Issuu

РОК LXXI ЧИСЛО 25 (3634) НОВИ САД, 26. ЮНИЙ 2015. РОКУ

Фото: Сандра Барань

ЦЕНА 30 ДИНАРИ

■ ШВЕТОВИ КОНҐРЕС РУСИНОХ/РУСНАЦОХ/ЛЕМКОХ У РУМУНИЇ ■ ГОСЦОВАНЄ У СЛОВАЦКЕЙ

ИНТЕРМЕЦО ФАСАДИ НА ХИЖОХ

МОЙО МЕСТО

РУСКИ КЕРЕСТУР

Фото: Любомир Дудаш

ажди дзень преходзиме коло старих хижох, хтори ноша печац прешлого часу. Таки обєкти стоя смутни и запущени, нєомасцени и нєобилєни. Обиходзиме их, обаваме ше чи даєдна часц, з дакеди прекрасней фасади, нє спаднє на нас. Стари панонски хижи маю характеристични вонкашнї випатрунок – капурку, фасаду и щит, лєбо киблу. Фасада на хижох була найчастейше прикрашена коло облакох и дзверох, капурки, анфор капури. Интересантни елемент на улїчней фасади и щит. Його випатрунок и файта материялу з якого бул справени, завишели од часу кеди ше хижу будовало и стилох будовательней архитектури. Зоз декоративних улїчних фасадох мож дознац кеди хижа збудована, мено, лєбо лєм иницияли власнїка хижи, алє и його националну припадносц, бо єст и прикраски з мотивами з народного фолклору, лєбо религиї. У Руским Керестуре препознатлїви древени щити на хтори ше на вертикално положени дески прибивало рижни древени орнаменти. У наиходзацих числох, през обєктив представиме вам фасади на хижох у местох дзе жию Руснаци. В. В.

2 РУСКЕ СЛОВО

26. ЮНИЙ 2015.

ЗМИСТ

УВОДНЇК Пише: Славица ФЕЙСА, редакторка рубрики Людзе, роки, живот

■ Интермецо 2. Мойо место

■ Тижньовнїк 4–5. Руска овода и школа: Одлучиц маю родичи 6–7. Шветови Конґрес Руснацох/Русинох/Лемкох

■ Нашо места 8. О пошлїдкох нєпогоди у шидскей општини 10. Голандянє ознова помогли школи у Коцуре

■ Економия 12. Фаховци радза керестурских паприґарох

■ Култура и просвита 14. О активносцох КПД „Дюра Киш” у Шидзе 15. КУД „Жатва” госцовало у Словацкей

■ Литературне слово 17–20. Тема: Конкурси, фестивали, часописи...

■ Мозаїк 22. Ивана Медєши студирала и у Заґребе

■ Людзе, роки, живот 24–25. Ярослав Варґа студиї на теолоґиї предлужел у Канади 26–27. Зоз путованя по Словацкей, Польскей и України

■ Духовни живот 29. У Шидзе отримани духовни вежби за священїкох

■ Информатор

30–33. Оглашки и In memoriam

■ Спорт 34. Златко Саянкович, тренер ФК „Русин” резимує конєц першенства На насловним боку – Русинска улїца у Дюрдьове. Автор фотоґрафиї – Сандра Барань.

ИЩЕ ПЕРШИ ОГЕНЬ НЄ ЗАГАШЕНИ, А ДРУГИ УЖ БОВЧИ Ми ознова о истим. Прецо? Прето же по шицким судзаци як тераз стоя ствари, у шлїдуюцим, 2016/17. школским року, до руского оддзелєня у Коцуре буду уписани лєм тройо школяре. Кед знаме и тот податок же ше на єшень до рускей класи у Дюрдьове ознова нє упише анї єдно дзецко, вец ясне чом ознова порушана тота тема. А порушали ю члени Подручней канцелариї Националного совиту Руснацох у Коцуре, хтори перше на єдней, а вец и на другей роботней схадзки, на хтору поволани и родичи дзецох, одлучели випитац шицки аспекти того проблему и обдумац мири з хторима ше мотивує родичох же би ше терашню слику дзецох у руских оддзелєньох оводи и школи пременєло. Бешедовало ше о предносцох и привилеґийох хтори маю руски дзеци и же кед ше упишу до руских оддзелєньох дзеци нїч нє траца, лєм доставаю, та би их було чкода нє вихасновац. Одлучене и тото же ше першоклашнїкох и дзеци у пририхтуюцим оддзелєню у коцурскей оводи каждого мешаца будзе пенєжно стимуловац, а обецана и помоц у обезпечованю учебнїкох, помоц при ученю дзецох хторим мацери нє Рускинї... Алє проблем малого числа дзецох у першей класи настава ище у оводи. Глїбше до тей теми вошли зме влонї у децембре кед зме у коцурскей „Герлїчки” дознали же ше од тринацецерих дзецох уписаних до яшелькох, осмеро оздзивали по руски. То би нє бул таки вельки проблем кед би у „Герлїчки” було и мишане оддзелєнє, та би ше одмалючка дзеци помали пририхтали по школу и на руским язику. Подобни проблем ше зявйовал и у Дюрдьове, а випатра же так будзе и у Новим Садзе, (гоч ше у варошу руски язик учи лєм факултативно). Проблем у коцурскей оводи ше можебуц будзе мушиц ришовац и кадрово, и инфраструктурно, но, тримам же го треба ришовац по двох основох. Перше, и найважнєйше, тото же треба родичом потолковац, розяшнїц, предочиц проблеми праве так як то тих дньох робя у Коцуре. Аж вец им понукнуц анкету о хторей зме анї о пол рока нє дознали: хто и як ю рихта, чи є порядна, чи є подзелєна шицким родичом, и чи податки з анкети добре обробени? То перша каричка и найважнєйша же би ше и убудуце очувало цали циклус школованя на руским язику.

* ”РУСКЕ СЛОВО” – гласнїк по руски * Виходзи каждого пиятку * Снователь Национални совит рускей националней меншини * Видава НВУ ”Руске слово”, Нови Сад * Перше число вишло 15. юния 1945. року у Руским Керестуре * Адреса: НВУ ”Руске слово”, Булевар ошлєбодзеня 81/7, 21000 Нови Сад * Редакция: заменїк одвичательного редактора – Славица Фейса; редакторе/ки – Дюра Винаї, Мирон Горняк-Кухар, Михайло Зазуляк, Александар Паланчанин, Олена Планчак-Сакач, Славица Фейса; новинаре/ки – Мария Афич, Влада Дїтко, Мая Зазуляк, Ана Маркович, Иван Сабадош, Танита Ходак * Язична редакторка – Блажена Хома-Цветкович * Лекторка – Ясмина Дюранїн * Подобови редактор – Любомир Сопка * Технїчна редакторка – Люпка Цвеїч; компютерски обробок – Вероника Вуячич, Мария Гудак, Таня Салонтаї * Телефони: 021/6613-697, 021/6624-708, 021/6623-076; 021/6621-433 * Телефакс 021/528-083 * Предплата за цали рок: у жеми 1 500 динари, а у иножемстве 100 евра * Жиро-рахунок Banca Intesa 160-923244-82 * Девизни рахунок Raiffeisen BANK a.d. Београд 26 5100000002458904 * Рукописи ше нє враца * Друкує Друкарня ” Maxima graf” Пет роварадин * E-mail: ruske.redakcija@gmail.com * Web site: www.ruskeslovo.com * YU ISSN 0350-4603 * COBISS SR-ID 15915778 * Друковани тираж 2 300 *

Direktorka MARTICA TAMA[ *** Odvi~atelqni redaktor dr BORIS VAR]A

26. ЮНИЙ 2015.

РУСКЕ СЛОВО 3

ТИЖНЬОВНЇК У КОЦУРЕ ПОРУШАНА ВАЖНА ТЕМА: ЦО БУДЗЕ ЗОЗ РУСКУ КЛАСУ?

ОШВИЦИЦ АРҐУМЕНТИ, ПРЕМЕНЇЦ ТРЕНД Пишe: Танита ХОДАК

Питанє же яка будзе будучносц рускей класи у Коцуре порушали члени Подручней канцелариї Националного совиту Руснацох у тим валалє. Бо, у шлїдуюцим, 2016/17. школским року, до руского оддзелєня, як тераз ствари стоя, буду уписани лєм тройо школяре. Одлучене же ствар нє треба препущиц инерциї, алє на час обдумац мири зоз хторима ше мотивує родичох же би уписали свойо дзеци до руских оддзелєньох у чаше кед то у Коцуре, випатра, „нє у моди”

од руч на кан це ла рия пла нує запровад зиц числени мири же би ше превозишло тот проблем. Понеже позберани релевантни податки и тренди о уписованю дзецох до руского одд зелєня школи, пред двома тижнями, отримана перша схад зка на хторей окрем домашнїх, предсидателя Подручней канцелариї Миколи Ґубаша и иницияторох схад зки, подпредсидателя Националного совиту Руснацох Миколи Шанти и Ве сни Раґаї-Цап зоз Одбору за образованє НС, присуствовали и предсидатель НС Славко Рац, предсидатель Вивершного одбору НС Желько Ковач, предсидателька Одбору за образованє Мелания Римар, як и члени Одбору Серафина Яґлица, и Славко Сабо, предсидатель Дружтва за руски язик, литературу и културу др Юлиян Рамач, як и вельке число про свитних роботнїкох. ПРИВИЛЕҐИЯ, А НЄ ХИБА На схад зки були представени факти о проблему же вше менше число уписаних дзецох до руских оддзелєнох, а глєдало ше и можлїви ришеня як мотивовац родичох хтори то можу пременїц. – Хиба у тим же Руснаци на даяки спо соб по стали анационални, а нє похопюю же кед ше завре руске оддзелєнє и у Коцуре, як цо ше случело у Дюрдьове, вец себе запечацуєме националну будучносц – спозорел теди предсидатель НС Славко Рац. Уж на шлїдуюцу схад зку були поволани родичи чийо дзеци будуци школяре у руских оддзелєньох. Мед зитим, нє одволали ше велї. Пришли родичи чийо дзеци уж у руских оддзелєньох, а було и таких цо ше предумую. Иницияторе заш лєм, нє траца надїю. – Була би чкода нє вихасновац привилеґию яку маю руски дзеци. Фаховци, а и пракса, гуторя же за дзецко окреме добре же би ше школовало у малих ґрупох, а пра-

4 РУСКЕ СЛОВО

ве таки руски оддзелєня, бо ше вец учителька максимално пошвецує каждому школя ро ви. Би ли нґ вал носц знова єдна од предно сцох – дзецко усвої руски идентитет, научи язик, алє наставна програма так конципована же дзецко научи добре бешедовац и по сербски. Руским дзецом хтори ше упишу до сербскей класи чежше, бо вони роздумую по руски и вец себе у глави прекладаю, та муша покончиц два думково проце си. Здумац одвит на по ставене питанє и преложиц го на сербски. Сербски дзеци у тим проце су швидши, бо вони по сербски уж роздумую. И конєчно, нє треба ше обтерховйовац з тим же дзецко буд зе мац єдну год зину вецей кед є у рускей класи. Дзеци у тим во зро сту упи ваю зна нє як шпунд жиї и роди те ль хто ри чу ва свойо дзецко од ученя нє роби на хасен дзецку. То таке як кед єднорочне дзецко нє пущаце най ход зи, бо вистанє – потолковал на схад зки з родичами гварел Микола Шанта. ОБАВАЛИ ШЕ, АЛЄ.. Прецо ше родичи, цо уписали дзецко до руского оддзелєня, одлучели за таки поцаг, потолковали нам дзепоєдни з нїх. Єден з нїх, Здравко Бесерминї. Вон влонї уписал свойого хлапца до рускей класи попри тим же ше вон школовал на сербским язику, а други його хлапчик єден з тих троїх хтори нарок маю почац ходзиц до рускей класи. – Видзи ми ше же руски оддзелєня мирнєйши и же ше мой хлапец там лєгчейше уклопи. Алє то нє було пресудне. Насампредз ми ше пачело же у руским оддзелєню єст менєй школярох и раховал сом же им ше учителька каждому годна окреме пошвециц, и же дзецко будзе добре напредовац – толкує Здравко. Ивана, Здравкова супруга ше зоз тим склада и гвари же старши хлапец цалком самостойно учи без єй помоци. – Уписац дзецко до руского оддзелєня ми було цалком природне, бо так бешедуєме дома. Кед ми син почал ходзиц до 26. ЮНИЙ 2015.

ТИЖНЬОВНЇК першей класи, була сом порихтана же будзем мушиц робиц з нїм домашнї задатки и учиц ше. Медзитим, школяре шицко сцигли научиц у школи, а тото цо приношел дому, наш школярик вше знал сам поробиц. Дакеди ми ше видзело же мало маю за домашнї, алє вони вельо постарчели у школи и можем буц задовольна же нам дзецко добре напредує – бешедує Ивана Бесерминї. Ясмина Ґубашова нє бешедовала по руски покля ше нє одала до Руснацох. Тераз з дзивочку научела руски язик так же з ню робела домашнї задатки. – Роздумовали зме чи уписац дзивче до руского оддзелєня, чи до сербского, алє на концу зме ю дали до руского, прето же зме Руснаци и верела сом же ше знайдзем у новей улоги. З початку сом нє так знала робиц домашнї задатки зоз ню, бо сом нє розумела найлєпше по руски, та кед сом дацо нє розумела, питала сом ше швекри лєбо швекрови, та сом ше так учела читац и писац вєдно зоз ню и обидва зме научели добре бешедовац по руски. Задовольна сом же и я и дзецко бешедуєме добре и по руски и по сербски – гвари Ясмина. Сенка Ґайдош иншаки приклад. Двойо дзеци єй ходзели до сербского оддзелєня, а треце нарок надумали уписац же би ше школовало по руски. – Мушим припознац же зме ше обавали же дзецом будзе чежко у дальшим школованю, понеже, кед я

МОТИВАЦИЯ Як мотивацийни мири Подручна канцелария вєдно зоз Националним совитом у шлїдуюцим наставним року планує обезпечиц пенєжну стимулацию за першоклашнїкох 5 000 динари мешачно, як и за дзеци у пририхтуюцим оддзелєню од 3 000 мешачно. Тиж так будзе обезпечена помоц у набавяню учебнїкох, буду орґанизовани єднодньово екскурзиї за дзеци по штварту класу до наших институцийох и установох, односно вецейдньово екскурзиї за школярох седмей и осмей класи до старого краю. Мацером хторим найвекши проблем же нє знаю бешедовац по руски будзе обезпечена помоц у роботи зоз дзецми прейґ анґажованя учительки-асистентки хтора будзе даскельо днї у тижню робиц зоз дзецми звонка настави, зоз хтору и мацери можу научиц бешедовац по руски.

ходзела до школи часц наставного кадру була пред пензию, та нє мали дзеки за роботу з нами дзецми, та зме нє здобули достаточни уровень знаня у руским оддзелєню. Прето зме двойо дзеци дали до сербского одзелєня. Медзитим, наймладша дзивочка пожадала ходзиц вєдно зоз пайташами зоз предшколского оддзелєня, а и ми ше предумали и допущели зме єй и думам же нє погришиме, бо ше дзецко будзе школовац на мацеринским язику – толкує Сенка. Же би ше дошло до ключних причинох хтори правя проблем, муши ше вислухац родичох хтори нє жадаю дац дзецко до руского оддзелєня. Тоти родичи ше на бешеду, затераз, нє одволали. Члени Подручней канцелариї НС у Коцуре апелую на нїх же би на шлїдуюцу заказану схадзку пришли и потолковали свойо причини за одлуку хтору принєсли. У єдним ше сиґурно зложа и родичи и представнїки Националного совиту Руснацох у Коцуре – хасен дзецох першокласнїкох найважнєйши. Зоз бешеду и ошвицованьом проблема зоз шицких бокох мож найсц и ришенє хторе шицким будзе одвитовац.■ 26. ЮНИЙ 2015.

РОБОТНЕ ЦЕЛО ЗА МЛАДИХ

ФИНАНСОВАНИ ОДХОД ДО СВИДНЇКУ Роботне цело за младеж Националного совиту Руснацох, на другей порядней схадзки хтора була у Вербаше, розподзелєло часц свойого буджета за проєкти по конкурсу хтори пред тим порушало. Так, Роботне цело розподзелєло средства за 15 зоз 16 проєктох, кельо сцигли на конкурс, понеже єден понукнути проєкт будзе прешлїдзени Одбору за образованє НС. За проєкти за младих у наших местох подношительом проєктох розподзелєни вєдно 230 тисячи динари. Стимулациї достали Руски културни центер з Нового Саду за проєкти Дзень младосци и Литерариюм, Дружтво Руснацох у Суботици за проєкт Витайце у нас, КПД „Дюра Киш” зоз Шиду за Вечар сучасней рускей музики, Коцурске здруженє младих за Акция 2015, ЗГ „Еко Ґерила” з Но- Роботне цело за младих було у Свиднїку вого Орахова за Садзенє, отримованє и преширенє желєней поверхносци, КУД „Тарас Шевченко” з Дюрдьова за Циклус креативних роботньох, Hawaii party и Пижама парти, Форум младих Рускей матки з Нового Саду за Бал под масками, КПД „Карпати” з Вербасу за проєкти Нарисуй свой швет и Цо упишеш, Пакт Рутенорум з Руского Керестура за проєкт Дньовка, Туристичне здруженє Руски Керестур за Медзинародни волонтерски камп и Млади спорту. Роботне цело за младеж зоз 40 тисячи динарами финансовало одход ґрупи младих Руснацох на Швето култури Русинох-Українцох Словацкей у Свиднїку, хторе було през викенд. Пенєж вихасновани же би ше софинансовало трошки драги на хтору ишол и ансамбл коцурскей „Жатви”. Спред Роботного цела, у Свиднїку були шейсц особи – тройо члени и тройо студенти, двойо з Одсеку за русинистику, а як гварел предсидатель Роботного цела за младих Сашо Сабадош, таки модел указал ше як добри, за резултат мал ефективну нащиву полну змистох, и требало би го и надалєй применьовац. На спомнутей схадзки Роботного цела за младих представена и инициятива Националного совиту же би ше основало одредзену роботну ґрупу у хторей буду члени Одбору за службене хаснованє язика и писма и з Роботного цела за младеж НС, а хтора будзе задлужена за спатранє и порушованє активносцох на обезпечованю прекладательох за руски язик у локалних самоуправох дзе такого кадру нєт. А. Маркович

РУСКЕ СЛОВО 5

ТИЖНЬОВНЇК ОТРИМАНИ 13. ШВЕТОВИ КОНҐРЕС РУСИНОХ/РУСНАЦОХ/ЛЕМКОХ

Пишу: Иван САБАДОШ Михайло ЗАЗУЛЯК

НОВА ҐЕНЕРАЦИЯ ДОСТАВА НАГОДУ ВОДЗИЦ РУСИНСКИ РУХ

У городзе Дева у Румуниї, од 18. по 20. юний отримани Тринасти Шветови конґрес Русинох/Руснацох/Лемкох (ШК РРЛ), на хторим вибране нове зволанє Шветовей ради, а нова ґенерация ентузиястох достала нагоду водзиц русински рух у наиходзацим периодзе

елеґати Тринастого Шветового конґресу РРЛ з дзевец його орґанизацийохчленїцох за предсидателя Шветовей ради хтора вивершни орґан Конґресу вибрали Степана Лявинца з Мадярскей, а за подпредсидательох Мию Шайтоша з Горватскей и Юлиюса Фирцака з Румуниї. До Ради вибрани и Милан Мнягоньчак зоз Словацкей, Андрий Копча з Польскей, Микола Бобинец з України, Джон Риґети зоз ЗАД (як представитель Русинох ЗАД и Канади), Александар Мошкола з Ческей и Светлана Петрачи з Румуниї, як и Дюра Папуґа зоз Сербиї, хтори у предходних трох мандатох бул на чолє Шветовей ради. За витирвалу роботу на тей функциї, Дюра Папуґа достал подзекованє и обще припознанє делеґатох Конґресу.

ДЕЛЕҐАЦИЯ РУСКЕЙ МАТКИ Руску матку Сербиї на Шветовим конґресу РРЛ представяли 10 делеґати – Дюра Папуґа, Сенка Мученски, Миломир Шайтош, Юлиян Лазор, Владимир Бучко, др Михайло Фейса, Наташа Макаї Мудрох, Моника Гарди, Мария Дорошки и Владо Джуня. Як госци предсидателя Шветовей ради (ШР) РРЛ Дюру Папуґу з нашей жеми на Конґресу присуствовали Владо Няради и Саня Тиркайло. Форум младих Рускей матки на Шветовим форуме русинскей младежи представяли Борис Фейди, Ирена Скубан, Себастиян Няради, Татяна Шайтош и Стеван Самочета.

РУСКЕ СЛОВО

Конґрес на хторим участвовали 85 од 90 делеґатох, робел у своїх шейсцох фахових комисийох, а на двох пленарних зашеданьох придавани звити о роботи у предходним, и плани за идуци два роки, по 14. Конґрес хтори 2017. року будзе отримани у Старих Янковцох у Републики Горватскей. У рамикох Конґреса отримани и Седми Шветови форум русинскей младежи, на хторим за предсидательку Форуму вибрана Светлана Петрачи, як и 10. Зашеданє Шветовей ради РРЛ. Медзи госцами ШК РРЛ були вецей политични представителє у европских и националних парламентарних институцийох державох чийо русински орґанизациї членїци Конґресу, як и визначни русински уметнїки. ВЕЛЬО МЛАДИХ НА КОНҐРЕСУ Як цо у Шветовей ради чолни позициї препущени новим людзом, и у фахових комисийох, по сле периоду кед их углавним водзели представителє Рускей матки, вибрани нови предсидателє – Одлучели зме же по сле шейсцох рокох и трох мандатох, пришол час же би нови людзе превжали одвичательносц и указали цо можу, та ше члени Матки тераз нє кандидовали за нови мандати, гоч вшелїяк и надалєй останю активни у фахових комисийох и других орґанох Конґре су – гварел 26. ЮНИЙ 2015.

ТИЖНЬОВНЇК дотерашнї предсидатель Комисиї за културу Миломир Шайтош. На чолну позицию ознова вибрани лєм др Михайло Фейса хтори и у шлїдуюцим мандату будзе водзиц Комисию за историю Русинох. Як єден з наймоцнєйших упечаткох з Конґресу, Шайтош наводзи праве уключованє новей ґенерациї до русинского руху. – Добре же русински дух рошнє, млади людзе з Европи и Сиверней Америки ше уключую, бо жадаю упознац свою културу и коренї. По моїм упечатку, скоро половка делеґатох у Деви тераз першираз участвовали на Шветовим конґре су РРЛ. Медзи одлуками Конґре су хтори би могли окреме буц значни за нашо краї, порушованє русинского филмского фе стивала у Шидзе. То би була смотра филмскей творчо сци шицких жанрох, од документарного и бавеного по анимировани филм, чийо авторе або тема, русински. Орґанизатор и главни финансиєр би бул Шветови конґрес РРЛ, а плановане же би ше з тим проєктом наступело на европских конкурсох. Прилапене Преглашенє Шветового конґре су РРЛ о витворйованю правох Русинох у України за їх припознаванє за окремну меншинску националну заєднїцу у тей держави. Преглашенє прешлїдзене державним орґаном українскей держави, як и компетентним институцийом ЕУ – Европскому парламенту и Совиту Европи, од хторих ше вимага прицисок на урядови Києв же би у проце су евроинтеґрацийох почитовал медзинародни

ЛАУРЕАТ ИВАН ЧИЖМАР Тогорочни лауреат награди „Василь Турок Гетеш” хтору додзелює Шветова рада РРЛ Иван Чижмар зоз Свиднїку, зоз Словацкей. Награду Чижмарови, хтори визначни длугорочни русински културни роботнїк, фолклорист, автор и виводзач, уручел дотерашнї предсидатель Ради Дюра Папуґа.

обовязуюци конвенциї з обласци почитованя меншинских правох. Окреме треба визначиц же Конґрес повторел опредзелєнє же актуална криза у України муши буц ришена на мирни спо соб. БУДЗЕ ОДЛУКА О ГЕРБУ

РУСНАЦИ З ГОРВАТСКЕЙ Спред Дружтва Руснацох у Горватскей „Руснак” з Петровцох, хторе член Конґресу, на зашеданю у Румуниї як делеґати були Мийо Шайтош, Ясна Шайтош, Наталия Гнатко, Любомир Гнатко, Еуґения Врабец, Иван Врабец, Петро Киш, Ружица Киш, Крешимир Мишир и Томислав Мишир. Делеґати на Седмим Форуме русинскей младежи були Мартина Матанович, Мартина Николич, Мирон Гнатко и Ивона Гнатко, котра вибрана и за подпредсидательку Форуму. Госци на Тринастим Шветовим конґресу РРЛ були и заступнїк националних меншинох (медзи нїма и рускей) у Соборе Републики Горватскей Велько Кайтази и началнїк Општини Стари Янковци Драґан Сударевич, котри привитали одлуку же шлїдуюци Конґрес будзе отримани у Горватскей, у Янковцох и обецали потримовку у його пририхтованю. 26. ЮНИЙ 2015.

Тринасти Конґрес РРЛ нє принєсол конєчну одлуку коло свойого гербу. Нєшка Конґрес хаснує традицийни гералдични символ хтори як свой тримаю шицки Русини на Горнїци и у дияспори, як и подунайски Руснаци. Медзитим, тот герб як таки нє мож формално реґистровац, та ше у Деви зявели два становиска: же би ше виробело нови герб, лєбо же би ше нєшкайши и далєй хасновало як обще добро. Вшелїяк, матични орґанизациї Конґресу треба же би принєсли одлуку, а консензус ше обчекує на шлїдуюцим зашеданю. За шлїдуюце зашеданє пролонґовани и приєм нових членїцох до Конґресу. Гоч було наявене, представителє Медзиреґионалней дружтвеней орґанизациї „Обєдинєнє Русинох” з Москви, з Русиї пре технїчни причини нє присуствовали на зашеданю, та Конґрес о кандидатури тей орґанизациї нє розправял. Кед же тота лєбо даєдна друга русинска орґанизация и далєй зосце ступиц до Конґресу, ознова будзе мушиц покончиц цали поступок кандидованя о хторим ше вец будзе розправяц у Старих Янковцох. Же би ше сам процес кандидованя ище прецизнєйше одредзело, на зашеданю у Деви пременєни и Статут ШК РРЛ у тей обласци. Убудуце, член годна постац лєм правна особа – орґанизация лєбо асоцияция хтора урядово реґистрована у своєй держави, а одредзени критериюми роботи и резултатох хтори кандидат витворел у обласци защити и промоциї русинства.■

РУСКЕ СЛОВО

НАШО МЕСТА САНИРУЄ ШЕ ПОШЛЇДКИ ОД НЄДАВНЕЙ НЄПОГОДИ У ШИДЗЕ

СТРАДАЛИ ПОЛЯ, ХИЖИ И ЕЛЕКТРОНЇКА

Нєпогода хтора залапела Шид, Адашевци и Вашицу 14. юния, направели вельки чкоди на хижох, помоцних будинкох и польопривредних рошлїнох у хотарох, а Општинска Комисия за преценьованє чкоди од нєпогоди почала робиц. Моцни витор зоз дижджом познїмал черепи зоз закрица, повалял стебла и ламал конари. У Адашевцох и Вашици ше виврацели чардаки з кукурицу, а на польох найвецей

Милош Милянович з Вашици гвари же му черепи зруцело з помоцного будинку, а витор вирвал орех у дворе. – Проблем же нє було лєгко пренайсц дакедишнї винковацки череп, алє сом ше якошик остарал и закрил помоцни будинок. Як сом чул, єст людзох хтори вельо горше прешли. Щесце же у хотаре нє мам векшей чкоди – Моцни витор повалял стебла, повиврацал чардаки гва ри Милянович. и одкривал хижи Витор позруцовал и часц чкоди було на кукурици хтору витор черепох на основней школи „Вук Каполамал, або позогинал. раджич,” у Вашици, а два стебла Пре вдеренє грома страдали апара- спадли на будинок котловнїци. ти у обисцох, а нєстало струї а було Черепи „лєцели” и з помоцного бупроблеми и з интернетом. У Шидзе, у динку у обисцу Николи Кртинича паркох, алє и по улїцох велї стебла оч- тиж з Вашици. Вон гвари же купел кодовани, так же заняти у ЯКП ,,Стан- половни череп и ришел проблем зоз дард,” мали надосц роботи и ище закрицом. шицко нє поробели. По словох Миле– Значнєшйша чкода направена на ни Петко, руководительки Роботней полю и то на пейц гольтох кукурици єдинки ,,Желєнїдло”, перше ше ин- у хотаре „Кабларовац”. Кукурица тервеновало там дзе загрожени тран- пред нєпогоду добре випатрала, а теспорт и електро инсталациї. Поодре- раз є поламана и поваляна и наисце зовани стебла, грубши конари тран- нє знам яка будзе конєчна чкода – спортовани до подприємства, а кона- гвари Кртинич. ри превежени на депонию шмеца. Два днї у општини була преглашеЗ оглядом же єст надосц роботи, нє на и позарядова ситуация, хтора пошицко розчисцене. Но, гражданє ше швидко, спрам одлуки Општинского у таких обставинох знаходзели, а ви- штабу за позарядово ситуациї, полокасали рукави, та и сами пилєли зала- жена звонка моци. мани конари, а огриву ношели дому. Вл. Дї.

АНКЕТА У ВЕРБАШЕ

ПОТРЕБА И ЗАДОВОЛЬСТВО БИЦИҐЛИСТОХ Иншак, виглєдованє порушане после приступаня општиОд 22. до 26. юния, Явне подприємство „Дирекция за вибудов” и Совит за безпечносц транспорта општини ни Вербас CIVITAS инициятиви, а така файта активносци насампредз унапрямена на промоВербас виглєдує явне думанє вованє алтернативних способох з цильом же би позберало потранспорту, на першим месце през датки о хасновательох бициквалитетни явни транспорт, промоклистичней инфраструктури. вованє шпацированя и бициґлизма. Як визначел директор ЯП Праве прето тото Явне подпри„Дирекция за вибудов” Иґор ємство и Совит за безпечносц Милович циль анкети же би транспорту поволую гражданох ше випитало яки стан у тей же би активно участвовали у анхвильки и квалитет бициґликетованю и на тот способ допристичних дражкох и траннєсли же би достати податки були спортних знакох. Виглєдованє квалитетнєйши и помогли у плабудзе витворене през директнованю наступних активносцох. не анкетованє гражданох на Промовованє бициґлизма як файти транспорту улїцох. А. М.

РУСКЕ СЛОВО

26. ЮНИЙ 2015.

NA[O MESTA ЯВНА РОЗПРАВА У ОПШТИНИ ЖАБЕЛЬ

КОНКУРСНЕ ФИНАНСОВАНЄ МЕСНИХ ЗАЄДНЇЦОХ У скупштинскей сали Општини Жабель прешлого тижня отримана явна розправа на хторей представени вецей документи за уводзенє програмно-конкурсного финансованя ме сних заєднїцох. Явну розправу отворела координатор проєкту Зденка Ковачевич, а бешедовали и предсидатель Општини Жабель Чедомир Божич, член Роботней ґрупи Марко Миличевич и локални координатор проєкту Дария Шаїн. Координатор проєкту Зденка Ковачевич бешедовала о искуствох Општини Пожеґа хтора перша у Сербиї почала зоз таким способом финансованя. Ковачевичова визначела же закон дефинує же ше шицки активносци окрем административних трошкох и плацох у локалних самоуправох муша финансовац прейґ конкурсох и додала же з каждей месней заєднїци

у Општини Жабель буду вибрани 4 особи хтори прейду семинар о писаню проєктох. Предсидатель Општини Чедомир Божич визначел же програмно-конкурсне финансованє ме сних заєднїДо пенєжу лєм прейґ проєктох цох у пракси значне и пре активне участвованє отворела локални координатор на жительох у ришованю проблемох у проєкту Дария Шаїн. Орґанизаторе явней розправи Скупсвоєй месней заєднїци. Член роботней ґрупи Марко Миличевич пред- штина општини Жабель и Здруженє ставел сет документох за програмно- гражданох „Сретенє” з Пожеґи. Проєкт конкурсне финансованє и упознал „Програмно-конкурсне финансованє у присутних зоз условиями и критери- општинох Бачки Петровец и Жабель” юмами при такому способу финан- потримал Олоф Центер зоз Шведскей. М. Рамач сованя. Дискусию о тих документох

IN MEMORIAM

ЦЕЦИЛИЯ ГАРГАЇ (1928–2015) У Дякове, у Горватскей, 22. юния, умарла учителька у пензиї Цецилия Гаргаї (народзена Цап), котра зохабела вельки шлїд у нашей просвити и култури, насампредз у местох у Сриме. Народзена є 1. юлия 1928. року у Коцуре, дзе закончела основну, а у Вербаше гражданску школу. Учительску школу закончела у Суботици 1948. року и такой достала роботне место учительки у Бачинцох, дзе попри школскей роботи була уключела до рускей „Просвити” у тим месце и учела и дзеци и страших руски танци, и рихтала театрални представи. З Бачинцох ше 1954. року одала за о. Владимира Гаргая до Петровцох, та пре його службу, єден час жила у Райовим Селу, дзе тиж робела з младежу, зазберовала Руснацох на бали, прадки и други програми, а кед почала робиц у школи у тим месце 1958. року, уключела ше и до пририхтованя културних програмох. Кед у обласци школства принєшени законски предписаня о образованю и на язикох народносцох, орґанизовала наставу руского язика у Райовим Селу, а нє26. ЮНИЙ 2015.

одлуга и у Ґунї. Основала танєчну секцию з хтору успишно наступала на наших и других манифестацийох – на „Петровским дзвону”, „Червеней ружи”, „Дяковских вишивкох”, „Винковских прадкох” итд. Вецей як дзешец раз зазберовала дзеци и приводзела их на лєтнї школи, дзе викладала мацерински язик. Учителька Цецилия Цап Гаргаї за свою учительску и културно-просвитну роботу достала вецей припознаня, медзи хторима и „Наймилши учитель” (Беоґрад, 1979), а у своїх здогадованьох надпоминала же любела дзеци як свойо власни, же их нє лєм образовала, алє ше старала и о їх виховйованю. Вимагала од нїх же би були роботни, чесни, справедлїви и одвичательни и виведла таки велї ґенерациї. Як пензионована просвитна роботнїца, Цецилия дзечнє и далєй помагала у просвитней и културней роботи. Учителька Цецилия Гаргайова похована 23. юния, у Петровцох. И. П.

РУСКЕ СЛОВО

НАШО МЕСТА НАЩИВА ЗОЗ ГОЛАНДИЇ

ОЗНОВА ПОМОГЛИ КОЦУРСКЕЙ ШКОЛИ

Прешлого тижня Основну школу „Братство-єдинство” зоз Коцура нащивели госци зоз Голандиї, представителє подприємства „Бетеком” зоз городу Хардевайк. Голандянє нєдавно коцурскей Школи донировали средства за набавку сучасней опреми за видео надпатрунок. Донаторе чийо ше подприємство занїма зоз опрему за видео надпатрунок сами обдумали проєкт за опрему коцурскей школи. – Голандянє теди пришли, нарисовали школу и означели же дзе жадаю же би були поставени камери и рефлектори. Потим купена опрема, та зме анґажовали виводзача роботох, Александра Бомештара хтори шицко инсталовал, и роботи закончени пред даскельома днями. Тераз наша школа ма шеснац нови сучасни камери за надпатрунок и два стари, и безпечнєйша є. Нєшка нас донаторе ознова нащивели же би ше прешвечели чи шицко поробене праве так як вони то задумали – токлує Славица Байор, директорка коцурскей Школи. Опрему вредну коло осем тисячи еври финансовал Нико Ухеи, директор „Бетекома”, а таке сотруднїцтво медзи спомнуту компанию и коцурску школу иницировал лаицки пастор Євангелскей церкви у Коцуре Александар Суботин. – Мило ми же можеме помогнуц Коцурцом, понеже сом похопел же вони наисце приємни людзе. Ми тото поробели, насампредз, пре нїх и пре нашу виру до Бога и до идеї же треба помагац другим. Задовольни зме зоз тим цо тераз уж видзиме на дїлу. Опрема добре инсталована и наздаваме ше же будзе на хасен – гварел Нико Ухеи.

Делеґация зоз Голандиї обиходзи поставени камери

То нє перша, а анї нє остатня донаторска односно волонтерска акция хтору иницировал Суботин, а у хторей участвовали донаторе и волонтере зоз Голандиї. Член делеґациї „Бетекому” Петро Вандеркрейл нєдавно доноровал средства за набавянє дванац пластичних коршовох за воду, хтори положени до каждей учальнї у школи, понеже чул же вода у школским купатилу нє такой така безпечна, та жадал обезпечиц швижу и здраву воду за шицких школярох. У юлию волонтере зоз Голандиї ознова нащивя Коцур, а под час пребуваня у валалє буду будовац лєтню учальню на отвореним у школским дворе, цо ище єдна зоз їх племенїтих и цикавих акцийох. Т. Ходак.

ДОБРОДЗЕЧНЕ ОГНЬОГАСНЕ ДРУЖТВО У КОЦУРЕ

ПРЕПАТРЕНИ АПАРАТИ И МАШИНИ

Акция орґанизована з нагоди означованя 85. рокох од снованя Дружтва. На тей акциї ше дознало же у Коцуре порихтани 30 комбайни за наиходзацу жатву, а 50 Коцурци пришли препатриц свойо апарати. Тиж так, по тераз препатрени 98 трактори, 2 роботни машини и два камиони. Препатрунок тракторох, роботних машинох и камионох будзе тирвац по конєц жатви. У акциї участвовал и сервис за процивогньову опрему „Мушикич” чийо сервисере препатрали и давали налїпки о исправносци апаратох. Сервисером помагали и коцурски огньогасци котрим то источашнє бул и свойофайтови тренинґ. З. Колєсар Сцу буц сиґурни же огньогасни апарати исправни

Добродзечне огньогасне дружтво у Коцуре, внєдзелю у своїх просторийох орґанизовало акцию за польопривреднїкох котри пред жатву сцели превериц исправносц своїх процивогньових апаратох за комбайни и трактори.

10 РУСКЕ СЛОВО

КУД „ТАРАС ШЕВЧЕНКО”

НАСТУП НАЙМЛАДШИХ Даскельо роки за шором КУД „Тарас Шевченко” зоз Дюрдьова на концу школского року орґанизує явну програму наймладших членох музичней сециї. На тот способ вони указую цо научели и помали ше пририхтую за явни виступи. Наймладши музичаре возро сту основней школи нїших класох, представели ше зоз ґрупнима и поєдинєчнима нумерами, а грали велї нашо народни шпиванки, потим зоз Заходней Сербиї, Банату и други. Музичну секцию водзи уметнїцки руководитель Михал Лїкар, з котрим члени Дружтва децениями започинаю грац перши ноти и дзекуюци котрому вони барз часто и длуго оставаю члени оркестра котри провадзи шицки фолклорни и шпивацки секциї Дружтва. С. Барань 26. ЮНИЙ 2015.

NA[O MESTA О ИЩЕ ЄДНЕЙ КЕРЕСТУРСКЕЙ ЛЕҐЕНДИ

БАЙБЕР КРЕНЇЦКИ ШТРИГА НА НЄБЕ

Прешлого тижня у Ветернику, у дзеведзешатим року умар Яким Рац, байбер Кренїцки. Вецей як седемдзешат роки у Руским Керестуре штригал и бритвел свойо муштериї, а його байберня було и место дзе ше бешедовало о спорту – фодбалу и рукомету. Байбер Кренїцки припадал ґенерациї котра ремесло учела од самого початку. Перше бул шеґерт, калфа и майстор. Теди байбере ставали вчас рано, обиходзели свойо муштериї же би були ушорени. Плаца им була корец жита, а як гвари, вельо раз, праве гевти богатши, майстра нє виплацели нїґда. Року 1943. направена велька пременка, байбере ше орґанизовали и порадзели же би ше вецей нє ходзело по обисцох, алє же би муштериї, приходзели до байберньох. Интересантне було и байберство у социялизме кед шицко було колективне, та ше фрмовало задруґи. Трецину пенєжу котру заробели охабяло ше за потреби самей задруґи и трошки котри мала. После, кед з того нє було нїч, отворел свою байберню на Маковским шоре. Його байберня було и место дзе ше бешедовало о спорту – фодбалу и рукомету. Главна тема скоро вше бул Русин, ту ше составяло екипу, розрабяло тактику. Теди цали валал жил за Русин. Нє прешло анї єдно змаганє Русина, як у рукомету так и фодбалу, котре вон нє провадзел. Знало ше и його место дзе вон шедзел, а постої анеґдота же судия нє починал змаганє док вон нє престар свой заглавчок и намесцел окуляри.

Гоч пошол до пензиї, вон и далєй робел. Дакус пре сам заробок, а вельо вецей пре дружтво котре приходзело ґу ньому и ту ше водзело вельки розправи. Нам, Рускословцом, бул од велького хасну, бо препознавал людзох на старих фотоґрафийох, давал нам драгоцини информациї. Нє було такого у валалє котрого вон нє познал. Алє, о шицких людзох приповедал лєм крашнє, нїкого нє увредзовал, та, аж и даяки „нєславни” збуваня вше знал звесц на франту. Дю. В.

ПРЕД ПОЧАТКОМ ЛЄТНЄЙ СЕЗОНИ

У ОПШТИНИ ЖАБЕЛЬ

КЕРЕСТУРЦИ ВИЧИСЦЕЛИ БАЗЕН

УШОРЕНЕ КУПАЛЇЩЕ У ЧУРОҐУ

На дну базена вше ше назбера вельо мулю и шмеца

Прешлого тижня Керестурци традицийно вичисцели базен, а участвовали коло 25-еро, преважно млади Керестурци. Вичисцовац ше почало на седем рано и тирвало коло шейсц годзини. После випущованя води з велького базену, волонтере видрилєли муль и повируцовали одпад. У рамикох тей акциї положени и нови ручки, драбинки и циви коло базену, цо финансовала Месна заєднїца. Як гвари Йоаким Рац зоз керестурского Добродзечного огньогасного дружтва, требало би ше лапиц и до вичисцованя меншого, односно штреднього базену, понеже шицок муль зоз велького базену так повесц, видриляни до меншого, медзитим, коло того нє було конкретни поради. Волонтерох и того року позберал Елемир Надь, хтори визначел же було дакус менєй активистох як влонї, алє же то вироятнє прето же почал розпуст. С. Надь 26. ЮНИЙ 2015.

Пре шло го штварт ку поча ло ше ушорйовац купа лїще и околїско на Тиси у Чуроґу. Же би було порихтане за то го роч ну се зо ну оста ра ли ше Ме сна заєднїца Чуроґ, Здруженє гражданох „Еколоґийни путоказ“ и Ве слацки клуб „Гайдук” зоз того ме ста. Купа лїще насипане зоз писком, ушорена дражка за пешакох коло побрежя, по ставени два нови туши и покошена трава. Жи те лє нє були за до воль ни зоз отримованьом купа лїща Чуроґу, та ше о тим писа ло и у медийох. Но, гражданє того ва ла лу, яґод и шицки з општини Жабель и других ме стох, хтори каждого лєта приход за до Чуроґу на Тису, и того лєта годни препровад зиц шлєбодни час на истим ме сце, тераз вельо красшим. М. Р.

РУСКЕ СЛОВО 11

ЕКОНОМИЯ ФАХОВЦИ З ПОЛЬОПРИВРЕДНЕЙ СЛУЖБИ ВЕРБАС НАЩИВЕЛИ РУСКИ КЕРЕСТУР

ВАЖНЕ ЧУВАЦ ПАПРИҐУ ОД ВИРУСОХ Коло 80 одсто паприґи у барз добрим стану, алє треба мерковац на чкодлївцох. Прикармйованє муши буц порядне

аховци з вербаскей Польопривредней фаховей служби, хтора задлужена и за Руски Кере стур – Катарина Радонич и Емилия Баяц, 17. юния нащивели вецей поля под паприґу у керестурским хотаре, и тоту цо перша и тоту цо ше остатню пресадзовало, як и дзепоєдни овоцнїки. Були задовольни з тим цо видзели, бо, як гварели, векшина паприґи, коло 80 одсто, у барз добрим стану, а лєм є на менших поверхносцох, дзе ше ю познєйше пресадзовало, затераз дакус слабша, алє и то нормалне. – Паприґа ше добре укоренєла, даґдзе уж ма и квитки и на векшини парцелох шицки потребни роботи и мири ше добре поробело – гварела Радоничова и надпоминала паприґаром же треба мерковац на „совици” – чкодлївцох хтори грижу лїсце, аж и пупча, и тих дньох их єст на паприґи, та ю треба охранїц.

Фаховци – Катарина Радонич и Емилия Баяц

ИЩЕ ВШЕ МОЖ ОСИҐУРАЦ ПАПРИҐУ Керестурски паприґаре уж звикли же найлєпша охрана од нєпогодох то осиґуранє, та так того року у двох найвекших осиґуруюцих хижох хтори робя у валалє – ДДОР Нови Сад и „Дженерали”, потераз осиґурани вєдно медзи 400 и 500 гектари под паприґу, цо за коло 20 одсто вецей як прешлого року. Полиса кошта од 20 000 до 30 000 динари, у зависносци од того цо облапя, и при подписованю ше плаци лєм порцию, а у цалосци ма буц виплацена по 15. новембер. Интересантне же, як гварели у єдней з осиґуруюцих хижох, за 11 роки, кельо ма заступнїка у Керестуре, лєм єден рок у даєдней часци хотара нє було каменцу, лєбо даякей другей нєпогоди.

12 РУСКЕ СЛОВО

Паприґа у керестурским хотаре добре випатра

У терашнїм и будуцим третману паприґи, кед вона почина квитнуц, продукователє муша примерковац и на ткв. „трипси”, а ґу тому, поряднє и прикармйовац, додавац и микроелементи, нє лєм азот. – Цали час ю треба чувац од коровча, хторе преноши уши, а вони вец преноша дзепоєдни вируси барз опасни за паприґу, од хторих ю нє мож охранїц. Вируси найгорши за паприґу, бо кед раз войду до нєй, 90 одсто их нє мож звладац, паприґа препада и прето барз важне на час ю охранїц од ушох, як преношительох вирусох. Керестурци искусни паприґаре и добри продукователє паприґи, та верим же превежню потребни мири и вше ше можу поосвитовац задармо у Польопривредней фаховей служби Вербас – гварела Катарина Радонич. Емилия Баяц на тот завод визначела дзепоєдни тераз актуални конкурси за польопривреднїкох, як за заградкарох, так и за овоцарох, насампредз за наводньованє и копанє студньох, та за процивкаменцово мрежи Покраїнского секретарияту за польопривреду. – Од шицких актуалних конкурсох тоти и найвигоднєйши, бо су з найвекшим процентом врацаня пенєжу, аж 60 одсто цалей инвестициї ше враца польопривреднїком. Кед конкурую, реґистровани ґаздовства маю приложиц и предрахунок, а рахунок аж поти мяк ше им одобри инвестицию. За студнї мож конкуровац за тоти хтори вибити у тим року, а нє скорей – гварела Емилия Баяц. Вона надпомла же и Управа за аґрарни плаценя Министерства польопривреди тиж ма интересантни конкурси, а тераз актуални гевти за механїзацию. Информациї о конкурсох и потребней помоци за конкурованє, тиж мож достац у Польопривредней фаховей служби Вербас.■ М. Зазуляк 26. ЮНИЙ 2015.

ЕКОНОМИЯ ВИСТАВА КИТАЙСКЕЙ МАЛЕЙ ПРИВРЕДИ У БУДАПЕШТУ

ПОШЛИ И З КУЛСКЕЙ ОПШТИНИ

Саям китайскей привреди „IV Кина СМарт Експо 2015” хтори у главним городзе Мадярскей орґанизовани од 16. по 18. юний, нащивела и єдна ґрупа керестурских поднїмательох, вєдно зоз привреднїками з кулскей општини. На Сайме могло видзиц вельо привредни конари, а як дознаваме од Керестурцох, окреме було интересантне „лед”-ошвиценє, панели за слункову енерґию, текстилна и авто-индустрия и алати. Китайски привреднїки понукали тарґовину заинтересованим купцом и нащивительом котрих було з цалого реґиону, та так подписани рижни меморандуми и контракти. Локални орґанизатор одходу зоз кулскей општини було Обще здруженє поднїмательох Кула. На саям могли пойсц и нєзаняти, представителє здруженьох и други заинтересовани. Коло петнац Керестурци, вєдно зоз другима путнїками зоз општини Кула, мали нагоду пойсц и до Азийского центеру и поопатрац часточку мадярскей престолнїци. Шицки трошки путованя и пребуваня финансовал китайски орґанизатор Сайма, бо китайска Привредна комо-

Керестурцом ше пачели панели за слункову енерґию, авто-индустрия и алати

ра на таки способ презентує свою малу привреду. Саям ма свою стаємну постановку, а раз рочнє ма и нових поднїмательох. М. А.

ЖАТВА У КОЦУРСКИМ ХОТАРЕ

НА ШИДСКИМ ПОДРУЧУ

ЯРЕЦ ДОЗРЕЛ СКОРЕЙ ЯК ЗВИЧАЙНО

КОСИДБА ЗАВИШИ ОД ХВИЛЇ

друґа „Класка”, хтора того року ма законтрачене коло 120 гектари тей култури, а цену за килу пивского ярцу ше ище нє зна. Покармови ярец од парастох одкупює роботна єдинка подприємства „Либела продукт” зоз Змаєва хтора ма под тоту културу законтрачене коло 70 гектари. Покармового ярцу уж досц витлачене, а за килу ярцу у „Либели” мож достац авансни 16 динари, алє то нє значи же то будзе и конєчна цена. Ярец того року правилно третировани, и парасти з нїм нє мали векши бриґи. Понеже витлачени лєм мали процент зашатих поверхносцох зоз тоту културу, нє мож прецизно повесц яки род того року, алє проґноза же будзе добри. Планує ше же жатва ярцу будзе тирвац ище два-три тижнї, а потамль ше озда дозна и яка му будзе цена. Польопривреднїки ше наздаваю Т. Ходак же урожаї буду добри

Прешлого тижня у Коцурским хотаре почала жатва ярцу. Комбайни до хотара тей сезони вошли скорей як звичайно, понеже класки ярцу уж дозрели. Жатва була загамована през викенд, пре нєвигодну хвилю, алє початком того тижня тлаченє озновна почало з полну моцу, и парасти гваря же добре зродзело. На польох и того року мож найсц два файти ярцу, покармови и пивски. Пивски ярец одкупює польодїлска за-

26. ЮНИЙ 2015.

На подручу општини Шид, кельо могло пре хвилю, почала косидба ярцу на 95 гектарох, и то на польох парастох (индивидуални сектор). Перши одкоси „спадли” у беркасовским хотаре, алє урожай нє таки як ше обчековало прето же ярцу нє одвитовали нагли пременки суши, а потим дижджу зоз зажимнєньом. Пририхтує ше и за косидбу жита хторе вєшенї пошате на 4 259 ґектарох. Терааз ше технїчно препатра механїзацию и рахує ше же будзе препатрене коло 170 комбайни хтори буду кошиц. Комисия закончела роботи у Шидзе, Бачинцох и Беркасове, потим у Ердевику, Бинґули и Люби, а по 26. юний би мали буц препатрени шицки комбайни. Вл. Дї.

РУСКЕ СЛОВО 13

КУЛТУРА И ПРОСВИТА АКТИВНОСЦИ У КПД „ДЮРА КИШ” У ШИДЗЕ

ПЛАНУЮ ОЗНАЧИЦ ЮВИЛЕЙ

У Културно-про свитним дружтве ,,Дюра Киш” у Шидзе єст вельо активносци, а аматере уж маю пополнєти календар активносцох по конєц рока. После удатного наступу на Фестивалу ,,Петровски дзвон” порихтани су и за участвованє на Фестивалу „Червена ружа”. На „Пупчецу”, по словох Златка Манька, предсидателя Дружтва, наступи фолклорна секция дзецох предшколского возросту хтору пририхтує Ясминка Димитриєвич у хторей єст 12 дзеци, а на „Ружи”, як и прешлого року, наступи солистка Тамара Клер. За 27. юний плановани наступ старшей и младшей Шпивацкей ґрупи на зонскей смотри народней творчосци у Печинцох. – Будземе участвовац и на „Жатви” у КоцуШпивацка ґрупа КПД „Дюра Киш” на смотри фолклору ре, а там наступи старша Шпивацка ґрупа. Вони окрем шпиваня и ских активносцох, шицки активносци танцую, та ше предстабуду у знаку пририхтованя Рочного ОБЕЗПЕЧЕНИ ФИНАНСИЇ вя з рускима танцами. концерта у децембру и означованя веПредсидатель Златко Манько визначел же лького ювилея 95–рочнїци Дружтва. Пририхтує их Звонко Костелник, а корепети- Дружтво поряднє достава финансийни сред– Мушиме ше добре порихтац за тот тор Ясминка Димитри- ства за роботу хтори обезпечує СО Шид, На- концерт, а плануєме поволац и ґосцох, євич. Кед слово о фе- ционални совит Руснацох, як и АП Войводи- дружтва зоз Шиду зоз хторима сотрудна. Дзекуюци обезпеченим средством, нєт бристивалох, пририхтуєме ґи коло пенєжу, так же активносци унапряме- зуєме и дружтва з Бикичу и Бачинцох, а ше и за фестивал жри- ни на културну творчосц. вироятнє и ище даєдно дружтво. Намидловоґо шпиваня „Най ра нам од єшенї обновиц роботу фолше нє забудзе” у Дюрклорней секциї понеже тераз маме лєм дьове, дзе наступя и старша и младша Шпивацка ґрупа дзеци предшколоского возросту. Оркестер чий руково– начишлює лєм єдну часц активносцох предсидателя дитель Обренко Лупич, добре роби, а достали зме и Дружтва Златко Манько. значне помоцнєнє, а то музични фаховец Драґан МакиШидянє ше пририхтую и за свой Фестивал тамбуро- вич. Зоз Старшу шпивацку ґрупу успишно роби Снежавих оркестрох „Мелодиї Руского двору” хтори би по до- на Лазич. Плануєме обновиц облєчиво за нашо шпивацгваркох мал буц отримани остатнєй соботи у авґусту. Од ки ґрупи – гвари наконцу предсидатель Манько. септембра и початку нового школского року и єшеньВл. Дї.

У ЗАВОДЗЕ ЗА КУЛТУРУ ВОЙВОДЯНСКИХ РУСНАЦОХ

ПРОЄКЦИЯ ФИЛМА О ГОРНЇЦИ

Автор Сашо Палєнкаш бешедовал о знїманю филма

14 РУСКЕ СЛОВО

У Заводзе за културу войводянских Руснацох, штварток, 18. юния, на поволанку директора Заводу Серґея Тамаша, отримана проєкция документарного филма Саши Палєнкаша з Руского Керестура под назву „Горнїца – Terra Incognita”. Филм участвовал и на медзинародним фестивалу у Братислави, у Словацкей, а у нас го видзели у Дюрдьове на Литературним вечаре, у Руским Кере стуре на „Дньовки”, а планує ше його проєкцию и у Суботици.

Тот филм лєм перши крочай зоз сериї о Горнїци, понеже Палєнкаш подобни планує зняц и у Словацкей и у України, док буду условия вигодни. Филм наишол на позитивни коментари и нє ма нїяки претензиї, а як гварел автор Палєнкаш, од дзелєньох маме лєм чкоди. Попри филма, Палєнкаш ше на програми у Заводзе представел и як музичар, лєм чкода же тоту подїю нє провадзело векше число публики. О. П-С. 26. ЮНИЙ 2015.

КУЛТУРА И ПРОСВИТА КОЦУРЦИ НА 61. ШВЕТУ КУЛТУРИ РУСИНОХ-УКРАЇНЦОХ СЛОВАЦКЕЙ

БАЧВАНСКИ МЕЛОС У СТАРИМ КРАЮ д 19. по 21. юний коцурске Културноуметнїцке дружтво „Жатва” госцовало у О Словацкей на Фестивалу єдла и пива у Бардейове и на 61. Швету култури Русинох-Українцох Словацкей у Свиднїку. З нашей жеми до Словацкей одпутовали и два делеґациї – Союзу Руснацох Українцох Сербиї и Националного совиту Руснацох, як и даскельо члени Роботного цела за младеж Националного совиту Руснацох. Аматере КУД „Жатва” ше у Словацкей представели зоз виводзацким танєчним ансамблом и штирома хореоґрафиями, шпивацку ґрупу и солистами, а провадзел их тамбурови орке стер Дружтва. У Бардейове „Жатвово” аматере отворели Фе стивал и розогнали хмари и диждж хтори грожели тродньовей „фешти”. Того дня Коцурци нащивели и Куров, дзе их окреме сердечно прияли їх домашнї з котрима Коцурци уж вецей як два децениї отримую приятельски вязи и сотруднїцтво. Госци поволали своїх домашнїх на „Коцурску

ЗАШЕДАНЄ ПРЕДСИДАТЕЛЬСТВА СФУЛО Першого дня Фестивала у Свиднїку отримане зашеда нє Пред си дате ль ства Шве товей феде ра циї українских лемковских орґанизацийох (СФУЛО), под предшедованьом єй предсидательки Софиї Фединей, у чиєй роботи участвовала и делеґация Союзу Руснацох Українцох Сербиї. Главни заключеня з тей схадзки же роботу СФУЛО треба цо вецей представяц у електронских медийох и на дружтвених мрежох, а було и дискусиї о русинским питаню у Закарпатскей обласци України. Порадзене же ше у Польскей нєодлуга отрима округли стол на тоту тему, на хторим ше дефинує становиско орґанизацийох-субєктох СФУЛО по тим питаню.

На схадзки СФУЛО бешедоване о актуалних питаньох тей орґанизациї

26. ЮНИЙ 2015.

жатву”, котра будзе од 10. по 11. юлий, а їх словацки приятелє обецали приход своєй делеґациї. Шлїдуюци два днї аматере го сцовали у Свиднїку, дзе на отвореней бини у амфитеатре, на хторей ше уж шейдзешат єден рок отримує тот фе стивал, наступали медзи реномованима танєчнима ансамблами з України, Словацкей, Польскей и Горватскей. Окрем „Жатви”, на свиднїцким фе стива лу го сцова ли и КУД „Йоаким Гарди” зоз Петровцох и КУД „Йоаким Ґовля” з Миклошевцох. Нїзки температури, нєзвичайни за мешац юний, нє розогнали вельочислену публику хтора до позно вноци провадзела танєчни точки и приключовала ше ґу шпиваню писньох. Шлїдуюцого дня окрем танєчнїкох наступала и женска шпивацка ґрупа, як и солистки Дарина Михняк и Танита Ходак. Млади зоз Роботного цела за младеж ше на Фе стивалу у Свиднїку представели зоз своїм штандом, дзе представяли младежски виданя по руски, насампредз часопис МАК, як и учебнїки за нїзши класи, толкуюци заинтере сованим цо и як робя млади Руснаци у Сербиї Попри наступу, „Жатвово” аматере нащивели и Музей українскей култури у Свиднїку, як и етно-комплекс Сканзен, у хторим видзели як жили нашо предки у тих крайох, а делеґациї Союзу Руснацох Українцох Сербиї и Националного совиту Руснацох внєдзелю участвовали у церемониї покладаня венцох ґу памятнїком на Дуклї и у Свиднїку. За шицких орґанизаторох Фе стивала, як и иножемни делеґациї, городоначалнїк Свиднїку Ян Голодняк пририхтал святочни приєм. Го сцованє на Швету култури у Свиднїку орґанизовал Союз Руснацох Українцох Сербиї, з материялну потримовку Националного совиту рускей националней меншини, а у сотруднїцтве з главним орґанизатором Фе стивала – Союзом Русинох-Українцох Сло вац кей Рeпублики.■ Т. Ходак

РУСКЕ СЛОВО 15

КУЛТУРА И ПРОСВИТА ЗАКОНЧУЮЦИ ИСПИТИ ШКОЛЯРОХ ОСМИХ КЛАСОХ У ОШ „ПЕТРО КУЗМЯК” У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ

РЕЗУЛТАТИ ПРОСЕКОВО

У Школи „Петро Кузмяк” виложени прелиминарни резултати Закончуюцого испиту, хтори 15, 16. и 17. юния покладали 54еро школяре осмей класи. На тесту з мацеринского язика, школяре мали 6,96 просекове число бодох, а найвецей 15, мала єдна школярка. На тесту з математики було 5,57 просекове число бодох, а найвецей – 15 мала єдна школярка, док на комбинованим тесту з пейцох предметох (история, ґеоґрафия, физика, хемия и биолоґия), просеково посцигнути 9,21 бод. З того тесту найвецей боди, по 15,5, мали двойо школяре. Того року на тестох першираз були шицки нєпознати задатки, кажди тест мал максимум 20 боди, а число посцигнутих поенох ше множело зоз коефициєнтом 0,5, та максималне число бодох зоз шицких трох тестох виноши 30 поени, цо тиж нове од того року. Конєчни резултати Закончуюцого испиту, после термину за жалби, буду обявени 25. юния. Школяре потим 26. юния маю виполньовац лїстину жаданьох будуцих занїманьох, односно штреднїх школох до хторих би ше сцели уписац. М. А.

У ОШ „БРАТСТВО-ЄДИНСТВО” У КОЦУРЕ

ПОКЛАДАЛИ ПЕЙДЗЕШАТ ШКОЛЯРЕ Прешлого тижня школяре осмих класох коцурскей Основней школи „Братство-єдинство”, як и шицки мали матуранти у Сербиї, робели закончуюци тести за уписованє до штреднїх школох зоз мацеринского язика, математики, як и комбиновани тест. Закончуюци тести хтори обовязни покладали пейдзешацецеро школяре, а резултати як толкую зоз Школи, задоволююци. Як виявела директорка Школи Славица Байор, про секове число бодох зоз мацеринского язика на закончуюцим те сту 9, зоз математики 9,5, а на комбинованим те сту про секове число бодох 10. Директорка толкує же резултати подобни як и прешлих рокох, а максималне число бодох зоз мацеринского язика було 16, зоз математики 17, а зоз комбинованого тесту 18 од вкупно можлївих 20 бодох. Т. Х.

У ОШ „ЙОВАН ЙОВАНОВИЧ ЗМАЙ” У ДЮРДЬОВЕ

НАЙЛЄПШИ ЗОЗ КОМБИНОВАНОГО ТЕСТУ Закончуюци испит школярох у ОШ „Йован Йованович Змай” у Дюрдьове покладали 54-еро школяре осмей класи, як и штверо школяре з „Другей шанси”. На основи урядових резултатох, котри нє пременєни у одношеню на прелиминарни, бо нє було нїяки жалби, школяре найлєпше поробели комбиновани тест у котрим питаня були зоз пейцох предметох. На нїм школяре мали од 6 по 20 боди, з математики од 1 до 18 боди, а з мацеринского сербского або руского язика, школяре мали од 3 до 19 боди. Школяре з руского оддзелєня гварели же найчежши питаня на тесту були праве з руского язика, и гоч були сиґурни же ше за тот предмет добре пририхтали, резултати теста указали иншак. Заш лєм єдна школярка мала з руского язика 16 боди. С. Барань

16 РУСКЕ СЛОВО

26. ЮНИЙ 2015.

ЮНИЙ

2015. рок ЧИСЛО 6

ТЕМА: КОНКУРСИ, ФЕСТИВАЛИ, ЧАСОПИСИ...

НАША ТЕМА Х ЬО Л Е Т А С И П А З

це же горео нє, нє думай ирмацию аб ни ва о м ир свою аф кнїжку аф ни писателє, з чує другим. Маце право на рох. Почитовацо у пе сл па е тор до ка цо ш спомнуте ш є, можебуц вам треба лєм ви м дїла котри тво ва на же би шицки и доступ га а м . на ль ку т ци ча по його слово” ше од читани, бо то „Литературне кох або фолдерох були пре те „Литература по рице у ваших хтора ше вола ю опатрало и ку бу йс е Ф на упи ше вашу поези ньом новей ґр на Зоз формоева простору же би м и конкурсом, голєм єд ц ви а пр на е ло зм ва ти и ли бо ст е ро сц ф свойо цене руски” сло ЛС пошве волац же бисце посилали чи до то ли То ла . во ло е по чита си по особ вас сцем е нашо конкур литет и шицсп зм т би то е а ж Н . и сц й, а ча зе на окремни кв рси, алє и инд . на руски конку сани твор важни, без огляду ци и думки шалєю, єднаки пе пи е на тр ди цо ж ер а ЛС. К , кед ш народного ильки писаня ори Руского тв и ки зме у тей хв ск ам др ви ивалу поеконкурс за но драмски тексти, на Фе ст два конни че н ко за ве Пра е зме достали пейц нови ри Хрин, тирваю голєм чени езиї Тама театру дз аве закон шла збирка по наприклад, пр атких припозиї младих ви ви ище даскельо... Так, кр я вал поезиї и , а фе стивал курси, а у на родни конкурс за фе сти Новим Садзе на у зи ч” ед ва м о К ти ло ар штв тембру. У тим ихай и младих „М ванє наградох будзе у сеп х цо е дз х ко д могли облао ве и додзель чишлє зме нє курси и фе н пиц шицки ко ше намагае зм є стивали, ал даєдни прена ц ну д ли здога це, ци. Виберай шли и чечу забувайце же нє по силайце и слово” и його не р „Литерату зе буку вше буд ґрупа на Фейс ма ц и й ох зо з ор ж ри дл о и н ф по ри котра, и ту ра те ли ядра ни т да до тр е ба ти м же н ам я вй о ва н є, п ооб п ро стор за наавторох єст е ж є твердзу ■ й. х ище веце до сц, а читачо Редакция ЛС

Марияна ФРАУ КОЛАРСКИ

PRAXIS MUNDI Придай ми ше як жертва Направим зоз це свойого пана. Зопнї ми (ше) цмоту Же би била хустка нє ошалєла на витру. Вертеру. У пупку мой швет прето ме добре слухай: Швет у швеце твори швет (анти – изм, мержим феминизм). Налєй єден канчов и за мойо Коритко. Кал до гвиздох: Я идзем на турню Ти до мишовей дзири! То шицки исто робя: Нацагнї канчов Випущ пердачов За нїч И чит Изму шмерц и квит! Придай ми ше як жертва Направим зоз це свойого пана. Най ше ганьбя слупи Кед наш канчов червене налєє Нє, ти нє мой перши, моншери, То шпляха од менструалней креви.

ПОЕТАРИЮМ – здруженє писательох з Нового Саду розвило ше зоз

писательских стретнуцох, хтори започали литературни друженя пред даскельома роками. Основна сновательска задумка же би ше порушала новосадска поетска сцена зоз тим же ше поезия зоз атмосфери библиотекох и ґалерийох премесци на єдну баржей боемску и нєконвенцийну – до карчми, зоз акцентом на тото же за участвованє у тим случованю поволани кажде хто пестує афинитет ґу поезиї и же би ше за ню заинтересовали гевти хтори з ню нє маю дотику. Поетариюм ма свой бок на дружтвеней мрежи Фейсбук, прейґ хторей комуникує зоз шицкима хтори ше интересую за тоту подїю и маю дзеку ше приявиц. Приявює ше прейґ инбоксу, а обвисценя о месту и часу дзе ше стретнуце отрима, дава ше прейґ ивентох. www.facebook.com/poetarium.novisad

26. ЮНИЙ 2015.

РУСКЕ СЛОВО 17

ТЕМА – КОНКУРСИ, ФЕСТИВАЛИ, ЧАСОПИСИ...

ПРИКАЗ Ася ПAПУҐА

Тамара ХРИН ФЕСТИВАЛ ПОЕЗИЇ МЛА ДИХ – Донєдавна зоз атрибутом югославянски, Фестивал поезиї младих у Вербаше, єдна зоз найстарших поетских манифестацийох у жеми. Од снованя, котре ше збуло пред 47 роки, фестивал ше отримує у маю и ма даскельо провадзаци часци (Ю палета младих, Портрет поети, промоциї...). На конкурс того фе стивалу по слала писнї Тамара Хрин, котра 2014. року освоєла перше ме сто. Рок познєйше, у маю 2015. року на истим Фе стивалу промовована єй збирка поезиї „Седма фарба нєба”.

Мирослав КОВАЧ

МИ ТУ НЄ ГОСЦИ цинями мойого дїда Дюру и предком зоз Горнїци Пред велїма роками зоз Горнїци до панонскей пажици нашо предходнїки пришли же би кромку лєпшого живота дали тим цо за нїма зишли.

ТОГО ВЕЧАРА НЄ ТРЕБА ПИСАЦ

Приказ кнїжки фотоґрафийох „ПРОБЛЕМИ” („LES PROBLÈMES”) Марияни Павлович

Мир. Колїмбанє мегкей павучини надшпива мойо приглушени удихи. Тота хвилька нє предвидзена за доволованє стада розпалєних словох! Пастел ше нє розбовчи зоз будзеньом нового рана, анї зоз прерисовйованьом абсурда або суєти чловекобога и богочловека. Крочаї глєдаю швижи житни поля дзе кажде шущанє нє представя нїч друге окрем шущаня! Анї запожнєти призвук циня, анї мистични мацеров пой. Анї знїжени глас котри чуц зоз святилїща, анї дзвонєнє пара копитох святочних єднорогох. Того вечара нє треба зогривац тинту же би лєгчейше чурела же би виродостойнєйше обрубела тото цо нє треба рушац! Нєєднаки травки, лєбо нєєднаки пирка. Досц! Нїтки нє постаню цалосц! Фалаток нєшка, фалаток нарано, нїчомносц скравца зоз заардзавену иглу у ардзавей дланї. Того вечара нє треба прецаговац палєц по стихох котри ше пребарз киваю, котри ше пребарз намагаю постац Писня. (зоз збирки поезиї „Седма фарба нєба”)

Гнобели их, прицискали, бо обичаї меняц нє дали и зоз нєправду жили, лїца им постали як хлєб били. Заш лєм, гордо ше тримали гроженьом нє попущали виру дїдовску затримали та их на мире поохабяли. Виборели ше за свойо мено и нє напущели свойо назберане шено, од теди жем чесно орабяю и за хлєб насущни зарабяю. Прешли велї, велї жими швижи, було чежки, пречежки крижи, алє ми ту нє госци, бо ту лєжа предкох наших косци...

18 РУСКЕ СЛОВО

МОЦ ЧАРНО-БИЛОГО

ЕРАТО НАД КОЦУРОМ

– Клуб писательох, новинарох, публицистох и прекладательох и Културно-просвитне дружтво ДОК з Коцура каждого року поволує литературних креативцох же би участвовали на традицийних конкурсох. На конкурс ше можу приявиц шицки афирмовани и нєафирмовани писателє. Тот часопис потераз обявел вецей тисячи писнї и прозни дїла, а ма коло 30 стаємних дописовательох. 26. ЮНИЙ 2015.

Кнїжка фотоґрафийох „Проблеми” („Les problèmes”) Марияни Павлович обявена 2014. року у виданю НВУ „Руске слово” як додаток часопису МАК, а то осма кнїжка едициї ARToff (МАК, число 11-12, 2014). Источасно, тота кнїжка и друга награда Марияни Павлович, котру вона достала 2011. року на тематским фото-конкурсу „Хижа”, хтори розписал младежски часопис МАК, а реализовани є у сотруднїцтве зоз мултимедиялну манифестацию „Дньовка” Кнїжка „Проблеми” („Les problèmes”) двоязична, на руским и французким язику, понеже млада авторка зоз Руского Керестура Марияна Павлович студентка французкого язика и литератури на Филозофским факултету у Новим Садзе. Кнїжка ше состої, насампредз, зоз фотоґрафийох, алє постої и текст хтори их провадзи и оможлївює лєгчейше розуменє. У кнїжки єст 6 поглавя: Рано (Le matin), Фриштик (Le petit déjeuner), Вечера (le dîner), Змарзнуте шерцо (Le cœur), Я (Moi), Ми (Nous). Рецензию за кнїжку написал Борис Кочиш, фотоґраф, хтора обявена у кнїжки. Тота кнїжка фотоґрафийох цошка нєзвичайне, швиже и, у першим шоре, потребне рускей култури. На перши попатрунок дава упечаток депресиї, дахто би повед же є знємирююца, аж можебуц покус и страшна. Алє, кед ше наисце поопатра и пречита кнїжку, кед ше ґу нєй приступи з увагу, мож замерковац же є шмела, модерна, квалитетна и комплексна. У нєй нє приказани лєм фотоґрафиї, алє єдна цала приповедка. Могло би ше повесц – аж и вецей од приповедки, нукашнї емотивни цек хтори авторка замерковала и провадзи го през уметносц фотоґрафиї. НУКАШНЯ БОРБА Назва „Проблеми” нє случайна. То нєзадовольство зоз дружтвом и околїском, пасивносц, оцудзованє людзох єдних од других єден од присутних станох каждодньовосци, окреме при младших ґенерацийох. Можебуц тота кнїжка на одредзени способ представя бунт, крик, зоз хторим авторка шмело крочела до борби процив себе и за себе. Вона наглашує же кнїжка нє автобиоґрафска, алє указує на єден цалосни проблем: чловекову нукашню борбу. Як замерковала, кажди чловек творитель свойого характеру, кажде одвичательни за себе, та так кажде сам виновати за свойо проблеми, кажде сам себе найвекши нєприятель. Свидомо лєбо нє, ми сами себе загрожуєме. То основна думка кнїжки хтору Павловичова успишно пренєсла и приказала. 26. ЮНИЙ 2015.

Фотоґрафиї у кнїжки уметнїцки, интересантни, затримую увагу и отвераю апетит за ище. Чарно-били су, цо им дава одредзени тематски смисел. На нїх, односно, аж мож повесц и през нїх, представена жива, суха, гола правда. Авторка препознава проблем, изолує го, фокусує ше на ньго и дава конєчни приказ проблема такого яки є насправди, сирови и чисти, без цифрованя и прикриваня. Праве прето кнїжка охабя моцни упечаток. УМЕТНОСЦ ЯК ПОМОЦ Потребне похвалїц младу авторку же нашла єден нєзвичайни и креативни способ вироятно за свойофайтове розтерхованє од неґативних думкох и чувствох. У єдней розгварки за „Руске слово” Марияна гварела же єй занїманє зоз фотоґрафию помага же би ше ошлєбодзела од одредзеного проблему хтори ю прициска, а источасно на таки способ може приблїжиц тот проблем другим же би го могли розумиц. То праве и сущносц уметносци. Кажди уметнїк, маляр, поета, лєбо композитор, през свою творчосц преноши емоциї. На таки способ помага себе, ошлєбодзує ше и витворює, алє тиж отвера свидомосц другим. Кед то правдиве и щире, резултує ше зоз ориґиналносцу и квалитетом. Марияна Павлович зоз кнїжку фотоґрафийох „Проблеми” („Les problèmes”) то посцигла. Можебуц настала зоз неґативносци лєбо нєзадовольства, алє позитивне же кнїжка публикована. Треба же би ю читали, насампредз, млади, хторим є и присподобена, алє и старши. Муши ше наглашиц же скорей отвераня тей кнїжки фотоґрафийох треба перше отвориц свою подсвидомосц и закукнуц до глїбини своїх тайнох и страхох. Зоз завартим и конзервативним приступом ше достанє неґативни упечаток, упечаток депресиї и смутку. Марияна Павлович нє указала лєм талант, алє и шмелосц прилапююци ризик же можебуц нє будзе розумена. Треба же би предлужела занїмац ше зоз тоту файту уметносци.■

РУСКЕ СЛОВО 19

ТЕМА – КОНКУРСИ, ФЕСТИВАЛИ, ЧАСОПИСИ...

ПРИКАЗ Ася ПAПУҐА

Мирослав КОВАЧ

ТОГО ВЕЧАРА НЄ ТРЕБА ПИСАЦ

Приказ кнїжки фотоґрафийох „ПРОБЛЕМИ” („LES PROBLÈMES”) Марияни Павлович

18 РУСКЕ СЛОВО

МОЦ ЧАРНО-БИЛОГО

ЕРАТО НАД КОЦУРОМ

РУСКЕ СЛОВО 19

ЛИ КУ ТЕ ЦИ РАТ К УР НИ

О АВТОРОВИ SEBASTIYN NYRADI – студент Филозофского факултету у Новим Садзе на Оддзелєню за руски язик и литературу, хторого руска публика могла обачиц и на наступох стенд-ап комедиї. Його твори публика могла читац у руских медийох, а кнїжка “Рика княза” наявена за 2016. рок. Себастиян пише, як гвари, прето же ше люби бавиц зоз словами, розруцовац ше зоз епитетами же би читательом яснєйше приказал подоби. “Зоз писаньом ше намагам пребудзиц рускосц у нас, понеже ше помали гашиме. Вимераме помали, та думам же нам потребна така кнїжка, хтора би нас ознова ожила”, толкує Себастиян. Як гвари, треба предлужиц писац прето же єст мало младих авторох хтори пишу, а то знак хтори указує же при младих литература по руски “вимре”.

Себастиян НЯРАДИ

RIKA KNYZA (virivok)

,,Пребачце, князу мой, як же знаце кед сце замлєли?” – опитал ше стари чловек хтори шедзел нєдалєко од княза. ,,Бешедовали ми мойо вояци.” – одвитовал му княз и предлужел: ,,Моїх воякох було мало, коло пейдзешат, а тоти желєни створеня, полно. Борели ше з розбешнєтима вовками, цали од креви, пробовали ме виратовац и сцекнуц, алє ше им нє поспишело. Вовки сцигли ґу мнє, опахали ме и моцно закушели до мертвого єднорога и почали го цагац, док за нїм оставали кирвави шлїди. Опрез мнє станул мали желєни чловек, замахнул з оштру шекеру. Нараз ше зачул чудни звук и моцне сущанє трави. Шицки збунєто попатрели у тим наприяме кед з вельку швидкосцу вибегнул огромни кафови медведз, и зоз своїма пазурами преджобнул желєного чловека, руцел го на вовки хтори єдли мойого єднорога. Желєни людзе почали сцекац. Двоме з нїх кед збачели же их мойо войско нє оганя, обрацели ше, виняли стрили, и нацильовали ме. Медведз станул опрез мнє же би ме защицел. Два желєни стрили му ше заджобли до його грубей скори на хрибце. Нараз почал ричац так гласно же и мнє зобудзел. Помали сом отворел очи, видзел сом кафового медведза, белаву, бистру воду и слабе слунко хторе ме ошвицовало. Потрафени медведз сцекол, док мойо войско тримало луки обрацени на ньго, нєзнаюци чи ме нападнє. Лєдво сом станул понеже ме глава барз болєла, а и трацел сом ровновагу. Пооглядал сом ше коло себе. Цмей креви було вшадзи. Мойо вояци вигрижени лєжали у цудзей, дзивей креви вовкох и желєних людзох. Погинулих борцох зме там чесно поховали. Позберали зме найвекши каменя и прекрили их з нїма, а їх кирвави мечи зме зохабели най лєжа на їх целох же би ше могли бранїц з нїма и на гевтим швеце. Потим зме ше врацели до твердинї охабяюци за собу шлїди же бизме знали дзе зме поховали чесних борцох нашого князовства. После сом длуго роздумовал, и одлучел сом, заменїц нашу бляду белаву, кафову и желєну фарбу на застави до нєшкайшей, белаво-билей и червеней зоз гербом медведза и фарбох рики и слунка хтори ше прелїваю.” – приповедал княз док шицки з уживаньом слухали. ,,Сцеце повесц князу наш же на нашей застави червене представя крев?” – опитала ше млада, шумна дзивка, хтора шедзела на рукох младого красного хлапца. ,,Гей. Белава представя воду, преходносц. Била – нєбо, шлєбоду. Червена – крев наших и будуцих предкох! Цо значи же... Вода, нєбо, крев, шлєбода!” – zдар ше на цале гарло озбильни княз. ,,Вода, нєбо, крев, шлєбода!” – зачул ше цали народ.

Число ушорела редакция ЛС: Александра Живкович и Александра Лендєр, Илустрациї: Марияна Павлович

20 РУСКЕ СЛОВО

26. ЮНИЙ 2015.

КУЛТУРА И ПРОСВИТА КЕРЕСТУРСКА ШКОЛА ВИПРОВАДЗЕЛА МАТУРАНТОХ

ШВЕТОЧНО УРУЧЕНИ ДИПЛОМИ Матурантом Штреднєй школи „Петро Кузмяк” з Руского Керестура, 19. юния на шветочносци у Велькей сали Дома култури уручени дипломи о законченим школованю у руским и сербским оддзелєню Ґимназиї , та у напряме Туристични технїчар. Директорка Школи Хелена Пашо Павлович школяром повинчовала на успишно законченим школованю у керестурскей Школи, а окреме матурантом руского оддзелєня – же матуровали у року кед руска Ґимназия означує 70-рочнїцу иснованя. Матурантом повинчовали и оддзелєнски старшинове – Єлена Петько, Александар Алексич и Наталия Будински и вєдно з директорку уручели 58 дипломи, дарунки и кнїжки одличним школяром. Професорка Петькова за школярку ґенерациї шветочно преглашела Марияну Колошняї з руского оддзелєня Ґимназиї, а вона подзековала шицким котри допринєсли єй и успиху шицких матурантох. Пригодну програму матурантом, за тоту нагоду пририхтали їх рок младши товарише зоз своїма професорами, а на програми були и родичи. Матуранти були успишни як на концу полроча, так и на матурским испиту. У руским оддзелєню Ґимназиї (IV1) од 16 школярох матурски испит з одличну оцену положели єденац, штверо з барз добрим и єден школяр з добрим успихом. У сербским оддзелєню (IV 2) дзе тиж було 16 школярох, тринацецеро испит положели з од-

З тей нагоди пририхтана пригодна програма

личним, єден з барз добрим и двойо з добрим успихом. У оддзелєню Туристични технїчар (IV 3) було 25 матурантох, осмеро матурски закончели з одличним, седмеро з барз добрим и дзешецеро з добрим успихом. Подобни резултати матуранти посцигли и на концу другого полроча. М. Афич

ТОГО ВИКЕНДУ ФЕСТИВАЛ РУСКЕЙ КУЛТУРИ „ЧЕРВЕНА РУЖА”

ПОЧИНА НАШ НАЙВЕКШИ И НАЙСТАРШИ ФЕСТИВАЛ Того викенду у Руским Керестуре будзе отримани найвекши и найстарши фестивал Руснацох на тих просторох – Фестивал рускей култури „Червена ружа”, уж 54. по шоре, а од свойого ювилейного, 50. родзеного дня, з дакус иншаку концепцию, хтора помали постава стаємна. Нє треба забуц же, як то наглашоване на скорейших явних розправох о нашей култури и манифестацийох – праве з того „вишли” вецей терашнї фестивали по руских местох, так же на єдней програми „Ружи” (на Шветочним концерту) приказуєме и тото найлєпше цо у єдней сезони витворене у нашей музичнофолклорней обласци. Но, нє забуваюци на подмладок и нашлїднїкох, насампредз у наших КУД, та так и на „Ружи”, манифестация дзецох и за дзеци „Червене пупче” и надалєй ма стаємне замерковане место на Фестивалє, з тим вецей же кажди рок приноши и нови композициї за дзеци, того року их будзе дванац. „Червена ружа”, як змаганє шпивачох за найкрасши глас, тиж доприноши глєданю, представяню и афирмованю будуцих солистох у нашей музики, а нажаль, того року увидзиме лєм дзивчата, та то можебуц дакус и за застараносц. Нову музичну творчосц у народним духу од скорей превжала „Ружова заградка”, а на 26. ЮНИЙ 2015.

„Червеней ружи” нагода за нову забавну музику по руски и того року учуєме 9 композициї наших старших и младших авторох. Вшелїяк, нє занєдзбана анї подобова уметносц, та на початку Фестивалу у голу Школи будзе отворена вистава подобових роботох Милана Колбаса з Ветернику. Тото найквалитетнєйше у русинскей музично-фолклорней култури Русинох у Европи на Фестивалє укаже професийни Поддуклянски уметнїцки народни ансамбл (ПУЛЬС) зоз Пряшова, зоз Словацкей (на Шветочним концерту), а тото цо започате на ювилейним – Керестурски саям и Естрадни концерт, на тогорочним Фестивалє будзе на соботу, 27. юния (Саям од 10 годзин, а Естрадни концерт на 23 г.). Саям того року пошвецени старим ремеслом, а на спомнутим концерту наступи Цоле (Звонимир Кочиш) и тамбураше „Још ову ноћ” з Нового Саду. Попри тим, од 26. по 28. юний у дворе Школи „Петро Кузмяк” будзе орґанизована розвага зоз „живу” музику, так же вироятно кажде найдзе даєдну причину нащивиц 54. Фестивал рускей култури „Червена ружа”. М. Зазуляк

РУСКЕ СЛОВО 21

МОЗАЇК РОЗГВАРКА ЗОЗ СТУДЕНТКУ ИВАНУ МЕДЄШОВУ

ЄДЕН СЕМЕСТЕР У ЗАҐРЕБЕ вана студентка Велї студенти под час студираня сцу вихасновац нагоду штвартого року на И же би прейґ рижних стипендийох и програмох голєм єден Факултету технїчних наукох у Новим Садзе, на напрямe Ґрафичне инженєрство и дизайн. Достала стипендию за черанку прейґ програми Erasmus Mundus, так же у жимским семестру школского 2014/15. року була студент Ґрафичного факултету у Заґребе. За тоту програму Ивана дознала цалком случайно и то уж дзешка кед ше мало заврец конкурс. Такой подумала же би було интересантне видзиц як ше студира даґдзе индзей, позберала потребну документацию и приявела ше на конкурс.

ВАЖНИ МОТИВ – Вибрала сом Ґрафични факултет у Заґребе прето же на основи того факултета основани напрям на ФТН-у на хторим я студирам, та сом праве тото сцела поровнац. Було напарте док сом нє дознала чи ми стипендия одобрена, окреме прето же од хвильки кед сом придала документи, по резултати конкурсу, прешли даскельо мешаци. Кед сом дознала же сом достала стипендию була сом барз щешлїва − гвари Ивана. Окрем обовязней документациї, за доставанє тей стипендиї найважнєйше мотивацийне писмо и препорученє од професорох з вашого факултету, а нє просек оценох. Ивана гвари же наисце сцела пойсц пре студиранє, а нє пре сам пенєж хтори достала, бо стипендия 1 000 еври мешачно,

семестер були студенти на даяким другим универзитету у иножемстве. Найчастейше вибераю факултети у ЗАД, або у Заходней Европи, а Ивана Медєшова зоз Руского Керестура вибрала Ґрафични факултет у Заґребе

за тельо мешаци кельо тирва семестер, односно кельо студент на черанки. Писанє мотивацийного писма Ивани нє було проблем, а професоре ю потримали и такой достала препорученє.

ПРАКСА, НЄ ЛЄМ ТЕОРИЯ Було ми лєгчейше студирац у Заґребе як ту, бо там єст вельо вецей практичней настави, а ту маме вельо вецей теориї, а думам же ше на тим напряме знанє лєпше здобува у пракси. Окреме ми було интересантне же зме з єдного предмета оцену „заробели” так же зме през цали семестер мали оценьовац рижни сайти и толковац прецо ше нам видзи же су ґрафично добре обдумани, або нє, и то нам розвивало креативносц. То барз велька розлика у одношєню на студиранє ту, дзе ше часто случує же студенти нє можу повесц свойо думанє, алє лєм так як професор пове − толкує Ивана. Вона гвари же єй олєгчанє було тото же преподаванє слухала на горватским язику, та єй було лєгчейше и учиц, як кед би слухала по анґлийски. Преподаваня и вежби Erasmus Mundus то програма Европскей униї хтора давала можлївосц студентом звонка ЕУ же би студирали у ЕУ, з цильом же би ше европске високе образованє промововало и препознавало у цалим швеце, а одношела ше на основни, мастер и докторски студиї.

мала три раз до тижня, а гевти днї кед нє ходзела на факултет пошвецела ученю и писаню семинарских роботох. Дакус єй було нєзвичайне же факултети нє на єдним месце, алє розруцани по цалим варошу. − Ґрафични факултет на хтори я ходзела у Заґребе, на самим концу вароша. То ми було дакус чудне бо сом звикла на Нови Сад дзе скоро шицки факултети вєдно, у кампусу, та ту маце и мензи, амбуланту за студентох, шицко на єдним месце. Там нє так, та ми одход до мензи одберал досц часу. Но, я жила у виєднаним квартелю з пайташку отадз, так же ми шицко тото було вельо лєгшейше, бо зме вєдно вшадзи ходзели. Цо ше дотика єдзеня у мензи, там є вельо квалитетнєйше и рижнороднєйше, а иншаке и тото же можеце вжац цо сцеце и кельо сцеце, а держава плаци 50 одсто од вкупней цени каждого оброку − гвари Ивана. Вона єдна од студентох, з цалого швета, хторей ше тот єден семестер, праве прейґ спомнутей програми удало там буц, и то наисце будзе паметац, бо тераз ма и познатих у велїх державох. Ивана планує цо скорей закончиц основни студиї и такой глєдац даяку подобну програму прейґ хторей би могла пойсц до иножемства на мастер студиї, а младим поручує: − Нїґда нє одуставайце од гевтого цо сце задумали. Будзце шмели и витирвали у тим цо сцеце посцигнуц. Жийце свой живот, нє люцки! ■ Ана Римар

Попатрунок на престолнїцу Горватскей

22 РУСКЕ СЛОВО

26. ЮНИЙ 2015.

МОЗАЇК УНИВЕРЗИТЕТ У НОВИМ САДЗЕ

НАГРАДЗЕНИ ВЕЦЕЙ ЯК 1 300 СТУДЕНТИ Универзитет у Новим Садзе каждого року додзелює награди студентом за посцигнути успих, фахову и наукову роботу, уметносц и спорт витворени у прешлим школским року, та ше того року додзельовало награди за школски 2013⁄2014. рок. Додзелєни 1 325 награди агради найлєпшим студентом за посцигнути успих у школским 2013/2014. року уручели в.д. ректора Универзитета, проф. др Радован Пеянович, проректорка проф. др Зита Бошняк, декани и продекани факултетох. Сенат Универзитета додзелєл награду найуспишнєйшому студентови на Универзитету − Александри Вейнович, и найлєпшим студентом на каждим факултету окреме. Окрем тих наградох, додзелєни и винїмково награди за закончени студиї, винїмково награди за посцигнути успих на студийох, награди за посцигнути винїмково резултати у уметносци, награди за посцигнути винїмково резултатати у спорту, награду „Милева Марич Айнштайн” и винїмково награди за наукову и фахову роботу. Татяна Дудаш, Кула – Награда за найлєпшого студента на Польопривредним факултету у школским 2013/2014. року; закончела основни студиї зоз стредню оцену 9,93; на першим року мастер студийох була у Французкей, тераз є на пракси у Белґиї, дзе од єшенї будзе на другим року мастер студийох. У основней школи ходзела на годзини руского язика, та ше аж и змагала на републичним змаганю, а два раз завжала друге место. – Тота награда Универзитета доказ же ше знанє и закладанє вше виплаци. Велї твердза же нєшка нєт можлївосци за успих младих людзох без родзинских, приятельских, або политичних вязох. Тота награда указує же ше прави вредносци, заш лєм, ище вше ценї. По законченю мастер студийох бим сцела закончиц и докторски, алє ище нє знам чи то будзе у Сербиї, чи у иножемстве. 26. ЮНИЙ 2015.

Фото: В. Вуячич

Наградзени вецей як 1 300 студенти, а награду за найлєпшого студента на Польопривредним факултету достала Татяна Дудаш, награду за найлєпши резултати у спорту Владимир Костич з Митровици, награду за винїмкови успих на студийох Душан Костич, а награди за закончени студиї, односно за успих на студийох достали Мирон Душан Костич, Сримска Митровица – Винїмкова награда за посцигнути успих на студийох у школским 2013/2014. року; студент другого року на Факултету технїчних наукох у Новим Садзе, напрям – Енерґетика, електронїка и телекомуникациї; положел шицки испити зоз першого року зоз стредню оцену 10,00. – Мило ми же дахто дума и на нас, успишних студентох, и же хтошка препознал и наградзел наш успих. Вшелїяк же ми тота награда барз значи як потримовка за дальше успишне школованє. Браца Владимир и Душан активни члени рускей заєднїци у Сримскей Митровици и участвую у програмох хтори орґанизую Руснаци у тим месце.

Джуня, Ана Римар, Андреа Рац, Ивона Чапко, Иґор Русковски, Даниєла Планчак, Звонимир Сабадош, Тияна Виславски и други. ■ Ася Папуґа Владимир Костич, Сримска Митровица – Награда за посцигнути найлєпши резултати у спорту школского 2013/2014. року; студент пиятого року на Медицинским факултету; завжал друге место на державним першенстве у атлетики, у обегованю на 1 500 метери. – Тота награда ми барз велька чесц, алє и мотив же бим ше и надалєй, окрем студираня, занїмал зоз спортом. Препоручуєм шицким младим же би мали голєм яку таку физичну активносц, бо анї єдни студиї, гоч яки су чежки, нє препреченє за спорт.

РУСКЕ СЛОВО 23

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ СТРЕТНУЦЕ ЗОЗ ЯРОСЛАВОМ ВАРҐОМ, СТУДЕНТОМ ТЕОЛОҐИЇ

ВАЖНЕ ПОМАГАЦ ДРУГИМ

Пишe: Ася ПАПУҐА

Ярослав Варґа з Нового Саду ше у септембру 2013. року уписал на Ужгородску богословску академию Блаженого Теодора Ромжи на Закарпат’ю, у України. Одслухал шицки предмети и положел шицки испити на першим року, а вец школованє предлужел у Канади. У Отави, после положеного анґлийского язика, планує започац богословски студиї на Универзитету св. Павла (st. Paul University)

рослав Варґа єден з ридких младих особох хтори одлучел уписац ше на богословски студиї. Гоч є по фаху ґрафични инжинєр, ище як дзецко жадал буц священїк. Вироятно же фамелийне окруженє и воспитанє мали вельки уплїв на його вибор. – Мой оцец паноцец та, як и кажде дзецко, и я ше упатрал на родичох. Медзитим, як сом одрастал и дозревал, обачовал сом и други боки мойого будуцого занїманя, менял думаня, та сом преходзел и през фазу кед сом бул револтовани и кед сом ше сцел пренайсц индзей, на иншаки способ. Закончел сом Висшу технїчну школу у Новим Садзе, на напряме – ґрафичне инжинєрство, алє сом на самей одбрани дипломскей роботи похопел же то нє мой швет, и же ме психолоґия, теолоґия и филозофия баржей прицагую – гвари Ярослав. Понеже бул одмалючка активни у Каритасу, гвари же з часом зрозумел же кед помага людзом, гоч и волонтерски, теди є и задовольни, та подумал же таке годзен робиц цалого живота. Тото чувство му помогло кед ше ламал при одлуки о дальших студийох. – Прейґ Каритасу сом мал нагоду упознац велїх людзох и здобуц рижни искуства, бо

24 РУСКЕ СЛОВО

ше у його рамикох нє орґанизовало лєм духовни стретнуца, алє и рижни друженя, акциї и путованя. Думам же бим як священїк могол буц ище активнєйши. Хлоп треба же би бул, на першим месце, добри супруг и оцец. Паноцец нє лєм биолоґийни оцец, алє и духовни, котри облапя єден ширши круг людзох, ма можлївосц и обовязку помагац, любиц и старац ше о других. Одкеди сом почал роздумовац цо за мнє християнство, похопел сом же ми то потребне, же чежим ґу тому и же то моя драга – гвари Варґа. ДИСЦИПЛИНА СТРОГА, ЗНАНЄ ВСЕСТРАНЕ Ярослав бул першираз у України на паломнїцтве, дзе з єдну ґрупу младих нащивели и Мукачевску епархию. Теди одлучел же ше упише праве на Ужгородску богословску академию Блаженого Теодора Ромжи. – Було то интересантне дожице, и туристично, и з историйного аспекта. Обиходзели зме стари краї одкаль походза нашо предки, и то ме прицагло. Нашо семинаристи углавним одходза студирац до Риму, алє я ше такой опредзелєл за тоту Академию. 26. ЮНИЙ 2015.

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ Прияли ме, и у єдним семестру сом мал 14 предмети. Студиї тирваю 7 роки, 4 мешаци по єдним семестру. Орґанизация на Академиї и у интернату строга. То заварти тип студийох, ґрупи вельки, маю и до 70 семинаристох. Дисциплина на високим уровню, алє и знанє хторе ше достава – наглашує Варґа. Политични обставини у України и зраженя хтори настали, очежали школованє и, вообще, саме пребуванє на тих просторох. Ярославови ше удало звладац и положиц шицки предмети зоз першого року. У авґусту прешлого року пошол до Отави предлужиц академски студиї на Универзитету св. Павла, т.є. на Институту Андрея Шептицкого за восточни Християнски студиї, зоз пребуваньом у Українским греко-католїцким семинару Святого Духа. Шицки положени испити му припознати, лєм треба же би перше положел анґлийски язик, та вец годзен поряднє предлужиц студиї. – То Теолоґийни факултет хтори на висшим уровню як Ужгородска Академия. Студиї отвореншого типу, тирваю 6 роки, а єст 5 предмети по семестру. Од студентох ше вимага вельо читац и писац есеї, барз ше почитує самостойни роботи. Окрем грекокатолїкох єст и православцох, протестантох, католїкох, атеистох и студентох других релиґийох. Дзепоєдни преподаваня шицки студийни ґрупи слухаю вєдно, та мож достац вельо ширше знанє. Под час студираня кажди студент ше индивидуално формує, а у тим му помага владика и комисия. Дахто закончи студиї и постава професор теолоґиї, дахто диякон, священїк, лєбо вироучитель – толкує Ярослав. ВИРА ЯК КАЖДОДНЬОВОСЦ Ярослав препровадзел осем мешаци у Канади. Гвари же, гоч там правила и темпо живота цалком иншаки як ту, у нас, нє побановал же ше одлучел на тот крочай. – Штредок иншаки, либерализем на високим уровню, шицко допущене, а стандард шицко тото оможлївює. То дзекеди барз нє добре, бо ше шицко достава як „на танєру”, кажде роби цо надума. Людзе звикли же шицко роби на ґомбичку. Швидко и лєгко ше мож опущиц, та би праве тоту вельку шлєбоду хтору сом спомнул, требала 26. ЮНИЙ 2015.

провадзиц и велька одвичательносц, а то нє вше так. Алє, хто порихтани на самоконтролу, там мож наисце крашнє жиц – гвари Варґа. За два роки ше требало звикнуц на три цалком розлични штредки, пременки клими, иншаки часово зони, як и саме ушоренє и способ живота у державох... – У Ужгороду ми покус хибела шлєбода, бул сом сциснути. У Отави сом мушел сам себе поставяц гранїци. Кед ше так нагло меня околїско, преходзи ше през три фази културного шоку (culture shock): перше шицко интересантне, нове, нє мож знац цо перше поопатрац и пробовац. Потим настава носталґия, хиби вам дом, нєт чувства припадносци. На концу ше велї науча ношиц зоз тим, прилапя тото цо добре, а одруца тото цо их гамує. – Думам же сом ше у Канади пренашол. Барз вельки упечаток на мнє охабели нєдзельово Служби, котри дакус иншаки як у нас. Интересантне же людзе после Служби нє иду дому, алє ше оставаю дружиц. Єст окремна сала дзе ше шицки после Служби сходза, вше дахто принєше дацо за заєданє и так то постало обичай. То барз позитивне, бо на таки способ людзе медзи собу блїзши, тримаю ше вєдно, представяю заєднїцу у правим смислу. Мнє особнє вше хибели помоц и друженє медзи фамелиями у наших парохийох. Ту дзе сом нєшка, шицки чувствую же вира и живот повязани, же вира состойна часц каждодньовосци. А то би и требала буц сущносц – закончує Ярослав Варґа.■

Варґа: Кед сом нащивел Мукачевску епархию, одлучел сом же будзем паноцец

РУСКЕ СЛОВО 25

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ ПАЛОМНЇЦТВО ПО ВОСТОЧНЕЙ СЛОВАЦКЕЙ, ПОЛЬСКЕЙ И ЗАКАРПАТСКЕЙ УКРАЇНИ (1)

ПОЛ ВИКА ПРИЯТЕЛЬСТВА

Пишe: Янко КИШ

Якимом Канюхом Янчийом зме ше упознали 2014. року кед РКПД з Нового Саду було на Фестивалу у Свиднїку, а ми вєдно з нїма були на тей драги. Од теди, вше кед сом зашол до Руского Керестура, зашол сом и до Якима, а вон нє пришол до Нового Саду, а же би нє зашол до мнє. Обидвоме любиме путовац, та зме ше вецей раз радзели же раз пойдземе нащивиц своїх братох Руснацох, Русинох/Лемкох до Восточней Словацкей, а вец предлужиме до Ждинї на Лемковску ватру, та и далєй – до України. Приповедал сом му же у Кошицох, алє и других местох Восточней Словацкей мам родзини, и же то нє будзе вельки проблем, напроцив, вшадзи будземе мац своїх. Тото цо надумане и зробене. Церква у Хунковцох збудована концом 18. вику, а при нєй памятнїки з рускима презвисками

26 РУСКЕ СЛОВО

На драгу зме рушели пред роком, точнєйше 16. юлия, а дзень бул як видумани за путованя, та зме надумали же перше зайдземе до нашого приятеля, учителя и публицисти – Мирона Жироша, хтори жиє у Мадярскей. Швидко зме сцигли по Будапешт, а вец предлужели до Мишколцу и до Кошицох. Вшадзи доокола жита уж були скошени, а кукурица крашнє випатрала. Поля ше желєнєли, так як и по нашей Войводини, лєм гет, далєко, тамаль ґу Мишколцу и Токаю, пресцерали ше лєси и бреги. МОЙ ПРИЯТЕЛЬ А о чим на такей далєкей драги двоме хлопи можу бешедовац кед нє о тим кадзи и як нас живот поводзел. Гоч нам ше видзело же зме єден о другому досц дознали, заинтересовала ме приповедка о Якимови кед ми почал бешедовац о тим як дакеди ковал конї и оштрел желєза за плуги. Кед ше седемдзешатих рокох прешлого вику зявела сучаснєйша механїзация – трактори, шеячки и комбайни, гвари ми пайташ же и ковальох нє требало. Зоз супругу пошол до Нємецкей робиц до єдней млєкарнї. Сцели робиц и заробиц, раховали себе же там останю лєм єден час, а вец ше враца, бо дома при родичох зохабели два дзивчата. Час преходзел, а дзивчата росли. Уж ше и поодавали, а вони ше з Нємецкей нє врацели. Кед сцигли по пензию, пришли ґу своїм дзивком, жецом и унуком. Тераз, гвари, у нїх уживаю, бо у младосци тото препущели. 26. ЮНИЙ 2015.

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ У бешеди час швидко лєци, та зме анї нє обачели же зме коло поладня сцигли до Мишколцу и до нашого „учителя” Жироша. Охабели зме му даскельо кнїжки и новини, дакус ше окрипели и побешедовали. Перше нам ше опитал як нашо жию у Сербиї, чом єст тельо мало руски дзеци у школи, а вец нам ше у розгварки придружели и його супруга и дзивка. Бешеди нїґда конца, алє нас чекала драга до Кошицох. Рушели зме. ТАКИ ЗМЕ СЕБЕ ЯК РОД ЗИНА Любопитлїви Янко, видзим, сце дознац яку то я мам родзину у Кошицох та му починам, як би даєдни поведли – од Кулина бана, и од того часу кед 1968. року на дюрдьовску парохию сцигло писмо зоз Кошицох. Адре соване було на Янка Молнара. Теди ше парох дюрдьовски, Владимир Пап Дюраньов, о тим розпитовал и дознал же исти Молнар умар ище 1943. року, алє же ма штирох синох и три дзивки, та писмо дал найстаршому синови. То бул мой швекор. Кед писмо отворел и почитал, видзел же го написал Ян Барла з Кошицох хтори дакеди ходзел до дюрдьовскей основней школи. Оцец му бул чипкар, а бивали при Молнарових. З Янком ходзел до школи, вєдно ше и бавели. Пред Першу шветову войну ше одселєли до Словацкей, и нїґда ше вецей нє видзели. Но, Ян Барла писал Янкови, нєзнаюци же є покойни и глєдал од нього поволанку, бо сцел присц до тедишнєй Юго славиї, видзиц свой Дюрдьов. Янков син му по слал поволанку и вон 1969. року пришол до Дюрдьова. У мойого швекра бул даскельо днї, обишол свойого товариша на теметове, а вец пришол до нас, до Нового Саду. Ян Барла бул оженєти зоз Рускиню, робел у пошти и мал дзевецеро дзеци. През рочни одпочивок водзел туристох по Нїзких Татрох, так же бул упутени дзе нашо Руснаци/Русини жию у тих крайох. На одход зе нас поволал же бизме пришли до ньго и були його го сци. Уж о рок, вєдно зоз супругу, пошли зме до Кошицох и упозна ли з ца лу його фамелию. Вшад зи нас повод зел, аж и до ва ла лу Кере стур, дзе жию Русини, нашо Руснаци, и як бешедую так як и нашо старши Коцурци. О даскельо роки Ян ознова пришол зоз братом до нас, и од теди отримуєме зоз нїм и з його дзецми вязу и прейґ телефона. Винчуєме себе и векши швета, а кед му дзеци путую на морйо до Чарней Гори, вше зайду до нас, прешпя, та одходза далєй. Так то тирва уж 50 роки, гварим 26. ЮНИЙ 2015.

Янко Киш (треци з лївого боку) и Яким Канюх (перши з правого) з фамелию Яна Барли и Емила Яцка у Кошицох

Якимови, и толкуєм же, гоч зме себе нє род, таки зме як найблїзши. ПРЕКРАСНИ ДРЕВЕНИ ЦЕРКВОЧКИ НА КАЖДИМ КРОЧАЮ Вечар зме сцигли до Кошицох и до Янового сина Кирила Барла, тв механїчара у пензиї, зашли зме и до його брата и шестри и бешедовали з нїма до позних годзинох. Ютредзень зме у Кошицох обишли стару часц городу, католїцку катедралу єдну з найкрасших у городзе, предавальнї, музей, як и нашу катедралну церкву. Цали дзень нам прешол у друженю з домашнїма. Трецого дня рано рушели зме до Свиднїку и нащивели Сканзен, музей у природи, а вец предлужели далєй до Польскей, до Зиндранова дзе єст прекрасни музей Лемкох/Русинох тиж у природи. Драга зоз Свиднїку до Польскей водзи на Дуклю, место дзе у Другей шветовей войни погинули коло 9 тисячи русийски вояци. Подзвигнути им 37-метерови памятнїк. У месце Крайне Чорне, древена церква Василя Велького хтора закрита зоз шиндру, ма два турнї, а у нєй ше и нєшка служи Служби Божо. У Хунковцох тиж прекрасна древена церква зоз 18. вику аж з трома турнями, нєшка служи баржей як памятнїк туристом, а збудовани два нови церкви, єдна православна, а друга грекокатолїцка. Зашли зме и на цинтор (теметов) дзе зме на памятнїкох видзели презвиска: Олеяр, Баран, Чапко, Когут, и велї други нам, Руснацом, добре познати. На тей драги, по малих валалох, єст прекрасни древени церкви зоз 17. и 19. вику, алє зме нє мали часу вшадзи зайсц. Сцели зме пойсц до Мемориялного центру на Дуклї. (Предлужи ше)

МАЛИ ВАЛАЛИ Кед зме з Якимом рушели зоз Свиднїку до Польскей, драгом зме видзели велї красни древени церкви, збудовани од 17. по 19. вик. Зашли зме даскельо опатриц, а єдну и у месце Ладомиров. Тота грекокатолїцка церква Михала Архангела ище зоз 1742. року, а велї подобни видзели зме и у местох: Доброслава, Бодружало, Прикра, Кориївци... То мали валали у хторих жию од 300 до 600 души.

РУСКЕ СЛОВО 27

ДУХОВНИ ЖИВОТ У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ БУЛИ ДУХОВНИ ВЕЖБИ ЗА СТАРШИХ

ДРАГОЦИНА ПОТРИМОВКА У провинцийним доме и манастире ше строх Служебнїцох у Руским Кере стуре, од 19. по 21. юний були Духовни вежби за старших, хтори орґанизовали и водзели монахинї, а на нїх участвовали коло 15 жени з Коцура, Вербасу, Кули Червинки и Кере стура. Духовни преглїбйованя були на євангелски цитати „Так як цо Оцец любел мнє, так и я любел вас. Останьце у моєй любови. (Йо 15,9). Попри катехезох було нагоди и за стретнуце у менших ґрупох, черанє духовних искуствох, медитацию, молитву Хресней драги и други молитви, як и Служби Божо хтори служел парох керестурски о. Михайло Малацко. Духовни вежби закончени зоз Службу Божу у Водици, хтора там була з нагоди Школярского дня. Як дознаваме од настоятельки кере стурского манастира ш. Мариї, през контакти з вирнима, ше - Учашнїци зоз о. Михайлом Малацком нашли часу и за себе стри одлучели дац и им нагоду же би изоловани од каждодньового живота нашли часу за себе и свой ду- шли медзисобну потримовку и помоц на своєй християнскей драги. ховни живот. Шицки пожадали же би таки стретнуца постали траЯк ше и указало з упечаткох учашнїцох, вони наисце так и дожили тоту єдинствену нагоду. Попри духовного дицийни. Попри тим, шестри Служебнїци и им, а и шицпреглїбеня, барз им значела и витворена заєднїца и нови ким другим вирним понукли можлївосц присц ше помоМ. А. приятельства, у хторей през черанки своїх искуствох на- длїц гоч кеди, до манастирскей каплїци.

ОДГУКИ ПАПОВЕЙ НАЩИВИ САРАЄВЕ

ЖИЄМЕ У БАРЗ ЧУВСТВИТЕЛЬНИМ ЧАШЕ Папа Франциско нащивел Сараєво 6. юния под мотом „Мир вам”, дзе го на стадиону Кошево дочекали коло 70 тисячи вирни з реґиону и швета, а медиї у нас и у швеце пренєсли його вимогу муслиманом, православним и католїком же би охабели за собу „глїбоки рани” зоз прешлосци Босни и Герцеґовини. Ютредзень, 7. юния, коментаруюци свою нащиву Сараєву, святи отец гварел же Сараєво столїтиями було

БЛАГО МИРОТВОРЦОМ Предсидатель Горватскей епископскей конференциї задарски архиепископ Желимир Пулїч на конференциї за медиї виявел: – Шицки зме под упечатком одличней орґанизациї, алє и моцних папових порукох. Исус бешедовал – благо миротворцом. Нє блажени тоти хтори бешедую о мире, алє гевти хтори творя мир – то папа Франциско.

28 РУСКЕ СЛОВО

По людзох було видно же папова нащива була барз позитивна

место заєднїцкого живота народох и релиґийох, аж є и наволане „Єрусалим заходу”, а у нєдавней прешлосци постало символ войнового руйнованя. Так, нароком лєбо нє, вон обрацел увагу на тото же ше шицко може пременїц и же мир крегки. Заш лєм, на концу свойого роздумованя о тей нащиви, папа наглашел же тераз у цеку красни процес помиреня и то була причина його нащиви – же би потримал мирни заєднїцки живот розличних народох. Архиепископ Пол Ґалаґер, секретар за одношеня з державами, гварел же по людзох було видно же нащива була барз позитивна. – Папова нащива Сараєву може буц приклад народом и у других часцох швета же треба вельо робиц на помиреню. Мушиме похопиц же жиєме у барз чувствительним историйним чаше. Шицки ше мушиме заложиц за вибудов мира – констатовал архиепископ Ґалаґер. М. Г. К. 26. ЮНИЙ 2015.

ДУХОВНИ ЖИВОТ У ШИДЗЕ ОТРИМАНИ ДУХОВНИ ВЕЖБИ

МОЛИТВИ И НАУКА У Лєтнєй владиче скей резиденциї у Шидзе од 16. до 19. юния отримани пияти духовни вежби за священїкох Апо столского еґзархату за грекокатолїкох у Сербиї. Вєдно з апо столским еґзархом кир Георгийом Джуджаром були 15 священїки, а викладач и казательник бул римокатолїцки священїк др Йосип Вранчич, профе сор на бого словиї у Дякове. Дзень починал з Утриню у парохийним храме Преображеня Господнього хтору служел парох бачински о. Дарко Рац, Служби Божо предводзел преосвящени владика зоз шицкима священїками, а шпив водзели парох дюрдьовски о. Йоаким Холошняй и парох новосадски о. Юлиян Рац. У Бого служеньох участвовали и вирни зоз Шиду. Як визначує домашнї парох о. Михайло Режак, Шидянє були добри домашнї и уж порадзене же и нарок, заш у Шидзе, буду отримани духовни вежби. Як призначує история, духовни вежби за священїкох нашого, теди Крижевского владиче ства, як духовну обнову и ошвиженє ище давно запровадзел тедишнї владика Дионизий Няради. Вл. Дї/М. А.

З апостолским еґзархом кир Георгийом Джуджаром були 15 священїки

ШКОЛЯРСКИ ДЗЕНЬ У ВОДИЦИ

ПОДЗЕКОВАНЄ ЗА УСПИШНИ РОК У Водици внєдзелю отримани традицийни Школярски дзень за школярох, студентох и їх родичох хтори на таки способ пришли подзековац за успишно закончени школски рок. Службу Божу служели керестурски парох о. Михайло Малацко зоз о. Владимиром Мудрим з Канади, родом з Коцура, а споведал коцурски парох о. Владислав Рац. У Водици було коло 250 вирних – дзеци з родичами, а з Коцура пришли орґанизовано на автобусу школяре зоз вироучительками ш. Михаїлу Воротняк и Ксению Шантову. Волонтере керестурского Каритасу за шицких приБуло коло 250 вирних, а найвецей дзеци рихтали закуску и рекреативни бависка. Домашнї о. Малацко привитал о. Мудрого хтори наказовал о значеню вири. Служба закончена з многолїтствийом за о. Мудрого хтори наполнює 70 роки живота. Тиж, парох Малацко вихасновал нагоду поволац школярох од шестей класи и старших же би пришли на духовни вежби – Водицов камп, хтори ма Служба закончена з многолїтствийом буц у Водици од 31. юлия по 2. авґуст. за о. Владимира Мудрого М. Стрибер 26. ЮНИЙ 2015.

РУСКЕ СЛОВО 29

INFОРМАТОР

OGLA[OVANW 021/6613-697, 021/ 6624/708 e-mail: ruske.redakcija@gmail.com

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Милому кумови

ВЛАДИМИРОВИ ПАЛАНЧАЙОВИ (1944–2015) з Руского Керестура Од кумових Владу и Меланки Бодянцових и кумчатох Славка, та Владка зоз супругу Невенку и їх дзецми Спочивай у мире Божим!

Всоботу, 20. юния 2015. року преселєл ше до вичносци наш мили оцец и дїдо

Всоботу, 20. юния 2015. року преселєл ше до вичносци мой мили супруг

ВЛАДИМИР ПАЛАНЧАЇ (7. V 1944 – 20.VI 2015) з Руского Керестура З любову хтору шмерц нє претаргує и жалосцу хтору час нє лїчи, будзем це вично ношиц у шерцу и души. Спочивай у мирe Божим! Твоя супруга Фемка Всоботу, 20. юния 2015. року преселєл ше до вичносци наш мили оцец и дїдо

ВЛАДИМИР ПАЛАНЧАЇ (1944–2015) з Руского Керестура

ВЛАДИМИР ПАЛАНЧАЇ (1944–2015) з Руского Керестура Мили оцец и дїду, подаровал ши нам барз вельо красни памятки, любови и доброти. Нїґда це нє забудземе. Дзекуєме ци за шицко! Спочивай у мире Божим! Твоя дзивка Терезка, жец Желько и унуки Ана и Борис зоз Канади Всоботу, 20. юния 2015. року преселєл ше до вичносци наш мили шовґор

Мили оцец и дїду, нїч нє будзе так як потераз, прето же нам будзеш хибиц у каждей часци нашого живота и души. Дзекуєме ци за шицко! Спочивай у мире Божим! Твой син Владко, нєвеста Тамара и унукове Мирко, Дарко и Давид зоз Австралиї

Всоботу, 20. юния 2015. року преселєл ше до вичносци наш мили и добри шовґор

ВЛАДИМИР ПАЛАНЧАЇ (1944– 2015) з Руского Керестура Мили шовґре, Ваш ошмих, любов и доброта хтори сце нам щиро даровали, маю окремне место у наших памяткох. Най Вас ангели чуваю! Таня, Олеґ, Лейла и Яни Колбасово зоз Канади ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 20. юния 2015. року занавше нас зохабел наш мили бачи

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 20. юния 2015. року занавше нас зохабел наш мили бачи

ВЛАДИМИР ПАЛАНЧАЇ (1944–2015) з Руского Керестура Кажда хвилька препровадзена зоз Вами на окремни способ збогацовала нашо животи. Вашо ошмихи, франти, любов и доброта буду тирвац у наших памяткох. ВЛАДИМИР ПАЛАНЧАЇ (1944–2015) з Руского Керестура Памятку на вас вично будземе чувац у наших шерцох. Марча зоз супругом Якимом и дзецми Спочивайце у мире Божим!

30 РУСКЕ СЛОВО

ВЛАДИМИР ПАЛАНЧАЇ (1944–2015) з Руского Керестура Памятку на вас вично будземе чувац у наших шерцох. Сенка зоз супругом Янком и дзецми Спочивайце у мире Божим!

Спочивайце у мирe Божим! Марча Сопкова зоз дзецми, Ганча и Дюра Костелниково зоз дзецми и Блаженка и Мижо Бодянцово зоз дзецми

26. ЮНИЙ 2015.

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 20. юния 2015. року занавше нас зохабела наша мила мац, баба и прабаба

МЕЛАНИЯ ПАПБИРКАШ (1936–2015) з Руского Керестура

МЕЛАНИЯ ПАПБИРКАШ (1936–2015) з Руского Керестура Памятку на ню навики будзе чувац єй кумче Яни Русковски Спочивайце у мире Божим!

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 20. юния 2015. занавше нас зохабела наша мила андя

МЕЛАНИЯ ПАПБИРКАШ (1936–2015) з Руского Керестура З любову и почитованьом памятку на ню буду чувац Яким Биркаш зоз супругу Мелану, та сином Кимом зоз супругу Соню и дзецми Марину и Валентину Спочивайце у мире Божим!

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 1. юлия 2015. року наполня ше два смутни роки як нас занавше зохабела наша мила мац, баба и прабаба

ИНФОРМАТОР

ЯНКО ГАРДИ

Твою любов и доброту вично будземе чувац у наших шерцох. Син Михал, дзивка Оленка зоз супругом Владом, унука Саня зоз супругом Владом, та праунука Клара Дзекуєме шицким цо ю пришли випровадзиц на єй остатню драгу. Спочивай у мире Божим! ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 21. юния. 2015. року упокоєла ше моя мила нина и кума

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 21. мая упокоєл ше мой супруг, дїдо, оцец и швекор

Дня 7. юния 2015. рокунаполнєли ше 37 роки як нас занавше зохабел наш мили оцец, дїдо и прадїдо

(1938–2015) з Кули Зохабел ши нас занавше, алє и далєй будзеш жиц кажди дзень зоз нами у наших шерцох. Ожалосцени супруга Натала, унук Звонко, дзивочка Златка зоз Канади и нєвеста Душица Спочивай у мире Божим!

OGLA[OVANW 021/6613-697, 021/ 6624/708 e-mail: ruske.redakcija@gmail.com

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 25. юния 2015. року наполнєли ше штерацец днї як нє з нами наша мила супруга, мац и баба

МАРИЯ ПАСТЕРНАК народзена Штранґар (1938–2015) з Руского Керестура Днї преходза, а жалосц и смуток оставаю. Навики нам будзеш хибиц. Твойо: супруг Михал, дзивка Геленка, жец Славо, унуки Арияна зоз Дьолейом и Андрея зоз супругом Бобом з Канади Спочивайце у мире Божим! НА ЗДОГАДОВАНЄ Дня 26. юния наполня ше 40 днї як нас зохабел наш мили оцец, дїдо и прадїдо

ЮЛИН РАЦ (1926–2015) з Руского Керестура

Дзекуєме Вам за шицку любов, доброту, помоц у каждей хвильки, за шицки слова поцешеня кед було потребне, а тераз остало шицко празне без Вас. З почитованьом и любову вше вас буду споминац дзеци, унуки и праунуки Спочивайце у мире Божим!

NA ZDOGADOVANW Дня 18. юния наполнєли ше 15 смутни роки як нас занавше зохабела наша мила мац

МАРИЯ НЯРАДИ народзена Винаї (1943–2013)

ВЛАДИМИР НЯРАДИ (1941–1978)

з Руского Керестура Їх мила подоба и доброта останю вично у наших шерцох. З почитованьом и подзекованьом за шицки красни хвильки хтори сце нам дали, памятку на вас буду чувац дзивка Натка зоз супругом Велимиром Хомово, дзивка Славка зоз супругом Янком Маричово, унука Санела зоз супругом Жельком и праунуки Кристиян и Валентина Планчаково

26. ЮНИЙ 2015.

ANA ]UBA[ (17. H££ 1922 – 18. V£ 2000)

JOAKIM ]UBA[ (7. V££ 1920 – 30. H£ 2006)

Z lxbovu i po~itovanqom родичом va{o sinove Vladimir i Miroslav zoz fameliymi

РУСКЕ СЛОВО 31

ИНФОРМАТОР

НА ЗДОГАДОВАНЄ Дня 29. юния 2015. року наполнї ше рок як нє зоз нами

МЕЛАНИЯ ЧОРДАШ народзена Шанта (1941–2014) З любову и почитованьом памятку чуваю супруг Янко, дзивка Мирослава и унук Михаел Даждиу, син Борис, нєвеста Марча и унука Ивана Чордаш

НА ЗДОГАДОВАНЄ Дня 29 юния 2015. року наполнї ше рок як нє зоз нами

МЕЛАНИЯ ЧОРДАШ народзена Шанта (1941–2014) Памятку на ню чуваю Ксения и Михайло Чордаш, их дзеци Блаженка Будински и Александар Чордаш зоз фамелиями

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 24. юния 2015. року наполнєли ше шейсц роки

Дня 6. юлия 2015. року наполнї ше двацец єден рок

НА ЗДОГАДОВАНЄ

ЯКИМ РАҐАЇ КИМО з Вербасу Дня 1. юлия 2015. року наполнї ше рок як ме зохабел мой супруг и пошол до вичносци. Нам остал лєм смуток и чежки живот. Супруга Леона, син Томислав, дзивка Олеся, нєвеста Дїна, унуки Валерия, Наташа, Анастасия, Анабела и унук Саша Най спочива у мире Божим! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 30. юния наполнї ше жалосни рок як нас занавше зохабел наша мили супруг и оцец

як ше сциха преселєли до вичносци моя мац, баба и прабаба мой оцец, дїдо и прадїдо

ЯНКО ТАМАШ столар (1915–1994)

ИРИНА ТАМАШ народзена Ґубаш (1923–2009) з Коцура

Прешли вельо жалосни и виплакани роки одкеди сце вецей нє медзи нами. Вашо упокоєнє нє претаргує памятку же сце нам були за приклад вредни, шорови и церковни родичи... Єден руски писатель написал... „Щешлїво на швеце, лєм тот жиц будзе Хто на своїх наймилших нє забудзе... Нє забудз бешеду оца, мацери, гоч су упокоєни, Вони и далєй душу маю И кельо єст особи цо ше родичох одрекаю...” Ви и надалєй жиєце у наших шерцох и паметаме же як сце нас дочековали, любели, радзели и випровадзали... Ваш вични дом то боляца правда и безконєчна жалосц и прето з любову и почитованьом жалую за Вами дзивка Леона и унука Татяна зоз фамелию цо жиє у Австралиї Спочивайце у мире Божим! Покраїнски секретарият за урбанизем, будовательство и защиту животного штредку, на основи члена 10. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк Републики Сербиї”, число 135/04) обявює

ОБВИСЦЕНЄ

о поднєшеней вимоги за одлучованє о потреби виробку студиї о преценьованю вплїву на животни штредок Ношитель проєкта Al Rawafed Srbija д.о.о. зоз Беоґраду, улїца Булевар Михайла Пупина чс. 6, Дї. Ц. Уще, поднєсол вимогу за одлучованє о по-

32 РУСКЕ СЛОВО

треби преценьованя вплїву на животни штредок проєкта Вибудов комплекса сило сох зоз житаркох , на к.п. чс. 9059 КО Сивец, СО Кула. Податки и документацию зоз вимоги ношителя проєкта мож до стац на увид у про сторийох Pokra<nskogo sekre ta riytu za ur ba ni zem, bu do va telqstvo i za|itu `ivotnogo {tredku, Bulevar Mihajla Pupina 16, Novi Sad (pri`emw, kancelariy ~s. 39). Шицки заинтере совани, у чаше од 10 днї од дня обявйованя того обвисценя, можу доручиц свойо думанє у писаней форми на адре су Секретарияту.

Городска управа за защиту животного штредку Городу Нового Саду на основи члена 10. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок (“Службени глашнїк Републики Сербиї”, число 135/04 и 36/09) обявює

ОБВИСЦЕНЄ

о поднєшеней вимоги о повтореним поступку о потреби преценьованя вплїву на животни штредок проєкта Ношитель проєкта “Tелеком Сербия” а.д. Таковска 2, Беоґрад, поднєсол вимогу за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок проєкта базней станїци мобилней телефониї “НС

БОҐДАН ТОДИЧ (1954–2014) з Коцура З любову и почитованьом памятку на ньго вично чуваю супруга Павка и синове Драґан и Саша Спочивай у мире Божим!

НА ЗДОГАДОВАНЄ Дня 26. юния 2015. року наполня ше штернац смутни роки як нас занавше зохабел наш супруг, оцец и дїдо

ЯКИМ РУСКАЇ (1933–2001) з Руского Керестура Памятку на ньго навики чуваю його наймилши Спочивай у мире Божим! Авто Сервис Стоянов УМТС” – НСУ219, у Новим Садзе, на катастерскей парцели число 250/29, К.О. Нови Сад III, Город Нови Сад. Податки и документацию зоз вимоги ношителя проєкта мож видзиц у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду, Улїца Руменацка 110, Нови Сад, роботни днї од 10 до 15 годзин. Шицки заинтересовани, у чаше 10 днї од дня обявйованя того обвисценя, можу дац свойо думанє у писаней форми на адресу Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду.

26. ЮНИЙ 2015.

ИНФОРМАТОР

НВУ „Руске слово” Нови Сад Булевар ошлєбодзеня 81/VII На основи члена 22. став 1. точка 1. Статута НВУ „Руске слово” Нови Сад и на основи Одлуки директора НВУ „Руске слово” число 219/15 од 19.06.2015. року, розписує ше

ЯВНУ ПОВОЛАНКУ

за вибор дописователя зоз Дюрдьова за новини „Руске слово” и други виданя Установи Дописователя ше вибера на роботне анґажованє на дванац мешаци. Кандидат за дописователя новинох „Руске слово” треба же би сполнєл шлїдуюци условия: Закончена висока фахова приготовка VII/1 ступень 1. Знанє руского язика 2. Державянство Републики Сербиї 3. Доказ же є нє осудзовани 4. Треба приложиц ориґинални документи, лєбо оверени фотокопиї. Окрем доказох о сполньованю наведзених условийох, кандидати зоз прияву треба же би приложели: – кратки план и програму провадзеня збуваньох на терену – свойо новинарски тексти обявйовани у медийох по руски и других медийох – CV Прияву на явну поволанку подноши ше НВУ „Руске слово” у чаше од 8 дньох од дня обявйованя тей поволанки. Нєблагочасово и нєподполни прияви ше нє будзе розпатрац. Прияви треба послац на адресу: НВУ „Руске слово” Булевар ошлєбодзеня 81/ VII, 21000 Нови Сад За явну поволанку дописователя новинох „Руске слово”

Покраїнски секретарият за урбанизем, будовательство и защиту животного штредку, на основи члена 10. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк Републики Сербиї”, число 135/04) обявює

* дзе цо будзе *

У ДЮРДЬОВЕ КОНЦЕРТ АНСАМБЛА „ПУЛЬС” ЗОЗ СЛОВАЦКЕЙ На нєдзелю, 28. юния на 19 годзин, у Велькей сали Дома култури у Дюрдьове ансамбл „ПУЛЬС” зоз Словацкей отрима цаловечарши концерт.

MALI OGLA[KI DIHTOVANW oblakoh i dzveroh zoz neopren-}umu. Telefon: 063/8238-767. PRAVIME po meri roletni i garmonikovo dzveri. Tel: 063/8238-767 i (025) 58-27-710. *** ВИДАВАМЕ ґарсонєру у Новим Садзе за єдну, лєбо два особи, у Бараньскей улїци, блїзко при Матици сербскей. Обявиц ше на число телефона 064/3686283, лєбо 060/0703401. *** PREDAVAM rezanu ydl>nu po specifikaci> z prevo`enqom, kubni meter 185 evra i lati 5h3 dlu`ni meter 0,32 evra. Telefon: 021/6350–088; 060/6350–088 od 7 do 21 godzin.

Република Сербия Министерство польопривреди и защити животного штредку Беоґрад На основи члена 20. пасус 1, а у вязи зоз чл. 20. пасус 1. и 3. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк РС” 135/04 и 36/09), у складзе зоз членами 3., 4. и 5. Правилнїка о поступку явного увида, презентациї и явней розправи о Студиї о преценьованю вплїву на животни штредок („Сл. глашнїк РС” 69/05), як и на основи члена 145. Закона о общим управним поступку („Службени новини СРЮ” 33/97, 31/01) дава шлїдуюце

ОБВИСЦЕНЄ

Обвисцує ше явносц и заинтересовани орґани и орґанизациї же ношитель проєкта ЖЕЛЄЗНЇЦИ СЕРБИЇ а.д. Дирекция за инфраструктуру зоз Беоґраду, Неманїна 6 поднєсол Министерству польопривреди и защити животного штредку вимогу за даванє согласносци на Студию о преценьованю вплїву на животни штредок за проєкт реконструкциї, модернизациї и вибудови двоколяйовей гайзибанскей драги (Беоґрад) Стара Пазова – Нови Сад – Суботица – державна гранїца, заведзени по числом 35302-01169/2015-16 од 10. 0. 2015. Увид до Студиї о преценьованю вплїву на животни штредок ше може окончиц у просто-

рийох Министерства у Новим Беоґраду, Младежских бриґадох 1, хижа 426, каждого роботного дня од 11-14 годзин, як и на сайту http://www.eko.minpolj.gov.rs/obavestenja/pro cena-uticaja-na-zivotnu-sredinu/ у чаше од 20 дньох од дня обявйованя того обвисценя. Заинтересована явносц може окончиц увид до змисту предметней Студиї каждого роботного дня и у просторийох: Покраїнского секретарияту за урбанизем, будовательство и защиту животного штредку, Нови Сад, Булевар Михайла Пупина 16 Општинскей управи Сримски Карловци, Площа Бранка Радичевича 1; Општинскей управи Индїя, Цара Душана 1 Општинскей управи Стара Пазова, Святосавска 11 Зауваги и думаня на Студию о преценьованю вплїву на животни штредок ше подноши у писаней форми и доручую Министерству польопривреди и защити животного штредку, Младежских бриґадох 1, Нови Беоґрад. Дня 16. юлия 2015. року на 11 годзин, будзе отримана явна розправа и презентация предметней Студиї у просторийох Покраїнского секретарията за урбанизем, будовательство и защиту животного штредку, Нови Сад, Булевар Михайла Пупина 16.

ОБВИСЦЕНЄ

о поднєшеней вимоги за одлучованє о потреби виробку студиї о преценьованю вплїву на животни штредок Ношитель проєкта д.о.о. Промист зоз Нового Саду, Улїца Гайдук Велькова чс. 11, поднєсол вимогу за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок проєкта Адаптация и пренамена обєкта 19 (будинок текстилней индустриї) до маґазину минералних гнойох у розтресацим стану и обєкт число 21 (закрице) и маґазин готових продуктох – минералних гнойох, на катастерскей парцели число 2222/1 КО Нови Сад I. Податки и документацию зоз вимоги ношителя проєкта мож достац на увид у просторийох Pokra<nskogo sekretariytu za urbanizem, budovatelqstvo i za|itu `ivotnogo {tredku, Bulevar Mihajla Pupina 16, Novi Sad (pri`emw, kancelariy ~s. 39). Шицки заинтересовани, у чаше од 10 дньох од дня обявйованя того обвисценя, можу доручиц свойо думанє у писаней форми на адресу Секретарияту.

26. ЮНИЙ 2015.

Gorodska uprava za za|itu `ivotnogo {tredku Gorodu Novogo Sadu na osnovu ~lena 20. Zakona o precenqovanx vpl<vu na `ivotni {tredok (“Slu`beni gla{n<k Republiki Serbi<”, ~islo 135/04 i 36/09) obyvxw

OBVISCENW

о явним увиду, явней презентациї и явней розправи Студиї о преценьованю вплїву проєкта на животни штредок No{itelq prowkta “Tелеком Сербия” а.д. Таковска 2, Beo}rad, podnwsol vimogu za даванє согласносци на Студию о преценьованю вплїву na `ivotni {tredok prowkta baznej stan<ci mobilnej telefoni< “NS-Лиман 4-НС167, НСУ167, НСЛ167”, у улїци Балзакова число 64, у Новим Садзе, na katasterskej parceli ~islo 3930/9, KO Нови Сад II, Gorod Novi Sad.

Podatki i dokumentacix zoz vimogi no{itely prowkta mo` vidzic u prostorijoh Gorodskej upravi za za|itu `ivotnogo {tredku Gorodu Novogo Sadu, Ul<ca Rumenacka 110, Novi Sad, под час robotniх dnьох od 10 do 15 godzin по 20. юлий 2015. року. У складзе зоз членом 6. Правилнїка о поступку явного увида, презентациї и явней розправи о студиї о преценьовню вплїву на животни штредок (“Slu`beni gla{n<k RS”, 69/05) заинтерсованих орґанох, орґанизацийох и явносц под час тирваня явного увида можу поднєсц зауваги и думаня на студиї о преценьованю вплїву у писаней форми Городскей упрви за защиту животного штредку. Явну розправу и презентацию ше отрима 21. юлия 2015. року, у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду, Руменацка 110, Нови Сад, на 11 годзин.

РУСКЕ СЛОВО 33

СПОРТ ТРЕНЕР ФК „РУСИН” ЗЛАТКО САЯНКОВИЧ НА КОНЦУ ПЕРШЕНСТВА

ВЕЛЬКИ УСПИХ ЦАЛЕЙ ЕКИПИ ФК „Русин” зоз Руского Керестура у тей сезони безсумнїву призначел одлични успих. Екипи ше удало завжац верхню позицию на таблїчки и пласман до висшого ранґу змаганя и од єшенї будзе у дружтве екипох хтори ше змагаю у Подручней фодбалскей лиґи. Тот успих фодбалере призначели зоз тренером Златком Саянковичом – Од початку 2014. року сом тренер Русина. Пред тим сом тренирал нїзши возро сти, а першу екипу тренирал Борис Шайтош. На преходзе помедзи єшеньску и ярню часц першенства зме заменєли ме ста. У тей хвильки Русин бул на седмим ме сце на таблїчки у Медзиопштинскей лиґи, а циль нам бул завжац ме сто медзи першима екипами хторе водзело до висшого ранґу. На концу нам ше тото и по спишело – гварел тренер Саянкович. Русин сезону змаганя закончел на пиятим ме сце, призначел 14 побиди, 13 змагаТАБЛЇЧКА УСПИХУ Милан Дюрич бул ґолґетер сезони, а найстарши бавяч ня страцел, а три ФК „РУСИН” Сани Колошняї змаганя одбавел нєТаблїчка на концу пер- ришено. Освоєл 45 Спомнутих постулатох успиху, як наглашел тренер Саяншенства 2014/2015. рок у боди и виборел пияте ме- кович, притримовали ше шицки бавяче. Успих посцигла Подручней фодбалскей ли- сто на таблїчки. Но, ва- екипа, а нє поєдинци. Млади дали енерґию, а старши знаґи Зомбор випатра так: жне надпомнуц же у яр- нє и искуство. 1. Слоґа 75 боди нєй часци Русин бавел – За трицец роки кельо сом у Русину, як бавяч и тераз 2.Омладинєц (Б) 58 барз добре и по успиху тренер, посцигнути вельо добри резултати. Чи то найлєп3. Полєт 51 завжал друге место. ши, нє знам, алє є єден з лєпших потераз. У каждим по4.Тереквеш 48 – После тей часци Пер- глядзе од єшенї нас чека ище векша борба, так же сиґурно 5. РУСИН 45 шенства на першим ме- предлужиме зоз таким темпом. Мушим надпомнуц же нас 6. Липар 43 сце Слоґа зоз 36 бодами, очекує ище реорґанизация лиґи, цо подрозумює же будзе7. Младосц 39 на другим месце Русин ме мушиц бавиц ище лєпше и завжац цо лєпши пласман. 8. Станишич 39 зоз 29, а треца екипа Мушиме буц помедзи дзешец найлєпших на таблїчки. Те9. Гайдук 39 Омладинца зоз 28 бода- раз маме добре витренирану екипу, творя ю векшина мла10. Кордун 39 ми. Тот успих зме при- ди бавяче, хтори сцу остац у тим дружтве, односно лиґи, и 11. Ґраничар (Ґ) 39 значели зоз дисциплину, надалєй. Бавяче углавним зоз валалу, алє маме и даскелїх 12. Омладинєц (Д) 38 почитованьом шора и з зоз других местох хтори ше барз добре уключели до еки13. БСК 38 вельку роботу. Тоти три пи. Мушим наглашиц же зме вельку потримовку за нашо 14. Кула 36 поняца важни и у спорту добри резултати потераз мали и од Управи клуба хтора ше 15. Дунай 36 як цо и у живоце – гварел намагала обезпечиц цо лєпши условия – гварел тренер 16. Ґраничар (Р) 15 Саянкович. Саянкович. В. Сеґеди

ЗДРУЖЕНЄ СПОРТСКИХ РИБАРОХ „КОТЬ”

ОТРИМАНЕ ЗМАГАНЄ ЗА ДЗЕЦИ

рамикох школи риболову хтору орґанизовало Здруженє спортских риболоварох „Коть”, початком юния отримане змаганє у риболове за дзеци од 7 по 14 роки. Змаганє отримане на Єґрички у Жаблю, тирвало два годзини, а участвовало 14 дзеци.

34 РУСКЕ СЛОВО

Перше место на змаганю завжал Урош Остоин хтори лапел 1050 ґрами риби, друге место Марко Тодорович – 569 ґрами, а треце место завжал Стефан Нединич хтори у чуварки тиж мал 569 ґрами. Побиднїки того змаганя достали погари и дипломи, а шицки учашнїки змаганя закончели школу риболова дзе ше мали нагоду упознац зоз файтами прибору, технїками вязаня циґоньох, файтами рибох и другим. Змаганє финансовали Спортски союз општини Жабель и Општина Жабель. М. Рамач 26. ЮНИЙ 2015.

СПОРТ НА „ОБЕГОВАНЮ ПРИЯТЕЛЬСТВА” У КУЛИ

УЧАСТВОВАЛИ АТЛЕТИЧАРЕ ЗОЗ ЦАЛОГО РЕҐИОНУ Всоботу, 20. юния у Кули отримана седма Атлетска манифестация „Обегованє приятельства”, на хторей ше обеговали коло 500 учашнїки зоз Сербиї, Босни и Герцеґовини, Горватскей и Чарней Гори. Учашнїки бежали на дражки длугокей 6 километри, а отримане и обегованє на 800 метери за дзеци. Окрем змагательного характеру, манифестация промовує и активни живот при младих и подзвигує свидомосц о значносци спортских активносцох, наглашели орґанизаторе манифестациї – АК „Гайдук маратон тим Кула”. Змаганє потримали Општина Кула, Покраїнски секретарият за спорт и младеж, Канцелария за младих Кула, компания „Ултимат нутришн” з Беоґраду и други. С. Надь

ПРИЯТЕЛЬСКЕ ФОДБАЛСКЕ ЗМАГАНЄ

ПРЕДСТАВЕНИ НОВИ ЕКИПИ

ФК „Русин” – ФК Руски Керестур: стадион ФК „Русин”, патрачох 100, судия: Надь (Руски Керестур). Ґоли дали: Б. Бранкович и Рац за Русин, а Крняїч 2 и Милан Малеш 1. РУСИН: Ж. Орос, Ламош, Б. Бранкович. Барна, Чапко, Грнчяр, Ланчужанин, Колбас, Малацко, Чизмар, Орсаґ. У другим полчасу бавели ище: Будински, Гарди, Петкович, Павлович, Катона, Б. Орос, С. Бранкович, Рац. Тренер Златко Саянкович.

„Искра” 2:3 (1:2) зовал Крняїч после гришки охрани Русина. Такой на початку другого полчасу Искра водзела зоз 1:3, а ґол дал Милана Малеш. Други ґол за Русин дал Иван Рац после соло предзераня и доброго бица. Тренер Саянкович рахує же тот бавяч од єшенї будзе бавиц у екипи Русина як помоцнєнє. На тим змаганю Русин бавел без Дюрича и Кулича пре здравствени причини, а кед слово о Искри, на Ярашу представена єд-

ЗАКОНЧЕНЕ ПЕРШЕНСТВО ОФЛ ШИД

НАПРЕДАК ШАМПИОН, БИКИЧАНЄ ТРЕЦИ После остатнього, 26. кола Општинскей фодбалскей лиґи Шид, фодбалере Напредку зоз Вашици освоєли перше место, односно шампионску титулу. Вони на домашнїм терену победзели Єдинство з Люби зоз 3:2. У остатнїм колу и ОФК „Бикич” на госцованю у Бинґули победзел ОФК „Бинґулу” зоз 5:0. ОФК „Бачинци” дома були ефикасни процив Братства 6:0, a Борец з Илинцох победзел Ґраничар зоз 5:0, Гайдук бул лєпши од Омладинца (Б) 4:2, а шидска Єднота дома страцела од Синдєличa 4:1, як и беркасовски Сримец од Омладинца (М) з 4:0. Напредак перши з освоєнима 69 бодами, Омладинєц з Моловину на друґим месце з 58, а ОФК „Бикич” треци з 56 бодами. Лєм бод менєй ма ОФК „Бачинци” хтори на штвартим месце, а Синдєлич на пиятим месце ма 54 боди. Гайдук на шестим месце ма 40 боди, седма Єднота 35, осми Омладинєц (Б) ма 28, Борец на дзевятим месце 25, дзешати Ґраничар тиж 25, беркасовски Сримец єденасти з 23, Братство дванасте з 19, а предостатнє – тринасте Єдинство хторе ма 18, и остатня на штернастим месце ОФК „Бинґулa”. Вл. Дї. 26. ЮНИЙ 2015.

После краткей паузи фодбалере ше буду пририхтовац за нову сезону

ИСКРА: Ступар, Манїк, Зарин, Марко Малеш, Дамир Ґубаш, Баяґич, Грешак, Малацко, Крняїч, Дамян Ґубаш, Сердар. У другим полчасу ище бавели: Филеп, Д. Надь, Чурґуз, Н. Надь, Юшкович, Милан Малеш, Барович, Колєсар. Тренер Здравко Бабич. Фодбалере коцурскей Искри лєпше отворели змаганє, алє Русин перши дал ґол. После соло предзераня Б. Бранковича було 1:0. Пошвидко фодбалере Искри вировнали на 1:1 после добрей акциї, бо по лївим боку врацели лабду до штредку дзе ше найлєпше знашол Крняїч и дал ґол. Пред конєц першого полчасу резултат бул 1:2, а предносц од єдного ґола за Искру знова реали-

на нова екипа хтора ше у шлїдуюцей сезони будзе бориц за верх таблїчки. З нагоди успишного законченя сезони ФК „Русин” орґанизовал друженє у своїх просторийох. На тим друженю були шицки фодбалере хтори бавели у прешлей сезони, бавяче на хторих ше рахує у шлїдуюцей сезони, як и Управа клуба и дзепоєдни спонзоре хтори помагаю Клубу. Фодбалерох и госцох привитал предсидатель ФК „Русин” Никола Хрин и тренер Златко Саянкович. За добри „штимунґ” були задлижени Саня Полдруги и Кристиян Няради. Початком идуцого мешаца Русин путує до Словацкей, до Свиднїку, дзе будзе участвовац у преслави 90-рочнїци фодбалского клуба. В. Сеґеди

РУСКЕ СЛОВО 35