ИНФОРМАТОР, ОГЛАШКИ, ИНТЕРМЕЦО
ГЛАСНЇК ПО РУСКИ
ПОСЛЕ ГОРУЧАВОХ – БУРЯ
■ ДЗИВОЦКА ШПИВАЦКА ҐРУПА КУД „ТАРАС ШЕВЧЕНКО” З ДЮРДЬОВА ЦЕНА 30 ДИНАРИ
Фото: Вероника Вуячич
Фото: О. Живкович С. Саламун
После длугшей горучави у тижню за нами залапела нас нєпогода. У вецей наших местох моцна буря з витром и дижджом одчаковала конари на древох и ношела шицко опрез себе. Окрем же барз гирмело и трескало у Руским Керестуре у парку аж и вивалєни вельки ядловци. Пре бурю нє було струї на вецей заводи и през дзень и вноци, у кратших и длугших интервалох.
РОК LXXV ЧИСЛО 37 (3854) НОВИ САД, 13. СЕПТЕМБЕР 2019.
Фотоґрафия: 0231P
Фотоґрафия: 0024P-b
ОГЛЯДНУЦЕ НА ПРЕШЛОСЦ
У проєкту идентификованя особох и подїйох зоз склєняних плочох фотоґрафох Будински зоз Руского Керестура, котру орґанизує Завод за културу войводянских Руснацох (ВР), а котри уж длугши час обявйовани на остатнїм боку новинох „Руске слово”, потребна векша помоц ширшей явносци. Велї од обявених фотоґрафийох уж идентификовани, алє о даєдних потераз зазначене барз мало податки. На Фейсбук боку Заводу за културу ВР до окремного албуму положени тоти фотоґрафиї, та ше модлї шицких котри дацо знаю о особох, подїйох,
часу, обставинох, обичайох, облєчиве и инши податки хтори вязани за тоти фотоґрафиї же би ше явели. Явиц ше мож прейґ порученя на Фейсбуку або коментару на фотоґрафиї, на имейл zavod.rusini@gmail.com лєбо на телефон 021/548-421. Кажда информация значна. Дзекуюци фотоґрафийом хтори настали у фотоґрафскей роботнї Будинскових, а котри диґитализовани на склєняних плочох, зачува ше шведоченє о живоце людзох и подїйох и велїх податкох цо припадаю културно-историйному скарбу Руснацох на тих просторох.
■ У НОВИМ САДЗЕ ОЗНАЧЕНА 100-РОЧНЇЦА
РУСКОГО НАРОДНОГО ПРОСВИТНОГО ДРУЖТВА
ИНТЕРМЕЦО
КОЦУР (2)
ДЗЕ ШЕ ПОДЗЕЛИ ВАЛАЛСКИ КАРЧМИ
ЧОБАНОВA КАРЧМA, А ВЕЦ БИЛИ ДЗВЕРИ
Н
а главней улїци була позната Чобанова карчма, а там доходзели и талантовани ґлумци и валалски дїяче. Давного, 21. фебруара 1925. року, у тей карчми давана театрална представа „Єфтайова дзивка”. Сцену порихтал Александер Ґанджи, а представу режирал Дюра Дудаш. Споминаю ше и Шантово гудаци хтори грали и забавяли младих, а з гудацми грал и сам качмар Микола Горняк Чобан. За його мено найдзени ище єден значни податок – диплому з його меном на котрей назначене же у Новим Саду, 22. априла 1935. року, постал порядни член Матици сербскей. После Чобановей карчми ту були Били дзвери, а єдна интересантносц ше спомина и нєшка – коло уходу до карчми були ище єдни дзвери котри водзели до других просторийох, нє до карчми. Нїхто нє сиґурни прецо, алє над ти-
Качмар Микола Горняк Чобан (други з лїва) зоз супругу у карчми
ма дзверми стала табла зоз меном карчми, а нє над уходом. Як ше през шмих здогадую старши, гоч табла погришно упутйовала, нїхто нїґда нє погришел, шицки знали на котри дзвери треба войсц. Тоту таблу, на котрей було виписане мено карчми тераз заменєла табла з написом „Желєзара”. Мено Били дзвери з часом заменєли ище даскельо мена, а уж скоро двацец роки ту роби комисион „Таня”. О. Русковски
Шантово гудаци
2 РУСКЕ СЛОВО
13. СЕПТЕМБЕР 2019.
ЗМИСТ
УВОДНЇК Пише: Иван САБА ДОШ, главни одвичательни редактор
■ Тижньовнїк 4–5. Отримана схадзка Националного совиту Руснацох
■ Нашо места 8–9. Чуванє животного штредку у Керестуре
■ Економия 13–14. Тлачидба сої и слунечнїку
■ Култура и просвита 19. И оводарцом почал школски рок
■ Мозаїк 20–21. Представяме Дзивоцку шпивацку ґрупу зоз Дюрдьова
■ Людзе, роки, живот 24–25. Стретнуце: Наташа Лїкар и Йон Околишан, промотере здравого живота
■ Духовни живот 28. У Исусових малих шестрох преславени Кирбай
■ Информатор
30–34. Мали оглашки и In memoriam
■ Спорт 36–37. Резултати наших фодбалских клубох
■ Интермецо 38–39. Хладок и горуци тепши Насловни бок: Моноґрафия др Дюру Гардия з нагоди ювилея РНПД Авторка фотоґрафиї: Вероника Вуячич
ВЕЛЬКОСЦ, ЗНАЧЕНЄ И ДОСЯГИ РНПД Шветочни вечар у новосадским „Eдьшеґу“ пошвецени 100-рочнїци снованя Руского народного просвитного дружтва можеме спатриц як свойофайтову кулминацию велького ювилея хтори означуєме през цали рок. Од преслави Националного швета Руснацох вжиме у Руским Kерестуре, прейг науковoго „Карпатского симпозиюма” на новосадским Универзитету, та пригодних омажох на наших фестивалох и других културних подїйох, цали ”руски” 2019. з полним правом пошвецени РНПД. Нєшка, зоз безпечней и бизовней столїтней дистанци, можеме обєктивно спатриц велькосц, значенє и досяг Дружтва. Насампредз дзекуюци нашим науковцом и виглєдовачом нєшкайшей ґенерациї и їх предходнїком, тото шицко мож арґументовац и документовац - як ридко хто, ми практично знаме датум, час и место кеди зме зоз пасивней, скоро нєвидлївей народней маси почали вирастац як еманципована, свидома и културна национална заєднїца. Медзитим, з науковим инструментарийом вельо чежше потолковац же як снователє РНПД, основоположнїки нашого националного живота вибрали праве тоту єдину драгу хтора наисце дзешка и водзи? Опредзелєнє за народни, живи, бешедни язик и школски учебнїки як перши приоритет хтори ше будзе друковац, Руснацом оможлївели будучносц. Тото цо векшинскому народу сто роки пред тим дали Вук и Доситей, нам оможлївело РНПД. И то у драматичним историйним моменту, кед ше дословно прейґ ноци меняли судьби народох и державох. На нашо нєшкайше щесце, судьбу нам унапрямели „людзе збудовани з окремного материялу”, хтори мали визию цо треба робиц, мудросц одлучиц як то зробиц и шмелосц наисце то и поробиц. Нєшка знаме, мали вони свойо дилеми, розпуки и обаваня, алє нїч нє предпоставели общому народному интересу цо шицкому подняцу дава и моралну димензию. Думам же найвреднєйше и найтирвацше цо останє од того ювилея, же фокус уваги унапрямени праве на тих людзох. Попри Костелнїка хтори безсумнїву найвекши авторитет, гоч вироятно и найвекша контроверза руснацтва, и Храниловича, особи хтора у историйних бурйох якошик вше була у правим чаше на правим месце, до колективней свидомосци о себе зме уведли (лєбо врацели) плеяду наших велїканох чийо мена буду одгуковац у вичносци - владику Дионизия и паноцох Биндаса и Мудрого, силу и интелект, шерцо и розум руснацтва.
* ”РУСКЕ СЛОВО” – гласнїк по руски * Виходзи каждого пиятку * Снователь Национални совит рускей националней меншини * Видава НВУ ”Руске слово”, Нови Сад * Перше число вишло 15. юния 1945. року у Руским Керестуре * Адреса: НВУ ”Руске слово”, Булевар ошлєбодзеня 81/VII, 21000 Нови Сад * Редакция: одвичательни редакторe/ки – Олена Планчак-Сакач, Ясмина Дюранїн, Микола М. Цап, Микола Шанта * редакторе/ки рубрикох – Мирон Горняк-Кухар, Александар Паланчанин, Мартица Тамаш, Славица Фейса, Вероника Вуячич * новинаре/ки – Мария Афич, Влада Дїтко, Сандра Саламун, Андреа Медєши, Оля Русковски, Лидия Кухар * лекторка – Блажена Хома-Цветкович * ґрафична редакторка – Люпка Цвеїч * ґрафични дизайнерки – Мария Гудак, Таня Салонтаї * Телефони: 021/6613-697, 021/6624-708, 021/6623-076; 021/6621-433 * Телефакс 021/528-083 * Предплата за цали рок: у жеми 1 500 динари, а у иножемстве 100 евра * Жиро-рахунок Banca Intesa a.d. Beograd 160-923244-82 * Девизни рахунок 160-0050870024999-53 * Рукописи ше нє враца * Друкує Друкарня ”Maxima graf” Петроварадин * E-mail: redakcija@ruskeslovo.com * Web site: www.ruskeslovo.com * YU ISSN 0350-4603 * COBISS SR-ID 15915778 * Друковани тираж 2 000 *
Директор др БОРИС ВАРҐА *** Главни одвичательни редактор ИВАН САБАДОШ
13. СEПТЕМБЕР 2019.
РУСКЕ СЛОВО 3
ТИЖНЬОВНЇК ОТРИМАНА 5. ПОРЯДНА СХАДЗКА НАЦИОНАЛНОГО СОВИТУ РУСНАЦОХ
ПРОБЛЕМ ФИНАНСОВАНЯ СТИПЕНДИЙОХ ПРИОРИТЕТНИ Пише: Мария АФИЧ
Систематично, вєдно з другима националнима совитами од держави треба глєдац ришенє за финансованє стипендийох школяром, понеже дотерашнї способ, зоз буджета, вецей нє можлїви
Н
а своєй 5. порядней схадзки хтора после шейсцмешачней павзи отримана вовторок, 10. септембра у Руским Керестуре и маратонски тирвала, Национални совит Руснацох принєсол даскельо важни одлуки значни за нашу културну самоуправу. Єдна з нїх же би ше системски, вєдно з другима националнима совитами од держави пробовало глєдац ришенє за финансованє стипендийох школяром на шицких уровньох, хторе Совиту зоз законскима вименками, од тераз та надалєй онєможлївене на дотерашнї способ, односно з буджета. Одлучене тиж же би член Национлного совиту Олена Папуґа була на чолє Одбору за службене хаснованє язика и писма, хтори ище вше нє оформени, и же би предложела його членох. Совит тиж потвердзел свою скорейшу Одлуку же ше Централна преслава нашого националного швета будзе и далєй отримовац циклично по шицких наших местох, а одлучене и же будзе формована подручна канцелария НС Руснацох у Бачинцох. ПЕНЄЖ ГЛЄДАЦ ОД ДЕРЖАВИ На схадзки хтору водзел предсидатель Совиту Борислав Сакач були присутни 17 од 19 членох и секретар Совиту, а прейдзени обсяжни дньови шор, насампредз и прето же Совит нє зашедал ище од марца. На початку прилапени вименєни Дїловнїк о роботи нашого Совиту. Єдна з окреме значних точкох дньового шору була нєможлївосц дальшого виплацованя стипендийох, починаюци уж за 2019/20. школски рок, на дотерашнї способ, односно з буджета Совиту. Понеже то оценєте як важна стимулация родичом же би дзеци уписовали до руских оддзелєньох, а евидентне тиж и же тота мира по тераз у пракси дала резултати, цо визначел и предсидатель ВО Желько Ковач и вецей члени Совиту цо участвовали у дискусиї, терашнї проблем одредзени як приоритетни за ришованє. Глєдаюци нови модели финансийного надополнєня руским дзецом у образовним процесу од дзецинскей заградки по факултет, понеже потерашнї способ вецей нє будзе можлїви, Национални совит ше опредзелєл проблем дзвигнуц на висши уровень бо го маю и други национални совити. Прето одлучене же би наш Совит з окремним дописом насампредз Координациї националних совитох глєдал од компетентних у держави же би за тоту намену винашли места у державним буджету. Як
4 РУСКЕ СЛОВО
наглашела Олена Папуґа хтора и предложела тото ришенє, на тим треба инсистовац и при Совиту за национални меншини Републики Сербиї котрому на чолє премиєрка Ана Брнабич, та при Министерству державней и локалней самоуправи тє. його Канцелариї за людски и меншински права, и при Министерству финансийох, хтори одлучую о розподзельованю буджетних средствох. Найважнєйше, то треба поробиц скорей як ше принєше предкладанє о розподзельованю пенежу з державней каси за идуци рок, а нє кед то уж закончени процес цо значи же рок будзе страцени. Най здогаднєме, наш Национални совит на рочним уровню потераз видзельовал до милион 500 тисячи динари хтори од того року вецей нє ма законске право виплацовац зоз своїх средствох, алє єдино з донацийох, котри Совит, нажаль, нє ма. Стипендиї ше виплацовало по 5 000 динари мешачно у цеку школского року (10, одно сно 9 мешаци) дзецом у дзецинскей заградки у Коцуре и Дюрдьове, першей класи основней школи у тих двох ме стох, ґимназиялцом першей класи на руским наставним язику у Кере стуре и студентом трецого и штвартого року на Оддзелєню за русинистику. ЦЕНТРАЛНА ПРЕСЛАВА НАРОК У ШИД ЗЕ Надосц розправи виволала точка дньового шору о заключеньох зоз схадзки УО Заводу за културу войводянских Руснацох, а о предкладаньох вязаних за ме сто отримованя будуцих централних пре славох Националного швета Руснацох, а тиж и о предкладаню виробку Правилнїка о протоколу. Цо ше дотика централней пре слави националного швета, нє прилапене предкладанє 13. СЕПТЕМБЕР 2019.
tiznjovnjik@ruskeslovo.com
же би ме сто за централну пре славу надалєй вше бул Нови Сад, а хторе рушело од Орґанизацийного одбору пре слави и УО Заводу за културу войводянских Руснацох. Заєднїцке становиско вецей дискутантох на схад зки НС на тоту тему, же потерашня пракса отримованя централней пре слави швета у шицких наших ме стох дала барз позитивни ре зултати и прето ю нє треба меняц. Як наглашене, насампредз евидентне же то ожило културну роботу самих тих штредкох одн. наших КУД-ох, а тиж Руснаци у тих штредкох по стали видлївши и ре спектовани, поготов од своїх локалних самоуправох. Так Совит лєм потверд зел свою скорейшу одлуку же би ше швето отримовало по кружней системи. Нарок то буд зе у Шид зе, док 2021. рок ре зервовани за Нови Сад, понеже того року город буд зе Европска пре столнїца култури. Дискусиї було и о роботней вер зиї Правилнїка о протоколу хтору виробел наш Завод за културу и цо обгрунтовал предсидатель його Управного одбору, а ис точашнє и член Совиту Миломир Шайтош. Гоч було думаня же то тераз нє приоритетна тема, а понеже предкладанє правилнїка пре технїчни причини ве цей члени Совиту нє могли вид зиц, одлучене же би ше о Пра вил нї ку ви я шнь о ва ло на иду цей елек тронск кей схад зки у ороченим чаше, вєдно з другима те мами як цо и формованє Одбору за службене хаснованє язика и писма. ПОТРИМАНИ И ОЕБСОВ ПРОЄКТ На ци о нал ни со вит тиж при нє сол Од лу ку о уча ство ва ню у про єкту Ми сиї ОЕБС-у, цо пред тим потри мал и його Ви верш ни од бор, а як пред кла да нє Од бо ру за ин формо ва нє. Як по вед зе не, ва жне буд зе уча ство вац у тим пи лот про єкту хто ри би мал оможлї виц са мо ре ґ ула цию од но ше нь ох мед зи На ци о нал ним со ви том як сно вате ль ом, и НВУ „Ру ске сло во”. То, на сам предз, знач не пре то же етич ни кодекс са мо ре ґ ула циї може до при нєсц афирма циї, по зи тив ному имид жу и угля ду На ци о нал но го со ви ту ру скей на ци о нал ней мен ши ни пред ин сти ту ци я ми у Ре публи ки Сер биї и пред мед зи на род ни ма орґ а ни за ци я ми за де мо крати за цию, бо то пи о нир ске под ня це и єд нак ва жне за меди й ну хи жу НВУ „Ру ске сло во”, як и за Со вит.
ЦО З БУДЖЕТОМ? Под точку рижне дньового шору пиятей схадзки, предсидатель Совиту Борислав Сакач винєсол дзепоєдни свойо видзеня напрямкох роботи НС, а були му поставени питаня прецо по нєшка члени Совиту нє достали написани його план и програм роботи на рочним, и на уровню цалого мандату. Було тиж питаня и чи єст даяки назнаки од державних орґанох, кеди годзен буц ришени проблем финансованя Совиту, о чим, як поведзене зоз Служби, ище вше нєт формални одвити, єдино усмена порада з Канцелариї за людски и меншински права же пенєж потамадз треба трошиц по угляду на прешли рок, а за програмски змисти хтори уж отримани. 13. СЕПТЕМБЕР 2019.
На пиятей схадзки члени НС вибрали и окончователя ревизиї своїх финансийох за 2019. рок, цо тиж законска обовязка, а од трох понукнуцох знова вибране подприємство „Ревизия плус пром” хтора тоту услугу окончовала и прешлого року, а ґу тому, за тото поглєдує и найменьшу суму – 120 000 динари. БУД ЗЕ ПОДРУЧНА КАНЦЕЛАРИЯ У БАЧИНЦОХ Тиж длугшу и конструктивну розправу вивола ла и точка дньового шору о отвераню Подручней кан це лариї НС Руснацох у Бачинцох. У принципу, шиц ки дискутанти потрима ли таку одлуку, алє було пи таня и розправи о самих критериюмох за отверанє кан целарийох, чи су з тей нагоди випочитовани и подобне, дзе було и цалком спроцивени вид зеня. Дзепо єдни дискутанти були застарани же тот винїмок з Бачин цами може порушац и други менши штред ки же би глєда ли отверанє канцелариї, и пита ли ше чи за тото НС буд зе мац и финансийней моци. На кон цу заж лєм принєшена Одлука же би ше отворело подручну канцеларию у Бачинцох, у хторей иснує КУД „Драґен Колєсар”, а предкладаче потолкова ли и же од ло калней самоуправи до стата потримовка и єст обезпечени шицки потребни технїчни условия, а то про сто риї у Ме сней заєднїци, мебель, теле фонски и ин тер нет приключки и опрема. На Совиту ше стої єди но по консултацийох меновац єй координатора, бо то условиє же би канцелария могла почац функ ци о но вац. Як повед зене, за координаторох єст потен ци ялних кандидатох. ПОТВЕРД ЗЕНИ ОДЛУКИ ВИВЕРШНОГО ОДБОРУ Пре длуги час нєзашеданя Националного совиту, назберали ше аж 27 рижни потвердзеня одлукох Вивершного одбору хтори ше одноша на даванє думаньох о членох школских одборох и кадрових питаньох, на упис школярох, предкладаня рижних проєктох и менованє улїцох у Новим Садзе, хтори административноформална обовязка НС, алє хтора нє ма обовязуюци характер. Одлуки ше одношели на даванє думаньох о кадрових питаньох за членох школских одборох у школох хтори од окремного значеня за нашу националну заєднїцу понеже ше там пе стує руски язик або є у порядней настави. То було за школу „Светозар Милетич” у Вербаше, ОШ и ШШ „Петро Кузмяк” у Руским Кере стуре, и ОШ „Братство єдинство” з Коцура, за хтору було думанє и о кандидатох за директора. Шицки одлуки НС прилапел єдногласно, за менованє вецей улїцох у Новим Садзе, и вецей предлоги Одлукох вязаних тиж за образованє, у розпону од Одлукох о упису школярох до штреднїх школох зоз наставу на язику националней меншини, по даванє думаньох на Предлог одлукох о числох студентох за упис на перши рок од основних студийох по мастер и дохторски академски студиї на универзитету у Новим Садзе и других у АП Войводини. Єдно число одлукох одношело ше и на даванє думаня о софинансованю проєктох на рижних проєктох од општинского уровня прейґ покраїнских конкурсох по републични, а найвецей з обласцох информованя, и култури.■
РУСКЕ СЛОВО 5
ТИЖНЬОВНЇК ТРИБИНА – 100 РОКИ ОД СНОВАНЯ РУСКОГО НАРОДНОГО ПРОСВИТНОГО ДРУЖТВА ОТРИМАНА У НОВИМ САДЗЕ
ИСТОРИЙНА ПОДЇЯ ХТОРА НАМ ОМОЖЛЇВЕЛА И ТЕРАШНЬОСЦ, И БУДУЧНОСЦ У просторийох новосадского „Едьшеґу”, пондзелок 9. септембра, отримана трибина з нагоди велького ювилея – 100 рочнїци од снованя Руского народного просвитного дружтва (РНПД). Тота за нас значна рочнїца шветочно означована през цали рок, а подїя у Новим Садзе, дзе пред 100 роками и основане РНПД, була єй свойофайтова кулминация Пише: Александар ПАЛАНЧАНИН
а трибини шветочного характеру хтору з тей нагоди орґанизовал Завод за културу войводянских Руснацох, бешедовали профе соре др Янко Рамач и др Дюра Гарди, и публицисти Дюра Латяк и Михал Рамач, хтори бул модератор. Подїя отримана у репрезентативним обєкту обновеного ново садского „Едьшеґу”, у рамикох културней програми Калеидо скоп, и прицагла наисце вельке число нащивительох, насампредз з нашей националней заєднїци, хторих привитала директорка Заводу Анамария Ранкович, и визначела потримовку покраїнских и городских инстанцох у орґанизациї шветочного вечара. На трибини спред покраїнскей администрациї, одно сно Покраїнского секретарияту за културу, явне информованє и одношенє з вирскима заєднїцами бул помоцнїк секретара Милан Мицич, представителє Националного совиту Руснацох, наших институцийох и медийох, священства, числени особи активни у нашим явним живоце, и вообще людзе хторих интере сує наша прешлосц. Основни факти, о хторих бешедовали учашнїки на трибини, нашей явносци углавним добре познати – РНПД основане на велькей Сновательней скупштини хтора отримана 2. юлия 1919. року у будинку тедишнього городского Маґистрату у Новим Садзе, односно нєшкайшей Городскей хижи. На Скупштини участвовали 150 делеґати, Руснаци, зоз 14 населєньох у Бачкей, Сриме и споза Дунаю. Но, пред тим як основане РНПД, 25. новембра 1918. року отримана Велька народна скупштина у Новим Садзе, дзе преглашене присоєдинєнє Войводини ґу Сербиї, на хторей допринєсли и Руснаци – 21 делеґат були Руснаци зоз 10 местох Бачкей. МУДРИ ОДЛУКИ У ДРАМАТИЧНИХ ЧАСОХ То була подїя хтора, як надпомли бешеднїки на трибини, иницировала снованє РНПД, як дружтва хторе будзе чувац и розвивац наш национални идентитет и хторе будзе ношитель народного препороду. – Руснаци на тим просторе од половки осемнастого вику. Приселєни су зоз карпатского простору и требало вельо им часу же би ше виборели зоз численима почежкосцами на хтори наишли у новим доме. Борели ше за свойо обстоянє, док други, векши народи на тих просторох уж окончели свой национални препород. Важне надпомнуц же приселєни Руснаци углавним були парасти, нє мали свойо гражданство и аристократию, хтори мали преважни вплїв на будзенє националней свидомосци. По
6 РУСКЕ СЛОВО
Фото: В. Вуячич
Н
Першу шветову войну, практично лєм священство мало тот капацитет. По попису жительства 1921. року на тих просторох було 20 000 Руснацох. И то бул праве час кед и нашо предки почали свой национални препород – гварел др Янко Рамач. Значна историйна подїя у нашим националним будзеню було творенє Кральовини Сербох, Горватох и Словенцох. Нашо предняки, насмапредз, Дюра Биндас и керестурски парох Михайло Мудри то почувствовали як праву хвильку за початок нашого националного препороду и за снованє културного народного дружтва. – Кед ше врациме сто роки назад до прешлосци, 150 Руснаци зоз шицких 14 наших парохийох пришли на народне Собранє. Дочекали их тедишнї городоначалнїк Нового Саду и жупан, цо званє як нєшка предсидатель Покраїнскей влади. То гутори о потримовки и порозуменю за народни и културни потреби Руснацох. То бул возбудлїви час, драматични и зоз велїма нєизвесносцами. Велї народи у околїску уж окончели свойо препороди, а наша заєднїца гоч була национално освидомена, була изолована и по теди жила окремни живот. У тим
ДОКУМЕНТАРНА ЕМИСИЯ На трибини у „Едьшеґу” емитовани виривок зоз документарней емисиї авторки Олї Карлаварис у хторей 100рочнїца снованя РНПД представена у функциї континуованого присуства припаднїкох рускей националней заєднїци у заєднїцким живоце вецейнационалного и мултикултуралного дружтва на тим просторе. Емисия витворена у рамикох проєкта „Фундаменти руского културного кода” як коопродукцийне подняце РТВ Войводини и Новинарскей асоцияциї Руснацох з потримовку Покраїнского секретарияту за културу, явне информованє и одношеня з вирскима заєднїцами, а премиєрно є емитована 4. юлия у програми Рускей редакциї РТВ Войводини.
13. СЕПТЕМБЕР 2019.
tiznjovnjik@ruskeslovo.com
смислу, 1918. и 1919. рок, були преламни за нашу будучносц. Историйни подїї хтори ше случели теди, були пресудни за творенє Руского народного просвитного дружтва, и шицко цо нєшка маме як орґанизована национална заєднїца – гварел др Дюра Гарди. ПЛАТФОРМА И ЗДОБУТКИ Важне надпомнуц же платформа за творенє Руского народного просвитного дружтва насампредз бул язик. Одлучене же би бешедни язик бул нормовани и кодификовани. Потим, розвиванє школства, друкованє учебнїкох, видаванє новинох, кнїжкох и других публикацийох, з намиру же би ше народ просвищел. Як резултат, достали зме нє лєм културни розвой и роснуце, алє и напредованє у способе живота, ґаздованя – сумировал далєкосяжни здобутки РНПД Дюра Латяк. Можебуц основни квалитет и велькосц РНПД була його дошлїдносц. Платформа и шицко цо порадзене на сновательней скупштини ше пошвидко почало витворйовац. Такой по снованю РНПД, наш язик кодификовани, почало ше друковац кнїжки и учебнїки, видавац новинки на руским язику. Дзекуюци нашим предняком, а насампредз владикови Дионизийови Нярадийови и керестурскому парохови Михайлови Мудрому, купена друкарня и збудоване єй шедзиско у Руским Керестуре. – За кус вецей як двацец роки иснованя и дїлованя, РНПД утвердзело национални идентитет Руснацох у Бачкей, Сриме и Славониї. Тиж так и свидомосц о походзеню, а з другого боку унапредзело културни скарб на чиїх фундаментох нєшка вибудовани сучасни културни живот Руснацох. У периодзе помедзи два войни РНПД витворело шицко цо було плановане. Оформени месни одбори и читальнї у 11 местох у хторих исновали грекокатолїцки парохиї. Настала уметнїцка литература по руски и порушана музично-сценску дїялносц. З помоцу донаторох и прилогох членох одкупени будинок у хторим було шедзиско РНПД. Вибудовани будинок дзе змесцена друкарня у хторей друковани шицки виданя од 1937. року по 6. април 1941. року. У тим периодзе видруковани 21 календар, 30 публикациї, од хторих седем були учебнїки за основну школу, 9 наслови були наменєни старшим, а други були зоз вирским змистом. Од 1924. по 1941. рок друковани були тижньово новини „Руски новини”, од 1938. по 1941. рок часопис за културу „Думка”, а у истим периодзе и часопис за дзеци „Наша заградка” – начишлєл Дюра Латяк. Скоро шицко о чим бешедовали учашнїки на трибини у „Едьшеґу” подкрипене и у моноґрафиї автора др Дюри Гардия „Руснаци од присоєдинєня по Просвиту” у хторей
представени и ошвицени важни историйни документи и подїї у периодзе нашого националного препороду, як и з виставу паноох з фото-репродукциями спомнутих документох. У музичней часци програми участвовали мр Димитрий Цап на ґитари и Геленка Папуґа хтора одшпивала стару народну писню „Чече вода, чече”.■ 13. СЕПТЕМБЕР 2019.
STANOVISKA Пише: Каролина ДЖУДЖАР, професорка руского язика
ВИЧНИ АКА ДЕМЦИ Факт же кажда медаля ма два боки, шицким нам од давна познати. Медзитим, з искуства тиж знаме же кед чловек нє упознати зоз даяку ситуацию, найчастейше му перши импулс же би осудзел, „поплювал” и напамят давал неґативни коментари. А кед треба судзиц дакому, теди шицки наймудрейши. Ище 2005. року принєшени Закон о високим образованю дзе ше старим академцом дало два роки часу же би здобули диплому по старей програми, або буду мушиц прейсц на болоньску систему и прилапиц (за нїх) нєвигодни условия же би зкончели студиї. После даскелїх предлужованьох, студенти котри достали индекс „скорей Болонї”, и далєй сцу же би ше им допущело дипломовац теди кед годно, без часового огранїчованя. Поволую ше же на таке маю гражданске право, же ше нови законски акт просто нє може применьовац ретроактивно. А то им ґарантує и Устав Републики Сербиї. Голєм би так требало буц. Вельки проблем цо ше дотика тей теми праве тото же тих людзох векшина осудзує и преволує их же су лєнїви закончиц факултет и же им так пришло – лєнствовац. Велї од нїх найчастейше обвинюю сами себе же ше нашли у такей ситуациї. И кед ше им уда закончиц студиї, то найчастейше кирваво заробена диплома. А приповедки котри им за хрибтом, наисце вшелїяки. Єст людзох котри заняти, маю фамелиї, особи зоз инвалидитетом котри пре природу своєй хороти нє могли на час закончиц студиї, самохрани мацери, особи котри допатраю своїх (часто хорих) родичох, особи котрим финансиї под вельким знаком питаня, особи котри ше давя у кредитох, итд. Шицки су свидоми своєй одвичательносци. Нїкому вони нє завадзаю, нїкого нє загрожую. Та цо кед студираю вецей роки? Диплома ше вообще нє достава за швидкосц студираня, алє за указане знанє. На испиту ше нє оценює швидкосц як дахто порихтал испит, алє чи го порихтал достаточно, чи нє. Швидкосц и знанє два цалком розлични ствари. У держави дзе єст 3-5 одсто високо образованих, нє треба ламац кридла тим цо сцу лєциц. Най ше розумиме, до тей ґрупи не рахуєм аферашох, куповачох дипломох, „меґаакадемцох“. Ту слово о правих студентох котри чесно сцу дойсц до своїх дипломох державного факултету. Держава ма вельо векши проблеми од тих людзох. А вони вообще нє виновати же жиєме у чаше бизнис академийох и приватних онлайн факултетох, та уж велїм нєзвичайне же постоя людзе котри студираю на факултетох дзе ше наисце и муши учиц. Но, нїч ту нє нове же ше у тим лицемерним дружтве вишмеює чесни швет. У швеце ше людзе уписую на факултет и на пейдзешат роки. И то цалком нормалне же ше дахто сце школовац, образовац и усовершовац. Покля особа сполнює свойо обовязки, коло того би ше нє требал правиц проблем. А заш, прави ше. И хто го прави, и на тото треба обрациц увагу. Гваря же нє треба осудзовац, бо осудзени будземе. Становиска висловени у тим тексту виключно авторово и нє вше одражую ушорйовацку политику новинох „Руске слово”
РУСКЕ СЛОВО 7
НАШО МЕСТА ЗОЗ РУСКОГО КЕРЕСТУРА – КЕЛЬО ЧУВАМЕ СВОЙ ЖИВОТНИ ШТРЕДОК
ДАКУС ЛЄПШЕ, АЛЄ ИЩЕ ЄСТ ЦО ВИПРАВЯЦ
Пише: Мария АФИЧ
Кед нєдавно отримани волонтерски камп у Руским Керестуре, волонтере зоз швета єдине цо пригварели то же бизме баржей чували свойо околїско, так як чуваме свою традицию. Думали ту вироятнє на цалу Сербию, бо мали пригварки на еколоґийну свидомосц и волонтерох зоз других местох нaшей держави
Ш ПЛАСТИКА У ЖЕМИ ОСТАВА 450 РОКИ Наука доказала же пластика, хтору ше достава зоз нафти, кед ше руци, у жеми нє препаднє и вецей як 400 роки. Най нє споминаме кельо загрожую водоцеки и океани и часто ше прейґ ланца покарми найдзе и на наших танєрох. Так зоз пластичнима фляшами, тиж и зоз мещками, популарнима „кесами” хтори часто наруцани вшадзи коло нас. Же то правда, чуєме и од роботнїка на керестурским шмециску же кед нєдавно розгартали глїну глїбоко у жеми, єдине цо було нєрозпаднуте, були пластични мещки.
8 РУСКЕ СЛОВО
лїдом информациї о чуваню околїска, рушели зме дакус виглєдац яка ситуация у Руским Керестуре, а з акцентом на вивоженю и селектованю одпаду. Познате же уход до Европскей униї, дзе ше Сербия намага войсц и усоглашує свойо закони з европскима, облапя и сферу еколоґиї, а ту випатра же зме од ЕУ ище вельо километри далєко, як по законох, тельо ище баржей по свидомосци. Кельо еколоґийно свидоми жителє Керестура, нє подзековне оценьовац, но оцену зме заш лєм достали зоз ЯКП „Руском” хторе ше стара о отримованю явних поверхносцох у валалє, та и о збераню одпаду, о валалским шмециску итд., и то нє лєм у Керестуре, алє и у сушедним Крущичу. Директор Иґор Фейди з тей нагоди гварел: – Можем повесц же у остатнїм чаше у нашей роботи видзиме же ше ґенерално цошка позитивне случело праве у тей свидомосци наших гражданох. Векшина совиснєйша у отримованю своїх обисцох, тиж и у чуваню явних поверхносцох, а и „Руском” ше трудзи, гоч нє маме досц роботнїкох. Гевтого року зме були похвалєни же наш валал у Заходно-бачким округу бул найушоренши и найчистейши од тих цо на тото меркую и то нє з нашей општини. У Крущичу, поправдзе, дакус иншака ситуация.
На питанє чи єст дзиви депониї по валалє, чого нєдавно було, а цо барз присутне у цалей Сербиї, Фейди гвари же ше Керестурци и ту углавним полєпшали. – Валал нам нє проблематични, бо людзе меркую. Гоч ше знова почало правиц дзиву депонию при теметове, и попри мирох цо зме превжали, та зме реаґовали, знова сцеме опирскац, та кед будзе отворене, озда людзе нє зошму тельо там руцац шмеце. Проблем маме и же ше вивожи здохлїни по хотарских драгох. У Крущичу на кривини зме мали здохнуту вельку швиню. На драги ґу Водици єст случаї же ше вируцує шмеце, чловек идзе на польо та вируци шмеце з трактора. Но, раз зме там по рахунку нашли же хто, та ше опомло чловека, хтори ше поганьбел и винєсол тото цо руцел на нєдошлєбодзене место. Но, то поєдинєчи случаї и векши проблеми нєт, а таки кед найдземе такой ришуєме, окреме же депония у валалє отворена нє лєм пополаднями, алє тераз и до поладня, одкеди знова ту вивожиме – потолковал директор „Рускому”. ШМЕЦЕ ЗНОВА НА ВАЛАЛСКЕЙ ДЕПОНИЇ Тото цо нове за жительох Керестура, же „Руском” шмеце од нєдавна знова вивожи 13. СЕПТЕМБЕР 2019.
mesta@ruskeslovo.com
на валалске шмециско на концу Улїци Сивч Йовґена, а нє до Кули. О тим директор Фейди гарел: – Тераз по скупштинскей одлуки концом юния, можеме до Керестура вивожиц комунални одпад. Так же вецей нє вивожиме на депонию медзи Кулу и Савиним Селом, хтора була планована як транзитна депония. Давно було предвидзене же требала буц вибудована реґионална депония за цали заходнобачки округ, змесцена ище 30 км од Зомбора, и за то ше рихтало вельки проєкт. Алє, я точнєйше нє знам чом тото застановене. Нам у Керестуре би то бул вельки проблем, и кед же тота реґионална зажиє, треба будзе вельку орґанизацию. Ми би мушели вожиц шмеце до Кули, а з Кули би раз тижньово требали вожиц вельки камиони. Правда же би то було добре за нашо валали, алє нє знам точно кельо и драгше. Иншак, шицки места у општини вше и вожели шмеце на свойо локални депониї, лєм ми з Керестура остатнї роки до Кули. Алє тераз ше Керестур врацел на старе. Здогадуєме же ше Керестурци роками бунєли праве прето же валалска депония барз блїзко при валалу, т. є. лєм на даскельо метери од остатнїх хижох. По словох директора Фейдия, затераз то опция хтора и орґанизацийно баржей одвитує „Рускому” хтори ма лєм 16 занятих, вєдно з администрацию, та лєдво старча у отримованю и Керестура и Крущичу, и за вельо сеґменти у роботи, хтори, як гвари Фейди, у шицки других општинских комуналних подприємствох, окрем у Кули, окончую по найменєй 30 особи. – Мушим здогаднуц же за нас як „Руском” и тото була велька обовязка, бо ше стараме и отримуєме комунални роботи нє лєм у Керестуре, алє и у Крущичу. Кед зме одпад вожели до Кули, мали зме проблем, бо з Крущичу нє можеме два-три тури вивесц до Кули за єден дзень, а там и кошиме и шицко друге. Маме розпорядок же пондзелок робиме там, гоч то мало часу за обсяг роботи, а штири днї ту, у Керестуре. Мушели зме пренайсц даяки способ функционовац як и други комунални подприємства, бо ми єдини хтори зме шмеце вожели так далєко, од 18 до 20 км зоз Крущичу. Оталь зме ношели штварток два раз на
13. СЕПТЕМБЕР 2019.
транзитну депонию и то представяло вельки напор и за механїзацию, и гориво и час, и за роботнїкох, бо вони маю и други роботни обовязки як цо розношенє рахункох, порая, коша коло 30 гектари у валалє и доокола... А по правдзе, людзе и сами мали право там вивожиц одпад – заключел Фейди. КЕЛЬО ШЕ ОДПАД СЕЛЕКТУЄ Очуванє животного штредку барз широка тема, а вона облапя и селектованє одпаду и його прерабянє, цо уж давно розвите у заходних жемох. Пробує ше дацо з того применїц и у Сербиї, поготов у вельких городох, та и у менших штредкох. У Руским Керестуре пред даскельо роками, „Руском” пробовал орґанизовац селектованє и зберанє ПЕТ амбалажи, т. є. пластичних фляшох хтори, нажаль, барз загрожую животни штредок. Ту свидомосц досц нїзка бо фляши мож видзиц розруцани поготов коло беґелю и вилєтних местох. „Руском” єден час безплатно дзелєл превидни мехи за пластични фляши и спочатку два раз у мешацу одредзени днї могло ше их зохабиц пред обисцом же би их роботнїки на тракторе позберали. ПЕТ амбалажу ше предавало як секундарну сировину на рециклованє. По Керестуре поставени и специялни контейнери за фляши, найвецей у центру, алє и коло других установох, на базену, и вєдно их єст дванац. Медзитим, зберанє фляшох з обисцох престало. – Почало ше случовац же людзе вше менєй виношели фляши, а безплатни мехи вецей хасновали за друге шмеце за цо вони нєодвитуюци, бо су ценки и слаби, та вец нашо роботнїки мали бриґи. З часом нам їх зберанє постало нєрентабилне, та зме престали з тоту праксу. Анґажовали зме за тото єдного волонтера з валалу хтори ше поднял та пражнї контейнери и ту и у Крущичу, а збера и з обисцох кед го дахто повола, а тиж так є анґажовани и на шмециску дзе селектує одпад. З нїм маме барз добре сотруднїцтво, а цо назбера, ма право предавац за рециклованє. А то ПЕТ, амбалажа, папер, тварда пластика з обисца, ґуми, а друге менєй мож предац – потолковал Фейди. Же ше Керестурске шмециско, як чуєме, поряднє отримує, потвердзел и спомнути волонтер хтори там дежурни кажде пополаднє. Гоч таке ришенє сиґурно нє миле бивательом у Улїци Сивч Йовґена, реалносц за тераз така.■
РИШЕНЄ У ДРУГИХ МАТЕРИЯЛОХ Же би гражданє могли селектовац одпад ище у обисцох, як то робя у жемох ЕУ, потребни и системски ришеня держави, а тиж и меняц свидомосц. Рециклованє велїх материялох хасновите, алє вше вецей мож чуц же прерабянє пластичней амбалажи нє найлєпше ришенє за животни штредок. И прето же нє зменша загадзеносц, бо ше єй количества барз звекшую на шветовим уровню, рециклована пластика и драгша як нова, итд. Нє адекватна анї такв. биорозпадлїва ОХО пластика, бо оставаю у околїску єй опасни компоненти. Вше гласнєйше мож чуц же би найидеалнєйше ришенє було у индустрийней конопи. Єй продукция присутна уж 5 000 роки, а як зме нашли податок, коло 80 одсто ствари хтори видзиме коло себе, мож направиц з конопи. Медзи нїма и мещки за каждодньове хаснованє. Алє таке ришенє нє у интересу шветових индустрийних лобийох.
РУСКЕ СЛОВО 9
НАШО МЕСТА ОПШТИНИ КУЛА И ВЕРБАС ДОСТАЛИ КОНТРАКТИ О ДОДЗЕЛЬОВАНЮ СРЕДСТВОХ
ЗЛЄПШАНЄ ЕНЕРҐЕТСКЕЙ ЕФИКАСНОСЦИ Подпредсидатель Покраїнскей влади Дьордє Миличевич початком септембра уручел представнїком 20 локалних самоуправох контракти о додзельованю средствох за виробок анализи енерґетскей ефикасносци и потребних мирох за 80 явни обєкти, насампредз основних школох и предшколских установох, пренєсол сайт Рускей редакциї Радио-телевизиї Войводини. Фото: Покраїнска Влада Медзи добитнїками средствох находза ше и Општини Кула и Вербас у котрих будзе поробена анализа енерґетскей рованє енерґиї и буджету, менше заґадзенє и обезпечоваефикасносци за обєкти даскельо явних установох. нє приємнєйшого пребуваня за хасновательох тих обєАнализа ше у општини Кула пороби на будинку ктох. Општинскей управи Кула, ОШ „Иса Баїч”, Дому пиониНа уручованю контрактох присуствовали покраїнски рох, ПУ „Бамби” и Дзецинскей заградки „Бубамара”, а у секретар за енерґетику, будовательство и транспорт општини Вербас тото будзе поробене на будинку Ненад Ґрбич, як и представителє Европскей банки за Општинскей управи Вербас, ОШ „Вук Караджич” и обнову и розвой (ЕБРД). амбуланти Дома здравя „Велько Влахович” у Бачким Проєкт виноши 100 000 евра и финансує го Европска Добрим Полю и ОШ „Бранко Радичевич” у Равним банка за обнову и розвой на основи Меморандуму о Селу. порозуменю, котри у юлию подписала зоз Покраїнским Як визначел подпредсидатель Миличевич, зоз тим секретариятом за енерґетику, будовательство и транспроєктом ше посцигню даскельо значни цилї як цо шпо- порт. Я. Дю.
АСОЦИЯЦИЯ НОВИ САД–НОРИДЖ З ВЕЛЬКЕЙ БРИТАНИЇ У ДЮРДЬОВЕ
НАЩИВЕЛИ И РУСКУ ОДЛОГУ Члени Асоцияциї „Нови Сад–Норидж” зоз Нориджу у Велькей Британиї, 4. септембра першираз нащивели Дюрдьов и Руску одлогу. Нащива була туристичного характеру. Тота Асоцияция коло трицец роки орґанизує вилєти у Сербиї и Войводини и исто тельо помага гражданом Сербиї. Питер и Даяна Бекли з Асоциациї почесни гражданє Нового Саду и вецей раз орґанизовали и участвовали у гуманитарних акцийох у Новим Садзе, алє и помогаю його институцийом. Под час санкцийох вецей раз до рока до Нового Саду привожели полни камион средства за гиґиєну, шмати за дзеци и друге. Члени Асоцияциї вєдно зоз Питером Беклийом стреду нащивели Дюрдьов. Шицки вони любителє Сербиї, окреме Войводини и Нового Саду. Познаю културу на тих просторох и дзечнє ю виглєдую. У нащиви Сербиї и войводянским местом жадаю упознац розличносци и красоти котри єст на тим простору. Пред двома роками у општини Жабель нащивели Чуроґ, а того року Дюрдьов,
10 РУСКЕ СЛОВО
односно Руску одлогу и дестилерию „Two daves”, а потим и Етно ресторан „Летич”, дзе полудньовали домашнї войводянски єдла. Руску одлогу нащивели дзекуюци туристичней водительки Сандри Калембер котра ма приятельох у Дюрдьове и як гварела, знала же Руснаци жию у Дюрдьове и же маю цо указац. Свидома же спомнути туристи любя културу приведла их до Рускей одлоги дзе их причекал Мирослав Чакан, предсидатель Скупштини КУД „Тарас Шевченко”, котре водзи рахунка о тей Одлоги. Вон им гуторел о историї Руснацох на тих присторох и у Дюрдьове, алє и о терашнїм стану и їх активносцох. После толкованя о значносци Рускей школи и прецо є вибудована, указал им и гуторел о поставкох у шицких просторийох у Рускей школи односно Рускей одлоги. Нащивительом ше окреме попачела женска святочна шмата, розкошни прикраски на фитюли и дзирковани подсукнї. С. С. 13. СЕПТЕМБЕР 2019.
mesta@ruskeslovo.com
ТРИБИНА У КОЦУРЕ
ЖЕНИ ЖИЮ И НА ВАЛАЛЄ”
”
У Месней заєднїци Коцур Здруженє гражданох Женски центер ,,Горизонт”, 10. септембра, орґанизовало трибину под назву ,,Жени жию и на валалє”. Циль тей кампанї же би змоцнєла жени у руралних обласцох, а тиж и указала на значносц превентивних здравствених препатрункох. Тота кампаня ше орґанизує у осем валалох у Сербиї, а порушана є символичного датума, 8. марца 2019. року, зоз статусну конференцию котра була отримана у Дому Народней скупштини РС. Трибину отворел предсидатель општини Вербас Милан Ґлушац. – Змоцньованє нє мож задумац без фамелиї, без заєднїци, а потребна потримовка Покраїни, Влади Републики Сербиї, як и локалней самоуправи. Треба пременїц свидомосц и през родну ровноправносц злєпшац положенє женох. Ми пробуєме зоз рижнима конкурсами помогнуц и афирмовац и женске поднїмательство. Совитуєм вам же бисце през конкурси вихасновали шицки можлївосци. Дзвери локалней самоуправи отворени и маце нашу потримовку – гварел Ґлушац. На Трибини були и заменїца предсидателя општини Вербас Миляна Штулич, предсидателька Здруженя гражданох Женски центер ,,Горизонт” Миряна Копривица, др Ана Варґа, як и жени зоз Коцура, Вербасу, Равного Села. Присутни могли чуц о едукациї женох, о превентивних здравствених препатрункох, о популацийней политики, як ше жени муша змоцнїц у борби процив насилства, а тиж и о идейох и иновацийох як би могли унапредзиц и злєпшац живот у валалским штредку.
О предносцох и нєдостаткох живота у малих местох бешедовали жени зоз Коцура – Аранка Медєши, прекладателька и предсидателька Етно клуба ,,Одняте од забуца”, Весна Раґаї-Цап, наставнїца биолоґиї у ОШ ,,Братство єдинство”, подпредсидателька КУД ,,Жатва” и член НС Руснацох, Єлена Буила, воспитачка у ПУ,,Герлїчка” и Нада Горняк, поднїмателька котра ше занїма зоз заградкарством. Мая Мишкович их представела и водзела розгварку зоз женами. Кампаня ше запровадзує под покровительством предсидательки Народней скупштини, Министерства за роботу, занятосц, борецки и социялни питаня, Министерства без портфеля задлуженого за демоґрафию и популацийну политику и Канцелариї за людски и меншински права. О. Р.
САНАЦИЯ ДРАГОХ У ОПШТИНИ КУЛА
ЕТНО ФЕСТИВАЛ У БАЙМОКУ
ПОПЛАТАНИ ДЗИРИ
ЗАМЕРКОВAНИ КАПУЩАНЇКИ
У Руским Керестуре прешлого тижня на найкритичнєйших местох у шейсцох улїцох у валалє поплатани драги, цо прейґ явней набавки за санацию драгох финансує локална самоуправа у шицких местох општини Кула. За тоту наменку предвидзени скоро 5 милиони динари. Як дознаваме у керестурскей Месней заєднїци од секретара Михайла Сабадоша, дзири на драгох поплатани у улїцох Ленїнова, ЮНА, Ирини Провчи, Сивч Йовґена, Йовґена Семана и Русинскей, алє з часци и у Фрушкогорскей, гоч нє було предвидзене. Роботи закончело подприємство „Екстра-авто транспортˮ з Вербасу, за цо потрошене коло 30 тони материялу. По словох секретара Сабадоша, за платанє драгох у локалней самоуправи предвидзена ище єдна явна набавка по конєц рока. А же є потребна у шицких местох општини, потвердзує и факт же скоро два роки драги нє санировани, прето же ше нє удали явни набавки за тоту наменку. М. А. 13. СЕПТЕМБЕР 2019.
На „Дньох бунєвацкей културиˮ у Баймоку прешлого мешаца, на Етно фестивалу бунєвацких националних єдлох, предсидателька Туристичного здруженя „Руски Керестурˮ Любица Няради представела руску кухню, а з нашима капущанїками у моцней конкурецниї освоєне друге место и припознанє. Руснацох на Фе стивалу представели Желько Ковач, у мено Националного совиту Руснацох, Любица Няради, котра була облєчена до святочного народного облєчива и Славка Варґа, у мено Здруженя женох „Байкаˮ, облєчена до роботного, каждодньового облєчива. Штанд котри представял нашу националну кухню бул замерковани. Окрем з капущанїками прикрашени бул зоз мелку паприґу Миколи Виная поскладану до пасарайтова, билу и червену швижу паприґу у кошарох и зоз сувенирами Здруженя женох „Байкаˮ . Ол. Ж.
РУСКЕ СЛОВО 11
ЕКОНОМИЯ НА РИМСКИХ ШАНЦОХ ПРИ НОВИМ САДЗЕ БУЛ ЄШЕНЬСКИ ДЗЕНЬ ПОЛЬОХ „НС СЕМЕ”
НА ОГЛЯДНИХ ПАРЦЕЛОХ НАЙЛЄПШИ СОРТИ И ГИБРИДИ Институт за землєдїлство и заградарство з Нового Саду, найзначнєйша нашенкова хижа и од прешлого року и институция од националного значеня, пияток, 6. септембра, на Римских шанцох орґанизовала традицийни єшеньски Дзень польох Пише:Мартица ТАМАШ
ольопривредни фаховци и нащивителє мали нагоду опатриц оглядни поля на хторих богати асортиман сортох и гибридох „НС семе” єшеньских польопривредних културох: кукурици, сої, слунечнїку, ароматичних, лїковитих и присмачкових рошлїнох, як и заградарских и покармових рошлїнох. Праве тераз, кед оптимални термин за шатву олєйовей цвиклочки, представени и сортимент шацох тей значней олєярки, як и шаца жита и ярцу, хтори ше почнє шац початком октобра. На Дню польох були найпознатши науковци и виглєдоваче, селекционере, представнїки министерствох и покраїнских секретариятох, як и Городу Нового Саду, иножемни партнере, як и найзначнєйши польопривреднїки, хтори повязую науку, праксу и привреду. Дзень польох святочно отворел державни секретар Министерства просвити, науку и технолоґийного розвою, проф. др Виктор Недович, хтори визначел же велька вредносц же Институт за землєдїлство и заградарство з Нового Саду институция од националного значеня. – Вредносц то и припознанє за гевто цо Институт вецей як 80 роки творел и кадри хтори у нїм робели, робя и буду робиц. Барз важне цо Институт нєшка твори за
П
Виктор Недович
12 РУСКЕ СЛОВО
наших польопривредних продуковательох и през пласованє шацох до швета, през вивоз нашенковей роби – гварел Недович. Привитуюци колеґох и го сцох, директорка Института за землєдїлство и заградарство др Светлана Балешевич Тубич гварела же ше ре зултати виглєдованьох науковцох применює у польопривреди вецей як 80 роки и же потерашня пракса указує же виглєдовацка робота була успишна. Здогадла же перши гибрид слунечнїку у швеце направени у Новим Сад зе, як и же праве Институт перши одкрил Clearfield хибрид слунечнїку (технолоґия продукциї слунечнїку хтори одпорни на гербициди з ґрупи имидазолинонох), гибрид Рими. Вона гварела же виглєдоваче Институту „НС 13. СEПТЕМБЕР 2019.
ekonomija@ruskeslovo.com
семе” перши одкрили ґен одпорносци слунечнїку на фумопсис, а у цилю злєпшаня селекциї кукурици применює ше иновациї у оплеменьованю. Балешевич Тубич визначела же того року у Институту акредитовани Центер винїмносци за леґуминози (рошлїни з ґрупи маунастих рошлїнох). – Винїмково зме по тим же маме винїмково резултати у тей обласци виглєдованя, а важни и нашо три европски проєкти зоз поволанки Хоризонт 2020, хтори ше одноша на леґуминози. Же бизме унапредзели оплеменьованє сої, перши у Европи зме уведли до програми оплеменьоваСветлана Балешевич Тубич ня сої з ґеномску селекцию.
СТВОРЕНИ 1 200 СОРТИ И ГИБРИДИ За осем децениї, од снованя по тераз, Институт за землєдїлство и заградарство з Нового Саду виселектовал вецей як 1 200 сорти и гибриди и вецей як 50 файти рошлїнох. Тоти сорти и гибриди реґистровани и продукує ше их у вецей як 30 жемох швета: у Русиї, Нємецкей, Индиї, Канади, Китаю... Як и каждого року, Институт продукує шаца польопривредних културох на вецей як 10 000 гектарох, а од тей продукциї вецей як 95 одсто на польох у АП Войводини. Резултат того унапредзеня то сорти хтори буду одвитовац нашим потребом и помогню же би ше превозишло неґативни ефекти пременки клими – гварела Балешевич Тубич. Циль отримованя Дня польох же би ше помогло польопривредним продуковательом при вибору шацох сортох и хибридох „НС Семе”, як и же би од фаховцох з Институту достали совити и препорученя хтору технолоґию продукциї най применя, же би посцигли цо лєпши урожай. На дню польох присуствовали и представнїки партнерох Инстутута зоз Русиї, України, Мадярскей, Греческей, Турскей, Марока, Ирану, Австралиї, як и Босни и Герцеґовини, Горватскей и Словениї.■ 13. СЕПТЕМБЕР 2019.
ТЛАЧИДБА ОЛЄЯРКОХ У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ
УРОЖАЙ И ЦЕНА СЛУНЕЧНЇКУ ЛЄПШИ ОД СОЇ
У керестурским хотаре почало тлаченє сої, а тлаченє слунечнїку при концу. Продукователє зоз квалитетом и урожайом слунечнїку задовольнєйши, медзитим, у одношеню на прешли рок, цена за килограм слунечнїку нїзша. Соя єдна од водзацих олєйових польопривредних културох у швеце и у нашей держави. На керестурским хотаре найвецей ше пестую сорти Аполо и Триюмф, а вше вецей и релативно нови и кус познєйши файти Белуґа и Тайфун. Хвильово условия того року за сою були вигодни, медзитим, у остатнїх мешац дньох пре високи дньово температури, рошлїни нагло дозрели. Таке швидке дозреванє охабело пошлїдки на урожаю, хтори кус слабши у одношеню на прешли рок. Штреднї урожай сої у Руским Керестуре виноши коло 20 метери по гольту и резултат є вецей факторох як цо сорта сої, запровадзени аґротехнїчни мири и чи продукователь поробел шицко у оптималних терминох. Аконтна цена за килограм сої 35 динари зоз ПДВ-ом, а обчекованя же будзе и векша. – Влага и примишки у сої по юсу. Дава ше позитивну бонификацию на влагу од 12, 13 одсто, а неґативну бонификацию кед зарно ма влагу од 13 до 15 одсто. У пракси ше указало же кед соя ма влагу векшу як 15 одсто, вец ше ю нє приме на сушенє, понеже вельки проблем зоз ню у силосох. Цо ше примишкох дотика, на даєдних парцелох єст ище желєни зарна, цо значи же соя нє цалком дозрета. Случує ше тот проблем же кед ше запожнї зоз жатву сої, приходзи до пуканя мауни, та ше урожай сої скорей жатви може драстично зменшац. Мауни пукаю пре зменьованє влажней, молговей хвилї зоз цеплу хвилю и нїзку влажносцу воздуху. Соя теди випадує з маунох, розтреса ше по полю, та ше прето понагля зоз тлаченьом – толкує дипломовани инжинєр польопривреди Иґор Варґа. Косидба слунечнїку при концу, урожаї рижнородни, алє задоволююци, як и квалитет тей польопривредней култури. На одкупних местох у Руским Керестуре урожаї ше рушаю од 24, та по 30 метери по гольту, док аконтна цена виноши 30 динари зоз ПДВ-ом по кили, а мож обчековац и пар динари векшу цену. З другого боку, одкупйованє зарна кукурици ище нє почало. Затераз ше лєм провадзи влагу, продукователє ю ище нє комбайную, чекаю же би кукурица на полю дозрела и же би мала цо меншу влагу пре трошок сушеня. Кед єшень останє сушна, як ше нагадує, витор ю барз швидко годзен осушиц, та ше обчекує же швидко спаднє на 14 одсто влаги, цо значи же ше ю нєодлуга годно и лупац. Попри тим, тих дньох у валалє почала ламачка кукурици у чуткох, перши урожаї задоволююци, а влага виламаней кукурици помедзи 16 и 20 одсто. Ан. М.
РУСКЕ СЛОВО 13
ЕКОНОМИЯ ТЛАЧИДБА СОЇ У ДЮРДЬОBСКИМ ХОТАРЕ
ТОГО РОКУ ШТРЕДНЇ УРОЖАЙ З тлачидбу сої у дюрдьовским хотаре рушело ше початком септембра и рахує ше же того року будзе тирвац длужей як звичайно. Соя нєєднак дозрева, бо и садзенє сої, пре части дижджи, тирвало вецей як єден мешац
П
родукователє по тераз витлачели вчасни сорти сої и гваря же тогорочни урожаї менши од прешлорочних и же квалитет сої на подлим уровню. – Тогорочни урожаї анї блїзко як прешлорочни и далєко су од того цо зме очековали. На початку веґетациї соя у хотаре барз добре випатрала, алє як час преходзел и як була велька суша, квалитет ше зменшовал. Подруценє коло 30 одсто, а квалитет тиж подли – гварел продукователь Милован Шовлянски. Хвильково ше чека же би ше тлачело сою штреднєй и познєй ґрупи узретосци. У дюрдьовским хотаре то углавном познєйши сорти Рубин, Белґа и даєдни новши сорти як цо Венди, Паладор. Продукователє у Дюрдьове маю нагоду придац сою на пейцох одкупних местох, на котрих условия за откуп углавним подобни. Пре вецей одкупни места, нє формую ше вельки шори и гужви та продукователє, после чежкей роботи, нє чекаю длуго на придаванє сойового зарна. На одкупних местох оценює ше квалитет сої, чи сполнює утвердзени стандарди та є за одкуп, або чи ше ю враци продуковательови. Зоз каждого прикочу, котри придзе на одкупне место, бере прикладнїк за анализу, точнєйше контролу квалитета зарна, влагу зарна, присуство шмеца и других примишкох и чи
Милован Шовлянски
єст ґенетски модификованей сої. Таку файту контроли окончую фирми Юґоинспект и СҐС зоз Нового Саду. Кед же ше на основи анализи утвердзи же соя нє ма одвитуюци квалитет, враца ше ю продуковательови. Причина за таки строги условия тота же у нашей жеми нє допущене продуковац ґенетски модификовану сою. Попри тим, продукция сої у Дюрдьове облапена з активносцу Здруженя „Дунай соя”, медзинародного нєзависного, нєпрофитного здруженя за промоцию и потримовку отримовней продукциї висококвалитетней ґенетски нємодификованей сої. Циль анґажованя того здруженя: без ҐМО поживи у Европи. Урожаї сої того року у дюрдьовским хотаре рушаю ше од 10 по 20 метери по ланцу. На жемох слабшого квалитету
урожаї менши, док на лєпших жемох и урожаї векши. У валалє єст вельке число комбайнох за тлаченє, так же людзе нє чекаю длуго на тоту услугу. Одкупна цена сої у Дюрдьове, на желєно, була контрачена на 37 динари, а хвильково виноши 35 динари за килу. У Дюрдьове єст досц продуковательох котри свойо продукти зохабяю на лаґер и вец чекаю цену котра им баржей одвитує. Продукователє нє задовольни зоз терашню цену, як гваря, прешлих рокох вона була вельо висша и наздаваю ше же тогорочну сою предаю голєм по 40 динари. ■ Л. Кухар
14 РУСКЕ СЛОВО
13. СЕПТЕМБЕР 2019.
ekonomija@ruskeslovo.com
О ЕКОНОМСКИМ РОЗВОЮ ОПШТИНИ ШИД
ПЕРШИ ИНВЕСТИТОР У ИНДУСТРИЙНЕЙ ЗОНИ До Индустрийней зони при Адашевцох, нєдалєко од Шиду, хтора ма поверхносц вецей як 100 гектари, сцигнул и перши инвеститор. О будуцим економским розвою општини Шид бешедовал Зоран Семенович, заменїк предсидателя општини и визначел же ше локална самоуправа намага обезпечиц условия за прицагованє нових инвеститорох
П
одприємство „Термо вул” за продукцию термо изолацийних материялох почало будовац погон у нашей Индустрийней зони при Шидзе. Тиж єден инвеститор, „Дали трейд”, пришол до Ердевику и наздаваме ше же за початок у тих двох подприємствох буду робиц коло 120 роботнїки. Подприємство „Динасит” зоз Словацкей Републики у Шидзе нєдавно отворело погон за шице и заняло коло 40 роботнїкох. Нашо намаганє же бизме нашим гражданом ту обезпечели роботу, же би остали у своїм городзе, або у своїм валалє, робиц и жиц – гвари подпредсидатель Семенович. Далєй додава и же Индустрия меса „Срим” роби у полним капацитету на продукциї говедзинового меса, хторе ше вивожи до Турскей, а рочни вивоз зоз 5 000 тони звекшани на 10 000 тони. Же би инвеститором були обезпечени одвитуюци условия, барз значне обезпечиц одвитуюци файти и количества енерґиї. Прето, наглашує Семенович, локална самоуправа у контакту зоз Покраїнским секретариятом за енерґетику, же би ше достало дошлєбодзенє за прикапчованє општини Шид на ґазну мрежу з напряму Сримскей Митровици. Наш собешеднїк далєй предлужує же того року, у општини Шид, буду зазначени и добри резултати у польопривредней продукциї, лєпши як прешлого року. И у польопривреди потребни добри предусловия за продукцию, а єдно з нїх и наводньованє польох. Семенович гвари же уж од 2020. року почнє наводньованє польоп-
13. СЕПТЕМБЕР 2019.
ОВЦИ НА ПАЖИЦИ Семенович гвари же у Вишнїчеве, у часци хотара „Джомбуля”, тиж єст нєобробеней жеми, алє ю би ше могло вихасновац. Намаганє же би тота поверхносц була оградзена и ту би могли буц овци на паши.
ривредних поверхносцох зоз озера Мохарач при Ердевику, цо поможе польопривреднїком у Ердевику и у Бинґули. Тиж и мрежа менших беґельох на подручу општини у добрим стану, добре ше отримує, так же дижджовка одцека и вода того року лєжи на польох на нїзших подручох хотара у општини. – Два трецини жительох нашей општини жиє на валалє, а коло 15 одсто жиє виключно з польопривреди. У поступку реституциї досц жеми врацене дакедишнїм власнїком, алє ми ше намагаме же би ше вихасновало и за тераз нєобрабяцу державну жем штавртей и пиятей класи. Тоти поверхносци треба рекултивовац и вец их дац парастом до закупу. У планє и можлївосц же би продукователє сами рекултивовали жем за продукцию и вец би, наприклад, три роки були ошлєбодзени плаценя закупу, а после того би плацели закупнїну, алє вельо меншу як други закупци – гвари Зоран Семенович.■ Вл. Дїтко
РУСКЕ СЛОВО 15
КУЛТУРА И ПРОСВИТА РОЗДУМОВАНЯ ФАХОВЦОХ О ФЕСТИВАЛУ РУСКЕЙ КУЛТУРИ „ЧЕРВЕНА РУЖА”
НА ПЛОДНЕЙ ЖЕМИ ШЕ ПРИМЕ И НОВЕ НАШЕНЄ Пишу: Андреа МЕДЄШИ Олена ПЛАНЧАК-САКАЧ
Тогорочни наш найвекши Фестивал рускей култури „Червена ружа” отримани у Руским Керестуре концом юния у двох дньох. Зоз скрацованьом тирваня зоз трох на два днї, Фестивал нє страцел нїч од своїх змистох
Ч
КОМПОНОВАЦ ЗА РУСКИ ЯЗИК – Дакус бим лєм обрацел увагу на тото же би ше у новим формату затримал руски язик, потим же би ше мерковало як ше компонує мелодия на руски язик, бо єст вельо нови композициї хтори ше компоную на музично-заходни формат. Модерни писнї маю превельо синкопи, маю иншаку ритмизацию хтора нє синхронизована зоз буґнами, алє є баржей даяка ритмична припадносц Aфрики, аж анї нє Aмерики – Мирко Преґун
16 РУСКЕ СЛОВО
ервена ружа” уж очиглядно идзе ґу трансформациї, уключую ше сучаснєйши змисти за младих, а нацо ище треба обрациц увагу бешедовали зме з музичнима фаховцами – редакторку музики у Радио Новим Садзе Татяну Колєсар-Ґвоїч и мр Мирком Преґуном, професором музики, хтори за „Руске слово” дали интересантну оцену Фестивала, як и можлїви напрямки ґу злєпшаню квалитета. По тим Фестивалє ми препознати у ширшим окруженю, „Ружа” наш руски бренд, прето очувац тот Фестивал источашнє значи и очувац наш руски идентитет на музичним полю. – Мали зме нагоду и того року видзиц ище єдну „Червену ружу”. Нажаль, мушим повесц же зме були и радосни алє и смутни, бо видзиме же ше пред нашима очми, тот наш найзначнєйши Фестивал, по котрим нас познаю у ширшим окруженю, гаши и цошка би требало поробиц нашвидко же би ше го затримало и же би врацел тоту красоту яку дакеди мал. Яка проблематика у тим, досц чежко повесц, бо то вецейрочни проблем и нє ришовало ше го на адекватни способ, або ше го нє могло можебуц ришиц, алє ше ми мушиме над тим задумац и почац робиц дацо, же бизме ше отримали. Бо нє лєгко фестивал направиц, а найчежше го отримац. Кед загашиме тото цо маме, цо зме достали, до чого зме уложели чежку роботу и з чежким трудом зме го затримали, чежко ознова достанєме таку можлївосц будовац нови фестивал – роздумує Татяна Колєсар-Ґвоїч. ПУБЛИКА ПРИВИТУЄ НОВЕ – На тогорочней „Червеней ружиˮ було кус менєй виводзачох и композициї як прешлих рокох. Требало би дакус вецей уключиц младих. Три катеґориї у котрих ше млади змагаю на „Ружи” – за найкрасши глас, за наступ и нову композицию, задумани праве прето же би ше очувало тот музично-аматерско-уметнїцки штредок
шицких тих цо любя шпивац, алє и тих цо уж участвовали, же би ше ознова змагали, лєм у другей катеґориї. Поведзме, на „Ружовей заградки” маме платформу за музику у народним духу, док на „Червеней ружи” платформа за сучасну музику, хтора може буц у поп формату, у рок формату, у джез формату, и шицко цо ми можеме як состав одграц. Того року, Ґрупа „Демиґод” зоз Коцура, за хторих би людзе можебуц баржей обчековали же би ше змагали на „Дньовки”, достала моцни аплауз од публики, цо потвердзує же публика отворена за нови, шлєбоднєйши формати. Пробуєме на плодней жеми пошац даяки нови нашеня, та увидзиме як людзе буду реаґовац. З оглядом же того року отримани 58. Фестивал рускей култури „Червена ружа”, вельо того ше после 58 рокох пременєло, та шор и на нас же бизме ше меняли – толкує Преґун. Вшелїяк же би могло вецей младих участвовац на Фестивалу. Медзитим, чежко заинтересовац младих кед ше нїч нє меня роками. „Ружа” ше почина отверац ґу рижним форматом, и ґу даякому модернистичному приступу ґу младежи, цо добре, бо конкуренция велька, а треба обдумац дацо цо нашо и за нас. Треба и ту мац миру, же би ше зачувало тото традицийне, алє як гвари Преґун, вон думаня же доґод маме язик, та зме „на своїмˮ и нє страциме наш идентитет. – Тото цо ше я кус обавам же страциме з модерним приступом ґу музики, то же єст тексти хтори ше баржей занїмаю з любовну тематику як зоз кождодньовосцу традицийного 13. СЕПТЕМБЕР 2019.
kultura@ruskeslovo.com
живота Руснака пред виком або двома. Ту думам на даяки обичаї Руснацох, та тота файта тематики одходзи зоз старим завичайом до историї – гвари Преґун. ПОТРИМОВКА ОРКЕСТРА – Вечар младих нам дал надїю же маме будучносц, же наисце єст шанси же бизме врацели красу музики и красоту тому Фестивалу, и нє лєм тому, алє шицким нашим фестивалом. Наисце тоти млади, хтори уж и реномова-
и госци з иножемства участвовали. Медзитим, ту треба направиц баланс зоз рационалним трошеньом пенєжу хтори нам дати за „Ружу”. З єдного боку, средства би були потребни за госцованє ансамблох з иножемства, як и за уметнїцку часц, наприклад коло хореоґрафийох, а з другого боку и технїчни аспект вимага одредзену суму пенєжу хторого бизме ше мушели у даякей мири одрекнуц, понеже технїчни аспект „Ружи” забера вельо з финансийней моци нашого фонду, цо з єдного боку ноши и свою красоту, алє красота вельо и кошта.
– Любительох старей традициї ище вше єст, гоч ґлобално патраци, то вше менша ґрупа людзох. Медзитим, так як цо постої феномен музею, так постої и феномен рестаурациї у музики. Треба же бизме зачували од шицкого покус, алє отвориц дзвери и новому способу виражованя у музики. Треба лєм мерковац же бизме, як би ше поведло, нє закушели вецей як цо можеме пожувац – Мирко Преґун ни шпиваче и, нє лєм початнїки, вони порихтали єден приємни вечар, єден квалитетни вечар и думам же анї нє мали на тельо потримовку, вони сами тото зоз свою дзеку и зоз свою роботу винєсли на тим уровню на котрим тот вечар бул. Тиж тому велькому уровню вечара младих дал оркестер Мирослава Папа, бо у тим оркестру винїмково музичаре хтори барз ценєни и хтори по якейшик приятельскей линиї, чи любя Руснацох, нє знам по якей драги и як пристали шицко тото робиц зоз таку дзеку. Вони грали з вельку любову и провадзели шпивачох, так же им дали тоту обовязну и нєобходну потримовку же би знали же су нє сами
Я особнє мам досц контакти у України и могли бизме волац интересантних госцох. Прешлого року члени єдного бенда под назву „Руснакиˮ контактовали зо мну, лєм контактовали уж кед прешла „Ружаˮ. Опитали ше ми чи бим их повязал зоз нашу орґанизацию, медзитим, понеже зме за тот рок уж мали план, догварене же ше учуєм з нїма познєйше же цо далєй – гвари Преґун. – Думам же би Одбор за културу Националного совиту требал поволац шицких наших люд зох цо закончели стредню музичну школу лєбо академию, нє лєм младих алє и старших котри уж маю искуство и квалитет и, котри би могли участвовац у роботи наших
– Маме барз вельо младих цо позакончовали академиї, алє вони нє активни при Руснацох, нє даваю композициї за нашо фестивали, нє видзиме их по културно-уметнїцких дружтвох. Кажде з нїх може викомпоновац, вони можебуц лєм думаю же нє знаю, алє я ґарантуєм же кажди други може написац одличну композицию у забавним духу, як и у народним, а кажде хто закончел штредню музичну школу може написац композицию за дзеци и лєпше од тих цо нє маю музичне образованє – Татяна Колєсар-Ґвоїч на бини, же зоз собу маю єден квалитетни оркестер. Дали им потримовку и олєгчали им тот перши наступ и так зохабели наисце моцни упечаток. Младим жичим же би ше нє затримали на тим, же би ше нє поцагли, же би робели и надалєй – визначела Колєсар-Ґвоїч. – На „Пупчецу” маме мало композициї, мало дзеци. Нашо дзеци талантовани и маме их у шицких наших валалох, предпоставям же нєт хто робиц зоз тима дзецми, а и з нїма ше муши озбильно робиц – наглашує Колєсар Ґвоїч. КВАЛИТЕТ ИСНУЄ, ХИБИ КУС ЕНТУЗИЯЗМУ – На Святочним концерту нє було нїчого нового, нє розчаровал окреме, алє нє дал анї дацо у чим бизме ше барз поцешели. Думам же нашо дружтва маю тот квалитет котри ше на „Ружи” обчекує. Можебуц нє маю адекватни условия за роботу, алє ми ше маме у чим поцешиц. Вечар бул стандардного квалитету – гвари Колєсар-Ґвоїч. – Цо ше дотика Святочного концерту, ту наисце хиби кус вецей дзеки, волї, и ентузиязму, алє хиби кус вецей и пенєжу. Требало би можебуц вецей поробиц на тим же би 13. СЕПТЕМБЕР 2019.
дружтвох. Треба им дац можлївосц же би указали на тото як вони вид за тоту нашу проблематику, вид зиц як роздумую и цо би вони по тим питаню могли поробиц. Кед ше одволаю на тоту схад зку, вец увид зиме дзе би вони могли робиц, у котрим ме сце, чи робота зоз шпивачами, чи зоз дзецми, чи фолклор и вец ше увид зи кого маме и на кого ше можеме опрец. А можебуц и вони нє знаю яки су нам потребни, та кед их поволаме и кед увид за же по стої проблем, можебуц ше одволаю и поможу нам превозисц почежко сци – предклада Колєсар-Ґвоїч – Мойо замеркованє, цо ше дотика конкретно Святочного концерту и нацо бим любел скруциц увагу, то же треба мерковац кед ше прави програма за „Ружу” же би ше нє повторйовали писнї або хореоґрафиї, понеже було таки писнї хтори ше медзи колективами повторели. Розумим кед ше повторя даяки елементи у танцу, поведзме у даєдних хореоґрафийох, найвироятнєйше же то нє будзе исти танєц, то лєм часц музики хтора будзе подобна. Медзитим, треба мерковац же би програма була рижнородна – окреме наглашел Преґун.■
РУСКЕ СЛОВО 17
КУЛТУРА И ПРОСВИТА ОТРИМАНИ ФЕСТИВАЛ „ГОМИН ЛЕМКИВЩИНИ”
ВЕЛЬОЧИСЛЕНИ АНСАМБЛИ З УКРАЇНИ И ЗОЗ ИНОЖЕМСТВА Традицийни, V фе стивал Лемкох/Русинох ,,Гомин Лемкивщини” отримани од 31. авґуста по 1. септембер у месту Зимна вода при Львове, у України. Фестивал орґанизовало Всеукраїнске дружтво „Лемкивщина” з Львова, вєдно з Львовску обласну орґанизацию. На Фестивалу були присутни велї представителє державней и духовней власци, нововибрани депутати Верховней ради України, як и велї госци зоз иножемства. У програми фе стивала вжали учасц велї ансамбли з України, як и иножемни ґрупи зоз Словацкей, Польскей и Сербиї. Зоз Сербиї наступели КУД ,,Калина” з Индїї, зоз своїм хором и солистом Петром Закамаром, котри виведли свой стаємни українски репертоар. Дует Славко Микитишин и Филип Пронек зоз Кули одшпивали вецей русински и українски народни писнї. Гумористкиня Лїля Колбас з Дюрдьова, з помоцу Милоша Боґданова, виведла скеч у котрим приказала менталитет Русинох у Войводини. Виводзаче наступели на два заводи, по пол годзини, всоботу и внєдзелю у вечарших годзинох пред вельочислену публику. Публика барз цепло привитала наших аматерох, та им орґанизаторе подзековали и наглашели же зоз своїм наступом подзвигли уровень фестивалу.
Фестивал отримани на фодбалским терену, дзе поставена бина, а пред ню гала з лавками за публику. Около ше находзели велї павильони зоз сувенирами, єдзеньом и напойом. На терену ,през цали час отримованя фестивала горела и традицийна лемковска ватра. Програму провадзели даскельо тисячи патраче. На фестивалу були присутни представителє Союзу Руснацох Українцох Сербиї: Боґдан Виславски, Петро Закамарок, Славко Микитишин и Филип Пронек. Вони ше догварели з орґанизаторами же на фестивал ,,Днї українскей култури”, котри будзе отримани у Индїї у октобру, наступи и лемковски ансамбл „Дивоцвит” зоз Зимней води. Б. В.
НА ДВАНАСТИХ „ДНЬОХ ТРА ДИЦИЇˮ У КУЛИ
НАСТУПЕЛИ И КЕРЕСТУРЦИ
Члени Здруженя женох „Байкаˮ и фолклорна ґрупа ветеранох Дома култури Руски Керестур були госци на дванастей манифестациї „Днї традициїˮ отриманей на спортских теренох Ґедер у Кули 7. септембра, котру орґанизовал Мадярски културни центер „Непкерˮ.
18 РУСКЕ СЛОВО
Манифестация почала зоз приходом делеґациї зоз побратименого городу Калоча зоз Мадярскей. У рамикох манифестациї було оґанизоване варенє паприґашу зоз овчецини, на котре ше приявели 63 екипи. На штандох ше предавали рижни продукти. Уж традицийно, у тей часци участвовали и Здруженє женох „Байкаˮ з Руского Керестура зоз своїма сувенирами. Интересованє за виложене було вельке, алє ше нє вельо тарґовело. На културней програми наступели секциї Мадярского Културного Центру „Непкерˮ, КУД „Сербияˮ и фолклорна ґрупа ветеранох Дома култури „Руски Керестурˮ. На манифестациї орґанизовани и рижни спортски змаганя, як цо турнир у малим фодбалу, було приказане штреляцтво, а орґанизовани и рижни бависка за дзеци през цали дзень. Ол. Ж. 13. СЕПТЕМБЕР 2019.
kultura@ruskeslovo.com
НОВИ ШКОЛСКИ РОК У ПРЕДШКОЛСКИХ УСТАНОВОХ У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ, КОЦУРЕ И ДЮРДЬОВЕ
БУДЗЕ И ПОПОЛАДНЬОВА ЗМЕНА Зоз початком нового школского року, т. є. од 1. септембра, у керестурским оддзелєню дзецинскей заградки „Цицибан” ПУ „Бамби” зоз Кули будзе робиц и цалодньова пополадньова змена. У цалим „Цицибану” нє будзе лїстина чеканя понеже прияти шицки 162-йо приявени дзеци, док у двох предшколских ґрупох єст 36-еро. Одлука о тим же буду прияти шицки приявени дзеци з управи „Бамбия” сцигла до „Цицибануˮ 29. авґуста, гоч по нормативу после приявох у маю, места мали лєм 142–йо рапухи, а гевти остали на лїстини чеканя. Но тераз лїстини чеканя нє будзе, бо з одобреньом пополадньовей змени дзеци чийо ше родичи вияшнєли за тото на приявйованю у маю, буду прияти до „Цицибануˮ, як и даскельо до предполадньовей змени. Пополадньовей змени у „Цицибануˮ нє було од прешлого року, а указало ше же є ище яка потребна, бо ше и у маю за ню приявели 19-ецеро дзеци. У новим школским року у „Цицибану” будзе наисце вельо дзеци, народзени од 2014. по 2018. рок, а роздзелєни су до седем воспитних ґрупох. З нїма буду робиц воспитачки Олена Рац, Андрея Чернок, Блаженка Мецек, Оленка Русковски, Наташа Настасич, Ксения Вуч-
кович, Емилия Костич, и сотруднїци-виховательки Мария Дюрчянски, Ясмина Чапко и Марина Преґун. Затераз волонтерски робиц буду и воспитачки-приправнїци Моника Пашо и Таня Бабинчак. Класични шветочни приєм бул пондзелок, 2. септембра, лєм за даскельо дзеци з родичами хтори вибрали полудньове пребуванє у предшколскей ґрупи, док того року велька векшина уписана на цалодньове пребуванє. М. А.
У РУСКЕЙ ҐРУПИ ДВАЦЕЦ ЄДНО ДЗЕЦКО
Окрем за школярох, нови школски рок почал и за дзеци у Предшколскей установи ,,Герлїчка” у Коцуре. Того року по першираз формована руска ґрупа хтора облапя дзеци од 3 роки по предшколски возрост, а до ґрупи уписане двацец єдно дзецко. Тоту групу дзецох водза виховательки Ксения Уйфалуши и Ясмина Скубан и вони пририхтали окремну програму котру буду запровадзовац у роботи. Окремна програма пририхтана за три и штирирочни дзеци, окремна за пейцрочни дзеци, а тиж так и за предшколцох. Дзеци анї на єден способ нє буду очкодовани цо ше дотика воспитно-образовней роботи, гоч су у мишаней ґрупи по возросту. Зоз тей ґрупи нарок треба же би почали ходзиц до школи шесцеро дзеци, та вони, окрем бависка, прейду и през обовязну пририхтуюцу програму. Зоз тим ше пририхтаю за нови школски рок и обовязки котри их чекаю як школярох руского оддзелєня першей класи у Основней школи ,,Братство єдинство” у Коцуре. О. Р.
13. СEПТЕМБЕР 2019.
ОBОДА ДОЧЕКАЛА НАЙМЛАДШИХ
Овода „Дюрдєвак” у Дюрдьове свойо дзвери ширцом отворела наймладшим товаришох, котри вєдно зоз своїма родичами пришли на святочни приєм. Приєм оводарцох бул у дворе оводи. Шицких присутних привитали директорка Установи Светлана Бошков котра шицким дзецом пожадала щешлїви нови початок и радосне дзецинство у оводи „Дюрдєвак”. Того року першираз до оводи уписани коло 45-еро дзеци. У ґрупи у котрей ше бешедує и учи на руским язику єст дзевецеро дзеци, а их воспитачка Марина Сабадош. Л. Кх.
РУСКЕ СЛОВО 19
МОЗАЇК ДЗИВОЦКА ШПИВАЦКА ҐРУПА КУД „ТАРАС ШЕВЧЕНКО” ЗОЗ ДЮРДЬОВА
ДО РУСКЕЙ ШПИВАНКИ УНЄСЛИ СУЧАСНУ НОТУ Дзивоцка шпивацка ґрупа Културно-уметнїцкого дружтва „Тарас Шевченко” зоз Дюрдьова нєодлуга наполнї першу децению иснованя. Першираз участвовали, и победзели, 2012. року, на Фестивалу жридлового шпиваня „Най ше нє забудзе”, кед и почали интензивнєйше робиц Пише: Сандра САЛАМУН
Н
а Фестивалу жридлового шпиваня „Най ше нє забудзе” у Дюрдьове Дзивоцка шпивацка ґрупа два раз наградзована як налєпша ґрупа, а того року достали першу специялну награду. Поряднє наступаю на наших манифестацийох и фестивалох, алє и у иножемстве и як госци на концертох. Виводза руски жридлово и забавни шпиванки, а новокомпоновани нумери пред дюрдьовску публику першираз виведли на Вельконоцним концерту Дружтва. – Наисце мам лєм красни слова за нїх. Сцели су и часто предкладаю шпиванки котри сцу научиц шпивац. Було и такого же чули шпиванку на интернету, та шпивачка Валентина Салаґова по слуху написала ноти, преверели зме вєдно и так зме мали материял за нову шпиванку. Барз су позитивни, амбициозни, пристойни дзивки, док робим з нїма „полнїм батериї” – поцешела ше уметнїцка
або штредню музичну школу, и шпиваю и у других шпивацких ґрупох, або су членїци хору у Дюрдьове, та и у месце дзе ше школую. Часто маю поволанки же би шпивали провадзаци вокали, а танцую и у фолклорних ґрупох и граю у оркестру, активни су у младежских секцийох Дружтва у Дюрдьове. З концерту у Миклошевцох З тей нагоди руководителька Сенка Станкович, побешедовали зме з нїма и опитали професорка музичней култури, зме ше им як посцигую буц таки котра з нїма роби од початку. активни и у школох хтори Вона петнац роки занята у ОШ у закончую, алє и у рускей заєднїци. Руменки, а у дюрдьовским Дружтве – Любим препровадзовац час у пририхтує шпивацки ґрупи. Планує нашим Дружтве. Шпивам и граєм „подмладзиц” Дзивоцку шпивацку на тамбурки и у Дружтве и на ґрупу, и надалєй мац континуитет, и факултету. Любим ше дружиц и збогацовац репетоар. чувац шестрово дзеци. Членїци ґрупи любя шпивац, любя Плануєм волонтирац у Червеним музику, медзи нїма єст солистки и крижу – гварела Лидия Горняк, особи котри граю на даєдним дипломовани учитель, студентка инструменту, маю закончену основну, на Педаґоґийним факултету Зомбор.
З Вельконоцного коцерту КУД „Тарас Шевченко”
20 РУСКЕ СЛОВО
13. СЕПТЕМБЕР 2019.
mozajik@ruskeslovo.com
НАШО МАСТЕРАНТИ
З „Червеней ружи” у Руским Керестуре
– Любим музику и спорт, любим грац на флаути и шейтац ше. Музика ме опущує, любим наступац, окреме у иножемстве – спомла Ана Радишич, студент ПМФ Нови Сад, напрям медицинска физика. – Пачи ше ми як ше дружиме, любим кед наступаме, а любела бим кед бизме частейше виводзели модернєйши шпиванки – пригварела Мария Барна, школярка Економскей школи Нови Сад, напрям економски технїчар. – Уживам кед читам кнїжки з медицини, психолоґиї, писихиятриї, любим тренирац у терховнї и патриц филми. Музику барз часто слухам, та и кед учим – спомла Кристина Горняк, студентка на Медицинским факултету – общи напрям. – Любим путовац и наступац, шминкац ше и ушорйовац нохци, правиц рижни предмети и шицко прикрашовац, уживам правиц декорациї – гварела Ивана Цап, студентка на Високей школи струковних студийох за образованє Нови Сад, напрям воспитач дзецох предшколского возросту. – Читам кнїжки, патрим филми, слухам музику и медитирам. Любим спорт, беганє и буц активна – гварела Лидия Кухар, мастер учитель, преподава виронауку у ОШ у Дюрдьове, дописователька є за нашо новини. – Попри других активносцох водзим два младши фолклорни ґрупи у дюрдьовским Дружтве, шпивам и танцуєм у Руским културним центру у Новим Садзе. Любела бим ходзиц и на сучасни танєц, алє то будзе док найдзем часу, а ходзим на годзини анґлийского язика – скромно ше похвалєла Тамара Салаґ, абосолвент на Филозофским факултету, напрям руски язик и литература, сотруднїк у наших новинох и його виданьох, як и у 13. СЕПТЕМБЕР 2019.
РТВ у програми на телевизиї и радию на руским язику. – Найвекшу часц шлєбоднога часу препровадзуєм шпиваюци, за мнє то окремне чувство позитивней енерґиї. Любим природу, вожиц ше на бициґли и зберац польске квеце у хотаре – гварела Уна Молнар, хтора закончує мастер студиї Медицинскей физики на ПМФ Нови Сад, приправнїк у Центру за радиолоґию Клинїчки центр Войводини. – Шпивам по цали дзень, любим гармонию звукох. Читам кнїжки, любим ше шминкац, рецикловац и креировац нове зоз старого. Водзим статистику хвилї – гварела Єлена Горняк, школярка Польопривредней школи у Футоґу, напям ветеринарски технїчар. – Шпиванє за мнє опущованє, красне друженє и розвага. Любим патриц телевизию, слухац музику, вожиц ше на бициґли и правиц колачи – у довирию гварела Тамара Чордаш, школярка Польопривредне школи у Футоґу, напрям ветеринарски технїчар. – Пишем до часопису МАК, любим слухац музику, шпивац и грац, читац, писац и путовац. Любела бим робиц у дюрдьовскей школи, або у Пастеровим заводзе – гварела Лидия Вереш, студентка на Природноматематичким факултету у Новим Садзе, напрям интеґровани студиї мастер професор биолоґиї. – Любим рецитовац, танцовац, шпивац и грац на клавиру. Барз любим патриц филми а жанр ми завиши од розположеня – гварела Валентина Салаґ, школярка Карловацкей ґимазиї, напрям анґлийско-италиянски. Особни широки и рижнородни интересованя нє позавадзали їх заєднїцкей любови ґу рускей шпиванки до чиєй интерпретациї унєсли сучасну ноту, цо и причина их успиху. ■
Мено и презвиско: ЛИДИЯ КУХАР Датум народзеня и место одрастаня: 29. 09. 1994, Дюрдьов Здобути ступень, напрям, обласц: Мастер учитель Тема мастер роботи и датум мастерованя: Уплїв музики на общи розвой дзецох зоз поремеценьом у справованю на младшим школским возросту, 26.06.2019. року. (Утицај музике на општи развој деце са поремећајем у понашању на млађем школском узрасту), Основни студиї (Факултет, Универзитет): Педаґоґийни факултет у Зомборе, Универзитет у Новим Садзе Штредня школа: Штредня економска школа „Светозар Милетич”, Нови Сад Роботне место (кед єст): Вироучителька у ОШ „Йован Йованович Змай” у Дюрдьове Язики: Анґлийски и нємецки Интересованя и гобиї: Любим ше дружиц, упознавац нових людзох, путовац и виглєдовац други култури, природу. Окремне интересованє ми психолоґия о котрей вельо читам и интересуєм ше. Контакт (i-mail адреса, кед сце): kuharlidija1@gmail.com Плани за будучносц: План ми же бим ше и надалєй усовершовала у обласци педаґоґиї, психолоґиї, як и роботи зоз дзецми, нащивйовац семинари и фахово усовершованя.
РУСКЕ СЛОВО 21
ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ БИЦИҐЛИСТИ НА ДРАГИ ЗОЗ ФРАНЦУЗКЕЙ ДО ВИЄТНАМУ ЗАБЛУКАЛИ И ДО РУСКОГО КЕРЕСТУРА
16 000 КИЛОМЕТРИ ЗА ЕДУКАЦИЮ ДЗЕЦОХ Пише: Мария АФИЧ
Млади супружнїки Тиболд Француз и Нан Виєтнамка у априлу того року рушели ше на бициґлох зоз Французкей до Виєтнаму. То источашнє їх малженске путованє хторе ма и висши циль, а то финансийно помогнуц едукацию дзецох и младих зоз худобних фамелийох у Виєтнаме. Циль им на драги длугокей 16 000 километри, за єден рок путованя, назберац 16 000 америцки долари. Концом юния, драга их нєплановано приведла и до Руского Керестура
З
а їх шмеле и нєзвичайне путованє обдумани окремни проєкт „Нон ла” у Виєтнамскей нєпрофитней орґанизациї „Прах живота” у хторей и Тиболд и Нан волонтере, а хтора ше занїма з едукацию и потримовку особному розвою младих з нєрозвитих и социялно-марґинализованих часцох у Виєтнаму. Назва проєкту означує їх традицийни калап хтори за тамтейших пара-
ЗОЗ СВОЇХ КУЛТУРОХ ДАВАЮ НАЙЛЄПШЕ Тиболд зоз Французкей, ма 29 роки, робел як бизнис менаджер у французкей фирми у Виєтнаму, люби читац филозофски кнїжки, фотоґрафовац и упознавац нових людзох хтори правя пременки у швеце. Нан з Виєтнаму, ма 25 роки, робела у Виєтнаму у банки. По тераз нє мала искуство гонїц бициґлу на таки далєки драги, док Тиболд уж бул з братом на бициґли по Европи. Нан зна дизайновац и рисовац, зна крашнє з людзми, сочувствує з другима... Упознали ше у Виєтнаму 2015. року, и по тераз там жили. Пачи ше им же ше складаю їх таки розлични култури (єй будистична, а його християнска, гоч є атеист). Гваря же у шерцох були вше авантуристи
22 РУСКЕ СЛОВО
стох символує и вредносци як цо: шмелосц, витирвалосц и солидарносц. Нан и Тиболд ноша тот калап под час путованя, гоч им є дакеди нєпрактични, та го положа на пактреґер. На путованю хасную сучасну навиґацию же би путовали по найкратших локалних драгох. Так их зоз гранїци „Бачки Брег”, дзе вошли до Сербиї, на драги зоз Зомбора до Нового Саду, тота модерна направа упутела на польску драгу зоз Брестовцу ґу Рускому Керестуру, хтора ведзе коло нашого Марийового святилища – Водици. Зачудовани станули видзиц цо то за место у полю, и „случайно” там були два жени цо ше стараю о Водици, док Янко Олеяр домар, бул у валалє. Жени их госцолюбиво прияли, понукли окрипенє, ошвиженє и ноцнїк. – Нащива тих младих людзох ми останє у барз красней и приємней памятки, а тиж сом ю дожил и як Марийову интервенцию же их тадзи приведла, же ту хтошка бул, та ше могли затримац, поготов же на их мапи 13. СЕПТЕМБЕР 2019.
ljudze@ruskeslovo.com
нє бул Руски Керестур, а анї през Сербию нє плановали исц. И нєшка ше кажди дзень помодлїм за їх успишне путованє, а барз ми мило же им и ми голєм дакус помогли у тим вельким дїлу хторе надумали зробиц. Позгваряли зме ше прейґ „ґуґл прекладача” на мобилним телефону, а до помоци зме поволали и Малу шестру Мартину котра Французкиня. Вона их одведла и до манастира и потолковала о нашей Водици и о Руснацох. Вечаром, 29. юния одведла их на „Червену ружу”, и були барз задовольни и збогацени зоз шицким – виприповедал Олеяр. ДОЗНАЛИ И ЗА РУСНАЦОХ Кед були на „Червеней ружи” ш. Мартина их упознала и зоз младу Ану Рацову котра з нїма бешедовала и упознала их глїбше и особнє, и їх подняце. Остала з нїма у контакту прейґ интернету, та нам дзечнє помогла и коло того напису. – Шестра мушела накратко пойсц дому, а я ше дакус вагала чи ше лапиц з нїма до бешеди. Но, нє побановала сом, бо су барз приємни як особи и интересантна тота їх приповедка хтора и мнє барз збогацела. Тиболд досц и сликовал, а ми два ше крашнє набешедовали. Интересантне им було чуц о „Червеней ружи”, о нас, же зме така мала заєднїца, же маме таки вельки и красни фестивал... Тиж им було фасцинантне же ше ми, Славянє, так вєдно тримаме, же як валал функционує и же маме рижни манифестациї. Похвалєли и Водицов камп як цошка хасновите за младих – гвари Ана, хтора була импресионована зоз тим вельким подняцом на хторе ше одлучели Нан и Тиболд. Барз єй мило видзиц людзох хтори цошка красне робя за тот швет. Вони обидвойо факултетски образовани, таки розлични, а нашли мотив робиц цошка добре, и нє мало часу жертвовац за якиш висши цилї.
– Похопела сом же їм особнє тото путованє значи и преглїбенє їх одношеня, глєданє дальшей животней драги, та и места дзе предлужа свой заєднїцки живот. Видно же глєдаю глїбши смисел живота и гоч маю добри и плацени роботи, то их нє цалком виполнює – заключела Ана. УЖ ПРЕШЛИ 6 000 КИЛОМЕТРИ
Тиболд и Нан з нашима людзми
Док тото пишеме, на веб-боку „Нон ЛА проєкту” стої же двойо бициґлисти тераз дошли по Азербейджан, же прешли скоро 6 000 километри, а назберали скоро 7 480 $ донациї. Як зме гваре ли, циль им на тей длугокей драги назберац тельо долари, хтори буду похасновани за едукацию младих зоз худобнєйших крайох у Виєтнаме у чим активна їх орґанизация „Прах живота”. Пенєж наменєни и за опреманє 12 школох, а свойо путованє Тиболд и Нан часточно сами финансовали, або з помоцу спонзорох. Дзекуюци проєкту и вони двойо ше баржей упознали, прейґ Тиболдового колеґи, а Нанового пайташа з хторим вона волонтирала у орґанизациї „Прах живота”. И Тиболдови ше попачели їх активно сци, та вєдно з Нан почали од дробнєйших анґажованьох, а векше було кед длугши час помагали тром ше стром у ученю. Обидвойо су свидоми яке важне образованє, та и потримовка и мотивованє худобних дзецох же би робели на своїм особним розвою, цо им обезпечи красшу будучносц. Влонї ше побрали, и надумали же ше упуща и до того нєлєгкого проєкту на бициґлох. Жичиме им най витворя тот гумани циль, най з нїм порушаю велїх людзох на дарованє и даванє, най у нїх пребудза племенїтосц и доброту.■ Обидвойо свидоми же образованє барз важне
13. СЕПТЕМБЕР 2019.
ХТО СЦЕ, МОЖЕ ПОМОГНУЦ Млада пара Тиболд и Нан за свой проєкт „Нон ЛА” донациї збераю так же хасную шицки можлївосци на интернету, дружтвени мрежи, медиї, ФБ, инстаґрам, а так их шлїдзи и орґанизация на своїм сайту. Їх проєкт ма свой сайт прейґ хторого го представяю. Вшадзи стретаю добрих людзох хтори уплаца голєм 50 долари, алє и вельо вецей. Кажде хто жада може то зробиц он лайн, а прейґ веб адреси https://www.nonlaproject.com/
РУСКЕ СЛОВО 23
ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ СТРЕТНУЦЕ: НАТАШA ЛЇКАР И ЙОН ОКОЛИШАН
НА ВАЛАЛЄ ЗДРАВШИ ЖИВОТ И ВЕКША ШЛЄБОДА
Пише: Сандра САЛАМУН
Велї млади ше нєшка нєсвидомо препущую трендом трошительного дружтва и жадаю буц у центре збуваньох. Теди часто забуваю на правдиви потреби чловека. Медзитим, єст винїмки, а медзи нїма Наташа Лїкар и Йон Околишан котри ше пре свойо физични и духовни потреби, преселєли до Дюрдьова
Д
юрдьов нєдалєко од Нового Саду, у нїм мир и цихосц, нєт вельо транспорту и гужви, воздух швижи, людзе у нїм добронамирни, а двор и заграда красна нагода за одпочивок и пестованє здравей поживи. Так випатра Дюрдьов у очох Наташи и Йона. Влонї ше приселєли до валалу и барз су задовольни зоз тим цо у нїм маю. – Накадзи зме пре роботу нє були вязани за место, такой зме почали роздумовац о преселєню. Вибрали зме Дюрдьов, бо сом як дзецко ту приходзела, и познам нашо сушедство котре нас наисце барз крашнє привитало. Окреме ми мило же мам з ким бешедовац по руски – гвари Наташа и предлужує же им нє були важни маркети, центер и пекарнї, алє жиц у здравшим штредку и мац добрих сушедових цо ше им, як гвари, и удало. Наташа дипломовани фармацеут, а у своїм фаху, у апатики робела пейц роки. Однєдавна роби як програмер, роби он-лайн и прето є нє вязана за место. За роботу єй потребни лєм компютер и интернет. Жадала таке робиц, достала добре понукнуце и условия, и нє обавала ше од нового. На нову роботу патри як на нову нагоду, виглєдованє своїх можлївосцох... – Свидомо сом премeнєла роботу, важне ми було напредовац, мац нове искуство, буц задовольна, шлєбодно одлучовац. Одкеди зме на валалє, часто робим на дворе, у природи, и ослухуєм цихосц и витрик. Барз ше ми пачи ту, у Дюрдьове – гвари Наташа.
Їх живот: Робота, путованя...
24 РУСКЕ СЛОВО
Йон тиж у медицинскей обласци, и як и Наташа, и вон люби мац шлєбоду, слухац тото цо нам як живим єством потребне физично и духовно. Пре таки заєднїцки потреби ришели остац на валалє и хасновац його ресурси. Обидвойо у Италиї закончели обуку за персоналного велнес тренера, а Йон трима едукациї у тей сфери. – Студирал сом традицийну медицину, претаргнул сом теди кед сом похопел же вона лїчи пошлїдки. Вона нє помага же би до хороти нє дошло. Потим сом почал виглєдовац о природней медицини и костираню зоз желєняву, бо у природи чловек жиє зоз природу, и тому ше треба врациц. Думам же то нє чежко, лєм треба сцец. Новокомпоновани тренди нам надрилюю вельо того цо нам нє вигодне – гварел Йон котри ше школує за лїкара природней медицини. Поучує людзох же би здравше жили, же би ше лєпше чувствовали, мали квалитетнєйши живот, з єдним словом – же би керовали дохтора. Нєпреривно надпомина же зоз физичну активносцу и здравим костираньом мож барз вельо зробиц же би лєпше функционовало цале цело. Ґу тому, барз му важна и гевта духовна нїтка, на котру вон окреме спозорює. Йон преподава у школи костираня котру отримує он-лайн. 13. СЕПТЕМБЕР 2019.
ljudze@ruskeslovo.com
– Одроснул сом на валалє, а жил сом и у Новим Садзе, та сом упознати и з єдним и з другим способом живота. Похопел сом же вельо лєпше мац вецей простору, патриц на нєбо и на гвизди. Окремна привилеґия мац свой двор и заграду, а у нєй овоцово древка и желєняву. У иножемстве ше людзе вше частейше опредзелюю жиц на валалє пре условия котри и нам баржей одвитую. У варошу гужва, галайк, людзе понагляю, вше дзешка бежа, а на валалє нєпреповедзени мир и приємна цихосц – гварел Йон котри обачел же Дюрдьовчанє нє маю автомеханїчара и автоклонфера, ушорене место за рекреацию и вилєт, алє и Центер за здраву поживу. НЄТ ПРЕПРЕЧЕНЯ
населєни як Футоґ, Ветерник, Сримска И Наташа и Йон кед пожадаю, або маю Каменїца и други места коло Нового Сапотребу, раз-два одбегню до Нового Саду, ду, а котри помали поставаю часц того ваа шлєбодни час у Дюрдьове хасную так же рошу. Ґу тому, у таких местох хижи и нащивя сушедових, або ше пойду прешей- квартелї вельо драгши як у Дюрдьове котац по валалє. Найволя спонтани ситуациї три, як гваря, ище вше нєодкрите природи путованя. З Италию су одушевени, пре- не благо. Кед поровновали велькосц кварпоручую нащивиц Тоскану и озеро Ґарда. теля и хижи у котрей жию и котру зогриПошвидко одпутую до Израїлу, и лєдво че- вали на струю, видзели же зогриванє на каю, понеже ше там жиє цалком иншак. валалє кущик драгше, алє предносц у тим Найволя сами орґанизовац драгу и змесце- же го нє мушели плациц през цали рок. нє, буц нєзависни и сами виглєдовац. Пре Тиж обачели же рахунки як цо порция на вельку дзеку упознац други култури, ак- маєток, виношенє шмеца и друге, менши, тивни су у Медзинароним руху „Cochsur- а простор за живот векши. Гоч им найваfing”, дзе ше людзе котри путую на ро- жнєйши одношеня з людзми, окреме зоз злични дестинациї приявюю за бесплатни сушедами, валалчанє на нїх охабели позиноцнїк. Вецей раз були домашнї людзом з тивни упечатки. – Вше нас добре посовитовали, а ґу тому Африки, Турскей, Куби, Шпаниї, Индиї и других державох и так витворели интерна- воздух вельо чистейши, маме заграду и ционални контакти и здобули велїх нових свою желєняву и овоц, векши простор и за нас и за нашо два пси, а маме и векшу приприятельох. ватносц – гвари Наташа. Понеже су своєродни промотере здравоВЕКША ПРИВАТНОСЦ го живота, гваря же би ше ище скорей И ЛЄПШЕ ЧУВСТВО ЗAЄДНЇЦИ приселєли на валал, алє же пред даскельоОбидвойо заключели же Дюрдьов ище ма роками за таке нє було условия, понеже вше нє познате место гоч є на одличним пре роботу були вязани за варош. – Кед бизме мушели кажди дзень путоґеоґрафским положеню, та нє постал превац до Нового Саду, то би нам нє одвитовало, трошки би вецей нє були нїзши и страцели бизме часу у транспорту. Кед бим ше мушела врациц до квартелю, до варошу, була бим барз нєщешлїва. Прилагодзела бим ше, алє тераз кед знам як там, а як ту, нє було би ми шицко єдно – гварела Наташа котрей окремне задовольство же ма з ким бешедовац по руски. ■ ...и здрави живот 13. СЕПТЕМБЕР 2019.
...усовершованя
РУСКЕ СЛОВО 25
ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ МИРОН ЖИРОШ: ПРИВРЕДНИ ЖИВОТ РУСНАЦОХ (XI)
Пририхтал: Микола ШАНТА
ОДВОДНЬОВАНЯ КЕРЕСТУРСКОГО И КОЦУРСКОГО ХОТАРА Под’жемни и над’жемни води спричиньовали Керестурцом и Коцурцом вельки нєволї од самого присельованя. Води ше найчастейше зявйовали под час дижджовних рокох. Пошлїдки под’жемних водох тирвали найменєй рок, два. За тот час нїзши поверхносци лукох и обрабяцей жеми були под воду и на нєй росли дикинь, как и над. Кед ше вода поцагла, требало укладац вельо труду же би ше жем очисцело, обробело и врацело ґу скорейшей родносци
Н
айвекши и длуготирваци пошлїдки спричинєли дижджовни роки у дзевятей и дзешатей децениї XVIII стороча. У керестурским хотаре, насампредз, страдали вецейрочни урожаї, велька часц хотара и валала була залята, зєдинєли ше под,жемна и над,жемна вода, нє було здравей води за пице. Велї людзе охорели, смертельносц була велька. Подобни обставини були и у коцурским хотаре и валалє. Кед ше подВельки Бачки канал при Зомборе 1906. рок жемни води спущели, пошлїдки були обачлїви ище даскельо роки по зоз польох и источашнє би ше хасновал за зменшаних урожайох. Держава, медзитим, инсистовала же би превоженє польопривредних продуктох. Уж перших рокох присельованя нємецше обовязки спрам нєй поряднє вимирйоких колонистох до сушедних валалох (Торвало без огляду же Кулянске панство чажи, Ки шкиру, Вербасу Кули, Филїпова, Весто пописовало чкоди каждого поєдинца окреме, и обецало ошлєбодзєнє и порций- провачу, Червинки, Сивцу) и їх залапела ни олєгчаня. Случовало ше же даєдну жем иста нєволя, та и на їх инсистованє превжанє могло обрабяц вецей роки, статок нє ти значнєйши мелиорацийни подняца. Таки перши беґель викопани од Сивцу, мал шена и паши, а костиранє людзох було барз слабе, крем людзох, велька смер- прейґ Червинки и Кули по Вербас, по тательносц була и при дзецох. Тих рокох ше кволану Чарну бару. Вон ше указал барз хасновити, бо ше до ньго зляли околни баобачлїво зменшало число статку. Нашо людзе прейґ своїх општинох пи- ри и обачлїво ше спущел уровень сали скарги (жалби), наглашовали же оха- под’жемних водох. До Чарней бари при бя тот край и пойду индзей дзе жем висша Вербасу по своїм природним цеку одцекаи дзе годни успишнєйше ґаздовац. Кулян- ла и вода з керестурского и коцурского ске панство дошлєбодзовало брац Пуста- мочара, вельких барох, котри прекривали ру Билу даєден рок и задармо, алє часто керестурски и часточнє коцурски пажици ше случовало же найслабшу жем давали и нїзшу жем. Вода одцекала по своїм кориту з польох медзи Оджаком и Филїполєм под аренду. вом през Медєш и Луки на Пажицу и Державку аж по Билу же би ше злївала зоз воКОПАНЄ БЕҐЕЛЬОХ дами котри одцекали з коцурского ВерОстатнї децениї XVIII вику були барз бовца и пажицох. Удатне ришенє проблема стояцих водох дижджовни и спричинєти вельки материялни чкоди у велїх хотарох Бачкей, а окре- медзи Сивцом и Вербасом указало же таме на подручу Сивца, Червинки, Кули и ки подняца треба предлужиц. Ушлїдзело Вербасу, дзе остали велї бари и вода стала копане Велького беґеля по природним роками як у ричним кориту. Пришло ше улєгнуцу, його найнїзших котох. Вельо познєйше таки, алє мали беґель, на задумку же би ше по тим улєгнуцу викопал беґель. Вон би приял звишок води викопани и од бари медзи Филїповом и
26 РУСКЕ СЛОВО
13. СЕПТЕМБЕР 2019.
ljudze@ruskeslovo.com
Оджаком прейґ керестурского хотара аж до Вербасу. Вон висушел керестурске озеро и спущел воду з Медєшу и Лукох. У його копаню участвовали Керестурци, котри сцели заробиц пенєж. Беґель викопани през найнїзшу жем у керестурским хотаре. Вон источашнє зоз спущованьом над,жемних водох, обачлїво спущел и уровень под,жемних водох. Над,жемни води у наиходзацим чаше спричиньовали менши чкоди, бо вода з польох и пажицох швидше одцекала. Тот беґель Керестурци наволовали Беґель (Беґельчик), а кед 1873. року през керестурски хотар викопани „над,жемни беґель” наволани Нови беґель, скорей викопани беґель наволали Стари беґель. ВЕЛЬКИ БАЧКИ КАНАЛ Копанє першого велького беґеля од Сивцу до Вербасу з улїваньом до Чарней бари при Вербаше, наведло фаховцох же би предложели копане Велького Бачкого канала, повязуюци Дунай зоз Тису од Бездану до Бачкого Ґрадишта, и скрацуюци плїванє ладьох за коло 150 километери. Тот Вельки бачки канал копани од 1795. до 1802. року. З меном Мали бачки канал наволани тот викопани од 1872. до 1875. року од Бездану (прейґ Керестура) до Нового Саду. Вон викопани за наводньованє польох, а за розлику од Велького канала викопани є такповесц „над жему”. У керестурским хотаре ше Стари беґель, притока Велького Бачкого каналу, крижал зоз Малим Бачким каналом. Крижанє ришене так же Стари беґель прейґ вельких пайпох (сифонох) преходзел попод Мали Бачки канал. Кед би ше случело же би вода зоз Нового беґелю пошла до Старого беґелю, Нови беґель би остал сухи, а вода Старого беґеля би ше розляла и створела дакедишнє вельке керестурске озеро. КЕРЕСТУРЦИ ВИМАГАЮ НАСЕЛЬОВАНЄ НА БИЛУ
ВОЗВИШЕНА КРАЛЬОВСКА УГОРСКА ДВОРСКА КОМОРО Мали простор на хторим наша општина змесцена нас барз сциска, а добре позната доброта возвишеней Комори спрам своїх поданїкох одшмелює нас же бизме ше ище довирлївше обрацели ґу добродїйней защити нашого жемского пана и прето ше покорно усудзуєме глєдац же би нам любезно була додзелєна коморска пустара волана Белараданова (1) и жем хтора ше находзи коло нєй же би ше там населєли и нєобходни маєтки збудовали 153 фамилиї, пре исти причини пре хтори и други коморски пустари приселєнцом у прешлосци були додзелєни у тей славней Бачкей жупаниї, (модлїме) же би ше добродїйно удостоєла виполнїц нашо жадане пре слїдующи причини: 1. Же бизме обширнєйше нє повторйовали о снованю тей општини и о першобутней догварки, ту ше нашо предки приселєли пред 76 роками и щедро су надзелени (зоз жему); мушиме повториц и перше ше стараме тото покорно дац до знаня же наша општина року 1772. кед видани добродїйни урбар, мала лєм 264 обисца. Жем општини ше состояла зоз 146 6/8 сесийох (2), а року 1783. велькодушно були додзелєни 67 2/8 сесиї з пустари Мали Брестовец, зоз чим наша општина наисце виросла, як з приложеного документа ясно видно, тераз єст 534 обисца и 3977 души, а жем по нєшкайши дзень остала иста, анї на єден бок ше нїґда нє преширйовала и прето мушело присц до того же нєшка уж 154 фамилиї як найпокорнєйше приложени документ указує, нє маю жеми и вше менєй єй буду мац. 2. Медзитим, способ на яки ше потераз надополньовал тот нєдостаток жеми уж цалком престал, бо и на других маєткох у цалей жупаниї жительство так звекшане же кажда фамилия лєгко може обробиц свою жем, а нє може як дакеди других волац до помоци и так им дац нагоду заробиц, так же аж и за Дунай до познатей жупаниї Сримскей и до познатей Петроварадинскей реґименти, аж и по 8,10,12 и вецей милї (3) одходза за роботу, цо муша робиц уж велї роки; жена хтора остава дома виховює дзеци, док муж сам, або з даєдним одроснутим дзецком, зарабя хлєб насущни за цалу фамилию, цо найпокорнєйше препущ уєме велькодушней и мудрей одлуки возвишеней комори. 3.Часто тоту општину потрафяю вилїви под’жемних водох, хтори дараз вельку часц, а дараз шицки поля залєю и шицки шаца, поготов жимски, знїщ ую, так же и тоти цо маю сесиї нє раз и сами гладую, а нє же би ище другим могли дац роботу. Прето, як дакеди сама возвишена комора як прави власнїк и у случаю вилїву у чежких часох жем за шатву на пустари Белараданова любезно дала же би надополнєла чкоду на власней териториї, у тим случаю коморски администратор благородни пан Ирменї, кед народ злєкнути од вилїву отадз сцел пойсц и индзей себе доми збудовац, явно пред церкву го нагварял же би остал, гуторяци же кед би вилїв длужей потирвал або кед би ше жительство значнєйше звекшало, возвишена комора ґу жеми тей општини дода и пустару Белараданову. Тераз тота општина баржей як було кеди примушена найпокорнєйше модлїц милосц од возвишеней комори. 4. У такей нужди фамилиї пре нєдостаток жеми роздумую о пресельованю, алє обецую же нїґдзе, анї на приватну анї на коморску жем дзе би могли основац населєне нє пойду, кед же би мушели висц зоз старосци владичества и остац без владики свойого обряду, а тота терха нашому народу чежша як брег Етна. 5. Вредзи на тим месце спомнуц вредносц тей општини у обрабяню жеми и вирносц ґу жемскому панови, з хторима прикметами ше може ровнац з другима народами и вше похвали од славней Управи достава. Християнска скромносц нам нє дошлєбодзує хвалїц ше у тим, прето найпокорнєйше модлїме же би ше возвишена комора велькодушно удостоєла презнац ше о тим у коморским уряду, хтори нам директно предпоставени, и найправдивши шведок нашей роботи. З тима мотивами руководзени и з доброту хтору возвишена комора указує спрам своїх поданїкох, наздаваме ше и ище раз модлїме же би ше удостоєла додзелїц нам спомнуту пустару Белараданову за снованє нового населєня за 153 фамилиї зоз статусом коморских поданїкох, по обичаю хтори панує у Оцовщини, же бизме вше остали найпокорнєйше препоручени у поданїцкей подложносци Велькей Защити. Возвишеней кральовскей угорскей дворскей комори. У Керестуре дня 24. мая 1824. Найпонїжнєйши поданїки: Григорий Палїнкаш, судия и цала општина кральовского коморского места Керестура.
Кере стурци були прешвечени же пре поджемни води у хотаре маю менєй пажици як им припада, и же би по контракту о насельованю требали мац вецей жеми, та були упарти и доказовали свойо право и 1824. року. Теди писали молбу Угорскей дворскей комори и глєдали дошлєбодзенє же би ше на пустару Билу населєли зоз Кере стура 153 фамилиї без жеми. Ту вони виноша свойо бриґи и страданя од под,жемних водох и указую же им Била була обецана. 13. СЕПТЕМБЕР 2019.
Писали и владикови до Крижевцох же би и вон помогнул зоз своїм авторитетом и завжал ше при Угорскей дворскей комори, алє шицко було даремно. За Руснацох у Керестуре и на подручу Кулянского панства жеми за обрабянє нє було. Тоти без жеми жиц могли лєм од наднїцох, хтори могли заробиц у Сриме и Шайкашскей. Вони там одходзели у сезони роботох и вше у векшим чишлє ше висельовали зоз Керестура. ■ (Предлужи ше)
РУСКЕ СЛОВО 27
ДУХОВНИ ЖИВОТ ПРЕСЛАВЕНИ КИРБАЙ У КАПЛЇЦИ ИСУСОВИХ МАЛИХ ШЕСТРОХ
ЖИЦ ПО ПРИКЛАДУ ИСУСА И МАРИЇ Вирни Парохиї св. оца Миколая у Руским Керестуре, внєдзелю, 8. септембра, преславели швето Рождество Пресвятей Богородици – Малу Матку Божу, а у манастире Исусових малих шестрох на Циґлашоре преславени и Кирбай їх каплїци. Кирбайску Службу Божу у малих шестрох служел домашнї парох о. Михайло Малацко, апостол читал Янко Цап, а парох наказовал о значеню швета з хторим Церква означує народзенє Богородици, чия задача була народзиц Исуса Христа спасителя. – Так и Исусово народзенє ма смисел у його шмерци и вони вєдно з Марию витворели тоту вельку мисию у хторей Господь Бог пристава буц прибити на криж же би одкупел шицких хтори ше народза и по його шмерци и пред його шмерцу. Од теди ми знаме же нас так люби же нє допущи же бизме препадли за вични живот, кед му ми допущиме же би нас спашел. Кажде таке швето най нам будзе застановенє над нашим животом, же бизме були подобни Господу Богу хтори безконєчна любов. По його прикладу и Пречистей Дїви Мариї и ми поволани каждодньово жиц по Євангелиї, алє з любову, бо без нєй, як гварел св. Павло, нїч нє вредзи – заключел о. Малацко. Кирбай з малима шестрами Мартину и Кристину преславели велї присутни, окреме старши особи хтори до їх каплїци приходза кажду другу нєдзелю на Службу Божу. Присутни були шестри служебнїци на чолє з їх провинциялну настоятельку ш. Мартину Кмита и други приятелє и почитователє малих шестрох.
Манастир малих шестрох у Керестуре иснує од седемдзешатих рокох прешлого вику, а перша и єдина мала шестра Рускиня була ш. Мария Мелания Рацова, хтора свой дом подаровала за манастир. Уж велї роки, та и нєшка, у нїм жию лєм два монахинї, ш. Кристина, родом зоз Швайцарскей и ш. Мартина зоз Французкей. Їх монашески чин настал у римокатолїцким обряду, алє маю шестринства и у восточних Церквох та и у нашим обряду, односно їх шестринства медзинародни. Снователька того монашеского чину 1939. року була шестра Маґдалена, а по прикладзе на живот и духовносц Шарла де Фукоа и його Исусових малих братох. Їх служба у Церкви шведочиц Євангелию зоз своїм животом по прикладзе Исуса док жил у скромносци у Вифлеєму и Назарету, у глїбокей контемплациї, и у каждодньових єдноставних роботох, у соживоце з єдноставнима людзми. М. А.
У ДЮРДЬОBЕ
ПОЧАЛ BИРОНАУЧНИ ШКОЛСКИ РОК
Школяре у ОШ „Йован Йованович Змай” у Дюрдьове и того школского року маю нагоду ходзиц на грекокатолїцку виронауку, котру виклада вироучителька Лидия Кухар. Того року на грекокатолїцку виронауку уписани 52 школяре, хтори подзелєни до пейцох ґрупох, цо обезпе-
28 РУСКЕ СЛОВО
чує квалитетнєйшу роботу, бо настава у меншей ґрупи дава лєпши резултати. Прешлорочни виронаучни рок бул успишни, дзеци дзечнє приходзели на тоти годзини и окреме любели практичну наставу кед ше одходзело до церкви. – Мило ми же шицки школяре котри порядно приходзели прешлого школского року на виронауку и надалєй буду приходзиц, и на таки способ надбудовйовац свойо знанє. Будзем ше и надалєй намагац отримовац хасновити, интересантни годзини виронауки и теми котри чежки и озбильни, прилагодзиц ґу їх возросту. На виронауки дзеци, попри духовних темох, през бависко, маю нагоду научиц дзелїц, помогнуц, розумиц, подзековац, як и други хасновити ствари за живот – гварела Лидия Кухар. М. Г. К. 13. СЕПТЕМБЕР 2019.
duhovni@ruskeslovo.com
ВОДИЦА У ДОРОСЛОВЕ
НАЙНАЩИВЕНШЕ ПАЛОМНЇЦКЕ МЕСТО У БАЧКЕЙ Дорослово, то мали валал у зомборскей општини, а Водица котра ше находзи у тим валалє найнащивенше паломнїцке место у Бачкей. Каждого року, 7. и 8. септембра, кед по григориянским календару швето Рождество Пресвятей Богородици – Мала Матка Божа, Дорослово нащиви и до 10 тисячи людзох зоз Войводини, Горватскей, Мадярскей, Нємецкей, Польскей, Ческей, Словацкей и других крайох. Шицки приходза преславиц народзенє Дївици Мариї, алє тиж приходза з надїю же найду лїк за свойо хороти при Святей студнї. По преданю, концом 18. вика єдному младому леґиньови зоз Боґоєва ше у сну указала Дївица Мария и гварела му най идзе до Дорослова и най на студнї умиє очи. Вон послухал глас зоз сна и шлїдуюцого дня з мацеру пошол пешо до Водици, три раз умил очи, помодлєл ше и препатрел. Од того часу та по нєшка, Студня у Дорослове важи за святе место и каждого року прицагує вецей тисячи паломнїкох котри ту приду достац благослов, вилїченє и духовни мир. Велї з нїх до того валалу приходза пешо, часто прейду и вецей як 200 километери. Перша каплїчка на чесц Дївици Мариї збудована 1796. року, заменєна є з нову 1809. року, алє 50 роки познєйше була знїщеня у огню. Збудована и треца каплїчка, котра 1875. року преширена, вибудовани два турнї з дзвонами и таки випатрунок церква ма и нєшка. Коло церкви и вонкашнї олтар дзе ше служи Богослуженя, а тиж и скулптура Пресвятей Богородици, пещера зоз скулптуру Мариї Лурдескей, як и скулптура св. Антония. Писма и припознаня особох котри лїк за свойо хороти нашли при Святей студнї записани и чуваю ше у кнїжкох у валалскей церкви Святи Имре.
През тоти два днї нєпреривно ше модлї, вирни ше споведаю, паля швички, умиваю ше у води зоз Святей студнї. Служби ше служи по нємецки, мадярски, руски, словацки и по горватски. Вирни Дорослово нащивюю цали рок. Ту ше отримує рижни конференциї, стретнуца, влєце кампи за младих през котри прейду коло 250 млади особи. З Коцура тиж каждого року єст орґанизовани одход на тото швето ґу Святей студнї. Як наглашели вирни, кажде хто раз придзе на тото место, тот вше будзе приходзиц. – Ту приходзиме прето же вериме, ту ше душевно обнавяме. Нє мож то анї описац, алє кед зме ту на тим святим месце, чувствуєме же доставаме душевни мир и моци – гварели вирни котри ше пришли помодлїц и запалїц швичку у Дорослове. О. Р.
НА ШВЕТО РОЖДЕСТВА ПРЕСВЯТЕЙ БОГОРОДИЦИ ОЗНАЧЕНИ ШКОЛЯРСКИ ДЗЕНЬ
РОСНУЦ У ДУХУ БОЖИМ Школяре у Водици на швето Рождества Пресвятей Богородици 8. септембра означели початок нового школского року зоз „Школярским дньом”. Службу Божу зоз благословом школярох и родичох, як и школского прибору и ташкох, служел керестурски капелан о. Владимир Медєши, а присутних споведал парох керестурски о. Михайло Малацко. У казанї о. Михайло Малацко визначел же Пречиста Дїва Мария народзена у цихосци, од скромних, старих родичох. Прейґ нєй Бог почал спашенє хторе чекали шицки, и ми котри жиєме тераз, и тоти цо були народзени скорей. Парох пожадал шицким присутним, а окреме школяром и студентом же би, як рошню у школи у знаню, так росли и у Духу Божим, у тим же би любели у тей мири як любела Пречиста Дїва Мария и Исус Христос. Службу шпивали млади, а помагали им виронаучни дзеци зоз ш. Авґустину. Апостол читала Ема Живкович, а на концу Служби дзеци одшпивали шпиванку котру научели на виронауки, цо за нїх було окремне дожице. 13. СЕПТЕМБЕР 2019.
После Служби волонтере Каритасу пририхтали закуску и ошвиженє за за шицких присутних котри остали на аґапеу. Ол. Ж.
РУСКЕ СЛОВО 29
informator@ruskeslovo.com ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 31. авґуста 2019. року занавше нас зохабел наш мили супруг, оцец, швекор и дїдо
ЙОАКИМ ДУДАШ (1949–2019) з Руского Керестура Ти вецей нє ту дзе ши бул, алє ти вшадзи дзе и ми. Памятки и красни здогадованя на ньго навики буду чувац: супруга Соня, и дзивки Весна и Андреа зоз своїма фамелиями СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 13. септембра 2019. року, наполнєли ше штири роки як нас зохабел наш мили син, супруг, оцец, швекор и дїдо
ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Милому братови
ЙОАКИМОВИ ДУДАШОВИ з Нємецкей На його остатнє писканє авта – єдней нєдавней авґустовскей нєдзелї. Змахнул сом на ньго спокойно з руку, прешвечени же му ше нарок знова зрадуєм. Останєм зармуцени до гроба знаюци же го вецей нїґда нє учуєм. Спочивай у мире Божим! Брат Славо НА ЗДОГАДОВАНЄ Дня 30. юлия 2019. року наполнєли ше 2 роки як нас занавше зохабел наш мили и нїґда нєпрежалєни син и брат
НА ЗДОГАДОВАНЄ
ЙОВҐЕН ФЕЙСА (1946–2015) з Коцура АЛЕКСАНДАР УЙФАЛУШИ
Твоя любов и доброта навики будзе медзи нами и занавше останєш у наших шерцох и каждодньових молитвох. У смутку за тобу оставаю мац Мария, супруга Зденка, дзивка Вероника, син Ивица, жец Бранко, нєвеста Милкица и унучата: Николина, Антоний и Лука Спочивай у мире Божим!
АЛЕКСАНДАР УЙФАЛУШИ (1993–2017) (1993–2017) з Дюрдьова з Дюрдьова Памятку на ньго вично буду чувац Памятку на тебе чуваю бачикове: тато Мирослав, мац Весна и брат Дане Влада, Микола, Дюра и Славко Спочивай у мире Божим! Спочивай у мире Божим!
IN MEMORIAM Дня 2. септембра 2019. року Дня 9. септембра 2019. року наполнєли ше 20 роки як нас наполнєли ше 2 роки як нас занавше зохабел занавше зохабела
СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 14. септембра 2019. року напол- Дня 18. мая 2019. року наполнєли ня ше шейсц смутни роки як вецей ше штернац смутни роки як вецей нє з нами нє з нами
МАРЯ РУСКАЇ народзена Виславски (1933–2017) з Нового Саду Вично памятку на нїх буду чувац дзивка Наташа, жец Миломир и унуки Настася и Татяна Шайтош МИРОН РУСКАЇ (1928–1999)
30 РУСКЕ СЛОВО
АМАЛИЯ МАЛАЦКО (1931–2013)
ЛЮБОМИР МАЛАЦКО (1930–2005)
Мили нашо, ваша любов, вашо старанє о шицких нас и шицко вашо занавше останє у наших шерцох Вашо наймилши Спочивайце у мире Божим!
13. СЕПТЕМБЕР 2019.
informator@ruskeslovo.com СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 12. септембра 2019. року наполнєли ше 40 жалосни днї як нас нєсподзивано зохабел наш мили супруг, оцец, швекор и дїдо
СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 10. септембра наполнєли ше 40 днї як ши пошол на далєку драгу зоз хторей нєт врацаня
МИКОЛА КОЛЄСАР (1961–2019)
З любову и почитованьом, у своїх шерцох, навики будземе чувац памятку на це. Твоя супруга Весна, син Йовген зоз супругу Штефанию, дзивка Люпка зоз супругом Томиславом, дзивка Маґдалена зоз супругом Александром и унучата Михаел, Мария и Христина Най це ангели чуваю! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 10. септембра наполнєли ше 40 днї як ше преселєл до вичносци наш мили брат и шовґор
ЮЛИЯН МЕДЄШИ (1955–2019) з Руского Керестура
ЮЛИЯН МЕДЄШИ (1955–2019) з Руского Керестура
Занавше ше го буду з любову и почитованьом здогадовац шестра Марча и шовґор Дюра Сабадошово Спочивай у мире Божим!
Знал ши кельо це любиме, алє нє знаш кельо нам хибиш. Памятку на заєднїцки живот и твою любов, вично буду чувац у своїх шерцох твойо наймилши: супруга Ґенка, син Борис зоз супругу Таню, син Иґор зоз супругу Марияну, дзивка Александра зоз супругом Петром, и унуки Елеонора, Валентина, Еван и Леана Спочивай у мире Божим!
СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 10. септембра наполнєли ше 40 днї як нас зохабел наш мили бачи
СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 15. септембра наполня ше два смутни роки од кеди нє з нами наша мила супруга, мац, швекра и баба
ЮЛИЯН МЕДЄШИ (1955–2019) з Руского Керестура
МЕЛАНИЯ МАЛАЦКО (1939–2017) з Руского Керестура
Занавше нам останє у красних памяткох: Наташа и Иґор Бикийово, Михаела, Миодраґ и Ана Миленковичово, и Андрей Сабадош Спочивай у мире Божим! Дня 12. септембра наполнєли ше 33 роки як вецей нє з нами наш мили брат и бачи
ВЛАДИМИР КОЛОШНЯЇ – Пепо (1972–1986)
Памятку на єй доброту и пожертвованосц чуваю єй наймилши: супруг Владо, синове Владо, Юлин и Дзвоно зоз фамелиями. Спочивайце у мире Божим!
СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 8. септембра наполнєли ше 3 смутДня 14. авґуста наполнєли ше 27 ни мешаци як вецей нє з нами наша роки як вецей нє з нами наш мили мила мац, швекра, баба и прабаба оцец, швекор, дїдо и прадїдо
ЙОАКИМ КОЛОШНЯЇ (1942–1992)
АНКА КОЛОШНЯЇ народзена Мандї (1949–2019)
з Руского Керестура Преходза днї, мешаци, роки. Вше их вецей, а шерца и далєй боляци. Нєпреривно сце нам у думкох и молитвох. Памятку на вас чуваю твойо шестри и вашо дзивчата. Таня зоз супругом Славком, дзецми Марину и Сладяну зоз супругом Владимиром и малу Кристинку. Славка зоз дзецми Кристину зоз супругом Сашом и малим Матейком и Даниєлу зоз супругом Жельком Спочивайце у мире Божим!
13. СЕПТЕМБЕР 2019.
OGLA[OVANW 021/6613-697, 021/ 6624/708 e-mail: ruske.redakcija@gmail.com
РУСКЕ СЛОВО 31
informator@ruskeslovo.com НА ЗДОГАДОВАНЄ Прешло шейсц жалосни мешаци як нас занавше зохабел наш мили супруг, оцец, швекор, дїдо и брат
ЮЛИН КОЛОШНЯЇ (1938–2019) з Нового Орахова
ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 3. септембра 2019. року занавше ше преселєла до вичносци наша мила тета
ФЕБРОНИЯ МАҐОЧ (1929–2019) з Коцура
Вично ожалосцени: супруга Амала, дзивка Натала, жец Миодраґ, унук Дарко, и шестри Мелана и Фема Спочивай у мире Божим!
З любову и почитованьом у красних памяткох навики ю будзе чувац фамелия Русковски: Микола, Слободанка и дзивка Биляна Спочивайце у мире Божим!
СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 13. септембра наполнєл ше жалосни рок як ше преселєла до вичносци наша мила мац и баба
СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 14. септембра 2019. року наполнї ше жалосни рок як нас занавше зохабела наша мила и добра мац
НАТАЛА СЕМАН (1925–2018) з Руского Керестура
МАРИЯ КИШ (1937–2018) з Дюрдьова
Зохабели сце нас у смутку и жалосци. Навики Вас будземе паметац и чувац у своїх шерцох. Син Яким Кошарков зоз фамелию Спочивайце у мире Божим!
Ожалосцени син Яким и дзивка Меланка зоз фамелиями Спочивайце у миру Божим!
СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 10. септембра 2019. року наполнєли ше три смутни роки як вецей нє з нами наш мили супруг, оцец и дїдо
СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 13. септембра 2019. року наполнєл ше рок як нас занавше зохабела моя мила шестра
ЛЮБОМИР МОЛНАР (1959–2016) з Дюрдьова
ФЕБРОНКА ТАКАЧ (1938–2018) з Руского Керестура
Памятку на це чуваю супруга Феброния, синове Микола и Иван, нєвеста Бояна и унуки Ґабриела и Анастасиа Спочивай у мире Божим!
Будзем це вше паметац и чувац у своїм шерцу. Шестра Амалка Сивчова и Сашо Ковачов Спочивай у мире Божим!
СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 10. септембрa 2019. року наполнєли ше три роки як нас занавше зохабел наш мили син, брат и уйко
СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 13. септембра наполнєл ше рок як нас занавше зохабела тета Фебронка
ЛЮБОМИР ЛЮБЕ МОЛНАР (1959–2016) з Дюрдьова Благи ошмих, цепле слово и нєвичерпна позитивна енерґия останю занавше у наших шерцох як найкрасши памятки. Ожалосцена мац Амала, шестра Весна, жец Душко и їх дзеци, Душица и Милош Най спочива у мире Божим! Ангелски хори най му шпиваю!
32 РУСКЕ СЛОВО
ФЕБРОНКА ТАКАЧ (1938–2018) з Руского Керестура
Красни памятки на твою любов и доброту навики буду чувац: Мирко зоз супругу Славку, Дадо зоз супругу Биляну и дзецми Леоном и Оґийом, Мико зоз супругу Ивану и дзецми Нику и Олеґом Спочивай у мире Божим!
13. СЕПТЕМБЕР 2019.
informator@ruskeslovo.com Република Сербия Автономна Покраїна Войводина Покраїнски секретарият за образованє, предписаня, управу и национални меншини – национални заєднїци На основи члена 3. Правилнїка о додзельованю буджетних средствох Покраїнского секретарияту за образованє, предписаня, управу и национални меншини-национални заєднїци за финансованє и софинансованє активносцох, програмох и проєктох националних совитох националних меншинох у обласци основного и штреднього образованя („Службени новини АПВ”, число 9/16 и 36/17), а у вязи зоз Покраїнску скупштинску одлуку о буджету Автономней Покраїни Войводини за 2019. рок („Службени новини АПВ”, число 60/18), Покраїнски секретарият за образованє, предписаня, управу и национални меншини ‒ национални заєднїци розписує
КОНКУРС
ЗА ФИНАНСОВАНЄ И СОФИНАНСОВАНЄ АКТИВНОСЦОХ, ПРОГРАМОХ И ПРОЄКТОХ НАЦИОНАЛНИХ СОВИТОХ НАЦИОНАЛНИХ МЕНШИНОХ У ОБЛАСЦИ ОСНОВНОГО И ШТРЕДНЬОГО ОБРАЗОВАНЯ У АП ВОЙВОДИНИ ЗА 2019. РОК Конкурс ше розписує за финансованє и софинансованє активносцох, програмох и проєктох националних совитох националних меншинох у обласци розвою и дзвиганя квалитету основного и штреднього образованя на язикох/бешеди националних меншинох – националних заєднїцох у Автономней Покраїни Войводини, окреме наменєних за дотированє пририхтованя и виробку тестох и задаткох на меншинских язикох за змаганя на шицких уровньох, од општинского, прейґ реґионалного по републичне у орґанизациї Министерства просвити, науки и технолоґийного розвою Републики Сербиї. Конкурс ше розписує на вкупну суму 1.575.000,00 динари, хтору ше розподзелює: ■ за активносци, програми и проєкти у обласци основного образованя 1.105.000,00 динари и ■ за активносци, програми и проєкти у обласци штреднього образованя 470.000,00 динари. Право участвовац на конкурсу маю национални совити националних меншинох зоз шедзиском на териториї Автономней Покраїни Войводини и то за активносци, програми и проєкти у обласци розвою и дзвиганя квалитету основного и штреднього образованя на язикох/бешеди националних меншинох – националних заєднїцох у Автономней Покраїни Войводини. При розпатраню поднєшених приявох на конкурс и одлучованю о розподзельованю средствох ше применює шлїдуюци критериюми: ■ Одвит на тему проєкту (цилї и активносци проєкту у складзе зоз приоритетами конкурсу, цилї проєкту ясни, конкретни и витворлїви, активносци реални и адекватни за посцигованє цильох);
13. СЕПТЕМБЕР 2019.
■ Уплїв предложеного проєкту (велькосц цильней ґрупи, ступень уключеносци цильней ґрупи хторей проєкт наменєни, видлївосц проєкту, отримуюцосц резултатох проєкту); ■ Компетентносц предкладача и потерашнє искуство (потерашнї искуства у реализациї проєктох хтори доприноша унапредзованю образовно-воспитней роботи). Поднєшени прияви розпатра Комисия хтору менує покраїнски секретар за образованє, предписаня, управу и национални меншини – национални заєднїци (у дальшим тексту: покраїнски секретар). Комисия нє будзе розпатрац нєблагочасни и нєподполни прияви, прияви хтори нє поднєсли овласцени особи, як анї прияви хтори нє предмет Конкурсу. Покраїнски секретарият за образованє, предписаня, управу и национални меншини – национални заєднїци (у дальшим тексту: Секретарият) затримує право питац од подношителя прияви, по потреби, додатну документацию и информациї, односно за додзельованє средствох одредзиц виполньованє додатних условийох. Прияви и приложену документацию ше подношительом нє враца. Ришенє о розподзельованю средствох приноши покраїнски секретар, на основи предкладаня Комисиї. Ришенє покраїнского секретара конєчне и процив нього нє мож уложиц правни лїк. Резултати Конкурсу ше обяви на сайту Секретарияту, при чим Секретарият нє ма обовязку обгрунтовац свойо одлуки. Секретарият заключи контракт о финансованю, односно софинансованю активносцох зоз подношителями приявох хторим средства одобрени, на основи хторого буду виплацени средства. Термин за подношенє приявох то 20.9.2019. року. Прияви ше подноши лєм на конкурсних формуларох Секретарияту. Конкурсну документацию мож превжац од 11.9.2019. року на web адреси С е к р е т а р и я т у : www.puma.vojvodina.gov.rs. Ґу прияви ше обовязно подноши копиї шлїдуюцих документох: ■ потвердзенє о реґистрациї националного совиту при компетентним орґану и ■ потвердзенє о порцийним идентификацийним чишлє (ПИЧ). Прияви ше подноши особнє, з придаваньом на писарнїцу покраїнских орґанох покраїнскей управи у Новим Садзе (будинок Покраїнскей влади) або ше их посила по пошти на адресу: Покраїнски секретарият за образованє, предписаня, управу и национални меншини – национални заєднїци 21000 Нови Сад Булевар Михайла Пупина 16 ЗОЗ НАЗНАЧЕНЬОМ: ЗА КОНКУРС ЗА ФИНАНСОВАНЄ И СОФИНАНСОВАНЄ АКТИВНОСЦОХ, ПРОГРАМОХ И ПРОЄКТОХ НАЦИОНАЛНИХ СОВИТОХ НАЦИОНАЛНИХ МЕНШИНОХ У ОБЛАСЦИ ОСНОВНОГО И ШТРЕДНЬОГО ОБРАЗОВАНЯ ПОКРАЇНСКОГО СЕКРЕТАРА, Михаль Њилаш
Република Сербия Автономна Покраїна Войводина Покраїнски секретарият за образованє, предписаня, управу и национални меншини – национални заєднїци На основи члена 15. Покраїнскей скупштинскей одлуки о покраїнскей управи („Службени новини АПВ”, число 37/2014, 54/2014 – друге предписанє, 37/2016, 29/2017 и 24/19), члена 6. пасус 3. Покраїнскей скупштинскей одлуки о установйованю награди Автономней Покраїни Войводини и покраїнских припознаньох («Службени новини АП Войводини», число 54/2018), члена 4. и члена 5. пасус 2. Покраїнскей уредби о поступку за додзельованє покраїнских припознаньох („Службени новини АП Войводини”, число 6/2019), Покраїнски секретарият за образованє, предписаня, управу и национални меншини – национални заєднїци, посила
ЯВНУ ПОВОЛАНКУ
за подношенє предкладаня за додзельованє покраїнского припознаня у обласци образованя – Припознанє „ДЬОРДЄ НАТОШЕВИЧ” Покраїнски секретарият за образованє, предписаня, управу и национални меншини – национални заєднїци посила явну поволанку шицким заинтересованим предшколским установом, основним и штреднїм школом, воспитачом у предшколских установох, наставнїком у основних и штреднїх школох и педаґоґом и психолоґом у тих установох зоз шедзиском на териториї Автономней Покраїни Войводини, за винїмково резултати яки посцигнути у воспитнообразовней роботи – Припознанє „ДЬОРДЄ НАТОШЕВИЧ„, хторе ше додзелює за резултати яки посцигнути у 2018. року. Право предкладац кандидатох за додзельованє покраїнского припознаня у обласци образованя маю правни и физични особи. Право на покраїнске припознанє ма физична и правна особа з местом биваня, односно шедзиском на териториї Автономней Покраїни Войводини. Предкладанє ше доручи у писаней форми з обгрунтованьом, з податками о кандидатови и резултатами його роботи яки посцигнути у 2018. року. Ґу предкладаню ше доручи и одвитуюцу документацию, хтору ше после одлучованя о додзельованю покраїнского припознаня нє враца предкладательови. Одлуку о додзельованю покраїнского припознаня приноши Комисия за додзельованє Покраїнскей награди и покраїнских припознаньох. Подношителє предкладаньох обовязно доручую шлїдуюцу ПОТРЕБНУ ДОКУМЕНТАЦИЮ: 1. Формулар – предкладанє за додзельованє покраїнского припознаня у обласци образованя – Припознанє „ДЬОРДЄ НАТОШЕВИЧ”, хторе ше додзелює за винїмково резултати яки посцигнути у воспитно-образовней роботи – мож го превжац на сайту www.puma.vojvodina.gov.rs, 2. фотокопию особней леґитимациї, односно одчитану особну леґитимацию зоз одвитуюцого реґистру за правну особу, як доказ же кандидат ма место биваня, односно шедзиско, на териториї Автономней Покраїни Войводини, 3. фотокопию потвердзеня о порцийним идентификацийним чишлє – ПИЧ – за правни особи, 4. доказ о посцигнутих резултатох у обласци образованя у 2018. року, 5. професийну биоґрафию и 6. фотокопиї НАЙЗНАЧНЄЙШИХ наградох и припознаньох. Термин и способ доручованя предкладаня: Явна Поволанка за подношенє предкладаня за додзельованє покраїнского припознаня у обласци образованя – Припознанє „ДЬОРДЄ НАТОШЕВИЧ” тирва 30 днї, односно по 7. октобер 2019. року. Предкладаня ше доручує по пошти препоручене зоз назначеньом „Явна поволанка за подношенє предкладаня за додзельованє покраїнского припознаня у обласци образованя – Припознанє „ДЬОРДЄ НАТОШЕВИЧ”, Покраїнскому секретарияту за образованє, предписаня, управу и национални меншини – национални заєднїци, Булевар Михайла Пупина 16, 21000 Нови Сад. Покраїнске припознанє у обласци образованя – „ДЬОРДЄ НАТОШЕВИЧ” ше додзелї 25. новембра 2019. року. Покраїнске припознанє ше додзелї у форми дипломи и у пенєжней нето суми 100.000,00 динари з припадаюцима порциями и доприносами. Додатни информациї мож достац у Покраїнским секретарияту за образованє, предписаня, управу и национални меншини – национални заєднїци на телефони 021/487-4035; 021/487-4330 або по електронскей пошти: vojin.jovancevic@vojvodina.gov.rs або gorana.kukobat@vojvodina.gov.rs ПОКРАЇНСКИ СЕКРЕТАР, Михаль Нїлаш
РУСКЕ СЛОВО 33
ИНФОРМАТОР
Городска управа за защиту животного штредку на основи члена 20. пасус 1. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк Републики Сербиї” число 135/04 и 36/09), обявює
ОБВИСЦЕНЄ
о явним увиду, явней презентациї и явней розправи о Студиї о преценьованю вплїву проєкта на животни штредок Ношитель проєкта „Телеком Сербия” а.д. Таковска 2, Беоґрад, поднєсол вимогу за даванє согласносци на Студию о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта – базней станїци мобилней телефониї „НС – Войводянска – НСУ256/НСЛ256 ”у улїци Войводянска число 1, на катастерскей парцели число 1237, К.О. Нови Сад II, Город Нови Сад. Податки и документацию зоз вимоги ношителя проєкта мож
видзиц у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду, Улїца Руменацка 110 а, Нови Сад, роботни днї од 10 по 15 годзин по 8. октобер 2019. року. У складзе зоз членом 6. Правилнїка о поступку явного увиду, презентациї и явней розправи о студиї о преценьовню вплїву на животни штредок („Службени глашнїк РС”, 69/05) заинтерсованих орґанох, орґанизацийох и явносц под час тирваня явного увиду можу поднєсц зауваги и думаня на студиї о преценьованю вплїву у писаней форми Городскей управи за защиту животного штредку. Явну розправу и презентацию ше отрима 9. октобра 2019. року, у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду, Руменацка 110 а, Нови Сад, на 12 годзин.
Городска управа за защиту животного штредку на основи члена 20. пасус 1. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк Републики Сербиї” число 135/04 и 36/09), обявює
ОБВИСЦЕНЄ
о явним увиду, явней презентациї и явней розправи о Студиї о преценьованю вплїву проєкта на животни штредок Ношитель проєкта „Телеком Сербия” а.д. Таковска 2, Беоґрад, поднєсол вимогу за даванє согласносци на Студию о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта – базней станїци мобилней телефониї „НС – Футожска драга (АЛБА) – НСУ174/НСЛ174/НСО174” у улїци Футожска драга число 93ц, на катастерскей парцели число 1771/1, К.О. Нови Сад II, Город Нови Сад. Податки и документацию зоз вимоги ношителя проєкта мож видзиц у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду, Улїца Руменацка 110 а, Нови Сад, роботни днї од 10 по 15 годзин по 8. октобер 2019. року. У складзе зоз членом 6. Правилнїка о поступку явного увиду, презентациї и явней розправи о студиї о преценьовню вплїву на животни штредок („Службени глашнїк РС”, 69/05) заинтерсованих орґанох, орґанизацийох и явносц под час тирваня явного увиду можу поднєсц зауваги и думаня на студиї о преценьованю вплїву у писаней форми Городскей управи за защиту животного штредку. Явну розправу и презентацию ше отрима 9. октобра 2019. року, у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду, Руменацка 110 а, Нови Сад, на 12,30 годзин.
МАЛИ ОГЛАШКИ
МАЛИ ОГЛАШКИ
ПРЕДАВА ше хижу у Руским Керестуре на адреси Каналска 12. Такой ше мож уселїц Обявиц ше на число телефона: 062/896-2918. *** ПРЕДАВАМ резану ядлїну по спецификациї з превоженьом, кубни метер 22 500 динари и лати 5х3 длужни метер 36 динари. Телефон: 021/6350–088; 060/6350–088, од 8-21 годзин.
ДИХТОВАНЄ облакох и дзверох. Щици од витру, жими, праху, галайку, инсектох. МОНТИРАМЕ: – РОЛЕТНИ – ГАРМОНИКОВО ДЗВЕРИ – ПАНТЛЇКОВО ДЗВЕРИ – МРЕЖИ ОД СУНЬОҐОХ – ВЕНЕЦИЯНЕРИ – ОПРАВКИ 025/5827-710, 060/5088-433
34 РУСКЕ СЛОВО
Република Сербия Автономна Покраїна Войводина Покраїнски секретарият за образованє, предписаня, управу и национални меншини – национални заєднїци На основи члена 15. Покраїнскей скупштинскей одлуки о покраїнскей управи („Службени новини АПВ”, число 37/2014, 54/2014 – друге предписанє, 37/2016, 29/2017 и 24/19), члена 6. пасус 3. Покраїнскей скупштинскей одлуки о установйованю награди Автономней Покраїни Войводини и покраїнских припознаньох („Службени новини АП Войводини”, число 54/2018), члена 4. и члена 5. пасус 2. Покраїнскей уредби о поступку за додзельованє покраїнских припознаньох („Службени новини АП Войводини”, число 6/2019), Покраїнски секретарият за образованє, предписаня, управу и национални меншини – национални заєднїци посила
ЯВНУ ПОВОЛАНКУ
за подношенє предкладаня за додзельованє покраїнского припознаня у обласци людских и меншинских правох – Припознанє „ЛЮДЕВИТ МИЧАТЕК” Покраїнски секретарият за образованє, предписаня, управу и национални меншини – национални заєднїци посила Явну поволанку шицким заинтересованим правним и физичним особом зоз шедзиском на териториї Автономней Покраїни Войводини, за анґажованє и посцигнути резултати у обласци защити людских и меншинских правох, унапредзеня толеранциї, єднакосци и ровноправносци Припознанє „ЛЮДЕВИТ МИЧАТЕК”, хтору ше додзелює за резултати хтори посцигнути у 2018. року. Право предкладац кандидатох за додзельованє покраїнского припознаня у обласци людских и меншинских правох маю правни и физични особи. Право на покраїнске припознанє ма физична або правна особа зоз местом биваня, односно шедзиском на териториї Автономней Покраїни Войводини. Предкладанє ше доручує у писаней форми з обгрунтованьом, податками о кандидатови и резултатами його роботи яки посцигнути у 2018. року. Ґу предкладаню ше доручи и одвитуюцу документацию, хтору ше после одлучованя о додзельованю покраїнского припознаня нє враца предкладательови. Одлуку о додзельованю покраїнского припознаня приноши Комисия за додзельованю Покраїнскей награди и покраїнских припознаньох. Подношителє предкладаньох обовязно доручую шлїдуюцу ПОТРЕБНУ ДОКУМЕНТАЦИЮ: 1.Формулар – предкладанє за додзельованє покраїнского припознаня у обласци людских и меншинских правох – Припознанє „ЛЮДЕВИТ МИЧАТЕК”, хторе ше додзелює за винїмково резултати яки посцигнути у обласци людских и меншинских правох - пребера ше зоз сайту www.puma.vojvodina.gov.rs, 2. фотокопию особней леґитимациї, односно одчитану особну леґитимацию за кандидата хтори физична особа, односно вивод зоз одвитуюцого реґистру за правну особу, як доказ же кандидат ма место биваня, односно шедзиско на териториї Автономней Покраїни Войводини, 3.фотокопию потвердзеня о порцийним идентификацийним чишлє – ПИЧ – за правни особи, 4.доказ о посцигнутих резултатох у обласци людских и меншинских правох у 2018. року, 5.професийну биоґрафию и 6. фотокопиї НАЙЗНАЧНЄЙШИХ наградох и припознаньох. Термин и способ доручованя предкладаня: Явна Поволанка за подношенє предкладаньох за додельованє покраїнского припознаня у обласци людских и меншинских правох – Припознанє „ЛЮДЕВИТ МИЧАТЕК” тирва 30 днї, односно по 7. октобер 2019. року. Предкладаня ше доручує по пошти препоручене зоз назначеньом „Явна поволанка за подношенє предкладаня за додзельованє покраїнского припознаня у обласци людских и меншинских правох – Припознанє „ЛЮДЕВИТ МИЧАТЕК”, Покраїнскому секретарияту за образованє, предписаня, управу и национални меншини – национални заєднїци, Булевар Михайла Пупина 16, 21000 Нови Сад. Покраїнске припознанє у обласци людских и меншинских правох – „ЛЮДЕВИТ МИЧАТЕК” ше додзелї 10. децембра 2019. року. Покраїнске припознанє ше додзелї у форми дипломи и у пенєжней нето суми 100.000,00 динари з припадаюцима порциями и доприносами. Додатни информациї мож достац у Покраїнским секретарияту за образованє, предписаня, управу и национални меншини – национални заєднїци на телефон: 021/487-4905 або по електронскей пошти: erih.sedlar@vojvodina.gov.rs. Покраїнски секретар, Михаль Нїлаш
13. СЕПТЕМБЕР 2019.
ИНФОРМАТОР/СПОРТ ПРЕМЕНКИ У ФК „РУСИН”
РАНКО ДЕЛИЧ ОЗНОВА ТРЕНЕР У новей сезони 2019/2020. екипу ФК „Русинˮ будзе ознова водзиц тренер Ранко Делич Цако хтори пре приватни причини тоту функцию напущел после сезони 2017/2018. Як за „Руске словоˮ виявел член Управного одбору Денис Югик, члени ФК „Русин” були задовольни зоз роботу тераз уж бувшого тренера Ивици Панчича зоз Каравукова, медзитим, пре приватни причини спомнутого тренера, контракт спорозумно претаргнути. Югик додал и же нєдостаток бавячох у Русину будзе окремни проблем у наиходзацим периодзе, алє ше роби на тим же би ше до екипи приведло цо вецей младих – Прешлу сезону зме вошли зоз обчекованьом же будземе медзи першима двома–трома екипами, медзитим, єден з векших проблемох бул нєдостаток бавячох. Младих єст вше менєй, велї маю приватни обовязки, а єст и тих цо нє дзечнє тренираю, прето приводзиме бавяГородска управа за защиту животного штредку Городу Нового Саду на основи члена 10. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк Републики Сербиї”, число 135/04 и 36/09) обявює
ОБВИСЦЕНЄ
о поднєшеней вимоги за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок проєкта Подпрриємство SAVACOOP DOO, Теодора Мандича 9, Нови Сад, поднєсол вимогу за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок проєкта „Вибудов обєкта Лоґистично-роботного комплекса” у улїци Драга новосадского партизанского одряду 3, на катастерскей парцели число 3364/1, К.О. Нови Сад I, Город Нови Сад. Податки и документацию зоз вимоги ношителя проєкта мож видзиц у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду, Улїца Руменацка 110 а, Нови Сад, роботни днї од 10 до 15 годзин. Шицки заинтересовани, у чаше 10 днї од дня обявйованя того обвисценя, можу дац свойо думанє у писаней форми на адресу Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду.
CENOVN>K MALIH I POSMERTNIH OGLA[KOH – mala ogla{ka do 20 slova ko{ta 200 dinari – mala ogla{ka vecej yk 20 slova ko{ta 300 dinari – uramikovani tekst ogla{ki, abo vin~ovanki ko{ta 500 dinari – posmertna ogla{ka na wdno polqo ko{ta 600 dinari – posmertna ogla{ka na dva poly ko{ta 1 200 dinari. Cenovn<k va`i od 1. мая 2015. roku Ogla{ki mo` poslac na mejl office@ruskeslovo.com лєбо informator@ruskeslovo.com i uplacic na rahunok Novinsko-vidavatelqnej ustanovi “Ruske slovo” u banki Inteza ~islo 160-923244-82. Informaci< mo` dostac na telefon 021/ 6613-697. 13. СЕПТЕМБЕР 2019.
чох зоз Кули и других местох. Праве пре проблем у орґанизованю тренинґох, Русин як екипа чежше годна напредовац и шоровац успихи. Прешлого року зме, поведзме, мали 26 бавячох, а тераз маме 18. Добре тото же ше почало робиц вецей зоз подростком, и єст надосц дзеци хтори заинтересовани за фодбал, медзитим тоти ґенерациї цо требали присц тераз, з нїма зме нє почали робиц начас, та шлїдуюци два роки вироятнє же будземе мац бриґи пре нєдостаток бавячох. Тераз зме шицки ґенерациї уключели, од когуцикох, пионирох, кадетох, та по першу екипу и шицки участвую у даяких лиґох. Заварли зме цали круг, та ше наздаваме же у наиходзацих рокох дацо будзе з того, лєм будзе требац дакус часу, сцерпеня и сцелосци – потолковал Денис. Дочасови заменїк нового тренера Ранка Делича будзе Драґутин Божович зоз Кули, а хтори на тим месце будзе по конєц октобра. Ан. М.
ШАХ КЛУБ „ОМЛАДИНЄЦ”
КОЦУРСКИ ШАХИСТИ ОДБАВЕЛИ НЄРИШЕНО Почали змаганя и у єшеньскей часци сезони у шаху. Шаховски клуб „Омладинєц” зоз Коцура єшеньску часц сезони отворел у Апатину дзе бавел процив ШК „Вулкан протектор”, а резултат бул нєришени 3:3. Омладинєц ярню часц сезони нє одбавел на уровню на котрим бавел предходних двох рокох, найбаржей пре факт же нє бавели Карло Бала и Никола Тадич, двоме шахисти котри прешлих рокох зазначели велї значни побиди за коцурску екипу. Карло Бала на першим змаганю єшеньскей часци бул у екипи и то вельке помоцнєнє за Омладинєц у закончуюцей часци сезони. За Омладинєц побиди на тим змаганю зазначели праве Карло Бала и Ґавра Коларич, ремизирали Владимир Лазор и Споменко Павичевич, а свойо змаганя страцели Ґоран Попович и Стеван Перич. Омладинєц ше после 6 одбавених колох находзи на 7. месце на таблїчки зоз 6 бодами. У шлїдуюцим колу Омладинєц у Коцуре дочека екипу ШК „Чаки Йожеф” зоз Старей Моравици. З. К.
РУСКЕ СЛОВО 35
СПОРТ ПОДРУЧНА ФОДБАЛСКА ЛИҐА СУБОТИЦА
ИСКРА ЦАЛКОМ НАДБАВЕНА ФК „Нєґош” (Ловченац) – ФК „Искра) 5:1 (3:0)
Ловченац: стадион ФК „Нєґош”, патрачох 100. Ґоли за Искру: Дамян Ґубаш. ИСКРА: Калинич, Ваяґич Лазар, Пєшивац, Юрчук (Малїк), Дякович, Сталевич, Комазец (Петрович), Малацко, Ваяґич Душан, Ґубаш и Сердар. Нєґош зоз Ловченцу до тей сезони вошол зоз амбицию нападнуц перше место и пласовац ше до Войводянскей лиґи. По составе су можебуц и наймоцнєйша екипа у лиґи, медзитим резултати у перших трох колох нє були на уровню очекованьох, та Искра до того змаганя вошла зоз лєпшей позициї на таблїчки як домашня екипа. Фодбалере Нєґоша до бависка вошли зоз вельку жажду победзиц першопласовану екипу котра у нїх госцовала, тє. Искру зоз Коцура. Од початку почали аґресивно и прицискац ґол Искри, чийо фодбалере ше нє знашли у таким бависку и питанє побиднїка було ришене после першого полчасу котре закончене зоз резултатом 3:0 за Нєґош. На перши ґол ше чекало по 25. минуту, медзитим треба наглашиц же скорей першого ґола Сталевич мал два шанси за Искру котри, нажаль нє вихасновал. Нєодлуга, точнєйше, пейц минути после першого ґола, домашнї дали и други ґол, котри преламал змаганє и после котрого фодбалере Искри вецей нє мали моци спроцивиц ше розбавеней домашнєй екипи. По конєц першого полчасу фодбалере
Нєґошу дали и треци ґол и зоз вельку предносцу пошли на одпочивок. Искра лєпше отворела други полчас, а таке бависко резултовало и зоз ґолом, котри дал Дамян Ґубаш зоз шлєбодного бица и то було, як ше на концу указало, шицко од коцурских фодбалерох на тим змаганю. После приятого ґолу домашнї знова забавели озбильнєйше, знова почали твориц шанси и по конєц змаганя ище два раз потрафели циль. После 4 одбавених колох Искра зазначела два побиди и два пораженя, освоєла 6 боди и находзи ше на 6. месце на таблїчки. У шлїдуюцим колє Искра у општинским дербию, на домашнїм терену дочека Пролетер зоз Равного Села. З. К.
ПОДРУЧНА ФОДБАЛСКА ЛИҐА ЗОМБОР
РУСИН БЕЗ БОДОХ У ҐАЙДОБРИ ФК „Герцеґовац” (Ґайдобра) – ФК „Русин” 2:0 (2:0) Ґайдобра: стадион ФК „Герцеґовац”, патрачох 300. Стретнуце судзел судия Н. Дюрдєвич (Алекса Шантич). Жовти картони у екипи Русина достали: М. Надь, Ф. Вуйович, а червени картон достал бавяч домашнєй екипи. РУСИН: М. Надь, Д. Веселинович, Б. Голик, Б. Надь, Р. Ланчужанин, Ф. Вуйович, Д. Давидович, С. Дюканович, Б. Бранкович, О. Маркович, В. Вуйович, а на замени Ф. Тома, К. Боднар, И. Будински.
36 РУСКЕ СЛОВО
У 4. колє Подручней фодбалскей лиґи Зомбор, 8. септембра, ФК „Русинˮ на госцуюцим терену у Ґайдобри страцел з резултатом 2:0 од ФК „Герцеґовац”. Обидва ґоли домашнї дали у першим полчасу. Змаганє прешло у добрим бависку обидвох екипох. Було то стретнуце подєднаких екипох у векшей часци. Медзитим, з ридких шансох домашнї бавяче схопнєйше вихасновали свойо нагоди и заслужено однєсли побиду. У першим полчасу, у 17. минути судия оправдано досудзел пенал за бавяча ФК „Герцеґовац”, а у 35. минути тиж оправдано, пре вдеренє процивнїка виключени домашнї бавяч. После штирох одбавених змаганьох у єшеньскей часци першенства Русин ма 4 боди и находзи ше на 11. месце на таблїчки. У шлїдуюцим колє хторе ше отрима на нєдзелю, на домашнїм терену, Русин дочека екипу зоз Товаришева. Ан. М. 13. СЕПТЕМБЕР 2019.
sport@ruskeslovo.com
ПОДРУЧНА ФОДБАЛСКА ЛИҐА НОВИ САД
ПРЕШBЕЧЛЇBА ПОБИДА ГОСЦОХ ЗОЗ ТЕМЕРИНУ ФК „Бачка 1923” – ФК „ТСК” (Темерин) 0:5 ( 0:3 )
Дюрдьов: стадион ФК „Бачка“, стретнуце судзел судия Милош Иванович (Нови Сад). Ґоли за ТСК дали Ґоран Дюкич у 6. минути, Милорад Косич у 10. минути, Йово Пуповац у 38. минути и Балаж Пашка у 55. и 82. Минути. Жовти картони у екипи Бачкей достали Пантелич и Лю. Тривунович. БАЧКА: Н. Иґнїч, Д. Тривунович, Д. Летич, С. Деянович, Й. Вуйович, М. Пантелич, Н. Иґнїч, П. Маркович, М. Дюрич, Д. Солдат и Р. Станкович. Нєдзельово бависко дюрдьовскей Бачки зоз екипу ФК „ТСК” зоз Темерину, нє було по смаку, благо поведзене, навиячох и управи Клуба. На своїм терену страцели зоз 5:0. Булo то ище єдно чежке и напорне бависко за домашню екипу котра, нажаль, нє дала анї єден ґол. Екипа ТСК, зоз одличнима бавячами швидко „начала” ґол домашнєй екипи, бо уж у 6. минути схопни Дюкич одлично одреаґовал у каребним просторе, а лєм 4 минути познєйше, до лїстини стрилцох ше уписал и темеринєц Косич. Пробовали бавяче Бачки найсц рецепт же би дали до ґол, алє им ше нє поспишело. Седем минути пред концом першого полчасу ТСК звекшал резултат на 3:0 и то бул резултат з хторим ше пошло на одпочивок. У другим полчасу, бавяче Бачки и далєй пробовали дойсц до ґолу госцох, алє нїяк нє могли звладац доброго
ґолмана Войводича. Штварти ґол дал за темеринцох Пашка у 55. минути, а свой други ґол, исти бавяч, на тим стретнуцу дал осем минути пред концом реґуларного часу стретнуца. На тим стретнуцу було и два опомнуца за домашнїх бавячох пре оштри старт. Бавяче котри були опомнути то М. Пантелич и Лю. Тривунович. Тото стретнуце з боку судийох и тренерох оценєне як коректне и фер бависко, а госци однєсли заслужену побиду. У пиятим колу хторе одбавене стреду, 11. септембра, ФК „Бачка 1923” бавела у Футоґу зоз екипу ОФК „Футоґ”. Л. Кх.
ФОДБАЛСКА ПАНОРАМА ОПШТИНИ ШИД
БАЧИНЧАНЬОМ БОДИ З ГОСЦОВАНЯ У другим колє Општинскей фодбалскей лиґи Шид, фодбалере ОФК „Бачинци” у Бинґули призначели минималну побиду процив ОФК „Бинґула” з 1:0 и дому принєсли три боди. Єдинство з Люби у Моровичу декласовало Єдинство з того валалу зоз 8:1, а и ФК „Ґраничар” з Ямени ше врацел зоз госцованя у Илинцох зоз трома бодами и побиду з минималним резултатом од 1:0 процив Борца. У Вашици Напредак победзел Омладинєц з Батровцох 3:1, а тиж и ФК „Ердевик 2017” прешвечлїво на своїм терену победзел Синдєлич з Ґибарцу зоз 5:0. На таблїчки Напредак перши зоз шейсцома бодами кельо ма и Ґраничар, на другим месце ФК „Ердевик 2017” треци зоз штирома бодами кельо ма и ОФК „Бачинци” на штвартим месце. Пияте Єдинство (Лю), шести Омладинєц и седме Єдинство (М) маю по три боди, а без бодох ОФК „Бинґула” на осмим, Борец на дзевятим и Синдєлич на остатнїм дзешатим месце. На нєдзелю у трецим колє ОФК „Бачинци” дочекую Єдинство (М), Синдєлич будзе бавиц процив ОФК „Бинґула”, а Омладинєц дочекує Ердевик 2017. Ґраничар 13. СЕПТЕМБЕР 2019.
приме Напредак, а Єдинство (Лю) будзе бавиц процив Борца. У трецим колє Медзиопштинскей фодбалскей лиґи Срим, ґрупа Заход, ОФК „Бикич” страцел як госц у Равню од ФК „Зека Булюбаша” зоз 3:1. Єднота зоз Шиду була лєпша од Обилича 1993 зоз Куковцох и победзела зоз 3:2, а Сримец з Беркасова призначел першу побиду од початку першенства и дома победзел з минималним резултатом 1:0 процив Фрушкей Гори з Руми. Ґраничар з Адашевцох вицагнул бод на госцованю у Воґню процив Слоґи бавел 0 : 0. На таблїчки хвильково ОФК „Бикич” штварти зоз шейсцома бодами, кельо ма и Єднота на пиятим месце. Ґраничар (А) шести зоз штирома бодами, Сримец тринасти зоз трома бодами, а Обилич 1993 и после трох колох без бодох на тринастим месце. У штвартим колє ОФК „Бикич” дочекує Слоґу з Воґню, Сримец будзе бавиц процив Зеки Булюбаши, Ґраничар (А) дочекує ФК „Слобода” зоз Шашинцох, Слоґа з Чалми бави зоз ФК „Обилич 1993”, а Фрушка Гора дочекує Єдноту. Вл. Дї.
РУСКЕ СЛОВО 37
ИНТЕРМЕЦО
ХЛАДОК И ГОРУЦИ ТЕПШИ (од Мариї Гудак)
Ловар ска папри ґа
Поступок: Паприґу ше умиє, очисци и пореже на фалатки по длужини. Навед зени состойки усипац до гарчка и превариц. Фалатки паприґи повариц у тей мишанїни и винїмац до окремней судзини з дзираву вареху (вариц треба тельо кельо сцеме най нам буд зе тварда паприґа). Потим фалатки паприґи складаме до чистого дунца, док нє наполнїме дунєц (лєпше векши дунєц 3-4 литрови). Кед зме дунєц наполнєли з паприґу, залєєме з тоту юшку у котрей зме поварели паприґу, у котрей при концу додати конзерванс. Дунци позавераме на уж узвичаєни способ. Смачного!
Потребне нам: ■ 4 кґ очисценей
червеней паприґи (кед паприґа з Керестура, як цо то у моїм случаю, вец то 20 векши паприґи ☺) ■ 1 литра парадичанки ■ 3 дцл води ■ 3 дцл есенцу ■ 2 дцл олєю ■ 3 вельки ложки солї ■ 3 вельки ложки цукру ■ 4 струча цеску ■ 1 звязка петрушкового лїсца ■ 1 конзерванс
rusmak.ruske@gmail.com ХЛАДОК И ГОРУЦИ ТЕПШИ
преверени
(од Михайла Катони)
Сендвич за фриштик
Роботни людзе часто рано станю и понагляю на роботу. Фриштик ше вец ришує у драже, у даякей пекарнї або ше го аж и прескочи. Вельо здравше фриштиковац дома, скорей як ше руши до обовязкох. Сендвич зоз шунку, сиром и желєну шалату барз лєгко порихтац. Ище кед є зоз даяким интеґралним хлєбом зоз цалима зарнами житаркох и послужени зоз кислим млєком лєбо йоґуртом, тримац вас будзе сиґурно по полудзенок.
Шкварки на роботним месце Часто ше зявює проблем – цо полудньовац кед зме на роботи. Єден приклад шкатулки зоз полудзенком може так випатрац, поготово у жимских часох хтори нам ше приблїжую. Шкварки зоз сиром и желєняву нє треба вариц, лєм порезац состойки и поскладац до шкатулки. Ту в и х а с н о ва н а мархва, огурки, ретхвочка и два файти сира – млади кожи и окурени кожи сир. Поволуєме вас на сотруднїцтво за рубрики Горуци ” тепши” и Поради обисцу” ” и на rusmak.ruske@gmail.com, лєбо посилац на вайбер на число 069 67 33 15. Напишце, висликуйце, пошлїце и порадзце и нас самих!
13. СЕПТЕМБЕР 2019.
Поради обисцу
Уварене єдло треба такой зняц зоз шпоргета и положиц на жимне место, а кед ше муши подграц, вец ше одчерпа лєм тельо кельо вам треба. *** Подграти єдла худобнєйши зоз витаминами, а мож их, на даяки способ, надополнїц кед ше дода пошекану петрушку або желєняву зоз хтору єдло уварене. *** Швижосц желєняви предлужце так же ю закруцице до влажного паперу за уцеранє и положце до пластичного мещка, а вец до фрижидера. *** Кед вам єдло у судзини пригори, после вареня усипце до нєй лимун, есенц и чечне мидло за помиванє, преварце и судзина будзе як нова. *** Же би банани у овоцовей шалати нє почарнєли попирскайце их зоз лимуновим соком. *** Банану нє кладзце коло другей овоци, бо вона випущує ґази хтори спричинюю швидше дозреванє другей овоци. *** Кед варице карфиол, вон останє били кед до води положице дакус млєка и солї. *** Же би вам ше дробни колачи удали, намагайце ше же би шицки состойки були истей температури. То барз важне за гевти хтори у фрижидеру (марґарин, вайцо, млєко и подобне). Виньце их дас пол годзини скорей як почнєце правиц колачи.
РУСКЕ СЛОВО
39
ИНФОРМАТОР, ОГЛАШКИ, ИНТЕРМЕЦО
ГЛАСНЇК ПО РУСКИ
ПОСЛЕ ГОРУЧАВОХ – БУРЯ
■ ДЗИВОЦКА ШПИВАЦКА ҐРУПА КУД „ТАРАС ШЕВЧЕНКО” З ДЮРДЬОВА ЦЕНА 30 ДИНАРИ
Фото: Вероника Вуячич
Фото: О. Живкович С. Саламун
После длугшей горучави у тижню за нами залапела нас нєпогода. У вецей наших местох моцна буря з витром и дижджом одчаковала конари на древох и ношела шицко опрез себе. Окрем же барз гирмело и трескало у Руским Керестуре у парку аж и вивалєни вельки ядловци. Пре бурю нє було струї на вецей заводи и през дзень и вноци, у кратших и длугших интервалох.
РОК LXXV ЧИСЛО 37 (3854) НОВИ САД, 13. СЕПТЕМБЕР 2019.
Фотоґрафия: 0231P
Фотоґрафия: 0024P-b
ОГЛЯДНУЦЕ НА ПРЕШЛОСЦ
У проєкту идентификованя особох и подїйох зоз склєняних плочох фотоґрафох Будински зоз Руского Керестура, котру орґанизує Завод за културу войводянских Руснацох (ВР), а котри уж длугши час обявйовани на остатнїм боку новинох „Руске слово”, потребна векша помоц ширшей явносци. Велї од обявених фотоґрафийох уж идентификовани, алє о даєдних потераз зазначене барз мало податки. На Фейсбук боку Заводу за културу ВР до окремного албуму положени тоти фотоґрафиї, та ше модлї шицких котри дацо знаю о особох, подїйох,
часу, обставинох, обичайох, облєчиве и инши податки хтори вязани за тоти фотоґрафиї же би ше явели. Явиц ше мож прейґ порученя на Фейсбуку або коментару на фотоґрафиї, на имейл zavod.rusini@gmail.com лєбо на телефон 021/548-421. Кажда информация значна. Дзекуюци фотоґрафийом хтори настали у фотоґрафскей роботнї Будинскових, а котри диґитализовани на склєняних плочох, зачува ше шведоченє о живоце людзох и подїйох и велїх податкох цо припадаю културно-историйному скарбу Руснацох на тих просторох.
■ У НОВИМ САДЗЕ ОЗНАЧЕНА 100-РОЧНЇЦА
РУСКОГО НАРОДНОГО ПРОСВИТНОГО ДРУЖТВА