Issuu

КИРБАЙ У ШИДЗЕ На швето,19. авґуста, церква Преображеня Господнього у Шидзе була полна з вирнима, домашнїма и госцами з околїска, алє и з далєка, хтори преславели Кирбай. Домашнї парох о. Михайло Режак подзековал шицким паноцом же пришли у молитви возвелїчац тот дзень, а домашнїм и госцом повинчовал щешлївe и благословенe швето. На концу, по традициї, пошвецене грозно и овоц, одшпиване Многолїтствиє”, а на виходу ” зоз церкви вирни коштовали пошвецене грозно. Паноцове и вирни нащивели и виставу малюнкох у Лєтнєй владическей резиденциї з подобовей колониї Руски двор 2015”. ”

РОК LXXI ЧИСЛО 34 (3643) НОВИ САД, 28. AВҐУСТ 2015. РОКУ

■ ДОМ И ФАМЕЛИЯ –

ЧИ ЗМЕ ПОРИХТАНИ ПОМАГАЦ?

ЦЕНА 30 ДИНАРИ

РОЗШПИВАНИ ВИКЕНД У ДЮРДЬОВЕ

у Дюрдьове отримани 13. Фестивал жридлового шпиваня „Най ше нє забудзе”, на хторим ше представели двацец шпивацки ґрупи. Хлопска шпивацка ґрупа Руского културного центру з Нового Саду тогорочни побиднїк, а специялну награду достала Мишана ґрупа Дружтва Руснацох зоз Суботици. У просторийох Рускей школи у Дюрдьове, пририхтана вистава з назву „Дакеди було…”, хтору отворела и о виложених експонатох бешедовала историчарка Любица Отич з Дюрдьова. Пред шпивацку часцу Фестивала у дворе Дома култури (опрез будинку КУД „Тарас Шевченко”) у Дюрдьове орґанизована и вистава з назву „Стари ремесла”, на хторей ремеселнїки на вецей штандох викладали свойо продукти.

Фото: Вероника Вуячич

Внєдзелю, 23. авґуста,

■ ФЕСТИВАЛ „НАЙ ШЕ НЄ ЗАБУДЗЕ”

У ДЮРДЬОВЕ ОЖИЛИ СТАРИ РЕМЕСЛА

ИНТЕРМЕЦО

МОЙО МЕСТО

ББ АА Ч И Н Ц ИИ

Фото: Владимир Дїтко

ФАСАДИ НА ХИЖОХ

а перши попатрунок, мож обачиц же у Бачинцох и тераз єст вельо хижи хтори зачували свою автентичносц з прешлих часох, гоч ше, як и вшадзи, хижи доправяло, та з часом достали иншаки вонкашнї випатрунок. Окреме мож обачиц же єст вельо, як ше у Сриме гвари, длужни хижи” (у дужину), а на ” предку щит правени як велїх од кибла”. На нїм обовязно стоя ”початни букви мена и презвиска ґазди, и рок кеди хи жа будована. На мурох нєт окремни прикраски. Вл. Дїтко

2 РУСКЕ СЛОВО

28. AВҐУСТ 2015.

ЗМИСТ

УВОДНЇК Пише: Сандра БАРАНЬ, дописователька „Руского слова” з Дюрдьова

■ Тижньовнїк 4–5. Активносци Националного совиту Руснацох 6. Предати Радио Шид

■ Нашо места 8–9. Празни дїловни простор у Новим Садзе 10. Предлужена гуманитарна акция КПД ДОК

■ Економия 12. Рахунководительна система на польопривредних ґаздовствох

■ Култура и просвита 14–16. Фестивал „Най ше нє забудзе” 21. У Коцуре отримана схадзка активох просвитних роботнїкох

■ Дом и фамелия 17–19. Чи зме порихтани помагац? 20. ЖеноблоґИя

■ Мозаїк 22–23. Лєтнї модни тренди

■ Людзе, роки, живот 24–25. Нащива родному краю 26–27. Тихомир Античевич зоз Беркасова

■ Духовни живот 28. Кирбай у Шидзе

■ Информатор

30–34. Оглашки и In memoriam

■ Спорт 35. Почала подручна фодбалска лиґа Зомбор На насловним боку – зоз Фестивала и виставох „Най ше нє забудзе” у Дюрдьове. Автор фотоґрафиї – Вероника Вуячич.

ФЕСТИВАЛ ЗБОГАЦУЄ РУСКИ СКАРБ Прешлого викенду отримани єден з перших фестивалох котри Национални совит Руснацох преглашел за фестивал од националного значеня. Слово о Фестивалу жридлового шпиваня „Най ше нє забудзе” котри того року домашнї, зоз КУД „Тарас Шевченко” з Дюрдьова, орґанизовали тринасти раз. Фестивал з рока на рок указує на вше векши досяги, нови и ширши искуства о нашей прешлосци. Однїма од забуца вецей сеґменти. Представени часци нашей култури и фолклористики. Алє так найлєпше – у пракси, на сцени, нє лєм з приповедку. Так културу найлєпше почувствовац. Учашнїки на бини шпивали велї забути писнї, а Орґанизацийни одбор фестивала зоз слику и дїлом, на двох виставох представел стари народни обичаї. Того викенда, у Дюрдьове могло почувствовац руски швет у малим. Отворени два вистави. Перша – „Стари ремесла” на котрей ремеселнїки предавали продукти направени на стародавни способ. Таких продуковательох уж нєт вельо и то була єдна з ридких нагодох видзиц рижни продукти. Друга вистава, под назву „Дакеди було...” збогацена з приказом обробку и пририхтованьом конопи и волни, як и роботи за кросну и кудзелю. Чи єст дацо красше як скоро директни контакт з прешлосцу? И о тим побешедовац з женами котри жили у чаше кед ше тоти предмети хасновало. Вистави нє були статични, бо при предметох з прешлосци стали людзе котри о нїх знаю вельо. Од кушнїра котри скору и шерсц обрабя вецей як шейдзешат роки, по жени котри одмалючка паметаю як ше конопу рихтало и хасновало. Прето вистави мали и едукативну ноту. Цалодньови фестивал красни приказ нашей прешлосци. Вше є збогацени з новим музичним репертоаром, а на виставох єст вше нови – стари продукти. Жридлово ґрупи вше лєпше шпиваю, а млади их вец маю дзе чуц и научиц писнї.

* ”РУСКЕ СЛОВО” – гласнїк по руски * Виходзи каждого пиятку * Снователь Национални совит рускей националней меншини * Видава НВУ ”Руске слово”, Нови Сад * Перше число вишло 15. юния 1945. року у Руским Керестуре * Адреса: НВУ ”Руске слово”, Булевар ошлєбодзеня 81/7, 21000 Нови Сад * Редакция: заменїк одвичательного редактора Иван Сабадош – ; редакторе/ки – Дюра Винаї, Мирон Горняк-Кухар, Михайло Зазуляк, Александар Паланчанин, Олена Планчак-Сакач, Славица Фейса; новинаре/ки – Мария Афич, Влада Дїтко, Мая Зазуляк, Ана Маркович, Иван Сабадош, Танита Ходак * Язична редакторка – Блажена Хома-Цветкович * Лекторка – Ясмина Дюранїн * Технїчна редакторка – Люпка Цвеїч; компютерски обробок – Вероника Вуячич, Мария Гудак, Таня Салонтаї * Телефони: 021/6613-697, 021/6624-708, 021/6623-076; 021/6621-433 * Телефакс 021/528-083 * Предплата за цали рок: у жеми 1 500 динари, а у иножемстве 100 евра * Жиро-рахунок Banca Intesa 160-923244-82 * Девизни рахунок Raiffeisen BANK a.d. Београд 26 5100000002458904 * Рукописи ше нє враца * Друкує Друкарня ” Maxima graf” Пет роварадин * E-mail: ruske.redakcija@gmail.com * Web site: www.ruskeslovo.com * YU ISSN 0350-4603 * COBISS SR-ID 15915778 * Друковани тираж 2 300 *

Direktorka MARTICA TAMA[ *** Odvi~atelqni redaktor dr BORIS VAR]A

28. АВҐУСТ 2015.

РУСКЕ СЛОВО 3

ТИЖНЬОВНЇК НАЦИОНАЛНИ СОВИТ НАЩИВЕЛ ПОДРУЧНУ КАНЦЕЛАРИЮ У КОЦУРЕ

НАЙПОТРЕБНЄЙШИ СВОЙ, РУСКИ ПРОСТОР Представителє Националного совиту Руснацох у рамикох сериї нащивох своїм подручним канцеларийом по наших местох пондзелок, 24. авґуста, нащивели канцеларию у Коцуре.

редсидателя Вивершного одбору Националного совиту Желька Ковача и секретара Совиту Таню Арва Планчак, у духовней читальнї о. Кирила Селецкого у манастире часних шестрох служебнїцох привитали члени коцурскей Канцелариї – Микола Шанта, Ве сна Раґаї-Цап, Микола Цап, Серафина Яґлица и проф. др Юлиян Рамач. Як и у других штредкох хтори нащивени скорей, представителє Националного совиту до Подручней канцелариї у Коцуре пришли зже би випитали обставини у яких функционує и на локалним уровню ше стара о обласцох за хтори компетентни Национални совит, а то образованє, култура, информованє и службене хаснованє язика и писма. ОВОДА ПО РУСКИ На першим месце, бешедовало ше о предшколских дзецох, понеже од сто штерацецерих дзецох уписаних до оводи, лєм пецеро ходза до оддзелєня на руским язику, як потолковала Серафина Яґлица, воспитачка у руским пририхтуюцим оддзелєню. Як найвекша причина тому, назначени упис дзецох хтори ше за шицки дзеци одвива у Вербаше, дзе ше родичом, кед ше сами нє озву, анї нє понука опция уписованя дзецка до руского оддзелєня, а єдна зоз причинох тиж и же нєт орґанизоване цалодньовове пребуванє за дзеци зоз рускей ґрупи. Цалодньове пребуванє мишане, та ше родичи скорей одлуча за пририхтуюце оддзелєнє на сербским язику, же би нє роздвойовали дзеци од товаришох хторих здобули у предходним периодзе. Прето Подручна канцелария и у тей нагоди апеловала на Национални совит же би интервеновал при управи вербаскей предшколскей установи „Бошко Буха”, чийо оддзелєнє у Коцуре, же би ше таки стан пременєло и же би родичом було дате на знанє же маю право вибору и хтори можлїви предносци такей одлуки. З оглядом на мири хтори Подручна канцелария у Коцуре порушала же би ше звекшало число школярох у руских школских и предшколских оддзелєньох, и на апели и обвисценя хтори директно попосилани родичом, зявюю ше родичи хтори ше интересую же би свойо дзецко уписали, лєбо преписали до руского оддзелєня, цо добри початни резултат такей кампанї, и тот резултат пондзелок предочени представительом Националного совиту на схадзки. Подручна канцелария рахує же ше єй по упис до першей класи хтори будзе наяр поспиши прешвечиц ище вецей родичох до предносцох школованя дзецка на мацеринским язику. Весна Раґаї-Цап пренєсла одушевиє школярох зоз екскурзию до Словацкей хтору орґанизовал Национални совит и їх

4 РУСКЕ СЛОВО

интересованє за таки збуваня. Як потолковала, у коцурскей школи екскурзиї утаргнути, та школяре руских оддзелєньох барз радосни же маю нагоду хтора им тиж оможлївює же би ше дружели зоз парняками зоз наших местох. КУЛТУРА БЕЗ АДРЕСИ Кед култура у питаню, Микола Шанта гварел же ключне питанє просторийох у хторих би була змесцена Подручна канцелария. Як цо уж познате, Подручна канцелария у Коцуре, та так и КУД „Жатва” при хторей Канцелария оформена, нє ма свойо просториї, та предложене Националному совиту же би ше у Коцуре купело єдну хижу хтору ше будзе хасновац як Руски дом – простор у хторим буду просториї подручней канцелариї, дописовательства руских медийох, простор у хторим ше буду зазберовац Руснаци, нє лєм члени КУД „Жатва”, алє и других руских здруженьох, и орґанизовац проби и менши културни, образовни и забавни програми. Надпомнуте же у каждим нашим валалє постоя таки просториї, а у Коцуре Руснаци нє маю место хторе би могли наволац своїм. Прето дарунок хтори представителє Националного совиту принєсли и до коцурскей Канцелариї – малюнок автора Влади Нярадия, затераз нє ма дзе буц виложени. Бешеди було и о Фестивалу „Коцурска жатва”, и способох на хтори ше його квалитет злєпша, та предочене же би було потребне орґанизовац вецей фахово семинари, нє лєм зоз фолклору, алє и других обласцох, понеже фахова помоц наисце потребна. Кед слово о информованю по руски, представителє Совиту и Подручней канцелариї у Коцуре нє препознали векши проблеми, окрем того же валал нє ма дописователя за телевизию, покля радио и писани информациї з валалу добре пласовани.■ Т. Ходак 28. АВҐУСТ 2015.

ТИЖНЬОВНЇК НА СОБОТУ РОБОТНИ СХОД У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ

СПАТРАНЄ СТАНУ У ЗАЄДНЇЦИ

Вивершни одбор Националного совиту Руснацох на соботу, 29. авґуста у Руским Керестуре орґанизує цалодньову роботну схадзку на хторей треба спатриц актуални стан и проблеми у каждей обласци сполньованя меншинскей културней автономиї хтори одредзени зоз законом – образованє, култура, информованє и службене хаснованє язика и писма, з хторима ше зочує руска заєднїца на терену и у цалосци, и предложиц адекватни мири за їх розришованє, хтори потим треба витвориц у розумним чаше. На схадзки буду участвовац предсидателє и членство Одбору за образованє, Одбору за културу, Одбору за информованє и Одбору за службене хаснованє язика и писма, як и координаторе и члени задлужени за спомнути ресори подручних канцеларийох Националного совиту зоз шицких наших местох. По плану Националного совиту и його Вивершного одбору, резултат треба же би бул план роботи у хторим буду ясно назначени активносци хтори треба поробиц, їх ноши-

телє, час за хтори би их требало закончиц, як и рамикови финансиї нєобходни за їх реализованє. Предвидзене же би роботни ґрупи хтори одвичательни за конкретну обласц, робели паралелно, а потим будзе заєднїцка сесия. З оглядом же на схадзку поволани коло 50 особи, то би требал буц найвекши сход тей файти хтори потераз орґанизовал Национални совит. – У маю представителє Националного совиту Руснацох, вєдно з представителями двацец других националних совитох участвовали на подобним роботним сходу хтори у Ковачици орґанизовала Координация националних совитох. Там спатрена цалосна ситуация кед слово о сполньованю меншинских правох, дефиновани шицки проблеми и составена аґенда цо треба поробиц през партнерство з державнима орґанами же бизме цо ефикаснєйше витворйовали тоти права у рамикох закона. До того плану вошли и суґестиї з нашого Совиту и його одборох, а хтори ше указали як значни и ха-

сновити и другим меншинским заєднїцом. То ше указало як добри модел хтори тераз сцеме применїц и на уровню нашей заєднїци, алє тераз будземе детально бешедовац о специфично нашей, рускей ситуациї – потолковал предсидатель Вивершного одбору Желько Ковач. По його думаню, схадзка у Керестуре будзе нагода же би ресорни одбори видзели як мож допомогнуц подручним канцеларийом на терену, а з другого боку, достанє ше повратну информацию, и свойофайтову оцену дотерашнєй роботи одборох. И. С.

ПРИРИХТОВАНЯ ЗА НАЦИОНАЛНЕ ШВЕТО РУСНАЦОХ У КУЛИ 2016. РОКУ

УТВЕРДЗЕНА ПРОГРАМА И ПРОВАДЗАЦИ ЗМИСТИ ПРЕСЛАВИ

Програма шветочней академиї, и други провадзаци змисти як цо подобово вистави, шаховски турнир, пририхтованє моноґрафиї о Руснацох у Кули и друге, з найвекшей часци утвердзени на 3. схадзки Орґанизацийного одбору за преславу Националного швета у Кули 2016. року, хтора отримана 25. авґуста у просторийох кулского РКУД „Др Гавриїл Костельник”.

ОРҐАНИЗАТОРЕ Схадзку водзел предсидатель Орґанизацийного одбору преслави Йовґен Мудри, а присутни були спред орґанизатора директор Заводу за културу войводянских Руснацох Серґей Тамаш, предсидатель Вивершного одбору Националного совиту Желько Ковач, та представителє домашнього Дружтва – предсидатель Владимир Бучко и члени Амалия и Ярослав Ковачово, Александар и Елемир Мудри и Еуфемия Планкош.

За редактора моноґрафиї о Руснацох у Кули на схадзки меновани мр Александар Мудри хтори ма формовац редакцийни колеґий. Як вон поинформовал присутних, уж ше роби на обезпечованю текстох з рижних обласцох наших реномованих авторох и публицистох, а тиж ше збераю и одвитуюци фотоґрафиї. Утвердзени и же конєчни термин за придаванє текстох 1. новембер. На 3. схадзки Орґанизацийного одбору преслави Националного швета потвердзене и отримованє трох подобових виставох – вистави иконох о. Михайла Гардия, родом зоз Кули, хтори як священїк службує у Метлики у Словениї. Тота вистава будзе на 16,30 годзин у просторийох Грекокатолїцкей церкви пред Службу Божу хтора там планована на 17 годзин. Друга 28. АВҐУСТ 2015.

вистава подобовей уметнїци Лидиї Барна зоз Кули будзе на 19 годзин у городскей ґалериї, а вистава тиж Кулянки Амалиї Ковач у малей сали Културного центру на 19,20 годзин. Як поинформовал Серґей Тамаш, орґанизатор пририхтує и каталоґи за спомнути вистави. У велькей сали Културного центру на 20 годзин будзе отримана и Шветочна академия, а утвердзени и єй учашнїки. Мишани хор Дома култури з Руского Керестура виведзе гимну и шветочну писню, а його оркестер будзе провадзиц и наступ домашнього РКУД „Др Гавриїл Костельник” хтори ше представи у своїм блоку. На Академиї наступя и Дзивоцка ґрупа керестурского Дома култури, Хлопска и Дзивоцка ґрупа РКЦ з Нового Саду, солисти шпиваче – Йовґен Надь, Танита Ходак и Лїляна Барна Никитович соло шпивачка и виолинистка, двойо домашнї рецитаторе, а свой блок, як то уж традиция, будзе мац и Национални оркестер под руководством Мирона Сивча, котри иншак родом Кулянєц. Орґанизацийни одбор утвердзел и други змисти вязани за преславу Националного швета. Порадзене же би сценоґрафия хтора будзе виробена за Шветочну академию виражовала общи руски национални идентитет, а кончи ше и коло вибору єй авторох, та за шлїдуюцу схадзку Одбору уж маю буц принєшени и даскельо предкладаня будуцей сценоґрафиї. На схадзки Одбору утвердзене и же з нагоди преслави Националного швета у просторийох домашнього РКУД будзе орґанизовани шаховски турнир, а у Културним центре будзе пририхтани и етно-стол. Домашнї з тей нагоди поволаю и своїх госцох з котрима остатнї роки найвецей сотрудзую, а то представителє КУД зоз Вуковару у Горватскей, и зоз Михаловцох у Словацкей. М. Афич

РУСКЕ СЛОВО

ТИЖНЬОВНЇК ПРЕДАТИ РАДИО ШИД, НОВИ ВЛАСНЇК „КОПЕРНИКУС” ЗОЗ НИШУ

ВИЛИЦИТОВАНА ЦЕНА ВЕКША ЯК ЗА „СТУДИО Б” На аукциї у Аґенциї за приватизацию у Беоґрадзе, Радио Шид предати за 531 тисячи евра. Пейц заинтересовани учашнїки на аукциї вилицитовали цену хтора 76 раз векша од початней

абловско-дистрибутивне подприємство ,,Коперникус кейбл нетворк” зоз Нишу на аукциї у Аґенциї за приватизацию у Беоґрадзе хтора отримана прешлей стреди, 19. авґуста, дало найлєпше понукнуце и купело ЯП Радио Шид за 531 тисяч еври, за тисяч вецей як цо пред тим предата уплївна беоґрадска ТВ ,,Студио Б”. Як цо познате, преценєна вредносц капиталу Радио Шиду була 6 928 еври, а початна цена на аукциї хтору понукаче дали у завартих ковертох була осем тисячи евра. РЕАЛНА ЦЕНА По законских предписаньох, у периоду од 20 днї од отриманєй аукциї, Реґулаторне цело за електронски медиї, як и компетентна державна управа за утвердзованє леґалного походзеня капиталу маю дац свойо думанє чи шицко у складзе зоз предписанями, потим найлєпши понукач ма осем днї же би уплацел пенєж, а после того ше подписує контаркт о купопредаваню спомнутого медия. Перши реакциї на предаванє Радио Шиду и вилицитовану цену позитивни и шицки визначую, як у самим радию, так и у локалней самоуправи, же од самого початку процесу приватизациї спозорйовали на факт же преценєта вредносц нє була реална и же праве аукция указала же шидски реґионални радио ма вельо векшу вредносц. Здогаднїме, у рамикох Радио Шиду функционує Кабловско-дистрибутивна система (кабловска телевизия) зоз коло три тисячи предплатнїками, цо випатра и

6 РУСКЕ СЛОВО

найбаржей прицагло потенциялних купцох, з оглядом же КДС кажди мешац приноши заробок. – Сцели зме увесц интернет и порушац свою телевизию, алє пре процес приватизациї, з того нє було нїч. Наздавам ше же нови власнїк унапредзи дїлованє як кед у питаню основни задаток, а то информованє гражданох на локалним и реґионалним уровню, так и кед слово о дальшим розвою и ширеню кабловскей телевизиї, а шицко на хасен гражданох и хасновательох. Нови власнїк ма обо-

вязку притримовац ше програмней шеми шлїдуюци пейц роки, цо значи же муши затримац и емисиї по руски и словацки – гварел нам директор ЯП Радио Шид Никола Видич. ЛОКАЛНИ ХАСЕН

На питанє чи дацо з достатих пенєжох од предаваня радия останє и у локалним буджету, Видич нє могол прецизовац, алє гварел: – Знам же нови власнїк на посцигнуту цену муши ище плациц порцию на преношенє власнїцтва, и тоти пенєжи останю локалней самоуправи. Тиж так, кед приватизовани радио останє у терашнїх просторийох хтори у власнїцтве локалней самоуправи, достаню ше средства од закупу квартеля – заключел директор Радио Шиду. На аукциї за Радио Шид окрем ,,Коперникуса” участвовали и ,,Сримска ТВ” зоз Шиду, кабловски оператер зоз Беоґраду ,,Радиюс вектор”, потим интернет провайдер зоз Панчева ,,МЕД-НЕТ” и єдна физична особа зоз Нового Саду. Здогаднїме и же од 24 занятих пред приватизацию, дзевецеро, од хторих тройо новинаре, пошли з радия з одпремнїну по социялней програми.■ Владимир Дїтко Директор ЯП Радио Шид Никола Видич 28. AВҐУСТ 2015.

ТИЖНЬОВНЇК ОТРИМАНА АКА ДЕМИЯ ЗА МЕНАДЖМЕНТ МЕДИЙОХ

ЗА ЛЄПШЕ ПОЗИЦИОНОВАНЄ НА ТАРҐОВИЩУ Представителє друкованих медийох на меншинских язикох у Войводини концом прешлого тижня у Новим Садзе участвовали на дводньовей едукациї з обласци менаджмента медийох. У интеракциї зоз преподавачами насампредз пробовали пренайсц способ як унапредзиц функционованє новинох и интернет виданьох, и звекшац доступносц змистох читачом

о була перша едукация у рамикох Академиї за менаджмент медийох, а з тей нагоди, руководзацим медийох на язикох националних меншинох поручене же рекламованє нє треба же би мало неґативну конотацию, и представени стратеґиї як ше найлєпше позиционовац на тарґовищу. На нєй участвовали вецей як 20 новинаре, редакторе и директоре зоз дньових новинох по мадярски „Мадяр Со”, и тижньовнїкох по словацки „Глас люду”, горватски „Хрватска риєч”, румунски „Либертатеа” и по руски „Руске слово”. На Академиї преподавали фаховци зоз компаниї „Дякомели медиа” зоз Любляни, Юрий Дякомели и Ладея Ґодина Кошир, котри на конкретних прикладох и прейґ искуствох меншинских медийох у других державох пробовали представиц способи за лєпше функционованє наших медийох и прейґ рижних технїкох маркетинґа промововац свойо змисти. СПЕЦИФИЧНИ РОЗЛИКИ Друковани медиї на язикох националних меншинох маю свойо специфичносци, алє як заєднїцки цилї ше указали уводзенє иновацийох, векша доступносц и звекшованє числа читачох, за цо, окрем же препоручене уводзенє мобилней апликациї, потребна и иншака орґанизация роботи занятих. – Меншински медиї ше розликую у зависносци од самого положеня националней меншини. Условия у хторих роби редакция „Мадяр Со”, нє мож виєдначиц зоз новинами як цо „Руске слово”, лєбо другима новинами националних меншинох хтори маю мало припаднїкох, та так и приоритети розлични. Же бим могол прецизнєйше повесц о способу як би „Руске слово” мало унапредзиц свойо дїлованє, мушел бим ище раз нащивиц редакцию и лєпше упознац роботу и редакторох того медия. За тераз можем повесц же менаджмент „Руского

28. АВҐУСТ 2015.

слова” идзе у добрим напряме и думам же циль звекшованя числа читачох, хтори вони наведли як приоритет, тераз найлоґичнєйши приступ – гварел преподавач Юрий Дякомели. ПРЕМЕНКИ ЗНУКА На Академиї представителє „Мадяр Со” оценєли же у наиходзацим периодзе треба робиц на змоцньованю бренда, а як интересантни и ефектни проєкт задумали промовованє туристичних потенциялох хтори маю вязи зоз мадярску националну заєднїцу и векше повязованє зоз матичну державу. Як ище єден циль наведли и сотруднїцтво зоз новинами на язикох других националних меншинох през черанку змистох. Новинаре и редакторе новинох „Глас люду” гварели же им найпотребнєйша модернизация новинох и онлайн виданя, систематизация роботних местох же би редакция була интеґрована. Значносц доброго функционованя редакциї визначели и представителє новинох „Хрватска риєч”, котри як проблем наведли „старосц редакциї” и забрану анґажованя нових кадрох, цо ше одражує на квалитет змистох. Проєкт орґанизовала консултантска компания „Дякомели медиа” зоз Любляни у сотруднїцтве зоз медийну аґенцию „Херор медиа понт” и Центром за розвой меншинских и локалних медийох, а потримали Министерство култури и информованя Републики Сербиї и Покраїнски секретарият за културу и явне информованє. Друга часц Академиї за менаджмент медийох, на хторей ше будзе конкретнєйше бешедовац о стратеґийох за розвой и промоцию медийох будзе отримана 6. и 7. новембра.■ Сенка Надь

РУСКЕ СЛОВО

НАШО МЕСТА У НОВИМ САДЗЕ ВШЕ ВЕЦЕЙ ПРАЗНИ ДЇЛОВНИ ПРОСТОРИ

ЗАМЧКИ НА ЛОКАЛОХ, ЦИДУЛКИ У АВЗЛОҐОХ Пишe: Дюра ВИНАЇ

У Єврейскей улїци у Новим Садзе, од Сербского театру по Футожски пияц, стоя празни седем локали. Лєм з єдного боку, и то тоти котри маю авзлоґи на улїци. Подобна ситуация и на других местох у городзе, локали ше видава або предава. Aбо чека лєпши условия дїлованя, насампредз, векшу куповну моц гражданох

о евиденциї аґенцийох за нєрухомосци, у Новим Садзе єст коло 300 празни локали, односно дїловни простори. Коло сто на предай, а прейґ двасто ше понука видац под кирию. Спрам шлєбодних преценох єст вельо вецей празни локали. Лєто вше слабша сезона за тарґовину и чека ше єшень. Кед ше дахто дакус длугши час нє рушал у дзепоєдних часцох городу и нараз ше там найдзе, перше замеркує пременку асортимана предавальньох. Вше ше ридше случує же на истим месце локал зоз истим асортиманом постої даскельо роки. ФЛЕКСИБИЛНОСЦ МАЛИХ ФИРМОХ Медзитим, предсидатель Здруженя поднїмательох Войводини Станко Крстин, котри за собу ма длугоке искуство у приватним бизнису, нє трима же то вельки проблем. Напроцив, дума же то цошка цалком нормалне за єдно дружтво у

8 РУСКЕ СЛОВО

яким ше ми находзиме и то нє треба брац як премах. – Праве прето и постоя менши фирми, предавальнї, бутики, маркети... котри флексибилни и швидко меняю свою дїялносц и прилагодзую ше новим условийом привредзованя. Прето нє треба же би то було вельке нєщесце, як то велї думаю. У наших условийох, насампредз безпенєжносци, заверанє локалох зна буц досц нєприємне и виволац економски утрати. Но, Крстин идзе и далєй, и гвари же менши привреднїки у доглядним чаше би требали буц важни фактор за обезпечованє роботи, и наглашує же кед ше злєпшаю економски условия и звекша обток, вец настанє и потреба за векшу роботну моц. Кед би ище и держава помагала тому сектору, односно давала одредзени субвенциї, ту би роботу могли найсц велї нєзаняти. ВЕЛЬИ ТАРҐОВИЩНИ ЦЕНТРИ У Новим Садзе ше у остатнїх даскелїх рокох отворели даскельо таровищни центри. Остатнї, и найвекши, „БИҐ” израїл28. АВҐУСТ 2015.

NA[O MESTA скей фирми „Big See Serbia”, и поцагнул вельке число купцох зоз Войводини, та и Сербиї. Цали центер ше находзи на дзевец гектарох, а закрити гали на 40 тисячи гектарох. Праве пре тоту популарносц, тих дньох ше прави ище єдну галу. И други таровищни центри прейґ рекламох, насампредз през рижни знїженя ценох, пробую прицагнуц муштериї. У таких ситуацийох менши локали траца свойо муштериї и нє можу парирац таким ґиґантом.

СПОРТСКО-ШКОЛСКА ГАЛА У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ

ДУНАЙСКА ТРАЦИ ПОПУЛАРНОСЦ Милан Проле у пасажу Дунайскей улїци ма локал и роками го видава. Того лєта дзивки котри го вжали под кирию, дали му одказ. Тримали бутик високей моди, алє ше обток зменшовал и зменшовал, и конєчно го заварли.

ОДХОДЗА И КИТАЙЦИ Гоч нас Китайци окупировали зоз свою робу и длуго були важни подмирйоваче, и вони завераю свойо предавальнї и одходза. Єден час кед у їх авзлоґох стало стало написане же „розпредаванє”, то бул лєм „маркетинґски подцаг”. Но, прешлого и того року, вони наисце розпредали робу и нєт их вецей. Но, и Китайци направели два вельки тарґовищни центри и там, на єдним месце, можеце найсц рижну робу.

– Уж мешац го обявюєм у оглашкох, алє безупишно – гвари Проле. – Нє єдини сом, єст вельо локали у строгим центру, и тераз их мож туньо и вжац под кирию, и купиц. Дунайска улїца траци тото значенє цо дакеди мала, голєм пасажи. Медзитим, трошки отримованя и далєй вельки и находзиме ше у досц нєвигодней ситуациї. ЛОКАЛИ ШЕ И ДАЛЄЙ БУДУЄ Без огляду на вельке число празних локалох, инвеститоре у проєктох у прижемю нових будинкох и далєй предвидзую локали. По правилу, кед ше до нового будинку зоз пейдзешат квартелями уселя квартельоше, перше ше отвори предавальня або мини маркет зоз найосновнєйшима намирнїцами и вона углавним роби. Гевти други локали пренаходза самих себе и часто ше и отвераю и завераю. Но, часто ше у нових будинкох єдна, а коло другей, отвераю предавальнї зоз основнима намирнїцами.■ 28. АВҐУСТ 2015.

После рока чеканя у новей гали почали перши тренинґи

КОНЄЧНО ПОЧАЛИ ТРЕНИНҐИ Од конца прешлого тижня, спортисти и рекреативци у Руским Керестуре тренинґи можу отримовац у спортско-школскей гали, понеже на општинским уровню дата согласносц же би ше ю почало хасновац После вецей як дзешец рокох будованя, спортско-школска гала урядово отворена у авґусту 2014. року, алє дотераз нє було дошлєбодзене єй хаснованє. Причина то нєришене питанє учасци инвеститорох у власнїцтве. Як гварел предсидатель Совиту Месней заєднїци Руски Керестур Владимир Олеяр, процес дзелєня медзи инвеститорами – же цо кому припада – станул на покраїнским уровню, и ище вше є нє ришени. – Представителє Општини Кула придали папери зоз хторима було предложене же би 50 одсто гали припадало Општини Кула, а друга половка Покраїни. Вони ше зоз тим нє зложели и потераз зме нє достали нїяки одвит – гвари Олеяр Перши тренинґ, пияток, 21. авґуста, отримали рукометаше Спортского дружтва „Русин”, а як гварели у Месней заєднїци – гала отворена за шицких. За отримованє гали задлужени Месна заєднїца и „Русин”, а за орґанизацию и розпорядок тренинґох задлужени предсидатель СД „Русин” Драґан Ковачевич, котрому ше треба явиц за трениранє у гали. Гоч спортисти конєчно достали простор за трениранє и у завартим, на жиму будзе проблем зоз зогриваньом, понеже є направене на ґаз, хтори, гоч инсталация поставена по цалим валалє, до Керестура ище вше нє пущени. Будованє спортско-школскей гали финансовала Покраїна прейґ Фонда за капитални укладаня Войводини зоз 147 милиони динарами, Општина Кула була коло 4 милиони, а зоз месного доприносу хтори Керестурци плацели 11 роки обезпечени коло 23 милиони динари. С. Надь

РУСКЕ СЛОВО

НАШО МЕСТА ПЕРШЕ СТРЕТНУЦЕ ОГНЬОГАСЦОХ ШАЙКАШСКЕЙ ОБЛАСЦИ

ПОПУЛАРИЗОВАЦ ДОБРОДЗЕЧНУ РОБОТУ Седем од єденац добродзечних здруженьох зоз валалох шайкашскей обласци, зишли ше прешлей нєдзелї и дружели и змагали у трох рижних дисциплинох. Стретнуце почало зоз дефилеом през Шайкаш, од центру по силоси на концу валала, и вецей як пейдзешат огньогасци у роботних и святочних огньогасних униформох наявели початок змаганя. За нїма ишли и осем огньогасни камиони з уключенима сиренами, а привитали их жителє Шайкашу. Змаганє отворел Драґан Божич, предсидатель Општини Титель котри привитал таки змаганя и роботу Добредзечних огньогасних дружтвох. Тото стретнуце би требало змоцнїц огньогасни дружтва зоз шайкашскей обласци, бо окрем у Дюрдьове и Ґосподїнцох огньогасни здруженя нє були активни. Векшина огньогасцох на своїх защитних шматох и нєшка ноши „петокраку” ище зоз социялизму. Огньогасци ше змагали у трох дисциплинох, екипно и поєдинєчно. Перши мали задаток за цо кратши час повязац черева з камиономи з пирсканьом води звалїц мету. Найшвидши були огньогасци зоз Ґосподїнцох. У нацагованє штранґу перши були Шайкашанє, а и у ваганю рукох перше место завжал Шайкаш.

Швидки и схопни огньогасци – вше кед вибухнє огень

Перше стретнуце огньогасцох шайкашскей обласци. Орґанизатор стретнуца було Добредзечне огньогасне дружтво Шайкаш. Таки стретнуца би требали постац традицийни. С. Барань

ПРЕДЛУЖЕНА ГУМАНИТАРНА АКЦИЯ КПД ДОК

РУСКИ КЕРЕСТУР

ВИЛЯТА И ГОРНЯ ПЛОЧА

РЕНОВИРАНА САЛА ЗА ВИНЧАНЯ

Же злагода хижу будує, указали волонтере хтори уж треци мешац будую обисце за Чижмарову фамелию у Коцуре, хторим пред роком згорела хижа. На мури хижи початком тижня положена и горня плоча. Як гвари Мария Горняк, орґанизаторка гуманитарней акциї „Поможме ближньому свойому”, єдно друге цага, та так им перше циль було розчисциц згоренїско, потим виляц фундаменти, та вимуровац, и ниа, тераз хижа уж закрита зоз горню плочу. – Вше кед потрошиме пенєж и кед думаме же конєц, зяви ше нови пенєж, даяки донатор, и ми можеме предлужиц роботи. Валал и людзе наисце вельо помогли, и без нїх би ту ище вше була лєм згорена Чижмарова хижа – потолковала Горнякова. Єденац ме хлопи ше и того тижня дзечнє одволали на мольбу и виляли плочу за хтору материял и финансийни средства обезпечела Општина Вербас, чия потримовка орґанизатором окреме важна, та и Коцурци зоз иножемства, Ґоран Павич и Боґдан Країнович. А кеди буду задовольни? Мария Горняк гвари – аж док ше Чижмарово уселя. Шлїдуюци план закриц хижу, а потим положиц и столарию. Понеже ше людзе хтори иду помогнуц ище вше явяю, Горнякова нє траци надїю же им ше плани витворя. Кед же ше ище вше дахто жада уключиц до акциї, може ше явиц ґу Мариї Горняк на число Горню плочу на Чижмаровей хижи виляли телефона 063 898 20 17. зложни руки Т. Ходак

10 РУСКЕ СЛОВО

Того тижня у Руским Керестуре закончене реновиранє сали за винчаня, оправене закрице хторе премакало, а сала обилєна и место тепиха покладзени цегелки. Гоч будинок у хторей сала реновирана пред трома роками, салу ше нє оправяло дас 30 роки, та тота инвестиция значи Керестурцом. Явну набавку розписала Општинска управа, а виводзач роботох було керестурске подприємство „Изґлед”. Як дознаваме од предсидателя Месней заєднїци Руски Керестур Владимира Олеяра, за тоти роботи требало 360 тисячи динари, од чого 120 тисячи динари обезпечене зоз месного самодоприно су, а остаток зоз буджета Општини Кула. С. Н. 28. АВҐУСТ 2015.

NA[O MESTA ЯВНА РОЗПРАВА У МЕСНЕЙ ЗАЄДНЇЦИ ДЮРДЬОВ

О НАЙВАЖНЄЙШИХ ПОТРЕБОХ ВАЛАЛУ Дзекуюци пилот проєкту за Програмне конкурованє у општинох Бачки Петровец и Жабель, по пейц особи зоз шицких штирох местох жабельскей општини буду обучени за писанє проєктох и до каждого валалу буду уложени средства за проєкти котри вони напишу, а як гражданє валала предложели. Пилот проєкт котри потримує фондация Olof Palme Centаr зоз Шведскей, а запровадзує Здруженя гражданох „Сретенє” зоз Пожеґи, першираз представени початком юния у будинку Општини Жабель. Теди о найважнєйших цильох проєкта бешедовали представителє општини и шицких штирох месних заєднїцох. Вони достали задаток зволац гражданох у своїм

месце и записац предклади до чого би вони у идуцим року найволєли уложиц. Формовани тими зоз пейцома особами при каждей месней заєднїци котри после обуки, буду писац проєктни предклади котри на явних схадзкох у месних заєднїцох предложели гражданє.

Конкретни предклади за инвестициї до Дюрдьова нє було вельо

Така схадзка прешлого и предпрешлого тижня отримана и у Дюрдьове. На нєй були представаителє вецей здруженьох и дружтвох, як и поєдинци. Конкретни предклади нє було вельо, окрем Ґорана Берича, спред Добредзечного огньогасного дружтва, котри предкладаю вибудов обєкта за змесценє огньогасного камиона при їх будинку и Янко Саламун, спред Фодбалского клуба „Бачка” котри предложел вибудов трибинох або поставянє шедовискох при фодбалским терену. Було зауваги на випатрунок Дома култури котри, нє лєм же грожи шицким котри прейду коло будинку, алє и барз ґаднє випатра. Медзитим, нє мож нїч ришовац, бо є у судским поступку. С. Барань

СХОД ДАКЕДИШНЇХ МАТУРАНТОХ У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ

У Руским Керестуре ше преешлей соботи зишли матуранти цо пред пол вика закончели основну школу у тим валалє. Мож повесц же ґенерация народзена 1950. року найбогатша, бо ше теди у Керестуре народзело найвецей дзеци после войни – вецей як 120, и спочатку тоти школяре ходзели до штирох класох. Найвецей з нїх остали у валалє, або ше одселєли На сход ше зишли коло половка од поволаних, до даєдного блїзшого ваа шицки ше вєдно и висликовали рошу, алє єст и таких цо пошли гет до далєкого швета. Дзепоєдни стал цалком други, швет компютеризациї и ше отамаль и явели з писемком же, ниа, диґитализациї. Медзитим, дзецински души нє можу припутовац на тот сход, алє же су и школярски бриґи остали исти, можу то з у думкох зоз своїма парняками, як кед би искуства констатовац дакедишнї керестуртого вечара у далєкосци чули керестурски ски матуранти, бо векшина з нїх уж маю и унуки, та знова з нїма ходза до школи. штири дзвони. Пред двацец пейц роками бул перши сход На сходзе у керестурским ресторану ше вешелєло, танцовало, а найвецей – припо- тей ґенерециї, всоботу отримани други, а ведало. Ша, було и о чим приповедац. Пред дзепоєдни ше уж записали и на треци, же вецей як пол вика то бул єден швет, кед ше ознова приду, кед пожию. М. С. и М. А. дзеци у валалє оганяли по праху, а тераз на28. АВҐУСТ 2015.

Фото: Студио Планчак

ПОЛ ВИКА ПОСЛЕ ШКОЛИ

РУСКЕ СЛОВО 11

ЕКОНОМИЯ ФА ДН РАХУНКОВОДИТЕЛЬНА СИСТЕМА НА ПОЛЬОПРИВРЕДНИХ ҐАЗДОВСТВОХ

ЖАТВА СЛУНЕЧНЇКА У КОЦУРЕ

КНЇЖКИ УКАЖУ ЯК ШЕ ҐАЗДУЄ

ОЗНОВА ПОДЛА СЕЗОНА

Єдно од условийох и задаткох на драги приблїжованя Сербиї ґу ЕУ то и формованє єдинственей системи евиденциї рахунководительних податкох на польопривредних ґаздовствох У нєшкайших условийох вше баржей моц, вецейрочни заградки, провадзаци треба мерковац на шицки аспекти про- обєкти, механїзация и опрема, общи дукциї, а насампредз важне провадзиц трошки, длуства на початку обрахункоекономски указателї дїлованя польо- вого периоду, резерви материялу, хапривредних ґаздовствох. Озбильни снованє жеми, субвенциї и подобне. На концу календарского рока, до попродукователє, гевти котри у системи писних лїстинох ПДВ маю свою сиуноши ше вистему вод зеня евименки котри наденцийох на польостали од початку привредним ґаздовоб ра хун ко во го стве, док векшина периоду. Закондругих продуковатечуюци попис на льох цо маю потенконцу календарциял и продукцию ского рока истохтору нє мож занєдчашнє и початни збац, у тей хвильки у попис за наступситуациї же нєсистеЕмилия Баяц зоз ПФС Вербас ни рок. матично водза еви– Методолоґия ФАДН оможлївює раденцию, кому ше як видзи, бо потераз у Сербиї нє було єдинственей системи хованє велького числа економских укауводзеня евиденциї и рахунководите- зательох, наприклад: вкупни приход, вкупни вариябилни трошки, амортизальних податкох. – Шицки жеми членїци ЕУ маю цию, бруто и нето додату вредносц, доєдинствену систему за провад зенє ходок, основни средства, пременку кнїжководительних податкох на польо- вредносци власного капиталу, бруто и привредних ґаздовствох (ФАДН) хтору нето инвестициї, пенєжни цек и маржу ше запровадзує по єдинственей мето- покрица. На концу обрахункового периоду продукователь достава од свойодолоґиї од 1965. року. Дзекуюци такей системи за провад- го совитодавателя повратни звит у хтозенє одредзених економских указатель- рим акцент на главних економских укаох, податки хтори ше будзе провадзиц зательох у ґаздовстве зоз додатнима кона польопривредних ґаздовствох годно ментарами и совитами за польоприпоровнац медзисобно у Сербиї, алє и вреднїка – потолковала Баяцова. Формованє рахунководительних пореґиону, та и цалей Европи – гвари дипломована инженєрка аґро економиї даткох на фармох у Републики Сербиї Емилия Баяц зоз Польопривредней фа- значни продуковательом, бо на бази ховей служби Вербас, хтора визначела провадзеня податкох на своїм ґаздовже водзенє евиденцийох и участвованє стве можу точно видзиц як ґаздую, поу ФАДН системи затераз добродзечне. ровнац ше з ґаздовствами подобней веПроцедура така же на початку рока лькосци и ориєнтовац у жеми и реґионошителє уключених ґаздовствох з по- ну, та прецизнєйше и квалитетнєйше моцу польопривредних совитодавате- приношиц дїловни одлуки и на тот льох пополнюю ФАДН питальнїки дзе способ напредовац и витвориц хасен за основни податки о ґаздовстве, резерви свойо ґаздовство. Прето важне же би ше цо вецей прои обовязки хтори ше преноши з предуковательох уключело до системи шлого року. Питальнїки составени з формуларох провадзеня рахунководствених податзоз упутствами за пополньованє одви- кох на своїх маєткох, и то на тот способ туюцих податкох. У нїх ше уписує и же ше явя свойому совитодавательови основни податки о совитодавательови, у польопривредней фаховей служби кошатвовей структури, статку, жеми зоз трей териториялно припадаю. Ана Маркович огранїченима урожаями, та роботна

12 РУСКЕ СЛОВО

Жатва на кратки час почала ище пред тижньом, кед скошени мали поверхносци слунечнїку, и тоти парасти, так повесц, мали найвецей щесца. Потим ушлїдзели вецей днї з дижджом, з нїзшима температурами и витром хтори застановели жатву, а предлужена є аж штредком того тижня, понеже ше вихвилєло. Коло авансней цени, як и каждого року, вельо бешеди. З початку, кратки час, була 42 динари по кили, та малочислени хтори перши скошели слунечнїк

виплацени по тей цени. Медзитим, указало ше же ше попонагляло з тоту цену, понеже вона познєйше спадла на 36 динари по кили, зоз урахованим ПДВ, цо ше парастом нє пачело. Слунечнїк у валалє мож предац до польодїлскей задруґи „Класка”, роботней єдинки подприємства „Либела продукт” и маґазину подприємства „Фарм кооп”, а од нїх дознаваме же цена з одредзеним доплацованьом годна досцигнуц найвецей 40 динари по кили слунечнїку. На польох ище вше лєм часц слунечнїкох суха и дозрета, та жатва чече помали и кед будзе красна хвиля, тоти поверхносци ше скоши по конєц тижня, а остаток будзе чекац початок септембра. Пре бурю и моцни витри у хотаре мож видзиц вельо поваляни слунечнїки, хтори нє годно зошицким скошиц, та вше частейше парасти после косидби иду позберац заостати калапи. Т. Ходак 28. АВҐУСТ 2015.

ЕКОНОМИЯ У ШИДСКИМ ХОТАРЕ

ДИЖДЖ НЄ БАРЗ ПОМОГНУЛ После вельких горучавох, диждж хтори спаднул прешлого тижня, ошвижел поля у шидским хотару, а кельо поможе рошлїном у дальшим розвою, думаня парастох, алє и фаховцох розлични, и найкратше поведзено – нє мож их конкретизовац хтора рошлїна кельо подруцела. У Канцелариї за польопривреду општини Шид гваря же даяки конкретни процент зменшаня урожаї нє можу дац, бо то, наприклад, завиши од рошлїни, чи є вчасни, чи познєйши гибрид кукурици, потим яка жем дзе куку-

Згорена кукурица коло Шиду

рица посадзена, хтори аґротехнїчни мири запровадзени и подобне. Фаховци з тей канцелариї додаваю же можебуц даґдзе урожай будзе менши 20 одсто, а даґдзе можебуц и 50 одсто. Як приклад наводза єдного параста з Адашевцох. На двох гольтох мал лєм 750 килограми сої! Людзе ше складаю же найвецей чкоди прецерпела соя, алє и кукурица. После прешлорочних добрих урожайох, кед рок бул дижджовни, на подручу шидскей општини того року було аж 11 552 гектари сої, коло два раз вецей як влонї. З кукурицу вяри посадзени 16 006 гектари меркантилней кукурици и 174 гектари нашеньскей кукурици. На индивидуалним секторе аж 15 254 гектари. Упутени гваря же дижджи голєм помогли же би ламачка нє почала такой, бо єст поля хтори „згорели,” а влага ше здала и акумуловала ше до глїбших пасмох жеми, цо оможлїви и лєгчейше пририхтованє польох за єшеньску шатву. На статковим пияцу у Шидзе, прешлей соботи кукурица мала цену 2 000 по 2 400 динари за сто килограми, а прашата ше предавало по 220 динари за килограм живей ваги. Кед же цени покарми буду роснуц, вец цени статку почню падац. Вл. Дїтко

СЕЗОНА БОСТАНУ У ДЮРДЬОВЕ

ИЩЕ ТОГО ТИЖНЯ БУДЗЕ ҐЕРЕҐИ Сезона резаня бостану того року почала початком юлия з раншима сортами, а того тижня на предай ґереґи маю углавним продукователє котри го под час росту залївали. Хвиля нє була барз вигодна, пре моцне слунко и сушу. На цену, квалитет и квантитет ґереґи продукователє з Дюрдьова ше нє поносовали вельо. – Тогорочни род ґереґи бул одлични. Було их надосц и красней велькосци, таки яки купци найволя. Того тижня зме плановали ище раз и остатнїраз резац бостан за предай – гварел Александар Гарди зоз Дюрдьова, котри помага оцови садзиц и предавац бостан. Фамилия Гардийових бостан садзи петнац роки. Того року посадзели гектар и пол. Як потолковал млади продукователь, хвиля того року нє барз одвитовала ґерерґом, та требало залївац. – Остатнї даскельо роки садзиме три сорти ґереґи: „лейди” бо найшвидше зреє, та ма и добру цену и „колосе” и „васко” з котрима зме барз задовольни бо даваю вельку и чежку ґереґу, коло 11 килограми, гварел Гарди. Цену ґереґох диктує количество бостану у валалє. Навелько була од 20 по 25 динари за килу, од першого тижня авґуста спадла на 10 динари, а того тижня цена була 13-14 динари, алє и то ше меня. Гардийово скорей предавали ґереґи у Новим Садзе, а остатнї осем роки предаваю лєм дома и у центре Дюрдь28. АВҐУСТ 2015.

ова. Здобули довириє купцох, та ґереґи углавним попредаю стаємним купцом зоз валала и накупцом котри найчастейше приходза зоз Беоґраду и Зренянину. Александар Гарди Наш собешеднїк 2010. рок памета по добрим, бо теди вони и ище даскельо продукователє у валалє почали применьовац нову систему садзеня под фолию, хтора щици и зогрива нашенє. Теди им зродзело 120 тони, а просеково родзи медзи 70 и 90 тонами. Теди була подла хвиля и нашенє котре нє було под фолию углавним препадло, та було мало ґереґи, и то по 30-35 динари. З другого боку, 2013. рок бул єден з подлєйших, початна цена була 15 динари за килу, остатня лєм 4 динари, а купцох було мало. Найвекши чкодлївци бостану и далєй животинї, врани и заяци. Гардийово прето оградзели бостан з електричним дротом и поставели „дзела” и так ше защицели. Того року Гардийово нарезали коло 90 тони, а нарок планую звекшац продукцию и бостан посадзиц на двох гектарох.

РУСКЕ СЛОВО 13

КУЛТУРА И ПРОСВИТА

„НАЙ ШЕ НЄ ЗАБУДЗЕ”

У ДЮРДЬОВЕ НА ТРИНАСТИМ ФЕСТИВАЛУ ЖРИДЛОВОГО ШПИВАНЯ „НАЙ ШЕ НЄ ЗАБУДЗЕ”

Пишe: Сандра БАРАНЬ

ШПИВАЛИ О ЖАЛЮ, СЛАВЕЛИ ПОБИДУ

Внєдзелю, 23. авґуста, у Дюрдьове отримани 13. Фестивал жридлового шпиваня „Най ше нє забудзе”, на хторим ше представели двацец шпивацки ґрупи. Медзи нїма седемнац наступели у змагательней, а три у ревиялней часци. Фахови жири преглашел побиднїка – Хлопску шпивацку ґрупу Руского културного центру з Нового Саду. Специялну награду достала Мишана ґрупа Дружтва Руснацох зоз Суботици

а отвераню Фе стивала присутних привитал Славко Рац, предсидатель Националного совиту Руснацох, и поволал шицких же би ше уключели и зробели дацо за свою заєднїцу. Рац апеловал же би ше руски дзеци уписовало до руских оддзелєньох, бо кед вони нє буду бешедовац по руски, пошвидко нє будзе анї хто шпивац тоти нашо писнї. – Най кажде зоз свойого боку допринєше – гварел Рац, визначуюци же тот Фестивал з боку НСР єден з перших преглашени за Фе стивал од националного значеня. Урядово го отворел Мирослав Васин, подпредсидатель Покраїнскей влади и покраїнски секретар за привреду, обезпечованє роботи и равноправносц полох, котри бешедовал о значноГосци зоз Миклошевцох свой наступ прикрашели зоз сценоґрафию сци потримовки Покраїнскей вла-

14 РУСКЕ СЛОВО

ди таким манифестацийом котри доприноша очуваню традициї и култури. – На таки способ ше стараме о терашньосци и будучносци шицких наших националних заєднїцох котри жию у Войводини. Дзекуєм шицким котри ше стараю же би ше тота традиция нє занєдзбала – гварел Васин. ВИКРОК У ШПИВАНЮ ХЛОПСКИХ ҐРУПОХ По традициї Фестивал отворели прешлорочни побиднїци – Дзивоцка шпивацка ґрупа КУД „Тарас Шевченко” з Дюрдьова, котра першу писню „Мамо моя мила” одшпивала вєдно зоз Женску жридлову ґрупу того Дружтва. Хлопска шпивацка ґрупа Руского културного центру з Нового Саду побиднїк тогорочного Фестивала жридлового шпиваня у Дюрдьове, а специялну награду достала Мишана ґрупа Дружтва Руснацох зоз Суботици. Награди им уручела пред28. АВҐУСТ 2015.

КУЛТУРА И ПРОСВИТА сидателька фахового жирия Агнета Тимко. – Того року видно же крочене напредок кед слово о шпиваню хлопских ґрупох – гварела Агнета и окреме похвалєла хлопски ґрупи зоз Руского Керестура и Дюрдьова, як и дзивоцку ґрупу з Руского Керестура и женску зоз Миколошевцох. Тиж визначела же єй мило же було вельо нови писнї на репертоаре, цо бешедує о закладаню Дружтвох же би збогацели наш скарб. Попри Тимковей, шпивацки ґрупи оценьовали Татяна Колєсар Ґвоїч, Златица Няради, Оленка Сеґеди и Владимир Тимко. Снователь и главни орґанизатор Фестивалу КУД „Тарас Шевченко” з Дюрдьова, односно Орґанизацийни одбор Фестивалу. Госци на памятку достали древени кабел зоз металнима обручами, котри здабе на гевти котри ше дакеди хасновало у каждим обисцу. Дарунки прикрашели млади зоз Дружтва.

Млади гласи керестурских дзивкох одушевели Дюрдьовчаньох

СТАРИ ШПИВАНКИ ЗА НОВУ ПУБЛИКУ Фестивал помогли Покраїнски секретарият за кулуру и явне информованє, Покраїнски секретарият за образованє, управу, предписаня и национални меншини-заєднїци, Национални совит Руснацох, Завод за културу войводянских Руснацох, Општина Жабель и ОШ „Йован Йованович Змай” зоз Дюрдьова. Сценоґрафию пририхтал Орґанизацийни одбор, конферансу водзели Оля Балїнт и Тарас Чапко, а написал ю Яким Чапко. По закон-

Було крашнє видзиц Суботичаньох у старим облєчиве

ченю Фестивала учашнїки, госци и домашнї, предлужели друженє з музику и шпиванками до ранших годзинох. Фестивал бул як и вше добре нащивени, а публика вецей раз заКАЖДЕ ШПИВАЛ ПО ТРИ ЖРИДЛОВО шпивала зоз шпивачами на бини котри були наШПИВАНКИ Шицки ґрупи шпивали по три жридлово писнї, а насту- град зовани з моцнима пели Мишана ґрупа КПД „Карпати” з Вербасу, Хлопска аплаузами, окреме теди ґрупа домашнього КУД „Тарас Шевченко”, Женска ґрупа кед ше шпивало ве сели КУД „Петро Кузмяк” з Нового Орахова, Младша и Старша писнї и кед було видно мишана ґрупа КПД „Дюра Киш” зоз Шиду, Мишана ґрупа же го сци до Дюрдьова Културного дружтва Руснацох з Винковцох з Горватскей, пришли добре розполоЖенска и Хлопска ґрупа Руского КУД „Др Гавриїл Косте- жени. Традиция того льник” з Кули, Хлопска ґрупа КУД „Яким Гарди” з Пе- Фе стивалу вимага актитровцох тиж з Горватскей, Мишана ґрупа КУД „Иван Ко- вовац, та и формовац тляревски” з Бикичу, Женска ґрупа КУД „Жатва” з Коцу- шпивацки ґрупи у нара, Хлопска и Дзвоцка ґрупа Дома култури з Руского Кере- ших Дружтвох, алє и стура и Женска ґрупа КУД „Яким Ґовля” з Миклошевцох, пренайсц стари шпивантиж з Републики Горватскей. ки котри жири, як и пуУ ревиялней часци Фестивала участвовали Женска жриблика, вше дзечнє придлова ґрупа КУД „Тарас Шевченко”, Женска шпивцка ґрупа „Дюрдєвак”, обидва з Дюрдьова, и Дзивоцка шпивацка витую. ■ Фото: ґрупа Руского културного центру з Нового Саду. В. Вуячич, Дю. Винаї

28. АВҐУСТ 2015.

РУСКЕ СЛОВО 15

КУЛТУРА И ПРОСВИТА НА ФЕСТИВАЛУ „НАЙ ШЕ НЄ ЗАБУДЗЕ” БУЛИ ДВА ВИСТАВИ

НОВИ ВИКЛАДАЧЕ И ОРИҐИНАЛНИ ПРЕЗЕНТАЦИЇ На вистави „Стари ремесла” бул познати Дюрдьовчань Янко Хромиш хтори и того року на своєй токарнї правел рижни продукти з древа. Нащивителє од нього вимагали же би справел стародавни древени солянки. Токар и тишлїр Мирослав Саламун зоз Ветернику виложел продукти за польопривредну маханїзацию и часци за мебель у обисцу. Гвари же продукти з древа заш лєм маю будучносц. Велї випробовали красни калапи, Свойо продукти першиа могли видзиц як ше дакеди робело з конопу и волну раз виложели тишлїре, кушнїре, калапаре и цукраре. Михал и Геленка Кочишово, дициї була Руска школа, у котрей виложени вельо стари тишлїре зоз Дюрдьова, справели и свой штанд. Принє- предмети. З тей нагоди пренєшени предмети з Музейсли стол и лавки таки яки ше дакеди правело, а на нїм и ней збирки „Одлога” при грекокатолїцкей парохиї у коло нього були виложени резбарени и прикрашени дре- Дюрдьове, хтори каталоґовани и музейно обробени. На вени предмети и прикраски до обисца и за двор – старо- фотоґрафийох нащивителє могли видзиц цали процес давна фурма жвератка зоз склом, тацни, карасцелї, ими- роботох з конопу и волну. Виставу отворела Любица Отич, кустос у Музею Войтациї студнї и друге. Кушнїр Лазор Шордян зоз Меленцох виложел кожухи, водини, котра бешедовала о значносци конопи и волни папучи, шубари и други продукти зоз шерсци и скори при Руснацох. – Конопа вимагала барз вельку роботу. Кед ше ю по(заяца, шакала, нутриї, баранчеца..). Желько Чоканєв зоз Зренянину виложел хлопски и женски калапи з волни, шало, допатрало, а вец з поля принєсло дому, требало ю слами, скори и шерсци. Були ту розлични модели – ло- мочиц у долїнох, потим сушиц, видвоїц нїтки, а вец варски калапи, канґол шапки, камиловки... Сладки, дома- ознова мочиц, пресц, ткац... То була чежка робота, алє шнї и з руку справени лакотки виложела Миряна Мили- ше могло добре з нєй заробиц. После, кед пришли коновоєв зоз Чуроґу. Були ту „свилени”, ґумово, карамелово парнї, то дакус людзом олєгчало роботу, алє и далєй ше и желе бомбони, медовнїки, конїки и лицидерски шерца. мушело вельо робиц. Исто так, и зоз волну було надосц Шицки продукти були на предай, а найвецей уваги прица- роботи. Же би присутни наисце видзели як ше дакеди робело, Маґда Надьова предла на кудзелї, а Ганя Боднагли калапи и кожухи котри велї нащивителє и пробовали. Тема тогорочней вистави „Дакеди було” була – коно- рова ткала керпари на кроснох. Тоту роботу ище вше роС. Барань/Дю. Винаї па и волна при Руснацох. Место отримованя уж по тра- би у своїм обисцу.

ШИДЯНЄ ПОРИХТАНИ ЗА ФЕСТИВАЛ

ТАМБУРИ МОЖУ ЗАГРАЦ

Осми по шоре традицийни Фестивал руских народних оркестрох ,,Мелодиї Руского двору”, будзе отримани на соботу, 5. септембра, на 19 годзин на бини у порти Лєтней владическей резиденциї у Шидзе. Тото потвердзел Златко Манько, предсидатель КПД ,,Дюра Киш”, хторе вєдно з Матку Дружтва Руснацох з Нового Саду – Войводини, соорґанизаторе спомнутого Фестивала. На Фе стивалу ше буду змагац орке стри з наших ме стох, одно сно културно-уметнїцких дружтвох, у вивод зеню инструменталних и вокално-инструменталних композицийох. Хто буд зе найлєпши, одлучи фахови жири и преглаши три найлєпши орке стри. И публика годна гласац и на своїх гласацких лїсткох за найлєпши оркестер, так же будзе додзелєна и награда публики. Наградзени оркестри за награду достаню малюнки, а учашнїки и публика буду мац нагоду опатриц и виставу

16 РУСКЕ СЛОВО

малюнкох у Лєтней владическей резиденциї зоз тогорочней Шестей подобовей колониї ,,Руски двор 2015”. Пред початком Фестивала у порти буду виложени етноштанди, а ручни роботи и стародавни єдла по словох предсидателя Манька, порихтаю жени зоз здуженьох зоз Бикичу, Беркасова и Бачинцох, ,,Шидянке,” и жени зоз КПД ,,Дюра Киш” зоз Шиду. По законченей урядовей часци Фестивала, тиж у Лєтней владическей резиденциї будзе вечера и друженє. И тогорочни Фе стивал буд зе знїмац Руска редакция РТ Войводини. Понеже прешлого року по першираз пре нєвигодну хвилю Фе стивал отримани у са ли Културно-образовного центра, орґанизаторе осторожни кед слово о хвилї. Гоч ше наздаваю же нє буд зе дижджу, шицко порихтане же би ше Фе стивал, по потреби, орима ло и у са ли. Вл. Дї. 28. АВҐУСТ 2015.

НАША ТЕМА: ЧИ ЗМЕ ПОРИХТАНИ ПОМАГАЦ? ROK XIV ^ISLO 8 Число ушорела: Славица ФЕЙСА, Фото: В. Вуячич

КЕД МАТЕРИЯЛНЕ ОБЕГНЄ ГУМАНЕ Г

варя же гумани людзе зоз своїма добрима дїлами меняю швет. Вони порихтани уложиц свой час и енерґию же би помагали людзом коло себе, стараю ше о заєднїци у хторей жию, та вона з часом постава квалитетнєйше место за живот. Гумани людзе у себе маю цошка окремне, позитивне, сцерпезлїви су, толерантнєйши, знаю вислухац и баржей розумиц людзох коло себе. Таки людзе ше нє правя же нє видза тих людзох хтори маю проблеми, и хтори без людскей помоци „нє можу” жиц. Мария и Славко Джуджарово з Нового Саду роками помагаю праве таким людзом – инвалидом. Волонтираю и помагаю им же би постали ровноправни члени заєднїци, робя тото цо любя, и задовольни су. Гваря же тот дзень, хтори пошвеца другому – нє препаднул. Нажаль, ище вше жиєме у таким дружтве дзе єст мало таких хтори порихтани дакому олєгчац и злєпшац живот, хтори порихтани волонтирац. О тим чом так, хто нєшка волонтира и як тота робота випатра з искуства наших собешеднїкох, пишеме у нашим Додатку.

28. АВҐУСТ 2015.

РУСКЕ СЛОВО 17

НАША ТЕМА: ЧИ ЗМЕ ПОРИХТАНИ ПОМАГАЦ?

ДОМ И ФАМЕЛИЯ

ВОЛОНТЕРИЗЕМ ЯК САТИСФАКЦИЯ Пишу: Славица ФЕЙСА Танита ХОДАК

У дакедишнєй Югославиї и у єй социялистичним ушореню, штири децениї зме мали волонтеризем под вецей менами як цо – „добродзечни роботни” и „младежски роботни акциї”. За тедишню державу таки акциї були барз важни, бо на волонтерских фундаментох вельо того вибудоване

елї твердзели же то бул наисце волонтеризем у правим смислу, алє и задовольство же кажди анґажман будзе на общи хасен ширшому дружтву. У розвитих жемох волонтеризем барз розвити, и то мож розумиц з оглядом же на тото же жительство заняте, стандард вельо векши як у худобних державох, та людзе у своїм шлєбодним чаше уключени до волонтеризма хтори им важни нє лєм прето же су дакому помоц, алє и пре особну сатисфакцию. Остатнїх рокох ше волонтерска робота у нашей жеми углавним зводзи на активно сци нєвладових орґанизацийох у рамикох законскей реґулативи у тей обласци, а остатнї виглєдованя указую же людзе за волонтерску роботу нє барз заинтере совани. Єдна з причинох то и економска ситуация пре хтору людзе часто нє можу буц даґдзе длужей анґажовани.

Же то нє вше муши буц так, приклад нам тричлена фамелия Джуджарових з Нового Саду, хтора роками волонтира при инвалидох у Новим Садзе. Тих дньох ше Славко и Мария врацели зоз Словацкей дзе були на пририхтованьох за наиходзаце Европске першенство зоз столнотенисерами инвалидами. Интересантни податок тот же Славко, познатши як Джеко, у волонтерстве два децениї, його супруга остатнї дзешец роки, а приключел ше ґу нїм син Иґор. – Праве з Иґором и настала цала тота приповедка, бо тренирал столни тенис на истим месце дзе и инвалиди параплеґичаре и квадриплеґичаре. Но, я ше ище пред тим упознал зоз Златком Кеслером, шветовим и европским шампионом, хтори вельо познєйше у кочику освоєл 25 медалї, як и Илийом Дюрашковичом, тиж репрезентативцом хтори моя ровень – гвари Джеко. МИ ЯК ЄДНА ФАМЕЛИЯ

– Почал сом им помагац, додавац лабдочки, а вец и вожиц з тренинґох на тренинґи, зоз змаганьох на змаганя, на пририхтованя, и помагац цо ґод лєм требало. Пред трома роками сом бул по наших олимпийцох на аеродроме у Беоґрадзе, кед их дочекал и предсидатель Сербиї Томислав Николич. Но, мушим припознац же драга тих спортистох у кочикох по нєшка була дирґаца. Спочатку инвалиди столнотенисере нє мали, так повесц, нїяку помоц. Були рекреативци док ше нє зявели таки як Кеслер, Дюрашкович, Борислава Перич Ранкович и Нада Матич хтори сцигли по перши успихи, припознаня и погари. Потамаль им держава нє помагала и було им Мария и Славко док волонтирали обишли скоро цалу Европу наисце чежко. Нєшка то иншак, маю пензию и задовольни су зоз животом. Даєдни ше медзи собу побрали, народзели дзеци, и жию як и шицки людДЗИРИ У ЗАКОНУ зе коло нїх. Повед бим, аж и лєпше, бо су вше нашмеяни, полни моци. То лєм доказ же нєт препреченя кед чловек ма И попри тим же нє постоя прецизни податки о числу волонтерох у Сербиї, волонтиранє у нашей жеми вше циль, и кед є упарти тот циль и витвориц. Барз чежко гевпопуларнєйше и присутнєйше. Универзияда 2009. року, тим инвалидом хтори нє у даєдним зоз здруженьох и хтори на хторей участвовали 11 000 волонтере, на єден способ заварти у штирох мурох – гвари Джуджар и апелує на нїх, порушала и иницировала же би ше 2010. року прилапеабо людзох хтори их познаю же би им помогли же би прило Закон о волонтираню. По оцени фаховей явносци, шли до Здруженя параплеґичарох и квадриплеґичарох у тот Закон нє ма добри рамики за розвой волонтираня, Новим Садзе, дзе Славко тиж волонтира. насампредз прето же тоту активносц бере як файту роИ Славкова супруга Мария уж велї роки активна у ботно-правного одношеня, а нє як добродзечну иницияСтолнотениским клубу инвалидох „Спин”. И попри тим же тиву гражданох. Указане и на велї други препущеня. є индзей занята, сцигнє и волонтирац, и нє таї же би єй було чежко кед би нараз престала тото робиц. 28. АВҐУСТ 2015. 18 РУСКЕ СЛОВО

– Правда же през волонтиранє чловек постава гуманши, отворенши и флексибилнєйши. Поведла бим, постава лєпши чловек, и якош ширше спатра швет коло себе. Нє раз ше дому врацим барз вистата и вичерпана после даєдного змаганя, або преслави дзе сом поставяла столи за вечеру, варела, або пораєла. Но, чувство же сом комушик помогла, дава ми моци прегирмиц нє лєм тот и идуци дзень, алє и велї бриґи и спокуси у малженстве хтори живот зоз собу ноши. Нє постої рецепт на яки способ зробице добре дїло, доброта у самих людзох, у їх души – гвари Мария. Иґор тиж уключени, вецей раз помага столнотенисером так же з нїма спаринґує. И вон як и його родичи, до цалей тей приповедки вошол з ентузиязмом, задармо, док нєшка, вельо роки познєйше, з тей роботи капнє и даяки динарчок. Його оцец заш лєм визначує гумани бок у волонтеризме кед и йому самому помогли людзе теди кед му було найчежше. Людзе у кочикох. – Пред даскельома роками сом охорел од вируса Х1Н1 (швиньска ґрипа), мал сом отворени рани на целу и бул сом у коми 27 днї. Нє знам анї сам як сом ше з того витаргал, алє ше и нєшка наїжим кед подумам як ме ходзели опатрац мойо приятелє у кочикох. Верим же ми їх оптимизем дал надїю патриц так як и вони – лєм напредок. Кеслер ми аж и кочик дал же би ми олєгчал каждодньови живот. Озда док жиєм, на тото нє забудзем – гвари Джеко. МЛАДИ БИ ВОЛЄЛИ ВОЛОНТИРАЦ ДАЛЄЙ ОД ОБИСЦА

Млади ше дзечнє одволую на волонтерски акциї, алє нє по принципу – гайд, идземе за угел робиц, алє кед до станю дацо вецей. Коцурци нє такой так уживаю у акцийох у Коцуре, понеже познаю валал и людзе хтори ту жию, та би дзечнє волонтирали даґдзе индзей. Любя буц мотивовани и задовольни з по сцигнутима резултатами. Млади зоз югу Сербиї до Коцура каждого року приходза у шумним чишлє. Одходза одушевени кед видза же яки ту спо соб живота, пачи ше им ровнїна, людзе им интере сантни, а окреме култура и обичаї за хтори велї анї нє чули. Тото цо найважнєйше то чувство задовольства по сле резултатох хтори млади людзе по сцигню и хторе, гваря, нє мож описац. Окрем же ше їх помоц локалней заєднїци барз зда, праве на волонтерских акцийох наставаю приятельства за цали живот – гвари Самочета.■

З дня на дзень єст вше вецей младих хтори волонтираю, алє и гевтих хтори нагоду за волонтерску роботу глєдаю у иножемстве. Велї здруженя ше занїмаю з волонтерску праксу, з проєктами дзе понукаю младим волонтерске искуство. Стеван Самочета, предсидатель Коцурского здруженя младих (КУМ) орґанизатор акциї младих „Дай и ти свою руку”, гвари же волонтеризем популарни при младих но, по його словох, цала приповедка о гоч хторей волонтерскей роботи муши буц „крашнє запакована” и презентована.

Славко дочекал своїх приятельох з Олимпияди у Лондону, и висликовал их вєдно зоз предсидательом Сербиї

28. АВҐУСТ 2015.

Мария и Иґор зоз славним Кеслером

РУСКЕ СЛОВО 19

НАША ТЕМА: ЧИ ЗМЕ ПОРИХТАНИ ПОМАГАЦ?

ДОМ И ФАМЕЛИЯ

ВОЛОНТЕРИЗЕМ ЯК САТИСФАКЦИЯ Пишу: Славица ФЕЙСА Танита ХОДАК

Славко дочекал своїх приятельох з Олимпияди у Лондону, и висликовал их вєдно зоз предсидательом Сербиї

28. АВҐУСТ 2015.

Мария и Иґор зоз славним Кеслером

РУСКЕ СЛОВО 19

ДОМ И ФАМЕЛИЯ

женоблоґ Пише: Ясмина ДЮРАНЇН

Photofunia

ВИ МУЗИЧАР? ГЕЙ... ДУМАМ НЄ... ГА ГВАРИМ ЖЕ ГЕЙ...

email: jasmina.djuranin@gmail.com

20 РУСКЕ СЛОВО

арз почитуєм старших. И тим цо нє познам вше двоїм, бо сом так научена. Нє сцем же би дахто поведол же сом нєвоспитана и нєкултурна. А и мойо родичи ми вше були авторитет – кед гварели же им важне цо людзе поведза, вец було важне и мнє. Правда и тото же су нє з тих цо жию од того цо други поведза и думаю, алє анї нє сцели же би їх дзеци були пусти и безобразни (лєм да знали яки часи тераз пришли, можебуц би о тим иншак роздумовали). Оца и мацер ше почитовало, мац почитовала оца, знало ше шора – хто коши, хто воду ноши. Та, гоч ше часто дзеци сами дома одховали, лєбо у бабох и дїдох, кажде знал дзе му у гиєрархиї место. Кед дахто ришел поробиц по своїм знал яки пошлїдки будзе зношиц. Прето ше часто случовало же дзеци и у уж узретих рокох нє шмели пригвариц родичом анї, анї. Знали дзе їх место. И так було по сам конєц. Нєшка, у тим шалєним швеце, ше уж вецей нє зна хто кого воспитує. Нєшка якишик люцки жени, воспитачки, медиї и дружтвени мрежи воспитую дзеци. Родичи поставаю перше приятелє дзецом (?), а родительство кладу на даєдно друге ме-

сто (щесце же ту подли дружтвени околносци, та буду мац кого обвиньовац за свойо препущеня у воспитаню). Но, у ствари, барз сом ше задумала на тему авторитета кед ми оцец приповедал як ше хторишик дзень престрашел. Барз ме интересовало цо ше стало, бо ше вон нї од чого нє бої, а на себе нє да. Гвари же моя мац, його супруга, кедишик стала под смокву и, кед го з озбильним тоном поволала най такой придзе, у очох мала ТОТ попатрунок. Шерцо му до петох зишло, нє бул сиґурни чи му сце дац першу тогорочну узрету смокву, чи – лїсце зоз смокви. Гвари же круцел у глави филм и пробовал сконтац нач го вола. Позна себе. Точно зна яки є, чи звинєл дацо и цо може очековац. Да го под смокву поволала андя з Нового Орахова сиґурно би нє мал дилему. Алє борба з авторитетами ше одвива вшадзи, нє лєм у обисцу. Чула сом же раз у єдней жеми за седем морями, седем горами, седем брегами и седем риками, єден професор нательо прешвечовал єдну школярку же би докторовала, же вона наисце почала вериц же зна шицко цо треба за таку роботу. Трудзела ше, писала, прекладала, сцела доказац професорови, а випатра и себе, же мал право. Ша, кед професор вери же знам, озда лєм знам (то таке исте як кед би мнє дахто прешвечел же бим специялизовала неуролоґию, бо себе знам вимасирац главу кед ме болї и попиц одвитуюцу лїку). Шицки бизме требали знац, точно знац, хто нам може розказовац, кед себе сами нє розкажеме. З ким можеме, з ким нє можеме, а и докля доруцуєме. Мала бим ище цо повесц, алє нє треба нїч додавац. А и мушим опатриц чи наша смоква уж дозрела.■ 28. АВҐУСТ 2015.

КУЛТУРА И ПРОСВИТА У КОЦУРЕ ОТРИМАНА СХАДЗКА АКТИВУ

ТРЕБА ОЧУВАЦ РУСКИ ЯЗИК

У рамикох трох рочнїцох – 250-рочнїци школованя по руски, 110-рочнїци предшколского вихованя по руски и 90 рокох од народзеня Оскара Кочиша, прешлого пиятку у Коцуре отримана схадзка Активу воспитачкох/вихователькох и Активу наставнїкох руского язика у орґанизациї Дружтва за руски язик, литературу и културу. Схадзка почала зоз здогадованьом на спомнути рочнїци

пред Дружтва на схадзки була Ирина Папуґа, присуствовал и проф. др Юлиян Рамач, воспитачки, виховательки, учительки и наставнїки руского язика з наших местох, алє и з Миклошевцох за Дунайом. На схадзки окреме привитана Ядранка Коїч, просвитна совитнїца за заходнобачки и сивернобачки округ. По прилапеним записнїку зоз прешлей схадзки, и предискутованей роботи Активох, прешло ше на тоти точки хтори виволали найвецей дискусиї. Були то актуални питаня и предклади з обласци предшколского, школского и штредньошколского воспитаня и образованя по руски у 2015/2016. школским року. ПОТРЕБНИ УЧЕБНЇК ЗА НАРОДНУ ТРАДИЦИЮ – Занїмаме ше з проблемом вше меншого числа дзецох у руских оддзелєньох, а вше векшого числа тих дзецох, хтори руски язик уча як виборни предмет. Намагаме ше отримац руски язик у школох, а з тей нагоди нам, наздаваме ше, Коїчова годна помогнуц – гварела Ирина Папуґа. Кед слово о порядней настави, од велького числа видвоєли ше два теми – проблем Збирки задаткох за примаци испити, понеже є нє у складзе зоз наставним планом и програму, та ше случує же на тестох нашо школяре маю и таки питаня з дзепоєдних обласцох хтори вообще нє учели. Обачени и числени ґраматични гришки. Учительки у нїзших класох бешедовали о проблемох нєдостатку наставних средствох, а окреме же нє постої учебнїк и пририхтованя за наставу за предмет Народна традиция. – Народну традицию нє мож преписац зоз сербского язика и преложиц, прето ше вшелїяк знаходзиме. Хаснуєме стари руски календари, „Заградки”, та и од бабох и дїдох позбераме старину, розпитуєме ше... Шицко тото би преточиц до учебнїка, хтори пририхта фаховец, дахто хто наисце позна нашу традицию – гварела учителька Лидия Будински. За руски язик, хтори ше у Коцуре учи як виборни предмет, проблем тот же нєт нїяки пририхтованя за наставу. Ана-Мария Рац, хтора руски язик преподава у Новим Садзе, предложела же би ше оформело тим хтори би порихтал таки пририхтованя за наставу, алє у електронскей форми. – Пририхтованя за виборну наставу на руским язику ше розликую од гевтих за порядну наставу, та нам зоз тим очежана робота, нє маме ше на цо опрец – гварела Рацова. После длугшей дискусиї оформени штиричлени тим у хторим окрем Рацовей буду и Сенка Бенчик, Мелания Сабадош и Мария Стрибер. Вони ше прилапя тей роботи, за хтору гваря же нє будзе анї кус лєгка. 28. АВҐУСТ 2015.

На схадзки поведзене же ше после краткого претаргнуца руски язик як виборни предмет будзе учиц и у Суботици. ОЗНОВА ШЕ У СУБОТИЦИ БУДУ УЧИЦ ПО РУСКИ Зоз школярами будзе робиц Сенка Бенчик хтора руски язик тиж преподава и у Бачкей Тополї и Новим Орахове. – Дзекуюци совитнїци Ядранки Коїч хтора ше анґажовала и сама евидентовала дзевецеро дзеци хтори заинтересовани ходзиц на годзини руского язика, як и Дружтву за руски язик хторе направело перши крочай же би ше ознова почало з наставу, обчекуєм же у сотруднїцтве зоз Дружтвом Руснацох у Суботици будземе мац ище вецей дзеци на годзинох пестованя руского язика – прешвечена Бенчикова. Мелания Римар, редакторка часопису за дзеци „Заградка”, вимагала од учителькох най апелую на родичох же би куповали „Заградку”, понеже то наш єдини дзецински часопис по руски, а проблем и тот же часопис ма вше менєй предплатнїкох. Вше менше число дзецох у руских оддзелєньох, була тема хтора ше цали час преплєтала през дискусию. Того року нє оформене руске оддзелєнє у Дюрдьове, а постої обаванє же ше з таким сценарийом у Коцуре стретню нарок. Медзитим, укладаю ше вельки намаганя з вецей бокох же би нє було так. Воспитачка зоз ПУ у Дюрдьове гварела же постоя реални шанси же нарок будзе досц дзеци за руске оддзелєнє першей класи, алє наглашела же по упис нє мож знац чи ше то и зисци. Догварка на концу була така же ше шицки уключа, буду промововац и кельо лєм годни чувац образованє по руски у наших школох. Будзе ше робиц на зазберованю цо вецей дзецох до руских оддзелєньох, односно на наставу пестованя руского язика. Истого дня нащивени гроб писателя Оскара Кочиша.■ Танита Ходак

РУСКЕ СЛОВО 21

МОЗАЇК ПРЕДЛУЖОВАНЄ НОХЦОХ – МОДА,

ТОГО ЛЄТА ПОПУЛАРНИ Пишу: Ася ПАПУҐА Марина БИРКАШ

Андреа Орос зоз Руского Керестура ше уж штири роки занїма зоз нєзвичайним ремеслом – предлужованьом нохцох, популарно волану „надоґрадню”. Предлужованє нохцох почала робиц под час студийох, медзитим, гоч нєшка роби як медицинска шестра у Клинїчним центру Войводини у Новим Садзе, вона и далєй помага дзивком и женом же би мали красни, ушорени и модерни нохци

а тото нове ремесло Андреа ше одлучела ище док студирала, понеже єй требал додатни пенєж. – Предлужованє нохцох чиста и подзековна робота. Моя шестра Ваня и я поряднє ходзели на предлужованє нохцох и вец зме одлучели же научиме тото робиц. Знали зме же так ушпоруєме пенєж, бо нє будземе ходзиц ґу дакому „на нохци”, а думали зме же кед ше усовершиме, и сами зме годни заробиц – гвари Андреа Орос. Вона студирала на Медицинским факултету у Новим Садзе, на напряме Здравствене допатранє, а кед мала шлєбодного часу, предлужовала нохци дзивком, найчастейше пайташком, хтори єй були модели, та так вежбала и усовершовала технїки. На початку єй то бул гоби, способ опущованя и друженє зоз пайташками, та анї нє обачела кеди то преросло до професиї.

Андреа Оросова вше порихтана порадзиц муштериї

– Думам же ми требало дас пейц мешаци же бим ше научела. Початок нє бул лєгки, требало мац барз вельо сцерпеня, а муши ше буц и креативни. Кед ше купи професийни материяли достава ше и цд на хторим єст рижни упутства, совити и технїки, а тиж сом нєпреривно провадзела и рижни сайти за обучованє у тей обласци. Нє наплацовала сом услугу док сом нє звладала шицко и док сом ше цалком нє научела. Кед сом видзела же дзивки вше задовольнєйши, знала сом же ми то нє будзе лєм краткотирваци гоби – припознава Андреа.

ЛЄМ КВАЛИТЕТНИ МАТЕРИЯЛИ Поступок предлужованя нохцох тирва годзину, або годзину и пол, дакеди аж и два, и то завиши од технїки и стила. Штучни нохци стоя залїпени на нохцовей плочи одприлики мешац, а то тиж завиши од рижних факторох: од квалитету нохцовей плочи, од звикнуцох и професиї особи. Нє єднак длуго будзе стац тим хтори робя физично чежши роботи и гевтим хтори напр.робя на рахункару, бо їх нохци

22 РУСКЕ СЛОВО

нє маю дотик зоз брудним лєбо чкодлївим. Медзитим, Андреа надпомина же найважнєйше хасновац квалитетни, професийни материяли. – Нєшка єст рижни туньши материяли, алє вше треба хасновац лєм квалитетни, без огляду на тото же су драгши. Штучни нохци вец длужей стоя, менєй очкодовюю нохцову плочу, нє зявюю ше инфекциї, цо ше, нажаль, може случиц кед ше хаснує нєпрофесийни прибор – толкує Оросова и предлужує: – Од материялох найважнєйши такв. типси. То штучни, пластични нохци хтори ше кладзе на нохцову плочу, потим ґели, хтори єст у рижних фарбох и кладзе ше их поверху. Найважнєйша УВ лампа, без хторей нє мож робиц. До лампи ше положи руку же би ше нохци ствардли. Єст и рижни циркони, прикраски и подобне, хтори ше кладзе як декорация. Окрем у Керестуре, Андреа под час студийох робела и у Новим Садзе, та ма наисце и вельо и вшелїякого искуства. По законченю факултета почала робиц як медицинска шестра у Клинїчним центру 28. АВҐУСТ 2015.

МОЗАЇК ГОБИ, РЕМЕСЛО

КВИЧАЦИ ФАРБИ Войводини, нє ма вельо часу, та єй Ваня Сабо, єй шестра, помага.

МУШТЕРИЇ И СТИЛИ РИЖНОРОДНИ

ВИГОДНЕ, А КРАСНЕ Андреа нє єдина у Керестуре, и уж єст даскельо дзивки хтори робя тоту роботу. Гвари же то нє препознава як ривалство, напроцив, помагаю єдна другей. Кед нє ма часу, препоручи муштериї ґу хторей дзивки най пойдзе. Дакому то професия, док дахто так зарабя додатни пенєж, а тоти хтори ходза „на нохци” гваря же им нє драге, бо за єден третман треба видвоїц коло тисяч динари. Ребека Планчак: Ходзим ґу Танї Бабинчаковей. Пачи ше ми же ма сцерпеня, же єй можем повесц кед ми ше дацо нє пачи и вона такой патри тото виправиц. Першираз сом предлужела нохци за матурски вечар. Нє ходзим часто, лєм кед мам даяку окремну нагоду, свадзбу лєбо за дочек Нового року. Думам же то нє драге кед ше на нїх меркує. Кед дахто нє ма сцерпеня и поламе нохци о тидзень, вец вельо давац тельо пенєжи. У процивним ше виплаци. Ивана Радович: Уж два роки ходзим на предлужованє нохцох, досц часто, у зависносци од того як ми вирошню природни. Думам же то нє драге, окреме кед су добре и квалитетно поробени. Нє любим вельо толковац як сцем же би ми нохци випатрали. Ваня Варґа: Раз до мешаца ходзим на предлужованє нохцох ґу Йовани Живанов. Барз ми одвитує як роби, бо є барз креативна и прецизна. Окреме ше ми пачи же ма вельки вибор ґелох, лаґох, „шльокицох”, печацох и подобних декорацийох за нохци. Важне ми же би ше нохци нє ламали. Думам же то нє драге. 28. АВҐУСТ 2015.

– „На нохци” приходза углавним шеснац и седемнацрочни дзивчата, углавним теди кед ше рихтаю на свадзби, матурски вечари, дочек Нового року, лєбо даяки други нагоди. Тиж, єст дзивки и жени хтори поряднє отримую нохци, вони раз до мешаца приходза на корекцию. Дахто такой точно зна цо сце и вец ми лєгко поробиц. Єст и таких цо ше нє вше можу одлучиц же яки нохци сцу мац, алє ми их нїґда нє чежко порадзиц. Найважнєйше и наймилше ми кед видзим же особа на концу задовольна – гвари Андреа. Єст вецей технїки предлужованя нохцох. Дахто хаснує штучни нохци, а дахто нє сце лїпкаче на своїх нохцох, та пущи же би природни нохци виросли и вец хаснує лєм ґел. Тота технїка ше вола змоцньованє нохцох. Тиж, єст и рижни файти випатрунку Нохци мож украшиц з рижнима прикрасками штучних

нохцох, овални, „бадемасти”, коцкасти, або кончисти.

БАРЗ ВЕЛЬО КОМБИНАЦИЇ Вше актуални ткв. французки маникир. Нохци випатраю чисто, допатрано, природно, а єдноставно. Пригодни су за кажду ситуацию и иду ґу каждей комбинациї облєчива. Червени нохци тиж так нїґда нє виходза з моди. – Того лєта найпопуларнєйши були квичаци, флуоресцентни фарби, целова, помаранчецова, жовта, желєна, и обовязне же би голєм єден нохец на руки бул иншаки. Дзивки мали вшелїяки жаданя и правели рижни комбинациї, окреме пред тим як пошли на морє, та комбиновали фарби зоз купацима костимами. Наисце було барз вельо комбинациї. Напевно же єст розлики и медзи дзивками хтори зоз валалу и тима зоз городу. Дзивки зоз Керестура найчастейше знаю цо сцу и нє любя пременки. То углавним коцкасти форми нохцох. Дзивком зоз городу швидко допиє єден стил и частейше меняю випатрунок нохцох – додава вона. Без огляду на тото же єй то нє примарна робота, Андреа ю нє планує охабиц, аж роздумує и о тим же би ше уписала на курс шминканя, та би могла мац ище вецей роботи. – Знац даєдно ремесло то цошка цо може лєм помогнуц у живоце. А сама робота ме опущує, нє чежко ми, крашнє робиц зоз дзивками и женами хтори ше стараю о себе – закончує Андреа Орос. ■

Nєдавно зме у рамикох Мозаїкa − боку за

FEEDBACK Я Н ЗОЗ ЗБУВА

младих, уведли рубрику Feedback зоз збуваня. То нагода же би млади хтори даґдзе були, могли зоз читачами „Руского слова” подзелїц свойо искуство отамаль. Важне же би тота подїя була интересантна велїм, а нє лєм узкому кругу читачох. То може буц участвованє у даяким интересантним проєкту, черанка школярох⁄студентох, дожице з даякого фестивала у нашей жеми або иножемстве и подобне. Тиж так, можеце нам предложиц даяку тему о хторей бисце любели пречитац на боку за младих. :) Явце ше на ruske.mozajik@gmail.com

РУСКЕ СЛОВО 23

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ ОЛҐА ЖАРКОВАЧКИ З НЄМЕЦКЕЙ НАЩИВЕЛА СВОЙ РОДНИ КРАЙ

ПАМЯТКИ ИЩЕ ВШЕ НЄ ВИБЛЯДЛИ Пишe: Славица ФЕЙСА

Пред мешацом з Нємецкей до Вербасу сцигла панї Олґа Жарковачки, народзена Фейса. Син и нєвеста пошли по другей драги, а мацер на даскельо днї зохабели у Олґовей шестринїци Афиї Вукович, тиж родом Фейсовей. Вони два у Вербаше дараз, давно, вєдно одрастали

статнїраз Олґа була у Афиї пред двацец осем роками, а Афия у нєй, у Нємецкей, пред двацец пейцома. Прето тих дньох добре попретресали штварцину вика, медзи собу подзелєли красни, алє и гевти смутни

хвильки хтори живот принєсол и однєсол, тераз уж обидвом ґдовицом. Олґи то була нагода ознова ше здогаднуц на дом дзе дакеди жила, а понеже их, док росли на истей улїци, з Афию роздзельовала лєм єдна хижа, з думками ше обидва врацали нє лєм до младосци, алє аж и до дзецинства, ґу беґелю опрез хижи и ґу єдней старей верби. ОЦА НЄ ЗАПАМЕТАЛА

Троме браца Янко, Михал и Петро Фейсово зоз шестру Олґу Жарковачки

24 РУСКЕ СЛОВО

Кед Олґовому оцови Янкови Фейсови у Вербаше умарла перша жена, вон ше оженєл з Елизабету, хтору шицки волали Лисия Юдт. Юдтово були у Вербаше позната, стара, нємецка фамелия. Були маєтни, мали красни салаш и вельо жеми. Людзе приповедали же були вредни и шорови. Оцец Янко бул тишлїр, а мац Лисия ґаздиня, мали штверо дзеци – Петра, Михала, Янка и наймладшу Олґу. А вец ше оцец Янко нараз похорел и умар. Хлапци були мали, та оца нє барз запаметали, а дворочна Олґа анї тельо. Мацери Елизабети коло дзецох помагала цала фамелия, окреме брат Петер. 28. АВҐУСТ 2015.

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ Старали ше же би дзеци мали шицко цо им треба и же би ше кажде з нїх за дацо виучело. Михал и Янко постали тишлїре, а Петро токар, но познєйше робели цалком инше. – Перши штири класи сом ходзела до рускей класи, ґу учительови Коларови, русийскому емиґрантови – добре памета 88-рочна Олґа и на завидней рускей бешеди предлужує о тим як ше школєла за шнайдерку, а вец як у „Свилари” робела полни 14 роки. Афия ю прервала и здогадла на часи кед ше упознала з Владимиром, будуцим супругом зоз Зомбора, та кед ше повинчали, и кед вона, як дзешец роки младша шестринїца нє могла буц на самим винчаню, бо теди вира назаренох тото нє дошлєбодзовала. А Владимир бул назарен як цо була и Юдтова фамелия. – Я знала же ми ходзиме до церкви, а Олґа до „скупштини”. Так було, и то нїкому нє завадзало. Нє знам чи би було иншак кед би им оцец Янко длужей пожил, но Олґа и єй браца знали по руски, знали хто су и цо су, и цо од нїх вимага їх фамелия. Знам лєм же мац Лисия була барз строга, и нє любела кед Олґа вигравала, окреме кед на „гармониї” грала валцери. Нє розумела сом теди чом була такой-така строга – памета Афия. ОДХОД ДО НЄМЕЦКЕЙ Младей Олґи ше видзело же у Вербаше вєдно з мужом годна „прегирмиц” часи после Другей шветовей войни, алє єй чловек нє могол поднєсц нєпреривни етикетованя и нєправду. Тедишнї власци Владимира осудзели, бо гоч бул у войни, и помагал у санитету, нє мал пушку у рукох. На три роки Владо мушел пойсц до гарешту. – Назарени нє беру до рукох оружиє, та прето мой чловек мушел церпиц. Вицерпел би, озда, шицко кед би тому бул конєц. Но, конца нє було. Кед зме видзели же и його братови пре виру роками нє дали мира, надумали зме пойсц з Вербасу – нєдзечнє ше на тоти часи здогада Олґа. Пре политични обставини Юдтова фамелия уж була у Нємецкей, та млада пара заш лєм там видзела сиґурнєйше и мирнєйше место за будуци живот з дзецми. Теди їх синови Мирослави було рок и пол. Мац Олґа го поприберала и концом пейдзешатих рокох прешлого вику пошла з нїм до Лайхинґену. О даскельо мешаци, гранїци по Нємецку прешол и єй чловек. – Крашнє зме жили – предлужує Олґа бешеду о живоце у Нємецкей. Владо бул тишлїр и робел у фирми, справели зме хижу... Я ше старала о дзецох, и покус робела, а после Мирослава, Милета, як зме го волали, народзени Петро, за нїм Марияна, а вец Сибила. Мой чловек бул строги, а я була благша, алє ше нє можем нїнач поносовац. Дзе28. AВҐУСТ 2015.

ци зме учели же би знали хто су и одкаль походза, же би були добри людзе. За нами до Нємецкей пришли и мойо троме браца. Тримали зме ше як фамелия – памета наша собешеднїца. – Ша лєм да нє було так горуцо тих дньох, та бизме з Олґу у Вербаше обишли кус вецей – гвари Афия хтора одведла шестринїцу опрез обисца у хторим вона дакеди жила. Нови ґаздово их поволали нука, алє Олґа нє мала дзеку войсц. – Ша то уж нука шицко иншаке як цо було док ми ту жили – гварела вона, и вєдно попод руку з Афию ше дакус прешпацирали. Здогадла ше як прейґ беґелю, при церкви дакеди ходзела до школи. Велї и нєшка твердза же у тим беґелю була така чиста вода же нє лєм же ше могло окупац, алє з нєй аж и пиц могло. Лєм старей верби давно нєт. Нєшка беґель зароснути и замуцени, алє Олґово памятки на дзецинство и младосц у Старим Вербаше бистри и после осем деценийох.■

БОГАТА БАБА ОЛҐА Чи прето же є народзени у Вербаше, чи пре цалком инше, найстаршого Олґового сина Мирослава вше цагало до тих крайох. Приходзел и з пайташами, одходзел и вше ше ознова врацал. Раз збачел и Елену з Ґложанох, влапел за руку, одведол зоз собу до Нємецкей и нє пущал. Шицки Олґово дзеци маю свойо фамелиї. Обидва дзивки по тройо, син Петро, хтори нажаль погинул, ма дзивку, а Мирослав Миле, найстарши Олґов син, ма аж дванацецеро дзеци. Нєт тей баби и дїда хтори ше нє радую свойому потомству, но ридко хто ше може цешиц так як баба Олґа у своїм – у дзеветнацецерих унучатох, а тераз уж и даскелїх праунучатох.

РУСКЕ СЛОВО 25

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ СТРЕТНУЦЕ: ТИХОМИР АНТИЧЕВИЧ ЗОЗ БЕРКАСОВА

ЗБОГАЦЕЛ СВОЙ ЖИВОТ Пишe: Владимир ДЇТКО

При супруги Рускинї полюбел руску шпиванку и од давна є активни у шпивацкей ґрупи у Бикичу. Гоби му – вариц смачни єдла, а однєдавна ше заинтересовал за пчоларство. Пензионерски днї нє могол красше задумац ПЕРШИ ПЧОЛАРСКИ КРОЧАЇ Тихомир нам виволал же пред двома роками почал тримац пчоли и же почал з двома кошнїцами. – Тримам их у загради, бо доокола єст паши и можем ше похвалїц же сом нафуркал 15 кили меду з баґренох и осем кили лїпового меду, а лєм сом першираз фуркал. У медзичаше сом формовал ище єдну кошнїцу и задовльни сом як ми идзе ,,пчоларeнє” – похвалєл ше Тихомир.

26 РУСКЕ СЛОВО

ихомир Античевич, просвитни роботнїк у пензиї, робел як наставнїк физики, технїчного образованя и транспортного воспитаня, а жил у Варешу у Босни и Герцеґовини. Отамаль пришол до Сриму, до Балащакового обисца у Беркасове кед упознал супругу Андєлку Балащак, просвитну роботнїцу хтора пошла до Варешу пре роботу. Побрали ше, а од 1984. року почали жиц у Беркасове. – Моя супруга ше ламала чи предац хижу єй родичох, чи нє, а я ю радзел най то нє роби. По слухала ме, та зме ше пре селєли праве там, до старей, набиваней хижи. Надумали зме до нєй уложиц и присподобиц ю нашим потребом, насампредз же би мала купальню, алє и же би у нєй було приємно жиц – приповеда Тихомир у крашнє ушореним обисцу дзе шицко на своїм ме сце.

Тихомир и Андєлка сцели зачувац автентичносц старого двора у обисцу, та охабели и стари гамбар, студню, пец у хторим ше дакеди пекол хлєб, а на ме сце старей лєтнєй кухнї на дворе, на єй фундаметох, збудовали нову хтору наволали етно-хижа. Кухньочка як дакеди, а у нєй стародавни креденц, стол, гокли и отоман, же би ше на нїм могло одпочинуц. Вшадзи доокола предмети хтори ше дакеди хасновало. НЇҐДА НЄ РОЗДУМОВАЛ ЖЕ БИ МОГОЛ ШПИВАЦ През бешеду дознаваме же по приходзе до Беркасова Тихомир до стал роботу у тедишнїм подприємстве ,,Шидтранс” дзе робел як диспечер, а по одход до пензиї робел у авто-школи. У пензиї мал вельо 28. АВҐУСТ 2015.

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ ве цей шлєбодного часу и пома ли ше уключел до културного живота Руснацох у сушедним Бикичу. – Поволала ме Невенка Бобальова и гварела же ше формовала хлопска шпивацка ґрупа, та сом пристал шпивац по руски. Правда, по руски нє бешедуєм, алє розумим язик, та кед ми на папер з велькима буквами написали слова каждей шпиванки, нє мал сом векши бриґи. Окрем мнє шпиваю и Данил Штефанчик, Яким Лазор и Звонко Шолтис зоз Бикичу, як и Данил Надь з Бачинцох и Петро Гарвильчак зоз Беркасова. Наступаме як хлопска ґрупа, алє дзепоєдни шпиванки шпиваме вєдно зоз женми. Кед зме приказовали обичай валяня ,,майского древа”, и я мал бешедовац по руски. И пошло то якош – приповеда Тихомир. Зоз шпивацку ґрупу одходзел на фе стивали и смотри, а найбаржей памета го сцованя у иножемстве. Бул у Свиднїку и Бардейове у Републики Словацкей, а того лєта и у Польскей. Наш собешеднїк припознава же анї нє подумал же дакеди будзе шпивац як пензионер, а окреме же то будзе по руски. Но, окрем шпиваня, наш собешеднїк люби и друге. Люби вариц, а свойо кухарски схопно сци указал и на змаганьох. Каждого року як член екипи участвує у Бикичу на змаганю у вареню шкембичох, а барз є добри майстор кухар и кед слово о ґулашох. – Пред пейцома роками на змаганю пензионерских здруженьох у у вареню ґулашу у Митровици, и у конкуренциї осем змагательох з вецей сримских ме стох, освоєл сом перше ме сто и до стал погар. Окремней тайни у вареню нєт, лєм треба знац кельо и котри присмачки положиц до гарчка – гвари Античевич хтори нє керує анї пензионерски спорт ски змаганя у шаху, пикаду и спорт ским ри-

28. АВҐУСТ 2015.

болове дзе гвари, друженє важнєйше од ре зултатох. НАШОЛ ШЕ НА ФАМЕЛИЙНИМ СТЕБЛУ У СЛОВАЦКЕЙ – Любим заграц на синтисайзеру, так, за свою душу, а вєдно зоз супругу Андєлку правиме рижни предмети зоз новинского паперу. Так швидше преходзи час – гвари наш собешеднїк хтори винашол же є записани и у кнїжки хтору написал Емил Балащак з Вишного Тварожцу у Словацкей у хторей обробени податки о 3 500 Балащакових хтори розшати вшадзи по швеце. Як руски жец, и вон и його найблїзши на фамелийним стеблу. Тихомир вєдно зоз супругу Андєлку жиє мирни пензионерски живот. Стара ше о загради, о дробизґу у гумнє, пече палєнку... Окреме му мило кед є з дзецми и унучатами. Син Ален, воєни старшина у Беоґрад зе, а дзивка Андреа, про свитна роботнїца у Новим Садзе. Кед зме на щ и ве ли їх дом у Бер ка со ве, Ти хомир бул сам, бо супруга була у иножемстве. Но, нє так же геверовал, нащи вел подо бо ву коло нию ,,Ру ски двор 2015” у Шид зе, а наступал и зоз шпивацку ґрупу на ,,Културним лєту”. Гвари же вше люби кед добре обдума и вихасновац свой шлєбодни час.■

РУСКЕ СЛОВО 27

ДУХОВНИ ЖИВОТ КИРБАЙ У ШИДЗЕ

ПРЕОБРАЖИЦ ШЕ ТО ХРИСТИЯНСКА ДЛУЖНОСЦ

а швето Преображеня Господнього 19. авґуста церква и вирни у Шидзе преславели храмове швето Кирбай. Шветочну кирбайску Службу Божу предводзел о. Йоаким Симунович, парох зоз Миклошевцох, а сослужели ище дзевецме паноцове з нашого апостолского Еґзархату и Крижевского владичества. На швето, церква Преображеня Господнього була полна з вирнима, домашнїма и госцами з околїска, алє и з далєка. На Служби Божей апостол читал Владимир Торма, а Євангелию о. Владислав Варґа, парох зоз Сримскей Митровици, хтори и наказовал. Вон визначел значносц Преображеня Господнього у християнским живоце и додал же преображиц ше – значи усовершиц ше у своїм живоце. – Потребне ше преображиц и пременїц у своїм розуме же бизме похопели цо воля Божа.

ПАНОЦОВЕ НА БОГОСЛУЖЕНЮ Кирбайску Службу Божу предводзел о. Йоаким Симунович зоз Миклошевцох, а сослужели о. Владислав Варґа зоз Сримскей Митровици, о. Михайло Малацко зоз Руского Керестура и бувши парох у Шидзе, о. Владислав Рац зоз Коцура, о. Петро Дутка зоз Индїї, о. Дарко Рац зоз Бачинцох (хтори и споведал пред почаком Служби Божей), о. Владимир Еделински Миколка зоз Беркасова, о. Владимир Маґоч зоз Вуковару, о. Владимир Седлак зоз Петровцох и римокатолїцки паноцец о. Никица Бошнякович зоз Шиду.

28 РУСКЕ СЛОВО

Преображиц ше значи буц моцнєйши у своєй вири и робиц добри дїла у живоце, алє и мац моци прилапиц иншакого од себе. Исус нам поручує же тоту шветлосц преображеня мушиме давац другому, бо нам Исус приклад и його слухайме и вец ше преображиме и будземе други мали Христос. Так змоцнїме християнску заєднїцу – гварел о. Владислав Варґа и як приклад наведол вецей конкретни приклади зоз парохийох дзе службовал, алє и зоз живота о тим як ше чловек, кед ма моцну виру до Бога, може преображиц. Домашнї парох о. Михайло Режак подзековал шицким паноцом же пришли у молитви возвелїчац Кирбай, а домашнїм и госцом повинчовал щешлїви и благословени Кирбай. На концу, по традициї, бул обряд пошвецаня грозна и другей овоци. Того року було вецей як звичайно кошарки и тацни з овоцу хтору пошвецели о. Йоаким Симунович, о. Владислав Варґа, и о. Владислав Рац. Одшпиване ,,Многолїтствиє”, а на виходу зоз церкви вирни мали нагоду коштовац пошвецене грозно. Паноцове и вирни потим нащивели и виставу малюнкох у Лєтнєй владическей резиденциї з подобовей колониї ,,Руски двор 2015”. З нагоди Кирбаю опрез иконостаса положени два красни швичнїки хтори подаровала парохиянка Юлка Надь и о. Режак єй подзековал на єй добрим дїлу. И того року була богата и вашарска часц Кирбаю з рижнима ринґишпилами, авточками и тезґами зоз бависками. Преславйованє Кирбаю ше предлужело у обисцох дзе домашнї и госци з рижних местох вєдно предлужели славиц швето.■ Вл. Дїтко

28. АВҐУСТ 2015.

ДУХОВНИ ЖИВОТ ПРОМОЦИЯ КАРИТАСОВЕЙ БИБЛИОТЕКИ У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ

ДУХОВНИ КНЇЖКИ ДОСТУПНИ КАЖДОМУ дичох, старших, и то рижней духовней тематики, за преглїбенє вири и помоц у практичних духовних питаньох, єст и молитвенїки, Библиї, потим кнїжки общей литератури, и подаєден наслов наших руских виданьох. У просториї Библиотеки мож ше затримац и опатриц и шицки числа християнского часопису „Дзвони”, „Слово живота” и други. Шицки кнїжки уведзени до компютера, єст и картони за видаванє, а треба надпомнуц же час за пожичени кнїжки нєогранїчени, а нє плаци ше анї членарина. До Каритасовей библиотеки нєдавно сцигли 200 наслови кнїжкох з духовну тематику – дарунок коцурского добродїя о. Якова Новака, зоз Заґребу, хтори у предходним периодзе на вецей заводи з нагоди коцурских ювилейох, до Духовней читальнї о. Кирила Селецкого у манастире Шестрох Служебнїцох подаровал тисяч кнїжки. И до керестурскей КаритаНа промоциї гварене же єст кнїжки за каждого, а членарину ше нє плаци совей библиотеки мож пода-

У Руским Керестуре у церковней порти прешлєй нєдзелї отримана промоция Каритасовей библитеки хтора почала робиц пред вецей як мешацом у просторийох Каритасу. Вирни мали нагоди опатриц числени кнїжки з духовну тематику, а такой могли даєдну з нїх и пожичиц на читанє, як у правей библиотеки. Як дознаваме од Ксениї Макаї Орос, котра одвичательна за новооформену Библиотеку, вибор кнїжкох понука наслови за каждого. Єст кнїжки за дзеци, за младих, ро-

ровац кнїжки, цо уж велї и зробели. Кнїжки, односно библиотека, змесцена у просториї на поверху Каритасового будинку и промотивни авзлоґ кнїжкох у долнєй сали. Каритасова Библиотека затераз ма роботни час каждей нєдзелї после шпиваней Служби Божей, коло 11 годзин до 13 годзин, кед там дежурна Ксения Макаї Орос. Кнїжки з Библиотеки годно вжац и каждей соботи од 9-11 годзин, а дежурна будзе волонтерка Ксения Варґа, пензионована професорка руского язика. Як дознаваме од Ксениї М. Орос, гоч уж єст тих цо пожичую кнїжки, векше число читачох обчекую у жимских мешацох, кед ше закончи польски роботи, а за теди планую ище даяки литературни вечари и подобне, з чим би ше духовну кнїжку цо баржей приблїжело ґу читачом. Мож повесц же ше витворело давне жаданє велїх у керестурскей парохиї, же би така литература була доступна шицким заинтересованим читачом. М. Афич

ВИСТАВА З НАГОДИ ЮВИЛЕЯ МОНАХИНЬОХ СЛУЖЕБНЇЦОХ У КОЦУРЕ

СТОРОЧНИ ФОТОҐРАФИЇ ШВЕДОЧА О ИСТОРИЇ З отвераньом вистави фотоґрафийох и предметох, пондзелок, 24. авґуста у дворе манастира у Коцуре почало означованє сторочнїци приселєня монахиньох служебнїцох до Коцура. Пред виставу пририхтана кратка програма. Програму почали члени дзецинскей шпивацкей секциї КУД „Жатва”, Катарина Кулич, Ивана Малїк, Татяна Буила и Марко Буила, а потим модератор Микола Шанта пречитал реферат зоз хторим шицких здогаднул на живот шестрох служебнїцох у Коцуре, през єдно столїтиє. После шпиваня многолїтствия, провинцийна настоятелька шестрох служебнїцох Вероника Ґралюк з нагоди рочнїци посадзела младнїк либанского кедру, а вироучителька Ксения Бесерминї пречитала псалм у хторим ше спомина приповедка о такей файти древа. – Нєшкайша вистава то перша часц означованя ювилея, и у нєй отворена вистава хтора зложена з пейцох часцох, а то приход служебнїцох до Коцура, робота у оводи, робота у парохиї, як цо то виховйованє младих, робота з дзецми и старима, та старанє о Божим храме. Ту 28. АВҐУСТ 2015.

и пано на хторим представени поволаня, а на єдним приказана наша присутносц у дружтве и Церкви. Ту и моя особна вистава фотоґрафийох як доприношенє преслави – гварела ш. Михаїла Воротняк. На концу програми монахинї одшпивали свою гимну, а по законченю програми ушлїдзел аґапе и розпатранє вистави, хтора порушала бешеду о прешлосци и историї коцурского манастира. Друга часц означованя будзе на пияток, 28. септембра, у Служби Божей, кед будзе означена и 250-рочнїца першей грекокатолїцкей церкви у Коцуре. Т. Ходак

РУСКЕ СЛОВО 29

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Пияток, 21. авґуста, нєсподзивано ме зохабел мой мили супруг

ВЛАДИМИР БУДИНСКИ (1935–2015) з Руского Керестура През цали свой живот подаровал ши ми вельо любови, доброти и красни памятки, а кажда хвилька препровадзeна зоз тобу на окремни способ збогацовала нашо животи. Будзем це вично ношиц у шерцу и думкох. Твоя наймилша и занавше ожалосцена супруга Наталия Спочивай у мире Божим! ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Пияток, 21. авґуста 2015. року, преселєл ше до вичносци наш мили оцец и дїдо

ВЛАДИМИР БУДИНСКИ (1935–2015) з Руского Керестура Мили оцец и дїду, подаровал ши нам барз вельо красни памятки, любови и доброти и дзекуємє ци за шицко. Нїґда це нє забудземе. Твоя дзивка Марча, жец Ґоран, унук Александар и унука Теодора Спочивай у мире Божим!

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 21. авґуста погинул наш мили оцец, дїдо и прадїдо

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 21. авґуста нєсподзивано нас зохабел наш мили оцец и дїдо

ВЛАДИМИР БУДИНСКИ (1935–2015) з Руского Керестура Занавше останєце у наших шерцох и думкох. Дзекуєме вам за вашу любов и помоц у живоце. З любову и почитованьом памятку на вас чува дзивка Фемка, жец Мирко, унука Марина зоз фамелию Спочивайце у мире Божим!

ВЛАДИМИР БУДИНСКИ (1935–2015) з Руского Керестура Дзекуєме ци за твою любов и доброту, вично це будземе чувац у наших шерцох. Дзивка Оленка зоз супругом Бранком и унуки Ваня и Саня Спочивайце у мире Божим!

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 21. авґуста нєсподзивано погинул наш шовґор

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 21. авґуста 2015. року траґично настрадал наш шовґор

ВЛАДИМИР БУДИНСКИ (1935–2015) з Руского Керестура Остатнї поздрав свойому шовґрови од Йоски Регаковей зоз супругом Любом, сином Жельком и сином Любомиром зоз фамелию Спочивай у мире Божим!

ВЛАДИМИР БУДИНСКИ (1935–2015) Памятку на ньго занавше будземе чувац у наших шерцох. Владимир Грубеня зоз супругу Луцию и дзецми Снежану, Мижом и Ану Вичная памят

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 30. авґуста наполня ше двацец роки як вецей нє з нами супруг, оцец и дїдо

Дня 6. авґуста наполнєли ше трицец роки як вецей нє з нами наша мила баба и прабаба

Дня 2. новембра наполня ше трицец два роки як вецей нє з нами наш мили швекор, дїдо и прадїдо

ИРИНЕЙ ПАПГАРГАЇ (1946–1995)

АМАЛА ПАПГАРГАЇ (1918–1985)

ЯКОВ ПАПГАРГАЇ (1917–1983)

з Руского Керестура Памятку на нїх навики буду чувац супруга и нєвеста Мария, дзеци и унуки Емил, Владо и Катарина, нєвеста Дарка и праунук Матео Спочивайце у мире Божим! НА ЗДОГАДОВАНЄ Дня 26. авґуста 2015. roku наполнєли ше dze{ec роки як вецей нє з нами моя мила дзивочка Ганча.

АНА КАНДРАЧ (1949–2005) з Коцура Мила моя дзивочко, твою любов и доброту вше ношим у думкох и моїм боляцим шерцу, у каждей хвильки думаюци на тебе. Твоя ожалосцена мац Мария. Спочивай у мире Божим!

30 РУСКЕ СЛОВО

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 7. септембра наполня ше штерацец жалосни днї як ше преселєл до вичносци наш мили сушед

ЮЛИН ДЖУНЯ – МАМБО (1944–2015) з Руского Керестура Памятку на милого сушеда будзе чувац сушеда Дороґхазийова зоз дзецми Спочивай у мире Божим! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 7. септембра наполня шe штерацец жалосни днї як нас зохабел наш мили

ЮЛИН ДЖУНЯ – МАМБО (1944–2015) з Руского Керестура Памятку на ньго чуваю сушедово Сопково и Весна, Мирко и Иґор зоз Канади Спочивай у мире Божим!

НА ЗДОГАДОВАНЄ Дня 26. авґуста 2015. roku наполнєли ше {tiri роки и {tiri мешаци як нє з нами мой супруг

НИКОЛА КАНДРАЧ (1926–2011) Час нє висцера an> смуток, анї памятки на твою подобу и доброту хтори чува твоя супруга Мария. Спочивай у мире Божим!

28. АВҐУСТ 2015.

SMUTNE ZDOGADOVANW Dny 26. av}usta 2015. roku napolnwli {e dze{ec ~e`ki roki

Dny 7. septembra 2015. roku napolny {e {tiri bolyci roki

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 25. авґуста наполнєли ше штерацец роки од шмерци нашого супруга, оца, дїда и прадїда

yk nas zohabeli na{o Mili

YKOV ^ORDA[ (1942–2005)

DXRI ^ORDA[ (1967–2011) z Kuli

Mili na{o! Go~ ìvot mu{el stanuc, zdogadovany na Vas nav{e budu tirvac. îsti du{i nw umerax, alw Vas naviki budzeme no{ic u svo>h {ercoh. Zname è budzeme plakac cih{e, alw Vi nam budzece hibic v{e barèj, barèj... U cihosci vi~nogo mira naj Vas provadzi na{a lxbov. Vi~no oàlosceni Va{o najmil{i. Spo~ivajce u mire Boìm! NA ZDOGADOVANW Дня 1. септембра наполня ше шейсц смутни мешаци од шмерци нашей милей супруги, мацери и баби

ГЕЛЕНИ ЦИРБА (1948–2015) зoз Шиду Єй мила подоба и весели дух вично нам останю у паметаню. Памятку на ню вично буду чувац супруг Мирослав, син Мирослав зоз супругу Єлену, дзивка Наташа зоз супругом Владимиром и унуки Лука, Елена, Маруся и Ана СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 30. авґуста 2015. року наполня ше дзевец смутни роки як нас занавше зохабел наш добри супруг, оцец, швекор и дїдо

МИКОЛА ЦАП (1933–2006) з Коцура Памятку на його любов и доброту вично буду ношиц у своїх шерцох: супруга Ирина, син Микола, дзивка Мелания, нєвеста Весна, жец Микола, унуки Димитрий, Ирина и Михайло Вичная му памят!

28. АВҐУСТ 2015.

ЯНКА ПЛАНЧАКА (1917–1975) з Руского Керестура

Його подоба нам останє у вичним паметаню. Ожалосцена супруга Мелана зоз дзецми. Мили наш, спочивай у мире Божим! SMUTNE ZDOGADOVANW Na svo>h milih rodi~oh

NATALA SE]EDI Narodzena Maka> (1922–2014)

YNKO SE]EDI (1921–1998)

z Verbasu Dzekuwme Vam za va{u lxbov i dobrotu, Vi vi~no budzece `ic u na{ih {ercoh. Va{o sinove: Ynko, Jov}en i Mihal zoz fameliymi Spo~ivajce u mire Bo`im! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 24. авґуста, наполнєли ше дванац роки як вецей нє з нами наша мила мац и баба

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 24. авґуста наполнєли ше дванац роки як вецей нє з нами наша мила мац и баба

МАРИЯ ФА (1934–2003) Ожалосцени син Владо и унуки Светланка и Сашка Спочивайце у мире Божим!

МАРИЯ ФА (1934–2003) Ожалосцени дзивка Златка зоз супругом Славом, унука Ванеска, унука Марина зоз супругом Владаном и сином Вукашином Спочивайце у мире Божим!

РУСКЕ СЛОВО 31

ИНФОРМАТОР

Gorodska uprava za za|itu `ivotnogo {tredku Gorodu Novogo Sadu na osnovi ~lena 20 Zakona o precenqovanx vpl<vu na `ivotni {tredok (“Slu`beni gla{n<k Republiki Serbi<” ~islo 135/04 i 36/09) obyvxw

OBVISCENW o yvnim uvidu, yvnej prezentaci> i yvnej rozpravi Studi> o precenqovanx vpl>vu na ìvotni {tredok “Telenor Common Operation”, Konar Beo}rad–Novi Beo}rad po ovlascenx no{itely prowkta “TELENOR” d.o.o. Mlade`skih bri}adoh 90, Novi Beo}rad, podnwsol Vimogu za davanw soglasnosci na Studix o precenqovanx vpl<vu zastatogo stanu na ìvotni {tredok Prowkta baznej stan<ci – “NS Klisa 3”, na katasterskej parceli ~islo 84/1 K.O. Novi Sad I, Gorod Novi Sad. Podatki i dokumentacix zoz Vimogi no{itely Prowkta mo` vidzic u prostorijoh Gorodskej upravi za za|itu ìvotnogo {tredku Gorodu Novogo Sadu, Ul<ca Rumenacka 110, Novi Sad, robotni dn< od 10 do 15 godzin do 21. septembra 2015. roku. U skladze zoz ~lenom 6 Praviln<ka o postupku yvnogo uvidu, prezentaci< i yvnej rozpravi o Studi< o precenqovanx vpl<vu na ìvotni {tredok (“Slu`beni gla{n<k Republiki Serbi<”, ~islo 69/05) zainteresovani or}ani, or}anizaci< i yvnosc, pod ~as tirvany yvnogo uvidu moù dac zauvagi i dumany na Studix o precenqovanx vpl<vu u pisanej formi Gorodskej upravi za za|itu ìvotnogo {tredku. Yvnu rozpravu i prezentacix {e otrima 22. septembra 2015. roku, u prostorijoh Gorodskej upravi za za|itu ìvotnogo {tredku Gorodu Novogo Sadu, Rumenacka 110, Novi Sad, na 12 godzin.

Gorodska uprava za za|itu `ivotnogo {tredku Gorodu Novogo Sadu na osnovi ~lena 20 Zakona o precenqovanx vpl<vu na `ivotni {tredok (“Slu`beni gla{n<k Republiki Serbi<” ~islo 135/04 i 36/09) obyvxw

OBVISCENW o yvnim uvidu, yvnej prezentaci> i yvnej rozpravi Studi> o precenqovanx vpl>vu na ìvotni {tredok “Telenor Common Operation”, Konar Beo}rad–Novi Beo}rad po ovlascenx no{itely prowkta “TELENOR” d.o.o. Mlade`skih bri}adoh 90, Novi Beo}rad, podnwsol Vimogu za davanw soglasnosci na Studix o precenqovanx vpl<vu zastatogo stanu na ìvotni {tredok Prowkta baznej stan<ci mobilnej telefoni< – “NS Adice 3”, na katasterskej parceli ~islo 2598/1 K.O. Veternik, Gorod Novi Sad. Podatki i dokumentacix zoz Vimogi no{itely Prowkta mo` vidzic u prostorijoh Gorodskej upravi za za|itu ìvotnogo {tredku Gorodu Novogo Sadu, Ul<ca Rumenacka 110, Novi Sad, robotni dn< od 10 do 15 godzin do 21. septembra 2015. roku. U skladze zoz ~lenom 6 Praviln<ka o postupku yvnogo uvidu, prezentaci< i yvnej rozpravi o Studi< o precenqovanx vpl<vu na ìvotni {tredok (“Slu`beni gla{n<k Republiki Serbi<”, ~islo 69/05) zainteresovani or}ani, or}anizaci< i yvnosc, pod ~as tirvany yvnogo uvidu moù dac zauvagi i dumany na Studix o precenqovanx vpl<vu u pisanej formi Gorodskej upravi za za|itu ìvotnogo {tredku. Yvnu rozpravu i prezentacix {e otrima 22. septembra 2015. roku, u prostorijoh Gorodskej upravi za za|itu ìvotnogo {tredku Gorodu Novogo Sadu, Rumenacka 110, Novi Sad, na 12 godzin.

Gorodska uprava za za|itu `ivotnogo {tredku Gorodu Novogo Sadu na osnovi ~lena 20 Zakona o precenqovanx vpl<vu na `ivotni {tredok (“Slu`beni gla{n<k Republiki Serbi<” ~islo 135/04 i 36/09) obyvxw

OBVISCENW o yvnim uvidu, yvnej prezentaci> i yvnej rozpravi Studi> o precenqovanx vpl>vu na ìvotni {tredok Podpriwmstvo “Telenor Common Operation”, Konar Beo}rad–Novi Beo}rad po ovlascenx no{itely prowkta “TELENOR” d.o.o. Mlade`skih bri}adoh 90, Novi Beo}rad, podnwsol Vimogu za davanw soglasnosci na Studix o precenqovanx vpl<vu zastatogo stanu na ìvotni {tredok Prowkta baznej stan<ci mobilnej telefoni< – “NS Stanoy Stanowvi~a”, u ul<ci Stanoy Stanowvi~a ~islo 5, u Novim Sadze, na katasterskej parceli ~islo 729/32 K.O. Novi Sad IV, Gorod Novi Sad. Podatki i dokumentacix zoz Vimogi no{itely Prowkta mo` vidzic u prostorijoh Gorodskej upravi za za|itu ìvotnogo {tredku Gorodu Novogo Sadu, Ul<ca Rumenacka 110, Novi Sad, robotni dn< od 10 do 15 godzin do 22. septembra 2015. roku. U skladze zoz ~lenom 6 Praviln<ka o postupku yvnogo uvidu, prezentaci< i yvnej rozpravi o Studi< o precenqovanx vpl<vu na ìvotni {tredok (“Slu`beni gla{n<k Republiki Serbi<”, ~islo 69/05) zainteresovani or}ani, or}anizaci< i yvnosc, pod ~as tirvany yvnogo uvidu moù dac zauvagi i dumany na Studix o precenqovanx vpl<vu u pisanej formi Gorodskej upravi za za|itu ìvotnogo {tredku. Yvnu rozpravu i prezentacix {e otrima 23. septembra 2015. roku, u prostorijoh Gorodskej upravi za za|itu ìvotnogo {tredku Gorodu Novogo Sadu, Rumenacka 110, Novi Sad, na 12 godzin.

32 РУСКЕ СЛОВО

Городска управа за защиту животного штредку на основи члена 29. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк Републики Сербиї” число 135/04 и 36/09), обявює

ОБВИСЦЕНЄ

о принєшеним ришеню з хторим дата согласносц на Студию о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта – базна станїца мобилней телефониї – „НС-[anti~-НС70, НСУ70, НСЛ70” Ношитель проєкта „Телеком Сербия” а.д. Таковска 2, Беоґрад, поднєсол вимогу за даванє согласносци на Студию о преценьованя вплїву на животни штредок проєкта – базней станїци мобилней телефониї „НС-[anti~-НС70, НСУ70, НСЛ70” у улїци Бulevar cara Lazara 73, у Новим Садзе, на катастерскей парцели число 3926/10, К.О. Нови Сад II, Город Нови Сад. После запровадзеного поступку и предкладу Технїчней комисиї, Городска управа за защиту животного штредку дня 29. юлия 2015. року принєсла ришенє число VI-501-751/15, зоз хторим дата согласносц на предметну Студию. З цильом обвисцованя заинтересованей явносци текст ришеня обявює ше у цалосци: Городска управа за защиту животного штредку, на основи члена 24. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк РС”, чс. 135/04 и 36/09) и члена 192 пасус 1 Закона о общим управним поступку („Службени новини СРЮ” число 33/97 и 31/01 и „Службени глашнїк РС” число 30/10) и члена 11., 34. и 36. Одлуки о Городских управох Городу Нового Саду („Службени новини Городу Нового Саду”, число 52/08, 55/09, 11/10, 39/10, 60/10 и 69/13), поступаюци по вимоги ношителя проєкта „Телеком Сербия” а.д. Таковска 2, Беоґрад, у поступку одлучованя о даваню согласносци на Студию о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта базней станїци мобилней телефониї – „НС-[anti~-НС70, НСУ70, НСЛ70”после запровадзеного поступку и звиту технїчней комисиї, приноши

РИШЕНЄ

1. Дава ше согласносц на Студию о преценьованє вплїву на животни штредок за проєкт базней станїци мобилней телефониї „НС-[anti~-НС70, НСУ70, НСЛ70” у улїци Бulevar cara Lazara 73, у Новим Садзе, на катастерскей парцели число 3926/10, К.О. Нови Сад II, Город Нови Сад, ношителя „Телеком Сербия” а.д. Таковска 2, Беоґрад. 2. Обовязує ше Ношитель проєкта же: – проєкт виведзе у складзе зоз приложену документацию и условиями и мирами защити хтори утвердзели други овласцени орґани и орґанизациї, а дати су у прилогу Студиї; – обезпечи условия и запровадзи мири за зоперанє, зменшованє, лєбо одклоньованє чкодлївих вплївох на животни штредок, хторих єст у Студию, поглавє 8. „Опис мирох з цильом зопераня, зменшованя, лєбо одклоньованє чкодлївих вплївох на животни штредок”; 3. Ношитель проєкта длужни обезпечиц вивершованє програми нєпреривного провадзеня у складзе зоз важацима предписанями хтори дефиновани зоз поглавйом 9. „Програма провадзеня вплїву на животни штредок ” и же податки достати зоз мониторинґом доручує Аґенциї за защиту животного штредку, Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду и Городскей управи за инспекцийни роботи – Обласц инспекциї за защиту животного штредку; 4. Наклада ше ношительови проєкта же у случаю реконструкциї и пременки технїчних характеристикох базней станїци зоз точки 1. того ришеня, поднєше вимогу kompetentному орґану за одлучованє о потреби преценьованє вплїву на животни штредок.

ОБГРУНТОВАНЄ

Ношитель проєкта „Телеком Сербия” а.д. Таковска 2, Беоґрад, поднєсол вимогу за даванє согласносци на Студию о преценьованя вплїву на животни штредок проєкта – базней станїци мобилней телефониї „НС-[anti~-НС70, НСУ70, НСЛ70” у улїци Бulevar cara Lazara 73, у Новим Садзе, на катастерскей парцели число 3926/10, К.О. Нови Сад II, Город Нови Сад. Проєкт viвeдзeni i поставeнa trosektorska антенскa системa за шицки три сектори за GSM 900, UMTS и LTE. Zа sistemu GSM 900 postaveni tri anteni tipu APX906515L zoz azimutami 37,5 stupn<, 191,2 stupn< i 269,2 stupn<. Za sistemu UMTS postaveni tri anteni Kathrein K 742215 zoz azimutami 31,2 stupn<, 188,3 stupn< i 266,5 stupn<. Konfi}uraciy primodava~oh baznej stan<ci za sistemu GSM 900 4+4+2, a za UMTS 2+2+2. У складзе зоз Законом о преценьованю вплїву на животни штредок и Правилнїком о поступку явного увида, презентациї и явней розправи о студиї о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк РС”, число 69/05) запровадзени поступок преценьованю вплїву на животни штредок и обезпечене участвованє заинтересованих орґанох и орґанизаийох и явносци. У законским термину, хтори предвидзени за явни увид, Студия о преценьованю вплїву проєкта на животни штредок була виложена у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку по 10. av}usta 2015. року. Под час тирваня явного увида нє доручени думаня и зауваги у писаней форми на Студию о преценьованю вплїву проєкта на животни штредок з боку заинтересованих орґанох, орґанизацийох и явносци анї нє було винєшени думанy заинтересованeй явносци под час презентациї и явней розправи хтора отримана 11. av}usta 2015. року, цо константоване у записнїку число VI-501-751/15 од 11. av}usta 2015. року. Зоз ришеньом о образованю и менованю предсидателя и членох технїчней комисиї за оцену Студиї о преценьованю вплїву на животни штредок prowktu radio baznej stan<ci mobilnej telefoni< – „НС-[anti~-НС70, НСУ70, НСЛ70” у улїци у улїци Бulevar cara Lazara 73, у Новим Садзе, на катастерскей парцели число 3926/10, К.О. Нови Сад II, Город Нови Сад, число VI-501-751/15 од 16. юния 2015. roku, формована Технїчна комисия за оценьованє Студиї о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта, хтора випитала Студию о преценьованю вплїву и после запровадзеного, зоз законом утвердзеним поступком, о своєй роботи тому орґану доручела звит число VI-501-751/15 од 17. av}usta 2015. року зоз оцену предметней Студиї о преценьованю вплїву и зоз предкладом же ше на исту да согласносц. Зоз увидом до комплетней документациї, после запровадзеного поступку и звиту технїчней комисиї константоване же Студия зробена у складзе зоз Законом о преценьованю вплїву на животни штредок, Правилнїком о змисту студиї о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк РС”, число 69/05) и Ришеньом о потреби преценьованя вплїву и о одредзованю обсягу и змисту студиї число VI-501-344/15 од 12. маy 2015. року, хтору принєсла Городска управа за защиту животного штредку Городу Нового Саду. Кед ше Проєкт виведзе у складзе зоз технїчну документацию и кед ше випочитує шицки предвидзени мири за зменшованє, лєбо зоперанє чкодлївих вплївох на животни штредок зоз точки 2. и 3. того ришеня, робота обєкта нє будзе значнєйше загрожовац животни штредок. На основи горе наведзеного, ришене як у дипозитиве. Поука о правним лїку: Тото ришенє конєчне у управним поступку. Процив того ришеня ношитель Проєкта може порушац управни спор пред Управним судом у чаше од 30 днї од дня од дня приманя ришеня, а заинтересована явносц у чаше од 30 днї од дня обявйованя обвисценя о принєшеним ришеню у средствох явного информованя.

28. АВҐУСТ 2015.

ИНФОРМАТОР Gorodska uprava za za|itu `ivotnogo {tredku na osnovi ~lena 29 pasus 1 Zakona o precenqovanx vpl<vu na `ivotni {tredok (“Slu`beni gla{n<k Republiki Serbi<” ~islo 135/04 i 36/09), obyvxw

OBVISCENW o prinw{enim ri{enx o odredzovanx obsygu i zmistu studi> o precenqovanx vpl>vu na ìvotni {tredok Prowkta “Rekonstrukciy cirkularnej ma{ini zoz nwobhodnu rekonstrukcix, dobudovu gorizontalnogo i vertikalnogo }abarita obwkta na TO “VOSTOK” u Novim Sadze, no{itely prowkta Yvne komunalne podpriwmstvo “Novosadska ceplyrny” Novi Sad No{itelq Prowkta, Yvne komunalne podpriwmstvo “Novosadska ceplyrny”, ul<ca Vladimira Nikoli~a ~islo 1, podnwsol vimogu za odredzovanw obsygu i zmistu studi<o preceni na vpl<v na ìvotni {tredok Prowkta “Rekonstrukciy cirkularnej ma{ini zoz nwobhodnu rekonstrukcix, dobudovu gorizontalnogo i vertikalnogo }abarita obwkta na TO “VOSTOK” u ul<ci Marka Milynova b~, na katasterskej parceli ~islo 9313/2 KO Novi Sad I, Gorod Novi Sad. Posle zaprovadzenogo postupku, Gorodska uprava za za|itu ìvotnogo {tredku dny 21. av}usta 2015. roku prinwsla ri{enw ~islo V£-501-1233/14, z kotrim odredzeni zmist i obsyg Studi<. Z cilqom obviscovany zainteresovanej yvnosci inte}ralni tekst ri{eny obyvxw {e u calosci: Gorodska uprava za za|itu ìvotnogo {tredku na osnovi ~lena 14 poglavw 3 Zakona o precenqovanx vpl<vu na ìvotni {tredok (“Slu`beni gla{n<k Republiki Serbi<” ~islo 135/04 i 36/09), ~lena 192 pasus 1 Zakona o ob|im ustavnim postupku (“Slu`beni novini SRX”, ~islo 33/97 i 31/01 i “Slu`beni gla{n<k RS”, ~islo 30/10) i ~lena 11 Odluki o gorodskih upravoh Gorodu Novogo Sadu (“Slu`beni novini Gorodu Novogo Sadu”, ~islo 52/08 i 55/09), postupaxci po vimogi no{itely Prowkta YKP “Novosadska ceplyrny” Novi Sad, u postupku odredzovany obsygu i zmistu studi< o precenqovanx vpl<vu na ìvotni {tredok Prowkta “Rekonstrukciy cirkularnej ma{ini zoz nwobhodnu rekonstrukcix, dobudovu gorizontalnogo i vertikalnogo }abarita obwkta na TO “VOSTOK”” u Novim Sadze, prino{i

RI[ENW Odredzuw {e è no{itelw Prowkta YKP “Novosadska ceplyrny”, Novi Sad, ul<ca Vladimira Nikoli~a ~islo 1, studix o precenqovanx vpl<vu na ìvotni {tredok “Rekonstrukciy cirkularnej ma{ini zoz nwobhodnu rekonstrukcix, dobudovu gorizontalnogo i vertikalnogo }abarita obwkta na TO “VOSTOK” u ul<ci Marka Milynova b~, na katasterskej parceli ~islo 9313/2 KO Novi Sad I, Gorod Novi Sad u poglydze obsygu i zmistu virobi u skladze zoz ~lenom 17. Zakona o precenqovanx vpl<vu na ìvotni {tredok i Praviln<kom o zmistu studi< o preceni vpl<vu na ìvotni {tredok (“Slu`beni gla{n<k RS” ~islo 69/5). Studiy o precenqovanx vpl<vu na ìvotni {tredok mu{i buc uskladzena zoz potverdzenim glavnim prowktom ~islo 152/14 htori virobel “[idprowkt”d.o.o. i mu{i mac okreme {l<duxce: – miri htori obezpe~a za|itu i o~uvanw kvaliteta vozduhu u skladze zoz Zakonom o za|iti vozduha (“Slu`beni gla{n<k RS”, ~islo 36/09 i 10/2013) i drugima pozitivnima predpisanymi htori u{orxx totu oblasc; – miri htori obezpe~a è bi postupok zoz odrutnu vodu i kvalitet odrutnej vodi bul u skladze zoz Zakonom o vodoh (“Slu`beni gla{n<k RS” ~islo 30/10 i 93/2012)) i drugima predpisanymi htori u{orxx totu oblasc; – miri htori obezpe~a è bi postupok zoz odrutnim materiylom bul u skladze zoz Zakonom o upravynx zo odrutkami (“Slu`beni gla{n<k RS” ~islo 36/09 i 88/2010)) i drugima predpisanymi htori u{orxx totu oblasc; – miri htiri obezpe~a è bi za|ita od galajku i urovenq galajku bul u skladze zoz Zakonom o za|iti od galajku u ìvotnim {tredku (“Slu`beni gla{n<k RS” ~islo 36/09 i 88/2010)) i drugima predpisanymi htori u{orxx totu oblasc; – u ramikoh provadzeny vpl<vu na ìvotni {tredok okreme obezpe~ic provadzenw vpl<vu na ìvotni {tredok okreme obezpe~ic provadzenw kvaliteta: vozduhu, odrutnih vodoh, urovnx galajku i opasnih materijoh, u skladze zoz predpisanymi.

OBGRUNTOVANW No{itelq Prowkta YKP “Novosadska ceplyrny”, Novi Sad, ulq. V. Nikoli~a 1, podnwsol vimogu za odredzovanw obsygu i zmistu Studi< o precenqovanx vpl<vu na ìvotni {tredok prowkta “Rekonstrukciy cirkularnej ma{ini zoz nwobhodnu rekonstrukcix, dobudovu gorizontalnogo i vertikalnogo }abarita obwkta na TO “VOSTOK” u ul<ci Marka Milynova b~, na katasterskej parceli ~islo 9313/2 KO Novi Sad I, Gorod Novi Sad. Lokaciy i namena prowkta u skladze zoz Ri{enqom z htorim vidata lokacijna dozvola ~islo V353-185/14 od 8. av}usta 2014. roku htori vidala Gorodska uprava za urbanizem i bivatelqni d<la Gorodu Novi Sad. U skladze zoz Zakonom o precenqovanx vpl<vu na ìvotni {tredok, o podnw{enej vimogi obavescena yvnosc u sredstvoh yvnogo informovany i MZ “Dunaj”. Na podnw{enu vimogu za odredzovanw obsygu i zmistu studi< o precenqovanx vpl<vu, u zakonskim terminw nw bulo dumany zainteresovanih or}anoh or}anizacijoh i yvnosci. Zoz uvidom do kompletnej dokumentaci<, posle zaprovadzenogo postupku rozpatrany vimogi, tot or}an utverdzel è prowkt ~iy osnovna harakteristika rekonstrukciy cirkulacinej ma{ini zoz nwobhodnu rekonstrukcix, dobudovu gorizontalnogo i vertikalnogo }abaritu obwkta na Ceplyrn< “VOSTOK” u Novim Sadzae nwobhodne precenqovanw vpl<vu na ìvotni {tredok z oglydom è {e nahodzi pod to~ku 2. podto~ka 1. “Ma{ini za za produkcix elektri~nej ener}i<, vodovej pari, ceplej vodi, tehnolo}ijnej pari lwbo zogratih }azoh z hasnovanqom {ickih fajtoh goriva yk i ma{inoh za pogon robotnih ma{inoh (termoelektrani, ceplyrn<, turbini na }az, ma{ini zoz motororami na nulka{nw zgorjovanw i drugi ma{ini za zgorjovanw yk i parni kotli) zoz moc od 50 me}avati lwbo vecwj”, L<stini I Uredbi o utverdzovanx L<stini prowktoh za htori obovyzne precenqovanw vpl<vu i L<stini Prowktoh za htori {e moè vimagac prtecenqovanw vpl<vu na ìvotni {tredok (“Slu`beni gla{n<k RS” ~islo 114/08), ta u skladze zoz ~lenom 14. poglavw 3. Zakona o precenqovanx vpl<vu, prnwsol odluku o obsygu i zmistu studi< beruci do oglydu obovyzku virobku studi< o precenqovanx vpl<vu, specifi~nosci prowkta i lokaci<. Zmist studi< o precenqovanx vpl<va definovani z dispozitivom togo ri{eny, a pri~ini za odredzovanw obsygu i zmistu studi< o precenqovanx vpl<vu prowkta utverdzovanw i vrednovanw mo`l<vih vpl<voh roboti obwkta na ìvotni {tredok i zdravw lxdzoh na spomnutej lokaci< i okol<skuyk i utverdzovanw i predklad miroh z htorima {e ~kodl<vi vpl<v moè zoprec, zmen{ac i odklon<c. Utverdzovanqom obovyznih ~ascoh htori Studiy mu{i mac, tot or}an mal u oglydze zakonski na~ala è ka`da aktivnosc mu{i buc planovana i zaprovadzena na menwj rizi~ni sposob za zdravw lxdzoh ta preto nwobhodne zoz Stdix dokazac è za prowkt budze primenwna najlwp{a i dostupna tehnolo}iy, tehn<ka i oprema. Na osnovi gore navedzenogo, ri{ene yk u dispozitive. Pouka o pravnim l<ku: Prociv togo ri{eny {e moè àl<c Pokra<nskomu sekretariytu za z|itu ìvotnogo {tredku i otrimuxci rozvoj u ~a{e od 15 dn< od dny prwmu togo ri{eny, prej} togo or}anu. Zaintersovana yvnosc moè viyvic àlbu prociv togo rièny u ~a{e od 15 dn< od jogo obyvjovany u sredstvoh yvnogo informovany, prej} togo or}anu.

28. АВҐУСТ 2015.

Gorodska uprava za za|itu `ivotnogo {tredku Gorodu Novogo Sadu na osnovi ~lena 20 Zakona o precenqovanx vpl<vu na `ivotni {tredok (“Slu`beni gla{n<k Republiki Serbi<” ~islo 135/04 i 36/09) obyvxw

OBVISCENW o yvnim uvidu, yvnej prezentaci> i yvnej rozpravi Studi> o precenqovanx vpl>vu na ìvotni {tredok Podpriwmstvo “Telenor Common Operation”, Konar Beo}rad-Novi Beo}rad po ovlascenx no{itely prowkta “TELENOR” d.o.o. Mlade`skih bri}adoh 90, Novi Beo}rad, podnwsol Vimogu za davanw soglasnosci na Studix o precenqovanx vpl<vu zastatogo stanu na ìvotni {tredok Prowkta baznej stan<ci mobilnej telefoni< – “NS Adice 2”, u ul<ci Suvoborskej ~islo 16, u Novim Sadze, na katasterskej parceli ~islo 3743/12 K.O. Veternik, Gorod Novi Sad. Podatki i dokumentacix zoz Vimogi no{itely Prowkta mo` vidzic u prostorijoh Gorodskej upravi za za|itu ìvotnogo {tredku Gorodu Novogo Sadu, Ul<ca Rumenacka 110, Novi Sad, robotni dn< od 10 do 15 godzin do 22. septembra 2015. roku. U skladze zoz ~lenom 6 Praviln<ka o postupku yvnogo uvidu, prezentaci< i yvnej rozpravi o Studi< o precenqovanx vpl<vu na ìvotni {tredok (“Slu`beni gla{n<k Republiki Serbi<”, ~islo 69/05) zainteresovani or}ani, or}anizaci< i yvnosc, pod ~as tirvany yvnogo uvidu moù dac zauvagi i dumany na Studix o precenqovanx vpl<vu u pisanej formi Gorodskej upravi za za|itu ìvotnogo {tredku. Yvnu rozpravu i prezentacix {e otrima 23. septembra 2015. roku, u prostorijoh Gorodskej upravi za za|itu ìvotnogo {tredku Gorodu Novogo Sadu, Rumenacka 110, Novi Sad, na 12 godzin.

Gorodska uprava za za|itu `ivotnogo {tredku Gorodu Novogo Sadu na osnovi ~lena 10. Zakona o precenqovanx vpl<vu na `ivotni {tredok (“Slu`beni gla{n<k Republiki Serbi<”, ~islo 135/04 i 36/09) obyvxw

OBVISCENW o podnw{enej vimogi za odlu~ovanw o potrebi precenqovany vpl>vu na ìvotni {tredok Prowkta No{itelq prowkta “Wli~” D.O.O., Svetosavska b~, Katq, podnwsol Vimogu za odlu~ovanw o potrebi precenqovany vpl<vu na ìvotni {tredok zastatogo stanu “Kompleks stan<coh za to~enw goriva” na katasterskej parceli ~islo 427/5, K. O. Katq, Gorod Novi Sad. Postoyci kompleks stann<ci za to~enw goriva {e sosto< z prièmnogo d<lovnogo obwkta, strehi, internej dragi i dvoh zakopanih dvokomnornih rezervoaroh za gorivo (rezervoar za bezolovni benzin – komora P1 volumenu 30 kubni meteri + komora P2 volumenu 30 kubni meteri od htorih komora P1 nw u funkci< i rezervoar za euro dizel – komora P3 volumenu 30 kubni meteri + komora P4 volumenu 30 kubni meteri). Podatki i dokumentacix zoz Vimogi no{itely Prowkta mo` vidzic u prostorijoh Gorodskej upravi za za|itu ìvotnogo {tredku Gorodu Novogo Sadu, Ul<ca Rumenacka 110, Novi Sad, robotni dn< od 10 do 15 godzin. [icki zainteresovani, za 10 dn< od dny obyvjovany togo obvisceny, moù dac svojo dumanw u pisanej formi na adresu Gorodskej upravi za za|itu ìvotnogo {tredku Gorodu Novogo Sadu.

OBVISCENW o yvnim uvidu, yvnej prezentaci> i yvnej rozpravi o Studi> o precenqovanx vpl>vu prowkta na ìvotni {tredok No{itelq prowkta “Telekom Serbiy” a.d., Takovska 2, Beo}rad, podnwsol Vimogu za odlu~ovanw o potrebi precenqovany vpl<vu na ìvotni {tredok zastatogo stanu Prowkta radio bazna stan<ca za mobilnu telefonix “NS–Gajzibanska stan<ca NS–NS01,NSH01,NSU01,NSL01” u ul<ci Bulevar o{lwbodzeny 1, u Novim Sadze, na katasterskej parceli ~islo 4694/2, K. O. Novi Sad I, Gorod Novi Sad po 23. september 2015. roku. U skladze zoz ~lenom 6. Praviln<ka o postupku yvnogo uvidu, prezentaci< i yvnej rozpravi o studi< o precenqovanx vpl<vu prowkta na ìvotni {tredok (“Slu`beni gla{n<k RS”, ~islo 69/05) zainteresovani or}ani, or}anizaci< i yvnosc pod ~as tirvany yvnogo uvidu moù podnwsc zauvagi i dumany na studix o precenqovanx vpl<vu u pisanj formi Gorodskej upravi za za|itu ìvotnogo {tredku. Yvna rozprava i prezentaciy budze otrimana 24. septembra 2015. roku u prostorijoh Gorodskej upravi za za|itu ìvotnogo {tredku Gorodu Novi Sad, Rumenacka 110, Novi Sad z po~atkom na 11 godzin.

РУСКЕ СЛОВО 33

ИНФОРМАТОР Република Сербия Автономна Покраїна Войводина Покраїнски секретарият за образованє, предписаня, управу и национални меншини – национални заєднїци Булевар Михайла Пупина 16, 21000 Нови Сад Тел.: +381 21 487 42 62; Факс: +381 21 487 46 14 Ounz@vojvodinа.gov.rs ЧИСЛО: 128-451-2453/2015-01 ДАТУМ:26.08.2015. року На основи члена 3. Правилнїка o додзельованю буджетних средствох Покраїнского секретарияту за образованє, предписаня, управу и национални меншини – национални заєднїци за финансованє и софинансованє набавки опреми за основни школи хтори маю статус явно припознатих орґанизаторох активносцох формалного основного образованя одроснутих на териториї Автономней Покраїни Войводини (“Службени новини АПВ”, число 35/15), а у вязи зоз Покраїнску скупштинску одлуку о буджету Автономней Покраїни Войводини за 2015. рок (“Службени новини АПВ”, число 53/14, 54/14 - випр. и 29/15-ребаланс), Покраїнски секретарият за образованє, предписаня, управу и национални меншини – национални заєднїци (у дальшим тексту: Секретарият), розписує

MALI OGLA[KI DIHTOVANW oblakoh i dzveroh zoz neopren-}umu. Telefon: 063/8238-767. PRAVIME po meri roletni i garmonikovo dzveri. Tel: 063/8238-767 i (025) 58-27-710. ВЛАГА? Изолуєме влажни хижи. 063/440-470; 063/102-41-14. ПРЕДАВАМ резану ядлїну по спецификациї з превоженьом, кубни метер 185 евра и лати длужни метер 0,32 евра. Телефон: 021/6350–088; 060/6350–088 од 7 до 21 годзин. ОДКУПЮЄМ лїсковци нєочисцени и очисцени на велько и мало. Виплацованє такой. Робиме услужно машинске чисценє лїсковцох 25 – 40 дин/кг. Одкупюєме очисцени орехи. Тел.: 064/175 90 03

КОНКУРС ЗА ФИНАНСОВАНЄ И СОФИНАНСОВАНЄ НАБАВКИ ОПРЕМИ ЗА ОСНОВНИ ШКОЛИ ХТОРИ МАЮ СТАТУС ЯВНО ПРИПОЗНАТИХ ОРҐАНИЗАТОРОХ АКТИВНОСЦОХ ФОРМАЛНОГО ОСНОВНОГО ОБРАЗОВАНЯ ОДРОСНУТИХ НА ТЕРИТОРИЇ АВТОНОМНЕЙ ПОКРАЇНИ ВОЙВОДИНИ ЗА 2015. РОК Конкурс ше розписує на суму 1.900.000,00 динари хтори обезпечени зоз Покраїнску скупштинску одлуку о буджету Автономней Покраїни Войводини за 2015. рок (“Службени новини АПВ”, число 53/14, 54/14 – випр. и 29/15-ребаланс) за финансованє и софинансованє набавки опреми за основни школи хтори маю статус явно припознатих орґанизаторох активносцох формалного основного образованя одроснутих на териториї Автономней Покраїни Войводини за 2015. рок. Финансийни обовязки ше будзе реализовац у складзе зоз ликвиднима можлївосцами буджету Автономней Покраїни Войводини за 2015. рок.

УСЛОВИЯ КОНКУРСА 1. Подношителє вимаганя Хаснователє хтори маю право участвовац у розподзельованю средствох то основни школи на териториї АП Войводини чий снователь Република Сербия, АП Войводина и єдинка локалнeй самоуправи и хтори маю статус явно припознатих орґанизаторох активносцох формалного основного образованя одроснутих, односно маю ришенє Покраїнского секретарияту o виполньованю предписаних условийох за окончованє дїялносци формалного основного образованя одроснутих. Хаснователь може конкуровац за найвецей 500.000,00 динари. Хаснователь длужен при набавки опреми поступац у складзе з одредбами Закона о явних набавкох (“Службени глашнїк РС”, число 124/12, 14/15 и 68/15). 2. Критериюми за розподзельованє средствох Критериюми за розподзельованє средствох по Правилнїку o додзельованю буджетних средствох Покраїнского секретарияту за образованє, предписаня, управу и национални меншини – национални заєднїци за финансованє и софинансованє набавки опреми за основни школи хтори маю статус явно припознатих орґанизаторох активносцох формалного основного образованя одроснутих на териториї Автономней Покраїни Войводини тоти: значносц планованого укладаня до опреми з цильом дзвиганя квалитету и модернизациї отримованя настави, нєобходносц опреми за орґанизованє отримованя настави, число нащивительох у школи – число остатнїх хасновательох, ступень розвитосци єдинки локалней самоуправи на чиєй ше териториї находзи установа образованя; иснованє других жридлох финансованя набавки опреми, набавка опреми хтору преважно мож реализовац у чечуцим буджетним року и висина и реалносц вимаганих средствох за набавку опреми.

СПОСОБ ПОДНОШЕНЯ ВИМАГАНЯ

Gorodska uprava za za|itu `ivotnogo {tredku Gorodu Novogo Sadu na osnovi ~lena 20 Zakona o precenqovanx vpl<vu na `ivotni {tredok (“Slu`beni gla{n<k Republiki Serbi<” ~islo 135/04) obyvxw

OBVISCENW o yvnim uvidu, yvnej prezentaci> i yvnej rozpravi Studi> o precenqovanx vpl>vu na ìvotni {tredok No{itelq Prowkta, “Telekom Serbiy” a.d. Takovska 2, Beo}rad, podnwsol vimogu za davanw soglasnosci na Studix o precenqovanx vpl<vu na ìvotni {tredok Prowkta baznej stan<ci mobilnej telefoni< – “NS13, NSH13, NSU13, NSL13 NS – HOTEL PARK” u ul<ci Novosadski saym 35, u Novim Sadze, na katasterskej parceli ~islo 7534 K.O. Novi Sad £, Gorod Novi Sad. Podatki i dokumentacix zoz Vimogi no{itely Prowkta mo` vidzic u prostorijoh Gorodskej upravi za za|itu ìvotnogo {tredku Gorodu Novogo Sadu, Ul<ca Rumenacka 110, Novi Sad, robotni dn< od 10 do 15 godzin do 23. septembra 2015. roku. U skladze zoz ~lenom 6 Praviln<ka o postupku yvnogo uvidu, prezentaci< i yvnej rozpravi o Studi< o precenqovanx vpl<vu na ìvotni {tredok (“Slu`beni gla{n<k Republiki Serbi<”, ~islo 69/05) zainteresovani or}ani, or}anizaci< i yvnosc, pod ~as tirvany yvnogo uvidu moù dac zauvagi i dumany na Studix o precenqovanx vpl<vu u pisanej formi Gorodskej upravi za za|itu ìvotnogo {tredku. Yvnu rozpravu i prezentacix {e otrima 24. septembra 2015. roku, u prostorijoh Gorodskej upravi za za|itu ìvotnogo {tredku Gorodu Novogo Sadu, Rumenacka 110, Novi Sad, na 12 godzin.

OBVISCENW o podnw{enej vimogi za odlu~ovanw o potrebi precenqovany vpl>vu na ìvotni {tredok Prowkta No{itelq prowkta “Telekom Serbiy” a.d., Takovska 2, Beo}rad, podnwsol Vimogu za odlu~ovanw o potrebi precenqovany vpl<vu na ìvotni {tredok zastatogo stanu Prowkta radio bazna stan<ca za mobilnu telefonix “NS–Tatarsko brdo UMTS NSU128” u ul<ci Branislava Bukurova 8, Srimska Kamen<ca, na katasterskej parceli ~islo 5146/2, K. O. Srimska Kamen<ca, Gorod Novi Sad. Podatki i dokumentacix zoz Vimogi no{itely Prowkta mo` vidzic u prostorijoh Gorodskej upravi za za|itu ìvotnogo {tredku Gorodu Novogo Sadu, Ul<ca Rumenacka 110, Novi Sad, robotni dn< od 10 do 15 godzin. [icki zainteresovani, za 10 dn< od dny obyvjovany togo obvisceny, moù dac svojo dumanw u pisanej formi na adresu Gorodskej upravi za za|itu ìvotnogo {tredku Gorodu Novogo Sadu.

Вимаганя за додзельованє средствох ше подноши на єдинственим конкурсним формуларе Секретарияту (єдна установа подноши лєм єден конкурсни формулар). Комплетну конкурсну документацию мож превжац од 26. авґуста 2015. року на web адреси Секретарияту www.puma.vojvodina.gov.rs. Вимаганя ше доручує по пошти на адресу: Покраїнски секретарият за образованє, предписаня, управу и национални меншини – национални заєднїци, з назначеньом: «За конкурс – за финансованє и софинансованє набавки опреми за основни школи пре образованє одроснутих», Булевар Михайла Пупина 16, 21000 Нови Сад або ше их подноши особнє, з придаваньом на писарнїци покраїнских орґанох управи у Новим Садзе (у прижемю будинку Покраїнскей влади). Ґу прияви на конкурс ше подноши тоту обовязну документацию: 1) фотокопию потвердзеня о упису до судского реґистру установи образованя, 2) фотокопию потвердзеня о порцийним идентификацийним чишлє и 3) нєвязане понукнуце – предрахунок за набавку опреми (калкулацию набавки опреми).

Термин за подношенє приявох на Конкурс то 15. септембер 2015. року. Секретарият затримує право од подношителя вимаганя, по потреби, питац додатну документацию и информациї, односно за додзельованє средствох одредзиц виполньованє потребних условийох. Нє будзе ше розпатрац нєблагочасни або нєподполни прияви. Резултати Конкурса ше обяви на интернет презентациї Секретарияту. Заинтересовани особи можу достац додатни информациї у вязи з реализацию Конкурса у Секретарияту на телефон 021/487-4614 и 021/487-4262. Покраїнски секретар, Михаль Нїлаш, с.р.

No{itelq prowkta “Telekom Serbiy” a.d., Takovska 2, Beo}rad, podnwsol Vimogu za odlu~ovanw o potrebi precenqovany vpl<vu na ìvotni {tredok zastatogo stanu Prowkta radio bazna stan<ca za mobilnu telefonix “NS–Laze Nan~i~a 47 NS138, NSU138” u ul<ci Laze Nan~i~a 47, u Novim Sadze, na katasterskej parceli ~islo 3129/1, K. O. Novi Sad II, Gorod Novi Sad. Podatki i dokumentacix zoz Vimogi no{itely Prowkta mo` vidzic u prostorijoh Gorodskej upravi za za|itu ìvotnogo {tredku Gorodu Novogo Sadu, Ul<ca Rumenacka 110, Novi Sad, robotni dn< od 10 do 15 godzin. [icki zainteresovani, za 10 dn< od dny obyvjovany togo obvisceny, moù dac svojo dumanw u pisanej formi na adresu Gorodskej upravi za za|itu ìvotnogo {tredku Gorodu Novogo Sadu.

34 РУСКЕ СЛОВО

OBVISCENW o podnw{enej vimogi za odlu~ovanw o potrebi precenqovany vpl>vu na `ivotni {tredok Prowkta

28. АВҐУСТ 2015.

СПОРТ ПОЧАЛА ПОДРУЧНА ФОДБАЛСКА ЛИҐА ЗОМБОР

ДВА ЗМАГАНЯ – ЄДЕН БОД Пред двома тижнями почали змаганя у єшеньскей часци першенства у Подручней фодбалскей лиґи Зомбор у хторей ше змага ФК „Русин”. Одбавени перши два кола, у хторих Керестурци затераз освоєли лєм єден бод Перше змаганє Русин на своїм терену страцел од екипи ФК „Ґраничар”, а друге хторе ше бавело у Стапару процив екипи ФК „Гайдук” бавел нєришено. Навияче затераз нє задовольни, алє нє траца надїю и од екипи очекую лєпши бависка и резултати. Док ше „машина” нє розроби можеме ше притримовац присловки – перши мачата ше руца.

НЄУСПИШНА ПРЕМИЄРA ФК „Русин” – ФК „Ґраничар” 1:4 (0:3) Руски Керестур: стадион ФК „Русин”, патрачох 200. Судия: Мойсович (Апатин). Ґоли дали: Дюрич у 63. минути за Русин, а Чупурдия у 12 и 38. минути, Тимар у 17. и Скробоня у 57. минути за Ґраничар. Жовти картони у екипи ФК „Русин” достали: Чизмар и Барна. РУСИН: Павлини, Чапко (Б. Орос младши), Голик, Барна, Й. Гарди, Павлович, Б. Орос (Д. Гарди), Чизмар (Будински), Дюрич, Бранкович, Рац.

Кед же ше и у фодбалу „перши мачата” руца, вец уж на соботу на змаганю у Стапару требало обчековац лєпше бависко фодбалерох Русина.

ДРАГОЦИНИ ПЕРШИ БОД ФК „Гайдук” (Стапар) – ФК „Русин” 2:2 (0:0) Стапар: стадион ФК „Гайдук”, патрачох 100. Судия Штулич (Апатин). Ґоли за Русин дали: Иван Рац у 62. минути и Б. Орос у 90. минути. Жовти картони при Русиновцох достали: Дюрич, Д. Гарди, Барна и Чизмар. РУСИН: Павлини, Чапко, Пердух (Голик), Барна, Й. Гарди, Павлович, Грнчяр,Чизмар, Дюрич (Д. Гарди), Бранкович (Б. Орос), Рац.

У другим колу Русин бавел у Стапару процив екипи ФК „Гайдук”. Русиновци бавели вельо лєпше як на премиєри у першенстве и заслужено дому принєсли єден бод. У першим полчасу судия Штулич зоз Апатину толеровала оштре бависко домашнїм бавячом, та так Бранковичови у 31. минути розбита аркада и прето го дахто мушел заменїц. Фодбалере Русина ше бунєли процив такого судзеня и достали жовти картони – Дюрич, Д. Гарди, Барна и Чизмар. Ґоли у першим полчасу нє було.

Иван Рац, ґолґетер ФК Русин

У другим полчасу домашнї такой на початку дали ґол после гришки хтору направел ґолман Русина. После того и Русин почал бавиц лєпше У першим колу Подручней фоди пошвидко вировнали резултат зоз балскей лиґи Зомбор хторе одбавене ґолом хтори дал Рац. Шоровали ше прешлого тижня на Ярашу госци бунагоди, алє ґолман домашнїх добре ла екипа ФК „Ґраничар” зоз Ґакова. бранєл свой ґол. Бависко на терену На основи дотераз посцигнутих ребуло и далєй оштре, судия го и далєй зултатох видно же то екипа хтора нє моцни процивнїк. Натолеровал, та домашнї озновияче Русина од того змава дали ґол. Русин зоз шицРОЗПОРЯДОК ЗМАГАНЬОХ ганя очековали побиду, кима моцами пробовал виУ ЄШЕНЬСКЕЙ ЧАСЦИ алє на концу ше розчароровнац резултат цо им ше вали. поспишело на самим концу 3. коло: ФК „Русин – ФК „Младосц” (Крущич) Уж у першим полчасу 4. коло: ФК „Станишич” (Станишич)– ФК „Русин” змаганя. Ґол у 90. минути дал госци дали три ґоли. Ру- 5. коло: ФК „Русин” – ФК „Тереквеш” (Свилоєво) Борис Орос. Конєчни резулсиново бавяче бавели як 6. коло: ФК „Русин” – ФК „Омладинац” (Буковац) тат бул 2:2. кед би ше им нє сцело, 7. коло: ФК „Кордун (Кляїчево) – ФК „Русин” На тим змаганю Русин веанї блїзко тому як ше оче- 8. коло: ФК „Русин” – ФК „БСК” (Бачки Брестовац) льо лєпше бавел як у прешлим ковало. 9. коло: ФК „Кула” (Кула) – ФК „Русин” змаганю, а на нєдзелю на ЯраАж у другим полчасу 10. коло: ФК „Русин” – ФК „Борац” (Бачки Ґрачац) шу дочекує екипу ФК „Млаше почали „будзиц”. Пер- 11. коло: ФК „Раднички (Ратково) – ФК „Русин” досц” зоз Крущичу. Бавяче и ши ґол дал Милан Дюрич 12 коло: ФК „Русин” – ОФК „Шикара” (Зомбор) управа Клуба обчекую лєпше у 53. минути, алє то було 13. коло: ФК „Липар” (Липар) – ФК „Русин” бависко и побиду. ■ шицко цо фодбалере Ру- 14. коло: ФК „Русин” – ФК „Омладинац” (Диронь) В. Сеґеди 15. коло: ФК „Полет” (Каравуково) – ФК „Русин” сина указали на терену. А. Паланчанин 28. АВҐУСТ 2015.

РУСКЕ СЛОВО 35

РОК LXXI ЧИСЛО 34 (3643) НОВИ САД, 28. AВҐУСТ 2015. РОКУ

■ ДОМ И ФАМЕЛИЯ –

ЧИ ЗМЕ ПОРИХТАНИ ПОМАГАЦ?

ЦЕНА 30 ДИНАРИ

РОЗШПИВАНИ ВИКЕНД У ДЮРДЬОВЕ

Фото: Вероника Вуячич

Внєдзелю, 23. авґуста,

■ ФЕСТИВАЛ „НАЙ ШЕ НЄ ЗАБУДЗЕ”

У ДЮРДЬОВЕ ОЖИЛИ СТАРИ РЕМЕСЛА