то манифестациї и акциї як змагательна смотра уметнїцкого читаня женохрецитаторкох „Струни шерца – Ирина Невицки”, Фестивал драми и уметнїцкого слова „Олександер Духнович” у Пряшове и Медзилаборцох, Фестивал фолклору Русинох-Українцох Словацкей у Камйонки, Фестивал шпиванкох „На кридлох мелодийох” у Гуменим, Фестивал духовней писнї у Снїни, смотра народних шпиванкох „Маковицка струна” у Бардейове и Пряшове, та „Нє забудз свою колїску”, як циклус 5 програмох у рижних местох Пряшовского и Кошицкого краю. У Свиднїку дїйствує и Музей українскей култури, як часц Словацкого народного музею, (популарно волани „Сканзен”), при Реґионалней ради СРУСР у Кошицох роби Українски народни аматерски хор „Карпати” и хлопска шпивацка ґрупа „Поляна”. У Братислави роби Словацко-українске дружтво, а од 1971. року Музичнодрамски ансамбл „Тарас Шевченко”. Як гвари Илюк - „у руско-українских валалох Пряшовского и часточно Кошицкого краю дїйствую даскельо дзешатки аматерски фолклорни колективи, шпивацки дружтва и колективи народней уметнїцкей творчосци”.■ (шлїдзи предлуженє) Зоз словацкого и українского преложел Дю. Латяк Фото: веб-сайти русинских орґанизацийох у Словацкей

РУСКЕ СЛОВО 25

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ МАЛЖЕНСКА ПАРА БЕСЕРМЕНЇ З ВУКОВАРУ (2)

ШЕЙДЗЕШАТ РОКИ ЗДЗИВАЛИ ЯК ПЕРЛИ НА ПАЦЕРКИ Ана Дудашова, по назвиску Семанова, одала ше кед мала нєполни 17 роки за Йовґена Бесерменя хтори теди праве наполнєл 23. Свадзба була у Петровцох, а на нєй було барз вельо дзеци, алє и дружки, бо поволани шицки и зоз Долу и зоз Шорика... Роки пирхли. Ана и Йовґен одховали два дзивчата. Нєшка маю штверо унучата и єдно праунуче. Того року преславели 60 роки у малженстве

Пишe: Агнетка БАЛАТИНАЦ

ед станула рано по свадзби, швекра Ани положела фитюлу на главу, дала єй метлу до рукох и послала ю заметац двор. У медзичаше пришли Аново родичи и родзина на госцину. На одходзе мац єй гуторела же би була така добра яка була и дома, же би у новим доме почитовала нових родичох и нє одповедала им, а окреме же би почитовала свойого мужа, та єй будзе добре. МЛАДА НЄВЕСТА

Млодята, праве побрани 1955. року

26 РУСКЕ СЛОВО

Здогадла ше млада жена мацерових словох уж о дзень-два кед єй швекра наказала позаметац хижу. А у хижи були патоси, бо Бесерменьово (Олексово) були могутни. Ганча пошла на студню вицагнуц води, а понеже бивали на брегу, студня була глїбо-

ка, а Ганча нїзка. Кабел ше отлукал до студнї, а швекор бул нєдалєко, чул цо ше случує, та ю опомнул. – Ганчо, у нас ше так нє цага води! Меркуй, бо ше кабел швидко поламе кед ше так будзе отлукац! Ганча була цихо. А вец єй швекра дала ткани мех з клоча же би з нїм посцерала патос. Вжала Ганча тот мех, намачала го з воду, почала сцискац, алє нє мала моци висцискац шицку воду. Нє бул єй хто помогнуц, швекра пошла, а муж ище спал. Ганча надумала попораїц хижу як найлєпше зна, лєм же би швекра була задовольна. Но, мех бул тварди, та на патосу оставало води. Кед нараз, у хижи ше створел швекор и ознова гвари: – Ганчо, у нас ше так патос нє сцера, бо швидко згнїє. Крашнє єй вон погуторел, нє кричал, алє Ганчи пришло жаль. Подумала себе же дзе вона то пришла, и як родичи вше зоз ню були задовольни. Кед сом заметала хижу, а долу була глїна, вжала сом кантичку з дзирками, направела на жеми цифровани мустри з воду и мойо нїґда нє пригваряли, а ту... Алє нараз ше здогадла мацерових словох же треба слухац и буц цихо. 18. СЕПТЕМБЕР 2015.

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ

Бесерминьово нє препущели анї єден руски бал у Осєку

Швекор правел труни, швекра венци, а Анов муж робел колєсарски роботи. Бул вредни, и старал ше же би вше мали шицкого у обисцу. Млади бивали з родичами дакус вецей як рок, а вец надумали же себе справя власну хижу. Нє була то велька хижа, була набивана, и велї пришли помогнуц, бо ше теди на мольбу робело, людзе помагали єдни другим. Справели хижу у Петровцох на Ґрабику, уж мали и дзецко – Невенку. Бивали там седем роки, а вец порция на колєсарски роботи була барз велька, та Йовґен вецей нє видзел у тей роботи перспективу. Надумали предац шицко цо маю, хижу, жем, а справиц хижу у Вуковаре. Порадзели ше же Йовґен будзе глєдац даяку „державну” роботу. Як ше порадзели, так и зробели. ГОРОДСКИ ЖИВОТ Робел бачи Йовґен у медзичаше на велїх роботох, а вец ше застановел у Пнеуматики у фабрики „Борово”. У Вуковаре жили городски живот, а у медзичаше ше народзела Дубравка. Андя дома шила, чувала дзеци и старала ше о обисцу. Кед дзеци подро сли, Невенка надумала студирац право у Сараєве, а Дубравка економию у Осєку. Пошла андя Ана до Заводу за до ставанє роботи, а там нє могли присц ґу себе же 42 рочна жена пришла глєдац роботу. Но, випатра же теди були иншаки часи. Було вецей порозуменя, алє и роботу могло лєгчейше до стац. Ани да ли пораїц у шпиталю, а робела и на медицини роботи. Гвари, робота нє була чежка, а накадзи пришла дому, и далєй шила, оправяла и преправяла шмати.

ляло ше на шицки боки. Бе серменьово сцели пойсц до Кере стура, бо бачи раховал же им там найскорей помогню же би дошли до якогошик нормалного живота. Кед на концу до стали папери од Люпки (андьовей ше стри) котра пошла до Австралиї ище 1970. року, упутели ше на драгу прейґ океану. Чежко им було шицко зохабиц, були розопяти на два боки. На єдним континенту жила їх дзивка Невенка, а на другим Дубравка. Невенка жила у Мелбурну у Австралиї, а Дубравка у Осєку, ґу хторей нє могли пойсц, бо драги були позаверани. Так ше Ана и Йовґен нашли у Мелбурну. Гвари андя Ана же им нє було подло. Держава ше старала о нїх, а бачи нєодлуга до стал и єдну файту пензиї. Нє сцели буц нїкому на терхи, та вжали власни квартель котри барз туньо до стали, бо як вибеженци мали вельки олєгчаня при велїх животних трошкох. Там стретли и других Руснацох, а андя Ана памета же там була и сушеда з Боґдановцох, та ше нє чувствовали як у цудзини. Та, заш лєм, дом цагал назад. Врацели ше 1998. року, алє понеже обнова поваляних хижох мала буц аж о пейц роки, спаковали куфри, и заш назад до Австралиї. До стали и державянство, та могли путовац дзе сцели. Дзивка Невенка, котра ше уж там дакус знашла, 2005. року, своїм родичом пририхтала красну пре славу – 50-рочнїцу малженства. Були щешлїви, лєм им було жаль же и їх друга дзивка Дубравка, нє могла буц з нїма. Врацели ше до Вуковару, до свойого обисца, дзе и нєшка жию, а того року им и дзивка Дубравка у Осєку пририхтала преславу, з тей нагоди – 60-рочнїцу малженства. За тоту нагоду пришла и Невенка з Австралиї, алє и андьово Аново браца, єден з Норвежскей, други з Чазми, а вец и бачикова Йовґенова фамелия, унукове, родзина... Обидвоїм шерца були полни з радосцу.■ (Конєц)

КЕРЕСТУРСКА ЛОЗА Бачи Йовґен Бесерменї родом з Руского Керестура. Народзени є 1932. року, а о штири роки ше з фамелию преселєли до Петровцох. Бул найстарше дзецко. Оцец Яким и мац Мария, народзена Планчак, мали ище три дзивчата, Амалу, Мелану и Гелену. Бачи Йовґен и андя Ана нєшка маю красну фамелию. Цеша ше у своїх унукох и праунукох. Їх дзивку Дубравку векшина з тих просторох позна, бо постала предсидателька Союзу Русинох РГ, а Невенку паметаю старши члени КУД „Осиф Костелник” з Вуковару, бо роками була єдна з членїцох того Дружтва.

ЦАГАЛО ИХ ДОМУ Война у Вуковаре их залапела у вуковарским обисцу. Анї ше нє знашли як треба, а уж нє могло висц зоз пиньвици. Шейсц тижнї нє виходзели вонка. Штре18. СEПТEMБEР 2015.

Ана и Йовґен зоз своїма дзивками

РУСКЕ СЛОВО 27

ДУХОВНИ ЖИВОТ МОНАШЕСКЕ ШВЕДОЧЕНЄ МА И ПРЕШЛОСЦ И БУДУЧНОСЦ

КЕД ТРЕБА, ПРЕГВАРИ И КАМЕНЄ

ГРЕКОКАТОЛЇКИ У МОНАШЕСТВЕ Наших грекокатолїкох монахох и монахинї єст у рижних монашеских шорох – найчисленши служебнїци Непорочней Дїви Мариї, потим маме василиянох, евхаристиянки, салезиянох, студитох, исусовцох, членох св. Ани и св. Фамелиї и други. Звонка Сербиї єст вельо грекокатолїкох редемптористох. (латински Congregatio Sanctissimi Redemptoris – Конґреґация Пресвятого Одкупителя – хтору 1732. року основал св. Алфонсо Лиґуорски у Скали при Напулю у Италиї. Нєшка редемптористох єст коло 6 000 и активни су по цалим швеце).

28 РУСКЕ СЛОВО

Фото: Т. Х.

Пишe: Мирон ГОРНЯК КУХАР

О монашеству нєшка чуєме и видзиме вецей як скорей, алє предрозсудки остали. Монахи нє одрекаю швет онтолоґийно (у стварносци), напроцив, швет заслужує же би му ше чловек, монах, пошвецел цалком, без остатку. Швет то Боже витворенє и нє оправдане омаловажовац материялносц швета пробуюци возпоставиц директну вязу зоз Богом

ентралне означованє 100 рокох од приходу монахиньох до Коцура було концом авґуста з архиєрейску Службу Божу и з тей нагоди настоятелька манастира ше строх служебнїцох ш. Михаїла гварела же є подзековна Богу за шицки подїї и успишну пре славу. – Пред роком отворена духовна читальня, хтора, наздаваме ше, будзе нащивенша док прейду роботи на полю. Направели зме и виставу з нагоди нашей 100-рочнїци, хтору мож видзиц и тераз, а у новембру будземе мац Кирбай у каплїци, на швето св. Йосафата священомученїка – здогадла настоятелька. На питанє же чи єст интересованя за манастирски живот и за монашески поволаня, чи младши буду надалєй отримовац континуитет служеня и пошвеценосци Богу, вона гварела: – Бог вола и вибера себе, а ми монахинї даваме шицко од себе же бизме були добри шведкове. Ми у швеце, нє изоловани зме, жиєме з народом, алє маме интензив-

нєйши духовни живот. Вшелїяк, нє треба буц пребарз застарани за будучносц, бо Бог, як пише у Библиї, и з каменя направи шведоченє слави и будзе поволаня ґу потребом – наглашела ш. Михаїла. ПРЕД БОГОМ ВАЖНЕ ТОТО ЦО НУКАШНЄ Ище у вчасним християнстве опитали ше єдному монахови „Цо ви вообще робице?”. Монах одвитовал же вони чуваю стражу на мурох Церкви, а то було у чаше кед городи були опасани з мурисками. Сущносц у тим же монахи нєпреривно будни, надпатраю и модля ше за цали швет, за добрих и злих – то були уводни думки право славного епископа ново садского и бачкого, зомборского и сеґединского др Иринея у його роздумованю на тему Свята Евхаристия и монаше ство. По його словох, друга файта предрозсудкох приходзи зоз шорох самих монахох, хторим ше нє удало ошлєбодзиц ше 18. СЕПТЕМБЕР 2015.

ДУХОВНИ ЖИВОТ

Фото: М. Г. К.

од суєти и нарцисоїдносци, гоч маю характеристики монашеских завитох. У глїбини души вони себе и свойо я кладу до центра швета. Вони преценюю (пребарз вредную) монаше ство, зоз становиском же други менєй вредза од монаха. То гордосц, самозалюбеносц. А монах нє лєпши од других лєм прето же є монах. Владика Ириней надпомнул же дахто може буц звонка нєуглядни, алє то нє важне, важни нукашнї духовни стан чловека. Хторим вецей дате, од нїх ше будзе вецей глєдац на судзе, наприклад, кед мал вецей часу же би ше духовно усовершовал. Пред Богом важне тото цо нукашнє и кельо ше наисце причащаме з Богом. Церква одруцела екстремни манихейски зявеня и преувелїчованя, кед дахто сце буц судия и судзиц другим – цо припада лєм Богу. – Монашество шведочи же тот швет треба же би бул преображени и спашени обрацел увагу епископ др Ириней. – Монахи нє одрекаю швет онтолоґийно. Напроцив, швет заслужує же би ше му чловек, монах, пошвецел цалком, без остатку. Швет Боже витворенє. Нє исправне же би чловек омаловажовал материялне витворенє швета пробуюци возпоставиц директну вязу зоз Богом. Найодвичательнєйши служби у Церкви вязани за монашество. Мисионерство виками ношели монахи, наприклад св. Кирил и Методий. Церква у монашеству препознала себе, свой дух – розума, мудросци, препознава прави и фалшиви вредносци – цо ше витворює з Духом Святим. Цо ше дотика маєтку, и Спаситель нє мал „анї дзе главу склонїц”. Спаситель нє мал нїч, нє мал фамелию. Мал лєм хрест. ЦИЛЬ И СМИСЕЛ У ЖИВОЦЕ ЦЕРКВИ

Од штвартого вику, монашество достава реґулативу, орґанизованосц, за цо заслужни, медзи иншим, св. Пахомиє и св. Василиє Вельки. – Єст зауваги же ше монахи дакеди длуго нє причащали, медзитим, нє точне же монашество нє уважує значносц евхаристиї – здогаднул др Ириней, хтори и професор на Богословским факултету у Беоґрадзе. – У чаше цара Константина, после 313. року и Миланского едикту, кед могло шлєбодно виражовац свою виру и кед поганє масовно почали уходзиц до християнства, вец ше монахи видвойовали. Перши монахи нє були священїки, алє священїки приходзели ґу нїм и приношели 18. СEПТEMБEР 2015.

З манастира у Ковилю вишли велї добри православни теолоґове

ЄСТ И ДУХОВНО ЗАБЛУДЗЕНИХ МОНАХОХ – У нас маме приклад секти артемиєвцох – спозорел владика бачки Ириней. – Артемиє ароґантно одбил превипитованє себе и Собор Сербскей Православней Церкви го виключел зоз Церковней заєднїци. Єст монахох хтори у своєй зашлєпеносци и духовней заблудзеносци думаю же вони треба же би водзели Церкву, а нє патриярхи и актуални епископове. Можебуц дахто будзе нєсподзивани, алє єст таких, гоч нє вельо, аж и на Святей Гори. им св. Причасц. Свята Евхаристия шерцо монашества, коло нєй ше монахи збераю, а нє треба забуц и же монахи авторе мелодийох и гимноґрафских текстох на богослуженьох. Монашество ма свой циль, оправданє и смисел у живоце Церкви, живей євхаристийней заєднїци. Евхаристия у шерцу живота Церкви. – Кажда правдива теолоґия источасно и глїбоко дожита. Нє треба дзелїц на гаризматичне и обичне християнство. Шицки ше насицую з истого жридла, а з другого боку, кажди идзе по своєй драги спашеня. Монах святи Порфириє Кавсокаливит (1906–1991) гварел же ше вше мож служиц Богу, то може кажде, на каждей роботи. На драги спашеня чловек нє завиши од вонкашнїх околносцох, кед вон у себе зоз Христом, кед у його шерцу любов. А през Христа здобуваме шицко – гварел епископ др Ириней. ■

ПАТОЛОҐИЙНИ, АЛЄ СВЯТИ Медзи святима монахами и монахинями було и патолоґийни особи, кед ше патри з клинїчного аспекту, з прейґмирно наглашенима характеристиками особи. Наприклад, св. Єроним (347–420) бул неґативна особа, пременлїви, звадлїви, алє и свидоми своїх слабосцох и понїзни слуга Божи. Тома Аквински (1225–1274) бул поцагнути, пайташе у школи го волали „нєми вол”, алє кед ше озвал, чул го цали швет, бул виглєдовач Божих правдох. Иван Капистран (1386–1456) бул аґресивни, з тим же постал Божи вояк, бранїтель правди, хтори одбранєл Беоґрад од Туркох. Франциска Ивана де Шантал (1572–1641) була гистерична, зависна од других людзох, алє ше познєйше цала придала Божому милосердию.

РУСКЕ СЛОВО 29

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 7. септембра 2015. року занавше нас зохабел наш мили оцец, дїдо и прадїдо

МИРОНЬ КОСТЕЛНИК (1925–2015) з Руского Керестура

Останєш навики у наших шерцох. Дзекуєме ци за твою любов, доброту, порозуменє и помоц у каждей хвильки. Син Дюра зоз супругу Ганчу, дзивка Меланка, унук Дюра зоз супругу Лїлю, унук Михал зоз супругу Таню, унука Снежана зоз супругом Витомиром и праунуки Дамир, Лидия, Филип, Ана и Патрик Спочивай у мире Божим! НА ЗДОГАДОВАНЄ Пред шейсцома мешацами до вичносци ше преселєл наш мили

ЗВОНКО КОЛЄСАР (1977–2015) з Коцура

Мили наш, нашо шерца завше останю смутни же нам днї вецей нє виполнєти зоз твоїм присуством. Твойо наймилши Спочивай у мире Божим! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 21. септембра наполня ше седем роки як нас занавше зохабела наша мила

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 13. септембра 2015. року, у своїм 69. року живота, занавше нас зохабел же бизме за нїм жаловали, наш мили син, супруг, оцец, швекор и дїдо

ЙОВҐЕН ФЕЙСА (1946–2015) з Коцура Твоя любов и доброта навики будзе медзи нами и занавше останєш у наших шерцох и каждодньових молитвох. У смутку за тобу оставаю мац Мария, супруга Зденка, дзивка Вероника, син Ивица, жец Бранко, нєвеста Милкица и унучата: Николина, Антоний и Лука Спочивай у мире Божим! ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 13. септембра 2015. року, занавше нас зохабел наш добри и почитовани сват

ЙОВҐЕН ФЕЙСА (1946–2015) Вично нам останю красни памятки на ньго. Сваха Ирина Вуячич зоз дзивками Бранку Япунджа и Марию Попович и їх фамелиями Най спочива у мире Божим! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ На моїх милих родичох

ОЛЕНА ПЛАНЧАК (1947–2008) з Руского Керестура

Вично це будземе чувац у наших шерцох. Твойо наймилши: дзивка Марча, син Владко, нєвеста Славка и унука Даниєла Спочивай у мире Божим!

30 РУСКЕ СЛОВО

АМАЛИЯ ДОРОКХАЗИ ЙОВҐЕН ДОРОКХАЗИ народзена Ґубаш (1928–1994) (1927–2012) з Дюрдьова Красни памятки на вашу доброту на вас навики будзе чувац ваша дзивка Зденка зоз фамелию Спочивайце у мире Божим!

18. СЕПТЕМБЕР 2015.

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 7. септембра 2015. року занавше нас зохабел наш мили

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 31. авґуста преселєл ше до вичносци

МИХАЛ ГАРДИ (1951–2015) з Петровцох З любову и почитованьом памятку на ньго буду чувац Таня, Славко, Сара, Филип и Андєлка Спочивай у мире Божим! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 18. септембра 2015. року наполнюю ше два смутни роки як нє з нами наша мила мац, баба и прабаба

ВЛАДО БАЛЇНТ (1933–2015) з Руского Керестура З любову и почитованьом памятку на ньго навики буду чувац син Михал, нєвеста Оленка и унука Сара Спочивай у мире Божим!

Городска управа за защиту животного штредку Городу Нового Саду на основу члена 20. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк Републики Сербиї”, число 135/04 и 36/09) обявює

ОБВИСЦЕНЄ

ИРИНА НАДЬ народзена Провчи (1924–2013) з Руского Керестура Час преходзи и гоч нам хиби ваша присутносц, любов тота котра навики остава. Вашо наймилши Спочивайце у мире Божим! Городска управа за защиту животного штредку Городу Нового Саду на основу члена 20. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк Републики Сербиї”, число 135/04 и 36/09) обявює

ОБВИСЦЕНЄ о явним увиду, явней презентациї и явней розправи Студиї о преценьованю вплїву проєкта на животни штредок Ношитель проєкта „Телеком Сербия” а.д. Таковска 2, Беоґрад, поднєсол вимогу за даванє согласносци на Студию о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта базней станїци мобилней телефониї „НС-НСУ191, НСЛ191 НСБулевар ошлєбодзеня IV, у улїци Булевар ошлєбодзеня число 115, у Новим Садзе, на катастерскей парцели число 933, К.О. Нови Сад II, Город Нови Сад. Податки и документацию зоз вимоги ношителя проєкта мож видзиц у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду, Улїца Руменацка 110, Нови Сад, под час роботних дньох од 10 до 15 годзин по 12. октобер 2015. року. У складзе зоз членом 6. Правилнїка о поступку явного увида, презентациї и явней розправи о студиї о преценьовню вплїву на животни штредок („Службени глашнїк РС”, 69/05) заинтерсованих орґанох, орґанизацийох и явносц под час тирваня явного увида можу поднєсц зауваги и думаня на студиї о преценьованю вплїву у писаней форми Городскей упрви за защиту животного штредку. Явну розправу и презентацию ше отрима 13. октобра 2015. року, у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду, Руменацка 110, Нови Сад, на 13 годзин.

18. СЕПТЕМБЕР 2015.

о явним увиду, явней презентациї и явней розправи Студиї о преценьованю вплїву проєкта на животни штредок Ношитель проєкта „Телеком Сербия” а.д. Таковска 2, Беоґрад, поднєсол вимогу за даванє согласносци на Студию о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта базней станїци мобилней телефониї „НС-Алмашка церква”-НСУ168, НСЛ168, у улїци Алмашка число 13, у Новим Садзе, на катастерскей парцели число 8721, К.О. Нови Сад I, Город Нови Сад.

Городска управа за защиту животного штредку Городу Нового Саду на основи члена 10. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк Републики Сербиї”, число 135/04 и 36/09) обявює

ОБВИСЦЕНЄ о поднєшеней вимоги за одлучованє о потреби преценьованя вплїву застатого стану на животни штредок проєкта Ношитель проєкта, Явне комуналне подприємство „ВОДОВОД И КАНАЛИЗАЦИЯ” Масарикова число 17, Нови Сад, поднєсол вимогу за одлучованє о потреби преценьова-

ИНФОРМАТОР

OGLA[OVANW 021/6613-697, 021/ 6624/708 e-mail: ruske.redakcija@gmail.com

Податки и документацию зоз вимоги ношителя проєкта мож видзиц у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду, Улїца Руменацка 110, Нови Сад, под час роботних дньох од 10 до 15 годзин по 12. октобер 2015. року. У складзе зоз членом 6. Правилнїка о поступку явного увида, презентациї и явней розправи о студиї о преценьовню вплїву на животни штредок („Службени глашнїк РС”, 69/05) заинтерсованих орґанох, орґанизацийох и явносц под час тирваня явного увида можу поднєсц зауваги и думаня на студиї о преценьованю вплїву у писаней форми Городскей упрви за защиту животного штредку. Явну розправу и презентацию ше отрима 13. октобра 2015. року, у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду, Руменацка 110, Нови Сад, на 12 годзин. ня вплїву на животни штредок Проєкта „Вибудов маґазина хлора поверхносци П” у Ковилю, локална драга Будисава-Ковиль, на катастерскей парцели число 3734 КО Ковиль, Город Нови Сад. Податки и документацию зоз вимоги ношителя проєкта мож видзиц у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду, Улїца Руменацка 110, Нови Сад, роботни днї од 10 до 15 годзин. Шицки заинтересовани, у чаше од 10 днї од дня обявйованя того обвисценя, можу дац свойо думанє у писаней форми на адресу Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду.

ОБВИСЦЕНЄ о поднєшеней вимоги за одлучованє о потреби преценьованя вплїву застатого стану на животни штредок проєкта Ношитель проєкта, „Телеком Сербия” а.д., Таковска 2, Беоґрад, поднєсол вимогу за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок проєкта базней станїци мобилней телефониї „НСУ102 НС Меркатор УМТС Нови Сад” и „НСМ15 НС Меркатор”, у улїци Булевар ошлєбодзеня 102, у Новим Садзе, на катастерскей парцели число 3922/16 К.О. Нови Сад II, Город Нови Сад. Податки и документацию зоз вимоги ношителя проєкта мож видзиц у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду, Улїца Руменацка 110, Нови Сад, роботни днї од 10 до 15 годзин. Шицки заинтересовани, у чаше од 10 днї од дня обявйованя того обвисценя, можу дац свойо думанє у писаней форми на адресу Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду.

MALI OGLA[KI DIHTOVANW oblakoh i dzveroh zoz neopren-}umu. Telefon: 063/8238-767. PRAVIME po meri roletni i garmonikovo dzveri. Tel: 063/8238-767 i (025) 58-27-710. *** ВЛАГА? Изолуєме влажни хижи. 063/440-470; 063/102-41-14. *** ОДКУПЮЄМ лїсковци нєочисцени и очисцени на велько и мало. Виплацованє такой. Робиме услужно машинске чисценє лїсковцох 25 – 40 дин/кг. Одкупюєме очисцени орехи. Тел.: 064/175 90 03. *** ВИДАВА ше нєнамесцени двоиполхижови квартель од 58 квадратни метери у Новим Садзе по хвильку док ше го нє преда, у улїци Миленка Ґрчича число 15, треци поверх без лифта. Явиц ше на телефон: 064/8-703-930.

РУСКЕ СЛОВО 31

СПОРТ МЕДЗИОПШТИНСКА ФОДБАЛСКА ЛИҐА ВЕРБАС–ТИТЕЛЬ–ЖАБЕЛЬ

ПОБИДА БАЧКЕЙ НА ГОСЦОВАНЮ

ФК „Младосц-Радосц” (Србобран) – ФК „Бачка 1923” 2:1 (2:0) На госцованю у Србобрану, у другим колу Медзиопштинскей фодбалскей лиґи Вербас–Титель–Жабель, Бачка победзела Младосц-Радосц зоз 2:1. Фодбалере Бачкей одбавели ище єдно добре змаганє и заслужено вжали нови три боди. Дюрдьовчанє почали водзиц уж на половки першого полчасу кед з корнеру лабда дошла Павлову на главу хтори з добрим бицом посцигнул перши ґол. Атмосфера у шорох Бачкей после датого ґола пошвидко резултовала з ище єдним ґолом. После швидкей акциї лабда дошла до Данґубича, хтори дал други ґол. Бачка на одпочивок пошла з двома ґолами предносци, док у другим полчасу зменшала темпо бависка, алє и далєй була супериорнєйша екипа. Домашня екипа у другим полчасу указала лєпше бависко, и зменшала резултат на 2:1, медзитим, прияти ґол ознова подзвигнул Бачков уровень бависка, а патраче мали нагоду видзиц фер плей змаганє без картонох. У тижню за нами подросток бавел процив Младосци з Нового Саду и стацел 1:0. Шлїдуюце змаганє Бачка бави на нєдзелю у Дюрдьове процив Обиличa з Вилова. М. Рамач

ОПШТИНСКА ФОДБАЛСКА ЛИҐА ШИД

ҐОЛИ ЯК ДИЖДЖУ У штвартим колу Општинскей фодбалскей лиґи Шид було надосц ґоли, а ОФК „Бикич” дома декласовал сушедох зоз Беркасoва – Сримец, з „рукометним” резултатом 13:1 за домашнїх. Розположени були и фодбалере Гайдуку з Вишнїчева хтори победзели Омладинєц з Батровцох 8:0, а ОФК „Бачинци” на госцованю у Соту победзели Братство з 7:1. У Ямени Ґраничар и ОФК „Бинґула” бавели 4:1, Борец зоз Илинцох и Синдєлич з Ґибарцу бавели нєришено 3:3, а шидска Єднота победзела на госцованю у Люби домашнє Єдинство з 2:0. На таблїчки ОФК „Бикич” перши з 10 бодами кельо маю и други Гайдук и треци ОФК „Бачинци”. На штвартим месце ОФК „Бинґула” з дзевец бодами, пияти Ґраничар зоз седем кельo и Єднота на шестим месце. Синдєлич на седмим, Борец на осмим и Єдинство на дзевятим месце маю штири боди, дзешати Омладинєц ма три боди, а без бодох єденасте Братство и дванасти Сримец. У пиятим колу на нєдзелю 20. септембра буду бавиц ОФК „Бинґула” и ОФК „Бикич”, ОФК „Бачинци” ОФК „Єдинство”, Єднота и Гайдук, Сримец и Братство, Синдєлич и Ґраничар и Омладинєц и Борец. Вл. Дї.

32 РУСКЕ СЛОВО

ИСКРА СТРАЦЕЛА ОД МЛА ДОСЦИ

ФК „Младосц” (Радичевич) – ФК „Искра” 3:1 (1:0)

Радичевич : Патрачох: коло 100. Ґол за Искру: Станко Зарин ИСКРА: Ступар, Дрляча, Зарин, Юшкович, Дамир Ґубаш, Ваяґич (Малеш), Живкович, Малацко, Колєсар, Дамян Ґубаш и Сердар Друге змаганє у новей сезони у Мед зиопштинскей фодбалскей лиґи ВербасЖабель-Титель коцурски фодбалере нє указали свой подполни потенциял и страцели змаганє од екипи Младосц зоз резултатом 3:1. Искра зоз Коцура госцовала внєдзелю, 13.септембра у Радичевиву дзе бавела змаганє 2. кола процив на паперу, слабшей екипи Младосци котра на тим змаганю‚ заш лєм була лєпша. На початку змаганя видзело ше же домашнї баржей жадаю побиду и же су вельо мотивованши од Коцурцох котри до того змаганя вошли як кед би побида уж була їх, а таки‚ напредок до стати змаганя‚ найчежше достац.

указовала у пририхтуюцих змаганьох и у першим колу‚ алє и попри даскелїх вигодних нагодох лабда нє сцела войсц до ґолу. Кед ше нє вихаснує нагоди, зна сцигнуц кара, а то ше Коцурцом и случело. После корнеру Младосц да ла и други ґол и теди шицким було ясне же и нєришени резултат будзе успих. Нєодлуга‚ Зарин дал ґол за Искру и зменшал ре зултат на 2:1. Искра предлужела шоровац и нє хасновац нагоди, а домашнї пред концом да ли ище єден ґол и ришели побиднїка. Як бавяче Искри лєгко похопели тото змаганє потвердзує и факт же на лавки за ре зервних бавячох бул

ПИОНИРСКА СЕЛЕКЦИЯ ЗА ПРИКЛАД Внєдзелю свойо змаганє одбавели и Искрово пионире. Вони бавели процив школи фодбалу „Ерцеґ Боро” и победзели зоз резултатом 7:2. Ґоли дали Данило Мезеї 2, Давид Неделькович 2, Оґнєн Салонтаї 2 и Давид Гарди 1.

И попри такого бависка Искра мала нагоди котри бавяче нє вихасновали. Домашнїм ше аґресивне и борбене бависко виплацело пред концом першого полчасу кед после єдного процив нападу дали перши ґол. У паузи медзи двома полчасами тренер Искри‚ Здравко‚ пробовал мотивовац бавячох и на початку другого полчасу видзело ше же му ше то и удало. Искра забавела кус живше и на хвильки повторйовала бависко котре

лєм єден бавяч и ґолман, а озбильна екипа котра ше жада бориц за перше место нє шме себе дошлєбодзиц таке справованє. После двох колох Искра ма єдну побиду и єдно страцене змаганє, а на таблїчки забера пияте место зоз трома бодами. На нєдзелю у Коцуре ше будзе бавиц дерби змаганє‚ Искра на домашнїм терену привита екипу „Будучносц” зоз Савиного Села. З. Колєсар 18. СЕПТЕМБЕР 2015.

СПОРТ ПОДРУЧНА ФОДБАЛСКА ЛИҐА ЗОМБОР

ПОБИДА У ДРУГИМ ПОЛЧАСУ

ФК „Русин” – ФК „Тереквеш” (Свилоєво) 3:2 (0:1) Руски Керестур: стадион на Ярашу, патрачох 150. Судия Бошкович (Зомбор). Ґоли дали: Я. Кулич – 2 и Д. Гарди за Русин, а Єлисавац и Радєнович за Тереквеш. Жовти картони при Русиновцох достали: Грнчяр, Б. Орос и Чизмар. Бавяч змаганя: Янко Кулич РУСИН: Павлинї, Б. Орос (Чапко), Голик, Барна, Й. Гарди, Павлович, Грнчяр, Чизмар, Я. Кулич, Бранкович (Д. Гарди), Рац (Ламош) У пиятим колу Подручней фодбалскей лиґи Зомбор Русин аж у другим полчасу звладал екипу Тереквеша зоз Свилоєва. У першим полчасу Русин мал вельо нагоди за ґол, алє госци дали перши ґол у 37. минути. Стрилєц бул Єлисавац кед у єдним нападу сцекнул од охрани Русина. Бул то вельки офсайд, алє помоцни судия нє дзвигнул заставку, а после приятого ґола даремни були протести бавячох Русина. Госци водзели у Руским Керестуре и шицки ше наздавали же им у другим полчасу бависко спаднє и же нє буду мац моци одвитовац на бависко домашнїх. На щесце, то ше и случело.

ПРЕДЗМАГАНЄ НА ЯРАШУ На нєдзелю, на Ярашу, як предзмаганє першенственому змаганю ФК „Русин” – ФК „Омладинац” (Буковец) буду бавиц ветеранє Русина и Старого Вербасу. Змаганє почина на 14 годзин.

Єдна з числених Русинових нагодох

У другим полчасу, у 55. минути Янко Кулич достал глїбинску лабду, предриблал даскелїх бавячох и вировнал резултат на 1:1. Потим, у 68. минути исти бавяч, Кулич, пребил по правим боку, оштро бил пред ґол, лабда поцильовала Д. Гардия, а Денис ю унєсол до ґолу. Нєодлуга потим, Д. Гарди мал ище єдну нагоду, така яку ше нє препущує, алє нє бул ефикасни. У 83. минути кед го корпулентна охрана звалєла у каребним просторе, судия оправдано пискал пенал, а сиґурни реализатор бул Кулич – 3:1. Госци зоз єдней контри зменшали резултат на 3:2 у 88. минути, ґол посцигнул Радєнович. По конєц з мудрим бависком Русин зачувал резултат и побиду. По думаню публики найхасновитши бавяч прешлей нєдзелї на Ярашу бул Иґор Грнчяр, а бавяч змаганя Янко Кулич. На нєдзелю, знова на Ярашу, Русин дочекує екипу ФК „Омладинац” зоз Буковца. В. Сеґеди

ШАХ КЛУБ „ОМЛАДИНЄЦ”

ИЩЕ ЄДНА ПОБИДА У другим змаганю у другей часц сезони у шаховскей Войводянскей лиґи – ґрупа Бачка, внєдзелю, 13. септембра, Шаховски клуб „Омладинєц” у Кули победзел домашню екипу Гайдук зоз резултатом 4,5:3,5.

У змаганю 7. кола Войводянскей лиґи, шахисти зоз Коцура були лєпши од шахистох зоз Кули и тераз су на 4. месце на таблїчки. Побиди зазначели Карло Бала, Никола Тадич, Миряна Шолая и Стефан Йока. 18. СЕПТЕМБЕР 2015.

Реми одбавел Ґавра Коларич, а страцели Владимир Лазор, Ґоран Попович и Споменко Павичевич. Екипа Гайдук пред тим колом була на 2. месце на таблїчки и була кандидат за уход до висшого ранґу змаганя, алє после пораженя од екипи Омладинца тераз ма минимални нагоди за тот пласман. На нєдзелю Коцурци знова госцую, з тей нагоди у Суботици, дзе буду бавиц процив екипи „Пензионер”. После госцованя коцурски шахисти мали полудзенок котри обезпечел ветеринар Войо Димитриєвич. З. Колєсар

РУСКЕ СЛОВО 33

СПОРТ СПОРТСКИ БАВИСКА „ЯША БАКОВ” – ТУРНИР У ЛАПАНЮ РИБОХ

Пише: Александар ПАЛАНЧАНИН

И РОЗВАГА, И СПОРТ, И ЖИВОТНА ФИЛОЗОФИЯ

На лалицким беґелю при Руским Керестуре, прешлей нєдзелї, 13. септембра, отримани турнир у лапаню рибох на циґонь, хтори ше отримує у рамикох Спортских бавискох „Яша Баков”. То бул дзевяти турнир, а по конєц рока би требали буц отримани ище штири у других спортских дисциплинох. На турнире участвовали осем екипи зоз: Дюрдьова, Нового Орахова, Миклошевцох и по два екипи зоз Вербасу и домашнїх зоз Руского Керестура

вижи и чисти воздух, мир и цихосц, ище вше желєни лєшики при води без сумнїву елементи хтори прицагую шицких хтори жадни опущиц ше. Кед ше ґу тому дода и роздумованє лєм о риби хтора „зацвенка” – цале дожице ту. Прето ше чежко опредзелїц же чи лапанє риби на циґонь спорт, чи розвага. Но, як ше указало на змаганю прешлей нєдзелї, мож повесц же то и єдно и друге. Орґанизатор турнира, Одбор Спортских бавискох и Здруженє спортских рибарох „Коляк” зоз Руского Керестура вибрал найлєпши терен у околїску, а хтори, нє раз преверени, богати з рибу. Вербас тиж ма добри терени и даскельо роки пред тим змаганьом и Вербащанє були орґанизаторе. – Наш „Шлайз”, односно гац на беґелю ґу Кули понука одлични условия за лапанє рибох. Два роки зме були домашнї того турнира, алє нажаль, у тей часци беґелю нєт риби, та змаганя нє були таки успишни як ту, у Руским Кере стуре. Керестурци можу виберац, бо маю вельо тереВладо Мученски ни. Риби мож лапац и

34 РУСКЕ СЛОВО

ту на лалицкей часци, а тиж так и на часци хтора водзи до Савиного Села, як и на теренох блїзко при чарди „Лонґов”. Прето ше Вербащанє опредзелєли за орґанизованє турнирох за хтори ма условия, а то ґуґланє и штреляцство. Условия за тоти спорти можебуц ма лєм Нови Сад. Турнир би требал буц отримани концом октобра лєбо на початку новембра. Шицко завиши од того кеди достанєме термини за отримованє змаганьох зоз Спортского центру у Вербаше – гварел Владо Мученски, член Орґанизацийого одбору Спортских бавискох „Яша Баков” зоз Вербасу. ВЕРБАЩАНЄ У ШАМПИОНСКИМ СОСТАВЕ Змаганє почало точно на осем годзин, а з тей нагоди на нїм участвовали осем екипи хтори мали по трох членох. Екипа Руского културного центра зоз Нового Саду була у составе: Александар Исаков, Милан Брекайло и Мартин Клачик; екипа КУД „Петро Кузмяк” зоз Нового Орахова була у составе: Славко Варґа, Владимир Ковач и Яким Гайдук. За екипу КУД „Тарас Шевченко” зоз Дюрдьова риби лапали: Микола Кухар, Михал Сабадош и Славко Сабадош. КПД „Карпати” зоз Вербасу приведла свой наймоцнєйши, шампионски тим у составе: Никола Скубан, Ґоран Пожонї и Ґоран Вовк; екипа „Папивинґ” тиж зоз Вербасу була у составе: Мирослав Здравкович, Ґоран Ви18. СЕПТЕМБЕР 2015.

СПОРТ дич и Мирослав Ґубаш. Миклошевски „Линяк” бул у ЯК НАДБАВИЦ составе Перо Ґлоґович, Зоран Свалина и Владо ГаЩЕСЦЕ йдук. За екипу „Коляк 1” лапали рибу: Михайло Костелник, Янко Джуджар и Мирко Фекете, а за екипу Пасионованим люби„Коляк 2” на циґонї мерковали: Йоаким Джуджар, тельом риболову уклаЯнко Фекете и Владимир Гарвильчак. данє до опреми на перЕкипи були подзелєни до трох секторох, по осем шим месце. Так повесц змагательох у каждим. Но, як змаганє почало, указа- ,остатнї динар з кишенло ше же перши сектор наймоцнєйши. Як час пре- ки би дали за добру маходзел було вше напартейше, насампредз же у тим шинку, палїчку, лєбо дасекторе лапали риби Михайло Костелник („Коляк цо друге. Поправдзе по1”) и Никола Скубан (КПД „Карпати”). На хвильку ведзено то важни елевипатрало так як же им дахто квачи рибу за циґонь. мент за добри улов. Драгша опрема длужей тирва, прецизнєйРаз єден цагал – раз други. ша є, лєгчейша и практичнєйша. Ґоран Пожонї, гоч ма лєм Медзитим, годзину-два як почало змаганє, коло осемнац роки, єден з тих вельких любительох риболову. Опрезмагательней „писти” прешла перше єдна терховна ма хтору принєсол на змаганє и хтору ма дома, вредзи вецей ладя хтора ишла до Савиного Села, а потим и єден тисячи евра. Зоз тоту опрему и може пойсц на векши змаганя. воєна ладя хтора ишла у процивним напряме – ґу Зоз технїчного боку є практична прето же ю мож крашнє злоЛалитю. Риби у беґелю ше злєкли и престали цвен- жиц и спаковац до авта, а з другого боку, дава сиґурносц кед кац и змаганє випатрало як кед би циґонї були зару- щесце затаї. цени до студнї. Нє помагало анї руцанє мамкох, анї тельови и чекам же ми пошлю нову. Мал сом карсцель менянє глїбини циґоня... Нїч! Алє пол годзини пред концом змаганя, риба знова руше- марки „Рива”, хаснуєм найлєпшу найлонку, циґонї. Вредносц тей опреми хтору сом хасновал на тим змаганю скола. Раз цага Михайло, раз Никола. ро два тисячи евра. Розумлїве же квалитетна опрема оможлївює лєпши резултати. Но, шицко би то було даремне ОПРЕМА, ЧИ ЩЕСЦЕ – ЦО ВАЖНЄЙШЕ? кед би нє було велькей прихильносци и любови ґу тому Окрем добрей дзеки, змагателє мали обовязку принєсц спорту. Мнє кед слово о лапаню риби, нїч нє чежко. На концу треба мац и дакус щесца – гварел Ґоран Пожонї. свою опрему – палїчки, циґонї, мамок. Добру дзеку мали шицки насампредз прето же слово о СТАТИСТИКА ЄДНО, ЧУВАРКА ДРУГЕ змагательох хтори ше вецей роки зявюю на тим змаганю. Шицки длугши час у тим спорту, а мож предпоставиц же Точно на поладнє судийове означели конєц змаганя и у своїх чуваркох у длугим циґоньчкарским стажу мали и шицки змагателє мушели вицагнуц свойо циґонї зоз води капитални фалати. Мамки, уж приповедка за себе. Дзепоєдни ше опредзе- и винєсц свойо чуварки на меранє. Було вельо нєсподзиваня, на щесце, приємни. Було далєли за класични мамки як цо даралов и кукурица, алє векске льо и празни чуварки, алє було и полни. Змагателє на шина хасновала купени, алє доправени мамки. Тайна катур нире у Руским Керестуре, хторих було двацец штири, ждого од змагательох праве у тим же цо ище додали до вла пе ли нєполни двацец два кили риби. Просеково кажди мамку. На циґонї так повесц шицки кладли хробачки. зма га те ль мал коло дзевецсто ґрами у чуварки. Алє то лєм Палїчки углавним були стандардни яки ше нєшка хаста ти сти ка. снує. По вредносци припадаю ґу драгшим. Но, найдрагшу После штирох годзинох сцерпезлївого и упартого чеканя опрему мал змагатель екипи КПД „Карпати” Ґоран Пожоже риба закуши мамок на циґоню, резултати були таки: нї. – Риби лапам одмалючка. Научели ме оцец и бачи хтори осме место завжала екипа „Папивинґ доо” зоз Вербасу ме першираз одведол на змаганє 2007. року. Теди сом зав- хтора влапела 0,35 кг риби, седме место завжала екипа жал друге место и од теди по нєшка, полни осем роки ход- КУД „Тарас Шевченко” зоз Дюрдьова – 0,68 кг, шести бузим на змаганя. Член сом Клубу „Риболовац” зоз Нового ли КУД „Петро Кузмяк” зоз Нового Орахова – 1,22 кг, РуСаду и порядни сом член державней репрезентациї. На бе- ски културни центер зоз Нового Саду завжал пияте место ґельох и рикох препровадюзуєм цале лєто. Лєбо сом на – 1,67 кг, екипа „Линяк” зоз Миклошевцох завжала штварте место – 2,6 кг. змаганьох, лєбо лапам риби зоз задовольства – гварел. Треце и друге место завжали екипи „Коляк 1” – 4,14 кг и Того року участвовал на змаганьох Войводянскей лиґи „Ко ляк 2” – 5,03 кг, а побиднїки на змаганю були члени циґоньчкарох, у юнию и юлию, по три днї бул на квалифиеки пи КПД „Карпати” зоз Вербасу хтори влапели 6,28 кг. кацийних змаганьох за шветове першенство у Смедереве. У по єдинєчней конкуренциї найлєпши рибар бул МихаПершого дня бул дзешати, а другого дня перши. Його екий ло Ко стелник зоз екипи „Коляк 1” хтори лапел 2,34 кг, а па на квалификацийох освоєла треце место. Шветове пердру ги и треци були Ґоран Вовк – 2,25 кг и Ґоран Пожонї – шенство будзе отримане того мешаца у Крушевцу, на озе2,11 кг зоз вербаского КПД „Карпати”. ру при Челийох. Змаганє закончене з друженьом у чарди „Лонґов” дзе си– Одвитовац на питанє: цо важнєйше – чи щесце, чи опрема, чежко. Мойо перши палїчки були штреднього ква- ґурно винєшени и други поєдинєчни резултати змагательлитета и вредносци. Тераз мам вершинску професионалну ох хтори ше дакеди случели, а нє мерали ше зоз килашом, опрему. Тераз сом хасновал палїцу марки „Шимано”, алє алє з методу „од ока”. Лєбо, можебуц прецизнєйше поведмал сом єдну ище вреднєйшу хтору сом врацел продукова- зено – од рукох.■ 18. СЕПТЕМБЕР 2015.

РУСКЕ СЛОВО 35

ТУРНИР У ЛАПАНЮ РИБОХ НА ЦИҐОНЬ

ЛЄМ ПОРЦИЯ КАЖДОМУ ЦИҐОНЬЧКАРОВИ

РОК LXXI ЧИСЛО 37 (3646) НОВИ САД, 18. СЕПТЕМБЕР 2015. РОКУ

■ КЕЛЬО АТРАКТИВНИ РУСКИ ФОЛКЛОР

ЦЕНА 30 ДИНАРИ

СУБОТИЧАНЄ НА „ЗАВИЧАЙНИХ ДНЬОХ”

Фото: Иван Гарди

Фото: Aлександар Паланчанин

■

ЯК ЦВЕНКА НА КЕРЕСТУРСКИМ БЕҐЕЛЮ