Issuu

ИНФОРМАТОР, ОГЛАШКИ, ИНТЕРМЕЦО

ГЛАСНЇК ПО РУСКИ РОК LXXV ЧИСЛО 31 (3848) НОВИ САД, 2. АВҐУСТ 2019.

ЦЕНА 30 ДИНАРИ

■ КОЛОНИЯ ПОДОБОВИХ УМЕТНЇКОХ СТРЕТНУЦЕ У БОДНАРОВА” У ҐОСПОДЇНЦОХ ”

У проєкту идентификованя особох и подїйох зоз склєняних плочох фотоґрафох Будински зоз Руского Керестура, котру орґанизує Завод за културу войводянских Руснацох (ВР), а котри уж длугши час обявйовани на остатнїм боку новинох „Руске слово”, потребна векша помоц ширшей явносци. Велї од обявених фотоґрафийох уж идентификовани, алє о даєдних потераз зазначене барз мало податки. На Фейсбук боку Заводу за културу ВР до окремного албуму положени тоти фотоґрафиї, та ше модлї шицких котри дацо знаю о особох, подїйох, часу, обставинох,

обичайох, облєчиве и инши податки хтори вязани за тоти фотоґрафиї же би ше явели. Явиц ше мож прейґ порученя на Фейсбуку або коментару на фотоґрафиї, на имейл zavod.rusini@gmail.com лєбо на телефон 021/548-421. Кажда информация значна. Дзекуюци фотоґрафийом хтори настали у фотоґрафскей роботнї Будинскових, а котри диґитализовани на склєняних плочох, зачува ше шведоченє о живоце людзох и подїйох и велїх податкох цо припадаю културно-историйному скарбу Руснацох на тих просторох.

Фото: Владимир Дїтко

Фотоґрафия: 0002P

Фотоґрафия: 0708P

ОГЛЯДНУЦЕ НА ПРЕШЛОСЦ

■ ЛЄТО У СРИМЕ

ИНТЕРМЕЦО

ДЮРДЬОВ (2)

ДЗЕ ШЕ ПОДЗЕЛИ ВАЛАЛСКИ КАРЧМИ

САЛА ЗА ИҐРАНКИ, СВАДЗБИ... Чакановей сали на дакедишнєй бини (там дзе нєшка у дутяну часц зоз желєняву, хлєб и фрижиУ дер зоз месом), давали премиєри, тримали проби и концерти. Медзи салу и келнером була карчма зоз

Там дзе була Чаканова сала, нєшка дутян

Состав „Икаруси” грал на иґранкох

длугоким шанком. До сали могли стануц сто пейдзешат до двасто людзе, а кед була свадзба, кладло ше до трох шорох столи и лавки. Єдло ше на змени. Штреднї шор ше по єдзеню винєсло и ту ше Бали, вешеля, „иґранки”, дочеки Нового року вше ше длуго паметало вец танцовало. На иґранкох у Карчму зоз салу отворел Юлин Чакан, а нашлїдзел Чакановей сали, у тих часох, грал теди барз популарго син Дюра Чакан, чия ше жена Ана дзечнє здогадує ни Вокално инструментални состав „Икаруси”. тих красних часох. Сала заварта 1997. року, а карчма, котра була видавана, та мала и други мена, цалком заварта 2004. року. У предлуженю Чакановей хижи, на углє пред даскельома роками отворена єдна з найнащивенших карчмох дзе ше сходзи и младеж, цо нєзвичайне у Дюрдьове. Слово о Карчми Ирена”, котру отворе” ли малженска пара Владимир и Ирена Михальовски. Вона ище вше здабе на дакедишнї карчми, на час кед вони були место дзе мож було дознац шицко цо ше случує у валалє – цо єст нове , яка цена житаркох, хто цо предава. И хто цо купел, алє и други пикантнєйши ” ” теми.■ У Чакановeй сали справени велї свадзби С. Саламун

2 РУСКЕ СЛОВО

2. АВҐУСТ 2019.

ЗМИСТ

■ Тижньовнїк 4. Зоз схадзки Одбору за образованє Националного совиту Руснaцох

■ Нашо места 6. Преширена програма манифестациї „Днї керестурскей паприґи”

■ Економия 12. Як ше указала продукция билей горчици у Коцуре

■ Мозаїк 14–15. Манифестация „Дюрдьов отвореного шерца”

■ Дикица 17. Приповедки котри кажде муши слухац

■ Култура и просвита 18–21. Подобово колониї у Дюрдьове и Ґосподїнцох

■ Людзе, роки, живот 22–23. Иринка Сакачова, дакедишня келнерка з Руского Керестура

■ Духовни живот 29. Кирбай у Новим Вербаше

■ Информатор

30–33. Мали оглашки и In memoriam

■ Спорт 36– 37. На Паличу отримани турнир СБ Яша Баков” у ” одбойки на писку

■ Интермецо 38–39. Хладок и горуци тепши Насловни бок: Лєто у Сриме Автор фотоґрафиї: Владимир Дїтко

УВОДНЇК Пише: Славица ФЕЙСА, заменїца главного одвичательного редактора

ПРИРОДНИ НАУКИ У ЦИНЮ На Природно-математичним факултету у Новим Садзе, єдним єдиним хтори у Покраїни школує будуцих наставнїкох и професорох у обласци природних наукох, у першим уписним року за будуцих професорох физики приявел ше лєм єден кандидат, а було двацец пейц места, 20 за студентох на буджету и пейц на самофинансованю. Анї за студиї хемиї нє було заинтересованих, приявели ше двойо кандидати, а примали двацецерих, док ше за будуцих професорох биолоґиї приявели пецеро, а могли аж штерацецеро. Нє лєпша слика анї кед слово о будуцих мастер професорох математики, од понукнутих 55 индексох, лєм єденацецеро були заинтересовани за тот напрям. Ясне як дзень же дакеди популарни напрями на ПМФ-у, нєшка студентох нє прицагую и попри тим же су урядово дефицитарни, док медицина, а окреме факултети хтори школую будуцих програмерох по числу приявених премахли шицки потерашнї рекорди при упису. Верим же слика после другого кругу упису кус иншака на спомнутих студийних напрямох, алє гутори и о тим же тото на цо ше студенти уписали, тото им нє було приоритет, гоч мали и добри оцени и вельке питанє чи законча у просвити. Єдна з причинох прецо таки резултати то интеґровани академски студиї за образованє наставнїкох, хтори однєдавна тирваю пейц роки, а при тим студенти муша мац закончени мастер. Так пред двома роками розказало Министерство просвити, науки и технолоґийного розвою. Друге, таки яки нєшка статус просвитних роботнїкох, нє нужни коментар, бо буц наставнїк, нажаль нє ма таку чежину як дакеди, а анї блїзко таке почитованє як давних часох кед ше пре учителя преходзело на други бок улїци. Нєшка буц учитель, або наставнїк нє лєгко, бо ше треба пасовац з дзецми и при тим их чомушик научиц, пасовац ше треба и з родичами и з бирократию, а вец руцац багинди як з наставнїцку плацу вижиц по перши у мешацу. Кед норма годзинох у настави анї нє стопостотна, то ище єдна причина же стредньошколци нє заинтересовани петляц ше з просвиту. Спомина ше и факт же кед би система була иншака и кед би оможлївела векшу мобилносц наставнїкох односно кед би могли преподавац вецей подобни предмети у школох, же би ше ситуация злєпшала у каждим смислу, та и економским, и же така узкофаховосц без потребних образовно-воспитних компетенцийох, нє водзи на добру драгу. Теория ту, алє же би вона и зажила у пракси, потребни час, а його нєт. И од тих студентох цо буду мац у рукох диплому и нагоду войсц до школох и на факултети, и з тей громадки ше осипе. Єдна часц нє пристанє на плацочку, алє годна пойсц за хлєбом. До швета. Нє навиям за тото остатнє, алє нє сцем вериц же уж треци рок за шором тот хто треба нє видзи, або нє сце видзиц, же дзе проблем и як го ришиц же би и далєй, о 5, 10, 15 роки хтошка нашо дзеци и студентох учел. А тот дахто, нє шме буц гоч хто.

* ”РУСКЕ СЛОВО” – гласнїк по руски * Виходзи каждого пиятку * Снователь Национални совит рускей националней меншини * Видава НВУ ”Руске слово”, Нови Сад * Перше число вишло 15. юния 1945. року у Руским Керестуре * Адреса: НВУ ”Руске слово”, Булевар ошлєбодзеня 81/VII, 21000 Нови Сад * Редакция: одвичательни редакторe – Славица Фейса, Ясмина Дюранїн, Микола М. Цап, Микола Шанта * редакторе/ки рубрикох – Мирон Горняк-Кухар, Александар Паланчанин, Мартица Тамаш, Олена Планчак-Сакач, Вероника Вуячич * новинаре/ки – Мария Афич, Влада Дїтко, Сандра Саламун, Андреа Медєши, Оля Русковски * лекторка – Блажена Хома-Цветкович * ґрафична редакторка – Люпка Цвеїч * ґрафични дизайнерки – Мария Гудак, Таня Салонтаї * Телефони: 021/6613-697, 021/6624-708, 021/6623-076; 021/6621-433 * Телефакс 021/528-083 * Предплата за цали рок: у жеми 1 500 динари, а у иножемстве 100 евра * Жиро-рахунок Banca Intesa a . d . B e o g r a d 160-923244-82 * Девизни рахунок 160-0050870024999-53 * Рукописи ше нє враца * Д ру ку є Д ру ка р н я graf” П е т р о ва р а д и н * ”Maxima E-mail: redakcija@ruskeslovo.com * Web site: www.ruskeslovo.com * YU ISSN 0350-4603 * COBISS SR-ID 15915778 * Друковани тираж 2 000 *

Директор др БОРИС ВАРҐА *** Главни одвичательни редактор ИВАН САБАДОШ

2. АВҐУСТ 2019.

РУСКЕ СЛОВО 3

ТИЖНЬОВНЇК ЗОЗ СХАДЗКИ ОДБОРУ ЗА ОБРАЗОВАНЄ НАЦИОНАЛНОГО СОВИТУ РУСНАЦОХ

ЛЄТНЄЙ ШКОЛИ У ПОПРАДУ ТОГО РОКУ НЄ БУДЗЕ Пре финансийни причини, т. є. прето же Национални совит ище вше за тот рок нє ма одредзени буджет, того року нє годна буц отримана традицийна Лєтня школа руского язика хтора ше уж даскельо роки орґанизовала у Попраду у Словацкей – одлучене на першей порядней схадзки Одбору за образованє НС, хтора отримана 26. юлия у просторийох Совиту опри предсидательки Одбору Меланиї Римар и дзеП вец од тринац членох, на схадзки були присутни Татяна Арва Планчак и Желько Ковач спред Служби нашо-

го НС. Ковач членом Одбору потолковал уж познату нєизвесну финансийну ситуацию за шицки национални совити пре нєдокончене запровадзованє нового способу їх финансованя односно нових критерийох по хторих ше будзе одредзовац висину средствох. Як гварел Ковач, орґанизацию Лєтнєй школи очежал и факт же ше з тим проєктом нє прешло на покраїнским конкурсу дзе ше по други роки обезпечовало по 200 000 за драгово трошки. Як на схадзки констатовали вецей члени Одбору за образованє, гоч Лєтня школа вецейнїсто хасновита и мотивуюца, поготов школяром хтори руски язик виучую як виборни предмет и подкрипели и зоз прикладами, прилапене же ше того року Школу муши прескочиц. Источасно визначене же би нїяк нє требало опущиц отримованє Школи праве у Попраду, бо и тото место дзе мож чуц и хасновац руски язик, ма вельке значенє и порив школяром же би ше опредзельовали и цо дзечнєйше учели свой мацерински язик. Тиж предложене як пробовац за наиходзаци роки обезпечиц пенєж хтори за ню потребни и зоз других жридлох, можебуц и з прейґранїчним сотруднїцтвом з русинскима орґанизациями у других жемох, понеже отримованє Школи у Словацкей кошта скоро 500 000 динари. УСПИШНИ ПОТЕРАШНЇ АКТИВНОСЦИ

По дньовим шоре у седем точкох, предсидателька Одбору, членох поинформовала и о других актуалних збуваньох хтори ше дотикаю и образованя на руским язику. Єдно з тих то и запровадзованє проєкту державней матури за штредньошколцох, цо ше дотика Ґимназиї на руским язику. Винєшени и информациї о подїйох хтори Одбор орґанизовал, а то и Стретнуце предшколских дзецох, з Руского Керестура, Коцура и Дюрдьова, хторе тиж ма свою важну улогу у триманю дзецох при рускей заєднїци. То ше поготов одноши на дзеци з Коцура и Дюрдьова и на їх будуце опредзельованє у школованю на мацеринским язику, починаюци такой од основней школи. Стретнуце того року у юнию отримане уж осми раз, а други раз як вилєт у Петроварадинє, а на нїм участвовали 50-цецеро дзеци з трох наших местох. На першей порядней схадзки Одбору за образованє бешеди було и о прекладаню учебнїкох, на тот завод за 2. и 6. класу основней школи, та констатоване же тота робота на час започата и же и видаватель обецал же учебнїки нє буду так пожнїц як цо було прешлого року. Най здогаднєме, по виборе наших школох, од прешлого року видавац нашо учебнїки ше поднял и приватни видаватель „Клетˮ попри Заводу за видаванє учебнїкох. Точка дньового шора на схадзки була и информация о закончених тестох, а то Закончуюци испит зоз руского

4 РУСКЕ СЛОВО

язика на концу осмей класи хтори отримани у наших трох школох дзе ше отримує порядна настава на руским язику, а то тиж Керестур, Коцур и Дюрдьов. На схадзки винєшена оцена же школяре у шицких тих местох посцигли подєднаки резултати на спомнутих тестох. Спомнути були и Медзиокружне и Републичне змаганє з руского язика хтори орґанизує Дружтво за руски язик, литературу и културу. БАРЗ ДОБРИ РЕЗУЛТАТИ НА УПИСУ Члени Одбору за образованє на своєй першей схадзки поинформовани и о резултатох упису за наиходзаци школски рок, а од предшколского по штредньошколски уровень и, як констатоване, углавним на шицких тих уровньох посцигнути барз добри резултати. Так у Керестуре будзе два оддзелєня першей класи ОШ, бо єст 35еро дзеци, а поготов важне же нарок буду оддзелєня и у Дюрдьове дзе уписани осмеро и у Коцуре дзе ше уписали шесцеро школяре. Кед ше зна же прешлих рокох тоти оддзелєня, або нє були, або ше лєдво назберало дзеци, то барз добри успих. До руского оддзелєня Ґимназиї Петро Кузмяк уписани єденацецеро школяре од чого єдно по Индивидуалней образовней програми. На схадзки тиж визначене як вельке приємне нєсподзиванє же у Коцуре у предшколскей установи од єшенї почнє робиц оддзелєнє на руским язику, мишане по возросту, а до хторого уписани 22-йо дзеци. Похвалєна свидомосц родичох, а на тим ше вельо закладали и нашо заняти виховательки, и наш НС, односно Одбор, алє було и порозуменя и потримовки руководзацих у Предшколскей установи. Члени Одбору бешедовали и о других актуалних проблемох у нашим образованю, та и тих хтори годни настац у будуцим чаше, як цо то нєдостаток кадрох рижних профилох, а хтори ше од НС вимага и за рижни одбори, комисиї и подобне. Тиж констатоване же би нашо културни и медийни установи требали баржей дзбац о тих цо закончели Оддзелєнє за русинистику и роботно их анґажовац, поготов же ше того року нїхто нє уписал на тоту студийну ґрупу.■ М. Афич 2. АВҐУСТ 2019.

tiznjovnjik@ruskeslovo.com

ПОЛИТИКА У ДЕРЖАВОХ ГОРНЇЦИ – УКРАЇНА

STANOVISKA

ЗЕЛЕНСКИ ФОРМУЄ ВЛАДУ Позарядово парламентарни виберанки у України отримани внєдзелю, 21. юлия, на шицких уровньох, а по обявених резултатох, прешвечлїво победзела странка ,,Слуга народу” Володимира Зеленского, хтори вяри вибрани и за предсидателя України. Як сообщела Виберанкова комисия України, после 100 одсто обробеного материялу з гласацких местох, цо конєчни нєурядово резултати, странка ,,Слуга народу” достала 43,16 одсто гласи за 225 од 424 мандатох у Верховней ради України хтори ше розподзелюю по пропорцийней системи, а єй кандидати водзели и у змаганю за 176 од 199 посланїцких местох хтори ше додзелюю по векшинскей системи. Верховна рада України у полним зволаню ма 450 посланїкох, алє виберанки нє отримани у 26 єдинкох на Криме и юговостоку держави. По тим, Зеленски вкупно вироятно будзе мац 254 мандати. Україна ма 34 милиони гласачох, а по резултатох виберанкох, вецей як два трецини гражданох опредзелєли ше за проевропски опциї, односно лїстини хтори ше закладаю за ступанє України до Европскей униї и НАТО. Озбильне пораженє дожили тварди националисти и прорусийски блок, алє треба мац на розуме же виберанки нє отримани на часцох державней териториї хтори нє под контролу Києва. Прешвечлїва побида странки ,,Слуга народу” Зеленского на парламентарних виберанкох требала би оможлївиц швидше и ефикаснєйше витворйованє реформох у держави хтори предсидатель України наявел кед є концом априла вибрани на тоту функцию. Потераз, вон нє мал достаточну моц у вивершней власци, алє тераз Зеленски будзе мац кооперативну Раду и Владу України. Як гварел, за премиєра би найволєл мац технократу – нєзависного фаховца з обласци економиї. Дзекуюци доброму виберанковому резултату, нє потребни му моцни партнер. Аналитичаре преценюю же то найвироятнєйше будзе лїстина ,,Голос” Святослава Вакарчука, ище єдного шоумена у сучасней українскей политики, хтора достала 5,82 одсто гласи, односно 20 мандати. Друга по резултату виберанкох ,,Опозицийна платформа за живот” дакедишнього предсидателя Януковича, хтора достала 13,5 одсто, треца ,,Баткивщина” дакедишнєй премиєрки Юлиї Тимошенко, (8,18 одсто), а ,,Европска солидарносц” бувшого предсидателя Петра Порошенка штварта (8,1 одсто). Медзитим, то нєприлаплїви партнере за ,,Слугу народа” – Платформа пре розлични становиска, а Порошенко пре обвини за корупцию. З другого боку, Вакарчука фаворизую подобна политика и потримовка Заходу, а як можлїви партнер спомина ше и Тимошенкова. Пририхтал И. С. 2. АВҐУСТ 2019.

Пише: Каролина ДЖУДЖАР, професорка руского язика

ПОСЛЕ ДИЖДЖУ – БЛАТО Єст цошка у нашей власней нукашньосци цо нас наганя нєпреривно ше зочовац зоз самим собу, зоз своїма зависносцами и автоматизмами котри зме усадзели до себе як модел, скорей пре лагодносц, яґод пре нєзнанє. Єден од ключних поступкох доходзеня до нукашньосци власного єства, до похопйованя власного идентитету то и практикованє власного достоїнства. Нє приповедам о жажди за припознаваньом заслугох, алє о власним почитованю свойого я”. Кед ше приповеда о особох котри забераю високи”положеня у системи власци, часто ше споминаю достоїнственїки, та ше благочасово достоїнство почало похопйовац як статусни символ у дружтвеней гиєрархиї котри кажде може препознац. Идея достоїнства ше миша зоз потребу же бизме були хтошка и цошка” пред другима, а ” собу. зоз самим тим и пред Кажде людске єство ма власну суєту и жаданє буц припознати, потребу же би бул хтошка, а нє нїч. Очиглядне же нєшкайши швет постал дружтво спектаклу, швет дзе доминує форма, а нє сущносц. Вецей анї нє важне тото цо дахто роби, гутори або дума, алє способ на котри то роби. Реални, стварни живот вецей анї нє иснує, та вец нєт анї одвичательносци за свойо поступки. Же бизме могли шлєбодно дїйствовац, насампредз мушиме роздумовац зоз свою власну главу, и почитовац свойо власни одлуки. То тото цо ше подрозумює под поняцом шлєбодного духа. Же бизме розвили морални живот, нєобходна и морална моц же бизме звладали препреченя котри нас гамую и зводза з драги. Алє (вше єст тото алє)... З часом, и нєпреривно шапкани по глави, людзе ше уж и звикли буц остатня дзирка на пищалки. Нєшка себе шицки доокола даваю за право грожиц, малтретировац и знємирйовац другого. Нє раз зме чули же биш требал буц задовольни, бо єст и таких цо би твою роботу робели и за менши пенєж. Же треба буц цихо, бо може буц и горше. Питам ше же дзе тому конєц, сподня гранїца и чи єй вообще и єст. Од вше сом слухала єдну те исту приповедку, же єст таких цо им горше як тебе. Єст, и то правда. Алє, єст и таких цо им лєпше. Та, цо вец? Треба ше лєпше чувствовац же дакому ище горше яґод тебе у тей хвильки? То нам система вредносци? И дзе ту чловек, питам ше. Чловек може буц шлєбодни, алє є источашнє и примушени на тот єдини вибор котри ма. Прето, вец, нєшка, баржей яґод гоч кеди скорей, критериюм достоїнства можеме заквачиц кандурови за хвост. Прецо? Прето же го вецей нєт. Гваря же надїя остатня умера. Аж и же после дижджу швици слунко. Нє зложела бим ше зоз тим. После дижджу остава блато. Становиска висловени у тим тексту виключно авторово и нє вше одражую ушорйовацку политику новинох „Руске слово”

РУСКЕ СЛОВО 5

НАШО МЕСТА МАНИФЕСТАЦИЯ „ДНЇ КЕРЕСТУРСКЕЙ ПАПРИҐИ”

ПРЕШИРЕНА ПРОГРАМА На схадзки Орґанизацийного одбору Манифестациї „Днї керестурскей паприґи” хтора отримана прешлого тижня у просториї Месней заєднїци у Руским Керестуре, дополнєта програма. Тогорочни „Днї керестурскей паприґи” у Руским Керестуре буду отримани 17. авґуста а почню на 10 годзин, кед почнє пририхтованє традицийних єдлох и деґустацийох рижних специялитетох. У даскелїх котлох будзе ше вариц велї рижни єдла як цо варена капуста, варена пасуля, полнєни паприґи, рибов и швиньски паприґаш, печени прашата, баранчата, и рижни други специялитети, та и кус нєзвичайнєйши єдла окреме пририхтани за тот дзень, як цо котли зоз єленя и дзивей швинї. Од 14 годзин плановани сход одкупйовачох и продуковательох паприґи, а од 15 годзин будзе виход на терен и обиходзенє вецей парцелох зоз паприґу. Штанди зоз продуктами зоз паприґи, польопривреднима продуктами и домашнїма роботами, як и вистава паприґи, старих ремеслох и сувенирох буду поставени од 12 годзин пополадню по конєц Манифестациї. Члени Конїцкого клубу „Русин” за госцох порихтаю дефиле и туристичне розпатранє валалу од 17 годзин, а од 17 годзин и 30 минути будзе шветочне отверанє Манифестациї и културно-уметнїцкей програми за хтору ше остараю члени керестурского Дома култури. Од 18 годзин и 30 минути дзецински маскенбал, та и додзельованє наградох за найкрасшу маску на тему паприґи, награди за найчежшу паприґу, як и за найлєпши штанд.

На музичней програми, хтора почнє од 19 годзин, наступи добре познати бенд „Пицикато”, а прегварки зоз ище даяку музичну ґрупу у цеку. Место на котрим ше отрима централна преслава тей Манифестациї останє исте, у малим парку у центру дзе буду поставени штанди спонзорох и ручних роботох, а шицки заинтересованиу през дзень годни нащивиц и музей у Замку. Обчекує ше госцох зоз Словацкей, Мадярскей и Горватскей, як и представнїкох локалней и покраїнскей власци, алє и заградкарох зоз Сербиї. З тей нагоди поволани шицки хтори жадаю представиц даяки свойо домашнї лєбо польопривредни продукти за хтори, як и дотераз, буду поставени штанди. Ан. М.

СОТРУДНЇЦТВО ОПШТИНОХ КУЛА И ОДЖАК

ШВЕТОЧНО ОТВОРЕНА ДРАГА КРУЩИЧ–БАЧКИ ҐРАЧАЦ

Реконструована драга Крущич–Бачки Ґрачац шветочно отворена 30. юлия, а будзе и надалєй найкратше, а од тераз и квалитетно повязовац гражданох двох локалних самоуправох – Кули и Оджаку. Драгу за транспорт зоз прештригованьом пантлїки отворели предсидателє тих општинох, Дамян Милянич и Латинка Василькович, понеже єй санацию вєдно и финансовали.

6 РУСКЕ СЛОВО

Як пишу кулски медиї, обидвойо предсидателє наглашели же то добри приклад сотруднїцтва, зоз хторим ше и предлужи, а попри тим же повяже два општини, тота драга, медзи иншим, за жительох того краю и найлєгчейши приступ ґу гранїчному преходу Боґоєво. За жительох Руского Керестура драга Крущич–Бачки Ґрачац тиж важна, понеже им вельо скрацує путованє до Зомбора. Предсидатель Милянич пред присутнима гражданами ище визначел же локална самоуправа препознала потреби гражданох и у тим прикладзе и политично виполнює свойо обецаня. Предсидателька Василькович ище наглашела же тота драга була занєдзбана, на цо гражданє оправдано реаґовали, а тераз достали модерну драгу хтора им олєгча транспорт – и за путнїкох и за робу, польодїлцом олєгча рушанє по хотаре, а тиж є и преходнєйши приступ на Коридор 10 жительом з оджацкей општини. Вкупна вредносц инвестициї реконструованя драги 47 281 271 динари. Општина Кула обезпечела 25 952 375 динари, понеже єй припада и кус длугша часц драги, односно 974 метери, док сушедна општина Оджак чийо 724 метери, за санацию видвоєла 21 329 271 динари. М. А. 2. АВҐУСТ 2019.

nasomesta@ruskeslovo.com

КУЛТУРНО-УМЕТНЇЦКЕ ДРУЖТВО „ТАРАС ШЕВЧЕНКО” ДЮРДЬОВ

ЗБОГАЦУЮ ИНВЕНТАР

У Културно-уметнїцким дружтве „Тарас Шевченко” зоз Дюрдьова того лєта почали ушорйовац свойо просториї и збогацовац инвентар, окреме кед ше зна же Фестивал жридлового шпиваня „Най ше нє забудзе” уж коцом того мешаца. Гоч дюрдьовске Дружтво ма богати инвентар и намага ше справиц и мац шицко цо потребне же би ше у нїм могло поряднє отримовац проби вецей секцийох, представи, литературни вечари, креативни роботнї и друженя, у тим року одлучели звекшац число столох. Пред початком роботох, у Дружтве було двацец три столи, штернац вельки и дзевец менши. – За наш Фестивал вше маме вецей як тристо госцох на друженю и вечери, а вельо госцох єст и на других наших концертох, окреме за Вельконоцни. Потераз, вше кед нам хибело столи, закупели зме их од єдного приватнїка у валалє, медзитим вон их вецей нє видава, та зме ше одлучели постарац же би нам нє хибело. Плануєме справиц седем або осем столи длужини два метери и ширини осемдзешат центиметри – гварел Мирослав Такач, предсидатель Управного одбору Културно-уметнїцкого дружтва „Тарас Шевченко”. Члени Управного одбору Дружтва и його симпатизере потераз отримали вецей роботни акциї и кончели шицко цо требало, а пошвидко будзе орґанизована роботна акция на котрей ше будзе фарбиц металну конструкцию и древену часц стола котру пред тим будзе требац вифалцовац. Кажде хто жада помогнуц, о роботних акцийох ше може информовац при членох УО Дружтва. Етно ресторал „Летич” зоз Дюрдьова будзе спонзоровац полудзенок на дзень акциї фарбеня и лаґованя часцох за столи. На столох ножки буду з металней конструкциї, а горня часц з древа. Годно их склопиц же би ше их одложело кед их нє треба и же би нє завадзали док ше отримую порядни ативносци Дружтва.

На закрице котре прешлого року поставене у дворе, опрез будинку Дружтва нєдавно положени циви, а на будинку заменєни стари, понеже на вецей местох препадли, або були скривени. Спонзоровали их Дюрдьовчань Дюра Бучко котри жиє у Австриї и Маринко Дудаш зоз Дюрдьова, дакедишнї предсидатель УО Дружтва, котри вєдно зоз Дружтвом финансовал и материял за нови столи. Окрем тих роботних акцийох, дюрдьовске Дружтво прирхтує шицко цо потребне за тогорочни Фестивал жридлового шпиваня „Най ше нє забудзе”, заплановани за соботу, 24. авґуст. Шицки нашо Дружтва достали поволанку и пропозициї за участвованє на нїм. Потераз, за участвованє ше єдино приявело Дружтво зоз Петровцох, Миклошевчанє усно потвердзели же приду, представнїки Дома култури зоз Руского Керестура єдини послали же нє годни участвовац, понеже нє маю достаточне число шпивачох, а Дюрдьовчанє ше и надалєй наздаваю же им ше уда участвовац на тим значним Фестивалу за нашу заєднїцу. Потамаль планую закончиц шицки цо обновиц, реновирац цо треба и збогациц инвентар, котри заплановали. С. С.

У ОПШТИНИ ВЕРБАС

СНОВАНЄ ЗАДРУҐИ ЗБЕРАЧОХ СЕКУНДАРНИХ СИРОВИНОХ

Фото: vrbas.net

У Вербаше у юлию отримана схадзка представнїкох локалней самоуправи и нємецкей Орґанизациї за медзинародне сотруднїцтво ҐИЗ на котрей ше бешедовало о активносцох же би ше уключело нєформални сектор до

2. АВҐУСТ 2019.

процесу управяня зоз одпадом. Понеже ше коло 80 одсто одпаду позбера у нєформалним секторе, предвидзене же би ше у Коцуре основало задруґу зберачох секундарних сировинох, котра тоту дїялносц уведзе до леґалних цекох. Як гварел предсидатель Општини Вербас Милан Ґлушац, єст идея же би збераче секундарних сировинох зоз нєформалного прешли до формалного сектору и на тот способ достали роботу. У цеку виробок студиї чи то можлїве вивесц, а тиж и виробок проєктно-технїчней документациї же би ше вибудовало компостилїще у Вербаше. Општина Вербас уж орґанизовала обучованя за зберачох секундарних сировинох котри ше дотикаю защити на роботи и здравственей защити. Окрем у Вербаше, тот проєкт нємецки ҐИЗ витвори ище у 16 локалних самоуправох у Сербиї. О. Р.

РУСКЕ СЛОВО

НАШО МЕСТА У ВЕРБАШЕ ПРЕДСТАВЕНА ПРОГРАМА ЗЄДИНЄНИХ НАЦИЙОХ ЗА РОЗВОЙ

У Општини Вербас представени проєкт Платформа за одвичательне управянє з явнима финансиями, а тоту активносц запровадзує Програма Зєдинєних нацийох за розвой у Сербиї. Влада Шведскей финансує Програму, а циль же би ше змоцнєло партнерство медзи єдинку локалней самоуправи и орґанизациї цивилного дружтва. Локални самоуправи заинтересовани за участвованє у тей програми прето же ше з ню уключує општинских службенїкох до активносцох вязаних за проєкт, а тиж и до обучованя и сертификованя. Програма тиж приноши и средства за финансованє проєктох котри треба же би порушали орґанизациї цивилного дружтва, у складзе зоз стратеґийнима планами локалних самоуправох. З тоту програму општином котри найбаржей задоволя условия конкурсу будзе оможлївене же би уведли систему котра уж дїлотворна у локалних самоуправох жемох Европскей униї. З тим транспарентним механїзмом онє-

МАНИФЕСТАЦИЯ „ПОД КОРУНАМИ НА ШТРАНДУ”

УПОЗНАЛИ ШЕ З РИЖНИМА ЯЗИКАМИ

Фото: Ч. Давид

На закончуюцим тижню манифестациї „Под корунами на Штранду”, концом юлия дзеци од 5 до 12 рокох мали нагоду упознац ше зоз словацким язиком и културу, а тинейджере хтори нащивйовали єдномешачни курс словенского язика ше пририхтовали за закончуюци тест. Квиз преверйованя знаня з мадярского язика отримани у лєше над Беочин валалом, а з тей нагоди перше место завжал Петко Цвиянович, друге Илия Обрич, а треце место Никола Ґодич. Домашнї були Лєсарска заєднїца Беочин, здруженє приватних власнїкох лєсох, хтори исную аж од 1903. року. Покровителє Манифестациї Покраїнски секретарият за образованє, управу, предписаня и национални заєднїци и Управа за културу городу Нового Саду. Отримованє Манифестациї помогли Компания Кока-кола” ” з брендом Спрайт”, НЛБ Банка, Дон кафа, Танґрам, ” Берлиц и Студио 73. Х. М. П.

8 РУСКЕ СЛОВО

Фото: TV Backa Vrbas

ОДВИЧАТЕЛЬНЕ УПРАВЯНЄ З ЯВНИМА ФИНАНСИЯМИ

можлївене же би ше фаворизовало даєдни нєвладово орґанизациї при вибераню проєктох, алє ше унапредзує процес розподзельованя средствох за орґанизациї зоз цивилного сектору. О. Р.

У КОЦУРЕ ОЗНАЧЕНИ ЮВИЛЕЙ

ЗЛАТНИ РОКИ СВЯЩЕНСТВА ЯКОВА НОВАКА

У грекокатолїцкей церкви Успения Пресвятей Богородици у Коцуре, всоботу, 27. юлия, означени 50 роки священїцкей служби о. Якова Новака. Службу Божу предводзел о. Новак, а сослужели коцурски парох о. Владислав Рац, капелан о. Данил Задрепко, о. Яков Кулич, о. Алексий Гудак з Вербасу и о. Михайло Шанта зоз Руского Керестура. – Мож буц подзековни Господу же дал нашому ювилантови можлївосц дочекац таки ювилей, 50. рок виполнєти у служби Господу Богу и народу свойому – гварел парох о. Рац. Коцурски парох придал дарунок о. Новакови котри му, як визначел о. Рац, будзе памятка и котри го здогаднє на тот дзень, алє и на початок його священїцкей служби. Церква була полна, велї вирни пришли присуствовац на тей святочней подїї. По законченю Служби о. Новак шицким присутним вирним дал свой благослов, як и по обращик на памятку. Означованє златного ювилея предлужене на полудзенку котри бул порихтани за шицких котри пришли з паноцом преславиц тот значни дзень и подзелїц зоз нїм радосц. О. Р. 2. АВҐУСТ 2019.

mesta@ruskeslovo.com

З АКТИВНОСЦИ МЕСНЕЙ ЗАЄДНЇЦИ БАЧИНЦИ

СЦУ МАЦ УШОРЕНШИ ВАЛАЛ После виберанкох за совити месних заєднїцох на подручу општини Шид, и у Бачинцох вибрани нови Совит МЗ, на чиїм чолє предсидатель Дьордє Стевич, млади поднїматель з валалу, а подпредсидатель Борис Надь, заняти у ЯКП „Водовод”

ове руководство у Бачинцох ше такой дало до роботи, а цо шицко у плану поробиц же би валал бул ище красши и задоволєл потреби жительох, бешедовали зме зоз предсидательом Дьордьом Стевичом. – Плануєме же уж штредком авґуста почнє обнова фасади будинка месней заєднїци. Будзе то затераз лєм перша часц роботох на коло 500 метерох од вкупно коло 1 000 квадратни метери муровей поверхносци. Тоту роботу покончиме дзекуюци средством хтори нам опредзелєла локална самоуправа. Тиж плануєме ушориц и ожелєнїц поверхносц помедзи православну церкву и спортским тереном. Рахуєме то поробиц концом септембра зоз новима древками. Тиж, положиме и дзецински мобилияр (колїмбачки и подобни реквизити) – гварел предсидатель Стевич. НЄ ЗАБУЛИ СВОЙО ПОХОДЗЕНЄ Вон визначел и же дакедишнї Бачинчанє хтори давно пошли з валала нє забули свойо походзенє и жадаю помогнуц же би валал и околїско були ушоренши. Миряна Уґринчич, стоматолоґ з Нового Саду обецала же донира за ожелєньованє простору теметова и опрез теметова, а МЗ окончи пририхтуюци роботи за тоту роботу док придзе час. Тиж єдна з роботох хтора будзе на хасен парастом то же ше дильови у хотаре ушори и насипе зоз коло 150 то-

Дьордє Стевич

нами дробного асфалту хтори достати под час санированя драгох у Шидзе. Далєй, 2020. року у плану ушориц центер валала з новима дражками коло Месней заєднїци, буду покладзени лавки и дода ше желєнїдло. Планована и обнова спомин памятнїка погинутим борцом у Другей шветовей войни. ВИЧИСЦЕНИ ЯРКИ – У валалє зме добре вичисцели ярки так же нам нє грожи вода кед влєце пада моцни диждж. Тиж ше водзело рахунка и о векших яркох у хотаре, хтори звонка компетенциї Месней заєднїци, а за хтори ше остарало Водопривредне подприємство „Шидина” зоз Шиду. Очисцени главни ярок у напряме Ґибарцу и менши бочни канали пре защиту од водох и у хотаре – потолковал Стевич. Бачинчанє познати як польопривредни продукователє, а єдна часц валалчаньох занята у Компаниї „Биґ Бул фудс”, як и у „Сепериор фудс” и Хладзальнї „Срим елит”. Тиж єст и младших людзох хтори на велько продукую квеце, або правя мебель. Нови Совит МЗ ше будзе намагац цо лєпше ушориц валал и околїско и обезпечиц лєпши условия за живот и роботу у тим нашим сримским валалє през хтори преходзи державна драга од Сримскей Митровици ґу Шиду и далєй ґу гранїчному преходу з Републику Горватску.■ Вл. Дїтко

Памятнїк погинутим борцом у Другей шветовей войни ма буц обновени

2. АВҐУСТ 2019.

РУСКЕ СЛОВО 9

ЕКОНОМИЯ ОДКУП ТОГОРОЧНОГО УРОЖАЮ ЖИТА

ВЕЛЇ ЧЕКАЮ ЛЄПШУ ЦЕНУ Пишу: Редакция и мрежа дописовательох

Тот рок бул чежки за продуковательох жита. Но, компетентни институциї ше наздаваю же будзе витворени просекови урожай хлєбового зарна. Того року жито було пошате, як и прешлого, на 560 000 гектарох, а очекує ше же урожай з тей поверхносци будзе 2,7 милиони тони. То количество хторе достаточне за домашнї потреби, алє и за вивоз

Кумове Александар Раґаї и Михайло Колошняї, сотруднїки у польопривредней продукциї

КАЛКУЛАЦИЇ Предсидатель Задружного союзу Войводини Радислав Йованов винєсол податки о калкулацийох трошкох продукциї жита. – Того року пораховане же трошки продукциї жита по єдним гектаре були 98 980 динари. На основи урожаю од 5 тони по гектаре, цена жита би, без акумулациї, требала буц 19,21 динар по килограму, односно 21,20 кед ше дода акумулацию. Тераз ище нє знаме кельо жита будзе у маґазинох, алє сиґурне же урожай будзе менши як прешлих рокох. Но, мушим надпомнуц же жита будзе досц. Надпомнул бим и тото же би продуковательом жита хтори маю финансийни можлївосци було добре кед би жито лаґеровали до своїх маґазинох, бо резерви з прешлих часох нєт. То, вшелїяк, дава надїю же цена жита познєйше будзе векша – гварел Радислав Йованов.

10 РУСКЕ СЛОВО

а початку мешаца по заключеню Влади Републики Сербиї, де финовани шицки условия по хторих Дирекция за продуктни резерви будзе одкупйовац тогорочни урожай жита. Того року Дирекция заплановала одкупйованє до 25 500 тони зарна хторе скошене з наших польох.

КВАЛИТЕТ ПРОВАДЗИ КВАНТИТЕТ Меркантилне жито ше одкупює з поштредованьом Продуктней берзи зоз Нового Саду, а право вивесц жито маю: физични особи, односно реґистровани польопривредни фамелийни ґаздовства, землєдїлски задруґи и маґазионере. Шицки муша буц реґистровани у Реґистре польопривредних ґаздовствох у складзе зоз Правилнїком. Жито муши буц домашнього походзеня, узрете, здраве без плєшнєнїни, странских пахох и смаку, одвитуюци за поживу, нєзашнїцене зоз хоротами и чкодлївцами. Муши буц одвитуюце нашим важцим стандардом, а то: гектолитерска маса муши буц найменєй 76 кг/гл, влага найвецей 13 одсто, шмеца максимално 2 одсто, од чого нєорґанске шмеце може буц евидентоване найвецей 0,25 одсто. Жито ше одкупює по цени од 20 динари за килограм, а до цени урахована и порция. Придате жито будзе виплацене о петнац днї од дня доручованя комплетней документациї о випоручованю. Од физичних особох найменше количество хторе будзе одкупене то 10 тони, а най-

вецей 100 тони. Од поєдинєчней землєдїлскей задруґи будзе одкупене од 20 до 150 тони, а од маґазионерох, тиж поєдинєчно, од 100 до 1 000 тони. На нєдавно отриманих „Дньох косидби” на польох Землєдїлскей задруґи „Чуроґ” у Чуроґу, фаховци нє були оптимистични кед слово о урожаю. По словох Йована Милина, директора ЗЗ „Чуроґ” хвиля нє ишла „на руку” землєдїлцом. На початку рока призначени дефицит влаги у жеми, та жито слабше розрастало. У другей часци рока було вельо днї зоз дижджом, а то уплївовало на урожай и квалитет зарна. Прето урожай од 2,5 тони по гольту, нє будзе на уровню просекового рочного урожаю. Вшелїяк же квалитет провадзи квантитет, а то значи же будзе подлєйши у одношеню на прешли роки.

У КЕРЕСТУРЕ УРОЖАЙ СЛАБШИ, А ЦЕНА НЇЗКА У керестурским хотаре тлаченє жита закончене, алє тераз уж шицким ясне же урожаї вельо слабши як прешлого року, а така и цена. Тот рок будзе запаметани по барз рижнородних урожайох хтори ше рушали од 2 500, та и до 4 800 кили по гольту, а зоз цену од 18 динари за килу парасти нєзадовольни. И попри тим же шатва начас зробена, такой ушлїдзела суша, та жито нє єднак сходзело. Пре вельки дижджи у маю защита нє була єднак поробена, та тоти фактори приведли и до слабшого квалитету урожаю. 2. АВҐУСТ 2019.

ekonomija@ruskeslovo.com

Велї парасти ше зложели же цена за тот рок нїзка, та ше даєдни опредзелєли за чуванє жита на лаґерох, а єден з нїх и Владимир Дудаш, вецейрочни продукователь жита з Руского Керестура, хтори того року мал коло 30 метери жита по гольту. Як гвари, прешлого року кед цена була 16,5 динари, а його принос 5,5 тони по гольту, могло ше и красни пенєж заробиц. Медзитим, того року кус иншак. – Того року хто мал 40 метери по гольту, то добре. Я мал коло 30 метери, и зоз таку цену од 18 динари можем повесц же сом нєзадовольни. Цена лєм кус векша як прешлого року, а урожай скоро дупло менши. Того року кед ше по гольту достанє коло 50 000 динари, и кед ше одбию шицки трошки хтори до жита треба уложиц, останє барз мало заробку. Кед ше вежнє же и аренда коло 200 евра, заробок будзе наисце нїяки. Же би заробок бул таки як и прешлого року, цена би требала буц голєм 25 динари цо, свидоми сом, же нєможлїве – гварел Владимир Дудаш. На одкупним месце „Аґрохома” гваря же жито виплацовали по 16,5 динари, алє з оглядом же нє знали яка будзе конєчна цена, пошвидко буду доплацовац розлику до 18 динари. Чуванє жита тиж єдна од опцийох, та ше у тим подприємстве тоту услугу нє наплацує. Як гвари Владимир Дудаш, прешлого року нє мал вельо жита, та го нє чувал у лаґерох, а того охабел на чуванє понеже себе то финансийно могол допущиц, а наздава ше и векшей цени за голєм 2 – 3 динари за килу. На одкупним месце „НС аґро-инґ” жито тиж виплацую по цени од 18 динари, а понукаю и можлївосц чуваня жита. Як нам потокловал инженєр аґрономиї Иґор Варґа заняти у тим подприємстве, з оглядом на тото же прешлого року, цена жита после 6, 7 мешацох од тлачидби поросла за 4, 5 динари, людзе ше того року вше вецей опредзелюю за чуванє жита. Тераз ше жито виплацує по 18 динари, алє цена на шветовей берзи рошнє, та ше рахує же будзе даяки 23, 24 динари. Варґа и надпомул же услугу чуваня жита у подприємстве „НС аґро-инґ” нє наплацую, з тим же у моменту предаваня жита цена берзова без ПДВ-а, та кед жито на берзи 24 динари плус ПДВ, продукователь будзе виплацени по 24 динари, а тот ПДВ, то будзе услуга чуваня жита.

ИСКУСТВА З ДЮРДЬОВСКОГО ХОТАРА Тлачидба жита у дюрдьовским хотаре закончена пред двома тижнями, векшина польопривреднїкох придали жито на чуванє. У Дюрдьове ше найчастейше придава до Подприємства за польоприведну продук2. АВҐУСТ 2019.

цию и одкуп „Дьордє Зличич”, Обща землєдїлска задруґа „Чуроґ”, Млїна „Суботин”, „Брамар плус” ДОО Дюрдьов и Силос „Врбашки”. Аконтацийна цена 17 – 17,5, та и 18 динари. Александар Раґаї зоз Дюрдьова на осем ланцох жеми мал медзи двацец осем до трицец пейц метери жита и задовольни є з урожайом. – Векшину зме придали до Млїну „Суботин” у валалє, алє зме дацо и охабели дома, кельо нам потребне за статок. Од того млїну сом вжал нашенє. То нам практичне ришенє, бо часц жита, односно муки, одношиме до пекарнї за хлєб. Аконтацийни цени розлични, розлика пол динара до єден динар, кажде ше опредзелює як му одвитує, або як може. З оглядом же яки рок, видзи ми ше же би конєчна цена нє требала буц спод двацец, двацец єден динар – гварел Александар, млади польопривреднїк котри ше здогадує же прешлого року мал вецей як штири тони жита по ланцу, а конєчна цена була осемнац динари. У Млїну „Суботин” вовторок, 23. юлия, обявена конєчна цена котра осемнац динари. Михайло Колошняї, тиж млади польопривреднїк зоз Дюрдьова, мал просеково двацец два метери жита по ланцу, односно медзи двацец до двацец пейц метери, зависно од поля. – И я задовольни, алє мойо жито пошате на подлєйшей жеми так же урожай иншаки. Шицко сом окончел на час, алє тот рок бул специфични, бо жито зишло у януару и нє сциго ше розроснуц. Прешли рок урожай бул лєпши, мал сом просек трицец пейц метери. Тогорочне жито сом придал до „Аґроомеґи” до Жаблю, бо сом од нїх вжал нашенє, та ше так роздлужим. У нїх аконтацийна цена осемнац динари, а думам же би було реалне же би конєчна цена була до двацец пейц динари, та так би и нам остало заробку. З осемнац динарами нам нє остава скоро нїч, а укладаня вельки – гварел Михайло Колошняї, котри часц жита дал и за аренду, точнєйше осемсто кили по ланцу. Михайло на своїм комбаю окончує услуги у валалє, а як гвари, цену услуги тлачидби жита ше ище вше нє зна, гоч ше предпоставя же будзе пейц тисячи динари як и прешлого року. Обидвоме ше наздаваю же ше нїґда вецей нє повтори 2017. рок у котрим була нєзапаметана суша и страдали шицки рошлїни у хотаре, а урожай бул зменшани, од седемдзешат по дзеведзшат одсто, а дакому и вецей. ■

Владимир Дудаш

РУСКЕ СЛОВО 11

ЕКОНОМИЯ У КОЦУРСКИМ ХОТАРЕ ПОКОШЕНА БИЛА ГОРЧИЦА

ПОДЛИ РОК ЗА ГОРЧИЦУ Била горчица то култура хтора ше на наших польох нє шеє так часто. Єден польопривреднїк зоз Коцура ше того року одлучел на таки крочай и на своїм полю зашал тоту рошлїну

к гвари Мирослав Колєсар, млади польопривреднїк, першираз на своїм полю мал билу горчицу дас пред 10 роками и, здогадує ше, теди крашнє зродзело и бул добри урожай. – Длугши час сом ше нє занїмал за билу горчицу, алє прешлого року сом надумал пробовац тоту културу ознова зашац на свойо польо. У коцурским хотаре думам же ю на другим даєдним полю нє могло видзиц, окрем на моїм. Тота култура заступенша на сиверу и у Сриме – бешедує Колєсар.

ВАЖНА ЗАЩИТА РОШЛЇНИ Як нам гварел, прешлого року бул проблем зоз инсектами и мушел 8–9 раз пирскац. Рок бул сушни, на концу каменєц побил цале польо, алє на щесце – вон билу горчицу

12 РУСКЕ СЛОВО

осиґурал од тей нєпогоди, та осиґуранє покрило шицко и гвари же добре прешол. – Того року нє було вельо пирсканя, лєм штири. Алє дижджи хтори падали барз начкодзели рошлїни. Пре вельо влаги, шицка горчица була як тепих, шицка лєгла долу, та анї пчоли нє могли робиц свою роботу, бо диждж вимил шицок полен зоз квиткох. А таки обставини идеални за розвой хоротох – щиро толкує млади польопривреднїк. По його словох, саме продукованє горчици нє вимага вельо. Вєшенї потребне добре порихтац жем и кус глїбше поорац, шац наяр, шлїдза защити од коровча прето же горчица люби чисте польо, и пирсканє зоз инсектицидами кед рошлїна квитнє. Алє урожай чувствительни док квитнє и формує зарно. Хвиля барз вплївує

на шицко, а и сама є фактор на хтори чловек нє може вплївовац.

УРОЖАЙ ГОРШИ ЯК ВЛОНЇ Од нашого собешеднїка зме дознали же, у нормалних условийох, урожай би требал буц коло 1000–1250 кг по гектаре. Алє того року бул вельо менши. – Єдна з предносцох продукованя билей горчици тота же ше продукує за познатого купца и по догвареней цени. Цена по тони горчици 850 евра и кед рок добри, то добра цена. Я мам контракт зоз фирму зоз Беоґраду, прейґ їх випостави у Суботици и зоз тим сотруднїцтвом сом задовольни. Алє зоз тогорочним урожайом сом нє – припознал нам Мирослав. О. Р.

2. АВҐУСТ 2019.

ekonomija@ruskeslovo.com

СОЮЗ ВИНАРОХ И ВИНЇЦАРОХ

НАЙЗНАЧНЄЙШИ ПЕРШИ КРОЧАЙ

Початком юния з потримовку компетентних институцийох и Влади Републики Сербиї основани Союз винарох и винїцарох Сербиї. То єдна з историйних хвилькох за єден з найважнєйших и найперспективнєйших конарох домашнєй привреди Новооформена национална орґанизация обєдинює шицки дванац реґионални здруженя винарох и винїцарох у Сербиї. За предсидателя вибрани Божидар Александрович хтори дакеди бул предсидатель и визначни член потераз найактивнєйшого реґионалного здруженя винарох Шумадиї. Союз на своєй конститутивней схадзки винєсол амбицийни плани, а як главни циль будзе виробена стратеґия розвою винского сектору у Сербиї през розвой винїцарства и винарства, розвой винского туризма, розвой и промовованє винарских реґийох, а тиж так и промовованє сербских винох у нас и у иножемстве.

Як ше могло чуц на сновательней схадзки, присутни предложели добри идеї хтори годни високо котирац Сербию на мапи винарох и винїцарох. Як и на каждей сновательней схадзки, члени Скупштини прилапели Сновательни акт, Статут, а источасно оформени и орґани управяня. Но, очиглядне було же до спомнутих целох нє вибрани представителє численого Здруженя „Срим – Фрушка гора”. Як пояшнєне, факт же од постояцих 22 здруженьох лєм 12 активни, а з нїх лєм 6 маю ознаку ґеґорафского походзеня. Плановане же би шицки дванац здруженя винарох мали одредзене походзенє, а кед ше то покончи и винїцаре и винаре зоз Фрушкей гори достаню свойо места у Националним союзу винарох и винїцарох. Тот перши крочай бул барз значни насампредз же намира сербских винїцарох же би злєпшали квалитет винїцох и винох хтори би ше лєгчейше предавало и у нас, и у иножемстве. Заш лєм, нашим винїцаром шлїдзи направиц ище вельо крочаї же би ше по октобер шицки цилї и плани убудовало до буджету Републики Сербиї. А. П.

ПОЧАЛО УРУЧОВАНЄ РАХУНКОХ ЗА ОДВОДНЬОВАНЄ

ЗА ЕФИКАСНУ ОХРАНУ ОД ВИЛЇВОХ

Концом юлия компетентни служби почали посилац физичним особом, гражданом, рахунки за одводньованє. Надополнєня ше од того року обраховює у складзе зоз новим Законом о надополнєньох за хаснованє явних доброх, а хтори на моци од децембра прешлого року По нових предписаньох пременєни способ обраховйованя надополнєня за одводньованє, а як основа за обрахунок ше вецей нє хаснує катастерски приход, алє класа и култура жеми. Тоти податки о жеми Явне водопривредне подприємство „Води Войводини” пребера од Републичного ґеодетского заводу, а то остатнїраз покончене концом юния. Окрем того, тото цо нове у предписаньох, то же ше надополнєнє за одводньованє плаци квартално, як и порция на маєток. Гражданє, у складзе з тим, достаню три уплатнїци. З першу ше уплацує суму за два квартали, а уплату треба окончиц петнац днї од датума кед достати рахунок. Друга уплатнїца ше одноши на треци квартал и треба ю виплациц по 15. авґуст, а трецу по 15. новембер. Способ доручованя ришеньох и уплатнїцох нє пременєни. По Закону 2. АВҐУСТ 2019.

о общим управним поступку предвидзене особне доручованє. То значи же поштар два раз приходзи на адресу. Кед же анї други раз нє найдзе нїкого у обисцу же би уручел ришенє, охаби цидулку-обвисценє зоз числом ришеня, а посилку ше враци институциї хтора го послала, а то ЯВП „Води Войводини”. У таким случаю, гражданє можу превжац копию ришеня зоз важацу особну карту и зоз подписом на одвитуюцим формулару, ришенє достаню у пошти. Як сообщене доручованє ришеньох би требало буц закончене у септембру. Важне надпомнуц же надополнєнє за одводньованє нє нова обовязка за польопривреднїкох – то дакеди бул водни допринос. Гоч обовязка припада ґу явним приходом, нє повязана є зоз порцию на маєток. Наплацени средства ше евидентує у Буджетним фонду за води АП Вой-

водини, строго су наменски и хаснує ше их за финансованє роботох у водопривреди. Беґельчики за одводньованє муши ше порядно вичисцовац, а пумпи хтори цагаю воду муша буц ремонтовани. Но, тоти роботи нє подрозумюю обовязку ЯВП „Води Войводини” же би директно одводзели воду з польопривредних поверхносцох. Одводзенє води з польох по найблїзши беґельчик законска обовязка хасновательох, а за одводзенє звишку води у населєних местох компетентни локални комунални подприємства. Тиж так, у сообщеню надпомнуте, же ше до системи за одводньованє муши константно укладац, бо надополнєнє за одводньованє, хтори на рочним уровню просеково за єден гектар 1 200 динари, закрива лєм трецину нєобходних средствох. А. П.

РУСКЕ СЛОВО 13

МОЗАЇК ОТРИМАНА ЮВИЛЕЙНА, 5. ПО ШОРЕ, МАНИФЕСТАЦИЯ „ДЮРДЬОВ ОТВОРЕНОГО ШЕРЦА”

ТРАДИЦИЯ ПРЕДЛУЖЕНА Пише: Тамара САЛАҐ

Всоботу, 27. юлия, у центру Дюрдьова на спортским полиґону отримана ювилейна, 5. по шоре, манифестация ,,Дюрдьов отвореного шерца” котру орґанизовало, як и потераз, Здруженє „Зєдинєни фарби звука”

ого року наступел бенд ,,100’S и приятелї” у котрим граю и Дюрдьовчанє, а то леґинє котри свою любов ґу рок музики одкрили ище у тинейджерских рокох. Вони того вечара грали найвекши домашнї и страни рок гити. – Понеже наша идея заснована на ґитарским звуку, ослухуєме потреби и жаданя публики, у складзе зоз тему манифестациї, и так одлучуєме кого поволаме од познатих гвиздох. Як и потераз, сотруднїцтво зоз виводзачами чаривносц цалей тей приповедки, прето же су, насампредз, приятельски розположени людзе, полни волї, жаданьох и схопносцох, а нам кажди раз чесц привитац их – гварела ПР и єдна зоз орґанизаторкох Александра Кнежич. Главна гвизда на тогорочней манифестациї ,,Дюрдьов отвореного шерца” бул Желько Бебек зоз своїм бендом. Югославянски рок музичар, найпознатши як перши шпивач ґрупи ,,Бєло дуґме” зоз музичну кариєру котра тирва уж 50 роки, того вечара у Дюрдьове справел барз добру атмосферу, як на бини, так и у публики. Шпивал свойо познати писнї, як и вельки гити спомнутей ґрупи.

14 РУСКЕ СЛОВО

Фото: Неманя Отич

На самим концу любителє електронскей музики могли уживац зоз ди-джейом MtHaza котри по походзеню тиж зоз Дюрдьова. Вон до швета музики вошол у штредньошколских дньох, и то цошка цо и далєй тирва. Наступел на велїх фестивалох, а медзи нїма и Exit и Love fest. Як уж и традиция, Здруженє „Зєдинєни фарби звука”, коло музичней програми, занїма ше и зоз промоцию туризма и польопривреди, та так и того року на спортским полиґону бул поставени штанд зоз дюрдьовскима ґереґами и продуктами зоз ґереґи Шовлянсковей фамелиї.

ТОГО РОКУ НАМАЛЬОВАНИ ДВА МУРАЛИ На спортским полиґону у Дюрдьове дзе ше отримує манифестация ,,Дюрдьов отвореного шерца”, коло намальованих штирох муралох, того року намальовани ище два. – Чуваме традицию мальованя муралох, як подзековносц виводзачом, док того року намальовани и мурал на чесц єдному з потерашнїх орґанизаторох, нашому велькому приятельови Мариови Тртич, хтори нанажаль вецей нє з нами. Праве йому пошвецена тогорочна манифестация – гварела Александра Кнежич. На тогорочней манифестациї ,,Дюрдьов отвореного шерца” програму провадзели коло три тисячи нащивителє. Як и потераз, потримали ю Општина Жабель, як и локални спонзоре котри препознаваю труд и знанє здруженя „Зєдинєни фарби звука”. ■ 2. АВҐУСТ 2019.

mozajik@ruskeslovo.com

А АНКЕТ МЛАДИ НА ТОГОРОЧНЕЙ МАНИФЕСТАЦИЇ ,,ДЮРДЬОВ ОТВОРЕНОГО ШЕРЦА” Мария Барна, Дюрдьов: – Була сом и скорейших рокох кед наступели и „Рибля чорба”, „Тап 011”, „Ван Ґоґ”. Можем повесц же концерт каждого року вше лєпши. Найбаржей ше ми пачела атмосфера, котра була наисце опущена и спонтана. Михайло Чордаш, Коцур: – То ми други раз же сом бул на манифестациї ,,Дюрдьов отвореного шерца”, бо сом бул и влонї кед наступел „Ван Ґоґ”. По моїм думаню концерт каждого року вше лєпши, пачи ми ше їх вибор главних гвиздох и можем повесц же им барз добра орґанизация. Валентина Салаґ, Дюрдьов: – Я того року була першираз на тей манифестациї. Було ми барз фино и барз ми швидко прешол час. Уживала сом, гоч сом и нє знала кажду писню. Найвецей ми ше пачело же сом на концу мала нагоду висликовац ше зоз Бебековим сином, Звонимиром Бебеком. Амалия Варґа, Нови Сад: – Була сом на тей манифестациї кед наступели „Партибрейкерси” и „Рибля чорба” и вше, вше було супер. Маю добри вибор ґрупох и барз ше ми пачи атмосфера. Того року сом пришла слухац Бебека, и можем повесц же виполнєл мойо обчекованя. Пачи ше ми тото же того дня мож стретнуц познатих людзох зоз других местох. Катарина Куликовски, Дюрдьов: – Скоро каждого року ходзим на тоту Валентина и Звонимир манифестацию, и обачела сом же орґанизация з рока на рок вше лєпша и нащивенша. Пачел ше ми тогорочни концерт, насампредз бо сом вше мала жаданє слухац Бебека „на живо” и можем повесц же наисце справел наисце добру атмосферу и видзело ше ми же и публика задовольна з його наступом, а то найважнєйше. Александра Русковски, Руски Керестур: – Першираз сом була на манифестациї ,,Дюрдьов отвореного шерца” и було ми барз добре. Спочатку було дакус допито, алє як ше дружтво зберало и кед Желько Бебек вишол на бину, атмосфера „росла”. Бебек отримал феноменални концерт, дал шицко од себе у каждей писнї, як и цали його бенд, так же ми барз ми мило же сом була. Марина Сеґеди, Дюрдьов: – Я лєм прешлорочни концерт сом препущела, алє на перших трох сом була. Концерт бул наисце фини, найвецей ми ше пачел наступ главней гвизди. Мило ми же ше таке дацо отримує у нашим валалє. Никола Барань, Дюрдьов: – Бул сом влонї кед наступел „Ван Ґоґ”, алє видзи ми ше же тогорочни концерт бул вельо нащивенши. Супер орґанизация и барз ми ше пачела атмосфера того вечара. 2. АВҐУСТ 2019.

ПРОМОЦИЯ ПИСНЇ ,,МОЯ ТИ” АЛЕКСЕЯ СИВЧА

ВИДЕО-СПОТ ПРИЦАГУЄ УВАГУ

Мозаїку зме нєдавно обявели портрет нашого младого музичара Алексея Сивча з Руского Керестура, дзе сце могли дознац же знял авторску шпиванку под назву ,,Моя ти”. Нєдавно закончени и видео-спот за тоту нумеру, а Алексей писню и спот представел публики, приятельом и найблїзшим на промоциї отриманей у Новим Садзе, у кафичу ,,Ґаудиум”. – Тоту мою промоцию писнї дожил сом, насампредз, як єдно друженє зоз моїма товаришами и колеґами хтори ме любя и потримую. Презадовольни сом и зоз писню, и зоз спотом на YouTube-у пре вельо позитивни коментари, алє обчекуєм и неґативни, бо мушиме мац даяку амплитуду. Препатрунки на споту рошню, наздавам ше же буду и далєй, бо жадам на найлєпши способ випромововац свою писню – гварел Алексей. Вон тиж подзековал шицким присутним на промоциї на потримовки, и вєдно зоз нїма одпатрел спот на видео-биму. Потим, Сивч вжал и микрофон, та друженє после официйней промоциї предлужене до ранших годзинох. Л. Костелник фотоґраф Неманя Потконяк

РУСКЕ СЛОВО 15

Пририхтал: Дюра Латяк

РОК XXXIX АВҐУСТ 2019. число 470 Число ушорел: Любо Инґе Дудаш

ШМИХ З РУСКИХ НОВИНОХ

ОБЕЦУНКА Нагнївана заручнїца пише свойому заручнїкови: „Нє прегварим з тобу нїґда вецей анї єдно слово! А прецо, то ци розяшнїм усно!”

(РН ч.33(353) од 19. авґуста 1932. р. б. 2)

ПОПРАВЕЛ ШЕ У ШКОЛИ – З чим ше твой оцец занїма? – Мой оцец хори. – Алє я ше питам зоз чим ше вон занїма, цо роби? – Кашлє.

– Чи ви, панє Розендуфт, були уж дакеди карани? – Гей, пред петнац роками бул сом покарани же сом ше купал на забранєним месце. – И од того часу? – И од теди сом ше а н ї р а з нє купал.

СЦЕ ВИРОСНУЦ Мац вишла до загради и видзи як ше Яни по колєна закопал до жеми: – Цо то робиш, Яни? – Я ше, мамо, посадзел, бо сцем цо скорей вироснуц. (РН ч. 31(351) од 5. авґуста 1932. р. б. 3.)

(РН ч. 24(344) од 10. юния 1832. р. б 2.)

НАШО ЗВИЧАЇ

ТАК, НЄНАЯВЕНО! Дочули ше нашо телевизийоше зоз Нового Саду же у Руским Керестуре жиє найстарша малженска пара медзи нами, Руснацами. Баба Маря наполнєла 93, а єй винчани, дїдо Митро, 94 роки, та цо скорей до Керестура, голєм бабу и дїда назнїмац”, гат, док су живи. То би бул, рахо” вали, правучки прави прилог”, а ище кед би им баба Ма” ря виволала и рецепт за длуги живот була би то ексклу” зива”, а могла би закончиц и у нашей рускей архиви. Застановел ше телевизийни комби на самим концу улїци у котрей жила наша пара. Телевизийошом, кед почали виходзиц зоз комбия, нїґда конца и края, водителька, шминкерка, режисер, заменїк режисера, майстор за тон, майстор за шветло и други котри припадали ґу екипи. Сушеди и на драгу повиходзели опатриц цо ше у сушедових збува... Остали зачудовани, найвецей, пре тото же як до єдного комбия тельо людзох могло стануц. – Ґаздо, єст дакого дома, почало докричованє ище пред капурку. З другого боку капурки збрехал, зричал пшиско, зуби вищирел и лєм указал госцом хто ту чува и чийо то обисце. – Мир, мир, добри будз! Ґазда Митро змирел пса, и зачудовани, аж му калап на очи спаднул, привитал пол Рускей телевизийней редакциї. – Добри дзень, пребачце нам же зме ТАК НЄНАЯВЕНО пришли до вас... Ти зме, у Керестуре, у Доме култури дацо знїмаме та, о истим трошку, би зме зняли и прилог зоз вами и вашу панї... Водителька мелє свойо як накруцена та и дїдо Митро лєдво сцигол капурку отвориц госцом, а на щежар. – Най ше пачи, ша лєм войдзце... Угарли ше госци до преднєй хижи дзе их дочекала ґаздиня, баба Маря и такой ше дали до роботи. Шминкерка ґаздиню вжала под свойо, до кухнї, а же би им нїхто нє завадзал, док вона нє украши ґаздиню. Майстрове, хтори кадзи, почали шнури розцаговац и по приклєце и по хижох, попод по сцелї... Други, заш,

16 РУСКЕ СЛОВО

микрофони и иншаки дроти розцаговали, наме сцали камери, по ставяли, та розме сцали карсцелї... Треци отверали, та заверали шпалетни, мерали цошка зоз якуш годзинку, познїмали дїдово катонацки слики зоз мурох... Почал ше дїдо Митро лапац и шкрабац за главу, а змеркло му ше и кед го режисер покляпкал по плєцох и припомнул же би нїч нє приповедал док ше му нє питаю... Од роботи такей екипи почало му и у бруху круциц, ша, гат, люцки людзе му у його власним обисцу командую як лєм сцу. Шицко то пре пейц минути телевизийней слави. А нє, нє годно так! Муши им Митро указац хто ту ґазда. Док режисер и часц екипи намесцали сцену у преднєй хижи, дїдо вимкнул, виключел осиґурачи за струю, и як кед би нїч нє було, врацел ше нука. Тераз и шминкерка уведла бабу Марю до хижи. Дїдови Митрови ше уста розняли, очи вищирел и нє могол сам себе вериц же то його Маря. Нова фризура, нашминкана, ґамби червени, модерна хусточка коло шиї, аж и нохци на червено налаґовани. Шедла и ґаздиня так и там, як єй наказали. – Шветло, цихосц, тон... гварел сом тон, уж скричал режисер нагнївано. – Нєт струї, одвитовал єден зоз майстрох за шветло, озда. Патрели вони єден на другого, вериц себе нє могли. Ша то нєможлїве, то двацец перши вик, гварел єден. – Можлїве, можлїве, дочекал ґазда Митро свою минутку, у нас на валалє струю викапчую ТАК НЄНАЯВЕНО... Та цо могли, спаковали ше, лєдво, до комбия и назад до Нового Саду нєоконченей роботи. Лєм баба Маря добре потарґовала, ище скоро два тижнї нохци були красни, а на червено налаґовани! Владимир Дудаш Иванов 2. АВҐУСТ 2019.

ПРИПОВЕДКИ КОТРИ КАЖДЕ МУШИ СЛУХАЦ

БОЖЕ, ОЗДА НЄ НА НЇХ ШВЕТ ОСТАВА... Якош, вше частейше ми на розум приходза приповедки од котрих ше ми дараз давно власи дзвигали на глави. Теди сом, у тих дробних рокох, пожадал, а и сполнєло ми ше, та ми ше власи вецей нє дзвигаю, бо их нє мам...

оже, на ким тот швет останє, робиц нє сцу, учиц ше нє буду, вноци дулую, воднє шпя, то ґу доброму нє водзи... Цо то з того ма буц и так далєй и вше исте, а моя ґенерация и я з нїма ище лєм одрастали. Но, приповедка вше була иста... – Ми робели, додня ставали, за шеґертох у Шваба зме учели, а тоти, зоз нїх нїч анї тераз, а анї нїґда нє будзе... Но, поправдзе, уж кед дойдзеш до мудрейших, озда, рокох, чуєш вшелїячини. Дошла до мнє, так, приповедка же єден з моїх шовґрох, за фляшку палєнки, на Рискашарским ярашу, преплївал пайпи закопани под жему и вишол як да то таке як добре рано”... Пайпи на ярашох ” и тераз глїбоко под жему и вше себе думам же озда моя ґенерация уж баржей мала розума. Приповеда, так, мойо сушедство, поправдзе уж их давно и нєт, же нєдалєки сушед, а добри чловек бул, лєм барз любел чи кукуричней, чи цирковей палєнки, а иншакей у войни анї нє було. Любел ю чи менєй, чи вецей як другу хто зна, алє о тим нє барз любел приповедац уж после войни, гевтей зоз Нємецку и другима, а хлопи го ровно задзерали най приповеда же як його баба вошла до руского пеца. Зоз своєй скори нє могол анї вон, а єдини коментар му бул же ю, жену власну, вон, поправдзе, анї нє барз вдерел кед зоз штред хижи до пеца вошла, озда же ше дакус и сама заплянтала, хто зна? Можебуц и пец бул зоз старших, зоз посконох вимасцених и дакус менєй блата. Єден зоз моїх старших приятельох, без мена бо озда и час же би на миру и вон спочивал, приповедал же їх дзеци, було вельо, голєм вецей як тих рокох цо єст. Оцец и мац од додня на полю, дїдо по другей роботи, баба дробизґ и статок лєм тримала, а стара баба нє мала другу обовязку лєм на дзеци мерковац и крашнє их учиц и воспитовац. – Я вше, приповедал вон, бул нєдобри, голєм нє таки яки сом требал буц по думаню шицких старших... А мой брат ше баржей знал улїзовац, та шицким бул добри. Ага, бул... Кед старей баби було ясне же нє помага анї чардак зоз чуткох правиц, анї стари и криви гвозди випросцац, анї двор заметац, проблем и бриґу ришовала на єдини способ котри вше дал добри резултат. Крашнє, ценши штранджок до рукох, та го перше за грушку, а у каждим руским обисцу вше грушка росла опрез и збоку уходу до обисца, а потим и мойого брата за ногу, насиґурно, завязала же би, уж кед єй нє бул на очох, анї далєй нє могол вимкнуц. Старши вше були лєпши як ми, озда то вше так и було одкеди швет шветом. Тоту приповедку уж давно припо2. АВҐУСТ 2019.

ведаю и мойо блїзки. Ми були ище ище, алє тоти тераз... Кед на нїх швет останє, то му будзе и гуя... Звикла кажда ґенерация на тото, а якош, гоч як, напредуєме, окрем того же нас єст вше менєй, та то озда нє так барз видно. Паметам єдну приповедку з часох кед Задруґа крави ище мала на Шимковим салашу. Додня хлопи ставали доїц, кармиц и шицко по шоре, а до валалу анї нє була преблїзка драга. Вечаром иста робота, ознова. – Знало ше точно хто хтори и кельо крави ма рано и вечар подоїц, алє знали зме и помочи кед дакого дацо зашло, та и його часц була одробена – и мир у обисцу и Задруґи. Раз ци пожичели, други раз ти, и так доокола. Заш лєм у таким дружтве ше любело и попиц, то менєй хто вецей, алє робота нє церпела. Паметам як приповедал бачи Йовґен, попили бизме даяку на кубик, шицки зме уж на Шимковим, а вонка шнїг поверх колєн, курнява, валал далєко, а на нєщесце, и дзеки и пенєжу єст, таки часи були. Спадла порада, єден до валалу по палєнку, а други одробя його часц роботи... Я, гвари бачи Йовґен, вицагнул кратшу ширку, та до валалу. Витор гвижджи од Червинки, од Вепровачу, алє вше до очох. Озда сом мудрейши, ришел сом, та хрибтом, по дєпу, по литру палєнки. Там и назад. Нє було ми чежко, роки таки були, а цешел сом ше и голєм же мойо крави подоя други, пайташе лєбо нє, алє за роботу бриґи нє було... Тераз мам лєдво, лєбо скоро шейдзешат, а ноги боля и пред хвилю, и пред дижджом, и по суши, и по жими. Так повесц, анї нє преставаю болїц, а од чого, нє знам анї сам... Паметам же ми на живци ишло кед дахто спомнул – та ” цо ви знаце, ище сце премлади, увидзице док дойдзеце по нашо роки”, а думам же теди нє мали вецей як штерацец... Шицко єдно, за нас були стари як кед до першей класи основней школи починаш, а стари ци гевти у штвартей. Завиши лєм зоз хторого боку патриш, лєбо на хторим ши сам боку. Озда, думал сом, и их дахто раз прешвечи же и ми цошка знаме и зробиц, и зачувац, научиц цошка, доробиц нєдоробене од старших цо чекало на нас. А, патрим так на младеж и ище вше ми нє ясне чи наисце на нїх, кеди теди, швет останє... Гуя му! Вец му будзе гуя!■ Лю. Дудаш

РУСКЕ СЛОВО 17

КУЛТУРА И ПРОСВИТА 15. ПОДОБОВА КОЛОНИЯ МЕСНЕЙ ЗАЄДНЇЦИ

МАЛЬОВАЛО ШЕ И У ДЮРДЬОВЕ Тогорочна Подобова колония Месней заєднїци Дюрдьов отримана у голу Основней школи „Йован Йованович Змай” у Дюрдьове, а после трох дньох, закончена внєдзелю, 28. юлия. На нєй участвовали тринацецеро подобово уметнїки, аматере, академски маляре и педаґоґи, найвецей зоз Дюрдьова, як и зоз Нового Саду и Жаблю

ицки учашнїки маю закончене голєм штреднє образованє з уметносци, односно шицки маю Штредню уметнїцки школу „Боґдан Шупут” у Новим Садзе, а даєдни ище вше єй школяре. – Лєм на перших двох дюрдьовских колонийох сом нє участвовала. Колония нагода за друженє, мож научиц дацо нове и видзиц кельо зме напредовали у своїх намаганьох же бизме були у уметно сци. Комуникация єдна з важнєйших медзи нами уметнїками. Того року сом мальовала мертву природу. Нє малюєм вше исте, алє и пейзажи, салаши, абстракцию и друге – гварела уметнїца Миро слава Рамач зоз Дюрдьова котра мальовала зоз акрилом, а окрем щеточки хасновала и малу шпаклу. Гвари же є задовольна зоз орґанизацию и про стором у котрим ше одбула Колония, алє ше дзечнє здогадує часох кед тота колония була интернационална и кед мали го сцох уметнїкох зоз України котри мальовали вєдно з нїма. – На дюрдьовскей Колониї сом участвовала вецей як дзешец раз. Любела бим кед би було вецей учашнїкох, алє и же би ше подзвигла свидомосц о култури и єй важносци у валалє. Дакеди зме участвовали вецей, а медзи уметнїками були и особи о котрих нєшка можеме лєм на телевизиї патриц и слухац. Любела бим же би наша колония ознова була интернационална. Видзи ми ше же би ше о тим требали остарац старши уметнїки котри длужей у орґанизациї и знаю як то функционує – гварела Драґана Мушицки, уметнїца и член Орґанизацийоно-

18 РУСКЕ СЛОВО

го одбору тей Колониї котра мальовала зоз олєйом на платну. – Плануєм ше уписац на Академию уметносци у Новим Садзе дзе ше будзе бодовац учасц на колонийох, вшелїяк то красна нагода пробовац дацо нове. Вибрала сом академию, а нє ФТН, дзе тиж єст напрям ґрафични дизайн, понеже на академиї єст вецей уметнїцкей шлєбоди, гварела – Оливера Планич зоз Дюрдьова, котра по треци раз участвує на дюрдьовскей Колониї. Фокус на єй малюнку червена британска телефонска бешеднїца, а хасновала акрилни фарби, мальовала зоз щеточку, а кед требало и зоз пальцами. – Порядна сом на тей нашей Колониї, вона ми стимулация за роботу за далєй, дружиме ше и робиме. Малюєм у зависносци од инспирациї, дакеди то абстракция, а дакеди природа. Того року сом намальовала мертву природу, обачела сом же ме вона остатнї даскельо роки прицагує. Хаснуєм олєй на платну, одвитує ми, кед ше потроши лєгко пременїц, малюєм лєм зоз щеточку – гварела Мая Дороґхази зоз Дюрдьова, уметнїца и член Орґанизацийоного одбору тей Колониї. Колония почала пияток, 26. юлия, орґанизовал ю Орґанизацийни одбор Подобовей колониї Месней заєднїци Дюрдьов и Месна заєднїца Дюрдьов котра дзекуюци Општини Жабель обезпечела пейдзешат тисячи динари. Учашнїки малюнки охабели орґанизаторови, а на дарунок достали платно, фарби, комплет щеточкох и палету. Костиранє и напой, окрем МЗ Дюрдьов, обезпечели дюрдьовски Етно ресторан „Летич” и Ловарске дружтво „Дюрдьов”, як и Дюрдьовчанє Душанка Джамбас и Боян Єлич зоз ПР „Ґранит БОКИША”.■ С. Саламун 2. АВҐУСТ 2019.

kultura@ruskeslovo.com

ОЗНОВА БУДУ ОДГУКОВАЦ „МЕЛОДИЇ РУСКОГО ДВОРУ”

НАГРАДЗЕНИ БУДУ НАЙЛЄПШИ

Шицко порихтане за ютре, 3. авґуст, за 12. по шоре Фестивал „Мелодиї Руского двору” и ознова одгукню тамбурки и шпиваче од 19 годзин на лєтнєй бини у порти Лєтнєй владическей резиденциї у Шидзе. Фестивал после даскельо рокох отримованя першей соботи у септембру, ознова пременєл термин на першу соботу у авґусту. Шицко друге цо ше дотика концепциї фестивала остало нєпременєте. Буду ше змагац оркестри и шпиваче зоз дружтвох зоз наших местох у виводзеню инструменталних и вокалноинструменталних композицийох. Їх наступ будзе провадзиц и оценьовац фахови жири хтори додзелї три награди, а єдну награду як и по тераз достанє оркестер хтори публика на Фестивалє оценї як найлєпши по єй смаку. Тиж остава и же награди буду малюнки зоз Подобовей колониї „Руски двор”.

Покля ше буду здавац гласи жирия и лїсткох публики, у ревиялней часци наступи словацке СКУД „Єднота” зоз Шиду. Уходнїца за фестивал будзе символични 100 динари. Як и каждого року, з оглядом же Фестивал у ранґу фестивалох од националного значеня, поприходза представнїки наших руских институцийох як и госци нащивителє зоз других местох. Орґанизатор КПД „Дюра Киш”, окрем музичней, змагательней часци Фестивала од 17 годзин орґанизує етно штанди, а будзе отворена и вистава малюнкох Ратка Торми, маляра зоз Беркасова. Як и каждого року, найвекша бриґа орґанизатором будзе хвиля хтора нажаль остатнї роки була нєвигодна, та ше главна фестивалска часц нє отримала на лєтнєй бини. Орґанизаторе ше наздаваю же того року будзе красна хвиля. Вл. Дї.

У ШИДЗЕ ОТРИМАНА ПРЕМИЄРА ФИЛМОХ

ЛЄПШЕ УПОЗНАЦ МИҐРАНТОХ У сали Културно-образовного центра у Шидзе, отримана премиєра двох филмох хтори зробели миґранти з того подруча, єдного документарного и єдного бавеного, а тиж и бавеного филма хтори зробели їх парняки, млади зоз Шиду. Филми указани после трох мешацох роботньох на хторих фаховци з тей обласци едуковали миґрантох як ше рихта и знїма филм. Роботнї отримани у Лєтнєй владическей резиденциї, у Шидзе, чия нукашньосц и порта хасновани у филмох. Партнере у тим проєкту Култура Нова з Нового Саду, Медзинародна орґанизация за миґрантох (ИОМ), и Каритас зоз потримовку амбасади Швайцарскей. Перши филм документарни о дзивки хтора бешедує о своїм чежким живоце на миґрантскей драги. Други филм бавени и бешедує же 2. АВҐУСТ 2019.

криминал и тарґовина з дрогу вшадзи коло нас, алє порученє филма же ше криминал нє виплаци и же таки особи на концу загарештовани. Треци филм зробели млади зоз Шиду. Слово о бавеним филму з велїма учашнїками у хторим два ґрупи младих у чарних и билих шматох, а нєпозната рука за шаховску таблу цага поцаги и валя фиґури и так падаю и особи у чарних и билих шматох. Аавторе гварели же охабяю каждому же би сам вицагнул порученє з того филма. Вукашин Живалєвич, хтори преподавал на роботньох, фахови сотруднїк на Филозофским факултету у Новим Садзе гварел же циль проєкта повязованє младих миґрантох и младих Шидяньох през визуални проєкти. Милан Врачар, продуцент спред Култури нова, гварел же ше досц ро-

бело на роботньох же би ше научело як ше филм роби и знїма и на концу настали три филми. Задовольна и Даница Гирйоватий, аниматорка Каритасу хтора визначела же вецей учашнїки у проєкту участвовало, а Каритас дал свойо доприношенє през вибор младих миґрантох и запровадзованє роботньох хтори мали потримовку же би були отримани у Лєтнєй владическей резиденциї. Собан Ахмад (25) зоз Пакистану бул єден спомедзи ушачнїкох ґлумцох у филму. Кратко виявел же першираз участвує у таким проєкту и же му ше попачело. Научел дацо нове и дружел же зоз младима зоз Шиду и так ше злучели розлични култури и традициї. После проєкциї филмох, шицки учашнїки ше представели на бини и достали сертификати. Вл. Дї.

РУСКЕ СЛОВО 19

КУЛТУРА И ПРОСВИТА

kultura@ruskeslovo.com

КОЛОНИЯ ПОДОБОВИХ УМЕТНЇКОХ „СТРЕТНУЦЕ У БОДНАРОВА” ҐОСПОДЇНЦИ

ОЗНАЧЕНИ ВЕЦЕЙ ЗНАЧНИ ЮВИЛЕЇ Прешлого тижня, од пиятку, 26. юлия, по нєдзелю, 28. юлия, у ґосподїнскей Основней школи „Жарко Зренянин” отримана петнаста ювилейна Колония подобових уметнїкох и осемнаста Дзецинска колония „Стретнуце у Боднарова”. Колонию на котрей означени вецей значни ювилеї, як и вше потераз, орґанизовало Дружтво за руски язик, литературу и културу Пише: Сандра САЛАМУН

20 РУСКЕ СЛОВО

ПРЕЗЕНТАЦИЯ ТОГО ЦО ПОСЦИГНУТЕ Дружтво поряднє видава каталоґ роботох зоз каждей подобовей колониї, так того року видало каталоґ зоз роботами шицких уметнїкох зоз прешлорочней у котрим обявени трицец осем роботи зоз 14. колониї подобових уметнїкох и двацец єдна робота зоз 17. дзецинскей колониї „Стретнуце у Боднарова”. Окрем того, учашнїки тогорочней Колониї нащивели виставу малюнкох зоз прешлорочного стретнуца котра отворена на Вилїю у тим року, а тогорочни роботи буду традицийно виложени ознова на Вилїю, алє у 2020. року, тиж у Ґалериї Месней заєднїци Ґосподїнци. Вистава виложена през цали рок, та ю зацикавени можу нащивиц кажди роботни дзень од осем до петнац годзин.

а Колониї подобових уметнїкох участвовали трицец седмеро подобово уметнїки, аматере, академски маляре, подобово творителє и академски скулпторе зоз Ґосподїнцох, Коцура, Дюрдьова, Нового Саду, Бачкого Ярку, Темерину, Петроварадину, Мошорину, Будисави и Жаблю. – Кантички будзем мальовац док людзом нє допиє, а видзим же им ище нє допили, понеже глєдаю таке. Людзе любя кантички, вельо того малюєм зоз кантичку, з носталґию як и потераз, и наздавам ше же тото занавше будзем робиц. Углавним робим олєй на платну у тим окреме уживам, дакус хаснуєм пастели, осемдзешат одсто намалюєм зоз пальцами, а найменєй зоз щеточку и то ми права сатисфакция – гварел уметнїк Дюрдьовчань Владимир Дороґхази, котри порядни на тей Колониї. – Того року маме красне число учашнїкох, алє треба пременїц часц отримованя, бо у викенду кед тота Колония у даскелїх местох ше тиж таке отримує. Важне же би ше нє отримовала анї под час наших фестивалох и манифестацийох. Док можем будзем приходзиц и док волаю, алє єдного дня престаню, бо то так идзе, алє ми нє годни пойсц – гварел уметнїк Силвестер Макаї зоз Коцура, котри потераз лєм два раз нє участвовал на тей Колониї и вше малює у природи, у дворе. Вон часто малює природу, а так було и того року. Хасновал акрилни фарби, шпакли, щеточки и друге цо му ше видзело же адекватне за мальованє. Медзи поряднима учашнїками ище єден наш собешеднїк котри ше того року одлучел за абстракцию, а инспирацию нашол у Пикасови.

дїнци и Општину Жабель же би ше Колонию отримовало порядно и котра дала и найвекшу финансийну потримовку. Колонию потримали Покраїнски секретарият за образованє, предписаня, управу и национални меншини – национални заєднїци, Национални совит рускей националней меншини, Ме сна заєднїца Ґосподїнци и велї почитователє подобовей творчо сци. Колония ше, як и по тоти роки, находзи у Календаре значних манифе стацийох Националного совиту Руснацох за 2019. рок.

СВОЙО ПРИХИЛЬНОСЦИ УКАЗАЛИ И ДЗЕЦИ

– Того року сто роки од снованя уметнїцкого напряму кубизем, котри и я хасновал. Намальовал сом блондинку, з єдного боку є жовта яка и є у природи, а з другого боку белава, цо нє ма вязи зоз реалносцу. У кубизме шицко нєрационалне, нєзрозмирне и иншаке як у природи – гварел уметнїк Золтан Феєш зоз Ґосподїнцох котри хасновал акрилну фарбу, щеточку, шмирґлу папер и шпаклу. – На наших колонийох ше ридко малює руски мотиви, окреме облєчиво, та я таке вше виберам же би остало за памятку. Мальовала сом зоз олєйом на платну, хаснуєм шицко цо ми потребне – и пальци, и фиксативи, а найважнєйши ми ценки щеточки же бим могла точно нарисовац шицки деталї. Намальовала сом дзивку, рускиню як стої коло лади и опатра ше до жвератка – гварела уметнїца Мария Йозанов, народзена Канюх зоз Нового Саду, котра на Колониї участвовала вецей як пейц раз и котра дзечнє малює руски мотиви, фолклористику у котрей актере людзе у народним облєчиве и у руским народним амбиєнту. – Учашнїком зме обезпечели шицок материял и условия за роботу. Гоч школски розпуст, участвовало красне число дзецох, вони однєшу упечатки цо нарисовали и же Колония пошвецена Стеванови Боднарови, подобовому творительови котри жил и творел у Ґосподїнцох. Кед ше його мено находзи у наставних планох и програмох, вец и ми длужни раз у року здогаднуц ше же вон єден з найвизначнєйших творительох зоз того ме ста, у тим краю, алє и ширше. Мило ми же учашнїки, подобово творителє рижни фахох, вони зоз свою роботу доприноша и популаризую свою творчосц, а на Колониї творя на шлєбодну тему – гварела Ирина Папуґа, спред Дружтва за руски язик, литературу и културу, котра похвалєла анґажованє МЗ Ґоспо2. АВҐУСТ 2019.

Дзецинска колония отримана внєдзлю, 28. юлия, єй руководотелька була наставнїца подобовей воспитаня Бранислава Туцаков зоз ОШ „Васа Стаїч” зоз Нового Саду. На нєй участвовали седемнацецеро школяре зоз ОШ зоз Ґосподїнцох, Бачкей Тополї, Дюрдьова, Нового Саду, Мошорину, Жаблю, Нового Места и Темерину. – Першираз сом приведла школярох, удало нам ше зорґанизовац дзеци, понеже у тим периодзе вони найчастейше одпутую. Того року пришли дзеци и зоз Бачкей Тополї, а нарок зме ше порадзели же приду и зоз Нового Орахова. Дзеци задовольни и интересантне им – гварела Сенка Бенчик, наставнїца руского язика у Новим Орахове и Бачкей Тополї. – Любим рисовац и плануєм ше школовац у тим напряме. Того року лєгка тема. Здогадуєм ше же кед сом першираз, пред даскельома роками участвовала на Колониї теди зме мали нарисовац ґереґи, було ми чежше нарисовац шицки потребни елементи, алє теди сом мала и трему – гварела Аня Хромиш зоз Дюрдьова, котра закончела седму класу и треци раз участвовала на Колониї. – Намагал сом ше намальовац так же би було исте як тото цо нам задали, хасновала сом и исти фарби, гварел Миклош Бенчик зоз Бачкей Тополї котри законел трецу класу и котри першираз участвовал на Колониї. – Нє було ми чежко намальовац цо нам задали, першираз сом хасновала темпери, та ми було интересантне. Дома найволїм рисовац мотилї – гварела Мария Бенчик зоз Бачкей Тополї и єдна з наймладших учашнїкох, хтора закончела першу класу и першираз була на Колониї. – Пачи ми ше же на тот дзень шицки уживаю у мальованю. Тема нє чежка, и дома дзечнє малюєм, алє найвецей рисуєм зоз клайбасом. Шицки теми ми одвитую, любим шицко рисовац и мальовац, так же ми шицко єдно цо нам нарок задаю – гварела Хана Кочиш зоз Нового Саду, котра други раз на Колониї, а закончела пияту класу. 2. АВҐУСТ 2019.

ДЗЕВЕЦ ЗНАЧНИ ЮВИЛЕЇ Трецого дня Колониї отримана програма у котрей означени дзевец ювилеї – 90 роки од народзеня Янка Чижмара, подобового творителя и уметнїка, 80 роки од народзеня Мити Пушкарового, подобового педаґоґа и литературного творителя, як и 80 роки од народзеня Слободана Стояновича, 70 роки од народзеня Борислави Йовчич Ленцич Ґрейс, Єлици Лели Йованович, Милани Каланя и Якова Макая, 60 роки од народзеня Драґолюба Ґрковича и 50 роки од народзеня Саши Стаменковича (учашнїкох Подобовей колониї „Стретнуце у Боднарова”) о котрих Ирина Папуґа, спред Дружтва за руски язик, литературу и културу як орґанизатора, пречитала биоґрафиї. Блаженка Хома Цветкович, предсидателька УО Дружтва за руски язик, литературу и културу, пречитала биоґрафию Стевана Боднарова, як и два писнї Мити Пушкарового и слово Слободана С. Сандера о нїм. У програми Вукица Вуков Михаило одрецитовала свойо писнї и подаровала свою кнїжку „Преображенє” гаику писнї, три подаровала наймладшим учашнїком на колониї, а єдну Дружтву у чийо мено шицки учашнїки достали Подзекованя. Означованє 70 рокох од народзеня писателя Владимира Кочиша зоз Дюрдьова преложене за наиходзаци период пре оправдани причини.■

РУСКЕ СЛОВО 21

КУЛТУРА И ПРОСВИТА

kultura@ruskeslovo.com

КОЛОНИЯ ПОДОБОВИХ УМЕТНЇКОХ „СТРЕТНУЦЕ У БОДНАРОВА” ҐОСПОДЇНЦИ

20 РУСКЕ СЛОВО

СВОЙО ПРИХИЛЬНОСЦИ УКАЗАЛИ И ДЗЕЦИ

РУСКЕ СЛОВО 21

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ СТРЕТНУЦЕ З ИРИНКУ САКАЧ З РУСКОГО КЕРЕСТУРА

ПО ОШМИХУ ЗАПАМЕТАНА

Пише: Любомир ДУДАШ

Велї з ґенерациї котри и Балашевич „спаковал” до писнї народзени пейдзешат и даєдного... прешлого вику за нами, а ище вше активни, дружтвени, за шицко су заинтересовани. Як гваря, гоч кельо роки свойо поробели, ище вше вельо того мож зробиц, а и упартосц, най нє повем твардоглавосц, помага же би ше и кед пензия уж ту, лєбо на ню нє треба длуго чекац, витворело цилї и инше цо було занєдзбане у рокох котри прешли

ринка Пулькашова, Колошняйова по матрикулох, одата до Сакача, вшелїяк єдна зоз представнїкох тей ґенерациї. Пензионована є як погосцительна роботнїца, а медзи першима наисце школованима у тим фаху. Кед же з першого разу требало повесц по чим ю безчислени госци Ресторану, а потим и на Лонґове, запаметали, то бул ошмих! Домашнє зохаб дома, а на роботу ше одходзи з ошмихом и сцерпеньом за вшелїяки обичаї, воспитанє и културу госцох, котрих було зоз шицких крайох теди, нам, велькей держави. – Народзена сом як штварте, наймладше дзецко, а одросла на Данчовей долїни. На щесце, и после телїх рокох сом ту, зродзена зоз таким желєнїдлом, воду опрез облакох и поглядом на заход слунка, приповеда Иринка. Одо мнє шицки були старши, алє ме нє розмазовали, шестра маря, брат Елемир и шестра Меланка. Оцец Любо, а паметам го и нєшка як барз доброго, бул тракториста у Комбинату, а мац Мария, народзена Бесерминї, тримала шицки кути у обисцу. Ту, коло и на долїни, вше було вельо дзеци и док зме росли и одрастали знало нас буц и по двацец и вецей у безконєчним бависку нє забуваюци и на домашнї обовязки. То нам шицким було нормалне, а одрастали зме, озда и красше и щешлївше як нєшкайши младши – враца Иринка памятки на дзецинство. – И до оводи сом почала вчас ходзиц, од трох рокох, зоз шестру Меланку, а як нєшка паметам учительку Жирошову котра нас учела шицко – рецитовац, шпивац, песто-

22 РУСКЕ СЛОВО

вац любов ґу театру... Златни роки за ище красши памятки. У основней школи нас було три класи зоз найменєй трицец двоїма дзецми, таки часи були. Теди сом, уж як дакус векша, ходзела и на фолклорну секцию, алє барз сом нє любела кед хореоґраф бул гласнєйши як ми, дзеци. А грал нам сушед Юлин Кренїцки, Рац. Но, вон нам часто грал и ту, у сушедстве, кед бависко требало змириц и кус оддихнуц – гвари вона. А кед єй дзеци, син Желько и дзивка Снежана, пошли за своїм хлєбом, у обисцу Иринка остала зоз супругом Любом и мацеру. Як живот зна нєсподзивац, обидвойо, якош анї нє вельо часу єдно за другим, пошли спочивац, остала сама, лєбо скоро сама. Ту, у валалє дзивка и унука Минеа (Югас), котру Керестурци одмалючка познаю як нєзвичайно добру рецитаторку котра руске слово и вислов ширела и далєко од родного валалу. ЖЕ БУДЗЕМ КЕЛНЕРКА, МАЦ НЄ СЦЕЛА АНЇ ЧУЦ – Кед пришол час опредзелїц ше за професию, анї сама сом нє думала же закончим школу за погосцительство у Вербаше. Роздумовала сом и о иншим, алє теди у валалє уж на велько почала бешеда же дакедишнї Клуб явних и просвитних роботнїкох будзе прави Ресторан. Адаптация будинку уж и почала. Оцец бул лєм за таке, ша, забога, робел у Комбинату, алє мац... – нє могла анї задумац. У карчми, та най то будзе и ресторан, робиц... Боже, сохрань! 2. АВҐУСТ 2019.

ljudze@ruskeslovo.com

Якош то, нє мож анї виплановац, теди до Вербасу до фахових школох пошли наисце вельо Керестурци. Иринка, єй колеґа Кимо Мудранчик, сушеда Сенка Бучкова и наисце вельо з валалу, велї хлапци ше пошли учиц за месара, а потим робиц до Карнексу. Так було, медзи иншим, и прето же то була и єдна зоз найтуньших вариянтох школованя, нєдалєко, а скоро сиґурно обезпечена робота. – Ми, млади, з помоцу искуснєйших колеґох лєгко контроловали шицко. Ошмих, поздравкац, привитац, вислужиц и так роками – здогадує ше Иринка. Озда найчежше було кед младеж зоз кину виходзела, та шицки просто до ресторану, анї тельо места нє було. Шицких вислужиц, буц сцерпени, а шицким по дзеки. Алє, могло ше. Други превельки по числу госцох, були змаганя у вареню, концерти... Памета Иринка же кед Звонко Боґдан, Юлия Бисак и Лїляна Петрович були нашо госци та и „башта” була „розцагнута” по Маковски шор. Просто нє мож вериц, алє так то було, а и теди нє було места за шицких. Кажди час мож по дачим паметац. – Памятки ми ше роя... Здогадуєм ше и першираз поставеного шведского стола, алє нє у порядней роботи, на свадзби... приповеда Иринка. Було то кед Бандара и єй Микола сина женєли... Чудо за валал, а було прекрасне. Ище вше ше любим здогаднуц на колеґох зоз котрима сом робела, бачика Мироня Данка, Бачика Якима Кренїцкия, Любу Лукача и других старших, алє и Кокту, Муцу, Влатка Брицу... Нє сцела бим дакого прескочиц, алє и роки тому уж єст, та памятки покус виблядли. Кед ше могло, та гайд до Канади ґу синови Желькови, нєвести Бернарди и унучатом Мануели, Давидови и Теодорови. Так уж два раз, а по шейсц мешаци. ДОБРЕ ЖЕ БУЛО НА КОГО ДЗЕЦИ ЗОХАБИЦ – Зоз Любом, супругом, зме були вєдно трицец три роки и цешим ше же зме виховали двойо здрави дзеци, тераз уж своїх людзох. Желько уж давно зоз фамелию у Канади, гонї камион, а и маляр є кед ма часу як и його оцец. Унуки и його рошню, а и Снежанова Минеа, а час роби свойо. Жаль ми лєм же сом нє була з нїма тельо кельо сом жадала, бо така була робота. Супруг Любо як маляр робел вельо на терену и у родним Коцуре, Керестуре и вшадзи дзе требало доброго маляра. Кед тераз порахуєм, випадло добре, алє за вельку часц 2. АВҐУСТ 2019.

Перши „шведски стол”, а по руским обичаю у Ресторану

Иринка з унучатми у Канади

воспитаня наших дзецох заслужни їх баба и дїдо Пулькашово. НАЙВИРНЄЙША МУШТЕРИЯ – Остало ми у паметаню, приповеда Иринка, кед сом ище як млада у роботи вислуговала дружтво зоз Вербасу котри ишли куґлац ше до Оджаку. Полудньовали, схопели ше и пошли. Аж кед сом стол пораєла видзела сом под нїм бутєлар. Преполни пенєжу, девизох, визит картох... Нашли зме документи и наволали його супругу. Вона занємела, цо од щесца пре найдзени документи, цо пре чесносц наших занятих у Ресторану. Пришол чловек, директор бул єдного велького подприємства, и нє мог ше и сам начудовац такей професийносци и чесноти. Подзековал, наградзованє нє прилапене, озда така нам робота, алє роками ище потим заходзел до Ресторану, та чи му бул у драже, чи нароком. Остал у паметаню и як єдна зоз найвирнєйших муштерийох – гвари на концу Иринка.■

РУСКЕ СЛОВО 23

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ ЯК НИКОЛА КНЕЖЕВИЧ, ДАКЕДИШНЇ ПРЕДСИДАТЕЛЬ СКУПШТИНИ ОПШТИНИ ШИД, ДОЧЕКАЛ ПРЕДСИДАТЕЛЯ СФРЮ

ДОЖИЦЕ З ТИТОМ Пише: Владимир ДЇТКО

Вельке то було кед ше у Шидзе концом седемдзешатих рокох прешлого вику дочековало дакедишнього предсидателя Югославиї – Йосипа Броза Тита. Вон ше теди на гайзибанскей станїци затримал лєм кратко, а вец предлужел далєй до Карадьордєва. Од теди прешли 42 роки, алє остали здогадованя на тоту вельку подїю

ед у другей половки септембра 1977. року до општинского руководства у Шидзе сцигла вистка же их нєодлуга нащиви предсидатель СФРЮ Йосип Броз Тито на своєй драги зоз Заґребу, односно до Карадьордєва, шицки ше двигли на ноги. Требало предсидателя держави цо лєпше дочекац, так же пририхтованя почали такой. Теди предсидатель Скупштини општини Шид бул Никола Кнежевич, хтори нам виприповедал як випатрали тоти днї, та и сам дочек „найвекшого сина шицких народох и народносцох” як ше теди гуторело за Тита. – Пририхтованя тирвали нєпреривно даскельо днї и ноци под руководством Служби протокола Скупштини и Вивершней ради АП Войводини. Такой започали роботи билєня будинку гайзибанскей станїци,

ушорйованє перонох и околїска, як и цалого подруча такволаней маршрути кадзи Тито будзе преходзиц. У напряме Беркасова коло драги викерчени черяки, позрезовани конари з древох и ушорени банкини. Мали зме информацию же ше предсидатель Тито дакус и затрима у Шидзе и так зме ше вец и пририхтовали – здогадує ше дакедишнїх часох уж роками пензнионовани про свитни роботнїк Никола Кнежевич. СЦИГОЛ НА БЕЛАВИМ ГАЙЗИБАНУ” ”

Тито до Шиду пришол 30. септембра у надалєко познатим „белавим гайзибану”, а про вад зе ли го Ра до ван Вла й ко вич, пред си дате ль Пред си дате ль ства САП Во й води ни як и Мил ка Пла нинц, предсидателька ЦентралБУЛА ЧЕСЦ БУЦ У ОБЕЗПЕЧЕНЮ ного комитету Союзу комунистох Горват скей и Яков БлажеЗа дочек Тита днями ше преберало мири без- вич и Душан Драґо савац зоз рупечносци, як и на сам дзень кед сцигол на гай- ководства Горват скей. Спред зибанску станїцу до Шиду. У обезпеченю бул и ру ко вод ства Во й води ни були резервни полицай з Бачинцох Данил Надь. Вилмош Молнар, предсидатель – Бул сом у Титовим обезпеченю на самей ста- Скупштини Войводини, Нандор нїци. Кед вишол з „белавого гайзибана” бул Майор, секретар Предсидательсом на 20 метери оддалєни од нього. Барз сом ства Покраїнского комитету Собул возбудзени, бо була велька чесц голєм на юзу комунистох, Марко Дюрихвильку чувац Тита, а окреме го видзиц так на чин, предсидатель Покраїнского блїзко – памета Данил. синдикату и Милош Николчин,

24 РУСКЕ СЛОВО

2. АВҐУСТ 2019.

ljudze@ruskeslovo.com

пред си дате ль Бо рец кей орґ а ни за циї Во й води ни. Ти та доче ка ло и ца ле оп штин ске ру ко вод ство Ши ду, школя ре, ро бот нї ки и гра жда нє хто ри у ве ль ким чи шлє при шли при ви тац пред си дате ля. На кад зи ви шол зоз га й зи ба ну, Ти та при ви та ли и при да ли му кве це школя ре ОШ „Срим ски фронт”, Ясмин ка На ич и Ми ро слав Се нь ов. БАРАНЧЕЦИНА И ЧИВАС” ” БУЛИ ОБОВЯЗНИ

ПОТРИМОВКА Никола Кнежевич жиє у Шидзе, а родом є з Беркасова. Як учитель перше робел у Моловину и Адашевцох, а потим бул на одвичательних функцийох у општини Шид. Ознова ше врацел до просвити кед од 1990. року по 2001. рок бул директор ОШ „Сримски фронт”, а отамаль пошол до пензиї. Кнежевич потримовал активносци Дружтва за руски язик, литературу и културу, а окреме факултативне ученє руского язика у школи.

– По прото колу Ти то тре бал остац у Шид зе и на полуд зен ку, и напредок зме до ста ли єдлов нїк и по тим зме по рихта ли полуд зе нок з обо вя зну ба ран че ци ну и ви скийом „чи вас”. За ви слу го ва нє були за длуже ни кел не ре По го сци те ль но го под при єм ства „Во й води на” хто ри шве точ но були по о блє ка ни, як и за ня ти на га й зи бан скей ста нї ци и до бре па ме там же но ше ли би ли ру ка ви ци. Ти та при ви та ли по кра їн ски ру ко вод за ци и з оп шти ни Шид, мед зи тим, Ти то ше нє затри мал на полуд зен ку як ше обче ко ва ло, алє та кой шед нул до авта и у про вад зе ню Ра до ва на Вла й ко ви ча ру ше ли за Ка ра дь ордє во – при по веда Ни кола Кне же вич. ФОТЕЛЯ ОСТАЛА У ШИДЗЕ

Окрем предсидателя Кнежевича, Тита при ви та ли и Владимир Ка лай, предсидате ль Општинского комитету комунистох шидскей општини, Боро Йовичич, пред си дате ль Со ци я ли стич но го со ю зу ро бот но го на роду, Ла зар Уро ше вич, пред си дате ль Бо рец кей орґ а ни за циї и Са ва Ждерич, предсидатель младежскей 2. АВҐУСТ 2019.

орґанизациї. Гоч ше Тито нє затримал длуго у Шид зе, о тим ше барз длуго приповеда ло и оста ли памят ки аж по нє шка й ши днї. А з то го ча су оста ла и єд на ане ґ дота хто ру нам тиж ви при по ведал наш со бе шед нїк. Єд на про сто рия на га й зи бан скей ста нї ци була окре ме ушо ре на, бо ше обче ко ва ло же Ти то пра ве там буд зе полуд нь о вац. Ишло ше аж до Срим скей Ми тро ви ци по ско ря ну фоте лю у хто рей би Ти то мал шед зиц. Фоте ля при нє шна, Ти то ше нє затри мо вал, а фоте ля оста ла Ши дя нь ом. Ро зуми ше, и шиц ко цо по рихта не за полуд зе нок по є дло ше и без Ти та.■

Фотоґрафиї зоз дочеку Тита у Шидзе зоз приватней архиви Дьордя Карафиловича

РУСКЕ СЛОВО 25

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ МИРОН ЖИРОШ: ПРИВРЕДНИ ЖИВОТ РУСНАЦОХ (V)

ЖИВОТ ПЕРШИХ КЕРЕСТУРЦОХ

Пририхтал: Микола ШАНТА

26 РУСКЕ СЛОВО

Окрем же ше по приселєню з горйовитей Горнїци на бачваньску ровнїну премєнєл способ привредзованя наших старих, пременєл ше и способ биваня, и способ каждодньового живота

ерши хижи, по усней традициї, будовани такой на жеми зоз укопанима древенима слупами на углох и штредку мурох, при дзверох и розгранїченю приклєта и заднєй хижи лєбо коморки. Медзи укопанима слупами и дручками до жеми, були попреплєтани ценши древени конари, прути облїпени зоз глїну з єдного и другого боку помишани зоз сламу. Главна греда ишла у хижи, на нєй були градки, медзи котрима були викли окруцени зоз сламу и олїпкани зоз глїну. Главна Керестур збудовани ”на мольбу” греда роздвойовала приклєт на уходну, предню часц и задню часц зоз 45 хижи. Валал бул узки и кратки, окреме огнїском и отвореним комином. У Кере- ґу Лалитю пре нїзку жем. Людзе шори наволали спрам їх прикместуре, уж нєодлуга по насельованю початох и местох одкадз походзели, лєбо одкало ше хижи правиц зоз жеми (набиваней ль при селєли до Керестура. Вельки шор глїни), алє обрацени до слунка и на свой маєток и заграду. Хижи ше набивало „на достал мено бо бул справди вельки, широмольбу” зоз грубима мурами, нукашню ки, з велїма хижами. Чи Пап шор достал греду, моцну и грубу повалу, отвореним тото мено прето же у нїм жили перши вакомином у приклєце, алє зоз малима обла- лалски священїки (по мадярски пап) чи по валалє Пап, котри ше находзи у комитату ками. Попис хижох и жительох по рокох ста- Береґ, лєбо по його бивательох з презвиросци зоз конца 1770. року дава вельо по- ском Пап, затераз нє знаме. За Маковски датки о прешлосци Керестура. У Кересту- шор утвердзене же достал мено по своїх ре хижи були збудовани у шейсцох шорох, бивательох – 40 приселєних фамелийох з вєдно було 240 хижи. Значи, за пейц роки, Макова, котри 1752. року вєдно з учитеод 1765. року, у Керестуре збудовани лєм льом пошвеценим за паноца Михайом Ке20 хижи. У валалє збудовани Парохийни веждийом приселєли до Велького Кередом, Школа, Панска карчма, Валалска хи- стура. Трима ше же Циґлашор достал таке межа, Новтарушня, Квартельни дом и Вано прето же на нїм хижи правели зоз цеглалски гамбар. лох. Кед би було так, вец чудне же є наволани Циґла, кед хижи людзе будовали з ВАЛАЛСКИ ШОРИ цеглох, а не „циґлох”, а мали и долїну Шори мали шлїдуюци мена: Пап шор, Цегляру! Назву и того шора треба повязац Вельки шор, Макаи шор, Шор без мена з валалом Циґла на Горнїци, у котрим зме (познєйше наволани Циґлашор), Капустов пренашли исти презвиска фамилийох як и шор и Буджак шор. Найвецей хижи було на керестурским Циґлашоре. За Капущана Вельким шоре – 53, а такой за нїм бул ни шор ше трима же ма мено по валалє Циґлашор зоз 52 хижами. Найменєй хижи Капушани, котри нєдалеко од Прешова на було на Буджаку, лєм 27, а опрез нього бул Горнїци. И о назви шора Буджак постоя зоз 30 хижами Пап шор. Капустов лєбо вецей думаня. Ми тримаме же и тот кереКапущани шор мал 33, а Маковски шор стурски шор ма мено по валалє Буджаку, 2. АВҐУСТ 2019.

ljudze@ruskeslovo.com

котри у чаше селєня наших людзох постоял нєдалєко од Нового Кнежевца у Банату. У тим валалє пришло до нєскладаня и вирских борбох и валал бул розогнати, розселєни. Тримаме же жителє з того валалу, лєбо єдна їх часц, приселєла и до Керестура и основани шор Буджак. (Тот шор настал, випатра, остатнї, бо му порти уж були вельо менши од других и найподводнєйши бул.)

нїкох ґу Панству. Урбар, на одредзени способ, щицел поданїкох од самоволї Панства, бо го приношела держава. По угорским урбаре з 1767. року обовязки крипакох таки: хто мал хижу, рочнє бул длужен плациц 1 форинту. Од єдней сесиї жеми, котра достата од панства на обрабянє, обовязка була рочнє дац 2 курчата, 2 вимишковани когути, 12 вайца и галбу препраженого масла. Трицец сесиї вєдно давали рочнє єдно целє. Тоти обовязки у натури селян могол одкупиц за 57 ґрайцари. Постояла и роботна рента. Вона на єдну сесию виношела 52 роботни днї на панским зоз статком лєбо 104 ручни роботни днї. Попри тим, од єдней сесиї рочнє обовязка була – єдна длугока драга (превоженє) на своїм кочу и свою запрагу. Натурална рента виношела 1/9 лєбо 1/10 випродукованих польопривредних продуктох, або од статку. Як видзиме, обовязки нє були мали, требало вельо робиц, а мушело ше вельо и зродзиц же би поданїцким ґаздовством остало за порядни живот. ДОСЦ ЖЕМИ ЗА ЖИВОТ

Керестурски урбар з 1772. року дава ґаздовску слику ва лалского жительства. Уж на початку дознаваме як стаВипатрунок керестурскей „шлєпей хижи” зоз облаками ли маєтно поданїцки ґаздовства и далєй их можеме продо двора, док ше о нєй старали єй бивателє вадзиц як ше розвивали. Спрам того урбара у Керестуре Пре вельку подводносц жеми, валал ше будовал и ши- 1772. року було 244 хижи у котрих жили 268 селянски рел по грункох, найвисших часцох. Спочатку ше баржей ґаздовства. У валалє було, значи, 24 ґаздовства котри маширел у напряме сивер–юг, коло улїчки котра достала ли жеми (найменєй єден ферталь), а нє мали свою хижу. мено Капитаньска. Вона „пререзовала” шори стредком Попри нїх у валалє було 25 ґаздовства котри мали хижу, населєня и творела криж зоз Вельким шором. У стред а нє мали жеми и 20 ґаздовства цо нє мали анї жеми, анї валала, на Вельким шоре до хладку була Валалска хижа, хижу. Вєдно у Керестуре було 313 ґаздовства лєбо обиса на истим боку до хладку, алє на другим боку Капитань- ца. Найскорей же тельо було и фамелиї, бо пописани и скей улїчки, була Паньска карчма, познєйше Руски на- тоти жителє цо нє мали анї жеми, анї хижу, а мушели родни дом и Друкарня „Руске слово” (док су нє звалєни). даґдзе бивац, цо може значиц же бивали з родичами у їх У напряме югу (ґу Пиньвиц и Торжи) медзи Буджаком и хижох. Тоти 268 селянски ґаздовства обрабяли 146 6/8 сесиї Циґлашором, були окремни вояцки будинки (квартири), жеми, лєбо 7 830 гольти орачей жеми и 596 гольти лукох. квартелї дзе ше претримовало войско. На валалски ґаздовства жем подзелєна так: 5 ґаздовства маю по цалу сесию – 53 гольти орачей жеми и 5 гольти УРБАР ЗОЗ 1772. РОКУ лукох. Цалу сесию маю и обрабяю пейц ґаздовства: Пред тим як принєшени Угорски урбар 1767. року, на Дюра Чизмар, Михал Гарди, Янош Бланар, Ференц Мукоморских маєткох у Бачкей од 1736. року применьова- дри и Иштван Салак; 103 ґаздовства маю 6/8 сесиї – 39 ло ше такволани Траунов урбар. Траунов, лєбо стари ур- 6/8 гольти орачей жеми и 3 гольти лукох; 101 ґаздовство бар, бул вигоднєйши за поданїкох; вимагал менєй робот- ма 4/8 сесиї – 26 4/8 гольти орачей жеми и 2 гольти луней ренти – менєй днї роботи на панским и зоз запрага- кох, и 59 ґаздовства маю 2/8 сесиї ─ 13 2/8 гольти орачей жеми и гольт лукох. Як видзиме, сесиї ше ище нє водза ним статком и лєм ручней роботи. З урбаром, у ствари, реґуловани медзисобни одношеня на нови способ ─ єдна сесия 32 гольти орачей жеми и 22 медзи феудалцами и крипаками, односно обовязки пода- гольти лукох, а керестурске жительство срозмирно добре подмирене зоз жему, ма вецей як му припада. Попри тей сесийней жеми керестурска општина доШИРЕНЄ ХОТАРА стала од Панства за себе 45 гольти орачей жеми и 30 гольти лукох. На тей жеми були збудовани: Парохия, Керестурска општина од 1772. року хасновала пустару Школа, Паньска карчма, Квартельни дом, Валалска Медєш и 3/4 пустари Мали Брестовец. За їх хаснованє кухижа, Новтарушова хижа и Општински гамбар. лянскому панству плацела аренду. Значи кулянске панОд Панства мали жем на хаснованє, алє од нєй нє ство пре звекшане число керестурского жительста пре пла цели порцию тоти керестурски чесни жителє: цавецей приселєни фамилиї як предвидзене зоз приселєнїцлу сесию парох Михайло Мучонї, по три ферталї секим контрактом, а тиж и пре поступне звекшованє васиї капелан Дмитро Попович и шлєбодняк Михайло лалского жительства на природни способ додзелєло КереМун качи, а по пол сесиї учитель Андри Цап, валалски стурцом ище два пустари: Медєш и Мали Брестовец. Познов таруш, и церковнїк и дзвонар Дюрка Рац.■ нєйших рокох, кед их було ище вецей, вимагали и пустару Билу Раданову. (Предлужи ше) 2. АВҐУСТ 2019.

РУСКЕ СЛОВО 27

ДУХОВНИ ЖИВОТ ЧЛОВЕК И ГРИХ: ЯК ОДЛУЧУЄМЕ ЧИ ЗГРИШИМЕ, ЧИ НЄ (II)

ОГРАНЇЧЕНИ ЗМЕ, А СЦЕМЕ ТОТО ЦО НЄОГРАНЇЧЕНЕ

Пише: Мирон ГОРНЯК КУХАР

Сцеме подполну нєзависносц, знанє и зєдинєнє з тим цо любиме, алє на тей драги часто думаме лєм на себе. Важна обща, морална принципиєлна одлука цо сцеме, а цо нє, алє принципи муша буц моцни, бо их може звалїц надрильованє даякого проблематичного жаданя

ПРИЦАГУЮЦЕ, А СПРЕВЕДАЦЕ – Гришиме, бо зме нєсовершени, бо зме тому подложни. Грих приходзи од нєчистого, прицагуюци є, алє спреведаци. Виложени зме швету коло нас у хторим часто єст вельо намаганя дойсц до маєтку без вельо роздумованя и без розпатраня цо и кельо то кошта. Християнє часто у позициї исц „процив струї” и проблематичного духа часу, односно треба ше бориц зоз спокусами и одупрец ше так як нас учи Святе писмо – гварел капелан у Руским Керестуре о. Михайло Шанта.

у чому ше, у ствари, жридлово и сущно намагаме, цо сцеме, и од чого ше боїме, од чого зме еґзистенциялно, барз злєкнути? Наш сучаснїк филозоф и психолоґ о. др Михал Сенмартони (народз. 1945. року) гвари же, гоч нєсиґурни и огранїчени, чловек ше сущно намага ґу нєогранїченому виполнєню, и то на трох основних подручох свойого єства. Воля сце подполну нєзависносц и самостойносц, цалком пошедовац себе и свой швет. Спознанє лєбо розум ше намага ґу подполному, безкрайному, цалому знаню. А потреба за любову ше намага ґу подполному зєдинєню и ґу безкрайному щесцу. По Сентмартонийови, вєдно з тима искуствами, зявює ше пра-обаванє, пра-анксиозносц, зоз трома основнима формами хтори виражую спомнути три основи потреби за пошедованьом себе, за знаньом и за любову: страхота нїчого, страхота цмоти и страхота осаменосци. Ми би могли додац и страхоту вичного мученя. – Обаванє нїґда нє „празне” чувство, алє ма глїбоки животни причини и порученя. Основне порученє тото: здогаднї ше чловече же ши створ, твой живот припада Богу – заключує Сентмартони. ПЕРШЕ ИДЗЕ МОТИВАЦИЯ З другого боку, психобиолоґийно патрено, на одредзени стимул, а може то буц спо-

28 РУСКЕ СЛОВО

куса на грих, мотивацийни мозоґ (амиґдали, стриатум, нуклеус акумбенс, предфронтални кортекс, орбитофронтални кортекс, гипокампус, допаминерґични ґанґлиї, инсуларни кортекс) прима интеґровани и преробени информациї з других часцох мозґа о нукашнїм стану орґанизма и о поривох, стимулох з околїска. Психолоґ др Станислав Файґель гвари же єст предпоставка же перше идзе мотивация, односно активация прицагуюцих и одбрамбених мотивацийних центрох у мотивацийним мозґу. – Тоти информациї ше преноши до предфронталного кортекса хтори их вец претворює до емоцийох, вибера одвитуюцу „мустру” за реакцию и тот „топ-даун” сиґнал (од горе долу, од цалосци ґу часцом) посила до перцептивних, меморийских и других центрох и до автономней нервней системи, унапрямуюци їх реакциї – пояшнює Файґель. Кед на одредзени стимул перше идзе мотивация, вец нам розумлївши и Христово слова и спозоренє „А я вам гварим: кажди котри пожадлїво попатри на жену, уж з ню зробел прелюбство у шерцу своїм” (Мт 5, 28). У одлучованю важна „мустра”, „топдаун” одлука у одношеню на стимул, хтору наш предфронтални кортекс формує и посила на запровадзованє другим системом. Наприклад, „мустра” може буц одлука же ше нє згриши и борба процив спокуси. 2. АВҐУСТ 2019.

duhovni@ruskeslovo.com

Алє, и кажди нови стимули прияти звонка, лєбо думки, як спокуса, можу загрожовац „мустру”, односно одлуку же би ше нє гришело и пребиц, ослабнуц тоту одлуку. За моцнєйшу „мустру” потребна моцнєйша вира и операнє на Бога. Право славни Грек святи Порфириє Кавсокаливит (1906–1991) закончел лєм єдну класу основней школи, алє бул 33 роки духовнїк у Атинскей поликлинїки, бул Божи чловек, прозорлїви святитель. Ґу ньому на пораду приходзели и з иножемства, обични людзе и високи представнїки держави и Церкви, и чекали дакеди и у километерским шоре. Св. Порфириє на свой способ похопел важносц „мустри” у думкох и „топ-даун” одлуки славеня Створителя и керованє гриха. Вон гварел же треба повторйовац „Господи, помилуй ме” и слова апостола Павла: „А жиєм – нє вецей я, алє жиє у мнє Христос” (Ґал 2, 20). – Барз лєгко можеме дойсц до тей точки. Потребна добра воля, а Бог порихтани войсц до нас. Вон дурка на дзвери и твори шицко новим, як цо ше гвари у „Одкровеню” Йоановим. Наша думка ше преображує, ошлєбодзує од злоби, постава лєпша, святейша, схопнєйша – гварел св. Порфириє. Замеркуйме же потребни рух волї. Медзитим, то нє так лєгко. З єдней другей нагоди, св. Порфириє наглашує: – Наша душа кричи ґу Богу пре боль хтори чувствує док го глєда. При тим вона уклада одредзени труд и усиловносци. Цо означує труд и плач жени хтора народзує дзецко? (Видзиц Исаия 26, 17-18). Чи то нє усиловносц и боль хтори чувствуєме док у нас нє почнє бивац Христос? То найвекша боль. Яка то боль, знаю лєм тоти хтори ю почувствовали. То мученє нєподношлїве – потолковал св. Порфириє. Поучне и його становиско же у каждому з нас єст два Я. Єдно добре и єдно подле Я. Ми треба же бизме пестовали гевто добре. Воно сце напредованє, доброту, любов. То треба же бизме пребудзели у себе. Лєм любов твори же би шицко було красне, же би наш живот бул виполнєти. Подле Я у нас сце лєньствовац и буц ровнодушни. Алє то водзи ґу животу без смаку, без смисла и краси.

КИРБАЙ У НОВИМ ВЕРБАШЕ

ПРЕСЛАВЕНЕ ШВЕТО СВ. ВЛАДИМИРА У нововербаскей грекокатолїцкей парохиї внєдзелю, 21. юлия, преславене храмове швето – Кирбай, швето св. Владимира Велького. По юлиянским календаре ше швето св. Владимира означує 28. юлия, а грекокатолїцка церква у Новим Вербаше и ноши мено того святителя. Архиєрейску Службу Божу предводзел преосвящени владика кир Георгий Джуджар, а сослужели декан беоґрадско-банатски и парох у Сримскей Митровици и Беоґрадзе о. Владислав Варґа, парох у Коцуре о. Владислав Рац, парох у Старим Вербаше о. Алексий Гудак, монах Студит зоз України о. Роман Кандрач, ЧСВВ капелан у Кули о. Платон Са-

ХОРА СОВИСЦ, ЧИ ХОРИ МОЗОҐ? У римокатолїцкей теолоґиї єст думанє по хторим можлїве же би ше у єдней особи воля и розум здружели процив совисци, хтора глас Бога у нас, и уцихшали ю. Теолоґове моралисти то волаю „дябловске єдинство волї и розума процив совисци”. Так ше толкує чом дзекеди людзох нє пече совисц и нє чувствую вину пре грих и проблематичне справованє. Тиж, з неуробиолоґиї дознаваме же кед функция вентромедиялного предфронталного кортекса очкодована, вец особа нєемпатична и нє чувствує ганьбу лєбо виноватосц, а єй справованє здабе на психопатию. Роби ше о тим же медиялни предфронтални кортекс повязує одлучованє, моморию и чувства. Вон репродукує податки о найлєпшей акциї, лєбо емоцийним одвиту на одредзене случованє, у одредзеней хвильки и часу. Конкретнєйше, дорзомедиялни кортекс (дорзо – горе) найодвичательнєйши за вибор. Вон ше активує з нагоди социялного судзеня, кед од розличних меморованих информацийох треба вибрац гевту хтора найлєпша, и то швидко. Наприклад, анґажує ше кед одлучуєме чи приступиме ґу даякей прицагуюцей особи на забави. Гвари ше же го активує кажда ситуация у хторей єст вецей поступки хтори ше сами по себе надрилюю, а треба ше одлучиц за єден. Одлука може буц и – згришиц – чи нє.■ (Конєц) 2. АВҐУСТ 2019.

лак, капелан у Коцуре о. Данил Задрепко, капелан у Руским Керестуре о. Михайло Шанта, а познєйше ше придружел и парох у Беркасове и Бикичу о. Владимир Еделински Миколка. На кирбайскей Служби Божей церква була полна з вирнїками, а присуствовали и шестри Служебнїци, панїматки, богослове, як и госци зоз Вершцу, Змаєва, Сримскей Митровици, Кули и других местох. Пред Службу було споведанє, а на концу богослуженя и мированє. Домашнї парох о. Иґор Вовк привитал шицких цо пришли подзелїц духовну радосц, и госцох и домашнїх. По законченей Служби, вербаски парохиянє предлужели означованє швета у обисцох з найблїзшима, госцами и приятелями. О. Р.

РУСКЕ СЛОВО 29

informator@ruskeslovo.com

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 2. авґуста наполнюю ше два жалосни роки як вецей нє з нами наш мили супруг, оцец и дїдо

СЛАВКО ҐОВЛЯ (1945–2017) з Австриї

З любову и почитованьом його доброту нїґда нє забудземе. Ожалосцени: супруга Наталия, син Кристиян, нєвеста Таня, унуки Кристина и Адрияна. Спочивай у мире Божим! 30 РУСКЕ СЛОВО

2. АВҐУСТ 2019.

informator@ruskeslovo.com СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 2. авґуста наполнюю ше два жалосни роки як вецей нє з нами наш мили супруг, тато и дїдо

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Наполня ше 40 чежки днї як нас занавше зохабела наша мила и добра мац, баба и прабаба

АМАЛА ПАПУҐА народзена ЕДЕЛИНСКИ (1932–2019) з Руского Керестура Навики ожалосцени и нєщешлїви остали, же би ю по добрим паметали и велькей потримовки у живоце, єй дзивчата: Ната, Гена и Веселка зоз фамелиями Най спочива у мире Божим! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 1. авґуста 2019. року наполнєл ше рок як нє з нами наш наймилши

СЛАВКО ҐОВЛЯ (1945–2017) з Австриї

Нїґда нє забудземе дзень кед ше занавше загашела шветлосц у твоїх очох и престало дуркац твойо шерцо. Ти вше з нами и у красних, и у чежких хвилькох. През дзень, у наших думкох, през ноц у снох, а вше у наших шерцох. Нїґда це нє забуду твойо: супруга Ната, син Кристиян зоз супругу Таню и унуки Кристина и Адрияна. Спочивай у мире Божим! Най це ангели чуваю! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 4. авґуста 2019. року наполня ше два жалосни роки як нас занавше зохабела наша мила супруга, мац и нєвеста

ЙОАКИМ БУЧКО (1941–2018) з Руского Керестура Уж прешол рок як ши нє з нами, алє занавше ши у наших шерцох и думкох. З почитованьом памятку на ньго чуваю супруга Натала, син Кимо зоз супругу Злату и унуки Андреа и Борис Бучково. Спочивай у мире Божим! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Мила наша, дванасти раз як ши зоз нами нє преславела родзени дзень

Дня 3. авґуста 2019. року напоня ше тринац роки як нє з нами наш мили

МАРИЯ ДЖУДЖАР народзена Надь (1960–2017) з Нового Саду З твоїм одходом настала велька пражнїна. Вше баржей нам хиби твоя доброта, любов, пожертвовносц и вше красни ошмих. Памятку на це навики буду чувац твойо наймилши: супруг Славко Джуджар Джеко и син Иґор зоз заручнїцу Бояну, мац Ксения, оцец Йовґен и Тереза Джуджарово Спочивай у мире Божим! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 4. авґуста наполня ше два роки як нас зохабела наша мила Марча

МАРИЯ ДЖУДЖАР народзена НАДЬ (1960–2017) з Нового Саду Мила наша и єдина дзивко, нїґда це нє забудземе и вше будзеш у наших шерцох, гоч су боляци, навики. Ожалосцени твойо родичи: мац Мария и оцец Михал Най це ангели чуваю!

2. АВҐУСТ 2019.

ТАМАРА ПАП (1979–2008)

МИХАЙЛО ПАП (1949–2006)

Кажди дзень у шерцох и думкох Ваших наймилших: мами и супруги Мариї, шестри и дзивки Наташи зоз фамелию СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 30. юлия наполнєли ше 8 жалосни роки як нє з нами наш мили

ЖЕЛЬКО НАДЬ (1982–2011) з Руского Керестура Памятки у своїх шерцох на ньго чуваю його наймилши. Спочивай у мире Божим!

OGLA[OVANW 021/6613-697, 021/ 6624/708 e-mail: ruske.redakcija@gmail.com

РУСКЕ СЛОВО 31

informator@ruskeslovo.com Городска управа за защиту животного штредку Городу Нового Саду, на основи члена 20. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк Републики Сербиї”, число 135/04 и 36/09) обявює

ОБВИСЦЕНЄ

о явним увиду, явней презентациї и явней розправи о Студиї о преценьованю вплїву проєкта на животни штредок Ношитель проєкта „Телеком Себия” а.д. Таковска 2, Беоґрад, поднєсол вимогу за даванє согласносци на Студию о преценьованя вплїву на животни штредок проєкта базней станїци мобилней телефониї „НСУ268/НСЛ268 НС – ТЦ Променада”, у Новим Садзе, у Улїци Булевар ошлєбодзеня 119, на катастерскей парцели число 900/18, К.О. Нови Сад II, Город Нови Сад. Податки и документацию зоз вимоги ношителя проєкта мож видзиц у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду, Улїца Руменацка 110 а, Нови Сад, роботни днї од 10 по 15 годзин по 26. авґуст 2019. року. У складзе зоз членом 6. Правилнїка о поступку явного увиду, презентациї и явней розправи о студиї о преценьовню вплїву на животни штредок („Службени глашнїк РС”, 69/05) заинтерсованих орґанох, орґанизацийох и явносц под час тирваня явного увиду можу поднєсц зауваги и думаня на студиї о преценьованю вплїву у писаней форми Городскей управи за защиту животного штредку. Явну розправу и презентацию ше отрима 27. авґуста 2019. року, у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду, Руменацка 110 а, Нови Сад, на 11 годзин.

Покраїнски секретарият за урбанизем и защиту животного штредку, на основи члена 20. Закона о преценьованю вплїву на животни шредок („Службени новини РС” чс. 135/04) обявює

OБВИСЦЕНЄ

явни увид на студию о преценьованю вплїву на животни штредок Ношитель проєкта „ЯП Сербияґаз” улїца Народного фронта чс. 12 зоз Нового Саду, поднєсол вимогу за даванє согласносци на Студиї о преценьованю вплїву на животни штредок за ПРОЄКТ Вибудов транспортного ґазоводу РҐ-04-17/I од Сримскей Митровици по Шид. Податки и документацию зоз вимоги ношителя поєкту мож достац на увид роботни днї од 10 г до 14 г у просторийох Покраїнского секретарияту за урбанизем и защиту животного штредку, Булевар Михайла Пупина 16, Нови Сад (прижемє, канцелария ч. 39) и у просторийох Городскей управи Сримска Митровица, Улїчка Площа Святого Димитрия число 13 и Општини Шид, Улїчка Карадьордьова число 2, до 02. 09. 2019. року. Под час тирваня явного увиду заинтересована явносц може у писаней форми поднєсц зауваги и думаня на виложену студию о преценьованя вплїву на адресу Секретарияту. Явна розправа и презентация ше отрима 03. 09. 2019. року у будинку Влади АП Войводини (прижемє, канцелария число 39.) на 12 годзин.

РЕПУБЛИКА СЕРБИЯ АВТОНОМНА ПОКРАЇНА ВОЙВОДИНА ГОРОД НОВИ САД Служба за заєднїцки роботи Улїца Жарка Зренянина ч. 2 21000 Нови Сад Телефон: 021/529-770

ОБВИСЦЕНЄ

о обявйованю Явного конкурса за пополньованє окончуюцого роботного места на нєодредзени час у Служби за заєднїцки роботи Городу Нового Саду Роботне место: вивершитель за финансийни роботи, хторе розподзелєне до роботного места совитнїк, 1 окончователь на нєодредзени час и вивершитель у обласци финансийних роботох, хторе розподзелєне до роботного места младшого совитнїка, особа зоз инвалидитетом котра достава роботу под общима условиями, 1 окончователь на нєодредзени час. Текст явного конкурса за пополньованє наведзенoго роботного места мож превжац на интернет презентациї Городу Нового Саду: http://www.novisad.rs/. Городска управа за привреду Городу Нового Саду

32 РУСКЕ СЛОВО

МАЛИ ОГЛАШКИ

ДИХТОВАНЄ облакох и дзверох. Щици од витру, жими, праху, галайку, праху, инсектох. МОНТИРАМЕ: – РОЛЕТНИ – ГАРМОНИКОВО ДЗВЕРИ – ПАНТЛЇКОВО ДЗВЕРИ – МРЕЖИ ОД СУНЬОҐОХ – ВЕНЕЦИЯНЕРИ – ОПРАВКИ 025/5827-710 060/5088-433

Городска управа за защиту животного штредку Городу Нового Саду на основи члена 29. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк Републики Сербиї”, число 135/04 и 36/09) обявює

ОБВИСЦЕНЄ

о принєшеним ришеню з котрим дата согласноц на Студию о преценьованє вплїву на животни штредок проєкта – „Вибудов обєкту-станїци за подмирйованє з горивом” Подприємство „MARURI” doo, Улїца Чирпанова 1, Нови Сад, по овласценю ношителя проєкта „BLOK ENERGY” d.o.o. Булевар Зорана Дїндїча 81/11, Нови Беоґрад, поднєсол вимогу за даванє согласносци на Студию о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта – „Вибудов обєкту-станїци за подмирйованє з горивом”, угел Темеринскей улїчки и Драга шайкашкого одряду, у Новим Садзе, на катастерских парцелох числа: 2727/3 – часц, 2739- часц, 2737- часц, 2736- часц, 2734/2часц, 2732/1, 2733/2 и 2728/1 – з котрих ше будзе формовац єдна будовательна парцела К.О. Нови Сад I, Город Нови Сад. После запровадзеного поступку и предкладу Технїчней комисиї, Городска управа за защиту животного штредку дня 26. юлия 2019. року принєсла ришенє число VI-501-385/19 з котрим дата согласносц на предметну Студию. Увид до предметного ришеня мож окончиц у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку, Руменацка 110 а, Нови Сад, роботни днї у чаше од 10 до 15 годзин, на сайту Городскей управи за защиту животного штредку www.environovisad.org.rs. Процив того ришеня мож порушац управни спор пред Управним судом у чаше 30 дньох од дня обявйованя обвисценя о принєшеним ришеню у средствох явного информованя. Городска управа за защиту животного штредку Городу Нового Саду на основи члена 10. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк Републики Сербиї”, число 135/04 и 36/09) обявює

ОБВИСЦЕНЄ

о поднєшеней вимоги за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок проєкта Подприємство „Telenor Common Operation” Оддїл Беоґрад – Нови Беоґрад по овласценю ношителя проєкта TELENOR d.o.o. Младежских бриґадох 90, Нови Беоґрад, поднєсол вимогу за одлучованє о потреби преценьованю вплїву застатого стану на животни штредок проєкта базней станїци мобилней телефониї „НС Мађар со”, у Улїци Войводи Мишича, числа 1, у Новим Садзе, на катастерскей парцели число 685, К.О. Нови Сад II, Город Нови Сад. Податки и документацию зоз вимоги ношителя проєкта мож видзиц у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду, Улїца Руменацка 110, Нови Сад, роботни днї од 10 до 15 годзин. Шицки заинтересовани, у чаше 10 днї од дня обявйованя того обвисценя, можу дац свойо думанє у писаней форми на адресу Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду.

Городска управа за защиту животного штредку Городу Нового Саду на основи члена 10. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк Републики Сербиї”, число 135/04 и 36/09) обявює

ОБВИСЦЕНЄ

о поднєшеней вимоги за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок проєкта Подприємство „Telenor Common Operation” Оддїл Беоґрад – Нови Беоґрад по овласценю ношителя проєкта TELENOR d.o.o. Младежских бриґадох 90, Нови Беоґрад, поднєсол вимогу за одлучованє о потреби преценьованю вплїву застатого стану на животни штредок проєкта базней станїци мобилней телефониї „НС Адамовичово населє”, у Улїци Лази Нанчича, числа 47, у Новим Садзе, на катастерскей парцели число 3129/1, К.О. Нови Сад II, Город Нови Сад. Податки и документацию зоз вимоги ношителя проєкта мож видзиц у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду, Улїца Руменацка 110, Нови Сад, роботни днї од 10 до 15 годзин. Шицки заинтересовани, у чаше 10 днї од дня обявйованя того обвисценя, можу дац свойо думанє у писаней форми на адресу Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду.

МАЛИ ОГЛАШКИ ПРЕДАВА ШЕ ХИЖУ на адреси Маршала Тита 30 у Руским Керестуре, зоз порту велькосци 1 629 метери квадратни и помоцнима обєктами. Обявиц ше на число телефона 064/42-765-35. 2. АВҐУСТ 2019.

ИНФОРМАТОР

УВАГА! 30% ЛЄТНЇ ПОПУСТ НА КНЇЖКИ „РУСКОГО СЛОВА” Вельки лєтнї попуст на шицки кнїжки у периодзе од „Червеней ружи” по перши школски бренчок 1. септембра 2019. року. Кнїжки мож купиц у представительствох НВУ „Руске слово” у Новим Садзе (Булевар ошлєбодзеня 81/VII) и Руским Керестуре (Дописовательство у бувшей Друкарнї, други поверх), при колпортерох, або наручиц прейґ пошти на тел: 021/6613 697.

ЦЕНОВНЇК КНЇЖКОХ НВУ “РУСКЕ СЛОВО” Славко Роман Рондо: ОДНЯТИ ОД ПАСОХ . . . . . . . . . .300 дин Звонимир Павлович: ЗАЗБЕРОВАЧЕ ТРУПЛОХ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .500 дин. Олена Планчак-Сакач: ВЕЦЕЙ ОД БЕШЕДИ . . . . . . . . .500 дин. РУСКИ ХРИСТИЯНСКИ КАЛЕНДАР 2019 . . . . . . . . .500 дин. Мелания Римар (вибрала и пририхтала): ДРАГА ДО ШВЕТА . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .300 дин. Агнета Бучко Папгаргаї: ТАМ ДЗЕ СЛУНКО ВИХОДЗИ . . . . . . . . . . . . . . . . . .300 дин Яким Чапко: ЦЕРЕНЬ СПОД НОХЦА . . . . . . . . . . . . . . .300 дин. Тамара Хрин Рончевич: КАПКА НА КОНЦУ НОХЦА . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .300 дин. Михал Рамач: ДУГА НАД ДУНАЙОМ . . . . . . . . . . . . . .300 дин. Владимир Ґарянски: КОНЬ ЗОЗ ЧУДЕСНЕЙ НОЦИ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .400 дин.

ПОСИЛАЙЦЕ НАМ СВОЙО РЕЦЕПТИ

* дзе цо будзе * дзе цо будзе *

„МЕЛОДИЇ РУСКОГО ДВОРУ” У ШИДЗЕ На соботу, 3. авґуста, будзе отримани традицийни Фестивал тамбурових оркестрох „Мелодиї Руского двору”. Приход и змесценє учашнїкох у просторийох КПД „Дюра Киш” од 16 годзин, а на 17 годзин отверанє етно штандох, вистава малюнкох Ратка Торми и промоция кнїжки з нагоди 70-рочнїци РНС „Гласи и часи”. Змагательна часц почина на 19 годзин на лєтнєй бини у порти Лєтнєй владическей резиденциї, а кед будзе подла хвиля, Фестивал будзе отримани у сали КОЦ-а у Шидзе. ***

ВОДИЦОВ КАМП Ище вше ше мож приявиц за традицийни Водицов камп – Духовни вежби 2019, хтори того року будзе отримани од 8–11. авґуст. Камп наменєни дзецом и младим од законченей пиятей класи основней школи та надалєй, а поволани млади нє лєм з Керестура, алє и з других наших парохийох. Главна тема того року будзе Мария и св. Дух, хтору виложи о. Михайло Малацко, а плановани и други теми як еколоґия, интернет и подобни теми актуални за младих и повязани з духовносцу, общим и дружтвеним добром. Плановани и рижни роботнї, бависка и забавни вечар. Приявиц ше на Водицов камп мож при Мартини Надьовей прейґ Фейсбуку, як и на ФБ боку Caritas Mladi, а за участвованє на Кампу ше плаци 1 000 динари. Приявиц ше треба цо скорей, бо число учашнїкох.

Як и прешлого року, „Руске слово”, як часц лєтнєй шеми, предлужи зоз рубрику „Хладок и горуци тепши”. Поволуєме вас шицких же бисце зоз читачами „Руского слова” подзелєли рецепти, дали поради коло вареня, як лєгчейше и швидше увариц полудзенок, упечиц колачи и справиц даяки интересантни єдла. Пишце нам на адресу – РУСКЕ СЛОВО (ЗА РУСМАК), Булевар ошлєбодзеня 81, Нови Сад 21000, лєбо на емаил rusmak.ruske@gmail.com. Можеме сотрудзовац и пейґ Вайберу 069 67 33 15. Пошлїце нам идеї и висликуйце свой стол, окреме кед є креативни, бо зоз тим, єдни другим даме дзеку и вариц, и аранжирац.

ишце зуймеу, цпих д у р т о с , р Ище раиз най нам з мгоно пахнє! нам фурт приє тепшох

2. АВҐУСТ 2019.

РУСКЕ СЛОВО 33

СПОРТ ПРИРИХТОВАНЯ ФК „РУСИН”

ЗМОЦНЄНЯ ЗА ЛЄПШИ УСПИХ ФК „Русин” почали змаганя з нагоди пририхтованьох за єшеньску часц сезони 2019/2020. Прешлого викенду русиновци одбавели два приятельски змаганя у хторих зазначели обидва побиди

соботу, 27. юлия, одбавене змаганє процив ФК „Младосц” зоз Крущичу у хторим Русин победзел процивнїцку екипу зоз резултатом 5:4 (4:1). Ґоли у тим змаганю дали Оґи Маркович, Боян Бранкович, Александар Тома (2) и Деян Будински, а бавели и Михайло Надь, Дражен Веселинович, Педя Колбас, Реля Ланчужанин, Кристиян Боднар, Давид Катона, Деян Давидович, Матео Чордаш, Лука Иличич и Срдян Дюканович. Внєдзелю, 28. юлия, одбавели ище єдно приятельске змаганє процив ФК „Кула” у хторим Русин победзел зоз резултатом 2:1 (1:0). Ґоли у тим змаганю дали Давидович и Надь, а бавели и Ф. Тома, Веселинович, Боднар, Голик, Ланчужанин, Маркович, Будински, А. Тома, Дюканович, Бранкович, Чордаш и Иличич.

НОВИ БАВЯЧЕ У ЕКИПИ У новей сезони ФК „Русин” обчекую и нових членох и нове змоцнєнє екипи, та Деян Давидович зоз Кули хтори бавел у новосадским ФК „Червена гвизда”, а Владан Вуйович, тиж зоз Кули, хтори бавел у Червинки прешли до Русину. Русиново бавяче Стефан Кочиш и Матей Саянкович одходза бавиц до юниорского составу ФК „ТСЦ” зоз Бачкей Тополї. Место потерашнього тренера Ранка Делича придзе и нови тренер Ивица Панчич зоз Каравукова, та як гварел член Управного одбору ФК „Русин” Денис Югик од нового тренера ше обчекує добре зорґанизовану екипу, так же би фодбалске першенство добре цекло – Того року лиґа вельо моцнєйша. Шейсц екипи вошли до нашей лиґи, та тераз будзе 16 екипи вєдно. Зоз Зомборского округу до нашей лиґи вошли ФК „Кордун” зоз

34 РУСКЕ СЛОВО

Кляїчева, ФК „Буковец” зоз Бачкей Паланки и ФК „Маґлич”. Зоз войводянскей лиґи випадли до нашей ФК „БСК” зоз Бачкого Брестовцу, ФК „Полет” зоз Каравукова и ФК „Будучносц” зоз Младенова, а зоз нашей лиґи випадли екипи Полет зоз Сивцу, ФК „Кула”, ФК „Оджак” и ФК „Липар”. Лиґу висше пошли ФК „Стари ґрад” як перши у лиґи и прейґ ґаражу ФК „Крила країни” обидва екипи зоз Бачкей Паланки. Понеже ше бориме за викши пласман же бизме вошли до войводянскей лиґи, нови бавяче за Русин буду добре змоцнєнє и квалитетнєйши кадер – гварел Югик.

ПЕРШЕНСТВО ПОЧИНА О ДВА ТИЖНЇ Од 17. и 18. авґуста почнє єшеньска часц ПФЛ Зомбор сезони 2019/2020, а перше коло почнє зоз змаганьом процив ФК „Борац 46” зоз Обровцу. У 2. колє будзе ше бавиц процив екипи Будучносц, а потим у 3. процив ФК „Полет” зоз Каравукова. У 4. Русин бави процив ФК „Герцеґовец” зоз Ґайдобри, у 5. колє процив ФК „Войводина” зоз Товаришева, а у 6. процив ФК „БСК” зоз Бачкого Петровцу. У 7. колє Русин будзе мац нагоду бавиц процив ФК „Славия” зоз Пиньвиц, у 8. процив ФК „Раднички” зоз Раткова, а у 9. зоз ФК „Омладинац” зоз Буковцу. 10. коло резервоване за ФК „Кордун” зоз Кляїчева, 11. будзе процив ФК „Будучносц” зоз Младенова, а у 12. процив ФК „Маґлич”. У 13. колє будзе бавиц процив екипи Жак зоз Зомбора, у 14. процив екипи зоз Бачу, а у остатнїм, 15. колє, процив екипи зоз Кулпину. Шлїдуюце змаганє Русин будзе мац 3. и 4. авґуста на турниру „Яша Баков” у Дюрдьове, кед ше у финалу будзе змагац за 3. место. ■ Ан. М. 2. АВҐУСТ 2019.

sport@ruskeslovo.com

ПОСЛЕ ОБЕГОВАНЬОХ НА ЛЕЙОХ

КОНЇ ОЗНОВА У ҐАЛОПУ Конїцки клуб „Русин” внєдзелю, 14. юлия, орґанизовал ище єдно успишне дринґаце обегованє коньох на хторих участвовали 40-еро змагателє зоз цалей Войводини, а тиж и зоз Сербиї. Обегованя орґанизовани под покровительством Општини Кула, а з помоцу керестурских ремеселнїкох, поднїмательох, привреднїкох и поєдинцох а керестурским гиподроме „Леї” орґанизовани пейц єднозапрагово дринґацки обегованя на 1 800 метери, у хторих участвовали конї власнїкох з велїх войводянских местох, як и бежанє за реквалификациї. На початку програми, зоз своїма коньми и запрагами нащивительом змаганя представели ше и длугорочни члени КК „Русин” Яким Чизмар, Владимир Медєши, Драґан Петрович и Михайло Сакач зоз Коцура. Награду за красоту, опрему и ускладзеносц достали Владимир Медєши з вранима коньми и Йоаким Чижмар зоз липицанерами. Потим отримана змагательна часц у хторей було пейц дринґацки обегованя хтори мали мена по своїх спонзорох, а шеста точка було бежанє за реквалификациї. Перше обегованє було под назву „Днї керестурскей паприґи”, друге „Скупштина општини Кула”, треце „Керестурски реме селнїки и привреднїки”, штварте Мемориял „Яр 89” и пияте КК „Русин”.

под меном Мерцедес Р.Р. власнїка Велибора Братинаца зоз Дюрдьова.

УСПИШНА ОРҐАНИЗАЦИЯ За успишну орґанизацию тогорочних Дринґацих обегованьох коньох постарали ше предсидатель Клубу Желько Папуґа, Юлиян Будински и Янко Планчак. Орґани-

БОГАТИ НАГРАДНИ ФОНД За кажде обегованє бул предвидзени и наградни фонд од 50 000 динари, а наградзовани перши штири ме ста зоз сумами од 18 500, 9 300, 5 500 по 3 700 динари. На даєдних обегованьох наступели 6, а на даєдних аж 12 гарла, та число учашнїкох, як и бодох хтори ношели обегованя були розлични. Попри пенєжних наградох побиднїки до стали и наградни погари, а конї були оквицени зоз лентами. У єднозапрагових дринґацих обегованьох участвовали гарла 3 роки и старши у обегованю на 1 800 метери, та у першим обегованю под назву „Днї керестурскей паприґи” перше место освоєл конь Vandal Crown чий власнїк Ивица Карапанджа зоз Нового Саду. У другим обегованю под назву „Скупштина општина Кула” перше место достал конь Double Trouble и його власнїк Радослав Павков зоз Сивцу. У трецим обегованю под назву „Керестурски ремеселнїки и привреднїки” хторе було и найчисленше зоз 12 змагателями, перше место освоєл конь под меном Moon, хтори припада власнїкови Срдянови Црняковичови зоз Бикова, док у штвартим змаганю – Мемориял „Яр 89” перше место однєсол конь Атена чий власнїк Ґеза Янкович зоз Малого Идьошу. На остатнїм, пиятим змаганю под назву КК „Русин” перше место пошло коньови под меном Hungaria oaks чий власнїк Деян Дїтков зоз Дюрдьова. У шестим, ревиялним двозапраговим бежаню на 2 100 метери з меном Реквалификация участвовал конь 2. АВҐУСТ 2019.

зацию финансийно потримали вельочислени спонзоре, коло 30 подприємства и 10 поєдинци, а найвекши средства од 100 000 динари за обегованя обецала Општина Кула, медзитим, пенєж ище вше нє достати. ЯКП „Руском” помогнул коло кошеня трави на гиподроме, як и ушорйованя терену, а тиж и Здруженє паприґарох „Капсикум анум” хтори уступели столи и прибор за єдзенє. Судийове на змаганю були Себастиан Надь, Мирославка Миятович и Ференц Бурань, хтори источашнє бул и спикер, а падок бул Любо Папуґа. Члени домашнього огньогасного Дружтва помогли зоз своїм камионом хтори медзи обегованями полївали дражку пре вельки прах, а за гладканє дражки за бежанє задлужени були Иґор Папуґа и Стефан Жирош. Дежурни ветеринар бул Йован Хайдин зоз Кули, як и екипа Дома здравя з Кули, алє потреби за їх интервенциями нє було. Як виявел предсидатель Клубу Желько Папуґа, барз су задовольни як прешли тогорочни обегованя, а тиж су задовольни и зоз вельку нащиву од коло седемсто людзох и попри тим же кратки диждж на єден завод розплашел патрачох. Здогаднїме, скорейши роки обегованя отримовани у рамикох манифестациї „Днї керестурскей паприґи”, медзитим того року то нє було виводлїве пре преклопйованє терминох зоз другима обегованями. ■ Ан. Медєши

РУСКЕ СЛОВО 35

СПОРТ 28. СПОРТСКИ БАВИСКА „ЯША БАКОВ” – ТУРНИР У ОДБОЙКИ НА ПИСКУ

НА СВОЇМ ТЕРЕНУ НАЙЛЄПШИ Прешлей соботи, 27. юлия, на Паличу одбавени турнир у одбойки на писку, котри у рамикох XXVIII СБ „Яша Баков” орґанизовало Дружтво Руснацох Суботици. Змагали ше седем екипи, а примат заш указали домашнї

урнир у одбойки на писку почал зоз вицагованьом парох, а бавело ше 7 кола по системи кажде зоз каждим. Же би и тот турнир мал и медзинародни характер постарали ше Петровчанє, котри пришли и на тото спортске друженє. На турниру ше змагали 7 екипи и то: РКЦ зоз Нового Саду, СД „Русин” зоз Руского Керестура, КУД „Тарас Шевченко” зоз Дюрдьова, Петровци зоз Републики Горватскей, ФК „Искра” зоз Коцура, „Папивинґ доо” зоз Вербасу и домашнї одбойкаше зоз Суботици. Найлєпши були домашнї одбойкаше, котри победзели на шицких 6 змаганьох, други були одбойкаше СД „Русин” котри зазначели штири побиди и прецерпели два пораженя, исте число побидох зазначели и госци зоз Петровцох, алє одбойкаше Русина були лєпши у медзисобним змаганю, та завжали друге место. Штварте место освоєла Искра зоз Коцура зоз трома побидами и трома страценима змаганями. Пияте место освоєли одбойкаше РКЦ-а, котри победзели два змаганя, а страцели штири. КУД „Тарас Шевченко” зоз Дюрдьова победзел єдно змаганє, а страцел пейц и остатнї бул „Папивинґ доо”, котри страцел шицки 6 змаганя. Кажда екипа єдно коло була шлєбодна. По законченю змагательней часци турнира шицки учашнїки предлужели друженє у ресторану „Акац”, дзе було и преглашенє побиднїка. Окрем преглашеня побиднїка, предсидатель СБ „Яша Баков” Иван Папуґа поволал шицих котри у можлївосци же би финансийно помогли поставянє бисти Яши Бакова, котра хвильково у фази вилїваня у брондзи. – Же би ше закончела тота фаза роботи нєобходне назберац 130 000 динари. Затераз Општина Жабель обезпечела 30 000 динари, 20 000 уплацел Завод за културу войводянских Руснацох и 15 700 поєдинєчни донациї

36 РУСКЕ СЛОВО

КОНЄЧНИ ПЛАСМАН Дружтво Руснацох Суботица СД „Русин” Петровци ФК „Искра” РКЦ „Папивинґ доо”

6-6 4-2 4-2 3-3 2-4 0-6

котри уплацени на рахунок СБ „Яша Баков”. Кажда донация, гоч яка була мала, значна за реализацию того проєкту. Заинтересовани най нам ше явя же би зме им дали жиро рахунок на котри годни уплациц донацию – визначел предсидатель Иван Папуґа. Шлїдуюци турнир котри будзе одбавени у рамикох СБ „Яша Баков” будзе турнир у вельким фодбалу за сениорох, котри ше 3. и 4. авґуста отрима у Дюрдьове. З. Колєсар

2. АВҐУСТ 2019.

sport@ruskeslovo.com

ПОЧАЛИ ПРИРИХТОВАНЯ ЗА 3. ЮНИОРСКИ КУП НАЦИЙОХ У БОКСУ

РЕЗУЛТАТИ ПО КОЛОХ коло „Искра” шлєбодна Суботица – КУД „Тарас Шевченко” Петровци – „Папивинґ” СД „Русин” – РКЦ

2:0 2:0 2:0

коло РКЦ шлєбодни СД „Русин” – „Папивинґ” Суботица – Петровци ФК „Искра” – КУД „Тарас Шевченко”

2:0 2:1 2:0

коло КУД „Тарас Шевченко” шлєбодни Петровци – ФК „Искра” РКЦ – „Папивинґ” Субтица – СД „Русин”

2:0 2:0 2:0

коло „Папивинґ” шлєбодни Суботица – РКЦ СД „Русин” – ФК „Искра” Петровци – КУД „Тарас Шевченко”

2:0 2:1 2:0

коло Петровци шлєбодни СД „Русин” – КУД „Тарас Шевченко” змаганє понїщене пре потупйованє правилох змаганя ФК „Искра” – РКЦ Суботица – „Папивинґ”

2:0 2:0

коло Суботица шлєбодна РКЦ – КУД „Тарас Шевченко” ФК „Искра” – „Папивинґ” СД „Русин” – Петровци

2:0 2:0 2:0

коло СД „Русин” шлєбодни Петровци – РКЦ Суботица – ФК „Искра” „Папивинґ” – КУД „Тарас Шевченко”

2:0 2:0 /

СОСТАВ ЕКИПОХ Руски Културни Центер Александар Исаков, Владимир Иван, Иван Колбас. Петровци Звонимир Ерделї, Владимир Бучко, Томислав Гаргаї ФК „Искра” Михайло Чордаш, Златко Колєсар, Матия Шанта. СД „Русин” Янко Хома, Деян Надь, Иван Чапко и Мирослав Виславски КУД „Тарас Шевченко” Кристина Горняк, Даря Хромиш, Оливера Пап „Папивинґ доо” Иван Папуґа, Звонко Салаґ, Лука Мухаремович и Сашенька Дьордєвич Дружтво Руснацох Суботица Томислав Рац, Мирза Лихович, Драґан Токич и Тияна Крижанович

2. АВҐУСТ 2019.

ДО ВЕРБАСУ СЦИГНЮ 22 РЕПРЕЗЕНТАЦИЇ

Як сообщели орґанизаторе уж традицийней спортскей манифестациї – Боксерски союз Войводини, Бокс клуб ,,Чарнок” и локална самоуправа, од 14. по 18. авґуста Вербас будзе домашнї 3. Юниорского купу нацийох у боксу. У календаре европских и шветових боксерских змаганьох, тот турнир спада до високей А катеґориї. Як визначел предсидатель општини Вербас Милан Ґлушац, локална самоуправа препознала бенефити того Купа у боксу котри ше отрима у Вербаше, а потераз ше указало же укладаня до спорту даваю добри резултати. – Насампредз бим повинчовал менаджменту и ношительом Боксерского клубу ,,Чарнок” на визначних резултатох хтори посцигли на 37. Войводянскей златней рукавици у Суботици дзе боксере того Клубу освоєли два бронзово медалї. Предлужиме сотруднїцтво и далєй, з потримовку локалней самоуправи, а значне и же бизме вихасновали тот момент кед тельо держави на єдним месце, же бизме промовали нашу општину у цо лєпшим шветлу – гварел Ґлушац. По словох Орґанизацийного одбору Юниорского купу нацийох, затераз сиґурне же до Вербасу сцигую репрезентациї ЗАД, Русийскей федерациї, Казахстану и других вельких боксерских нацийох, а обчекує ше же их будзе вкупно 22 зоз штирох континентох. Попри Општини Вербас, Боксерского клубу ,,Чарнок” и Боксерского союзу Войводини, до Орґанизацийного одбору уключени и Полицийска станїца, Туристична орґанизация, Канцерия за младих, Општинска орґанизация Червеного крижу, Дом здравя ,,Велько Влахович”, Явне комуналне подприємство ,,Комуналєц”, Центер за физкултуру ,,Драґо Йовович” и други привредни и спортски субєкти. О. Р.

РУСКЕ СЛОВО 37

ИНТЕРМЕЦО

ХЛАДОК И ГОРУЦИ ТЕПШИ (од Желька Гаргая)

Стародавни рецепти зоз сримскей кухнї СЛАДКИ КОЛАЧИ Замишиц 2 вайца, 25 деки зомлєтого цукру, 10 деки марґарину, сок зоз єдного лимуну, децу и пол сладкей шметанки, 20 деки муки, паклочко квасу, лєбо пращок за печенє. Шицко добре вимишиц и упечиц.

ЧОКОЛАДОВА ТОРТА Добре вимишац 15 деки чоколади, пол марґарину, ложку меду, 16 деки цукру, 6 жовчки, мещок ванелийового цукру. Потим треба додац витрепани 6 бильчки, 15 деки муки, пращок за печенє и шицко тото печиц. ҐЛАЗУРА꞉ 15 деки чоколади розпущеней у 5 декох марґарину.

КАРАМЕЛОВО ШТАНҐЛОЧКИ Препражиц 25 деки цукру, ґу тому додац 25 деки марґарину и 15 деки нашекани орехи. Окреме треба вимишац 6 жовчки зоз 6 ложками цукру, тото поступнє додавац до запраженого цукру. Кед ше згушнє, лїтне го розмасциц на єдну вощанїцу (вощину) и потим тото прекриц зоз другу.

ТОПЧИКИ ЗОЗ МЕДОМ Замишац 25 деки меду, 25 деки масци, 25 деки цукру, 4 вайца, дакус содабикарбони, паклочко цимету и муки кельо цесто поднєше.

ТОРТА ЗОЗ ПОМАРАНЧЕЦОМ Потребне꞉ 9 вайца, 25 деки цукру, тото треба витрепац, додац шольку гроженка, 25 деки зомлєти орехи, шольку на коцочки нарезани и обарени скорки зоз помаранчеца, 6 деки зомлєти кекси. Таке замишиц и тото упечиц. Кед ше тото упече и охладзи, шицко треба преляц зоз филом хтори ше вари зоз децу води, 25 деками цукру и децу руму. До того ше розпущи и реберко чоколади.

38 РУСКЕ СЛОВО

2. АВҐУСТ 2019.

rusmak.ruske@gmail.com ХЛАДОК И ГОРУЦИ ТЕПШИ

преверени

Поради обисцу

Шпляхи од чарного вина знєєце з пену за бритвенє. Попирскайце пену на шплях и охабце най одстої, а потим виплокайце у води.

БРЕСКИНЇ Замишиц шольку масци, шольку цукру, пол шольки млєка, дакус содабикарбони, єдно вайцо, муки кельо потребне. Цесто най одстої 2 годзини, потим з того цеста правиц лабдочки, хтори ше вец пече. З каждей упеченей лабдочки треба з ножиком видубиц дзирку. Фил за полнєнє брескиньох Два шольки маджуну, шольку цукру, отрушини видубени зоз упеченого цеста. Розмишац фил а потим з нїм лїпкац два половки и фарбиц – на целово и жовто. По смаку мож замачац до цукру.

*** Шпляхи зоз билого вина одклонїце так же зоз мидлом або пращком барз чухайце, виплокайце у води, а и кед то нє поможе, шплях вичухайце зоз 70-процентним алкоголом и ознова виплокайце у води. *** Шпляхи од трави можеце зняц зоз етил-алкоголом, а кед го нє маце, вец зоз комовицу палєнку, а тиж так таки шпляхи мож зняц и зоз бензином за чисценє. *** Варикину людзе познаю як стредство за вибильованє хторе хасновали нашо баби. Варикину ше по упутству налєє до лавора зоз цеплу воду. Цо цеплєйша вода, треба менєй часу за вибильованє билих шматох. Шпляхи од зосушеней креви мож вичухац зоз 3-процентним гидроґеном за власи, алє мушице мерковац кед знїмаце шпляхи зоз офарбених и цифрованих материялох. Препоручуєме вам перше хасновац єднопроцентну мишанїну того гидроґена (розблажиц го зоз воду).

Поволуєме вас на сотруднїцтво за рубрики Горуци тепши” и Поради обисцу” ” ” и на rusmak.ruske@gmail.com, лєбо посилац на вайбер на число 069 67 33 15. Напишце, висликуйце, пошлїце и порадзце и нас самих! 2. АВҐУСТ 2019.

*** Шпляхи од машинского олєю розпущце у бензину за чисценє зоз тетрахлор-углєнїком. Мушице швидко осушиц место там дзе бул шплях, а потим ище раз вичухайце з бензином. Тиж так можеце хасновац ултра-ґел, або шприцадло за чисценє.

РУСКЕ СЛОВО

ИНФОРМАТОР, ОГЛАШКИ, ИНТЕРМЕЦО

ГЛАСНЇК ПО РУСКИ РОК LXXV ЧИСЛО 31 (3848) НОВИ САД, 2. АВҐУСТ 2019.

ЦЕНА 30 ДИНАРИ

■ КОЛОНИЯ ПОДОБОВИХ УМЕТНЇКОХ СТРЕТНУЦЕ У БОДНАРОВА” У ҐОСПОДЇНЦОХ ”

Фото: Владимир Дїтко

Фотоґрафия: 0002P

Фотоґрафия: 0708P

ОГЛЯДНУЦЕ НА ПРЕШЛОСЦ

■ ЛЄТО У СРИМЕ