Issuu

ШЕЙДЗЕШАТ МИНУТИ ЗА НАШУ ПЛАНЕТУ

РОК LXXI ЧИСЛО 13 (3622) НОВИ САД, 3. АПРИЛ 2015. РОКУ

■ ПРОБЛЕМ СТАРИХ ХИЖОХ

одзина за нашу Планету означена ширцом Гуказали жемовей кулї. Людзе ше здружели же би же мож уплївовац на климатски

У НОВИМ САДЗЕ

пременки на планети на хторей жиєме. Кратке символичне гашенє шветла, як опомнуце на климатски пременки, у Сиднею ище 2006. року, нєшка преросло до шветовей инициятиви у хторей участвую вецей як 160 держави. Годзина за нашу планету означена и у нашей держави 28. марца, од 20:30 до 21:30 годзин, а до акциї ше уключел 91 город и општина. У Новим Садзе, єдну годзину, було виключене декоративне ошвиценє на вецей местох у городзе, на Петроварадинскей твердинї и на Варадинским мосце. До тей акциї ше уключели и гражданє, та велї виключели ошвиценє у власних обисцох. Акцию потримал и город Нови Сад, та у цмоти були Городска хижа, будинок Сербского народного театра, Войводянскей банки,

Фото: Вероника Вуячич

Соборна церква, Жупна церква Мена Марийового, та и дїловни центер ”Аполо”. На Площи шлєбоди точно на 20:30 годзин гражданє попалєли швички у форми числа 60 зоз символами + и бициґли, а члени ґрупи ”Хаос аматере” и трупи ”Флау” пририхтали перформанс зоз огньом. В. Вуячич

ЦЕНА 30 ДИНАРИ

■ ПРЕСЛАВЕНА КВИТНА НЄДЗЕЛЯ

ЗМИСТ

■ Тижньовнїк 4–5. Штварта схадзка Националного совиту Руснацох 6–7. Школа „Петро Кузмаяк” после вибору новей директорки

■ Нашо места 9. Схадзка Скупштини општини Шид 10–11. Садзенє древкох по наших местох вочи Дню планети жеми 12–13. Наша тема – Проблем старих хижох у Новим Садзе

■ Економия 14–15. Пенєж од Покраїни за жем котра дата под аренду

■ Култура и просвита 16. Виберанкова скупштина Етно-клубу „Одняте од забуца” у Коцуре 21. Потримовка здруженьом општини Жабель 22. Премиєра дзецинскей представи у Руским Керестуре

■ Дом и фамелия 17–19. Вельконоцни обичаї при Руснацох и Словацох 20. ЖеноблоґИя

■ Людзе, роки, живот 24–25. Владимир Маґоч, бициґлар зоз Коцура 26–27 Фельтон – Ґу ювилeйней рочнїци „Руского слова” (3)

■ Духовни живот 28. Преславена Квитна нєдзеля 29. Зоз парохиялного живота

■ Информатор

30–32. Оглашки и In memoriam

■ Спорт 33–34. Фодбалски лиґи 35. Спортска Домияда у Сримскей Митровици На насловним боку – Пририхтованє за вельконоцни швета. Авторка фотоґрафиї – Вероника Вуячич. * ”РУСКЕ СЛОВО” – гласнїк по руски * Виходзи каждого пиятку * Снователь Национални совит рускей националней меншини * Видава НВУ ”Руске слово”, Нови Сад * Перше число вишло 15. юния 1945. року у Руским Керестуре * Адреса: НВУ ”Руске слово”, Булевар ошлєбодзеня 81/7, 21000 Нови Сад * Редакция: заменїк одвичательного редактора – Михайло Симунович; редакторе/ки – Дюра Винаї, Мирон Горняк-Кухар, Михайло Зазуляк, Александар Паланчанин, Олена Планчак-Сакач, Славица Фейса; новинаре/ки – Мария Афич, Влада Дїтко, Мая Зазуляк, Ана Маркович, Иван Сабадош, Танита Ходак * Язична редакторка – Блажена Хома-Цветкович * Лекторка – Ясмина Дюранїн * Подобови редактор – Любомир Сопка * Технїчна редакторка – Люпка Цвеїч; компютерски обробок – Вероника Вуячич, Мария Гудак, Таня Салонтаї * Телефони: 021/6613-697, 021/6624-708, 021/6623-076; 021/6621-433 * Телефакс 021/528-083 * Предплата за цали рок: у жеми 1 500 динари, а у иножемстве 100 евра * Жиро-рахунок Banca Intesa 160-923244-82 * Девизни рахунок Raiffeisen BANK a.d. Београд 26 5100000002458904 * Рукописи ше нє враца * Друкує Друкарня ” Maxima graf” Петроварадин * E-mail: ruske.redakcija@gmail.com * Web site: www.ruskeslovo.com * YU ISSN 0350-4603 * COBISS SR-ID 15915778 * Друковани тираж 2 300 *

Direktorka MARTICA TAMA[ *** Odvi~atelqni redaktor dr BORIS VAR]A

2 РУСКЕ СЛОВО

3. АПРИЛ 2015.

ВЕЛЬКОНОЦНА ВИНЧОВАНКА

ира до Воскреснутого Исуса – то найвекши скарб котри ма кажди чловек, особлїво християн. Исусово Воскресенє – то фундамент християнства. Буц християн значи вериц же Исус – Єдинородни Син Божи, церпел, бул розопяти, умар и воскреснул з мертвих; зоз своїм Воскресеньом победзел шмерц, а нам отворел уход до живота вичного.

ВИРА ПОБИДИ ВИЧНОГО ЖИВОТА

Же бизме зачували тот наш християнски идентитет, нєшка бизме требали, баржей як гоч кеди, положиц до штредзиска свойого живота праве виру до Воскреснутого. Славяци Христово Воскресенє, ми виражуєме виру и надїю до нашого власного воскресеня. То вира побиди вичного живота над шмерцу, вира побиди шветла над цмоту, любови над мержню, побида радосци над смутком. З того виходзи же наша каждодньовосц, нашо болї и церпеня – то нє законченє, алє преход до радосци. Радуйме ше, бо наш живот достал нови смисел праве у Христовим живоце, у Його шмерци и Воскресеню! Радуйме ше, бо радосц – то фундаментална ознака християнского живота! Кед би Исус нє воскреснул, швет би бул у хаосу. Ми вериме же Дух Исуса Христа може стаємно меняц швет и меня го. И праве ми тоти, од кого завиши чи Воскресенє пременї швет у яким жиєме, чи воно постанє дїйсносц нашого живота. Кед ше будземе прилагодзовац швету, його способу думаня и дїлованя, шветовим трендом и його идеалом, и кед Бог у наших животох нє завежнє тото место котре му припада, вец швет нє прилапи анї християнство, анї нас. Будзме Исусов квас, глєдайме лєм Його славу, а нє нашу; будзме сотруднїки Исусового дїла котре Вон жада прейґ Церкви витвориц у сучасним чаше! На тот способ наисце допринєшеме же би ше Воскресенє случело и нєшка, а Його моц ше виражела у нас и коло нас. Будзме шветло Воскресеня, котре швици и ошвицує драгу каждому, подзельме го з другима, най ше воно видзи у наших ошмихох, у наших словох одшмелєня и дїлох любови, а нашо шведоченя най буду моцни ехо того, цо за нас Бог зробел! Винчуєм благословени швета Воскресеня Христового! Най буду благословени и значни нам и швету, дзекуюци нашим конкретним жицом и преживйованю подїї Воскресеня Христового! Христос Воскрес! Воистину Воскрес! Ваш владика + Георгий Апостолски еґзарх 3. АПРИЛ 2015.

РУСКЕ СЛОВО 3

ТИЖНЬОВНЇК ШТВАРТА СХАДЗКА НАЦИОНАЛНОГО

МЕНОВАНИ КООРДИНАЦИЇ Пише: Михайло ЗАЗУЛЯК

Найвецей ше бешедовало о звитох о роботи и финансийних звитох, а окрем двох, шицки одлуки на схадзки принєшени єдногласно

а своєй порядней, штвартей схадзки у тим зволаню, Национални совит Руснацох всоботу, 28. марца у Руским Керестуре розпатрал 28 точки дньового шору, найвецей ше бешедовало о звитох о роботи и финансийних звитох за прешли, та планох роботи з финансийнима планами за тот рок самого Совиту, як и установох хторим є снователь, лєбо соснователь. Поприношени и дзепоєдни одлуки вязани за одбори НС, за роботу подручних канцеларийох по местох, потвердзени одлуки Вивершного одбору НС медзи двома схадзками Совиту, одредзени места централней шветочносци означованя Националного швета Руснацох од 2016. по 2018. рок, дати два позарядово стипендиї штредньошколком, а бешедовало ше и о розполаганю з квартельом хтори НС ма у Новим Садзе. На схадзки у просторийох керестурского Дому култури присуствовали 16 члени Совиту, понеже тройо оправдали одсуство, а окрем у двох случайох – кед одлучоване о єдному членови Одбору за службене хаснованє язика и писма и о розподзельованю средствох за видавательну дїялносц по конкурсу Покраїнского секретарияту, шицки други одлуки на тей штвартей схадзки принєшени єдногласно. По прилапеним финансийним звиту, НС у 2014. року розполагал вєдно з 13 милиони 799 673 динарами, потрошени 13 милиони 341 788, так же на концу 2014. року на рахунку було 457 884 динари. Прейґ Совиту розподзельовани и пенєж за дзепоєдни нашо найзначнєйши манифестациї и прекладанє тестох за основну и штредню школу, достати од ресорних покраїнских секретариятох, цо вєдно було 598 378 динари. З локалних самоуправох у хторих руски язик службени, од општинох Кула, Шид и Жабель и Городу Нови Сад НС вєдно були уплацени милион 760 324 динари, а розподзелє-

ДАТУМИ И СТИПЕНДИЇ Централна преслава Националного швета Руснацох у януаре 2016. року будзе у Кули, 2017. у Бикичу, а 2018. року у Суботици, єдногласно одлучене, як цо єдногласно потримана и Одлука о додзельованю позарядових стипендийох Татяни Ґовля и Марияни Колошняї, матурантком руского оддзелєня керестурскей Ґимназиї котри того викенду участвовали на Европскей математичней конференциї штредньошколцох у Атини, у Греческей.

ни су подручним канцеларийом и КУД у наших местох у тих општинох. Як гварел предсидатель Совиту Славко Рац, прешлого року купена и половка квартелю у Новим Садзе висудзеного од Еви Баран, а вецей як 530 000 динари дате РНТ „Петро Ризнич Дядя” за пририхтованє другей представи цо, як гварел, можебуц постанє и пракса понеже ресорни покраїнски секретарият остатнї роки Театру опредзелює пенєж лєм за єден проєкт. И Совит и його одбори сполнєли плановани роботи, а 2014. означели и виберанки за НС Ру-

4 РУСКЕ СЛОВО

снацох, як и подписованє Спорозуменя о сотруднїцтве медзи АП Войводину и Пряшовским самоуправним крайом у Словацкей, гварел предсидатель. Финансийни план за 2015. рок проєктовани на вєдно 12 милиони 987 016 динари, на основи уж достатих ришеньох од финансиєрох. Як наглашел Рац, понеже ше у тим року векшу увагу пошвеци предшколскому образованю, Одбору за образованє за коло 100 000 дин. звекшани средства и плановани су на милион 880 000 динари. Одбору за културу плановани милион 700 000, Одбору за информованє 400 000, Одбору за службене хаснованє язика и писма 100 000, Роботному целу за младих 350 000, Роботному целу за науку 250 000, Роботному целу за спорт 200 000 и Пододбору за демоґрафию 100 000 динари. У финансийним плану волонтерски додаток предсидательови ВО плановани на три мешаци, понеже би, накадзи дошлєбодза законски предписаня, вон познєйше мал прейсц на роботу до НС. РУСКИ ИНСТИТУЦИЇ НВУ „Руске слово” ма примарну улогу у рускей заєднїци, гварел предсидатель Националного совиту (НС) Руснацох Славко Рац у дискусиї о звитох и планох роботи тей установи на штвартей схадзки НС 28. марца у Руским Керестуре. Звит о роботи и финансийни звит за 2014. рок Совит єдногласно прилапел, а тиж єдногласно дал и согласносц на план роботи и финансийни план „Руского” за роботу у тим року. Звити и план членом Совиту потолковала директорка „Руского” Мартица Тамаш, котра визначела же Установа позитивно дїловала, „Руске слово” нє ма нїяки длуства, алє як можлїви нови трошок у тим року будзе плаценє кириї за просториї у новосадским „Дневнику”. Совит єдногласно прилапел и финансийни звит и план роботи за 2014. рок Заводу за културу войводянских Руснацох, а окреме визначене же остатнї три роки Завод вше скорей достава финансийни средства, дзекуюци ефикаснєйшому доручованю планох финансиєрови. 3. АПРИЛ 2015.

ТИЖНЬОВНЇК СОВИТУ РУСНАЦОХ

ПОДРУЧНИХ КАНЦЕЛАРИЙОХ Директор Заводу Серґей Тамаш, и дзепоєдни члени Совиту визначели добре сотруднїцтво Заводу зоз шицкима нашима институциями, а як гварел директор Заводу – тота институция достава тренд елитней рускей културней установи на ширшим уровню, як професийним, так и аматерским. Єдногласно прилапени звити и плани РНТ „Петро Ризнич Дядя”, хтори на схадзки Совиту предочела директорка Театра Ивана Дудаш, у хторих наглашене же други рок за шором Театер позитивно дїлує, а вше вецей витворює и копродукцийни представи з КУД по наших местох. Витворює ше и главне опредзелєнє же би ше з представами цо вецей госцовало по наших местох. И надалєй найвекши проблем же финансиєр потримує лєм витворйованє представох, нє и материялни трошки. ПОПОЛНЄНЕ ЧЛЕНСТВО ОДБОРОХ На предкладанє Одбору за службене хаснованє язика и писма Националного совиту Руснацох и Вивершного одбору Совиту, скорей основане Роботне цело за управу и предписаня тераз формоване як Пододбор у рамикох Одбору за службене хаснованє язика и писма, так же на штвартей схадзки 28. марца, НС Руснацох вименєл свой Статут у члену хтори ше одноши на бувше Роботне цело. З тим НС ма три роботни цела – за младеж, за спорт и за науку. Орґанизацийна пременка окончена пре лєпше розподзельованє средствох у рамикох Одбору за службене хаснованє язика и писма, понеже окрем спомнутого, вон ма и Пододбор за демоґрафию. Пододбор за управу и предписаня ма предсидателя и 4 членох, а шицки одлуки, заключеня и предкладаня пододборох верификує Одбор за службене хаснованє язика и писма. На остатнєй схадзки Совиту до тедишнього Роботного цела були меновани Мирослав Кевежди з Нового Саду и Мирослав Цирба зоз Шиду, а тераз на писмено дате предкладанє инициятора формованя того цела – члена НС Кевеждия, до терашнього Пододбору Совит єдногласно меновал ище Йоакима Гардия з Керестура, Ивану Отич з Нового Саду и Тамару Рамач з Дюрдьова. Боґдан Виславски з Дюрдьова на предклад члена Националного совиту Мирона Сабадоша, з 10 гласами „за”, трома „процив” и трома „стриманима”, вибрани до Одбору за службене хаснованє язика и писма НС задлуженого за жабельску општину. На предкладанє Роботного цела за младеж же би ше го преширело за єдного члена, на соботовей схадзки перше принєшена Одлука же Роботне цело за младеж ма 13 членох, а потим за нового члена єдногласно вибрани Борис Бесерминї з Нового Орахова. Национални совит меновал координациї своїх подручних канцеларийох у 10 наших местох. Координациї маю найменєй штирох членох задлужених за обласци, а кажда канцелария ма координатора. О своєй роботи, подручни канцелариї буду обовязни подношиц звит НС. За координатора Подручней канцелариї (ПК) НС у Сримскей Митровици меновани Зоран Бережни и ище штверо члени; за координатора ПК у Коцуре Микола Ґубаш и пецеро члени; за координатора ПК у Вербаше Деян Загорянски и штверо члени; за координатора Канцелариї у Новим Садзе Наташа Макаї Мудрох и пецеро члени; за координатора Канцелариї у Суботици Ксения Палатинус и затераз тройо 3. АПРИЛ 2015.

члени, а за координатора ПК у Новим Орахове Татяна Дудаш и пецеро члени. За координатора Подручней канцелариї НС у Бикичу меновани Деян Бобаль и шесцеро члени; за координатора ПК у Дюрдьове Мирон Сабадош и осмеро члени, за координатора ПК у Кули Владимир Бучко и штверо члени, а за координатора ПК НС у Шидзе менована Наташа Регак и ище осмеро члени. ПРОЄКТИ И КОНКУРСИ Одлука Вивершного одбору Националного совиту Руснацох о розподзельованю средствох проєктом и програмом з хторима нашо КУД, установи и орґанизациї конкуровали на Конкурс Покраїнского секретарияту за културу и явне информованє єдногласно прилапена на схадзки Совиту. Слово о розподзельованю милион и пол динарох, кельо за нашу заєднїцу по тим конкурсу опредзелєл спомнути Секретарият, а по тей одлуки ВО опредзелєни су за 13 проєкти и програми, односно фестивали. Векшу дискусию на схадзки виволало опредзелєнє же би Видавательна дїялносц „Руского слова” у тим року обявела „Антолоґию українскей драми” Людмили Попович, цо у Одлуки ВО о розподзельованю средствох по другим Конкурсу Покраїнского секретарияту за културу и явне информованє – за видавательну дїялносц у нашей заєднїци, з хторим, окрем кнїжкох, облапени и часописи. Дзепоєдни члени Совиту мали пригварку лєм на тот проєкт, за хтори член НС и редактор Видавательней дїялносци „Руского” Микола

Шанта гварел же є „ексклузивни и викрок з наших рамикох у културних гранїцох”. Наглашел же то питанє култури и литератури, а нє политки. После розправи, Одлука ВО о розподзельованю средствох по тим конкурсу прилапена з 13 гласами „за”, єдним „процив” и єдним „стриманим” гласом. На схадзки Совиту ше бешедовало и о дальшим розполаганю з квартельом Совиту у Новим Садзе. Одлучене же спред НС член Миломир Шайтош формує трочленову комисию, хтора оценї можлївосци за його предаванє, лєбо видаванє, и предложи их на одлучованє НС. Пре вияву предсидателя НС Славка Раца 15. марца у емисиї „Културна панорама” Радио Нового Саду же зме за остатнї роки нє мали нови хореоґрафиї реаґовал Миломир Шайтош, придал му список своїх нових хореоґрафийох и вимагал пребаченє, цо му Рац виражел и на схадзки, и явно – прейґ медийох.■

РУСКЕ СЛОВО 5

ТИЖНЬОВНЇК ШКОЛА „ПЕТРО КУЗМЯК” У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ ПОСЛЕ ВИБОРУ ДИРЕКТОРКИ

Пишe: Мария АФИЧ

РОБОТНА АТМОСФЕРА НА ХАСЕН ШКОЛЯРОМ И НАСТАВИ

Школски одбор Основней и штреднєй школи з домом школярох „Петро Кузмяк” з Руского Керестура, 12. марца, за директорку Школи меновал Хелену Пашо Павлович, потерашню окончовательку длужносци директора. Обчекує ше же Школа тераз уходзи до мирного и стабилного периоду

елена Пашо Павлович вибрана спомедзи трох кандидаткох и менована за директорку на штиророчни мандат, хтори почал 16. марца 2015. року. Пашо Павловичову пред тим, 2. фебруара того року, на функцию директора єдногласно вибрал и сам Школски одбор, на єй вибор потим согласносц дал и Национални совит Руснацох (НС) 10. фебруара зоз 17 од 19 гласох, а на остатку потримовку дал и Покраїнски секретарият за образованє, предписаня, управу и национални меншини-национални заєднїци 5. марца. Пред тим як ше о директорови вияшнєли шицки компетентни инстанци, Пашо Павловичова зоз 55 гласами од 80, достала и векшинску потримовку свойого колективу, односно Наставнїцкей ради. ПРОЦЕДУРА ТЕРАЗ ЯСНЄЙША На таки способ закончени поступок вибору директора керестурскей школи хтори ше удал аж з другого разу, понеже бул понїщени перши конкурс, розписани пред вецей як шейсцома мешацами. Теди вибор спомедзи трох кандидаткох нє бул усоглашени медзи спомнутима субєктами хтори о тим одлучую, а було замишательства и коло толкованя предписаней законскей процедури. Тераз кед шицко закончене, секретар Школи Михайло Надь толкує: – По Закону о основох системи образованя, же би єден кандидат бул вибрани на место директора муши буц согласносц, односно исте думанє о истому кандидатови Националного совиту и орґана управяня, а то Школски одбор. Значи, кед їх думанє розличне, так як цо було у першим кругу вибору, кед ше НС опредзелєл за кандидатку хтору теди вибрала и Наставнїцка рада, а Школски одбор то нє уважел, конкурсни поступок ше мушел обновиц. Понеже Школски одбор може, а нє муши прилапиц думанє НС, теди є длужни меновац окончователя длужносци и ознова порушац розписованє конкурсу. Медзитим, кед нє вибере о.д.

6 РУСКЕ СЛОВО

директора, вец ше Школски одбор розпущує, а Покраїнски секретарият пребера инґеренциї и поставя о.д. директора, алє тераз ше нє мушело применїц тоту миру. Як далєй толкує законски одредби секретар Надь, Наставнїцка рада дава лєм думанє же хтори би од кандидатох бул найодвитуюцши и тото прешлїдзує НС, алє думанє Ради нєобовязуюце за НС, значи вон автономни у своїм виборе. З другого боку, Школски одбор, конєчни орґан котри вибера кандидата, одлуку посила до Покраїнского секретарияту а кед ше вон у термину од 30 дньох нє оглаши, подрозумює ше же з тим дава согласносц на вибор одредзеного кандидата. Процедура ше закончує з тим же Школски одбор вец приноши одлуку, видава ше ришенє директорови у хторим пише кеди ступа на длужносц, кельо му тирва мандат – потолковал секретар Школи Михайло Надь, з надпомнуцом же рядошлїд поступкох тераз дакус пременєни – У другим конкурсним поступку, дакус вименєни виборни шор, по моделу яки ше применює у дзепоєдних других школох – же би кандадата после Наставнїцкей ради вибрал Школски одбор, а аж потим и Национални совит да або нє свою согласносц на тот вибор. РОБОТА У ЗАКОНСКИМ РАМИКУ По цеку другого конкурсного циклуса, як и високей согласносци шицких уключених актерох – од колектива по Национални совит, коло вибору и менованя Хелени Пашо Павлович за директорку Основней и штреднєй школи з домом школярох „Петро Кузмяк”, мож обчековац же найвекша руска образовна установа тераз уходзи до мирного и стабилного периоду кед ше шицки у подполносци годни пошвециц своєй мисиї. Як гвари директорка, тераз нєобходне направиц благу, добру и конструктивну роботну атмосферу у колективу цо вшелїяк у интересу школярох, занятих и квалитету настави. 3. АПРИЛ 2015.

ТИЖНЬОВНЇК Окреме же з урядовим менованьом потерашнєй окончовательки длужносци директора єст континуитет розпочатих активносцох, насампредз ришованя чечуцих проблемох хтори ше у медзичаше зявели на дньовим шоре. Медзи иншим, то питанє хаснованя интернату за потреби ширшей заєднїци, формализованє пребуваня школярох з України у керестурскей школи, и питанє хаснованя новей спортскей гали. Ту вшелїяк и тоти приємнєйши активносци як цо промоция Школи. – Як могло видзиц у тим предходним периодзе, окреме ше намагам же би шицки активносци Школи строго були у рамикох законских предписаньох, и то и надалєй будзе у приоритетох мойого мандату – толкує Хелена Пашо Павлович, а у тим контексту надпомина же важне цо скорей розришиц потераз нє доконца реґуловане пребуванє дзецох з України на школованю у керестурскей Ґимназиї. Понеже керестурска Школа установа од окремного значеня за руску националну заєднїцу, у велїх сеґментох упутена є цесно сотрудзовац и зоз нашим Националним совитом. Понеже приход ґимназиялцох зоз Закарпатскей обла-

БЕЗ РИШЕНЯ ЗА ГАЛУ После консултацийох з представителями локалней самоуправи, Покраїни и у Школскей управи, заключене же керестурска Школа нє годна достац право хаснованя новей спортскей гали, бо по цензусу о числу школярох Министерства просвити, уж ма одвитуюцу физкултурну салу. Таке становиско достате зоз Школскей управи Зомбор, а тиж и зоз Покраїни, хтора ма власносц над 90 одсто гали. Як векшински власнїк Покраїна нє прилапела пренєсц 50 одсто права на хаснованє гали Општини Кула, понеже локална самоуправа нє порихтана уключиц ше до трошкох єй отримованя, так же статус гали остава нєришени и нє годно ше ю хасновац покля ше вон нє розриши. сци України Национални совит препознава як єден з найзначнєйших импулсох за очуванє нашей штреднєй школи, директорка здогадує же делеґация Школи, Националного совиту и Заводу за културу войводянских Руснацох уж були на поради о тим у Покраїнским секретарияту за образованє, предписаня, управу и национални меншини-национални заєднїци. – Потолковали зме прецо нам важни тоти школяре, а я барз акцентовала же потребне ришиц їх статусне положенє, понеже су у нашей школи „полуилеґално”. Значи треба то ришиц у законских рамикох же би були сполнєти шицки условия потребни за пребуванє школярох зоз иножемства. На то нас компетентни особи упутели же тот проблем треба розришиц на державним уровню медзи Сербию и Україну. Перши крочай у тим ретроактивно леґализовац статус школярох хтори уж у Керестуре – обезпечиц оверену одвитуюцу согласносц їх родичох хтору Школа муши прешлїдзиц Министерству просвити. Познєйше, статус будуцих ґенерацийох ґимназиялцох систематично будземе ришовац прейґ Министерства вонкашнїх дїлох – пояшнєла Пашо Павловичова, алє надпомла же за далєй будзе обовязовац и становиско Наставнїцкей ради, чи ше опредзелї за приход будуцих школярох. Як єй и полна назва гутори, керестурска Школа составена зоз трох компонентох, медзи хторима и Дом школярох. По закону, интернат насампредз служи школяром хтори ходза до тей школи, же би за биванє и роботу мали солидни усло3. АПРИЛ 2015.

Хелена Пашо Павлович

вия, та и дакус лєпши. Но, познате же школски интернат роками служел и за змесценє рижних госцох хтори приходза за нашо фестивали, волонтерски кампи, лєтнї школи и подобни вецейдньово манифестациї дзе учашнїки приходза з далєка. Чи так будзе и надалєй, директорка одвитує: – Єст велька потреба же би ше даґдзе адекватно зме сцело го сцох хтори приходза до Кере стура. Медзитим, интернат затераз нє за таки намени, та нє можем допущиц же би ше го хасновало илеґално. То вшелїяк нє значи же интернат нє годно хасновац за зме сценє го сцох, алє скорей шицкого и таку дїялносц треба увесц до законских рамикох, цо значи урядово прешириц дїялносц интернату и як хо стел, и тото реґистровац. Ту би бул двойнїсти хасен – до стали бизме адекватни капацитети за зме сценє, а нашо школяре на туристичним напряме би ту могли окончовац свою фахову праксу. ПРОМОЦИЯ ШКОЛИ Уж през яр буду отримани вецей промотивни активносци Школи „Петро Кузмяк” и по наших руских местох, та кед будзе правда и на медзинародним уровню, же би ше будуцим штредньошколцом презентовал напрям Туристични технїчар, а окреме руска Ґимназия. – На медзинародним уровню того року плановане праве нащива до України до Закарпатскей обласци. Уж догварене же пойдзе делеґация – представитель зоз Школи, зоз НС Желько Ковач, и директор Заводу за културу Серґей Тамаш. Окрем представяня капацитетох нашей Школи, тераз зме годни акцентовац же школованє їх дзецох у Керестуре, наздаваме ше, же будзе у законских рамикох, цо доприноши чувству безпечносци и сиґурносци – визначує директорка. Кед слово о мотивованю школярох з наших местох же би пришли до керестурскей Школи, тими школярох и професорох пойду до руских валалох, а и того року дзеци з наших местох буду поволани до єднодньовей нащиви Школи „Петро Кузмяк”. Же би то функционовало як треба, потребне добре сотруднїцтво и партнерске одношенє медзи Школу и Националним совитом Руснацох хторе рушело у добрим напряме, цо визначує и Хелена Пашо Павлович. – Национални совит як найвисши орґан меншинскей самоуправи, намага ше координовац и старац ше о витворйованю нашого права у обласци образованя, прето ше догваряме коло шицких ключних питаньох и проблемох, барз добре комуникуєме и сотрудзуєме, цо мнє олєгчує роботу – констатує директорка.■

РУСКЕ СЛОВО

НАШО МЕСТА У ВЕРБАШЕ ОТРИМАНА СКУПШТИНА ОПШТИНИ

ПРИВАТИЗАЦИЯ ПОДПРИЄМСТВА ЗА ИНФОРМОВАНЄ У Вербаше прешлого тижня отримана схадзка локалного парламенту, а одборнїки прилапели Акцийни план за младих Општини Вербас по 2019. рок, хтори наглашує безпечносц, здравє, информованє, образованє и потребу обезпечованя роботи младих особох. Як за локалну телевизию „Бачка” визначела началнїца Оддзелєня за дружтвени дїялносци Мира Недич. Акцийни план реално витворлїви, а уважени и велї идеї и инициятиви хтори ше указали як значни под час його витворйованя. На схадзки прилапена Одлука о општинских драгох и улїцох и нєкатеґорованих драгох у општини, як и одлуки о паркираню, та анґажованю ревизора за екстерну ревизию закончуюцого рахунку буджета Општини за 2014. рок.

Попри тим, одборнїки прилапели и вименки и дополнєня Одлуки о Општинскей управи, вименки и дополнєня Одлуки о окончованю комуналних дїялносцох, та о способе окончованя длужносци у Општинскей ради Општини Вербас. Орем того, на вимогу Аґенциї за приватизацию, дополнєна Одлука о моделу и методу поступку приватизациї Явного подприємства за информованє Вербас. Аґенция за приватизацию глєдала же би ше снователь вияшнєл о початней цени хтора будзе понукнута на лицитациї, та догварене же початна цена того Подприємства виноши тельо кельо дата преценєна вредносц капиталу субєкту приватизациї на дзень 31. децембер 2013. року, а то 2,4 милиони динари. А. М.

У ВЕРБАШЕ ОТРИМАНИ ПРОТЕСТ ЗАНЯТИХ У ЯВНИМ СЕКТОРЕ

КОМПРОМИСНЕ РИШЕНЄ ИЩЕ ШЕ ГЛЄДА Пред отримованьом схадзки Скупштини општини Вербас, заняти у явних подприємствох, установох и аґенцийох чий снователь Општина, опрез будинку Општини отримали протест. Причина – пожнєнє плацох и чежки стан. Перши протест роботнїкох занятих у явним секторе у Вербаше отримани у фебруаре, а у медзичаше чолнїци локалней самоуправи и представителє синдикатох бешедовали на вецей заводи з цильом возпоставяня диялогу. Роботнїки нєзадовольни з динамику виплацованя плацох и з предкла-

даньом Општини, спрам котрого би нєвиплацени длуства за заробки роботнїкох у локалним явним секторе мали буц виплацени по 30. юний 2016 року. Представителє Самостойного синдикату вимагали од руководства Општини же би ше вияшнєли о новим синдикалним предкладаню же би ше термин за виплацованє заостатих плацох орочел на пейц мешаци. У явних подприємствох и установох плаци пожня медзи єдней и пол и трох плацох, а чолнїки Општини виражели порихтаносц локалней са-

Дописи ше пошлє и висшим инстанцом

РУСКЕ СЛОВО

моуправи же би дала полне доприношенє ришованю проблемох. Як на заєднїцких схадзкох визначене, у Општини свидоми чежких часох, алє апелую же и заняти у явних подприємствох и установох муша буц свидоми чежкого стану котри локална самоуправа нашлїдзела. Понукнуце пролонґованя виплацованя плацох у периодзе од пейц мешацох нє реалне, алє ше буду намагац найсц компромисне ришенє. З тим у вязи, Општина Вербас предложела руководству Самостойного синдикату и синдикалних орґанизацийох явних подприємствох и установох формованє заєднїцкей роботней ґрупи за провадзенє и ришованє проблемох з виплацованьом заостатих заробкох. З другого боку, предсидатель Само стойного синдикату Вер бас Ґоран Роґанович на штвартковим проте сту гварел же од проте сту обчекую же би их видзела явносц Сербиї, Влада Републики Сербиї и Покраїнска влада, а пошлю и дописи до вецей министерствох и покраїнских секретериятох, пре винаходзенє ришеня и обезпечованя средствох з висших инстанцох за помоц Општини Вербас, та з тим и єй явному сектору. А. Маркович 3. АПРИЛ 2015.

NA[O MESTA ОТРИМАНА СХАДЗКА СКУПШТИНИ ОПШТИНИ ШИД

ПРОГРАМА О ХАСНОВАНЮ ПОЛЬОПРИВРЕДНЕЙ ЖЕМИ

купштина Општини Шид вовторок отримала 28 схадзку на хторей принєшени вецей значни одлуки. Перша точка дньового шора була розправа о Рочней програми защити, ушореня и хаснованя польоприврдней жеми, а програму обгрунтовал Зоран Семенович, член Комисиї хтора виробела спомнуту програму. Семенович представел програму хтору одборнїки после розправи и прилапели, а остава ище лєм же би Министерство польопривреди дало согласносц на спомнуту програму. Одборнїки розпатрели и програми роботи за тот рок Народней библиотеки „Симеон Пищевич”, Музея наївней уметносци „Илиянум” и Ґалериї малюнкох „Сава Шуманович”, установи култури од националного значеня. Директорки спомнутих установох представели яки програми роботи планую у тим року. Одборнїки прилапели програми и окреме визначели добру роботу спомнутих установох и тото же Шид добре познати по култури, окреме кед слово о Сави Шумановичови. Прилапени и звит о трошкох Предшколскей установи „Єлица Станивукович-Шиля” за прешли рок и финансийни план за 2015. рок. Єдна з одлукох СО була и приношенє Одлуки о превжатих обовязкох снователя у обласци примарней здравственей защити спрам Дома здравя. Як об-

СО прилапела Рочну програму защити, ушореня и хаснованя польопривредней жеми, як и програми институцийох котрим снователь Општина

грунтовал Ромко Папуґа, началнїк Општинскей управи, зоз спомнуту одлуку ше прецизую одношеня медзи сновательом–локалну самоуправу и Домом здравя хтори длужни у периодзе од 30 дньох усоглашиц Статут зоз одлуку. Подобна була и одлука о способе витворйованя правох на материялну помоц дзецом, школяром и студентом, хтора як тиж обгрунтовал Папуґа, на єдним месце обєдинює питаня з об- Ромко Папуґа, началнїк Општинскей управи ласци хтори були у вецей Општини Шид. Як уводнїчар, Ромко окремних скупштинских одлукох. СО принєсла одлуку о анґажованю Папуґа наглашел же вименки поекстерного ревизора як и Одлуку о требни пре заувагу Державней ревивименкох Одлуки о плацох и надо- зорскей институциї и же ше мешачполнєньох трошкох функционерох ни корективни фактор як и функционерски додаток. Папуґа наглашел ДР ФАЙФРИЧ ВИСТУПЕЛ же ше такой поступело по розказу ревизора, а тераз и формално вимеЗОЗ СНС нєта одлука. Пре заувагу ДРИ форНа початку скупштинского зашедамално утаргнути и буджетни Фонд ня др Бранислав Маукович, предсидаза поднїмательох, хтори би убудуце тель СО Шид, обвисцел одборнїкох же могли буц финансовани прейґ проодборнїк СНС др Желько Файфрич, виступел зоз тей странки и їх одборграмней часци буджета, а з реґистра нїцкей ґрупи и же убудуце будзе само„висцерани” и Фонд солидарносци стойни одборнїк, без обгрунтованя. Др квартельней вибудови у општини Файфрич гварел же нє жада коментаШид, як и гашенє подрахунка индировац свою одлуку. ректного буджетного хаснователя Фонда солидарно сци квартельней вибудови. Одборнїки вигласали и же би убудуце спрам вимоги гражданох, Нова улїца у населєню Восток ношела назву Николи Трумича, Нова 3 Проти Душана Летича, а Нова 5 др Драґутина Ґрчича. Площа у населєню Ґ-2 тиж у Шидзе достала назву Площа жертвох велькоґоспоїнскей рациї. Гоч одборнїки зауважели же пременки принєшу трошки гражданом пре пременку особних и других документох, на концу ше вигласало нови назви улїцох. Було предлоги же би требало формовац комисиї хтора би предложела назви ище дзепоєдних улїцох нє лєм у Шидзе, алє и на валалох. ■ Одборнїки похвалєли роботу установох котрим снователь Скупштина Шид Вл. Дїтко

3. АПРИЛ 2015.

РУСКЕ СЛОВО

НАШО МЕСТА

САДЗЕНЄ ДРЕВКОХ ПО НАШИХ МЕСТОХ, РУСКИ КЕРЕСТУР

ОРЕХИ И ПАУЛОВНИЇ ЗА ДЗЕЦИ

Гоч Дзень планети Жеми будзе 22. априла, по наших местох є отримани мешац скорей, прето же тераз час за садзенє орехох – потолковали орґанизаторе зоз Еколоґийного руху „Желєни персцень”. Ґу очуваню свойого штредку вшадзи ше приступело конкретно, зоз садзеньом древкох Програма отримана пияток у новей кере стурскей спортскей гали, а почала зоз музичнима и рецитаторскима точками хтори пририхтали дзеци и їх учительки. На концу програми першокласнїки достали младнїки ореха, хтори подаровал др Юлиян Рамач зоз Коцура. Школяре других класох у маю достаню саднїци пауловниї, понеже теди будзе час за садзенє. Окрем древкох, школяре достали и кнїжки хтори подаровала Новинско-видавательна установа „Руске слово”. – Дзень планети Жеми то нагода же бизме ожелєнєли планету, а циль нам допрец до каждого граждана, перше же би чувал древа и друге желєнїдло, прето же кед нє будзе оксиґену, будзе загрожени живот шицких людзох на жеми – гварела Соколова. Вона наявела же Еколоґийни рух того року планує орґанизовац ище єдну манифестацию з нагоди Дня защити животного штредку, хтори ше означує 5. юния. На пиятковей програми бешедовали и предсидателька Здруженя Леона Доротич Ґутеша, член др Михайло Фейса, помоцнїк покраїнского секретара за защиту живот-

Першокласнїки младнїки ореха посадза у своїх обисцох

ного штредку Аца Удицки, предсидателька Скупштини општини Кула Снежана Мркаич, директорка Школи „Петро Кузмяк” Хелена Пашо Павлович, та предсидатель Явного комуналного подприємства „Руском” Иґор Фейди. Покраїнски посланїк и предсидатель Националного совиту Руснацох Славко Рац, тиж бешедовал школяром о значносци еколоґийней свидомосци. На шветочносци присуствовала и народна посланїца Олена Папуґа, предсидатель Совиту Месней заєднїци Владимир Олеяр и о.д. секретара Месней заєднїци Юлиян Медєши, заняти у школи, родичи дзецох и дзеци зоз керестурского Оддзелєня ПУ „Бамби”. С. Надь

У ДЮРДЬОВСКЕЙ ПАРОХИЇ НАЯР

ОЖЕЛЄНЬОВАНЄ ҐОСПОДЇНЦОХ

ОДБОРНЇКИ ПРЕДЛУЖУЮ ПОРАЇЦ ПОРТУ

ДРЕВКА ЯК ЗАЩИТА И ЗДРАВЄ

Вецейдеценийни древа повицаговани зоз кореньом

10 РУСКЕ СЛОВО

Парохиянє и члени Церковного одбору грекокатолїцкей церкви Рождества Пресвятей Богородици у Дюрдьове за викенд започали ярнє пораєнє и ушорйованє церковней порти, теметова, каплїчки и церкви, цо порядна дїялносц одборнїкох, а окреме пред вельким шветом як цо Велька ноц. На тогорочним пораєню одлучене же би ше зоз кореньом вицагло стари жимжелєни древка. Як нам гварел дюрдьовски парох о. Йоаким Холошняй, древка уж були барз стари, засадзени су пред двацец, трицец роками, а тераз ше посадза нови младнїки. С. Б.

Внєдзелю дополадня коло драги Ґосподїнци–Жабель, з правого боку, акцияше позберали шмеце и посадзени двасто млади древка. Акцию орґанизовали ОШ „Жарко Зренянинин” з Ґосподїнцох и месне Еко-здруженє „Баґрен били”, а участвовали школяре и їх наставнїки и члени Здруженя. Тота акция лєм єдна з велїх у котрих члени зоз ґосподїнского здруженя, у сотруднїцве зоз школу, були актере акцийох на тему еколоґиї як цо садзеня древкох и квеца, ушорйованє простору, зберанє секундарних сировинох и друге. После двогодзиновей роботи вредни акцияше одпочинули на салашу Любомира Салонского з Ґосподїнцох, котри им порихтал полудзенок и ошвиженє. С. Б. 3. АПРИЛ 2015.

NA[O MESTA

ВОЧИ ДНЮ ПЛАНЕТИ ЖЕМИ КОЦУР

МЛАДНЇКИ ЗОЗ РАМАЧОВЕЙ ЗАГРАДИ загради. Акцию потримали, предсидатель Одбору за сотруднїцтво зоз нєвладовима орґанизациями МЗ Коцур проф. др Михайло Фейса, предсидателька „Желєного персценя” др Леона Доротич Ґутеша и сам проф. др Юлиян Рамач. – Я вельки прихильнїк Еколоґийного руху и ожелєньованя, та сом прето надумал садзиц младнїки ореху и даровац их другим. У моєй загради було коло двасто древка и векша часц викопана. Остала ище єдна часц за Дюрдьов – толкує проф. Рамач. Часц викопаних младнїкох хтори професор Рамач уж роками дзечнє дарує и того року пошла до Руского Керестура же би ютредзень на святочносци були подзелєни школяром першей класи. – Звичайно зме зоз младнїками ожелєньовали наш беґель и явни поверхносци, и то була барз красна акция, алє даремна, прето же ше зявели Коцурски школяре после годзини з еколоґиї таки хтори тоти мла-

Прешлого штвартку у обисцу проф. др Юлияна Рамача у Коцуре орґанизована акция викопованя сто двацец младнїкох ореху, зоз хторима ше ожелєня Коцур и Руски Керестур. Акция орґанизована на инициятиву Одбора за координацию зоз нєвладовима орґанизациями Месней заєднїци Коцур и Еколоґийного руху „Желєни персцень” зоз Руского Керестура. До акциї ше уключела и ОшиҐ „Петро Кузмяк” зоз Руского Керестура, та и коцурске добродзечне огньогасне дружтво, хтори вєдно викоповали младнїки зоз Рамачовей

днїки покрадли уж на два заводи. Того року младнїки орехох подаруєме дзецом першей класи, же би их посад зели у своїм обисцу – гвари др Леона Доротич Ґутеша. Коцур тиж так достал часц младнїкох. Одбор за сотруднїцтво зоз нєвладовима орґанизациями МЗ Коцур огньогасцом подаровал часц младнїкох же би их посадзели до парку, до теметова, до парохиялного дому, а заинтересовани Коцурци могли достац древка же би их посадзели до свойого обисца. – Блїжи ше Дзень планети жеми, та зме задумали же бизме тот наш валал поореховали. Орех кощак, як и ми Руснаци, та думам же то окреме цикаве. Мило ми же ше тельо здруженя одволали, а то лєм єдна з акцийох хтору рихтаме з нагоди Дня нашей планети – гварел проф. др. Михайло Фейса. За тоту нагоду школяре порихтали єдну еколоґийну годзину у цеку настави, на хторей бешедовали о защити животного штредку и о способох на хтори мушиме чувац нашу планету, а порихтали и рецитациї. Школярох порихтала їх учителька Славица Чельовски. Т. Ходак

ЯРНЇ АКЦИЇ У БИКИЧУ

УШОРЮЄ ШЕ ВАЛАЛ

Бикич єден з найменших местох у шидскей општини, алє и єден з найушоренших валалох дзекуюци руководзацим у Месней заєднїци, дружтвеним орґанизацийом у валалє, алє и вредним валалчаньом. Каждого року на початку яри Бикичанє орґанизую добродзечни акциї ушорйованя валала, та так було и прешлого тижня кед отримани вецей акциї. Пре хороту жимжелєних древох опрез Дома култури, седем сосни мушело порезац. – Стебла зме однєсли до тишлїра Янка Романяка у валалє хтори з нїх направи мебель за потреби Пасторалного центра хтори вибудовани при нашей церкви. Тиж зме на место порезаних стеблох посадзели нови младнїки и то 20 фалати туї, тиси и сибирского бресту. Єдну часц нам подаровало ЯКП „Стандард”, а єдну часц зме купели – наглашує Деян Бобаль, предсидатель Совиту МЗ Бикич. Наш собешеднїк додава же вредни були и фодбалере ОФК „Бикич” хтори коло свойого фодбалского терена посадзели коло 200 младнїки тополї. Акцию ушорйованя мало и Здруженє женох „Бикичанки” хтори пораєли простор коло етно-хижи и центре валала, як и церковну порту. Вєдно зоз вирнима и членами Церковного одбору у тим тижню орґанизую и акцию ушореня теметова. Вл. Дї. 3. АПРИЛ 2015.

Ожелєньованє у центру Бикича

РУСКЕ СЛОВО 11

НАШО МЕСТА ПРОБЛЕМ СТАРИХ ХИЖОХ

ХИЖИ З НАДОМ ШЕ Пишe: Дюра ВИНАЇ

У Улїци Кралєвича Марка у Новим Садзе од цалого шора хижох з надом яки були на початку прешлого вику, остали лєм пейц. Седемдзешатих рокох Завод за защиту памятнїкох култури Нового Саду и Републики Сербиї положел их под защиту и од теди ше o нїх окреме стара

ажаль, хижи ше почали сами валяц, од пейцох єдна ище у цалє, єдна ше цалком звалєла, а други два завалєни и „чекаю” моцнєйши диждж з витром же би цалком спадли. На тей цо твардо стої, єй ґазда место наду давно положел череп. У нїх вецей нє мож бивац, власнїки би сцели ришиц проблем зоз вибудову нових квартельох, а то нє єдноставна процедура. Хижи у Улїци Кралєвича Марка ше длуго добре тримали и власнїки их добре отримовали, а окреме закрице зоз надом, котре було специфичне за тот край. З роками у варошу хижи з надом щезовали, а на концу их остало

Хижа зоз звалєним закрицом котрому вецей нєт помоци

12 РУСКЕ СЛОВО

лєм пейц. Одкеди их защицел Завод за защиту памятнїкох култури Нового Саду и Републики Сербиї, предлужело ше им вик тирваня, алє нє цалком. ЧЕКАЮ ДОЗВОЛУ ЗА ВАЛЯНЄ

Отримовац хижи закрити зоз надом нє єдноставне, окреме же би то требало робиц на стародавни способ, без даяких сучасних будовательних средствох и новотних материялох. Попри тим, у хижох єст влаги, нє маю изолацийну защиту и то компликує їх отримованє. Власнїки би найволєли кед би достали дозволи за валянє хижох и на тих местох ше збудовало будинки за колективне биванє. Шицки пейц порти широки и длугоки и находза ше у ширшим центру Нового Саду, на атрактивней локациї. Хижи у сушедстве, котри нє були под защиту Заводу за защиту памятнїкох, давно звалєни и тераз на тих местох сучасни будинки. Найгорше прешла фамелия Моляц. Им хижа, буквално, спадла на главу. Гоч им инспекция розказала же би ше виселєли, вони то нє зробели, и на свою одвичательносц, жили у нєй до самого конца. – Требали бизме ше виселїц зоз своєй хижи и буц подкартельоше – приповеда Дьордє Моляц. – Ми ту жиєме шесцеро, син зоз свою супругу и двоїма дзецми, и моя супруга. То наш дом, нє маме з чого плациц квартель, а ту ше хижа лєм цо нє звалї. Ришенє би було кед бизме дали хижу, односно порту инвеститором, 3. АПРИЛ 2015.

NA[O MESTA У НОВИМ САДЗЕ

САМИ ВАЛЯЮ кед би ше ту направело будинок, як даскельо хижи далєй, алє то нє єдноставне. Хижи котри под защиту Заводу, нє шме ше валяц без окремного одобреня. Понеже то ширши центер Нового Саду, за часц наволану Ротквария, инвеститоре барз заинтеровани. Без огляду же знаю процедуру и стан у котрим ше находза хижи, вони обиходза власнїкох и понукаю им рижни вариянти, лєм же би им уступели локацию и инвестицию. ЄСТ ПОДПОЛНА ДОКУМЕНТАЦИЯ

Подпаролка Заводу за защиту памятнїкох култури Нового Саду Александра Зекович пояшнєла цо значи защита културного добра. – Пейц хижи з надом у Улїци Кралєвича Марка, котри ше водза на нумерох 24, 26, 26а, 28 и 30 у наисце бидним стану. Завод ґу нїм ма исту компетентносц, як и ґу шицким културним добром котри маю тоту ознаку.

Комплекс хижох з надом котри мали крашиц Нови Сад

Ми водзиме реґистрат и документацию о културних доброх, даваме предлог за водзенє и запровадзованє мирох защитох културного добра, даваме фахову помоц, запровадзуєме мири технїчней и физичней защити... То подрозумює и розпатранє предлогох за просторни и урбанистични плани, виробок студийох, елаборат и проєкт одвитуюцей документациї за евентуалну защиту або хаснованє истого обєкта... то велька и комплексна робота. О шицких обєктох котри под защиту Заводу, єст подполна документация, та так и хижи з надом – за нїх єст комплетна документация, и фото, и писана. Александра Зекович наглашує же хижи у Кралєвича Марка просторна културна цалосц и нє шме ше их роздвойовац. По Закону о културних доборох, док власнїкови обєкт под защитом держави, вон ше муши старац о тим добру. А як ше назбера пенєж, о тим Зековичова гвари: – Пенєж мож обезпечиц на розлични способи, прейґ спонзорох, конкурсох котри ше розписує у нас, алє и з Европскей униї, а Завод вше ту же би помогнул у писаню проєктох, и у даваню и потребней документациї. ЯК ЗНЯЦ ЗАЩИТУ ЗОЗ ХИЖОХ

Начате закрице котрому би цо скорей помогнуц

РОЗДУМОВАНЄ О ЕКО-ВАЛАЛУ Хижи з надом вецей нє атракция и нє краша Нови Сад, напроцив, бридза го. Попри тим, опасни су за преходнїкох. Так повесц, шицки ришеня водза ґу їх валяню. Медзитиим, по наших законох, же би ше вообще почало даяку вибудов на месце дзе ше находзел обєкт под защиту Завода, потребне же би ше зоз нього зняло защиту. Дакеди то тирва и два-три роки. Понеже ше роби о ґрупи обєктох, о пейцох хижох, одобренє ше глєда за шицки пейц. Но, нє таке баш шицко и чарне у тим шицким. Хижи з надом маю подполну документацию, зна ше як ше их справи, а и репринт мож зробиц на другим месце. Так як цо ше то роби вшадзи по Европи. За тото треба одредзиц єден туристични комплекс, як даєден еко-валал и ту би ше могло виложиц вельо з того цо Войводина ма у своїм скарбу. 3. АПРИЛ 2015.

Власнїки хижох вецей нє роздумую о їх реновираню, глєданю средствох, алє лєм о знїманю одлуки о їх защити. Вони вецей раз апеловали на компетентних же би ше утаргла одлука, а зоз валяньом хижи тей жими, вона знова постала актуална. Медзитим, то вообще нє єдноставне, бо то вимага длугоку процедуру, а порушує ю Городски и Републични завод за културу. – Хижи спадаю до народного будовательства и то ше трима як найзагроженша форма будовательного нашлїдства, котра пребарз швидко нєстава зоз тих просторох – гвари Александра Зекович. – Зоз тим нєстава и наша традиция и култура. Ми ше вше закладаме за очуванє националного скарбу, а у конкретним случаю меняме думанє. Лєм заєднїца котра препознава свойо нашлїдство може ценїц и його вредносц. У фаховей явносци познате же заєднїца чува гевти памятнїки котри чувствує як свойо, котри люби и зоз котрима жиє. Нашо дружтво, нажаль, нє позна свойо нашлїдство. ■

РУСКЕ СЛОВО 13

ЕКОНОМИЯ ВИГОДНОСЦ ЗА НЄКОМЕРЦИЯЛНИ (СТАРЕЦКИ) РЕҐИСТРОВАНИ ПОЛЬОПРИВРЕДНИ ҐАЗДОВСТВА

Пише: Михайло ЗАЗУЛЯК

ПЕНЄЖ ОД ПОКРАЇНИ ЗА ЖЕМ ДАТУ ПОД АРЕНДУ

Конкуровац можу ношителє реґистрованого польопривредного ґаздовства, лєбо члени такого ґаздовства, старши од 65 рокох, котри власнїки жеми датей под аренду, найменєй пол, а найвецей 10 гектарох, а жию на териториї Войводини Покраїнски секретарият за польопривреду, водопривреду и лєсарство Покраїнскей влади и того року предлужує з помаганьом нєкомерциялним, такволаним старецким ґаздовством у Войводини хтори дали жем под аренду, так же можу мац двойнїсти хасен. Но, за витворйованє тей субвенциї од Покраїни, польопривредне ґаздовство, гоч є нєкомерциялне, як таке муши буц реґистроване.

ИНФОРМАЦИЇ НА САЙТУ Шицки потребни условия и документацию, як за тих котри першираз дали жем под аренду, так и за тих котри уж доставали тоти стимулативни средства, мож найсц на сайту Покраїнского секрета рия ту за поль о при вреду – www.psp.vojvo di na.gov.rs дзе ше пойдзе до мению „Конкурси/Явни оглашки”. Конкуровац мож по 15. май, а вимоги треба посилац на адресу: Покраїнски секретарият за польопривреду, водопривреду и лєсарство, Булевар Михайла Пупина 16, 21 000 Нови Сад, з назначеньом – „Явна оглашка за закуп жеми”, лєбо ю мож придац особнє на писарнїцу покраїнских орґанох управи Покраїнскей влади у Новим Садзе. Дополнююци информациї о тей оглашки мож достац и на телефон: 021/456-973, од 10 до 13 годзин.

14 РУСКЕ СЛОВО

За одоброванє и хаснованє стимулативних средствох за нєкомерциялни (старецки) реґистровани польопривредни ґаздовства хтори жем дали под аренду, Покраїнски секретарият за польопривреду, водопривреду и лєсарство тих дньох розписал Явну оглашку, у хторей потолковани шицки условия за доставанє спомнутого пенєжу, а остатнї термин за посиланє приявох 15. май того року. З буджета АП Войводини за тоту намену у тим року опредзелєни 140 милиони динари. НЄОБХОДНИ ПОДПИСАНИ И ОВЕРЕНИ КОНТРАКТ Можу конкуровац ношителє реґистрованого польопривредного ґаздовства, лєбо члени такого ґаздовства, старши од 65 рокох, котри власнїки жеми датей под аренду, найменєй пол, а найвецей 10 гектарох, а жию на териториї Войводини. Можу конкуровац польопривредни пензионере, лєбо инвалидни польопривредни пензионере, алє нє и пензионере котри пензию витворели по даякей другей основи. 3. АПРИЛ 2015.

ЕКОНОМИЯ Єдно з условийох же би старши польопривреднїк мал подписани контракт з тим цо вжал жем под аренду, хтори муши буц оверени од одвитуюцого державного орґану (найчастейше то оверює матичар), алє тот контракт о даваню жеми под аренду на вецей роки нє шме буц заключени пред 2010. роком. ДАВАЙЦЕ ЖЕМ ЦО МЛАДШИМ ПАРАСТОМ Сума пенєжу завиши углавним од того кому жем дата под аренду, а вон нє шме буц старши од 60 рокох, тиж муши мац реґистроване польопривредне ґаздовство (лєбо як його ношитель, лєбо як член), и муши жиц на териториї Войводини. Кед хаснователь жеми под аренду нє ма вецей як 60 роки, вец рочна стимулация старецкому ґаздовству за єден гектар 6 000 динари. Кед жем дата под аренду чловекови старшому од 40, а до 60 рокох, и його жем ше гранїчи зоз жему вжату под аренду, вец стимулация по гектаре 8 000, а кед така особа нє ма вецей як 40 рокох, вец то виноши 10 000 динари по гектаре. Значи, цо младши закупец – векши и пенєж старецкому ґаздовсту цо жем дало под аренду. За конкурованє потребне вельо документациї, алє и то зависно од того чи старецке ґаздовство першираз конкурує за тоти средства, чи их уж до ставало прешли роки. Кед першираз, вец попри вимоги треба придац доказ о власно сци жеми хтору ше дава под аренду у 2015. року (ткв „по седовни лист непокретно сти з катастру”, нє старши як 30 днї, ориґинал, лєбо фотокопию), оверени контракт о даваню жеми под аренду з податками о числу парцели, дзе ше находзи, о поверхно сци и висини аренди, та вивод з реґистру польопривредного ґаздовства (РПҐ) за 2015. рок (два копиї лєм першого боку виводу), хтори ше до става у Управи трезору – там дзе ше ґаздовство реґиструє, лєбо обновює реґистрованє. Треба придац и вивод з РПҐ за 2015. рок и за того цо жем бере под аренду (перши бок з основнима податками и други бок, дзе податки о поверхно сци и структуру продукциї). Потребни и три фотокопиї наменского чечуцого рахунку того цо жем дава под аренду, як и ориґинал, лєбо фотокопию остатнього одрезку за польопривредну, лєбо польопривредно-инвалидску пензию. Ґу тому, за давателя жеми под аренду треба придац три фотокопиї старей леґитимациї, лєбо одчитаней з чипу за тих цо маю нови, а кед жем под аренду дал член, а нє ношитель є польопривредного ґаздовства, вец треба 3. АПРИЛ 2015.

дац и вияву же член согласни же би ше стимул хтори до станє преруцело на рахунок ношителя ґаздовства. ХТО УЖ РАЗ КОНКУРОВАЛ, ДАВА МЕНЄЙ ПОДАТКИ Кед поля обок, вец од того цо вжал жем под аренду треба и доказ о власнїцтве парцели хтора ше гранїчи зоз вжату жему под аренду (з катастру, нє старши як 30 днї, ориґинал, лєбо оверену фотокопию), як и копию плану тих парцелох. Старецки ґаздовства хтори уж прешли роки до ставали тоти средства даваю меншу документацию: попри вимоги (на хторей напишу рок кеди до стали средства и по хторим ришеню), треба придац вивод з РПҐ за 2015. рок (так як и горе спомнути), лїст о власно сци жеми (з катастру, нє старше як 30 днї), та вивод з РПҐ за особу котра вжала жем под аренду (тиж перши бок з основнима податками и други бок, дзе податки о поверхно сци и структури продукциї, з чим ше доказує же вон и далєй хаснує жем). У условийох нє пише, алє нє згорше знова придац и постояци контракт о даваню жеми под аренду, а кед же вон вишол, лєбо є розтаргнути, вец обовязно треба дац фотокопию нового контракту. Важне и же би шицки податки у виводу з реґистра польопривредних ґаздовствох були точни и ускладзени з податками з леґитимациї и банки, а пенєж парастом будзе уплацени на тот наменски рахунок хтори уписани до реґистра. Гоч шицко спомнуте випатра обсяжне и же єст надосц конченя, на основи дотерашнєй пракси можу то покончиц и младши члени фамелиї старецкого ґаздовства, у даєдних местох то робя и задруґи, аж и адвокати за одредзене надополнєнє. Углавним, пракса тиж гутори же кед шицко цо потребне придате точне и на час – пенєж сцигує на рахунки тих котри конкуровали, а по шоре як сциговали вимоги.■

ХТО НЄ МОЖЕ За спомнути стимулативни средства нє можу конкуровац ґаздовства хтори жем под аренду дали членом свойого ґаздовства.

РУСКЕ СЛОВО 15

КУЛТУРА И ПРОСВИТА ОТРИМАНА ВИБЕРАНКОВА СКУПШТИНА ЕТНО-КЛУБУ „ОДНЯТЕ ОД ЗАБУЦА”

АРАНКА МЕДЄШИ ПРЕДСИДАТЕЛЬКА ЕТНО-КЛУБУ

можеме раховац же то обстанє Члени коцурского Етно-клу– гварела Медєшова. бу „Одняте од забуца” у своїх На Скупштини за подпредсипросторийох пияток, 27. мардателя вибрана Радойка Лазор, ца, отримали порядну рочну а Сенка Мученски вибрана за Скупштину, хтора була и висекретара. Члени предсидатеберанкова. На Скупштини вильства Мирослав Медєши, Дюбране нове предсидательство, ра Макаї, о. Владислав Рац, а место потерашнього предсиМоника Гарди, Серафина Садателя Клубу Дюри Макая томочета и Снежана Радошевич. ту функцию од тераз будзе За членох Надпатраюцого одокончовац Аранка Медєши. бору предложени и вибрани Дюра Макаї бул предсидаСтеван Самочета, Таня Бркич и тель Етно-клубу од його сноЗлатко Колєсар. На Скупштиваня 2009. року, и у тим чаше ни, пречитани и Звит о роботи, Етно клуб окрем стаємней поРоботне предсидательство на Скупштини Етно-клубу як и Финансийни звит за 2014. становки од коло три тисячи експонати мал и рижни други актив- превжала Аранка Медєши, а члени рок. Кед слово о финансийох, найносци як цо драмска секция, орґани- Етно-клубу тото предкладанє єдно- векши проблем же, и так скромни, пенєжи углавним сцигую концом розованє подобовей колониї, ноци музе- гласно прилапели. – Предсидательство нам подмлад- ка, зоз обовязку же би були оправдайох, учествованє у програми „Костельниковей єшенї”, „Коцурскей жа- зене, и ми вше були порихтани на ни по 31. децембер, а Етно-клуб и тви” и рижни други госцованя. Про- сотруднїцтво зоз младима. Людзе през рок ма досц видатки хтори ше сториї Етно-клубу реновирани, ушо- хтори нєшка вибрани уж робя зоз на- муши вимириц. План о роботи того здруженя за рени, а Етно-клуб нащивело вельке ми, и вони жадаю предлужиц тоту число нащивительох зоз Коцура, око- роботу. Тот вибор то нє чесц, алє 2015. рок будзе принєшени по вельлїска, та и зоз иножемства. Предсида- обовязка, и покля ше вони буду при- коноцних шветох, понеже ше теди тельске место на предкладанє робот- тримовац обовязки же мушиме зачу- першираз зидзе нове предсидательТ. Ходак ного предсидательства Скупштини вац тото цо ми ту маме, потамаль ство.

ЗАКОНЧЕНИ ПОДОБОВО-ЛИТЕРАТУРНИ КОНКУРС

ПРЕДСТАВЕНИ ПОБИДНЇКИ КОНКУРСА

Штварток, 26. марца у просторийох валалскей читальнї у Коцуре отримани литературни вечар з нагоди законченя подобово-литературного конкурса хтори розписал КПД ДОК вєдно з Еколоґийним рухом зоз Вербасу, на тему „Чловек и животни штредок през штири рочни часци”. На литературним вечаре представени побиднїки конкурса хтори тирвал цали рок. Двочлена комисия, у хторей були предсидатель КПД ДОК проф. др Михайло Фейса и

Проф. др Михайло Фейса уручує награду Дюрови Шеферови Сремцови

16 РУСКЕ СЛОВО

предсидателька Еколоґийного руху Драґана Тепавчевич одлучели же перша награда будзе додзелєна Дюрови Шеферови Сремцови зоз Руми, за збирку литературних творох, док другу награду достал Коцурец Юлиян Неваляни за фотоґрафиї, а трецу Слободан Стефанович зоз Беоґраду за литературни твор. На конкурс сцигли 16 роботи, од хторих 9 виполньовали условия конкурса, понеже у роботох було потребне облапиц шицки штири рочни часци. Побиднїки конкурса достали плакети и пенєжни награди. Дюра Шефер Сремац на литературним вечару мал нагоду пречитац часц творох зоз побиднїцкей збирки, и бешедовац о тим цо у нєй написане. Писатель у своєй збирки зоз прозу, афоризмами и другима формами схопно описал шицки рочни часци на свой способ и повязал их зоз (нє)защиту животного штредку. Як и сам виявел, у збирки ше находзи одгук того цо ше з дня на дзень случує у швеце, та и у нас. Конкурс вязани за еколоґию и защиту животного штредку КПД ДОК и Еколоґийни рух уж вецей раз розписовали вочи Дня планети жеми. Предсидателька Еколоґийного руху Драґана Тепавчевич наявела же шлїдуюци конкурс будзе на тему защити водох. Т. Ходак 3. АПРИЛ 2015.

НАША ТЕМА: ВЕЛЬКОНОЦНИ ОБИЧАЇ ROK XIV ^ISLO 4

ҐУ ВЕЛЬКЕЙ НОЦИ

Число пририхтала и ушорела: Славица Фейса, фотоґрафия: В. Вуячич

Велька ноц зоз собу ноши и велї красни обичаї. Вони виками зачувани у нашим народзе, людзе их преноша з колєна на колєно... И попри тим же Руснаци грекокатолїки чуваю свою традицию на швета, менєй познате же яке значенє маю одредзени ритуали, або цо ше з нїма сцело повесц. Правда, велї з тих вельконоцних обичайох нє лєм наша традиция, бо даєдни подобни и при других народох хтори децениями жию у тих крайох вєдно з нами. Яке значенє маю багнїтки, а яке писанки, цо на Вельку ноц ми рихтаме, а цо други, дознаце у Додатку „Дом и фамелия” у хторим найвецей простору даваме нашим, и вельконоцним обичайом при Словацох.

3. АПРИЛ 2015.

РУСКЕ СЛОВО 17

НАША ТЕМА: ВЕЛЬКОНОЦНИ ОБИЧАЇ

РАДОСЦ ПАСХИ ВШАДЗИ ИСТА П

ошвецанє багнїткох на Квитну нєдзелю при Руснацох ма длугу традицию, но, добре познате же ше багнїтки пошвеца и у римокатолїцкей и у православней церкви. Прецо ше тидзень пред Вельку ноцу пошвеца праве вербово конарчки? БАГНЇТКИ ЧУВАЮ ОБИСЦЕ – Вони здогадую на палмово конари зоз котрима Жидзи витали Исуса кед уходзел до Єрусалиму пред Пасху, а писани памятнїки Києвскей Руси споминаю Вербну односно Квитну нєдзелю уж у 11. вику – здогадує нас Янко Рамач, наш познати историчар, и предпоставя же верба єден з виснїкох яри хтора вчас наяр випущує квитки и лїсточка. Вироятно ше прето у церкви на Квитну нєдзелю почало пошвецац праве вербово конарчки. Рамач далєй пише же пошвецени вербово конарчки людзе одношели дому, дзеци з багнїтками весело бегали по церковней порти, а леґинє и дзивки ше лєгко били з багнїтками и гуторели: „Будз вельки як верба, будз здрави як вода, будз богати як жем”. Велї такой у церковней порти прелїґли даєдно пупче з багнїтки „же би их нє болєло гарло”. Пошвецени багнїтки ше чувало за греду у хижи, або за образами. Верело ше же вони маю чудотворну моц: же чуваю обисце и можу людзом у велїм помогнуц. Людзе верели же багнїтка чува обисце од грому и каменцу. Прето, кед би почал падац каменєц, багнїтки ше виношело на двор и верело ше же каменєц престанє – гвари Рамач. Багнїтки ше часто хасновало и у народней медицини. ПИСАНКИ ШЕ ДАКЕДИ ПИСАЛО

Як ше писанки пишу, цо зачуване, а цо нє, пред даскельо роками з нами подзелєла Агнета Бучко Папгаргаї, наша поетеса и длугорочна новинарка на Радию, нєшка у пензиї. Бучкова вичитовала велї кнїжки, и гвари же була застата кед дознала же на писанкох хтори писани пред 10 виками, дзепоєдни мотиви ше пише и нєшка. – И у Миклошевцох ше дакеди так писало. А вец ше одразу почало трациц смисел писаня. Людзе нє знали чом ше писанки пишу, и чом праве на вайцу. А вайцо вше було тото хторе прицаговало шицких тих котри роздумовали о тим швеце. Прето у єдней кнїжки о славянскей митолоґиї медзи иншим поведзене и тото же швет настал зоз писан-

ПИСАНКИ У ПИРАМИДОХ Писанє писанкох тиж барз старе. У єгипетских пирамидох найдзени писани вайца зоз воском, а у Польскей найдзени писанки у гробох ище пред 10 виками! Чом у гробох? Обичаї були таки же кед дахто умар у Страсним тижню пред Паску, вец ше му до труни кладло писанки. Прето писанки археолоґове пренашли праве у гробох.

ки, зоз офарбеного вайца. То нам гутори же писанка як термин барз стара, же представяла свойофайтову маґию дзе ше на вайцу сцело написац тото цо ше жадало у идуцим року, теди кед природа воскресує, вяри – гуторела Агнета. Бучкова роками писала писанки хтори познати як – „писанка слунко” – зоз заставками, (таки найдзени и у єгипетских пирамидох), потим писанки на хторих виписани символ грозна, а вона заш означовала богатство, „грабелки”, хтори випатраю як менора зоз седем смужками... Позната писанка котра преноши християнски обичаї то писанка „марийово слизи”. Пишу ше седем ружички, а означує же Мария мала седем рани. Од Агнети зме дознали и тото же по остатню войну жени у Миклошевцох писали з гушим пирком. Пирко ше одрезало так же би здабало на обичне пирко, а вайцо найлєпше кед лїтне, же би ше восок нє барз нагло стварднул. Восок ше розпущело, а пирко замочело. Кажду смужку ше лєм раз поцагло. Дакеди ше писанки писало зоз кичицу, а

єден час у Руским Керестуре було популарне писац зоз ґомбошку. Ґомбошку ше заджобло до древка або вигрисочки, а понеже ше при главки затримує восок, могло з ню крашнє писац. – Я з моїм пирком написала коло 2 000 писанки, и тото похопюєм як свойофайтову маґию, бо гоч котре вайцо можем офарбиц и положиц швециц, алє нє сущносц у тим. Сущносц у обновйованю каждого року и сущносц у тим же би було вайцо. Нашо предки прето и почали писац писанки – гвари Агнета. По наших местох, та и на Горнїци, скоро же ше писанки вецей нє пишу. Вайца ше нєшка украшує з пантлїками, цирконами и машлїчками. Нови часи принєсли нового, та и кед слово о писанкох. ВЕЛЬКОНОЦНА КОШАРКА Кошарка до котрей ше кладу вельконоцни єдла воламе лєм – паска. Упечену паску ше першу кладзе до кошарки, а вец коло нєй: шунку, колбаси, сирец, масло, писанки, очисцене и пререзане вайцо, та и хрин и соль. По дзепоєдних наших местох, як наприклад за Дунайом, затримани стари обичай дзе ше з масла прави баранче – агнеца. Велї ґаз-

ВЕЛЬКОНОЦНИ ОБИЧАЇ СЛОВАЦОХ У КОВАЧИЦИ

У прешлосци, у каждим словацким валалє живот ше одвивал у церкви и коло нєй, так же велї обичаї барз вязани праве за церкву, т. є. церковни швета, гоч ше тримало и велї други обичаї (кед ше народзело дзецко, кед були винчаня...) По веселих фашенґових обичайох, починал шейсцтижньови Вельконоцни пост. Тот период – циха часц у року, и теди жени ходзели до церкви пооблєкани до цмих шматох. Трецу нєдзелю волали – Галушкова нєдзеля и звичайно варели єдла з галушками, а як гваря, на смутну нєдзелю, млади жени и дзивки ше облєкали до билого. Накадзи ше жима закончела, Квитна нєдзеля означовала початок нового цилусу церковних обичайох. У Ковачици дзеци од рана ходзели шпивац и танцовац людзом под облак. У рукох мали цифровани кошарочки, а звичайно ходзели з дзивку облєчену до свадзебних шматох у шлаєру, и так шпивали: „Дзе ключи Квитна нєдзельо?, Дзе ци ключи охабели? Святи Дюро ставай, з ключами одмикай...” ВЕЛЬКА СОБОТА БУЛА И БИЛА СОБОТА Днї у Вельконоцним посту були вязани за велї обичаї. На Желєни штварток людзе першираз виганяли и напасали статок, у загради ше садзело огурки и мауну. На Вельки пияток дзивки ше од додня рана умивали у студньовей води, и гуторели єй: „Вода, вода, божи стром (древо), дай ми власи, як цо другим двом...”

динї масло кладу до погарика, а на верху го прикраша зоз лїсточками ґузбанку. Вельконоцни єдзеня у кошарки, пред тим як ше однєше пошвециц, украшує ше зоз квитками зоз заградки. Кошарку ше закрива зоз покривачом, вишитим, або штикованим (вибиваним) плаценком котре ше, як и кошарка, през рок нє хаснує за инше. И так, з рока на рок. Окрем писаня, фарбеня и украшованя писанкох, дзеци ше барз радую кед ше и им рихта кошарочку. Кед ше з кошарки єдзенє повиклада на стол, дзеци ше найбаржей радую тому же чия писанка будзе найкрасша и найтвардейша. Давно, нашо стари лєм за Вельку ноц рихтали ище єдно єдло – студзенїну. У Коцуре ище вше нє забули за тото стародавне єдло, гоч ше го вше ридше рихта як пред трицец, штерацец роками. У Руским Керестуре тото вельконоцне єдло нєбарз познате. Студзенїну ше нє ношело пошвецац, а єдло ше ю на други и треци дзень Велькей ноци, звичайно за фриштик.■ Так о вельконоцних обичайох у Ковачици пише Аничка Халупова. Вони нєшка випатраю кус иншак як пред трицец або пейдзешат роками. Нєшка велї обичаї, нє лєм при Словацох, присподобени терашньому часу.

По словох старших у валалє, на Вельки пияток ше нє розкладало огень – посцело ше. Ютредзень, на Вельку соботу, (Словаци ю наволовали и Била собота), ґаздинї билєли обисца и древка под облаком и у дворе. На тот дзень пастиром И СТАРЕ И НОВЕ давали єсц и пиц, алє и варели студзенїну, шунку и вайца, и пекли колача... Од панї Катарини Тотовей з Нового Саду дознаваме и На Перши дзень Велькей ноци ше одходзело до церкви. На тото же ше, наприклад, у Пиньвиц облїва зоз соботи на Други дзень облїванє починало барз вчас, а тирвало по таманєдзелю, теди кед младеж з варошу поприходзи дому. У ль, док нє почала Служба Божа (10 годзин). По обисцох ше тим валалє затримани обичай же ше на Желєни штварток квичало, вшадзи бул галайк. Дзивки ше скривали по цалим вари шпинат, а ґу ньому упражи вайца, док ше пияток обисце у оправданим страху од барз жимней води хтору лецали дзень посци. Дакеди ше строго посцело, а нєшкайґинє приношели зоз сушедства. Хтору дзивку даєден леґинь ши млади фамелиї часто на Вельки пияток рихтаю рибу. нашол, чекали ю штири кабли води зоз студнї. После служби Всоботу пред Вельку ноцу и Словачки запратани як и ше облївало лєм дзеци. Рускинї. Леґиньом хтори пришли – Всоботу ше вари вайца, шунку и облївац понукало ше вино и пече ше колачи. Кед маю присц вецей палєнку, ґаздиня виношела госци, звичайно ше поручи торту и то колачи, а дзивка варени вайшицко. За нєдзельови полудзенок у нас ца (красанки). Верело ше же на столє юха з кури або когута, ґу тому кед леґинь нє придзе обляц увариме и мачанку, пире кромплї, и, дзивку – вона останє „шуґарозуми ше – компот. Млади нєшка за ва”, а родичи после облївачВельку ноц вше частейше печу меса на ки роздумовали о дзивковей роштилю, а у велїх словацких обисцох одаванки. тото месо ше є, знаце з чим? – з компоВовторок дзивки леґиньтом – гвари Тотова и наглашує же ше ом врацали пожичене. Обвнєдзелю на Перши дзень Велькей нолївали их по улїци каждого ци и на Вельки пияток до церкви одна кого наишли, лєм нє ходзи два раз на дзень. уходзели до обисцох. Облїванє у Ковачици на малюнку Алжбети Чижиковей

18 РУСКЕ СЛОВО

3. АПРИЛ 2015.

РУСКЕ СЛОВО 19

НАША ТЕМА: ВЕЛЬКОНОЦНИ ОБИЧАЇ

РАДОСЦ ПАСХИ ВШАДЗИ ИСТА П

ВЕЛЬКОНОЦНИ ОБИЧАЇ СЛОВАЦОХ У КОВАЧИЦИ

18 РУСКЕ СЛОВО

3. АПРИЛ 2015.

РУСКЕ СЛОВО 19

ДОМ И ФАМЕЛИЯ

женоблоґ

аєдни гваря же ше правим вееелька мудерица, же ше до шицкого аж и нато розумим, та же думам же лєм я мам правилне становиско о дачим... Гммм... Дацо з часци можебуц и правда, алє то нє прето же я так сцем, то мой мозоґ сце! Вон ше, як цо знаме, през час меня, а до чого ше пременї – е, то за дискусию.

Пише: Ясмина Дюранїн

Фотомонтажа: Лю. Цвеїч

ЖИЦ ЗОЗ ЗАДЖМУРЕНИМА ОЧМИ

email: jasminadjuranin@ruskeslovo.com

20 РУСКЕ СЛОВО

Гваря же перши знаки стареня обачуєме теди кед почнєме стално пригадовац памятки з прешлосци. Та так и я... Паметам, собота вечар, цала фамелия патри телевизор. После рисованого на 19,15 и Дньовнїка, патриме фамелийни филм. Теди, хто нє любел патриц телевизор (а нє верим же було вельо таких), могол слухац радио. Алє у нас ше знало – собота вечар резервована за филм, радио зме слухали през дзень. И так, шедзиме на громади, єме пуканки и уживаме, кед на екрану двойо, лєм цо ше нє побочкали, а мац кричи: Глави под заглавок! Джмурайце! А ми, гат, мушели слухац. Глави зме похпали медзи заглавки и у цмоти и скоро без воздуху „слухали” цо то таке страшне з тим бочканьом. А кед наишла горор сцена, мац нам ознова наказала же бизме глави зарили до заглавкох. Страшна музика нависцовала ище страшнєйши сцени чийо патренє нє приходзе-

ло до огляду же бизме вноци нє шнїли вшелїяки страхоти. Алє, руку на шерцо, тото цо наисце було видно то романтична атмосфера у хторей ше двойо МАЮ НАМИРУ побочкац, цо ше нє видзело, лєм ше нагадовало док ше два силуети приблїжовали єдна ґу другей. О других експлицитних сценох най нє бешедуєм. Зиро. Так було и з горор филмами. Главна була музика хтора наявйовала насилство, крев, шмерц и друге. Алє анї то нє було видно. Филм могол буц тельо страшни, кельо патрач мал розвиту мрию. Та цала красота и страхота филмох була у нас самих. А нєшка? Ситуация обрацена –цалком. Тото цо нам понукаю таки жанри, наприклад горор филми у поровнаню зоз скорейшима, нєвироятно ше розликую. Барз су блїзко при гранїци того цо чловеков мозоґ може прияц як информацию. Очи видза, алє як мозоґ реаґує? Ша, випатра же ше и вон меня. Єдноставно ше звикнє на таки змисти. Єст и сериї, нє лєм филми, у хторих можеме видзиц схопного гирурґа хтори, пред тим як оперує мозоґ, предзирави лопов зоз ценким фуровом, а вец похпа койдзеяки дроцики до мозґу и бабре по нїм. Операция на отвореним шерцу, виберанє шекерох зоз глави и пришиванє уха – анї ше нє стрешеме. То би могло значиц же нєшкайшим ґенерацийом, як цо нам дакеди, тото цо мож нєшка видзиц у филмох нормалне. Роздумуєм цо за нїх нє будзе нормалне? До чого преросли романтични филми нє будзем описовац, бо ше таки гардкор нє швечи нашим новином. А аж там єст койчого. Кедишик ми син гвари: Мамо, пать, гевти двоме бачикове ше побочкали за уста! А я, нє знала цо повесц, та сом „одвалєла”: Яй, сину, ша вони ше забунєли, то було случайно (you stupid women!!!). Одразу сом зрозумела же ме час почина ґажиц и же нєодлуга нє будзем мац одвити на питаня хтори ми дзеци буду вше частейше поставяц. Требала сом му повесц як цо мнє моя мац гварела: Главу под заглавок и ...!■ 3. АПРИЛ 2015.

КУЛТУРА И ПРОСВИТА ПОДПИСАНИ КОНТРАКТИ ПОТРИМОВКИ ЗДРУЖЕНЬОХ И КУД ЗОЗ ОПШТИНИ ЖАБЕЛЬ

ДОБРИ ИДЕЇ МАЮ ПОТРИМОВКУ Прешлотижньове подписованє контрактох зоз представителями кулурно-уметнїцких дружтвох и здруженьох зоз Општини Жабель и предсидательом општини Чедомиром Божичом, припознанє важносци закладаня активистох за розвиванє дружтва, култури, образованя, уметносци, еколоґиї и других подняцох котри запровадзую КУД и здруженя у општини. Добри идеї потримани зоз финансийну потримовку з цильом розвиваня и афирмованя општини з добрима орґазнизациями и ре ализацию квалитетних програмох, гварел Божич. Того дня подписани контракти за два конкурси котри були отворени у януаре, а за реализаПотримовку достали петнац здруженя зоз шицких местох општини цию у тим року. За финансованє и суфинансованє проєктох и програмох културно-уметнїцких дружтвох Еколоґийне здруженє „Баґрен били” зоз Ґосподїнцох, и здруженьох и за финасованє або софинансованє проєк- за реализацию Сайма гортикултури, етно детальох и тох и програмох културно-уметнїцких дружтвох и здру- ручних роботох до стало 30 000 динари. На другим женьох хтори пестую културу и уметносц. За културу конкурсу финансийно потримани дзешец здруженя и опредзелєни коло 3 500 000 динари и коло милион дина- КУД зоз шицких ме стох општини. Медзи нїма и Друри за други дружтвени активносци. На конкурсу уча- жтво за руски язик, литературу и културу, котре за рествовали дзешец здруженя и КУД на подручу пестованя ализацию Стретнуце у Боднарова у Ґосподїнцох до култури, котри придали двацец програми и проєкти за стали 180 000 динари. Дюрдьовски КУД „Тарас Шевчию реализацию глєдани 5 300 000 динари. Конкурова- ченко” 270 000 динари, як и ище три КУД. Дюрдьовчали и двацец пейц здруженя за трицец седем проєкти и нє до стали за реализацию дзецинскей представи „Дурнїло”, за Фе стивал жридлового шпиваня „Най ше нє вимогами од вкупно 5 700 000 динари. На першим конкурсу, потримовку до стали петнац забудзе” и за порядну дїялносц. Як чолни зоз општини на подписованю контрактох здруженя зоз шицких ме стох општини. Медзи нїма и Здруженє женох Олория зоз Дюрдьова, за реализацию гварели, заплановане же би пошвидко бул розписани двох проєктох „Мой валал лєпши од Паризу” и „Ґере- ище єден конкурс за потримовку здруженьом и КУД зоз С. Барань ґа” – защитни знак валалу до стали 50 000 динари и Општини Жабель.

ОДЛУКА СЕЛЕКТОРА ОПШТИНСКЕЙ СМОТРИ

ШИЦКИ ПРЕДСТАВИ НА ЗОНУ

По одлуки селектора на Општинскей смотри театралней творчосци у кулскей општини (од 21. по 26. марец) Давида Кецмана Даку, шицки шейсц виведзени представи буду участвовац и на Зонскей смотри, хтора будзе у Червинки од 3. по 11. април. Так ше на Зонску смотру пласовала представа драмских аматерох зоз Крущичу, два представи Културного центру Кула, представи аматерох зоз Червинки и Сивцу и младежска представа Драмского студия „АРТ” Дома култури Руски Керестур „Врацим ше по вашо души” Стивена Кинґа, у режиї Владимира Надя Ачима. Окрем шейсц представох з местох кулскей општини, на Зонскей смотри буду участвовац ище лєм два – з Вербасу и Жаблю. Селектор одредзел и представу хтора з општинскей смотри будзе госцовац на тогорочним Драмским мемориялу Петро Ризнич Дядя у Руским Керестуре, а то представа „Живот у цесних ципелох” Душана Ковачевича”, у режиї Ани Илич, драмских аматерох зоз Сивцу. М. З. 3. АПРИЛ 2015.

ПОТРИМАНА ВИМОГА УЧЕНЯ ЯЗИКА ДРУЖТВЕНОГО ШТРЕДКУ

ВЕЦЕЙЯЗИЧНОСЦ У ШКОЛОХ

Покраїнски секретарият за образованє потримал урядово доручену вимогу Лиґи социялдемократох Войводини же би ше у войводянских основних школох уведло ученє язика дружтвеного штредку, и тераз ше роби на зазберованю податкох о тим кельо родичи и дзеци заинтересовани за формованє ґрупох, односно оддзелєньох, та о кадрох котри би були на розполаганю. Посланїк ЛСВ у Скупштини Войводини Александар Мартон за РТВ виявел же младих треба ошлєбодзиц од предрозсудкох и огранїчованьох и звалїц бариєри пре нєдостаточне знанє о култури и традициї народох зоз котрима жиєме. Покраїнски секретарият планує же би ше язик дружтвеного штредку учело як виборни, а нє факултативни предмет, як цо то гражданске воспитанє, лєбо виронаука. ЛСВ исту вимогу послала и до Министерства просвити, медзитим, одвит ище нє достати. С. Н.

РУСКЕ СЛОВО 21

КУЛТУРА И ПРОСВИТА ПРЕМИЄРА ДЗЕЦИНСКЕЙ ПРЕДСТАВИ У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ

БРИДКИ СЛОВА ХТОРИ ХАСНУЮ НЄШКАЙШИ ДЗЕЦИ Внєдзелю, 29. марца у Руским Керестуре отримана премиєра дзецинскей тератралней представи „Як настали бридки слова”, хтору по приповедки Душка Радовича режирала Ксения Бодянец. Дзеци кере стурского Драмского студия „АРТ” приказали як настава бридке слово, у яких ситуацийох го найчастейше хаснуєме, та як ше их преноши зоз особи на особу. У представи ґлумя школяре трецей, штвартей, пиятей и седмей класи, з котрих даєдни ґлумя першираз, а даєдни без огляду на роки, уж маю искуства на сцени. Пре возрост, мож обачиц же ше робело на дикциї дзецох, та акцент бул на самих ґлумцох и дїї, а нє на сценоґрафиї, лєбо сценских ефектох. Медзитим, режисерка гвари же чкода же нєт вецей дзеци хтори сцу робиц и же би було добре кед би ше дзеци баржей заинтересовали за ґлуменє. – Слова яки ше нєшка хаснує нє треба анї коментаровац, алє то шицко походзи зоз фамелиї и воспитаня. Думам же праве у возросту од першей по штварту класу треба найбаржей робиц зоз дзецми и учиц их же нє треба хасновац бридки слова – гварела Ксения. У нєдзельовей представи пришло до вименкох при ґлумецкей екипи, алє ше ґлумци релативно добре знашли у представи. Премиєру „Як настали бридки слова” виведли: Ребека Семан, Минеа Югас, Микола Еделин-

Мали ґлумци указали як ше бридки слова преноша з особи на особу

ски, Андрей Надь, Алексей Надь, Иван Рац, Павле Венчельовски, Терезка Будински, Яна Настасич, Корнелия Будински, Уна Планчак и Милица Малинович. Костимоґрафию поробела Александра Медєши, сценоґрафию Таня Орос, музични сотруднїк бул Михайло Бодянец, а майстор шветла Сашо Палєнкаш. С. Надь

АКТИВНОСЦИ ОДБОРУ ЗА ОБРАЗОВАНЄ НАЦИОНАЛНОГО СОВИТУ РУСНАЦОХ

ПРОМОЦИЯ ҐИМНАЗИЇ У РУСКИХ ШТРЕДКОХ

Пияток, 27. марца, отримана схадзка членох Одбору за образованє Националного совиту Руснацох з Руского Керестура, односно порада о промоциї Основней и штреднєй школи з домом школярох „Петро Кузмяк” по местох дзе жию Руснаци, пре уписованє школярох до Ґимназиї по руски. Представителє Ґимназиї „Петро Кузмяк” и предсидателька Одбору за образованє НС Руснацох Мелания Римар 2. априла у Дюрдьове отримаю промоцию Ґимназиї, а Коцур и Срим нащивя по вельконоцних шветох, порадзене на схадзки прешлого тижня.

Перше представянє Ґимназиї будзе у Дюрдьове

22 РУСКЕ СЛОВО

Планує ше и же би концом априла школяре осмих класох з других наших местох пришли до Керестура видзиц Школу и интернат, а Национални совит будзе финансовац автобус хтори заинтересованих привеже до Руского Керестура. На 6. медзиокружним змаганю з руского язика и язичней култури, у ОШ „Йован Йованович Змай” у Дюрдьове, буду ше змагац и школяре основних школох у хторих ше настава орґанизує по руски (Руски Керестур, Коцур, Дюрдьов) и школяре школох у хторих ше руски язик зоз елементами националней култури учи як виборни предмет (Кула, Вербас, Савино Село, Нове Орахово, Бачка Тополя, Нови Сад, Шид, Бачинци, Сримска Митровица...) – Час од законченя ришованя тестох по преглашованє резултатох вихаснує ше за промоцию Ґимназиї у Руским Керестуре. Национални совит и його Одбор за образованє раховал же то наисце права нагода, док наставнїци препатраю тести, седемдзешат школяром висших класох зоз шицких наших местох представиц єдину Ґимназию на нашим мацеринским, руским язику – гварела Мелания Римар, предсидателька Одбору за образованє НС Руснацох. На схадзки ше бешедовало и о усовершованю просвитних роботнїкох хтори тримаю наставу по руски. Семинар под назву „Як звекшац ефикасносц и мотивацию за ученє – рационално-емоцийни приступ”, будзе отримани у Вербаше 18. и 19. априла С. Надь 3. АПРИЛ 2015.

КУЛТУРА И ПРОСВИТА ШТРАЙК ДВОХ СИНДИКАТОХ ТИРВА ВЕЦЕЙ ЯК ШТИРИ МЕШАЦИ

СИНДИКАТИ СЦУ ҐАРАНЦИЇ Штрайк шицких штирох синдикатох просвитних роботнїкох почал 17. новембра 2014. року. После трох мешацох два синдикати го претаргли, а два предлужели. Гевти котри ище вше штрайкую, вше баржей радикализую свойо протести, а Министерство просвити нє одустава од условийох хтори понукло у Спорозуменю о ришованю спорних питаньох, хтори прилапели Синдикат образованя Сербиї (СОС) и Ресорни синдикат просвитних роботнїкох ”Нєзависносц”

си и печаци министра и представительох Шицки штири синдикати од новембра синдикату, а кед даєден бок потупи условимагали же би ше направело окремни вия контракту, исную механїзми як риколективни контракт, платни класи, та шиц таки ситуациї – гвари Пєшчичова. злєпшало материялни стан просвитних Синдикати од початку мали исти цилї, а роботнїкох. Толковали же, понеже держато було злєпшанє стану просвитних роботва роботодавец и просвитаром и роботнїнїкох, а по словох їх представительох, виком у обласци судства, здравства, нє у шоборели ше за найвецей цо могли достац. ре же би особи истей фаховей приготовки – По сцигли зме же би ше у юнию и доставали драстично розличну плацу. децембру до ставало финансийну поПо словох членїци СОС Невенки Пємоц. Ище ше нє зна кельо будзе виношчич, у єдней хвильки пришло до дошиц тота помоц, алє о тим ше буду радгварки медзи штирома синдикатами и зиц представителє наших синдикатох и шицки ше зложели же колективни конМинистерство. Уж почали прегварки о тракт на хторим ше робело зоз Минисуми помоци хтора ма буц виплацена у стерством про свити наисце добри, поНевенка Пєшчич юнию, а за тераз ше зна же би вона тречитовани законски рамики, реґуловани драгово трошки и обецана материялна помоц. Медзи- бала буц до висини плаци и то ше будзе обраховйовац тим, по сле догваркох спомнути два синдикати подпи- индивидуално, з оглядом на тото же нє кажде з нас ма сали Спорозуменє, а Уния синдикатох про свитних ро- исту плацу – толкує Невенка Пєшчич. Два синдикати анї нє наявюю же претаргню штрайкоботнїкох (УСПРС) и Синдикат роботнїкох у про свити Сербиї (СРПС) то нє зробели прето же сцу ґаранциї од вац, окреме кед министер просвити Срдян Вербич послал держави, одно сно Министерства, же сполнї шицко цо дописи директором школох у хторих роботнїки штрайкую же би ше им зменшало фебруарски плаци. Як вон поподрозумює контракт. – Кед ше два боки о дачим порадза и подпишу кон- толковал, нє у шоре же би просвитни роботнїки котри тракт, вец нє видзим потребу же би ше глєдало допол- подписали Спорозуменє о претаргованю штрайку, достанююци ґаранциї, а наисце нє ясне яку файту ґаранциї вали исту плацу як и гевти хтори отримую наставну годСенка Надь поглєдую други два синдикати. Кед на контракту подпи- зину од 30 минути.

РОБОТНА АКЦИЯ У КОЦУРСКЕЙ ШКОЛИ

РОДИЧИ УШОРЙОВАЛИ УЧАЛЬНЇ Всоботу, 28. марца у Основней школи „Братство-єдинство” у Коцуре розпочата роботна акция ушорйованя школи пред єй вельким ювилейом – 250 роки образованя у Коцуре. Акция витворена на инициятиву школского одбору хтору прилапел совит родичох, а у роботней акциї участвовали праве родичи и наставнїки. У акциї ше потераз ушорйовало и билєло учальнї на першим поверху, у хторих пребуваю школяре од першей по штварту класу. – Кажде дзецко ма тату, дїда лєбо бачика хтори маляр, розуми ше до майстрованя, лєбо лєм сце помогнуц. Зишли зме ше же бизме вєдно з наших 3. АПРИЛ 2015.

учальньох направели лєпше и приємнєйше ме сто за одвиванє настави, и же бизме нашу школу ушорели пред ювилейом – гвари о.д. директора школи Славица Байор. Байорова потолковала же ше тераз роби лєм у учальньох на першим поверху, а акция будзе предлужена шлїдуюцого викенду. Школяре од пиятей по осму класу нє нашли геверних малярох, алє ше до акциї уключели пенєжно. Їх учальнї у прижемю буду ушорени на иншаки способ. Кед ше нє поспиши обилїц их – будзе оправена столария, офарбени радиятори и подобне. Т. Х.

РУСКЕ СЛОВО 23

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ ВЛА ДИМИР МАҐОЧ, БИЦИҐЛАР З КОЦУРА

ОХАБЕЛ ВАРЕШКИ, ДАЛ ШЕ ДО БИЦИҐЛОХ

Пишe: Танита ХОДАК

Же би бициґла длуго добре ишла, тот цо ю гонї, муши ю дакеди и пооправяц. Алє кед и сам добре зна же є нє такой-таки майстор, и кед є Коцурец, однєше ю до Маґоча, бициґлара. О два-три днї бициґла – як нова

ладимир Маґ оч, пен зи онер уж двацец пейц роки ва лал чаном оправя бици ґ ли. Понеже ридко хто у ва ла лє об стал у тей роботи, и вон гвари же ше обавал кед почи нал, алє го инше при мушело же би ше озбильнєйше влапел до би ци ґ лох. – Дзе вед зе шатих ро кох, кед була ве ль ка ин фла ция, за пла цу ма ло то го мо гло ку пиц, а до оби сца шиц ко го тре ба ло. Ро здумо вал сом цо буд зем ро биц по при ста єм нєй ро боти. Длу го сом бул за ня ти як ку хар, алє сом во о бще нє ро здумо вал у тим напря ме, напро цив. Вєд но зоз су шедом почал сом ро биц у його ми ге лю у хто рим опра вял би ци ґ ли и мотор ки – гва ри Вла ди мир.

24 РУСКЕ СЛОВО

– О би ци ґ лох сом най ве цей нау чел на люц ких би ци ґ лох. Ро зо брал сом кажду, а вец ознова шицки ча сци там дзе треба ло. Кед нє було роботи, при гнал сом власну, та сом ше на нєй учел. На ша ро бот ня була на до брим гласу, и добре нам рушело. Мед зитим, при шла вой на, сушед бул мо би ли зовани, а кед ше вра цел, нє одлуга ше похорел и умар. Миге ль заварти, а я остал сам. Мед зитим, тото май строванє на би циґлох ми ше пачело, та сом спра вел свою власну роботню. У тот час сом нє бул єди ни у ва ла лє, було тих цо пробова ли оправяц би ци ґ ли, дума юци же ше зоз того мож до бре за робиц, и же то нє так чеж ко. 3. АПРИЛ 2015.

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ Кед видзели же з того нєт велького хасну, занягали. Я обстал, и ния, и по нєшка – задовольни Владимир. КЕД НЄ ЧУРИ, ГОЛЄМ КАПКА Наш собешеднїк ма и лєтнї и жимски мигель. Вжиме майструє нука, понеже вонка жимно, а вяри ше селї до шопи. Часци за бициґли купує на вашарох або на пияцох. – Накадзи прейдзе жима, пойдзем до Суботици на пияц, та накупим ланци, шрубики, шпици, педали и друге цо ми потребне за роботу. На бициґлох шицко пооправям: зашвайзуєм, заменїм часци, лєбо вицентруєм колєсо же би нє ошивало... Єдино нє предавам ґуми на бициґли. Муштерийом запишем число, та ми их сами принєшу. Кед уж цеплєйше и кед ше шнїг розпущи, як тих дньох, дакеди ми принєшу и по три-штири бициґли нараз. Лєдво постарчим пооправяц за тот час як зме ше порадзели – бешедує Владимир. У чаше приватизациї, Владимир, його супруга и син остали без роботи у истим подприємстве. Од теди, та по пензию оправяц бициґли вецей нє була Владимиров гоби, алє и робота у хторей зарабял за живот. – Нє так же у тей роботи мож вельо заробиц, дакеди и по даскельо днї нєт роботи, а я би уж до дачого длобац... Вец лєдво чекам же би ми дахто принєс бициґлу. Оправки нє вельо наплацуєм, бо мушим буц и я ре ални и робиц так же би и други раз пришли до мнє – толкує Владимир. Окреме богатого искуства у роботи з бициґлами Маґоч научел и цо важне, нє лєм у тей, алє у каждей роботи: – Муштерия вше ма право. И вше патрим же бим кажду бициґлу добре оправел, же бим нє мал рекламациї, бо вец

3. АПРИЛ 2015.

ҐАРАНЦИЯ Владимир гвари же шицко на бициґли мож оправиц, а найчежше – заднє колєсо. – Анї то би нє було так чежко кед би людзе нє приношели уж таку бициґлу хтора ше розпадує. Дахто гонї док пол шпицох на нєй нє повипадую, а колєсо начудо викриви, и шрубики повикривюю. Вец єст вельо роботи же би ше бициґлу приведло до шора. И на концу, велї ше опитаю же докля давам ґаранцию, а я гварим – док нє уженєш з бициґлу до першей глїбшей дзири – закончує Маґоч приповедку о бициґлох.

Владимир Маґоч

ознова мушим трошиц час на исту бициґлу, а задармо. Прето, кед бициґлу оправим, вше на ню на концу и шеднєм и заобрацам педали же бим ше прешвечел чи шицко штима.. ДАКЕДИ ШЕ ПРАВЕЛО КВАЛИТНЄЙШИ БИЦИҐЛИ Владимир гвари же оправял вшелїяки бициґли. Нательо их позна же твердзи же би знал оправяц и зоз завартима очми. А з часом, прешвечел ше и до квалитету, одно сно подлєйших бициґлох хтори ше прави у остатнїх рокох. – Мушим припознац же нєшка бициґли нє таки витримовни як дакеди. Витримаю вони кельо витримаю, а вец ше губя, так же их дакеди нє вредзи оправяц. Можебуц циль того хто их прави праве тот же би людзе частейше куповали бициґли. Ниа, мам стару бициґлу уж дас штерацец роки, и нєшка барз добре идзе. Ма високи колєса, та „три раз” заобрацам и уж сом у центре валала. Нє сцем повесц же шицки нови бициґли слабшого квалитету, алє сиґурно су нє тото цо були дакеди. Прето Маґоч каждому совитує же би мерковал на свою бициґлу. Вжиме най их нїхто нє охабя на шнїгу, а през лєто най заобиходзи дзири. А кед же ше заш лєм дацо на нєй погуби, капурка Маґочового бициґларского мигелю вше отворена. Єдина хиба дзе анї майстор помогнуц нє може, то кед бициґла скапе. Замчок би кажде на бициґли мушел мац, бо вец бициґли будзе вше менєй, а наш майстор нє будзе мац роботи.■

РУСКЕ СЛОВО 25

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ

ДВА ЮВИЛЕЇ 70 РОКИ „РУСКОГО СЛОВА” И 90 РОКИ „РУСКИХ НОВИНОХ”

ҐУ ЮВИЛЕЙНЕЙ РОЧНЇЦИ „РУСКОГО СЛОВА” (3)

СНОВАТЕЛЬНА СХАДЗКА РНПД РИШЕЛА ПРОБЛЕМ ЯЗИКА БУДУЦЕЙ ВИДАВАТЕЛЬНЕЙ ДЇЯЛНОСЦИ

Пише: Дюра ЛАТЯК

Священїк Дюра Биндас бул свидоми же за подняце як цо видаванє новинох, були потребни вельки пририхтованя. Нє було досц лєм позберац сцелих людзох коло себе и назберац одредзену суму пенєжу за друкованє новинох. Насампредз було потребне створиц єдну стабилну националну асоцияцию котра би стала за таким подняцом

рето Биндас у спомнутим циркуларним писме поволує руских интелектуалцох на „народну схадзку нпр. до Нового Саду, або индзей”. Як познате, Сновательна схадзка Руского народного просвитного дружтва (РНПД) отримана 2. юлия 1919. року у Новим Садзе, у будинку дакедишнього Маґистрата (нєшка Городска хижа). Участвовали на нєй 150 делеґати зоз вецей местох у котрих жило значнєйше число Руснацох. Даєдни припутовали на гайзибану, даєдни на ладї, а векшина на кочох. СНОВАНЄ РУСКОГО НАРОДНОГО ПРОСВИТНОГО ДРУЖТВА (РНПД) Барз значну улогу у пририхтованю схадзки мал тедишнї новосадски грекокатолїцки парох Йован Хранилович. Як писал тедишнї дюрдьовски парох Дюра Биндас, Хранилович покончел шицки формалносци при тедишнїх власцох и обезпечел же би

26 РУСКЕ СЛОВО

Священїк Йован Хранилович

ше схадзка одбула у святочней сали Маґистрата. Вон и предшедовал и руководзел зоз Сновательну схадзку. За предсидателя вибрани тедишнї керестурски парох монсиньор Михайло Мудри, а за подпредсидательох о. Дюра Биндас (парох зоз Дюрдьова) и Емил Ґубаш учитель зоз Коцура. Уж у першим поглавю Правилох РНПД, под меном „Мено и циль друштва”, у параґрафу 2. наведзене: „Циль друштва: видавац и шириц популарним руским язиком написани кньишки и брошури набожного, поучного и забавного содержания та видавац руски народни новини.” На тей схадзки, медзи иншим, дефинитивно розришена и дилема коло язика на яким ше маю друковац кнїжки и други публикациї за Русинох у Бачкей, Сриме и Славониї. Розришел ю предсидатель Михайло Мудри у своїм реферату „О язику за южнославянску руску писменосц” 3. АПРИЛ 2015.

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ дзе тот час, да будземе єдни у язику, алє док тото нє придзе, мушиме мац темель, на котри станьеме у роботи за руску просвиту, бо иншак зме нье годни аньи почац. Тот темель, то наш мацерински язик...” А гевтим цо ше закладали за карпаторуски язик о. Мудри одвитовал: „Пригваряю нам, же кед ми останьеме при своим южнославянскоруским язику у кньижевносци, же теди будземе одрезани од свойого кореня т. є. одорвани од своих руских братох на сиверу и од их култури. Тота пригварка нье може ше доказац. Льем тельо одповеме. Хто будзе знац тот свой язик, льегко ше научи и на свой, повеме – прадьидовски руски кньижевни язик, кед му будзе потреба.” ДИЛЕМУ КОЛО ЯЗИКА РОЗРИШЕЛО РНПД Священїк Михайло Мудри

(обявени вєдно зоз Правилами у Руским календаре за 1921. рок – першей публикациї РНПД). У тим реферату вон, медзи иншим, спомина: „Ми южнославянски Русини сцеме жиц и остац як руски народ медзи народами, с котрима нас Продидьиние Божіе злучело; сцеме у новей нашей держави, у кральовини Сербох, Хорватох и Словенцох нье льем зачувац свой опстанак, отримац ше у живоце, алье сцеме ше и розвивац: напредовац у просвити доброго, красного и правдивого, а то шицко можеме посцигнуц льем на свойим и зоз свойим язиком, бо того дня, кед страциме свой руски язик, престали зме буц за навики Русинами, а же би то нье сцел дожиц и дочекац аньи єден Русин, о тим зме шицки твардо ошвечени.” Ище є прешвечлївши кед ше опера на искуство наших братох зоз Карпатох: Яґод цо ше нашо браца на Карпатох, восточни и заходни Русини (Пряшов и Унґвар) розвиваю кажди на своїм язику, так ше мушиме и ми як єдна треца громада на югу, розвивац на своїм мацеринским язику. Ми себе виробели язик, котри вецей нье припада ньикому, льем нам самим. С тим язиком ше служиме у звичайним животу, а на тим слатким мацеринским язику сцеме себе створиц и нашу руску писменосц. Хто може процив того стануц?” И, на концу, же би нє було даякого нєпорозуменя и же би ше нє здобуло упечаток же о. Мудри лєм єднобочно спатра проблем язика, наведземе з його реферата и тото: „Же ми сцеме свой власни кньижевни язик, то нє значи, же ше с тим сцеме одорвец од своих братох на сиверу. Нье! И треба да и гевти язики учиме и знаме. Дай Боже, да при3. АПРИЛ 2015.

После таких прешвечлївих арґументох велька векшина присутних делеґатох з наших валалох ше вияшнєла за тото же би ше писало на тим язику на яким нашо людзе ту бешедую. Процив того ше вияшнєли лєм представителє Коцура и єден зоз Сриму. Як остало записане у Записнїку зоз Сновательней схадзки РНПД, вони ше закладали же би ше як литературни язик вжало єден зоз уж иснуюцих литературних руских язикох. И, наисце, видавательна дїялносц РНПД почала на тим язику на яким нашо людзе бешедовали. Перше видруковани Календар за 1921. рок. Зоз написох у нїм видно же язику хибя правописни норми, же кажди автор пише так як ше му видзи же найлєпше. Указала ше потреба же би ше голєм кельо-тельо утвердзело ґраматични и правописни норми того язика. Мотивована зоз таку потребу, управа РНПД ше обрацела др. Гавриїлови Костельникови до Львова зоз писмом у котрим го модлї же би „написал” ґраматику бачванскосримскей рускей бешеди. Задовольни зоз таким резултатом „борби” за язик, Костельник дзечнє прилапює обовязку зложиц ґраматику и 9. децембра 1919. року одписує управи: „Добре сце зробели же сце прилапели наш живи язик. Я о тим уж писал у тутейших новинох и шицки вас прето хвалєли. Ви предалєко од главного руского швета, та бисце нїґда нє могли добре научиц нїяки литературни язик (українски або московски)...” Костельник у тим писме потримує Биндасово закладанє за видаванє новинох, алє и розуми проблеми з якима ше РНПД стрета, та пише: „Барз би добре було, кед би сце могли видавац новинки, алє тераз Вам ше то нє виплаци” (Предлужи ше)

ИНШАК НЄ ГОДНО Кед основана асоцияция – Руске народне просвитне дружтво, сновательна схадзка була у Новим Садзе, но за шедзиско РНПД одредзени Руски Керестур дзе жили найвецей Руснаци. За предсидателя вибрани керестурски парох Михайло Мудри и цала наша културна дїялносц теди пада на його терху. Мудри перше сцел утвердзиц язик и його норми. На схадзки у реферату наглашує же язик – фундамент на хтори ше у дальшей роботи годно опрец, и твердзи же иншак анї нє годно почац! Мудри достал согласнасц же ше у Руских новинох будзе писац на тим язику на хторим нашо людзе бешедовали.

РУСКЕ СЛОВО 27

ДУХОВНИ ЖИВОТ У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ

ПРЕСЛАВЕНА КВИТНА НЄДЗЕЛЯ Керестурска парохия св. оца Миколая внєдзелю преславела Квитну нєдзелю зоз богослуженями на хторих було вельо вирних, окреме на дзецинскей Служби Божей на пол дванастей, пред хтору була и споведз за младих. Рано, на Утринї священїк пошвецел багнїтки хтори вирни могли вжац на штирох Службох Божих и однєсц до своїх домох. На Квитну нєдзелю вирни ше здогадую триюмфaланого Христового приходу до Єрусалиму, кед го маса людзох дочекала зоз палмами.

Дотерашнї капелан о. Иґор Вовк ше одпитал од парохиянох, а о. Малацко му пожадал успих у нововербаскей парохиї дзе будзе парох

На богослуженьох було вельо людзох

– Най тота радосц приходу Христа будзе наш вибор того Христа хтори полни любови и идзе на криж же би нам дал шведоченє любови, же би и ми були любов – наглашел парох о. Михайло Малацко у своєй казанї. Дотерашнї капелан о. Иґор Вовк ше на богослуженьох одпитал од парохиянох, подзековал им и парохови на госцoпримстве и шведоченю на хтори ше будзе упатрац. Парох о. Михайло Малацко подзековал о. Вовкови на його душпастирскей роботи и пожадал му успиху у нововербаскей парохиї дзе будзе парох. М. Стрибер

КРЕСНА ДРАГА

Монахинї Служебнїци у Керестуре, штварток, 26. марца, орґанизовали Кресну драгу – велькопосну побожносц медитованя Исусового церпеня. Кресна драга орґанизована други раз, а на нєй того року участвовали домашнї и священїки з других парохийох, вєдно зоз парохиянами з Нового Саду, Коцура, Кули, Вербасу и Руского Керестура. Процесия рушела з порти на 14 годзин, а закончела ше у Водици зоз Службу Божу на 17 годзин хтору служели шейсцме священїки: о. Михайло Малацко, о. Михайло Режак, о. Юлиян Рац, о. Виталий Лотоцкий ЧСВВ, о. Платон Салак ЧСВВ и о. Владимир Еделински Миколка. Молитва Кресней драги то єден способ жертви, покути и здогадованє на вельке церпенє Исуса Христа кед го розпинали на криж. М. С.

28 РУСКЕ СЛОВО

ВЕЛЬКА СПОВЕДЗ

У керестурскей парохиї св. оца Миколая у Руским Керестуре, 25. марца преславене швето Благовищенє на хторе ше, по традициї, отримує и Велька споведз. На штирох Службох Божих – на 8 годзин, 10, 16 и 18 годзин, вирни мали нагоду висповедац ше и на таки способ духовно ше пририхтац за наиходзацу Вельку ноц.

Споведали домашнї и священїки з наших парохийох – з Нового Саду, Дюрдьова, Старого и Нового Вербасу, Кули, а споведал и преосвящени владика кир Герогий Джуджар. На тот дзень висповедали ше коло 390 парохиянє. Споведз младих була на Квитну нєдзелю, а старих и хорих по обисцох на Желєни штварток. М. С. 3. АПРИЛ 2015.

ДУХОВНИ ЖИВОТ KАРИТАСОВА АКЦИЯ У ВЕЛЬКИМ ПОСЦЕ

У КОЦУРЕ

ПОМОЦ ШИРОТИМ ДЗЕЦОМ Yk konkretno ìc u velqkim posce i yk {e dobre porihtac è bizme doìli Hristovo Voskreseniw, ukazal nam papa Francisko zoz svo<m poslanqom. Papa nagla{uw è to ~as obnovi calej Cerkvi, parohiйnih zawdn<coh i ka`dogo okreme, a to najlwp{e zrobime zoz lxbovu do Boga kotra {e potverdzuw zoz konkretnu lxbovu do svo<h bli`n<h, pitaxci {e è dze na{ brat u potrebi. Preto Karitas Serbi<, u dogvarki zoz {ickima vladi~eskima Karitasami, poru{al nwvelqku, alw zna~nu akcix za dzeci, daruxci im mali kasi do kotrih voni prez post moù положиц dayki dinar i tak u` odmalx~ka rozvivac solidarnosc zoz

У КРИЖЕВСКИМ ВЛА ДИЧЕСТВЕ

ПРЕСЛАВЕНА КВИТНА НЄДЗЕЛЯ Грекокатолїцки вирни у Крижевским владичестве по новим календаре пре славели Квитну нєдзелю. Служби Божо на котрих пошвецени багнїтки служени по месних церквох у Миклошевцох, Петровцох, Вуковаре, Винковцох и Осєку.

У Миклошевцох, у церкви Рождества Пречистей Дїви Мариї, були Служби на 10,15 годзин и 19,00 годзин, а служел о. Яким Симунович, парох миклошевски и викар славонско-сримски. На концу Служби, о. Симунович благословел багнїтки. К. Лї. 3. АПРИЛ 2015.

drugima dzecmi kotri menwj |e{l<vi yk voni. Okrem dzecoh, do tej akci< {e mo`u uklx~ic i star{i, pomagaxci svo<m dzecom abo unu~atom, a {katulki prinw{u na dzenq Pasхi do cerkvi. Ka`di vladi~eski Karitas namenwl tot nwvelqki, alw zna~ni fond za dayki konkretni cilq, a Karitas Subotici i dzepowdni parohiylni Karitasi na{ogo E}zarhatu totu akcix namenwli za dzeci {iroti na Ukra<ni. Yk doznavame z Karitasu na Ukra<ni, u tej `emi wst vecej yk milion interno rozselwnih, a medzi n<ma kolo 400 tisy~i dzeci, medzi kotrima i dzeci {iroti. V. V.

ПАРОХИЯНОХ СПОВЕДАЛ И ВЛАДИКА Приблїжуюци ше духовно ґу велькому християнскому швету, Пасхи, всоботу, 28. марца у коцурскей грекокатолїцкей церкви отримана велька споведз. Парохиянє ше того дня могли споведац на штири заводи, а споведали их єденац священїки з нашого Еґзархату, на чолє з владиком кир Георгийом Джуджаром. Пондзелок коцурски паноцове ишли споведац старих и нємоцних до обисцох. Т. Х.

У ПАРОХИЇ У ШИДЗЕ

У НОВИМ САДЗЕ

ПРИРИХТОВАНЯ ЗА ВЕЛЬКУ НОЦ

АДАПТОВАНЄ ПАРОХИЙНОГО БУДИНКУ

Вирни парохиї Преображеня Господнього у Шидзе пририхтую ше духовно за найвекше християнске швето – Вельку ноц. Прешлей соботи була Вельконоцна споведз, а окрем домашнього пароха о. Михайла Режака, споведал и о. Владимир Еделински Миколка, парох зоз Беркасова. Вирни хтори ше нє висповедали всоботу, споведали ше внєдзелю пред Службу Божу, а будзе ище нагоди духовно ше порихтац зоз споведзу за наихоидзаце швето. Вирни прешлих дньох указали и свою гуманосц. Придружели ше ґу гуманитарней акциї Каритасу за помоц дзецом без родичох и до одвитуюцих шкатулкох з лоґом Каритасу, давали свойо пенєжни добродзечни прилоги. Вл. Дї.

Предходних дньох у Новим Садзе интензивно адаптовани парохийни дом, обилєни є, положене етажне зогриванє, направена нова кухня, а планує ше положиц и ламинат. Як гварел предсидатель Церковного одбору Мирослав Грубеня, будинок пошвидко будзе оспособени и парох новосадски придзе ту бивац. – Тиж, ушорюєме купатило, хижу и кухню за дзияка – додал Грубеня. – Адаптує ше ище єдну кухню, салу и конк зоз тоалетом за потреби Церковного одбора, виронауки и друге. У церковней порти попилєни лїпи, а посадзи ше жимжелєни древа, хтори нє буду завадзац зоз свою висину и одпадованьом лїсца. По Мирославових словох, у цеку и попис и складанє кнїжкох парохийней библиотеки. По Велькей ноци, каждей соботи буду акциї же би ше цо вецей поробело, зоз цо меншима видатками. М. Г. К.

РУСКЕ СЛОВО 29

INFОРМАТОР

OGLA[OVANW

НА ЗДОГАДОВАНЄ Прешло штерацец днї як нас зохабел наш тато и дїдо

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 23. марца 2015. року занавше нас зохабела и пошла до вичносци наша мила мац, баба и прабаба

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 25. марца 2015. року занавше нас зохабела и пошла до вичносци наша мила мац и баба

ЕУФЕМИЯ КОВАЧ ПАПУҐА (1931–2015) з Руского Керестура З любову и почитованьом памятку на ню чуваю дзивка Ирина, жец Любо, унуки Татяна зоз Зораном и Оля зоз Иґором и праунуки Стефани, Антонио, Валентина и София Спочивайце у мире Божим!

(1931–2015) з Руского Керестура З любову и почитованьом памятку на ню буду чувац син Дюра и унук Мижо Спочивайце у мире Божим!

ЕУФЕМИЯ КОВАЧ ПАПУҐА

021/6613-697, 021/ 6624/708 e-mail: ruske.redakcija@gmail.com

ШТЕФАН ГУДАК (1931–2015) Вше нам будзе хибиц. У думкох з нїм, дзеци и унучата Спочивай у мире Божим!

НА ЗДОГАДОВАНЄ Прешли штерацец днї як пошол наш Штефан

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 4. априла 2015. року наполнї ше жалосни рок як нас зохабел наш мили оцец и дїдо

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 4. априла 2015. року наполнї ше жалосни рок як ше преселєл до вичносци мой мили супруг

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 3. априла наполнї ше смутни роки як нас зохабел наш приятель, аматер, сотруднїк

ЯНКО МАЛАЦКО (1936–2014) з Руского Керестура З почитованьом и любову памятку на ньго чуваю син Янко зоз супругу Сенку и унук Желько Най спочива у мире Божим!

ЯНКО МАЛАЦКО (1936–2014) з Руского Керестура Дзекуєм му на його щирей любови и доброти. Вично ожалосцена супруга Леона Спочивай у мире Божим!

СИЛВЕСТЕР ДОРОКХАЗИ – ЦИКИ (1957–2014) з Коцура Покля крачаме по бини, покля нас служа здогадованя, будзеш у наших думкох. КУД „Жатва”

ШТЕФАН ГУДАК (1931–2015) Останє вше у наших думкох хтори наврацаю часи за нами. Фамелиї Хранилович и Блотней Спочивай у мире Божим! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 5. априла наполня ше 14 смутни роки як нє з нами наша мила

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 4. априла 2015. року наполнї ше жалосни рок як нас зохабел наш мили оцец, дїдо и прадїдо

ГЕЛЕНА ХРОМИШ (1929–2001) з Коцура Зоз любову и почитованьом, памятку на вас чуваю вашо наймилши. Дзивки Цилика и Генка зоз фамелиями, и супруг Яков Спочивайце у мире Божим!

ЯНКО МАЛАЦКО (1936–2014) з Руского Керестура Вично го ноша у своїх шерцох син Владо зоз супругу Славку, унука Саня зоз супругом Златком и праунук Стефан Най спочива у мире Божим!

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 29. марца 2015. року наполнєли ше шейсц жалосни роки як нас занавше зохабела наша мила мац, швекра и баба

Дня 14. юлия 2015. року наполня ше дзеветнац жалосни роки як нас занавше зохабел наш мили оцец, швекор и дїдо

НА ЗДОГАДОВАНЄ Дня 6. априла 2015. року наполня ше штири роки од шмерци нашого милого супруга, оца и дїда

МИКОЛИ КОРПАША (2011–2015) з Нового Саду Занавше останєш у наших шерцох и думкох. Супруга Амалка, синове Александар и Иґор зоз фамелиями Спочивай у мире Божим! НА ЗДОГАДОВАНЄ Дня 5. априла 2015. року наполня ше дзешец смутни роки як нас занавше охабела наша мила дзивочка

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 5. априла 2015. року наполня ше дзешец смутни роки як нас занавше охабела моя мила унучка

ОЛЯ БУДИНСКИ

МАҐДАЛЕНА РАЦ ЙОВҐЕН РАЦ народзена Жирош (1924–1996) з Руского Керестура (1932–2009) Памятку на вашу любов и доброту навики буду чувац Вашо наймилши Спочивайце у мире Божим!

30 РУСКЕ СЛОВО

(2003–2005) з Коцура Мила наша Олїцо! Час нє лїчи жаль за тобу, алє твори звикнуце же би ше далєй зоз нїм жило. Занавше нам буду хибиц твой ошмих и твоя подоба, а у наших шерцох и думкох будзеш вично жиц. Твойо, мама Драґана, тато Славко и Шестри Андреа и Саня Спочивай у мире Божим!

ОЛЯ БУДИНСКИ (2003–2005) з Коцура Мили мой ангелчку, хибиш ми, а врациц це нє можем. Боль и жалосц за тобу нє мераю ше зоз часом хтори преходзи. Док жиєм будзеш жиц у моїм шерцу и моїх думкох. Твоя баба Фемка Спочивай у мире Божим!

3. АПРИЛ 2015.

INFОРМАТОР

ОСТАТНЄ ЗДОГАДОВАНЄ Мили наш сину, мужу, тату, дїду, брату и швекру

* дзе

СИЛВЕСТЕР ДОРОКХАЗИ (3. IV 2014 – 3. IV 2015) Уж рок ши нам дзвери нє отворел, нїкому. Смутни кажди дзень без твоєй присутносци. Лєм, молитва нас вєдно трима и теди зме з тобу шицки вєдно. Оцец Силво, мац Леона, супруга Менда, дзивка Онка, син Мики, унуки Иван, Мико, Ацко, Андрейко и Лука, шестра Сенка зоз фамелию, жец Сашо и нєвеста Ивана Спочивай у мире Божим! НА ЗДОГАДОВАНЄ Дня 3. априла 2015. року наполнї ше рок як нас нєсподзивано зохабел наш длугорочни колеґа и дописователь

СИЛВЕСТЕР ДОРОКХАЗИ ЦИКИ (1957–2014) з Коцура

Вично будземе мац красни памятки на ньго. Колектив НВУ “Руске слово” Городска управа за защиту животного штредку Городу Нового Саду на основу члена 10. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок (“Службени глашнїк Републики Сербиї”, число 135/04 и 36/09) обявює

ОБВИСЦЕНЄ

о поднєшеней вимоги за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок проєкта Ношитель проєкта “Телеком Сербия” а.д., Таковска 2, Беоґрад, поднєсол вимогу за одлучованє о потреби преценьованя вплїву застатого стану на животни штредок проєкта базней станїци мобилней телефониї “НС-ТК ЦЕНТАР-НС02, НСХ02, НСУ02, НСЛ02” у улїци Народних геройох 2, у Новим Садзе, на катастерскей парцели число 241, К.О. Нови Сад II, Город Нови Сад. Податки и документацию зоз вимоги ношителя проєкта мож видзиц у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду, Улїца Руменацка 110, Нови Сад, роботни днї од 10 до 15 годзин. Шицки заинтересовани, у чаше 10 днї од дня обявйованя того обвисценя, можу дац свойо думанє у писаней форми на адресу Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду.

цо будзе *

ПРЕМИЄРА ДЗЕЦИНСКЕЙ ДРАМСКЕЙ СЛИЧКИ “ДУРНЇЛО” На соботу, 4. априла на 19 годзин у просторийох КУД “Тарас Шевченко” у Дюрдьове будзе премиєра дзецинскей драмскей слички Дурнїло. Режия – Яким Чапко, по драматизациї Якима Олеара зоз кнїжки приповедкох “Воденїчка на стриберним потоку” Мирона Будинского. ***

МЕМОРИЯЛНИ ВЕЧАР СИЛВЕСТЕРА ДОРОКХАЗИЯ

На соботу, 4. априла у Коцуре, КУД „Жатва” отрима Мемориялни вечар Силвестера Дорокхазия, з нагоди рочнїци од його шмерци. З тей нагоди, на 17 годзин Силвестерово приятелє ше зиду на Новим руским теметове ше дзе будзе служиц Панахиду, а на 18 годзин, у Доме култури, отрима ше пригодну програму на хторей ше през бешеду, здогаднєме на нашого приятеля. ***

У КУЛИ ПРЕМИЄРА ДЗЕЦИНСКЕЙ ПРЕДСТАВИ ПО РУСКИ

На нєдзелю, 5. априла, у Кули будзе премиєра дзецинскей представи „Маче, любим це як цо качка люби каче” Роберта Токарича, у режиї Александри Лендєр. Премиєра будзе у Културним центре Кула (у велькей сали театра) на 18 годзин. Представа витворена у продукциї Руского РКУД „Др Гавриїл Костельник”, хторе шицких своїх членох и других Кулянцох поволує же би дали потримовку своїм наймладшим аматером. Уход безплатни.

BUDZEME PATRIC NA TV VOJVODINA 2 TV MA]AZIN

ОБВИСЦЕНЄ

Nwdzely, 5. april, na 20 godzin – З Вельконоцней Служби з керестурскей Катедрали; – Прилог зоз медзиокружного змаганя з руского язика и з промоциї керестурскей Ґимназиї – Часц атмосфери зоз дзецинскей манифестациї “Бамби фест” – Прилоги о акциї у коцурскей школи и о вистави Здруженя женох “Байка”; – Прилоги зоз актуалнима темами з польопривреди.

Ношитель проєкта Реґионална депония зоз Суботици, улїца Площа Лазара Нешича чс. 1, поднєсол вимогу за оцену потреби за ажурованьом студиї о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта Вибудв реґионалней дпониї у Суботици, на катастерскей парцели чс. 2635 КО Биково СО Суботица. Податки и документацию зоз вимоги ношителя проєкта мож достац на увид у просторийох Покраїнского секретарияту за урбанизем, будовательство и защиту животного штредку, Булевар Михайла Пупина 16, Нови Сад (прижемє, канцелария чс. 39). Шицки заинтересовани , у чаше од 15 днї од дня обявйованя того обвисценя, можу доручиц свойо думанє у писаней форми на адресу Секретарията.

Nwdzely, 5. april, na 21 godzin У предлуженю, од 21 годзин будзе емитовани и наш фамелийни маґазин Широки план. Госц у студию будзе Желько Ковач зоз Руского Керестура, у музичней часци ище раз увидзиме нашу реномовану шпивачку Лїляну Барна Никитович, а пририхтали зме и уж стаємни рубрики о мишаним малженстве – з тей нагоди вам представиме фамелию о. Михайла Шанти зоз Коцура, и туристичну розгляднїцу з Мокрину.

Покраїнски секретарият за урбанизем, будовательство и защиту животного штредку, на основи члена 14. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок (“Службени глашнїк Републики Сербиї”, число 135/04 и 36/09) обявює о поднєшенєй вимоги за оцену потреби зоз ажурованьом студиї о преценьованю вплїву на животни штредок

3. АПРИЛ 2015.

[IROKI PLAN

РУСКЕ СЛОВО 31

ИНФОРМАТОР

MALI OGLA[KI DIHTOVANW oblakoh i dzveroh zoz neopren-}umu. Telefon: 063/8238-767. PRAVIME po meri roletni i garmonikovo dzveri. Tel: 063/8238-767 i (025) 58-27-710.

Городска управа за защиту животного штредку на основи члена 29. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок (“Службени глашнїк Републики Сербиї” число 135/04 и 36/09), обявює

ОБВИСЦЕНЄ

о принєшеним ришеню же потребне преценьованє вплїву на животни штредок и о одредзованю обсягу и змисту Студиї о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта “Маґазионованє одрутних олєйох (за масценє) хтори ше єдза и тих цо ше нє єдза и других одруткох чия точка запалївосци вецей як 100 ступнї Ц” Ношитель проєкта “STEP TRANS” D.O.O. Приморска 86, Нови Сад, поднєсол тому орґану вимогу зa одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок проєкта “Маґазионованє одрутних олєйох (за масценє) хтори ше єдза и тих цо ше нє єдза и других одруткох чия точка запалївосци вецей як 100 ступнї Ц” у Новим Садзе, на катастерскей парцели чс. 394/3 К.О. Нови Сад IV, Город Нови Сад. После запровадзеного поступку, Городска управа за защиту животного штредку дня 26. марца 2015. року принєсла ришенє число VI-501-1146/14, же потребне преценьованє вплїву на животни штредок проєкта “Маґазионованє одрутних олєйох (за масценє) хтори ше єдза и тих цо ше нє єдза и других одруткох чия точка запалївосци вецей як 100 ступнї Ц”. З цильом обвисцованя заинтересованей явносци текст ришеня обявює ше у цалосци: Городска управа за защиту животного штредку, на основи члена 10 пасус 4 и 5. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок (“Службени глашнїк РС”, чс. 135/04 и 36/09) и члена 192 пасус 1 Закона о общим управним по ступку (“Службени новини СРЮ” число 33/97 и 31/01 и “Службени глашнїк РС” число 30/10) и члена 11., 34. и 36. Одлуки о Городских управох Городу Нового Саду (“Службени новини Городу Нового Саду”, число 52/08, 55/09, 11/10, 39/10, 60/10 и 69/13), поступаюци по вимоги ношителя проєкта “STEP TRANS” D.O.O. Приморска 86, Нови Сад, за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок проєкта “Маґазионованє одрутних олєйох (за масценє) хтори ше єдза и тих цо ше нє єдза и других одруткох чия точка запалївосци вецей як 100 ступнї Ц” приноши

РИШЕНЄ

1. Утвердзує ше же за проєкт “Маґазионованє одрутних олєйох (за масценє) хтори ше єдза и тих цо ше нє єдза и других одруткох чия точка запалївосци вецей як 100 ступнї Ц”, у Новим Садзе, на катастерскей парцели чс. 394/3 К.О. Нови Сад IV, Город Нови Сад, ношителя проєкта “STEP TRANS” D.O.O. Приморска 86, Нови Сад, ( у дальшим тексту: ношитель проєкта), потребне преценьованє вплїву на животни штредок. 2. Одредзує ше же Ношитель проєкта, Студию о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта “Маґазионованє одрутних олєйох (за масценє) хтори ше єдза и тих цо ше нє єдза и других одруткох чия точка запалївосци вецей як 100 ступнї Ц”, у Новим Садзе, на катастерскей парцели число 394/3, К.О. Нови Сад IV, Город Нови Сад ношителя проєкта “STEP TRANS” D.O.O. Приморска 86, Нови Сад у поглядзе обсягу и змисту виробки у складзе зоз членом 17. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок и Правилнїком о змисту студиї о преценьованю вплїву на животни штредок (“Службени глашнїк РС”, чс. 69/05) Студия о преценьованю вплїву на животни штредок муши мац окреме шлїдуюце: – дефиновац вкупни капацитет маґазину, максималного количества одруткох хтори оператер планує

32 РУСКЕ СЛОВО

*** PREDAVAM rezanu ydl>nu po specifikaci> z prevo`enqom, kubni meter 185 evra i lati 5h3 dlu`ni meter 0,32 evra. Telefon: 021/6350–088; 060/6350–088 od 7 do 21 godzin.

маґазионовац и дньове уношенє одруткох до маґазину у литрох однодно килограмох у зависносци од того чи ше роби о черствих лєбо чечних одруткох и же чи одрутки опасни лєбо нєопасни; – мири хтори обезпеча же управянє зоз одрутками будзе у складзе зоз Законом о управяню зоз одрутками (“Службени глашнїк РС”, число 36/09 и 88/10) и другима важацима предписанями хтори реґулую тоту обласц; – мири хтори обезпеча же маґазионованє, пакованє и означованє опасних одруткох будзе у складзе зоз Правилнїком о способе маґазионованя, пакованя и означованя опасних одруткох (“Службени глашнїк РС”, число 92/10); – приказ кумулативного дїйствованя зоз обєктами у нєпоштредним окруженю; – мири защити од можлївих удесох як и мири за одклоньованє пошлїдкох у случаю удесних ситуацийох.

ОБГРУНТОВАНЄ

Ношитель проєкта “STEP TRANS” D.O.O. Приморска 86, Нови Сад, поднєсол тому орґану вимогу зa одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок проєкта “Маґазионованє одрутних олєйох (за масценє) хтори ше єдза и тих цо ше нє єдза и других одруткох чия точка запалївосци вецей як 100 ступнї Ц” у Новим Садзе, на катастерскей парцели чс. 394/3 К.О. Нови Сад IV, Город Нови Сад. На предметней локациї уж ше находзи обєкт “STEP TRANS” D.O.O. за хтори ма ришенє Городскей управи за защиту животного штредку число VI501-79/10 од 22. юния 2011. року зоз хторим ше потвердзує же за проєкт “Маґазинованє опасного мазивного и олєю хтори ше є” нє потребне преценьованє вплїву на животни штредок. Пре звекшанє капацитета и преширеня лїстини одруткох наведзене у Вимоги у рамику точки 3. Опис характеристикох проєкта, ношитель проєкта поднєсол вимогу за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок. Ношитель проєкта приложел и Контракт о закупе и Анекс чс. 1. Контракт о закупе оградзеного маґазинского простору зоз закрицом, хтори склопени медзи А. Д. “ХИНС” у стечаю и “STEP TRANS” D.O.O., Информацию о локациї число: V-353-1194/14 од 18. децембра 2014. року, хтору видала Городска управа за урбанизем и бивательни роботи Городу Нового Саду и дозвола за хаснованє за вибудоване закрице лєгкозапалююцих чечносцох у комплексу “ХИНСА” у Новим Садзе, улїца Приморска число 86, на парцели число 394/3 К. О. Нови Сад IV, чиї инвеститор А. Д. “ХИНС” у стечаю зоз Нового Саду , улїца Приморска число 86, число 351-1032/11 од 1. септембра 2011. року хтору видала Городска управа за урбанизем и квартельни роботи Городу Нового Саду. У складзе зоз Законом о преценьованю вплїву на животни штредок, о поднєшеней вимоги обвисцена явносц з оглашованьом у средствох явного информованя и МЗ “Слана Бара”. У зоз законом предписаним терминє дуамнє доручели “Пецароше Нового Саду”, хтори маю зауваги на нєпориємни пахи и на випущанє чечносци до каналу з боку “STEP TRANS” D.O.O. за хтори вони думаю же виволує здихнуце риби. Тиж так, думанє доручели и роботнїки хтори заняти у фирми “STLLES” зоз истей адреси хтори ше жаля на нєприємни пахи хтори давя и часто виволую при людзох же их болї глава зоз поврацаньом и малаксалосц и хтори думаю же “STEP TRANS” D.O.O. до колектора одрутних водох випущує рижни чечносци по походзеню зоз нафти. После розпатраня вимоги ношителя проєкта и податкох о предметней локациї, характеристикох и преценьованє можлївих вплївох наведзеного проєкта на животни штредок, маюци у оглядзе критериюми хтори предписани зоз Уредбу о утверзованю Лїстини проєктох за хтори обовязне преценьованє вплївох и

Лїстини проєктох за хтори мож вимагац преценьованє вплїву на животни штредок (“С.Г. РС” число 114/08), утвердзене же ше предмет преценьованє вплївох находзи под точку 14. подточку 2) Одкладалїща и складзиска опасних одруткох, Лїстини II Уредби, и тот орґан у складзе зоз членом 10. пасус 4. Закона о преценьованю вплївох на животни штредок одлучел же потребне преценьованє вплївох. Зоз членом 10. пасус 5. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок предписане же зоз одлуку зоз хтору утвредзує же потребне преценьованє вплївох проєктох на животни штредок, надлєжни орґан може одредзиц и обсяг и змист студиї о преценьованю вплївох, цо у тим случаю зробене. Зоз предметним проєктом предвидзене маґазинованє опасних и нєопасних одруткох индексних числох хтори описани у Вимоги у рамику точки 3. Опис характеристикох проєкта и то так же капацитет дньового уношеня до маґазину нє будзе преходзиц 10 тони дньово. Маюци у оглядзе навєдзени капацитет, специгичносци змисту (опасних одруткох), кумулативни вплїв, ризик од нєщесцох констатує ше же предметни активносци можу мац чкодливи пошлїдки на животни штредок. Маюци у оглядзе же и други обєкти на наведзеней локациї хтори видани под закуп розличним хасновательом за маґазинованє их продуктох нєобходне обробиц и питанє кумулативного вплїву, истих односно рзилчних дїялноисцох на датим просторе (уключуюци локацию, окруженє, инфрастурктуру, пририду активносци). Зоз Студию о преценьованю вплїву на животни штредок будзе обезпечна анализа и оценєни квалитет творительох животного штредку на предметним просторе, медзисобни вплїв иснуюцих и планованих активносцох и будзе утвердзени условия и мири за зоперанє, зменшанє и одклоньованє чкодлївих вплївох на животни штредок, зоз почитованьом важацих законских предписаньох и условийох и мирох надлєжних орґанох и орґанизацийох. Зоз Студию буду обезпечени и мири превенциї, приправносци и одвиту на удес и квантитативни и квалитативни приказ можлївих пременкох на животни штредок у слчаю удеса як и преценьованє насталих пременкох, маюци у огладзе же ше роби о маґазионованю важацих количествох рижнородних опасних одруткох. Змист Студиї о преценьованю вплїву дефиновани зоз точку 2. диспозитива того ришеня а причини за одредзованє обсягу и вреднованє можлївих поштредних и нєпоштредних вплївох роботи обєкта на животни штредок на предметней локациї и єй околїска як и утвердзованє и предклад мирох зоз хторим ше можлїви чкодлїви вплїви под час роботи обєкта можу зопрец зманшац и одклонїц. Кед ше утвердзовало хтори обовязни часци хтори Студия муши мац (точка 2., пасус 2) тот орґан ше окреме руководзел зоз законским началом (превенция и предострожносци) же кажда активносц муши буц планована и запровадзена на способ же, медзи иншим, представя найменши ризик за людске здравє та пре тото потребне зоз Студию доказац же за предметни проєкт будзе применєна найлєпша розпокладуюца и доступна технолоґия, технїка и опрема. На основи горе наведзеного, ришене як у диспозитиве. Поука о правним лїку: Процив того ришеня може ше виявиц жалба Покраїнскому секретарияту за урбанизем, будовательство и защиту животного штредку у чаше 15 днї од дня приманя ришеня, по тим орґану. Заинтересована явносц може виявиц жалбу процив того ришеня у чаше 15 днї од дня обявйованя у средствох явного информованя, по тим орґану.

3. АПРИЛ 2015.

СПОРТ ЧИ ШЕ ФОДБАЛ У КОЦУРЕ ЗАГАШИ ПОСЛЕ 102 РОКИ

МЕДЗИОПШТИНСКА ФОДБАЛСКА ЛИҐА ВЕРБАС–ТИТЕЛЬ–ЖАБЕЛЬ

ИСКРА НЄ ЗНА ЧИ БУДЗЕ МАЦ ДОСЦ ПЕНЄЖИ ЗА СЕЗОНУ

БАЧКА ПРЕДЛУЖЕЛА ЗОЗ ПОБИДУ

Предсидательство ФК Искри отримало схадзку на котрей були два точки дньового шора, а то першенство у Медзиопштинскей лиґи Вербас–Жабель–Титель и сума пенєжу котру општина Вербас наменєла Искри за чечуци рок У просторийох ФК Искри, 22. марца представени финансийни контракт зоз Општину Вербас и по словох предсидателя Виктора Ґрешака и контракту Искра треба же би достала 322.500 динари за функционованє клубу през цали рок, и то лєм кед будзе пенєжи у буджету општини. Члени предсидательства ше зложели же то нєдостаточна сума, понеже за нормалне фунционованє нєобходне од 50.000 по 75.000 динари на мешачним уровню. Першенство почало прешлей нєдзелї, а Искра од Општини ище нє достала анї динар, наглашене на схадзки. На схадзки були лєм 5 од 15 членох Управи и то предсидатель Виктор Ґрешак, подпредсидатель Мирко Штрбац, сеВиктор Ґрешак кретар Саша Медєши, Мирослав Хромиш и Милорад Лазич. Пре мале число присутних, предсидатель наявел же ше отрима нова схадзка на котрей ше будзе глєдац од членох предсидательсва же би ше вияшнєли же хто жада остац у клубу и помогнуц, а хто нє. Тиж так, на идуцей схадзки би требало найсц ришенє за финансиї, бо зоз тоту суму Искра нє годна функционовац. Фодбалски клуб Искра окреме жада подзековац на финансийней помоци у суми од 10.000 динари котру достала од Здруженя ремеселнїкох зоз Коцура. З. Колєсар

3. АПРИЛ 2015.

У 12. колу, а першим у ярнїм змаганю предлуженю першенства Медзиопштинскей лиґи Вербас–Титель–Жабель, Бачка на домашнїм терену победзела ФК “Обилич” зоз Вилова з резултатом 2:0 (2:0). У першим тиму Бачкей бавели: Ґушич, Чирин, Танасич, Пантич, Тривунович, Ерделян, Маркович, Балоґ, Ґолич, Мушицки и Янкович. У другим полчасу до бависка вошол Круль на место Ґолича, а Матич заменєл Янковича. Гоч Бачка була фаворит од самого початку змаганя, екипа Обиличу ше релативно добре бранєла. Фодбалере Бачкей мали вельо шанси, бависко ше одвива ло найвецей на процивнїцким боку, а Обилич бавел дефанзивно и оштро з подаєдим контра нападом, алє без векшого успиху. По сле длугшей акциї опрез ґолманского

простору Обиличу ґол дал Мушицки у 21. минути. О даскельо минути пре оштри старт Пантича хторого потим физично нападнул бавяч Обиличу, судия Саванович дал червени картон обидвом бавячом. По остатнї минути першого полчасу Бачка мала инициятиву, а у 44. минути високу лабду з боку вихасновал Чирин хтори дал ґол з главу. У предлуженю змаганя Обилич ше намагал озбильнєйше ше спроцивиц, медзитим без векшого успиху. Пре оштри старт у перших минутох другого полчасу бавяч Обиличa достал жовти картон, а пре нєспортске справованє ище єден червени картон. Дюрдьовска Бачка тераз забера 3. место на таблїчки, ма 27 боди, а на нєдзелю бави у Ґардиновцох процив Гайдука. М. Рамач

РУСКЕ СЛОВО 33

СПОРТ МЕДЗИОПШТИНСКА ЛИҐА ВЕРБАС–ЖАБЕЛЬ–ТИТЕЛЬ

ИСКРА ЗОЗ ПОБИДУ ОТВОРЕЛА ЯРНЮ ЧАСЦ СЕЗОНИ ФК “Искра”– ФК “ Младосц” (Радичевич) 6:1

Искра зоз Коцура успишно стартовала у ярнєй часци сезони у Медзиопштинскей лиґи Вербас–Жабель–Титель. Госци зоз Радичевичева єдна зоз найслабших екипох у лиґи, та тото змаганє Искра очековано победзела. Ґоли за Искру дали: Зоран Сердар 3, Дамир Ґубаш 2 и Душан Крняїч 1. Состав: Филеп, Ґубаш, Надь, Ери, Ваяґич, Русковски, Бурда, Малїк, Крняїч, Малацко и Сердар До бависка вошли: Вуйович и Бабич. Фодбалере Искри такой на початку змаганя указали у котрим напряме ше будзе одвивац змаганє, понеже од першей минути превжали бависко и указали же су вельо

ке Искрово бависко и зменшали резултат на 3:1. У другим полчасу Искра предлужела нападац, та пошвидко було 4:1, а ґол директно зоз корнеру знова

ПОДРУЧНА ФОДБАЛСКА ЛИҐА ЗОМБОР

ПОСЛЕ ҐОЛУ – КОНЄЦ ЗМАГАНЯ ФК “Ґраничар” – ФК “Русин” 1:0 (0:0)

Ридїца: стадион ФК “Ґраничар”, патрачох 100. Судия: Мерданович (Сербски Милетич). Жовти картони при Русиновцох достали: Дюрич и Орсаґ. РУСИН: Орос, Чапко, Колошняї, Барна, Гарди, Павлович, Кулич, Ланчужанин (Будински), Дюрич, Бранкович (Катона), Чизмар (Орсаґ). Фодбалере Русина страцели у Ридїци у надополнєню часу, у 90+3 минути. Кед домашнї дали ґол, судия пискал конєц змаганя. Ґол одлуки домашнї посцигли после корнера, кед домашнї бавяч бицом з главу звладал ґолмана Ороса. Русин барз добре почал змаганє и у перших минутох змаганя мал два чисти нагоди за ґол, алє домашнї ґолман обидва нагоди одбранєл. “Зицери” нє виха-

сновали Ланчужанин и Дюрич. Познєйше, у першим полчасу, анї єдна екипа нє мала нагоди за ґол. У другим, домашнї прицисли Русин. Русин ше успишно бранєл, а бависко тирвали док домашнї нє дали ґол. Так Русин у тим колу остал без бодох, на дзешатим месце зоз 22 боди. На нєдзелю Русин на Ярашу дочекує екипу ФК “Омладинац” зоз Буковца. В. Сеґеди

ОПШТИНСКА ФОДБАЛСКА ЛИҐА “ШИД”

ПОБИДА БИКИЧАНЬОХ

ФК “Искра” – порихтани за змаганя

квалитетнєйша екипа од процивнїка. У другей минути бависка Дамир Ґубаш дал перши ґол за Искру, а же би змаганє прешло без нервози Искрових навиячох, постарал ше Душан Крняїч котри у дзешатей минути дал други ґол. Искра предлужела нападац, мала даскельо добри нагоди, а єдну добру акцию Зоран Сердар успишно закончел и звекшал резултат на 3:0. Кед ше перши полчас блїжел ґу концу бавяче Искри ше дакус опущели и єдну минуту пред одходом на одпочивок госци вихасновали та-

34 РУСКЕ СЛОВО

дал Сердар. Пошвидко, Дамир Ґубаш звекшал резултат на 5:1 зоз ище єдним красним ґолом. У другим полчасу госци ше ориєнтовали одбранїц свой ґол и достац их цо менєй, алє им ше то нє поспишело бо Сердар до конца дал свой треци ґол, а шести за Искру. После того, 12. кола, Искра остала на 5. месце на таблїчки зоз 21. бодом. На нєдзелю Искру очекує чежке змаганє на госцованю у Ґосподїнцох, дзе их дочека другопласована екипа Єдинства. З. Колєсар

У 15. колє Општинскей фодбалскей лиґи Шид нє було векши нєсподзиваня, а фодбалере ОФК “Бикич” зазначели нову побиду. Вони на госцованю у сушедним Соту победзели тамтейше Братство зоз 3:0. ОФК “Бачинци” на госцованю у Ямени бавели 1:1 процив Ґраничара, беркасовски Сримец на домашнїм терену страцел 2:0 процив Омладинца (Б), а Єднота зоз Шиду дожила прешвечлїве пораженє з резултатом 7:1 процив Гайдука на госцованю у Вишнїчеве. У других змаганьох, Борец победзел Омладинєц (М) 1:0, ОФК “Бинґула” и Єдинство бавели 1:1, а Напредак и Синдєлич тиж бавели нєришено 2:2. И после 15. кола на таблїчки нєт векши пременки. Напредак прешвечлїво перши зоз 43 бодами, ОФК “Бикич” други ма 34, а ОФК “Бачинци” на трецим месце 30 боди кельо ма и Омладинєц (М) на штвартим месце. Пияти Синдєлич ма 28, шеста Єднота 24, а седми Гайдук 22 боди. Сримец на осмим месце з 21 бодом, а Ґраничар на дзевятим месце ма 15 боди. Єдинство на дзешатим и Омладинєц на єденастим месце маю по 12 боди, дванасти Борец ма 10 кельо и предостатнє тринасте Братство, а остатня ОФК “Бинґула” ма дзевец боди. У 16. колє на нєдзелю, ОФК “Бикич” дочекує Ґраничар, ОФК “Бачинци” буду бавиц процив Гайдука, Єднота дочекує Напредак, а Сримец на госцованю у Ґибарцу будзе бавиц процив Синдєлича. Омладинєц (Б) дочекує ОФК “Бинґулу”, Єдинство бави процив Борца, а Омладинєц (М) дочекує Братство. Вл. Дї. 3. АПРИЛ 2015.

СПОРТ СПОРТСКА ДОМИЯДА

ДОБРИ УСПИХ ШКОЛЯРОХ ЗОЗ РУСКОГО КЕРЕСТУРА

Прешлей соботи, 28. марца Сримска Митровица була домашнї Спортскей Домияди на хторей участвовали екипи школярских Домох зоз цалей Войводини. Школяре основней и штреднєй школи з Домом школярох “Петро Кузмяк” зоз Руского Керестура представяли хлапцовска екипа у малим фодбалу, дзивчатска екипа у кошарки и єдна школярка участвовала у змаганю у штреляцстве. Екипи керестурских интернатянох призначели добри успих. Дзивчата у вицагованю змагательних парох вошли до полуфиналних змаганьох, а бавели зоз екипу Дому “Бранково коло” з Нового Саду. Змаганє страцели, а у конєчним пласману завжали штварте место. За кошаркашску екипу школи “Петро Кузмяк” зоз Руского Керестура бавели: Силвана Ковач, Катарина Никитович, Зорица Орлич, Дуня Костич, Мария Томас, Валентина Костич, Саня Стоїлькович и Марина Правуляц.

НОВИ УСПИХ КАРАТЕ КЛУБУ “РУСИН” НА ИНТЕРНАЦИОНАЛНИМ КУПУ

ОСВОЄНИ ДВА СТРИБЕРНИ МЕДАЛЇ Млади каратисти керестурского Русину на Интернационалним ЕНПИ купу хтори отримани прешлей нєдзелї у Суботици, освоєли два стриберни медалї – Сара Планчак у поєдинєчних борбох у абсолутней катеґориї и як екипа у борбох у конкуренциї “надїйох”.Окрем спомнутей Планчаковей, у екипи були и Марина Надь, Анамария Няради и Мартина Рац. На Интернационалним купу у Суботици змагали ше и Андрей Дудаш у борбох и Марина Надь у катох, а Вероника Юрич з Керестура на Купу у Суботици на цалим турниру була єдна зоз судийох у ринґу. На ЕНПИ купу у Суботици уча- Карате-екипа Русинa ствовали вецей як 1 500 каратисти на Медзинародним шицких возростох и 200 екипи з 13 декупу у Суботици жавох, а змаганя судзели 50 судийове. Керестурских каратистох за змаганє пририхтали тренере Михал Орос и Иван Папуґа. М. Зазуляк

СЛИКИИИСЛОВОХ СЛОВОХ УУ СЛИКИ

Фодбалска екипа Дома школярох школи “Петро Кузмяк” зоз Руского Керестура

Хлапцовска екипа у малим фодбалу перше змаганє бавела процив екипи з Кикинди. Вони победзели зоз резултатом 3:0, а у другим змаганю з екипу зоз Суботици страцели. У конєчним пласману завжали треце место и до Руского Керестура принєсли погар и дипломи. У фодбалскей екипи бавели: Милян Милович, Томислав Япунджа, Милош Каленич, Дьордє Калич, Александар Митич, Марко Самарджич, Деян Будински и Боян Бранкович. У штреляцтве ше за керестурски интернат змагала Невена Николич. Понеже вона штреляцство тренира у Оджаку, свою добру форму потвердзела зоз освойованьом трецого места. Екипу Дома школярох зоз Руского Керестура за тото змаганє порихтала и водзела Саня Тиркайла. Тидзень пред тим спортским стретнуцом школярох бивательох школярских домох у Войводини, у Зренянину отримана и Културна Домияда, дзе Дом школярох зоз Руского Керестура тиж мал своїх представительох хтори призначели добри успих. А. П. 3. АПРИЛ 2015.

БЕЛАК ПЕРШИ НА НОВОСАДСКИМ ПОЛУМАРАТОНЄ

Дарян Белак (з числом 512) на Новосадским полумаратону

Атлетичар Дарян Белак з Руского Керестура освоєл перше место у обегованю на 1 000 метери на 22. Новосадским полумаратонє, хтори отримани внєдзелю, 29 марца. Белак бежал “рекреативну дражку”, предвидзену за штредньошколцох, а представял свою Штредню транспортну школу “Пинки” з Нового Саду. Дарян од того року

тренира за АК “Войводина”.

М. З.

РУСКЕ СЛОВО 35

ШЕЙДЗЕШАТ МИНУТИ ЗА НАШУ ПЛАНЕТУ

РОК LXXI ЧИСЛО 13 (3622) НОВИ САД, 3. АПРИЛ 2015. РОКУ

■ ПРОБЛЕМ СТАРИХ ХИЖОХ

У НОВИМ САДЗЕ

Фото: Вероника Вуячич

ЦЕНА 30 ДИНАРИ

■ ПРЕСЛАВЕНА КВИТНА НЄДЗЕЛЯ