Issuu

ГЛАСНЇК ПО РУСКИ РОК LXXII ЧИСЛО 12 (3673) НОВИ САД, 25. MAРЕЦ 2016. РОКУ

■ ВЕЛЬКОНОЦНА ВИНЧОВАНКА

ВЛАДИКИ КИР ГЕОРГИЯ ДЖУДЖАРА

ЦЕНА 30 ДИНАРИ

Фото: В. Вуячич

ГОДЗИНУ БЕЗ ШВЕТЛА ЗА НАШУ ПЛАНЕТУ Акция “Годзину за нащу планету” у Сербиї отримана, всоботу, 19. марца, и тирвала од 20.30 до 21.30 годзин, а приключели ше 85 городи и општини. У Новим Садзе манифестация означена на Площи шлєбоди зоз перформансом и запалєнима швичками хтори були поскладани як число 60+, зоз хторим ше символично указало на климатски проблеми у стредку у хторим жиєме. До Акциї ше приключела и Основна и штредня школа з домом школярох „Петро Кузмяк” з Руского Керестура, хтора всоботу, у спомнутим чаше, виключела шветла коло Школи. Шветови фонд за природу – WWF виявел же ше того року до акциї єдногодзинового гашеня електричного ошвиценя за спашенє планети Жеми уключели вецей як 7 тисячи городи и шветло виключели милиони людзох на шицких континентох. В. В.

ОГЛЯДНУЦЕ НА ПРЕШЛОСЦ еб редакция „Руского слова”, у сотруднїцтве зоз Заводом за културу войводянских Руснацох, Музейом Войводини и Покраїнским заводом за защиту памятнїкох, поволує читачох новинох „Руске слово” и нащивительох сайта (www.ruskeslovo.com) же би помогли препознац особи на старих фотоґрафийох. Фотоґрафиї хтори ше будзе обявйовац на сайту и у новинох диґитализовани, а пре точне идентификованє особох на сликох, хтори маю окремну музейну вредносц, потребна помоц од ширшей явносци. Шицки фотоґрафиї настали у дакедишнєй фотоґрафскей роботнї Бруґошових у Руским Керестуре. Кажду фотоґрафию ше подпише зоз одредзену шифру, та кед же препознаце даєдну, лєбо вецей особи на фотоґрафиї, модлїме Вас же бисце явели до Заводу на число телефона 021/548-421, лєбо на мейл: zavod.rusini@gmail.com. Фотоґрафиї ше будзе обявйовац длугши часови период, а на сайту буду пошоровани на окремним месце, так як виходза у новинох.

ПОМОГНЇЦЕ, РОЗПИТАЙЦЕ ШЕ, ПРЕПОЗНАЙЦЕ!

Фотоґрафия: K006a_0142P

■ ЛИТЕРАТУРА И КВЕЦЕ

ЗМИСТ

ВИНЧОВАНКА

ПОЧИТОВАНИМ ЧИТАЧОМ, ВИНЧУЄМЕ ВЕЛЬКОНОЦНИ ШВЕТА ■ Тижньовнїк 4–5. Интервю зоз републичну посланїцу Олену Папуґа 6. Розписани покраїнски виберанки

■ Нашо места 8. Схадзка Општинскей ради у Шидзе 10–11. Лїченє зоз молитву и роботу

■ Людзе, роки, живот 12–13. З другого боку творчосци – Агнета Бучко Папгаргаї

■ Култура и просвита 14. Отримана манифестация „Яр Мафтея Виная” у Суботици 15. Промоция кнїжки Леони Лабош Гайдук у Шидзе

■ Литературне слово 17–20. Тема: Квеце.

■ Мозаїк 22–23. Тимотей Рац, креативец на тастатури

■ Духовни живот 24–26. 70-рочнїца Псевдособору у Львове

■ Економия 27. Продукция желєняви у Дюрдьове

Фото: В. Вуячич

■ Информатор

28–33. Оглашки и In memoriam

■ Спорт 34. Ювилейни 25. спортски бависка „Яша Баков” На насловним боку – Жени з багнїтками у Коцуре. Авторка фотоґрафиї – Танита Ходак

* ”РУСКЕ СЛОВО” – гласнїк по руски * Виходзи каждого пиятку * Снователь Национални совит рускей националней меншини * Видава НВУ ”Руске слово”, Нови Сад * Перше число вишло 15. юния 1945. року у Руским Керестуре * Адреса: НВУ ”Руске слово”, Булевар ошлєбодзеня 81/7, 21000 Нови Сад * Редакция: заменїк одвичательного редактора Иван Сабадош – редакторе/ки – Дюра Винаї, Мирон Горняк-Кухар, Михайло Зазуляк, Александар Паланчанин, Олена Планчак-Сакач, Славица Фейса; новинаре/ки – Мария Афич, Влада Дїтко, Сенка Надь, Сандра Барань, Ана Маркович, Танита Ходак * Язична редакторка – Блажена Хома-Цветкович * Лекторка – Ясмина Дюранїн * Технїчна редакторка – Люпка Цвеїч; компютерски обробок – Вероника Вуячич, Мария Гудак, Таня Салонтаї * Телефони: 021/6613-697, 021/6624-708, 021/6623-076; 021/6621-433 * Телефакс 021/528-083 * Предплата за цали рок: у жеми 1 500 динари, а у иножемстве 100 евра * Жиро-рахунок Banca Intesa a.d. Beograd 160-923244-82 * Девизни рахунок 160-0050870024999-53 * Рукописи ше нє враца * Друкує Друкарня ” Maxima graf” Пет роварадин * E-mail: ruske.redakcija@gmail.com * Web site: www.ruskeslovo.com * YU ISSN 0350-4603 * COBISS SR-ID 15915778 * Друковани тираж 2 300 *

Direktorka MARTICA TAMA[ *** Odvi~atelqni redaktor dr BORIS VAR]A

2 РУСКЕ СЛОВО

25. МАРЕЦ 2016.

ВЕЛЬКОНОЦНА ВИНЧОВАНКА

оз тим радосним привитом Церква Христова поволує нас шицких на радосц у вири же нам Исус зоз тоту побиду одкрил драгу до спашеня и отворел райски дзвери. Христово Воскресенє – то основа нашей вири до живота вичного и до нашого особного воскресеня! То и наша „Пасха” („Песах”) – преход зоз рабства до обецаней жеми, преход зоз шмерци до живота! Зоз кресценьом ше кажди чловек облєка и укаламює до Исуса Христа и, зєдинююци ше зоз його вибраним народом, вєдно з нїм путує до Обецаней жеми!

Христос воскрес! Воистину воскрес!

Син Божи пришол на швет, вжал людске цело и постал єден з нас – други Адам, котрого грих нє залапел и нє зранєл. Єдино го раня нашо одбиваня його любови и шицки нашо увреди, котри Исус, у чежких церпеньох, остаточно прибива на криж, победзує шмерц зоз воскресеньом и нам дарує живот вични. Исусова шмерц на жеми – то нє конєц живота, алє преход зоз шмерци до полноти живота, до котрей Исус уведол и цали людски род. Заш лєм, иснує велька розлика у шмерци тих котри веря до Христа, и тих котри нє веря. Хто вери до Христа зоз живу, активну и дїлотворну любову, тот нє умера, алє преходзи до нового живота, воскресує. А хто нє вери, и нє жиє по Заповидох Божих и Заповидох любови, тот осудзени на вичносц у цмоти и на живот звонка Божей любови. Святи апостол Павло ясно гутори: „Ви, котри поховани з нїм у кресценю, з нїм сце и воскресли по вири до дїлотворносци Бога котри го воскреснул зоз мертвих” (Кол. 2, 12). Сучасни швет зна буц дзекеди пребарз оддалєни од Христовей науки и часто спонукує християнох на погришни опредзелєня, на нєморалносц, на животни драги котри оддалюю од цилю пре котри Исус церпел и Воскреснул. Алє вира до Воскресеня Исуса Христа одкрива нам радосни смисел тей подїї за нас, уводзи нас до чуда Пасхи, до особного преходу през шмерц до живота вичного, котри ше дарує каждому хто шлїдзи Исуса Христа. На таки способ Христос постава наша Пасха, уособена Пасха каждого вирнїка: „Кажди хто жиє и вери до мнє, нє умре навики” (Йо. 11, 26). Така вира приноши каждому спашенє од шмерци, бо водзи ґу вири до Троєдиного Бога, помага у сотрудзованю з Божима ласками прейсц животну драгу зоз Божим благословом, даруюци нам моци на тей чежкей драги. Прето ше и радуєме Христовому Воскресеню, радуєме ше же зме Христово, бо знаме же шицко тото цо за нас найчежше у тим жемским живоце – церпенє и шмерц, победзуєме вєдно з Нїм. Його побида – то ґаранция нашей побиди. Треба ше лєм облєчиц до Ньго, зруцуюци зоз себе „старого чловека з його грихами”! Теди зме зоз своїм животом и чистим шерцом годни ясно шведочиц радосц нашого одкупеня у припаданю Христовому Воскресеню! 25. МАРЕЦ 2016.

Радуйме ше прето и вешельме, бо Воскреснути уключел нас шицких до того спасительного плану и на нїкого нє забул! Най радосц Христового Воскресеня войдзе до каждого людского шерца же бизме могли жиц з Нїм и у Нїм! У тих нєлєгких часох служме єдни другим з нашима духовнима дарами и материялнима добрами, бо то правдиве шведоченє вири до Христового Воскресеня! У тих радосних и святих дньох Христового Воскресеня привитуєм шицких зоз радосним християнским привитом: „Христос воскрес! – Воистину воскрес!” + Георгий Ваш владика

РУСКЕ СЛОВО 3

ТИЖНЬОВНЇК

ИНТЕРВЮ ЗОЗ РЕПУБЛИЧНУ ПОСЛАНЇЦУ ОЛЕНА ПАПУҐА, ЛИҐА СОЦИЯЛДЕМОКРАТОХ ВОЙВОДИНИ

ЄДИНИ ГЛАС ВОЙВОДИНИ У БЕОҐРАДЗЕ Розгварку водзел: Иван САБАДОШ

– По актуалним Уставе, нїби, седем одсто державних приходох припада Войводини. Алє, за 10 роки по дзень-нєшка ми нїґда нє можеме дознац же кельо то наисце, а анї тото слово на паперу нє сполнєте

лена Папуґа длугорочни член Лиґи социялдемократох Войводини, хтору як народна посланїца заступала у трох остатнїх зволаньох Народней скупштини Републики Сербиї. Кандидатка є за нови мандат, як дзевята на заєднїцкей лїстини ЛСВ, СДС и ЛДП „Союз за лєпшу Сербию” Упознала обидва боки парламентаризма, понеже була и часц скупштинскей векшини, и опозиция. Бешедовали зме о єй искуствох зоз законодавного дому, резултатох и цо ище треба поробиц же би Сербия була лєпше место за живот. РС: З яку виберанкову платформу виходзице пред гласачох 24. априла? – Лиґа социлдемократох Войводини уж 26 роки заступа исту платформу и програму. На щесце, бо зме ше доказали як принципиєлна и дошлїдна странка. Нажаль, бо бим волєла кед бизме ше за тот час виборели за полну автономию АП Войводини, у обсягу яки зме мали од 1974. по 1989 рок кед Покраїна була медзи економски найрозвитшима реґионами у СФРЮ и могла ше ровнац зоз Словению по стандардох и богатстве. Медзитим, ище вше ше бориме за полни законодавни, судски и вивершни компетенциї, маєток и жридлово приходи хтори би були ґарантовани з Уставом. Видзиме ситуацию же без того, Войводянє нєшка жию на гранїци худобства, а постали зме нєрозвити реґион, цо анї Покраїна, анї єй гражданє нє заслужели. РС: Положенє Войводини у Сербиї – компетенциї, маєток и финансованє автономиї, нє ришела анї єдна власц у остатнїх 25 рокох... – ЛСВ пред Уставним судом Сербиї оспорює актуални Устав понеже у нїм зарисовани нєшкайши стан. Здогадуєме же гражданє Войводини на референдуму анї нє потримали актуални Устав по хторим, нїби, седем одсто державних приходох припада Войводини. Алє, за 10 роки по дзень нєшка ми нїґда нє можеме дознац же кельо то наисце, а анї тото слово на паперу нє сполнєте. Войводина полнї вецей як 40 одсто буджета Републики, а назад наисце достава два-три одсто, и то лєм трансферни средстава за отримованє, наприклад, школох и шпитальох, а нїч за обнову и розвой Покраїни. За 10 роки нє принєшени анї Закон о финансованю АП Войводини, и ми вецей анї нє знаме же кельо за тот час Войводина очкодована. РС: Лиґа инсистує на тези же шицки „беоґрадски странки” – и тоти з прешлей власци и тоти з терашнєй, исто патра на питанє Войводини. – Нїхто ше з нїх щиро нє борел за права Войводини, и у тим ЛСВ нїґда нє мала потримовку. Була сом у Скупштини од

4 РУСКЕ СЛОВО

2008. по 2012. рок, кед Демократска странка була водзаца политична моц и могла пременїц ствари. Медзитим, нїґда нє було анї слуху, анї моци анї дзеки. То странки з шедзиском у Беоґрадзе и, мушим так повесц, же Беоґрад єден вельки гамовач шицких намаганьох за децентрализацию держави... Значи, виходзи же лєм ЛСВ бранї автохтони интереси гражданох Покраїни, алє зоз 5-6 посланїками, нє мож вельо зробиц. Медзитим, без нас, глас Войводини би ше у Беоґрадзе анї нє чуло. РС: На републични виберанки ЛСВ виходзи зоз СДС Бориса Тадича и ЛДП Чедомира Йовановича. З обидвома сце уж сотрудзовали, гоч су тиж „беоґрадски” странки – Ми ше, як реґионална странка чийо гласаче скоро виключно концентровани у Войводини, од початку закладаме же би Република Сербия нє була єдна виберанкова єдинка як нєшка, алє орґанизована до вецей цалосцох дзе би єдна була и Войводина. Так би у Парламенту точнєйше були заступени окремносци, потреби и интереси рижних часцох держави бо би их представяли автентични политични моци. Док ґод система така яка є, же ше реґионални политични моци и проценти потримовки траца на националним уровню, ЛСВ на виберанки муши виходзиц з даским хто нам голєм кельо-тельо подобни у вредносцох хтори заступа, а „закрива” цалу державу. Нашо членство и симпатизере нє вше задовольни з виберанковим партнером, понеже то централистични странки, хтори сами углавним нїґда нїч добре нє принєсли Войводини и єй гражданом. Медзитим, сцем визначиц же предвиберанково догварки и коалицийне спорозуменє нам ґарантую же у Народней скупштини формуєме свой посланїцки клуб и водзиме свою политику. У Скупштини нас вецей нє обовязує заєднїцка платформа з предвиберанковима партнерами. РС: Кед по дачим ЛСВ препознатлїва и на державним уровню, то безкомпромисни наступ кед слово о охрани природного богатства хторе ше находзи на териториї Войводини – Нашо люд зе знаю цо то богат ство, бо го сами зґаздовали и вшелїяк же би мушели буц ґаздове на своїм. Лиґа була отворено процив шицких предаваньох богат ства з 25. МАРЕЦ 2016.

ТИЖНЬОВНЇК

Покраїни, окреме кед предавали НИС, одно сно Нафтаґас, як го гражданє Войводини паметаю. То ше указало як сущно погришне нє лєм же НИС нє предати алє подаровани, за цену рочней продукциї... Нови власнїк нательо аґре сивно експлоатує нафту же Войводина пошвидко останє „суха” а богатство щезнє. Ґу тому, символична рудна рента хтора найнїзша у Европи, тиж катастрофална одлука. Од початку зме спозорйовали, алє аж тераз дахто припознава же з НИС направена гришка. Добре же похопели гришку, алє най ю вец тераз нє правя знова, кед слово о обрабяцей жеми. Же би нє випадло о 10 роки же и жем нє требало предавац. Чом бизме младим фамелийом на валалє нє дали на хаснованє 10 – 15 гектари, уж кед инве ститором дзелїме дзешатки тисячи евра субвенцийох за фабрики и роботни ме ста. РС: Урядове толкованє же предаванє жеми предусловиє за Европу – Окреме спозорюєме на нєточно сци з хторима и держава и Влада браня намаганє же би ше наша обрабяца жем од 2017. року. отворела за странцох, бо зме гат подписали Спорозумнє о стабилизациї и приключованю. То єдно ставни нє правда, бо условия ССП заправо початни позициї хтори по момент ступаня до ЕУ мож меняц и присподобйовац националним потребом. З европскей пракси видно же то нє так – Словаци и Мадяре свою жем нє попредали, а члени су Униї. Ми тераз збераме 100 тисячи подписи за референдум, уж маме коло 80, же би гражданє одлучели чи наша жем на предай, чи нє. РС: У чим ше состої робота народного посланїка, окрем зашеданьох и того цо видзиме на телевизиї? – Парламентарна робота компликована, насампредз же Народна скупштина законодавне цело, а векшина по сланїкох по фаху нє правнїки. Я ше першираз у Скупштини зочела зоз законодавну процедуру. Предклади законох приходза зоз шицких обласцох живота – привреди, социяли, финансийох, безпечно сци и друге, а по сланїк нє може буц експерт за шицко. Муши ше прето пе стовац круг людзох, у странки и коло себе, з хторима ше можеце консултовац кед сцеце одвичательно окончовац длужносц по сла нї ка. Окре ме же ква ли тет ни, фун да мен то ва ни амандмани спо соб же би ше и з опозициї могло уплївовац на приношенє доброго, лєбо лєпшого закона. Друга велька часц роботи находзи ше на скупштинских одборох. То ище одвичательнєйше, понеже ше директно стретаце з фаховцами за конкретну обласц, а мушице з нїма буц ровноправни, до стойни собешеднїк. Добре пририхтани по сланїк, заправо, найбаржей може уплївовац на злєпшанє законох прейґ роботи у одборох. У тим зволаню була сом член Одбору за про свиту и Одбору за людски и меншински права, у Женскей парламентарней мрежи и у Комисиї за надпатрунок окончованя каребних санкцийох, дзе сом обишла шицки гарешти у Сербиї. Значи, єст роботи за цали роботни час. РС: Цо можеце повесц, кому народни посланїки першенствено лоялни – гражданом хтори их вибрали, чи партиї на чиєй су лїстини? – З власного искуства можем повесц же сом нїґда нє мушела робиц процив себе. Верим до идеї и програми автономней Войводини хтору заступа Лиґа социялдемократох Войводини и розумлїве же потримуєм становиска странки. Алє мам само стойносц и шлєбоду же, у случаю 25. МАРЕЦ 2016.

кед мойо особни становиска лєбо прешвеченя иншаки, нє гласам процив совисци. Тераз кед зме опозицийна странка то нє проблем, алє кед зме од 2008. по 2012. рок були часц векшини, дараз єден по сланїк могол одредзиц успих скупштинского гласаня и одвичательносц була векша и директна. Вец участвуєце на зашеданю и даваце кворум, алє гласаце по своїм. Медзитим, кед ше гласало о Закону о ре ституциї, за хтори тримам же є у важацей форми нє добри, анї сом нє була на зашеданю, анї сом нє гласала, аж и по цену же врацим мандат, алє векшина нашла другого по сланїка хтори обезпечел кворум. Значи, кед у странки нормални одношеня и бешедує ше отворено, мож остац само стойни и дошлїдни, алє гварим, найбаржей зацвиши чи сце власц, чи опозиция. РС: Чи посланїки з рижних опцийох можу найсц заєднїцки интерес коло общих питаньох. – Коло законох хтори служа за защиту правох и векшу безпечносц загрожених катеґорийох жительства як цо хори лєбо дзеци, Женска парламентарна мрежа, одно сно шицки народни по сланїци, углавном вєдно придаваю амандмани и исто гласаю. Медзитим, и ту завиши чи сце власц, чи опозиция. Прето ше вецей раз случи же опозицийни по сланїци пририхтаю даяки амандман и у поради придаю го по сланїцом векшини хтори го потим браня, бо так векша вироятносц ще го Скупштина потрима, а Влада прилапи. РС: Ви найвисше позиционована особа з рускей заєднїци у державних институцийох. Кельо з того места можеце помогнуц Руснацом? – Першенствено сом член Лиґи социялдемократох Войводини и по тей основи, а нє по националней, сом у Скупштини Сербиї. Медзитим, кед заступам економски права Покраїни, лєбо бешедуєм о нєзанято сци, проблемох у польопривреди лєбо судстве, наступам у интере су шицких гражданох з теритиориї Войводини та и Руснацох хтори ту скоро шицки жию. Алє, у каждей нагоди визначуєм же сом Рускиня з Руского Кере стура и у каждей дискусиї пробуєм прецагнуц конкретни приклади лєбо проблеми з нашей заєднїци и штредку. Верим же так на єден спо соб промовуєм нашу заєднїцу, о хторей ше вонка з Войводини мало зна. Конкретно, особнє ми було важне вибориц ше за друкованє нїзкотиражних учебнїкох по руски, а верим же и наступ „Гармониї” у доме Народней скупштини на шветочним отвераню зашеданя, лєбо нащива кере стурских Ґимназиялцох ма символичне значенє. РС: Чи Сербия нєшка лєпша як у часох кед сце уходзели до политики? – Нє. Я нє видзим же Сербия нєшка идзе напредок. Правда, велї ше обрацели од антиевропейцох ґу Европейцом. Алє, як идзе процес отвераня поглавйох, спо соб на яки третируєме розвойни ИПА фонди – ми нї за цо нє порихтани. Закони яки ше нєшка приноши, од локалней самоуправи по пензиї, а хтори уплївую на каждодньови живот каждого граждана... Я нє видзим же то водзи ґу лєпшому животу. РС: Цо по вашим думаню треба поробиц же би було лєпше? – Врациц АП Войводини полну автономию. Польопривреда може вицагнуц цалу державу з кризи. Кед ше змоцнї войводянска економия, кед ше єй враци тото цо єй припада, годни зме помогнуц цалей Сербиї.■

РУСКЕ СЛОВО

ТИЖНЬОВНЇК ОДБОР ЗА КУЛТУРУ НАЦИОНАЛНОГО СКУПШТИНА ВОЙВОДИНИ

ОЧУВАЦ УРОВЕНЬ КОМУНИКАЦИЇ Предсидатель Скупштини АП Войводини Иштван Пастор вовторок розписал порядни виберанки за Скупштину Войводини за 24. април, так же виберанки за шицки три уровнї власци – републични, покраїнски и локални, буду отримани исти дзень. Пастор поволал гражданох же би вихасновали свойо виберанкове право, же би гласали на наступних виберанкох „за того кого жадаю” и гласачом поручел: – Ви єдини котри маце право одлучовац о тим же хто вас у шлїдуюцим мандату будзе представяц у Скупштини Войводини – гварел Иштван Пастор на конференциї за медиї и додал же Скупштина АП Войводини парламент у хторим ше почитує високи уровень култури, и прето поволал партиї на културну виберанкову кампаню, на борбу з арґументами и програмами. Покраїнска виберанкова комисия одлучела же виберацки лїсток за покраїнски виберанки будзе блядо-желєни.

Виберанки за войводянски парламент по сле скоро 30 рокох буду отримани лєм по пропорцийней системи, а нє и по векшинскей, одно сно комбинованей системи, так як ше вибера по сланїкох до републичного, одно сно одборнїкох до локалних скупштинох. Дотераз, половку зоз 120 по сланїкох до Скупштини Войводини ше виберало по векшинскей, а половку по пропорцийней системи. Остатнї виберанки за Скупштину Войводини отримани 6. мая 2012. року, а од 2000. року у Покраїни на власци коалиция Демократскей странки, Лиґи социялдемократох Войводини и Союзу войводянских Мадярох. М. З.

6 РУСКЕ СЛОВО

У ПЛАНЄ ЗАЩИЦИЦ СКАРБ Одбор за културу Националного совиту Руснацох того тижня отримал свою другу порядну схадзку, а медзи иншим на дньовим шоре було приношенє Предкладаня о рухомих и нєрухомих културних доброх хтори окреме значни за руску националну меншину у Сербиї

На схадзки хтора отримана у Руским Керестуре, Одбор дал и предкладаня за додзельованє штирох наградох Заводу за културу Войводини нашим найвизначнєйшим културним дїячом. Лїстину културних доброх у нашей заєднїци, хтори держава уж защицела, НС планує дополнїц и вимагац же би ше их преглашело за памятнїки, односно културни добра хтори значни за Руснацох. На тот способ ше числени обєкти, памятнїки, парцели, писани документи и други скарб тирвацо охранї. Фаховци з обласци защити памятнїкох – др Миряна Дєкич, маср Сашо Сабадош и Любица Отич направели список рухомих и нєрухомих културних доброх, як и нєматериялних хтори би могли буц окреме значни за Руснацох. Понеже дзепоєдни члени Одбору зауважели же би список требало детальнєйше розпатриц, висц на терен и видзиц цо з наведзеного наисце значне, порадзене же ше будзе консултовац зоз парохами и фаховима особами. Список би мал буц конкретизовани по 15. април, а потим о Предкладаню будзе гласац НС и хтори го прешлїдзи до Министерства култури. Завод за културу Войводини уж штварти рок додзелює штири рочни награди за творчи резултати з обласци култури, уметносци и унапредзеня културного живота. Одбор за културу єдногласно прилапел предкладаня, так же за Награду „Искри култури”, хтору ше додзелює младому авторови до 35 роки за сучасну творчосц, Одбор предложи шпивачку и авторку Саню Полдруги. За Медалю култури за мултикултуралносц и интеркултуралносц др Миряну Дєкич з Покраїнского заводу за защиту памятнїкох, а за Медалю култури за очуванє културного скарбу Мирона Жироша. За Медалю за цалосну творчосц/роботу були номиновани Дюра Латяк и Михал Лїкар, а пре длугорочне доприншенє рускей заєднїци у рижних обласцох, члени одлучели же за тоту визначну награду предложа Дюру Латяка. 25. МАРЕЦ 2016.

ТИЖНЬОВНЇК СОВИТУ РУСНАЦОХ

ЗНАЧНИ ЗА РУСКУ ЗАЄДНЇЦУ На схадзки прилапени и конєчни Календар репрезентативних манифестацийох Руснацох у 2016. року. Того року по наших местох буду отримани вєдно 20 манифестациї, а будзе ше исц и до иножемства. На схадзки Одбору за културу принєшена и Одлука о финансийним планє за 2016. рок, по хторим тото цело НС будзе

КОМИСИЯ Ище влонї ше бешедовало о потреби за унапредзованьом програмних часцох фестивалох и манифестацийох, та формованьом совитодавней Комисиї у хторей буду фаховци з рижних обласцох – театру, музики, танцу итд. На схадзки до Комисиї меновани дзевец особи: Мирослав Пап, Михал Лїкар, Агнета Тимко Мудри, Миломир Шайтош, Микола Ґубаш, Михайло Зазуляк, Лидия Пашо, Йоаким Рац и Юлиян Рамач.

розполагац з милион 850 000 динари. Векшина пенєжу, милион 350 000 динари, наменєна за софинансованє тогорочних манифестацийох по наших местох и одход делеґацийох Союзу Руснацох Українцох и Рускей матки на манифестациї и конґреси до иножемства. Пре унапредзенє квалитету змистох хтори витворюю нашо аматере, Одбор того року опредзелєл 500 000 динари за потримовку у афирмованю фолклору, хорского шпиваня и музичней творчосци.■ Сенка Надь 25. МАРЕЦ 2016.

STANOVISKA

Пише: Дюра ВИНАЇ, новинар

СКАЗКА О КРАЛЬОВИ И СТРУЇ Бул раз єден краль. Вон нє плацел струю, та и народ думал же нє муши плациц. А, указало ше же муши. Прешлого тижня, кед до Сербиї приходзел британски престолонашлїднїк принц Чарлс и войводкиня од Корнвола, наш пре столонашлїднїк Александар Карадьордєвич вихасновал нагоду и порушал боляцу тему о реституциї маєтку. Премиєр му, заш, на нос здзал длуство за струю – 70 тисячи евра. За комплекс Билого двору на 135 гектарох жеми и осем тисячи квартельного простору у штред Беоґраду, то анї нє так вельо. Вельки лєм пенєж. Кед ше 2001. року краль Александар, як го ми любиме волац, врацал назад до Сербиї, калкуловане кельо вон кошта и кельо би зоз своїм углядом и позициями у швеце врацал уложени пенєж. Споминани милион евра, гоч трошки до конца нє викристализовани и наставаю нєпорозуменя и нєприємни ситуациї. Поведзме, краль твердзи же уложел власни 3,5 милиони евра до комплекса Дединє, цо би нє требала буц його обовязка. Єдна од нїх то и струя, но, краль ше вельо нє стресол. Исто так, як и нови капиталисти кед ше у їх фабрикох нагромадза милионски рахунки – кед би им виключели струю, їх дїловни партнере би остали без сировини, стотки роботнїки без роботи, фамелиї без приходу, їх дзеци без домашнїх задаткох… Кральови прешлого року виключели струю, алє му ю и врацели. Трошки нє вимирел. Так, у авиону лєца маймун и папаґай, и нєпреривно доруцую симпатичней стюардеси. Стюардеса их опомина, опомина, а вец им пригрожи – же кед ше нє змиря, вируци их през облак. Но, вони ше и далєй крашнє забавяю и доруцую єй. Кед видзи же нє вредзи, отвера облак, и – вируцує их вонка. Падаю вони, падаю, вец ше нараз папаґай пита маймунови – Знаш ти лєциц? – Нє – одвитує му маймун. – Нє знаш?! Чом ше вец пучиш? Нє шицки зме исти. Кральови можу и виключиц и уключиц струю, йому єднак швици. Народу кед виключа, постава му цма, алє дакус яснєйше. vinaji.net

РУСКЕ СЛОВО 7

НАШО МЕСТА СХАДЗКА ОПШТИНСКЕЙ РА ДИ У ШИДЗЕ

ФОРМУЄ ШЕ СОВИТ ЗА БЕЗПЕЧНОСЦ Општинска рада утвердзела предлоги одлуки о снованю Совиту за безпечносц општини Шид, финансийни плани шейсц месних заєднїцох, предлог хаснованя буджетного фонда за защиту и унапредзованє животного штредку, а скоро 400 тисячи динари ше видвої штверим гражданом хтори покусали пси блукаче Општинска рада утвердзела предлог одлуки о снованю Совиту за безпечносц општини Шид, а як обгрунтовал Никола Васич, предсидатель ОР, на схадзки отриманей прешлого штвартку, 17. марца, од 157 општинох у Републики Сербиї коло 80 уж ма сновани подобни совити. Потреба же би вон було сновани и у општини Шид, нє лєм пре спокуси безпечносци як погранїчней општини, алє и пре миґрантску кризу. На чолє совиту будзе предсидатель ОР, а члени буду началнїк Полицийней станїци, предсидатель Суду, директор Дома здравя и Центра за социялну роботу, як и других структурох, хтори годни допомогнуц векшей безпечносци. О предлогу треба же би ше вияшнєла и Скупштина општини Шид.

Бикичанє ушоря свой валал

ОР тиж утвердзела и предлог хаснованє буджетного фонда за защиту и Општинска рада прилапела и фи- унапредзованє животного штредку. У нансийни плани за тоти рок Месних 2016. року у спомнутим фонду ше плазаєднїцох Адашевци, Бачинци, Ба- нує витвориц 14,4 милиони динари. тровци, Сот, Бикич и Вишнїчево. Як Значни средства буду опредзелєни за наглашел Слободан Лазаров, предси- ушоренє „дзивих” депонийох шмеца, а датель Совиту МЗ Бачинци, з финан- средства достаню и здруженя чия аксийним планом предвидзени 7,3 ми- тивносц унапрямена на защиту животлиони динари, з того 3,5 милиони буду ного штредку. Потримовку достали опредзелєни за закончуюци роботи на програми дїлованя ЯКП „Водовод” и каплїчки на теметове, за ушоренє ва- „Стандард”. Як гварене на схадзки, у лала и помоц здруженьом у валалє. чечуцим року вода подрагши за пейсц У Бикичу, по словох Деяна Бобаля, одсто, кельо виноши инфлация, а напредсидателя Совиту МЗ предвидзе- допольнєнє за отримованє годзинох за ни 1,5 милиони динари з хторих будзе меранє количества води нє будзе звекфинансоване ушоренє валала, помоц шане. Тиж и зоз „Стандарду”, за 10 одздруженьом у валалє, як и за отримо- сто, нависцели подрагшенє услуги виванє манифестацийох. ношеня шмеца, а тиж будзе драгше и отримованє желєних поверхносцох. Прилапени и програми дїлованя Културно-образовного цнентру, Ґалчериї ,,Сава Шуманович – институциї култури од националного значеня Туристичней орґанизациї и Дома здравя. На схадзки снована Фахова комисия хтора будзе оценьовац проєкти по конкурсу за финансованє и софинансованє медийних змистох. Спред локалней самоуправи менована Миленка Субич зоз Шиду, як и двоме члени з Нового Саду, Будимир Маркович и Ненад Радомирович, у мено новинарских асоцияцийох. Як гварене, на конкурс сцигли 16 проєкти. ОР дала согласноц же би зоз буджета општини було виплацене скоро 400 тисячи динари очкодованя штверим гражданом хтори покусали пси блукаче, а же би на концу одлуку о очкодованю нє приношел суд. Вл. Дї.

МЕСНИ ЗАЄДНЇЦИ

ИНТЕРЕСАНТНА АКЦИЯ У КОЦУРЕ

РОЗЧИСЦИЦ ОБИСЦЕ И ЗАРОБИЦ Початком априла у Коцуре будзе орґанизована акция наволана „Ярнє розпредаванє половних стварох”, хтору орґанизує Емилия Чизмар. Такволане ґаражне, лєбо улїчне розпредаванє стварох хтори у обисцу вецей нє потребни и лєм забераю место, по символичней цени, з цильом же би ше розчисцело простор. Окреме то узвичаєне у заходних державох, док у нас тото менєй познате. Емилия праве таке сце порушац. Як гвари, на таку идею придзе вше кед прата обисце, бо вше найдзе дацо цо єй нє треба, а жаль єй руциц. – Каждому кому сом спомла таке предаванє ше пачело му ше, алє нїхто нє верел же би то при наших людзох мо-

8 РУСКЕ СЛОВО

гло прейсц, и же би нє прилапели. Конєчно сом то надумала витвориц тоту идею, та хто зна, можебуц ше людзе и одволаю – толкує Емилия и додава же ше приход и предаванє стварох нє буду наплацовац, а цо вецей предавачох будзе, векша шанса же дахто на такей файти вашару найдзе дацо цо можебуц вше глєдал, а у предавальньох го уж давно нє мож найсц. Прето, Емилия поволує шицких заинтересованих же би попратали обисце, поскладали нєпотребни ствари до шкатули, розложели ше на соботу, 2. априла на коцурским пияцу, и ошлєбодзели ше од стварох хтори лєм збераю прах, а вони дакому буду интересантни та их купи. Т. Х. 25. МАРЕЦ 2016.

НАШО МЕСТА МЕСНА ОРҐАНИЗАЦИЯ ИНВАЛИДНИХ И ДРУГИХ ПЕНЗИОНЕРОХ ЗОЗ КОЦУРА

НОВИ ПРОЄКТ КАРИТАСУ У МАРА ДИКУ

ХИЖА ТУ, ТРЕБА Ю ОПРАВЯЦ Можлїве же Месна орґанизация инвалидних и других пензионерох зоз Коцура будзе помагац социялно угроженим гражданом, а можлїве же ше ознова поруша акцию „Од хижи до хижи” за адаптованє нових просторийох

ДОМ ЗА ШЕЙСЦ ФАМЕЛИЇ На порядну рочну скупштину Скупштини ме сней орґанизациї инвалидних и других пензионерох зоз Коцура прешлей соботи, на котрей предшедовала предси дате ль ка орґ а ни за циї Ан дя Хромиш, у Холошняйовей сали, зишло ше вельке число пензионерох. На початку привита ли присутни члени и го сци, мед зи хторима були и предсидатель Општини Вербас др Братислав Кажич, та предсидатель МЗ Коцур Же ль ко Бє лан, пред си датель Оп штин ско го од бо ру ПУПС Да ни ло Ма раш, пред ставнїки орґанизацийох пензионерох зоз околних ме стох, и валалских здруженьох. У це ку схад зки пречи та ни звит роботи за 2015. рок, та финансийни звит. Хромишова наглашела же тому зволаню предсидательства уж треци рок мандат, и за тоти три роки ше им по спишело купиц хижу у хторей однєдавна шед зиско орґанизациї, цо тримаю за свой найвекши успих у прешлим року. Потим, хижа реновирана дзекуюци донацийом, алє реновиранє нє докончене, бо коло адаптованя нових про сторийох єст ище 25. МАРЕЦ 2016.

роботи, та то буд зе єден зоз ключ них пла нох Здруже ня за 2016. рок. Можлїве же ше ознова поруша акцию „Од хижи до хижи” же би ше назберало средства за адаптацию хижи у хторей, як од скорей познате, буду и про сториї Коцурского здруженя младих. Попри тим, Орґанизация планує предлужиц свойо порядни активно сци, як цо то помаганє со ци ял но угроже ним гра жда ном, возпо ставянє контакох зоз другима орґанизациями, орґанизованє друженьох, вилєтох и нащивох, та обиход зенє хорих и нємоцних. Перши вилєт уж заплановани за април, кед ше годно приявиц за драгу до Суботици. На Скупштини вибрани и нови член Управного одбору орґанизациї, Драґиша Самочета. Самочета дочасово буд зе окончовац и функцию касира, по шлїдуюцу порядну рочну Скупштину, хтора буд зе виберанкова. По законченю официйней часци, члени орґанизациї пензионерох ше предлужели дружиц коло заєднїцкей вечери. Т. Х.

У сримским месце Марадик, у општини Индїя, предпрешлого штвартку поставени камень-фундамент за нови заєднїцки проєкт вибудованя хижи за социялно загрожени особи и фамелиї, котри нє маю свой дом. Хижа наволана „Свята Елизабета” и будзе мац шейсц квартельни єдинки. На святочносци започинаня проєкта присутна була делеґация Каритасу Болцано–Бресаноне зоз Италиї на чолє зоз Францом Кипом, директором, и Волфґаном Пеном, директором Мисийского Каритасу, и Сримского владичества на чолє зоз Дюром Ґашпаровичом, владиком, Йозом Дуспаром, директором владического Каритасу, як и Петром Филиповичом, предсидательом општини Индїя. Идея за вибудов того дому настала прешлого року кед делеґация Каритасу зоз Италиї обиходзела старих и наишла на єдну жену котра нє мала нїкого свойого, нє мала свой дом, дзе бивац. Мотив бул же кед би мала голєм кров над главу, були би єй лєгчейши старецки днї. Тото обисце би отримовали сами квартельоше, старали би ше гиґиєни, сами би себе варели, пораєли, кошели траву, одруцовали шнїг... Иншак, таки хижи, обисца, у котрих змесцени даскельо фамелиї и котри ше стараю же би шицко функционовало, уж єст у Италиї и указали ше як добре ришенє. Дю. В.

РУСКЕ СЛОВО

НАШО МЕСТА ЗАЄДНЇЦА „ЖЕМ ЖИВИХ” ЗОЗ КОВИЛЮ ПОМАГА У ХОРОТОХ ЗАВИСНОСЦИ

ЛЇЧЕНЄ ЗОЗ МОЛИТВУ И РОБОТУ Пишу: Владимир ДЇТКО Дюра ВИНАЇ

Заєднїца „Жем живих” oснована у Манастирe Ковиль пред дзешец роками и през ню прешли вецей як два тисячи зависнїки од дроґи, алкоголу, коцки, коло 80 одсто ше вилїчели, гоч ше з тима хоротами... нїґда нє зна. У нїх ше лїчи без лїкох, без физичней кари, лєм з роботу и молитву, и нєпреривну анґажованосцу членох.

ре потреби же би ше лїченю зависносци од дроґи, алкоголу, коцки... приступело и на дакус иншаки, по можлївосци ефикаснєйши способ, пред дзешец роками Владика Порфириє у Манастирe Ковиль oсновал Заєднїцу „Жем живих”. У нєй ше почало лїчиц без лїкох, физичного злоставяня, лєм з молитву и роботу, и анґажованосцу членох през цали дзень. Пре успих у лїченю, Заєднїца „Жем живих” почала орґанизовац трибини на котрих члени бешедую о своїх початкох зависносци, лїченю и вилїченю. Живе шведоченє автентичних особох указало ше як барз позитивне, бо млади людзе препознаваю себе, окреме у тих початних фазох, кед алкогол, дроґу, коцку... почню конзумовац пре доказованє у своєй ґенерациї, або же би ше постало „мали герой”. У сотруднїцтве зоз Домом здравя у Шидзе, Центер за рехабилитацию зависносци „Жем живих” зоз Ковилю, прешлого тижня у сали Културно-образовного центру орґанизовал трибину о хоротох зависносци. На нєй були школяре зоз Ґимназиї „Сава Шуманович” и Технїчней

школи „Никола Тесла”, а о власних животних искуствох приповедали двоме члени заєднїци „Жем живих”. Ґу нїх присутни штредньошколци нє могли остали ровнодушни. Од правих особох, зависних, могли дознац же як ше постава зависнїк и як ше мож одупрец од того зла. ЖАДАНЄ ВИЛЇЧИЦ ШЕ

ЕМОЦИЙНИ РОЗВОЙ Основна и штредня школа зоз домом школярох „Петро Кузмяк” сотрудзує зоз Заводом за явне здравє у Зомборе и уключена є до проєкту „Воспитанє дзецох за здравє” з котру орґанизує рижни трибини о хоротох зависносци. Од педаґоґинї Любици Нярадийовей зме дознали же ше од вецей понукнутих темох опредзелєли за „Розвиванє емоцийного розвою”, понеже у нєй облапени вецей обласци з котрима ше стретаю млади. Трибини ше орґанизує каждей стреди и добре су нащивени.

10 РУСКЕ СЛОВО

Як наглашел Андрея Йованович координатор у спомнутим центре, зависнїки ше лїча од дроґи, алкоголу и коцканя без лїкох, алє з моцним жаданьом каждей особи же би ше вилїчела. – Пребуванє при нас безплатне, зависнїки ше лїча без огляду на вирску припадносц и ту преходза на ґрупну и индивидуалну психотерапию. Вецей як два тисячи людзе прешли през рехабилатацийни центер, а после того почина процес ресоциялизациї у вонкашнїм швеце, и каДр Ваня Ґнип Гарди

25. МАРЕЦ 2016.

НАШО МЕСТА ждодньовим живоце. Єден зоз задаткох нашого центру то и отримованє трибинох и госцуєме у рижних городох, як так тераз у Шидзе – гвари Андрея Йованович. Свойо чежке животне искуствциє кед у питаню дроґа, штредньошколцом винєсол Милан, 26-рочни леґинь зоз Кикинди. Як гварел дроґу почал хасновац ище у штреднєй школи. – Кед сом пошол студирац до Беоґраду лєм сом предлужел хасновац дроґу и аж сом нагварял и свою дзивку. Вше баржей сом препадал до пекла дроґи, вецей раз сом пробовал аж и самозабойство, мержел сом самого себе и же сом

КОЦУР

КУПЕНИ БАВИСКА ДО ОВОДИ

ЖЕНСКИ И ХЛОПСКИ ЗАЄДНЇЦИ Попри заєднїци у Ковилю, за леґиньох, постоя ище три заєднїци – на Ченею, Вилову и Лазаревцу у Сербиї. За жени єст лєм у Бачким Петровим Селу. У тих обисцох нєт телевизиї, нєт радия, способ живота як у манастире, и єст напредок утвердзени розпорядок – кеди ше става, модлї, роби, одпочива, кеди шлєбодни активносци, а кеди ше лєга спац. Звичайно тоти обєкти правя сами члени заєднїци. То, у ствари, еколоґийни салаши, задумани так же би на нїх убудуце робели сами члени, без сучасней мехаїизациї, пестицидох и других отровох котри запановали медзи нами. Найвекши печац дати на физичней роботи и на таки способ же би ше забуло на зависносц.

живи. Кед сом думал же сом пришол ґу концу, одшмелєл сом ше и ришел помоц поглєдац „Жеми живих”. Ту сом уж 30 мешаци и ту ище 20 леґинє таки як цо и я. Найзначнєйше же тераз у мнє надїя же сом конєчно зохабел дроґу – виприповедал слухачом Милан. ДОКАЗОВАНЄ У ДРУЖТВЕ Свою животну приповедку о зависносци од алкоголу и коцканя тиж интерперетовал и Иван, 23-рочни леґинь зоз Нового Саду. – Ище у старших класох основней школи на журкох и родзених дньох сом почал конзумовац алкогол же бим ше доказовал колеґом и дзивчатом. То ми нє було досц, вец сом зоз старшима хлапцами рушел до коцкарнїцох и нацагнул ище єдно зло на карк. Закончел сом штредню школу, достал роботу, алє сом и далєй бул вязани за алкогол и коцку, трошел сом пенєж, почал и краднуц и кажди дзень вше баржей препадац. Вец сом дознал за „Жем живих” пошол там и спашеле ше. Ту сом уж рок, бул сом уж и два–три тижнї у вонкашнїм швеце на „преверйованю” – щиро виприповедал Иван. Др Ваня Ґнип Гарди зоз Дома здравя у Шидзе гвари же и у тим штредку, нажаль, єст вше вецей хасновательох опиятох, окреме при штредньошколцох. – Остатнї роки, нажаль, зависнїкох єст и при старших школярох основней школи. Тота трибина праве ма задаток же би школяре спознали яки им опасносци грожа и же би нє вошли до пекла зависносци – гварела др Ваня Ґнип Гарди. Гоч биванє у заєднїци безплатне, трошки вельо векши як цо сама Заєднїца може заробиц од продуктох котри сама продукує. Волонтере Заєднїци „Жем живих” обиходза институциї и спонзорох, и як гваря, анї сами нє знаю як назбераю средства и обставаю у тим чаше. Бо, подобни заєднїци других здруженьох, гоч добре робели, праве пре нєдостаток средствох ше мушели загашиц. ■ 25. МАРЕЦ 2016.

Дзекуюци осмомарцовскей предайней вистави прикраскох у коцурским оддзелєню „Герлїчка”, Предшколскей установи „Бошко буха”, з бависками обновена єдна учальня. Од предаваня прикраскох у голу оводи и на пияцу, назберане коло 12 тисячи динари и купени бависка до хижи за приманє и випровадзанє дзецох. Дзеци ше у тей просториї найвецей бавя, та ше там найвецей бависка и поламу. Члени колективу муша прейґ таких акцийох зберац пенєж, понеже пред даскельома роками утаргнути порядни дидакти, хтори родичи плацели два раз до рока, и од хторих куповани материял за роботу и бависка за дзеци. Плаценє було обовязне, а одкеди є утаргнуте, бависка ше обновює на таки тот способ. Нову предайну виставу ше уж планує за Вельку ноц. Т. Х.

У СЛИКИ И СЛОВОХ

ВИСТАВА ЗА ЛЮБИТЕЛЬОХ ПРИРОДИ Перша саямска Вистава опреми за лапанє риби и активне пребуванє у природи „Fishing Show & Outdoor World”, отримана прешлого тижня на Сайме у Новим Садзе. Дистрибутере и тарґовци виложели опрему за лапанє риби, наутичну опрему, опрему за кампованє и караванинґ-одпочивок. Oтримани преподаваня о спортским лапаню рибох и едукативни сходи о защити и очуваню водох и рибного фонду. Спортски здруженя за младих цо ше занїмаю з рекреативним пребуваньом у природи презентовали свойо активносци. В. В.

РУСКЕ СЛОВО 11

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ

З другого боку творчосци:

АГНЕТА БУЧКО ПАПГАРГАЇ З НОВОГО СА ДУ

Фото: Вероника Вуячич

ТОТО ЦО МИ ДАТЕ, ТОТО ЖИЄМ

ЖАД Агнета ма ище єдно интересованє – каменя, кристали. Ище давно у младосци любела жад. О нїм и писала. И нєшка го трима под заглавком. – Шицки каменя, и розен кварц, опал, аметист, шицки маю свою символику и значенє. Желєни жад нєвироятна фарба, чудо хторе жем справела. Аметист, гваря, добри за духовни розвой, а и жад ма тоту функцию. Вецей раз обачим же Китайци нє знаю цо предаваю, а я ше уж розумим, та вецей раз купим исти кристали, припатрам ше на нїх, цешим, а вец подаруєм милим коло себе.

12 РУСКЕ СЛОВО

Слухали зме єй емисиї на Радию, читали писнї и чудовали ше тей краси як зна зоз словами. Єй крегка природа ма барз вельку моц, и мудросц, як студзенка глїбока. Отворела нам ладу, стару, праву дзивоцку. И душу, лєм тельо кельо требало. Писатель Михайло Ковач у своїм остатнїм писемку єй написал – дзивчецу з добру душу! Ковач знал, а ми дознали цо любела, чому ше радовала, за ким тужела...

ула хорйовите дзивче, та ше родичом Б видзело же раз нє годна робиц чежки роботи. Надумали ю дац до школи, та Агнета Буч-

кова мала лєм дзешец роки кед з Миклошевцох пошла до школи, до Дякова. – Мац ми сцела найлєпше, и нє штудирала же яке ми то теди було стресне и боляце. Паметам, наприклад, кед у Дякове було трешенє жеми... Пайташка ми погинула, вшадзи доокола було чежко. У ноци кед зме вонка спали, кажда мац притулєла свойо дзецко, а я сцисла заглавок. Нїґда нє забудзем тоти хвильки з дзецинства, а теди сом мала дас 12 роки. Нєшка, 65 – бешедує Агнета о чежких часох кед ше ище як дзивче мушела сама о себе старац. Роками родичи з Миклошевцох Агнету вожели на гайзибан кед одходзела до школи. Була уж и школярка Ґимназиї, и вше кед з валалу одходзела, вше плакала. – Тужела сом за Миклошевцами, гоч знам же ми таке школованє було вельки наук, бо сом вельо дознала о другей култури, о шицким тим цо коло мнє. ПЕРША ПИСНЯ У дзецинстве Агнета мала тоту привилеґию же росла з кнїжками. Єй мац, оцец и дїдо, єй вельо читали. За каждого Миколая доставала Ґрифово, Ґримово, Андерсеново сказки. После даскелїх рокох у Дякове, вжала до рук пирко, и на паперу написала свою першу писню. Мала 15 роки.

– Порушали ме самота и смуток, и то була порушуюца точка од хторей сом почала писац. Писню сом написала 1966. року и послала до „Руского слова”. На новинки и часописи ме родичи предплацели накадзи сом пошла до школи, так же ше я добре чувствовала у руским язику и литератури. Так було и надалєй, и подзековна сом людзом хтори ми оможлївели же бим виказала тото цо сом мала у живоце. Нє можем буц нєзадовольна. Нє мам на то право. У Дякове Агнета почала нє лєм писац, алє и учиц грац на ґитари, ходзела на танци, бавела у дзецинских представох. Там закончела другу класу Ґимназиї, а вец прешла до Вуковару. З Вуковару, по матури, сцигла до Нового Саду. ПЕРША ЛАДЯ – До Нового Саду сом першираз пришла по Дунаю на ладї. Мала сом теди штири роки. Паметам родзину, и прекрасну бабку купену у „Узору”. Барз сом ше цешела. Вельо роки познєйше сом як дзивка пришла до ньго студирац. Нови Сад теди бул найблїзши Универзитетски центер, и було цалком лоґичне же у нїм предлужим науку – бешедує Агнета. Студирала русийски язик и литературу. Дала шицки испити у року, и остало єй одбранїц лєм тот остатнї – дипломски испит. Нїґда на ньго нє вишла. И док бешедовала о тим, лєм на хвильку застала, а вец здихла – озда нє требало. 25. МАРЕЦ 2016.

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ Пред тим як основана Катедра за русинистику, на Филозофским факултету професор Юлиян Рамач тримал преподаваня, на хтори ходзела и Агнета. Першираз учела руски язик, потамаль по руски бешедовала так як ю дома родичи научели. ПОДПОРА – У Новим Садзе сом робела 35 роки у Радию як новинарка. Мала сом щесца же сом робела з людзми хторих сом почитовала и хтори и мнє почитовали, розумели и потримовали у вельких спокусох и нєщесцох. Насправди сом тим людзом подзековна. И дома сом од самого початку мала потримовку. Дюру Папгарагая, з хторим сом жила вецей як три децениї, упознала сом на митинґу поезиї. За ньго сом уж теди знала, бо сом провадзела цо ше случує, читала... Бул писатель, потримовал ме у шицких ситуацийох у хторих сом ше находзела. Иншак, живот зоз нїм бул полни динамики. Вон бул таки чловек, бул писатель, бул театрални роботнїк и окрем динамики, було и вельо спокуси. При концу, уж кед бул хори, то була велька борба за живот, перше його, а кед вон пошол, вец мойого брата. И вон, як и Дюра, тоту борбу, нажаль, страцел. Нєудлуга ше и я борела за свой власни живот, кед сом ше пред штирома роками дотлукла. Нє дам ше – ошмихла ше Агнета пригваряюци самей себе же поґажела принцип – нє бешедовац о хоротох и о больох. МОЙ МИР – Пошла сом до пензиї, и нє прегварела сом ше нї зоз ким. Патрене з нєшкайшого боку, то барз значни факт же сом пошла помирена зоз собу и зоз шицкима. Прето сом на мире.

Нєшка жиєм у Новим Садзе. През лєто одходзим до Миклошевцох, бо ме там барз цага. Мам там овоцнїк у хторим коло сто древка, черешнї, вишнї, кайси, дринки... Док сом могла, сама сом го отримовала, сушела тоту овоц... Нєшка маме чловека хтори у овоцнїку кончи тото цо треба. Мац ше и тераз стара, и дзень-нєшка подсадзує древка. Та и я, гоч сом сто раз гварела же досц. Вельке питанє кому и нач. Алє, жиєме за нєшка... ВОДИ Розгварку з Агнету предлужуєме о рускосци, о тим же ше ище як дзецко школовала у цалком иншаким штредку, алє вше добре знала дзе припада. Зложели зме ше же нєт того место на швеце дзе пошлєме молбу же бизме були тото, або гевто. Тото цо зме доставаме з народзеньом. – Кед нєшка роздумуєм и припатрам Кед першираз на ладї пришла до Нового Саду ше, тоти мойо роки требали би принєсц якушик мудросц, и розуменє живота. У рамикох того и тей култури треба себе найсц. И преУ ТИМ УЖИВАМ то почитуєм и тоту нашу грекокатолїцку церкву, и жиєм и зоз вишиванями и зоз писанками – Жиєм, нє знам анї як и зоз бобальками за Крачун, мам шпивачох, и повесц – з гобиями, сцем их мац. з тим цо ми виполнює Кед бим була народзена як Сирийка, можедзень за дньом. буц бим нєшка була Муслиманка, заглобена на Любим вишивац, даякей гранїци, а да сом народзена як Индийта дакеди вишивам ка, була бим у иншаким швеце и култури филотак як моя баба зофиї живота. Алє, народзена сом як Рускиня и двацетих рокох. чом бим вец нє любела тото цо сом, тото цо ми Геклам, пустуєм, дате. Я тото жиєм, и находзим у тим смисел. вишивам на ґужлїки, За руске слово сом барз вязана. Пробуєм сена марґаретки, бе створиц швет таки по моєй мери. Ниа, ту по просто, полнєне, дзивоцка лада, у нєй вишиваня и руски партки, на ушко з ушком... на нєй дунєц у хторим миклошевска жем, а ту Сцем повесц – и ярец тиж з Миклошевцох, на тераси мушкаможебуц себе тли... Гваря же вода, т. є. молекули води так попробуєм найсц. складани у чловековим целу як и у води у меНє думам ше сце у хторим є народзени. Дахто то вола ностанавелько занїмац лґия, дахто иншак, сцем повец – „води волаю”. зоз тим, гоч є То тото цо ми интересантне и вше ме якош наинтересантне, ганя на роздумованє же цо ме так вяже за Миалє треба мац клошевци, а вяже ме, и цага. Тото нє можем повельо часу, толковац, окрем зоз молекулами води. а любим и читац. МОЙ ВАЛАЛ

Вецей як три децениї єдно другому були потримовка

25. МАРЕЦ 2016.

Агнета приповеда же коло Миклошевцох єст вельо води, озера и лебеди, аж указує же их себе и вишила. Приповеда о валалє, о заєднїци у нїм, и як ю там цага пойсц до церкви... – Добри людзе там, и барз дзечнє одходзим. Тото цо ме прицагує то братов син, ма двойо прекрасни дзеци. Барз ме чекаю. Братово дзивчата, єдна у Пули, друга у Заґребе. Кажда ма свой живот. У Миклошевцох мам мацер, а и теметов ище там. Нєшка мам кеди. У тим цо сом дознала и научела през живот, можем уживац. И добре док ище мам бистру думку – гвари Агнета. – Чекам. Чекам же ше єдного дня ознова становим на ладї, та ме по Дунаю будзе весц так як дакеди давно. Чекам же ме враци назад до мойого краю. Дому, до Миклошевцох.■

Вельо читам... То ме отримало у шицким цо ме провадзело през живот. Любим Маркеса, Єсенїна, Макина, Куция, провадзим нашу, руску литературу. Наисце то красни хвильки хтори себе дошлєбодзуєм.

РУСКЕ СЛОВО 13

КУЛТУРА И ПРОСВИТА ОТРИМАНА КУЛТУРНА МАНИФЕСТАЦИЯ „ЯР МАФТЕЯ ВИНАЯ”

ХОРСКЕ ШПИВАНЄ НА ЧЕСЦ ПОЕТОВИ Прешлей нєдзелї, у орґанизациї Дружтва Руснацох у Суботици отримана традицийна, Културна манифестация „Яр Мафтея Виная”. Манифестация отримана у просторийох Єврейскей општини. У мено домашнїх, госцох привитал секретар Єврейскей општини Роберт Ковач, а потим и предситатель Дружтва Иван Гарди. У мено Националного совиту присутни були Желько Ковач и Йовґен Мудри, а спред Заводу за културу войводянских Руснацох директор тей установи мр Серґей Тамаш. Иван Гарди ше у уводним слове огляднул на живот и творчосц Мафтея Виная, а Наташа Ґрунчич пречитала Мафтейову писню „Розгварка зоз хижочку”. Програма манифестациї була обдумана у двох часцох – у першей часци наступел Хор „Гармония” зоз Нового Саду, потим отримана промоция кнїжки „Народне облєчиво бачванско-сримских Руснацох и танци бачванско-сримских Руснацох”, а закончене зоз хорским шпиваньом. Шветочносц започал Хор „Гармония” зоз дириґентку Ве сну Ке сич Новосадски Хор „Гармония” Крсманович, а солисти збогацел манифестацию були Ана Римар, сопран и Яким Гаргаї, баритон. Уводне слово о тим кеди и як настал хор поведол Борис Сакач, директор хора, а потим присутни мали нагоду уживац у руских и українских писньох котри хор прекрашнє виводзел. Понеже у публики було досц госцох зоз других националносцох, Серґей Тамаш представел кнїжку „Народне облєчиво бачванско-сримских Руснацох и танци бачванско-сримских Руснацох”, хтору вєдно пририхтали Завод за културу и Музей Войводини, на сербским язику, а потим Йовґен Мудри бешедовал о кнїжки на руским язику,

Предсидатель Дружтва Иван Гарди привитал госцох и домашнїх

наглашуюци єй значносц прето же то перша така кнїжка, а пририхтовало ше ю скоро три роки. О тим же яке було народне облєчиво наших предкох у 18.и 19. вику нє зачувани шлїди, лєм у старим краю. Директор Заводу Серґей Тамаш подаровал прикладнїк тей значней кнїжки Дружтву Руснацох у Суботици. Присутни мали нагоду видзиц и виданя нашей Новинско-видавательней установи „Руске слово”. Програма предлужена зоз закуску и друженьом. Представителє Дружтва Руснацох, предсидатель Иван Гарди и Ксения Палатинус вєдно зоз дзивку покойного Мафтея Виная, Татяну Таґасович, прешлого пиятку нащивели його гроб и положели квеце, зоз чим започала тогорочна манифестация. Ксения Палатинус

РНТ З НОВУ ПРЕДСТАВУ ГОСЦОВАЛ У ВЕРБАШЕ

ОСЛУХОВАНЄ ЧАСУ

Внєдзелю вечар Руски народни театер „Петро Ризнич Дядя” зоз свою найновшу представу „Цо видзела по слуга” Джоа Ортона, у режиї Владимира Надя Ачима, го сцовал у Вербаше. То було перше го сцованє тей представи по сле єй премиєри на матичней сцени у Руским Кере стуре, а вербаска публика барз крашнє прилапела тоту чарну комедию, хтора зоз замену идентитетох бешедує о моралних девияцийох и деформацийох у висших пасмох дружтва – инце сту у фамелиї и медзи родзину, кариєризма... Режисер Владимир Надь Ачим з тей нагоди гварел же було потребне вид зиц и як публика у других ме -

14 РУСКЕ СЛОВО

стох ре аґує на найновшу представу нашого националного Те атра, як и же го сцованє тей представи плановане и у Дюрдьове, буд зе вивед зена на тогорочним Драмским мемориялє, а можлїве же буд зе знята и за РТВ. – Цо ше дотика самого вибору текста, вше ослухуєм час, ослухуєм можлїво сци и нєпреривно правим компромиси медзи шицкима параметрами хтори нам потребни. Маме мало пенєжи, робиме у скромних условийох, алє пробуєме шицко спаковац же бизме оправдали средства, довириє и шицко тото цо ше уклада до нас – визначел Надь. А. Маркович 25. МАРЕЦ 2016.

КУЛТУРА И ПРОСВИТА У ШИДЗЕ ОТРИМАНА ПРОМОЦИЯ КНЇЖКИ ЛЕОНИ ЛАБОШ ГАЙДУК

ПРЕШЛОСЦ ШТВЕРИХ КУЛТУРНИХ ДЇЯЧОХ Прешлей соботи, 19. марца, у Лєтнєй владическей резиденциї у Шидзе отримана промоция кнїжки Леони Лабош Гайдук „Цеплосц дїлох, перли словох” штверих дїячох у култури зоз Шиду, зоз презвиском Лабош, хтору видало Дружтво за руски язик, литературу и културу з Нового Саду

рисутних на промоциї привитал о. Михайло Режак, парох у Шидзе, а потим Ирина Папуґа, у мено Дружтва за руски язик, литературу и културу, здогадла же спомнута кїжка уж мала промоцию у Новим Садзе под час отримованя манифестациї „Днї Миколи М. Кочиша”. На початку ше представели школяре основних школох „Сримски фронт” и „Бранко Радичвич” зоз Шиду, хтори пестую руски язик з елементами националней култури и хтори рецитовали стихи Михайла Ковача, Василя Мудрия, Дюри Папгаргая, Якима Олеяра и других руских поетох, а порихтала их наставнїца Златка Сивч Здравич. НАСЛОВ КНЇЖКИ ОДВИТУЮЦИ Професорка у пензиї Вера Радивойков, хтора була рецензентка кнїжки гварела же Леону Лабош Гайдук позна децениями и щиро гварела же єй на перши завод назва кнїжки „Цеплосц дїлох, перли словох” випатрала нєодвитуюца. Медзитим кед ше упечатки о рукопису „злєгли”, похопела же назва цалком одвитуюца и же авторка сцела представиц штверих културних дїячох, алє, источасно, то и приказ живота Руснацох на тих просторох. – У уводу авторка визначела циль тей кнїжки, потим историйни факти о насельованю Руснацох до Шиду з акцентом на Андрия Лабоша (1826–1918), потим Михала Лабоша (1905–1961) авторкового оца, порушовача музичного образованя у Шидзе, потим представена авторка хтора народзена 1935. року як и Єлена Орландич, народзена Лабош 1951. року, хтора тераз жиє у Бару у Чарней Гори. Панї Леона жена велькей енерґиї, просвитна роботнїца и педаґоґ хтора достала числени награди за свою роботу. Добре паметам єй виреченє – „Любце дзеци и учце их же би робели”. Авторка дала и фамилийне стебло Лабошових, цо тиж велька вредносц и печац єдного часу живота Руснацох на тим просторе – гварела, медзи иншим, резензентка Вера Радивойков. 25. МАРЕЦ 2016.

Рецензию Миколи М. Цапа по руски читала наставнїца Златка Сивч Здравич, а професор руского язика Зденко Лазор читал по сербски. Ирина Папуга з тей нагоди гварела же Леона Лабош Гайдук як учителька почала робиц у Соту, потим у Бачинцох и Сримскей Митровици, робела и у Зеници, була просвитна совитнїца, познали ю числени просвитни роботнїки и вше була порихтана пренєсц им свойо знанє и искуство. Дипломовани педаґоґ, просвитна совитнїца и публициста и на тот способ би ше могло представиц Леону Лабош Гайдук. ПЕДАҐОҐИЙНО-ПСИХОЛОҐИЙНЕ ДОПРИНОШЕНЄ Панї Леона Лабош Гайдук ше оглядла на свою педаґоґийно-психолоґийну роботу, чийому розвою, на уровну Войводини, дала барз значне доприношенє. – Добре паметам кед сом як осемнац роч на до ста ла до ви риє теди шнього познатого про свитного роботнїка у Шид зе пана Сими Томовича же бим тримала оглядни год зини про свитним роботнїком, участво ва ла сом и на схад зкох СО Шид, кед ше розправяло о про свитних питаньох. Витворело ше мойо закладанє же би ше основни школи врацели до валалох же би школяре нє приход зели до Шиду.

– Зачаток идеї же бим написала тоту кнїжку бул ище кед сом рихтала кнїжку „Руснаци у Шидзе 1900–1950 рок”. Уж теди сом порихтала фамелийне стебло Лабошових. Лабошово жили теди на Вельким шоре блїзко при нашей парохиї. Андри Лабош бул паноцец, а його дзешецеро дзеци шицки були интелектуалци. Окрем же бул паноцец бул и културни дїяч, бешедовал даскельо язики – гварела авторка кнїжки. Його писню „Славия” зоз 1844. року, пречитала поетеса Саня Тиркайло, професор Зденко Лазор читал стихи по руски и серпски, а тиж и стихи Єлени Орландич Лабош. На кнїжки Леони винчовали и Вера Дупало, помоцнїца директора ОШ ,,Бранко Радичевич” и Любица Радишич, директорка Ґимназиї „Сава Шуманович”, гварела же ше у тей образовней установи пестує руски язик як виборни предмет и панї Леони подаровала кнїжку Милени Алексич о Ґимназиї. Ирина Папуґа з тей нагоди придала подзекованя заслужним хтори допомогли видаванє кнїжки, а тиж представела и виданя Дружтва за руски язик, литературу и културу, хторе орґанизовало промоцию вєдно зоз Секцию у Шидзе и парохию Преображеня Го споднього. Леона Лабош Гайдук Народней библиотеки „Симеон Пищевич” у Шидзе подаровала вецей кнїжки и записи Андрия Лабоша.■ Вл. Дїтко

РУСКЕ СЛОВО 15

КУЛТУРА И ПРОСВИТА УПРАВНИ ОДБОР КЕРЕСТУРСКОГО ДОМА КУЛТУРИ

ПРЕМЕНКА СТАТУТА О РОЗПИСОВАНЮ КОНКУРСА ЗА ДИРЕКТОРА Управни одбор Дома култури Руски Керестур пондзелок, 21. марца, прилапел Финансийни звит тей установи за прешли рок, по хторим цалосни приходи Дома култури були 8 милиони 925 322 динари, а розходи 9 милиони 030 115 динари. Попри средствох за порядну дїялносц и манифестациї од снователя и главного финансиєра – Општини Кула, фестивали и манифестациї Дома култури финансує ше и з буджетох Републики Сербиї, АП Войводини, прейґ Националного совиту Руснацох и з керестурского месного самодоприносу (хтори состойна часц буджету кулскей општини), так же є, як поведзене, обовязни твориц штири финансийни плани, а єден финансийни звит. Зоз Републики за три нашо фе стивали, хтори орґанизує Дом култури, прешлого року до стати 300 000 динари, од Покраїни 860 000, а од Националного совиту 500 000 динари. Прешлого року, на основи конкурованя, Дом култури од Покраїни до стал и 250 000 динари за опрему, так же купене потребне озвученє. У одношеню на 2014. рок, дотациї за Дом култури були векши за вецей як 853 000 динари, алє ше то нє одражело и на звекшованє материялного положеня занятих. За плаци потрошени лєм дацо вецей як 2 милиони 600 000 динари, а ту и дзешецодстотне зменшанє плацох за буджетних хасновательох у цалей держави. Гоч Управни одбор найвисше руководзаце цело установи, його члени на схадзки предложели же би ше отримало и Скупштину аматерох, цо и у Статуту Дома култури, та познєйше будзе утвердзене кеди будзе отримана, можебуц на концу єдней, а початку новей сезони. На УО принєшена и Одлука о вименки члена Статута хтори ше одноши на вибор директора, односно розписованє конкурса, и у консултациї з компетентнима у Оп-

штинскей управи Кула, по новим, конкурс за директора установи будзе розписани найменєй 60 днї пред виходзеньом мандату окончователя длужносци директора, а нє 60 днї од його менованя, як було дотераз. На схадзки прилапени и Правилнїк о Драмским мемориялє Петра Ризнича Дядї, подобни уж скорей принєшени за Фестивал рускей култури „Червена ружа” (будзе и за „Костельникову єшень”), як и основа представительох за членох орґанизацийних одборох спомнутих трох фестивалох, хтори орґанизує Дом култури. Тогорочни Мемориял найвироятнєйше почнє 15. и будзе закончени 22., лєбо 23. априла, а на схадзки прилапена и суґестия же би ше консултовало нашо КУД-а о пременки термину будуцих Мемориялох, же би ше их отримовало скорей – у марцу. М. З.

ОШ „ЙОВАН ЙОВАНОВИЧ ЗМАЙ”

ДЮРДЬОВ ПРЕДСТАВЯ ШКОЛЯРЕ Програма за дзеци и младих Радио-телевизиї Войводини почала з емитованьом нового сериялу „Чиґра” котра провадзи творчосц на подручу Войводини. У сериялу приказани шицки национални заєднїци и дзеци котри бешедую на своїм мацеринским язику. Сериял мозаїчного типу, состої ше зоз интересантних и поучних прилогох з валалох, а приповедку о Дюрдьове и його интересантносцох представя школяре зоз ОШ „Йован Йованович Змай”. Вони буду бешедовац о прешлосци валала, школи и народних обичайох. Нєдавно закончена перша часц знїманя прилогох. Дзеци знїмани у школских просторийох дзе представени подобова, драмска и музична секция, як и два та-

16 РУСКЕ СЛОВО

лантовани школярки, рецитаторка Валентина Михняк и писателька Миона Петрович. Представени и два церкви у валалє, православна и грекокатолїцка. Прилоги знїмани на сербским, руским и ромским язику, а буду титловани на сербским язику. Заплановане же би ше зняло прилоги и о рускей Одлоги у валалє, о Мутнячи и обичайох за Крачун. Дюрдьов будзе представени у даскелїх емисийох, котри ше приказує каждей другей соботи на 9 годзин на РТВ. Емисию „Чиґра” обдумала редакторка програми за дзеци и младих РТВ Весна Вукайлович, котра приповедки, бависка и нєзвичайни слова и обичаї пожадала одняц од забуца. С. Барань 25. МАРЕЦ 2016.

МАРЕЦ

2016. рок ЧИСЛО 3

ТЕМА: КВЕЦЕ

Вироятно же вибор Редакциї такей теми даєдних з вас приємно нєсподзива, а даєдних можебуц аж и одорве од читаня ЛС. Намира нам тоти два швети, романтикох и бунтовнїкох, тих дружтвених и других, баржей ориєнтовани ґу природи, злучиц у єдним, у литератури. Квеце и його описи, малюнки, фотоґрафиї звичайно доживююєме як нїжни и емотивни, алє кед ше толкує поняце швета и його фантастични елементи, литература ту ма вельку предносц, бо писательом дава безконєчни можлївосци. „Потвердзи” вам тото и квеце у творох котри зме за вас вибрали. Єднак их споминаю жени и хлопи, воно ше хаснує у рижних контекстох, виволує любов, алє и гнїв...

Ришели зме опомнуц вас на рочну часц кед ше квеце будзи и природа уходзи до мотивох велїх писательох. Почувствуйце енерґию котру нам понука през твори писательох котри тото поволанє природи нє занєдзбали, напроцив. Дзекуюци им, достали зме злученє двох шветох, бо им ше поспишело власни нємири препознац у нємирох природи котри з яри приходза... Потреба писателя же би комуниковал зоз природу иснує од початку писаня. Заправо, то єй початок. Врацме ше на початок... Редакция ЛС

Тамара ХРИН СОНАТА ЧИСЛО 7 (ЖЕМ) (Бо я знам же кажда бразда на твоїм целу йойк єдней мацери... Ангела Прокоп, Жем II) Шведочим же жем обрацела друге лїцо и нє боїм ше. Вдеренє може поднєсц ище єдна мац, дзецко зоз начнутим зубом або вигнати пес. Йойк полууспишно скриє гласни прелєт гускох. Кридла заменя ноц. Збити дражки правя єдну. Зоз нєй крочай нє зиходзи анї после офарбеного дижджу. Диждж. Пахнє обешена шмата. Фалшиви квети лєца по воздуху. Радую ше спреведнути пчоли на ноги шє лїпи полїн. Формую ше єства моцнєйши од витра. А на жеми дує. Дзвигаю ше бразди понад нашеня. Ознова глєдаю дом. (зоз Фейсбук ґрупи Литература по руски) 25. МАРЕЦ 2016.

РУСКЕ СЛОВО 17

ТЕМА: КВЕЦЕ ЗОЗ ШВЕТОВЕЙ ЛИТЕРАТУРИ

Звонимир НЯРАДИ

КВЕЦЕ

Александар Серґеєвич ПУШКИН (1798–1831)

КВИТОК Квиток без паху, спрети, Забути у кнїжки видзим я; И пать, з чуднима думками Такой виполнєта душа моя: Дзе квитнул? Кеди? Хтора яр то була? Длуго квитнул? И старгнул го хто, Позната, чи нєпозната рука? И одложел го ту прецо? На нїжне стретнуце памятка, Чи на розлуку длугу, Або була то лєм осамена преходзка у цихосци поля, у циньовим лугу? И жию вони, потераз пожили? И дзе тераз їх куток? Чи и вони уж висхли, Як и тот забути квиток? (Полное собрание сочинений в десяти томах: Стихотворения, 1813–1836, прешпивал Ваня Дула

Гавриїл Г. НАДЬ

виключкало зоз пирнї наших предкох видзиш як ше квеце хиля ґу нам квеце шедзи нам на ґамбох ґу тваром нагина нєбо

ЗА РОЗКВИТАНЄ

на святочносцох шпива на хованьох плаче його шлїди простор фарбя уча нас як бешедовац з часом. (Обшеднути зоз цинями, 1987)

Агнета БУЧКО ПАПГАРГАЇ

КВЕТ И ЦЕРЕНЬ ТАРКИ Исто-истучко квитли тарки як на першим стретнуцу. Спомедзи нїх орхидеї и слизи, Змишани з дробнима ярнїма квитками. Тарчина джобаца – квет дробни, нїжни. Нїґда сом нє похопйовала хто церень, а хто дробни квет. Кед розквитли тарки, зацихнул живот. Стоїм сама пред билима, дробнима квитками и нє знам цо им повесц. Ти стретал ластовки хтори прилєтовали з югу и нє розпитовал ше за драгу. Шицки драги на тим швеце уж познати! Добре же то напредок знаме. Лєм нє знам як ше стретнєм идуцей яри знова з розквитнутима тарками, кед тебе нє будзе и кед и далєй нє будзем знац хто церень, а хто квет. (Осце и черешнї, 2015)

18 РУСКЕ СЛОВО

25. МАРЕЦ 2016.

(Виривок) – За цо? Ой, за цо? Чи за квеце цо ше у глїняним черепчку нє руша? Чи за квети цо ше висуша? Чи за станє, кед ше мирно стої у месце? Або кед ше дахто трудзиц нє сце? Чи за „доброти” котри робиц нє буду бо вони нє научели як ше оре и копе як ше ламе и коши, анї ше научиц такей роботи нє жадаю бо вони на ню „алерґию“ маю, та „най роби тот хто муши“ и терхи живота ноши; а вони цудзи кармики, а вони цудзи курнїки и хто зна яки ище трапези цудзи „понащивюю“ „напожичую“ и за запровадзованє до живота своїх „боґовски“ високих „гуманих“ началох нїкому, гей, нїкому нє одвитую; лєм себе зволюю: з карчми до карчми ходза, дзень и ноц бродза, Бога и мацер цифрую, коцкаю ше, бию и лумпую? – Нє! Я нє за таке квеце! (Триски, 2007) 25. МАРЕЦ 2016.

Мини есей Мойо (нє) шлєбодне роздумованє Любица КНЕЖЕВИЧ

ВИРА – ПО МОЇМ СМАКУ Вира? Цо то? Чи мож вериц до дачого кед нє знаш анї як було точно, кеди було, и чи було? Чи мож шедзиц у просториї (церкви, манастире), а нє задумац ше? Нє зацикавиц ше, же рисунки, символи, аж и сами швички – яки смисел, улогу маю. За даяки ствари, як цо то розлични датуми Паски, разлика у календарох, лєбо, наприклад, чом Микеландєло направел скулптуру Мойсея з рогами – одвити лєгко найсц. И цикави су. Но, далєй? Теди ше уж преходзи гранїцу хтору нє так лєгко опипац, а хтора ше вола вира. Часу мам, библиотеки полни кнїжкох, интернет документарцох, но нє забудзме живе слово, хторе вшелїяк и найважнєйше. Думам же кед виглєдуєме гоч цо, тому треба приступиц скептично и поопатрац зоз шицких бокох „металию”. Нє чежко, лєм треба сцец. Барз швидко сом дознала цо ладан означує, цо значи слово аминь, руски криж на манастире... Читаюци, наишла сом на даскельо интерeсантни кнїжки. Даєдни од тих и „Оксфордска история библийского швета”, „Завира церкви”, „Нашлїдство Христа” – и тоту кнїжку на окремну полїчку кладзем. Пречитала сом даскельо протестански кнїжки, закукла до будизма, ислама и з монахом о велїх темох прегварела. Окреме ме нєсподзивало кельо єст символи паганского у обрядох. И знаце цо сом заключела? Нє важне цо швичка и ладан символизую, нє важни пагански симболи, Мойсейово роги... Виру нє мож у кнїжкох найсц, нє находзи ше у образох и сликох, алє у вирнїковим шерцу! У тим мире котри молитва ноши и надїї хтору церква шицким нєсебично дава.

РУСКЕ СЛОВО 19

ТЕМА: КВЕЦЕ ЗОЗ ШВЕТОВЕЙ ЛИТЕРАТУРИ

Звонимир НЯРАДИ

КВЕЦЕ

Александар Серґеєвич ПУШКИН (1798–1831)

Гавриїл Г. НАДЬ

ЗА РОЗКВИТАНЄ

Агнета БУЧКО ПАПГАРГАЇ

18 РУСКЕ СЛОВО

25. МАРЕЦ 2016.

Мини есей Мойо (нє) шлєбодне роздумованє Любица КНЕЖЕВИЧ

РУСКЕ СЛОВО 19

ПРИКАЗИ, РЕЦЕНЗИЇ...

Биляна ЧУРНА РОМАН

ПРИКАЗ ЗБОРНЇКА ФОТОҐРАФИЙОХ “// / /” ДАРЯНА ГАРДИЯ – ARToff 09, часопис МАК, 2015 Воздух, вода, жвератко, калеидоскоп, ехо, сон... були мойо перши асоцияциї кед сом видзела фотоґрафиї Даряна Гардия, ґруповани до пейцох цалосцох по доминантней фарби: целовей, белавей, желєней, дюмбировей и билей. Чи то фотоґрафиї, або их можеме наволац даяк иншак? репознаваме Даряново фотоґрафиї зоз прешлих виставох. Вони нє „скончели” у завартей фийовки як печац єдного прежитого периоду, алє предлужели жиц през нови „експеримент”. Потреба преробйовац власни материял хтори у одредзеней хвильки бул задоволююци и достаточни, гутори о нових искуствох хтори ше нагромадзели у медзичаше. Нови искуства порушую вименїц старе, дополнїц, додац, та и знїщиц кед треба, и так випробовац дацо нове. У Даряновим случаю то нє одреканє, алє надбудов самого себе, отвореносц за нови импулси и вредносци, глєданє. На тот способ, фотоґрафиї достали нови живот, а з тим и нове значенє. механїчним обробком страцела ше статичносц, а достало ше ефект рушаня, прелїваня, трепеценя и преклопйованя, хтори здогадує на бависко зоз калеидоскопом. Фотоґрафия траци правоуглову форму и сама постава нєправилна. Людска фиґура ше меня, деформує, умножує и служи як мотив за творенє нових формох и квалитетох, а з другого боку ю видзиме як ше преображує, достава нову твар и постава баржей дух як материя, цо нам гутори о єй чувствительносци и

крегкосци. Тото исте ше збува и зоз простором хтори на тот способ достава другу перспективу и єдну нову димензию. Бавенє зоз технїку приводзи ґу чувству нєстабилносци нательо же ше препознатлїви швет трансформує и преходзи уж до абстракциї. На каждей фотоґрафиї присутне и специфичне одношенє чловека и простору у хторим ше находзи, а одношенє дефиную фарби хтори одраженє у моменту розположеня, або можебуц одредзеного периоду. Присутна меланголия, задуманосц, осаменосц, нагадованє приповедки, драми. Чи одредзена приповедка иснує, або нє, то сам автор зна и чува под таїнствену шифру, односно кодом, а питанє остава отворене поєдинцови же би одгаднул, або сам зложел приповедку. На тот способ Дарян будує власну естетику на фундаментох старей. отоґрафиї превозиходза свойо гранїци и прерастаю до єдней файти диґиталних малюнкох. Можебуц би то и бул одвит на горе поставене питанє. Тераз, кед можлївосци технїки вихасновани, чекаме шлїдуюци Дарянов крочай. Можебуц тот материял то нови потенциял на драги дозреваня за нову ґарадичу. Цошка цо лєм начате, наганя на акцию и творенє. Даряна Гардия, хтори на початку своєй творчей роботи, треба похвалїц за автентичносц и иновативносц. Презентовани роботи прейґ своєй технїчней єдноставносци и минимализма, указали нєсподзиваюци резултати. Можеме повесц же гоч є лєм на початку, то обецуюца етапа у процесу його роботи и дальшим виглєдованю.■

Число ушорела редакция ЛС: Александра Живкович, Александра Лендєр и Ваня Дула. Фотоґрафиї: Дарян Гарди

20 РУСКЕ СЛОВО

25. МАРЕЦ 2016.

КУЛТУРА И ПРОСВИТА НА ПОКРАЇНСКУ СМОТРУ

ПЛАСОВАЛИ ШЕ ДЗЕШЕЦЕРО ПО РУСКИ На Покраїнску смотру рецитаторох пласовали ше дзешецеро рецитаторе котри рецитую по руски, а пласман виборели после наступу на Зонскей смотри рецитаторох з општинох Заходнобачкого и Южнобачкого округу, хтора 19. и 20. марца отримана у Бачу. У младшим возросту на Покраїнску смотру ше пласовали Катарина Недич з Коцура, Кристина Дюранїн з Дюрдьова и Ребека Семан з Руского Керестура. У штреднїм возросту пласман на найвисше змаганє у Войводини виборели Валентина Михняк и Валентина Салаґ з Дюрдьова, та Матей Шепински зоз Керестура, а у старшим возросту на Покраїнскей смотри наступя Тимеа Будински и Леонтина Штефанко зоз Керестура, та Керестурци Александар Планкош и Мирослав Малацко, котри того року рецитую за новосадски РКЦ. Попри спомнутих, з наших местох на Зонскей смотри у Бачу участвовали и Мижо Ковач з Нового Саду, Ксения Вереш и Иван Молнар з Дюрдьова у младшим; Микола Еделински и Валентина Новта з Керестура; Дияна Канюґа з Кули, Милица Михальовски з Дюрдьова и Павле Медєши з Вербасу у штреднїм, та Марко Недич з Коцура у старшим возросту. У тим возросту з писнями по сербски ше змагали и Николета Недич зоз Коцура и Ана Медєши з Вербасу. Покраїнска смотра будзе у Сечню од 21. по 23. април, а на Зонскей у Бачу у трох возростох участвовали 128

Нашо рецитаторе у штреднїм возросту

рецитаторе. Оценьовала их фахова комисия, у хторей предсидатель бул Михайло Зазуляк з Руского Керестура, а члени Каталин Фазекаш з Нового Саду, Ядранка Каран з Бачу и Власта Ґашпарович зоз Силбашу. Интересантне надпомнуц же медзи найлєпшима були рецитаторе з кулскей општини, бо спомедзи 21-ого рецитатора, кельо их було, на Покраїнску смотру ше пласовали аж петнацецеро. М. А.

ВЕЧАР ПОШВЕЦЕНИ ТАРАСОВИ ШЕВЧЕНКОВИ У ВЕРБАШЕ

ШКОЛЯРЕ РЕЦИТОВАЛИ ЙОГО СТИХИ Прешлей соботи у КПД „Карпати” у Вербаше отримани вечар Тараса Шевченка, а з нагоди означованя рочнїци од народзеня велького українского поети, уметнїка и борителя за народни препород.

25. МАРЕЦ 2016.

Живот и творчосц Тараса Шевченка презентовани на програми, а участвовал и Хор Дружтва под руководством дириґентки Надїї Воротняк, як и школяре основних школох котри уча українски язик з елементами националней култури. Школярох пририхтала учителька Оля Станков. Шевченково стихи рецитовали школяре Кристина Бойко, Никола и Далибор Проданович, Мартин Фа, Настася и Михайло Барановски, Николина Милович. Приказани и документарни филм

о живоце Тараса Шевченка, автора Боґдана Ступки, а Шевченково твори гуторели и шестра Фаустина и Филип Пронек зоз Кули. Под час програми визначене же Тарас Шевченко пиха нє лєм українскей, алє шицких шлєбодних нацийох, котрим чесц и уважованє других основни инпут жица. У України и цалим швеце марец пошвецени його дїлу, а так и у українскей заєднїци у Сербиї. Шевченко бул просвититель, шлєбоди и отримованя националней самобутно сци, його дїло преложене на вецей як 200 язики швета, а велї памятнїки як у України, так и у швеце, гуторя о його значносци за будуци поколєня. Програму у Дружтве „Карпати” водзел Василь Дацешен. А. Маркович

РУСКЕ СЛОВО 21

МОЗАЇК ТИМОТЕЙ РАЦ, КРЕАТИВЕЦ НА ТАСТАТУРИ

ОД ЛЮБИТЕЛЯ ДО ПРОДУКОВАТЕЛЯ ВИДЕО-БАВИСКОХ

имотей Рац ше занїма з информацийнима Т технолоґиями, а заняти є у

єдней интернационалней фирми дзе роби як креатор видео-бавискох. По законченю студийох такой достал роботу и роби ю з вельким задовольством, понеже є и сам вельки любитель видео-бавискох

Основну школу Тимотей закончел у Коцуре, а потим ше жадал уписац до ґрафичней штреднєй школи, медзитим, заш лєм ше уписал до Ґимназиї „Петро Кузмяк”, дзе ше и заинтересовал за свою професию. – После основней школи сом нє бул цалком сиґурни до хторей штреднєй школи ше жадам уписац, прето сом ше одлучел за ґимназию у Руским Керестуре и то, насампредз прето, же сом там мал нагоду школовац ше на руским язику. По законченю ґимназиї мал сом два жаданя и обидва були вязани за компютери. На концу сом ше уписал до Високей технїчней школи у Новим Садзе, напрям информацийни технолоґиї – бешедує Тимотей о своїм професийним опредзелєню.

ФАКТОР ЩЕСЦА

Фото: Андреа Новак

Гвари же му на студийох шицко було нове и нє мал представу же цо го чека и як випатра професия

хтору вибрал. Од самого початку му ше попачели фахово предмети, а окрем теорийного знаня, на Високей школи здобул и вельо практичного знаня. Тимотей визначує же анї сам нє бул свидоми кельо вельо научел док нє почал робиц. Гоч велїм младим после дипломованя нє лєгко найсц роботу, Тимотей нє чекал длуго, алє швидко достал понукнуце за роботу хтору нєшка роби. – Роботу сом, практично, достал ище скорей як цо сом закончел студиї, здогадуєм ше же сом теди мал ище одробиц праксу. Понукнуце за роботу сом достал так же ме препоручел пайташ хтори роби у тей фирми дзе нєшка робим. Поволали ме зоз фирми и после мешаца пробней роботи ме прияли. Думам же сом

22 РУСКЕ СЛОВО

мал вельо щесца так швидко достац роботу и то праве таку яку сом сцел – гвари Тимотей.

ПРОЦЕС НАСТАВАНЯ Продукция видео-бавискох досц подобна з програмерску роботу, а познате же обидва занїманя досц глєдани. – У фирми дзе робим єст коло 30 роботнїкох, подзелєни зме до трох тимох и кажди тим ма свойо задлуженя и задатки. Кажди тим ма свойого 3Д моделера, односно, чловека хтори шицкому цо задумане дава простор, т. є. трецу димензию, а потим робя рисоваче хтори маю задаток ожиц слики. Тиж так, треба додац звучни ефекти и други сеґменти. Моя робота злучиц шицки сеґменти, односно, финални виробок бависка – толкує Тимотей. Бешедуюци о своєй роботи вон нє скрива же є задовольни, понеже є од дзецинства любитель видео-бавискох, алє гвари же и його робота, як и кажда друга, дакеди напарта. Гоч є релативно кратко заняти, гвари же му така робота одвитує и же би ю нє менял. – Будзе уж скоро рок як правим видео-бависка и задовольни сом, бо ми тота робота интересантна. Сцел бим научиц цо вецей о тей обласци, а у будучносци бим любел робиц подобну роботу на даяким лєпшим положеню – закончує Тимотей Рац. ■ Михаил Рамач 25. МАРЕЦ 2016.

МОЗАЇК КАЖДЕЙ ПЕРШЕЙ СТРЕДИ У МЕШАЦУ У НОВОСАДСКИМ РКЦ

„МАТКОВАНЄ” У МАТКИ Млади Руснаци у Новим Садзе ше самоинициятивно почали раз мешачно сходзиц у РКЦ (Руски културни центер), ткв. новосадскей Матки Друженя младих, або „Маткованя” ше отримую каждей першей стреди у мешацу. Млади, и тоти хтори ше так чувствую, нє лєм Новосадянє, алє и Руснаци зоз других местох, хтори пришли до штреднєй школи лєбо на факултет до Нового Саду, приходза до

Матки же би ше упознали, черали идеї и искуства, дружели ше и, насампредз, бешедовали на мацеринским язику. Треце по шоре „Маткованє” було 2. марца, Матка була полна, а нащивительох окрем з Нового Саду було зоз Коцура, Руского Керестура и Дюрдьова. А. Папуґа

Маркус Грубеня, Нови Сад: На „Маткованя” приходзим поряднє, думам же то одлична идея же би ше млади нєформално сходзели и дружели. Матка ми миле место и любел бим ту упознац ище вецей пайташох. Видзи ше ми маме вше менєй нагоди приповедац по руски и требали бизме ше цо вецей сходзиц. Тамара Салаґ, Дюрдьов: За „Маткованє”, сом чула так же сом достала поволанку на Фейсбуку, понеже направени „евент”. Треба же бизме ше цо вецей зиходзели, єст нас наисце вельо зоз других руских местох цо студираме у Новим Садзе и чкода же ше нє тримаме вєдно. Перша стреда у мешацу праве нагода за тото. Александар Планкош, Руски Керестур: Першираз сом на „Маткованю”, цалком случайно сом пришол. Ходзим до штреднєй школи, и стретнул сом пайташку хтора ми гварела же приходзи до Матки, та и я пришол. Одушевело ме же пришли вельо особи з хторима ше познам. Екстра идея. Петро Иван, Коцур: Пайташе ме волали най придзем и нє побановал сом. Опущена атмосфера, бавели зме дружтвени бависка. Нє познам вельо Руснацох з других местох, та думам же то добра нагода же бим ше упознал зоз Новосадянами, Керестурцами...

ТРЕЦА НАУКОВА КОНФЕРЕНЦИЯ МЛАДИХ НАУКОВЦОХ И ФАХОВЦОХ

ПОВОЛАНКА ЗА УЧАСТВОВАНЄ Виглєдовацки круг поволує шицких заинтересованох же би участвовали на Трецей науковей конференциї младих науковцох и фаховцох, хтора ше отрима 21. мая 2016. року у Новим Садзе

По словох орґанизаторох, зоз першима двома науковима конференциями направени перши крочаї у наукових виглєдованьох при младих. Обидва конференциї були успишни, обявени зборнїки роботох, а Виглєдовацки круг ше намага и далєй исц по тей драги. Треца наукова конференция ма задаток збогациц свой змист зоз науковима и виглєдовацкима роботами наших младих науковцох, алє и науковцох з других националних заєднїцох, и зоз иножемства. На конференциї можу участвовац шицки студенти, хтори нє маю вецей як 35 роки, на основних, мастер, специялистичних и докторских студийох з обласци дружтвених наукох (язик, литература, история, 25. МАРЕЦ 2016.

социолоґия, етнолоґия, антрополоґия, ґеоґрафия, психолоґия, педаґоґия, методика настави, филозофия, економия, право, журналистика, политиколоґия, културолоґия и др.). Теми роботох би требали буц вязани за прешлосц и терашньосц Руснацох у Сербиї, Европи и швеце, за шицко цо вязане з тематику рускей заєднїци, як и з Руснацами у контексту интеркултуралних студийох. Минимални обсяг статї 12.000, а максимални 30.000 знаки у Word-у. Приявиц ше мож по 15. април, а за шицки информациї ше мож явиц на адресу research.circle.voj.@gmail.com, Сашови Сабадошови sabadossasa@ymail.com и 061/1846-646, лєбо Ани Римар ana.rimar@yahoo.com

РУСКЕ СЛОВО 23

ДУХОВНИ ЖИВОТ 70-РОЧНЇЦА ЛЬВОВСКЕЙ ПСЕВДОСИНОДИ

ШВЕДКОВЕ НА ДЇЇ И СМУТНЕЙ ПОДЇЇ Пише: Мирон ГОРНЯК КУХАР

Грекокатолїцка Церква у заходно-українских жемох виками була значни национално интеґруюци фактор и прето после приєдинєня заходно-українских жемох до СССР совєтски власци такой почали правиц плани як ю онєспособиц. Важни актер, лєбо марионета, у тих планох бул о. Гавриїл Костельник

апа Франциско поглаварови Українскей грекокатолїцкей Церкви (УГЦ) висшому архиепископови Святославови Шевчукови з нагоди 70-рочнїци Львовскей псевдосиноди, у своїм порученю початком марца, виражел свою глїбоку подзековносц и потримовку УГЦ, же би були нєвистати шведкове надїї хтора прошвицує нашо животи. Як пренєсол урядови медий Радио-Ватикан, слово о канонски нєвалидним пробованю зоз 1946. року – у орґанизациї совєтскей тайней полициї – же би ше претаргло заєднїцтво українских грекокатолїкох зоз Петровим нашлїднїком и же би ше их „врацело” до православя. Як резултат тей, по папових словох, „смутней подїї”, Українску грекокатолїцку Церкву преглашели за илеґалну, єй маєток одняти и дати Московскому патриярхату, лєбо є вихасновани за секуларни потреби. Українски грекокатолїки були преганяни и преживйовали як „поджемна Церква” до початку 90-их рокох прешлого вику. ВИРА ОБИЧНИХ ЛЮДЗОХ У РУКОХ ПОЛИТИКИ – Же би ше поведло правду о псевдособору у Львове котри бул од 8. по 10. марец 1946. року, требало би найменєй о нїм повесц, а вельо вецей о тим цо го спричинєло – твердзи парох керестурски о. мр Михайло Малацко. – Сам собор бул лєм баналне и вулґарне законченє обставинох и процесу котри тирвали од початку подписованя Униї 1596. року. Инициятива за Унию з Римом настала на тих просторох у терашнєй України дзе нєшка православни, а найвекше процивенє и оклєванє було на просторох, хтори нєшка грекокатолїцки. То лєм доказ же вира и припадносц обичних людзох часто були у рукох тих котри мали политичну моц. Инициятива за Унию пришла з боку свидомих церковних кругох же би очували народ и Церкву, з єдного боку од царскей русийскей тоталней националней асимилациї, а з другого боку од польского латинизацийного наступу и держави и Церкви. Зоз Унию з Римом, владикове ше сподзивали охранїц ше од Русиї и до стац защиту од папи пред польску Церкву. Тота защита по сле Униї и пришла – то вашо браца – поручел папа. Кельо то було успишне, указала и укаже история. Же Уния була лєм мост (средство) за латинизацию и траценє свойого идентитету демантує и тото же краковски владика бул процив Униї, бо вона зопарла шлєбодни наступ польских латинских мисионарох на тоти жеми

24 РУСКЕ СЛОВО

Президия А. Пельвецкий, Г. Костельник и М. Мельник 1946. року

котри прейґ ноци по стали, як папа поручел, – братски – толкує о. Малацко. По його словох, тот увод бул потребни же би ше похопело же Уния нє одвитовала анї Русиї анї Польскей. Прето ище од царици Катарини II у 18. вику постояла намира знїщиц Унию на тих просторох котри под власцу Русиї. Так Уния була поступно и ликвидована, як ше ширела власц русийскей держави. Зоз приходом на власц комунистичкей партиї, по тим питаню нїч ше нє зменєло. Правда, страдала и Православна Церква, єй духовенство було дзешатковане, алє вона заш лєм постояла, гоч ше, нажаль, претворела лєм до обичного средства у рукох комунистичней партиї. – Перше пробованє ликвидовац Грекокатолїцку Церкву (на востоку України уж була ликвидована) було 1941. року, кед Польску (у составе котрей була и Галичина) подзелєли Совєти зоз Гитлером, алє пре войну котра нєодлуга вибила медзи нїма нє було за тото досц часу – надпомнул о. Малацко. – Тота нагода була вихаснована 1944. року кед ше Червена армия врацела и териториї на котрих була векшина грекокатолїкох вошли до составу Совєтского Союзу. Митрополит Андрей Шептицкий, вельки авторитет у Церкви и у народзе, умар 1. новембра 1944. року и на його место ступел Йосиф Слїпий, котри такой послал делеґацию до Москви же би ше припознало Грекокатолїцку Церкву. Алє даремно, бо вона була оддавна призначена же би ше ю знїщело. У марцу 1946. року, у Києве бул закончени процес процив грекокатолїцкей єрархиї на чолє з митрополитом Йосифом Слїпим. Вони були осудзени и послани на Сибир. 25. МАРЕЦ 2016.

ДУХОВНИ ЖИВОТ Парох о. Михайло подгадує же од 8. по 10. марец бул орґанизовани „Собор Греко – Католїцкей Церкви” у Львове, то єст псевдособор на хторим святочно преглашене поновне приєднанє до Право славней Церкви. Шицким було ясно, а нєшка, дзекуюци доступносци тайних архивних документох з того часу, и доказане же шицко було зробене по директиви найвисшого партийского верха у Москви. Улога Православней Церкви у тим моменту нє була важна, гоч ше шицко у єй мено робело и вона єдина мала з того хасну. ГАВРИЇЛ КОСТЕЛЬНИК НА ЧОЛЄ ИНИЦИЯТИВНЕЙ ҐРУПИ

того кед страцел єдного сина, а и за других двох думал же погинули на боку Українскей армиї, то за ньго бул лоґични крочай – претаргнуц аґонию, и власну и цалей Грекокатолїцкей Церкви. Сама вира и припадносц одредзеней Церкви були на другим месце. – Приступанє до Православней Церкви єдней часци священїкох зопарло тоталне знїщенє церковней заєднїци котра заш лєм остала компактна, гоч єй и пременєли мено. Чи то бул Костельников план? Нє знаме. Тото цо сиґурне – нє бул по смаку партийному верху, бо го 1948. року забили. З його меном и улогу ше далєй тарґує. Православна Церква Русийского патриярхату сце го преглашиц за святого. Грекокатолїцка Церква нє радо бешедує о Костельникови, гоч, после телїх часох и одкритих документох, могло би обєктивнєйше спатриц тоти часи котри зомлєли у своїх зубох вельо векших и заслужнєйших од Гавриїла Костельника. Мойо особне думанє же Гавриїл Костельник жертва. А медзи жертву и мученїком постої велька розлика – гварел на концу о. мр Михайло Малацко.

– Була створена „Инициятивна ґрупа за зєдинєнє” на чиїм чолє бул положени о. Гавриїл Костельник, а на Собору були присутни 216 священїки – подгаднул о. Малацко. – Твердзело ше же то грекокатолїцки собор, цо було безпредметне, бо го нє зволали грекокатолїцки владикове. Двоме члени инициятивней ґрупи були, у медзичаше, пошвецени за православних владикох, цо о. Костельник и обявел по тим як после явного гласаня було МОДЕЛ ЯК ЗНЇЩИЦ ГРЕКОКАТОЛЇЦКУ ЦЕРКВУ прияте зєдинєнє зоз Московску православну Церкву. Тот Собор, нажаль, бул би отримани з тима учашнїкаИсторичар проф. др Янко Рамач дума же львовски ми, або з другима. А нїч би ше нє пременєло гоч би го и нє було. Грекокатолїцка Церква би була знїщена гоч так, псевдособор отримани 8-10. марца 1946. року зоз своїма гоч иншак. Подобне ше случело и на Закарпатю, у Сло- одлуками ликвидовал Українску грекокатолїцку Церкву вацкей, у Румуниї, а так би ше случело и у Югославиї у СССР, а то бул и модел як треба знїщиц Грекокатолїцкед би Тито нє одбил послушносц Сталїнови. На мили- ку Церкву и у других жемох його политичного уплїву. – Грекокатолїцка Церква у они прежили духовне прешлїдзаходно-українских жемох зованє, на тисячи закончели з виками була значни нациомученїцку шмерцу и страшнинално интеґруюци фактор: ма муками – наглашел о. мр вона чувала и розвивала наМихайло Малацко. ционалну свидомосц, язик, По його думаню, о улоги сакултуру и традициї українмого Костельника у тим шицского народу – обрацел уваким нє мож у даскелїх шоригу на тот аспект др Рамач. – кох повесц. Уж 1941. року при Прето после приєдинєня запершей окупациї, з нїм Совєтходно-українских жемох до ска тайна служба контактовала СССР, совєтски власци таже би порушал инициятиву зєкой почали правиц плани як динєня. Вон ше теди дипломаПапа Франциско знїщиц, односно приєдинєц тично оградзел же ище нє прии архиепископ Святослав Шевчук 2016. року Грекокатолїцку Церкву ґу шол за то час. После Львовского собору за єдних вон одпаднїк, за других мученїк. Єд- Русийскей православней Церкви. Ясне було же на мирно сиґурне – тото цо ше случело, случело би ше и без нь- ни и красни способ то нє мож зробиц. Совєтским власцом тиж так було ясне же зоз митрополитом Йосифом ого. – Кед сом раз сцел поровнац владику Нярадия и Ко- Слїпим нє годни посцигнуц нїяки догварки и компромистельника, гварел сом – Няради бул пастир и вон мал си, прето го гарештовали и осудзели перше на осем ролєм план А – вон би дал живот у такей ситуациї. Косте- ки чежкей робиї, а вец суд додавал нови роки робиї – льник бул у своїм швеце, филозоф, мистик на гранїци констатовал Рамач. Рамач замерковал же и зоз голу силу и терором над маґиї и спиритизма. Аж и у даяких доґматских стварох бул на гранїцох релативносци. Сам ше хвалєл, поровну- епископами, священїками и вирнима Грекокатолїцкей юци себе до свойого духовного оца владику Нярадия: Церкви жадани циль ше нє могло посцигнуц. Требало „Вон жил за своїма поняцами, а я сам себе створел по- дац голєм привид же ше шицко роби леґално и леґитимно, а у тим совєтски власци мали вельке искуство. На няца” – илустровал о. Малацко. Ошвицуюци далєй Костельника як особу, Малацко до- початку требало найсц сотруднїкох у рамикох Церкви дал же ше Костельник у своїх релиґийних роздумова- котру требало знїщиц. Тайни служби мали свойо драги ньох воздзвиговал понад кажду припадносц одредзеним и методи же як ше то посцигує: зраднїкох мож придобиц Церквом, бо, як гварел, анї єдна Церква нє була през ис- зоз нагваряньом, гроженьом и уценьованьом, алє и зоз торию нєпогришна. Вон, як таки, мал и план А, и Б. У вихасновйованьом слабо сцох поєдинцох, обецаньом таких околносцох, кед ясно видзел цо ше рихта, после привилеґийох и почесцох. 25. МАРЕЦ 2016.

РУСКЕ СЛОВО 25

ДУХОВНИ ЖИВОТ – Пририхтованя за утаргованє Українскей грекокатолїцкей Церкви у СССР тирвали єден рок – толкує др Рамач. – На чолє Инициятивней ґрупи за зволованє церковного собору бул о. Гавриїл Костельник, М. Мельник и А. Пельвецкий. Костельника тайни служби нє случайно вибрали. Вон ше у медзивойновим периодзе отворено експоновал у борби процив тенденцийох латинизованя у Грекокатолїцкей Церкви, одлучно заступаюци и браняци у нєй тото цо єй восточна сущносц, алє дакеди нє до конца чувствуюци дзе тота узка гранїца медзи форму и сущносцу, придаваюци векше значенє форми як цо єй припада. Друга причина же служба НКВД вибрала Г. Костельника була його чесцолюбива природа. Гоч Костельник мал прихильносц митрополита Андрея Шептицкого, трицетих рокох вше ше менєй могол вибориц за позициї у Церкви за котри тримал же заслужує. На концу, власци о. Костельника як фамилийного чловека, могли уценьовац и зоз судьбу и животом його фамилиї.

КВИТНА НЄДЗЕЛЯ У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ

ШЛЇДЗМЕ ХРИСТОВ ПРИКЛАД

Парохия св. оца Миколая внєдзелю преславела Квитну нєдзелю по григориянским календаре, а на нєдзелю, 27. марца, у Керестуре Велька ноц. На утринї священїк пошвецел багнїтки хтори вирни могли вжац и однєсц до

ЧУВСТВО ОСОБНЕЙ ТРАҐЕДИЇ Професор Рамач сумировал же улога о. Г. Костельника у преглашеню нєважацих одлукох унийного Брестовского собору з 1596. року и приєдинєня Українскей грекокатолїцкей Церкви ґу Русийскей православней Церкви Московского патриятхату барз велька. Нєшка остава питанє кельо Костельник бул свидоми тей своєй историйней улоги и вини же тоти одлуки оможлївели совєтским власцом розпочац масовни и кирвави терор

ПРЕЦО ПСЕВДОСОБОР – Львовски „собор” отримани у марцу 1946. року псевдособор, прето же є нє зволани и нє отримани по важацих церковних канонох. Нє зволал го митрополит и нє присуствовал на нїм анї митрополит и анї єден грекокатолїцки епископ. Инициятивну ґрупу очольовали о. Г. Костельник и двоме священїки котри теди уж прешли на православну виру, а як ше познєйше указало, тоти други двоме священїки ище пред собором були тайно рукоположени за православних епископох. Делеґатох хтори участвовали на Соборе „реґрутовали” припаднїки тайней полициї на подобни способ як и членох Инициятивней ґрупи. Аж и число учашнїкох Собору насправди було вельо менше як було приказане у явносци – потолковал др Янко Рамач.

над епископами, священїками и вирнима Грекокатолїцкей Церкви котри нє прилапйовали тоти одлуки. – Єдно очиглядне: Костельник влєце 1948. року глїбоко у себе чувствовал свою особну траґедию и блїзку шмерц (о чим спомина у єдним од своїх остатнїх есейох), а за тото ше постарали тоти цо го вихасновали за свойо цилї и вецей им як шведок злодїйства нє бул потребни. Людски то мац порозуменя за Костельниково слабосци як чловека, супруга и оца, алє Церква чежко може оправдац поступок священїка котри поцагнул за собу нє лєм знїщованє єдней Церкви, алє и вельки жертви и страданя священства и вирних котри тирвали даскельо децениї – заключел проф. др Янко Рамач. ■

26 РУСКЕ СЛОВО

своїх домох. У церкви служени штири Служби Божо, а пополадню була и у манастире Малих шестрох Исусових на Циґлашоре.Окреме вельо вирних було на дополадньовей, дзецинскей Служби Божей, пред хтору була и споведз за младих, а попри домашнїх священїкох, споведали и о. Яков Кулич зоз Коцура и о. Платон Салак зоз Кули. Дзень пред тим була и велька споведз, до хторей приступело красне число парохиянох. – На Квитну нєдзелю вирни ше здогадую триюмфалного уходу Исуса Христа до Єрусалиму, но ми знаме же правдиве преславенє бул криж – наглашел парох о. Михайло Малацко. М. С.

У КУЛИ

ДУХОВНА ОБНОВА

У Кули 21. марца отримана ярня духовна обнова за священїкох Апостолского еґзархату за грекокатолїкох у Сербиї, на чолє з апостолским еґзархом, владиком Георгийом, а присуствовали штернац священїки з дзешец парохийох. Стретнуце почало з Богослуженьом Трецого часу и Панахиду за шицких покойних владикох, паноцох, панїматки, богословох и монахинї, хторе

предводзел о. Дарко Рац. После молитви, духовни науки з тему Рока милосердия отримал кулски парох о. Виталий Лотоцкий. Священїки ше могли и висповедац, а потим отримана и схадзка о актуалних темох и питаньох вязаних за нашо парохиї. Духовна обнова закончена зоз заєднїцким полудзенком, а порадзене же шлїдуюца будзе у Новим Садзе. Д. Р. 25. МАРЕЦ 2016.

EKOНОМИЯ ПРОДУКЦИЯ ЖЕЛЄНЯВИ У ДЮРДЬОВЕ

УВОЗ ДИКТУЄ ЦЕНИ Коло шалати и желєняви єст вельо роботи, константни укладаня, а цена нєстаємна. За два днї може страциц половку своєй вредносци. Продукователє гваря же найчежше напредок вираховац чи на нєй мож заробиц Такачово з Дюрдьова у пластенїку маю роботи през цали рок, бо пестую вецей сорти шалати и желєняви, и так уж треци рок. Як гваря, робиц им нє чежко, чежше им предац продукти. – Хвиля нє може уплївовац на род у пластенїку, та зме нє мали почежкосци цо ше того дотика – гварел Мирослав Такач. – Кед були мрази шалату и желєняву зме прекривали зоз аґрил фолию же би нє змарзла, а прешлих рокох зме мушели и зогривац у пластенїку, бо було жимно. Кажде таке укладанє би требало уплївовац на цену продукта, алє нє вше так. Мирослав наглашел же цену найчастейше, и нажаль, диктую цени з увозу. Того року желєна шалата була 40 динари, а пре увоз зоз Турскей за два днї спадла за 20 динари. Початком марца зняли желєну шалату, на предай маю младу цибулю и помали ше рихтаю пресадзовац до пластенїка огурки – сорту шалатар и парадичи. Прешлого року мали паприґу и феферони, алє нє буду вецей, бо паприґу треба вельо допатрац и пирскац, цо вони нє жадаю робиц, а феферони чежко предац. – Кажди рок иншаки, а цени на тарґовищу барз пременлїви. Того року место паприґи и феферонох, одлучели зме продуковац целер и корнишони, бо маю добру цену. Велїм нє ясне чом огурка зоз Македониї туньша як наша. Вони ю до нас увожа кед у нас почина, а у нїх ше сезона огуркох закончує. Квалитет на концу и у сезони нїґда нє може буц исти, алє векшина патри на цену, нє на квалитет – гварел Михайло Такач. Вон тиж наглашел же каждого року вше драгше шицко цо им потребне за продукцию у пластенїку, а цена продуктох вше менша. Найчастейше предаваю у валалє – з дому найвецей, а и до дутянох у валалє. О предаваню на город-

ских пияцох нє роздумую, бо док ше заплаци трошки, нє останє вельо од заробку. Такачово з початку хасновали домашнї нашеня и нашеня з иножемства. З часом вше менєй хасную домашнї, бо ше странски и драгши указали як квалитетнєйши и дали вецей плоду. Продукцию отримую з помоцу залївней системи „капка по капка”. Зоз єдного 250-квадратного пластенїка, кельо Такачов ма, гваря же мож заробиц лєм додатни динар, а же би зоз того могла жиц єдна фамилия, мушело би ше садзиц ище голєм у єдним, або двох пластенїкох. Фамелия провадзи конкурси за польопривреднїкох и ґаздовства за продукцию у пластенїкох, а пред двома роками, кед плановали направиц векши пластенїк, сцели и конкуровац, медзитим, пошвидко одустали. – По тих конкурсох, перше траба купиц пластенїк и аж вец конкуровац за врацанє єдней часци уложеного. По моїм думаню, то нє велька помоц, бо треба перше уложиц вельо стредства, а питанє як ше прейдзе на конкурусу – дума Мирослав Такач, котри подзвигнул векши пластенїк, алє з власнима средствами. Вони ше фамелийно зложели же останю у продукциї, алє ище вше нє знаю докля, бо продукция шалати и желєняви по ценох нєстабилна. Та, вец, як и векшина польопривреднїкох на валалє, пробую шицко цо мож, або од шицкого по кус. С. Барань

НОВА ПРЕВОЗКА ЗА ВЕРБАСКИ ЯЗИП

ПОМОЦ ПРИ ИНТЕРВЕНЦИЙОХ НА ТЕРЕНУ Зоз заєднїцким укладаньом средствох з буджету Општини Вербас и Покраїнского секретарияту за польопривреду, водопривреду и лєсарство, хтори витворени през конкурс за опреманє польочуварскей служби, Явна аґенция за зоогиґиєну и польопривреду достала нову превозку марки „лада”. Ключи новей превозки о. д. директорови Явней аґенциї Маркови Дюрковичови придал заменїк предсидателя Општини Милан Ґлушац и визначел же ше Општина на тот способ намага помогнуц Аґенциї хтора ма проблеми у роботи пре вельо пси о хторих ше стара и вельо 25. МАРЕЦ 2016.

интервенциї на терену. Тота превозка помогнє служби и же би була ефикаснєйша, бо починаю и роботи у хотаре. – Зоз нову теренску превозку, присутносц на терену нашей польочуварскей служби будзе значно звекшана. А понеже ище вше жимски период, нєт вельо роботи у хотаре, тераз нашо польочуваре чуваю лєси и ремизи. Можем повесц и же найвекше число влапених у рубаню лєсох єст у хотаре Змаєва – визначел з тей нагоди дїловодитель Польочуварскей служби Перо Матич. А. М.

РУСКЕ СЛОВО 27

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 20. марца 2016. року занавше ме зохабела моя мила мац

МАРЯ МОЛНАР (1934–2016) з Дюрдьова

Памятку на ню у своїм шерцу вично будзе чувац син Славомир Спочивайце у мире Божим! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 23. марца наполнєл ше рок як нас занавше зохабела наша мила мац и баба

ЕУФЕМИЯ КОВАЧ ПАПУҐА

(1931–2015) з Руского Керестура Найкрасшу памятку на єй подобу и любов хтору нам давала навики буду чувац син Дюра и унук Мижо Спочивай у мире Божим!

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 20. марца 2016. року занавше нас зохабела моя мила мац, швекра и баба

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Наполнєл ше смутни рок як нас занавше зохабел наш

ЗВОНКО КОЛЄСАР (1977–2015) з Коцура Нїґда це нє забуду уйко Янко, уйна Мелана и братняк Борис Саламуново з Дюрдьова Спочивай у мире Божим!

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 20. марца наполнєли ше два чежки и жалосни роки як ше преселєл до вичного дому наш мили супруг, оцец и дїдо

Памятку на ню будземе чувац з любову и почитованьом. Ожалосцена дзивка Зденка Балїнтова, жец Дюра и унуки Весна и Оля Спочивайце у мире Божим! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 27. марца 2016. року наполня ше шейсц мешаци як нас занавше зохабел наш мили оцец, дїдо и прадїдо

ВЛАДИМИР НАДЬ – МИТЬОВ (1933– 2015) з Руского Керестура Памятку на його любов и доброту занавше буду чувац нєвеста Геленка и унуки Наташа и Весна зоз фамелиями Спочивайце у мире Божим!

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 20. марца наполнєл ше рок як нас охабел наш мили супруг, оцец, швекор и дїдо

ВЛАДИМИР ГАРДИ (1962–2015) з Руского Керестура З любову и почитованьом памятку на ньго чуваю його наймилши: супруга Марча, дзивки Оленка и Меланка, синове Мирославко и Деян, жецове Мариян и Иван и унуки Мая и Мариян Спочивайце у мире Божим!

НА ЗДОГАДОВАНЄ Дня 25. марца 2016. року наполнї Дня 16. юлия 2016. року наполня ше смутни рок як є вецей нє з на- ше дзевец смутни роки як є вецей ми нє з нами

ЮЛИЯН ДУДАШ (1941–2014) з Руского Керестура Ти пошол, алє навики останєш у наших думкох и молитвох. Найкрасши памятки на тебе чуваю супруга Сена, син Юлин, нєвеста Мара и унуки Николина и Марко Спочивай у мире Божим! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Наполнєли ше 10 смутни роки як нас занавше напущели нашо мили родичи

ЙОАКИМ ЧИЗМАР

МАРИЯ ЧИЗМАР

з Руского Керестура Мили нашо родичи, навики будзеце у наших думкох и наших шерцох. Спочивайце у мире Божим! Вашо синове, Кимо и Славко зоз фамелиями

28 РУСКЕ СЛОВО

АНА ВИСЛАВСКИ (1935–2015)

з Кули

ЯКИМ ВИСЛАВСКИ (1933–2007)

Памятку на нїх буду чувац їх наймилши цо их любели Спочивайце у мире Божим!

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 21. марца 2016. року наполнєли ще дзешец роки як нє з нами наш мили супруг, оцец, дїдо и прадїдо

ВЛАДИМИР САБАДОШ (1928–2006) з Дюрдьова Памятку на ньго чуваю супруга Сена и дзивки Меланка и Иринка зоз фамелиями Най спочива у мире Божим!

25. MАРEЦ 2016.

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Преходза и 40 днї як нє з нами наш супруг, оцец и дїдо

ЮЛИЯН БАРНА (1956–2016) з Руского Керестура Його подобу и доброту у своїх шерцох навики буду чувац супруга Мария, дзивка Ясмина и жец Кимо Малацково, дзивка Таня зоз Борисом и його мили унучатка Кристиян, Матей, Матея, Тияна и Алек Спочивай у мире Божим! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 29. марца наполня ше шейсц жалосни мешаци як вецей нє з нами наш мили и добри супруг, оцец и дїдо

ВЛАДИМИР КОЛОШНЯИ (1930–2015) з Руского Керестура Красни памятки на велї роки препровадзени зоз тобу навики буду чувац супруга Маґда, син Владимир, нєвеста Бояна и унучата Мирослава, Милун и Тадей Спочивайце у мире Божим!

НА ЗДОГАДОВАНЄ Дня 8. марца 2016. року занавше Дня 5. априла наполня ше штири роки як вецей нє з нами наш мили нас зохабела наша мила андя бачи

МАРИЯ МАКАЇ ЯКИМ МАКАЇ народзена Джуня (1937–2012) (1936–2016) з Руского Керестура Найкрасши памятки на нїх чуваю андя Маря, кумче Марча зоз дзецми Данетом и Єлену Спочивайце у мире Божим! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Наполнєли ше пейц роки як вецей нє з нами наша мила мац и баба

ВЕРУНА СКУБАН (1934–2011) з Руского Керестура Вично це ношиме у своїх шерцох. Твойо наймилши

НА ЗДОГАДОВАНЄ Дня 24. марца 2016. року наполня ше шейсц роки як нас занавше зохабела наша мила мац, баба и прабаба

МЕЛАНА КИШПЕТЬО народзена Гербут (1923–2010) з Руского Керестура Мила мамо, найкрасши памятки на вашу любов и доброту навики буду чувац вашо наймилши Спочивайце у мире Божим!

OGLA[OVANW 021/6613-697, 021/ 6624/708 e-mail: ruske.redakcija@gmail.com 25. МАРЕЦ 2016.

* дзе цо будзе *

MALI OGLA[KI

У ДЮРДЬОВЕ ЧЕРВЕНО-БИЛИ ВЕЧАР

ПРЕДАВАМЕ намесцени двохижови квартель у Новим Садзе, велькосци 55 квадратни метери. Квартель ше находзи на Новим населєню. Цена вигодна, за вецей информациї ше явиц на число 064/209-35-74. *** DIHTOVANW oblakoh i dzveroh zoz neopren-}umu. Telefon: 063/8238-767. PRAVIME po meri roletni i garmonikovo dzveri. Tel: 063/8238-767 i (025) 58-27-710. *** ВЛАГА? Изолуєме влажни хижи. 063/440-470; 063/102-41-14.

На соботу, 26. марца, Управа ФК „Бачка” орґанизує спортски бал „Червенобили вечар”. Отрима ше у про сторийох КУД „Тарас Шевченко” у Дюрдьове на 20 годзин.

РУСКЕ СЛОВО 29

ИНФОРМАТОР Городска управа за защиту животного штредку на основи члена 29. пасус 1. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк Републики Сербиї” число 135/04 и 36/09), обявює

ОБВИСЦЕНЄ

о принєшеним ришеню же потребне преценьованє вплїву и о одредзованю обсягу и змисту студиї о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта базней станїци мобилней телефониї „НСУ227 НС-ЙОВАНА ПОПОВИЧА (УМТС)” Ношитель проєкта „Телеком Сербия” а. д. Таковска 2, Беоґрад, поднєсол тому орґану вимогу за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок проєкта – базней станїци мобилней теле фо ниї „НСУ227 НС-ЙОВА НА ПО ПО ВИ ЧА (УМТС)” Нови Сад, у улїци Йована Поповича число 1, у Новим Садзе, на катастерскей парцели число 2564, К.О. Нови Сад II, Город Нови Сад. По сле запровадзеного по ступку, Городска управа за защиту животного штредку дня 14. марца 2016. року принєсла ришенє число VI-501-111/16 же потребне преценьованє вплїву на животни штредок и о одредзованю обсягу и змисту студиї о преценьованю вплїву на животни штредок. З цильом обвисцованя заинтересованей явносци текст ришеня обявює ше у цалосци: Городска управа за защиту животного штредку, на основи члена 10. пасус 4. и 5. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк РС”, чс. 135/04 и 36/09), члена 192. пасус 1. Закона о общим управним поступку („Службени новини СРЮ” число 33/97 и 31/01 и „Службени глашнїк РС” число 30/10) и члена 11., 34. и 36. Одлуки о Городских управох Городу Нового Саду („Службени новини Городу Нового Саду”, число 52/08, 55/09 и 11/10, 39/10, 60/10 и 69/13), поступаюци по вимоги ношителя проєкта „Телеком Сербия” а. д. Таковска 2, Беоґрад, за одлучованє о потреби преценьованя вплїву застатого стану на животни штредок проєкта радио базней станїци за мобилну телефонию „НСУ227 НС-ЙОВАНА ПОПОВИЧА (УМТС)” приноши

РИШЕНЄ

1. Утвердзує ше же за проєкт – базней станїци мобилней телефониї „НСУ227 НС-ЙОВАНА ПОПОВИЧА (УМТС)” Нови Сад, у улїци Йована Поповича число 1, у Новим Садзе, на катастерскей парцели число 2564, К.О. Нови Сад II, Город Нови Сад, ношителя проєкта „Телеком Сербия” а. д. Таковска 2, Беоґрад, (у дальшим тексту: Ношителя Проєкта) потребне преценьованє вплїву на животни штредок. 2. Одредзує ше же Ношитель Проєкта, Студию о преценьованю вплїву на животни штредок за проєкт – базна станїца мобилней телефониї „НСУ231, НСЛ231 НС – Братох Дроняк” Нови Сад, у улїци Братох Дроняк 13, у Новим Садзе, на катастерскей парцели число 10716/11, К.О. Нови Сад I, Город Нови Сад, у поглядзе обсягу и змисту, виробку у складзе зоз членом 17. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок и Правилнїком о змисту студиї о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк РС”, число 69/05).

ОБГРУНТОВАНЄ

Ношитель проєкта „Телеком Сербия” а. д. Таковска 2, Беоґрад, поднєсол тому орґану вимогу за одлучованє о потреби преценьованя вплїву застатого стану на животни штредок проєкта – базней станїци мобилней телефониї „НСУ227 НС-ЙОВАНА ПОПОВИЧА (УМТС)” Нови Сад, у улїци Йована Поповича число 1, у Новим Садзе, на катастерскей парцели число 2564, К.О. Нови Сад II, Город Нови Сад. По проєкту плановано поставянє тросекторней антенскей системи за UMTS обсяг хтори будзе мац вкупно три панел антени продукователя Kathrein K80010505 за UMTS (єдна по секторе). Aнтени буду унапрямени зоз азимутами 10 ступнї (сектор 1), 120 ступнї (сектор 2) и 245 ступнї (сектор 3). Планована конфиґурация примодавача базней станїци за систему UMTS 3+3+3. У складзе зоз Законом о преценьованю вплїву на животни штредок и Правилнїком, о поднєшеней

30 РУСКЕ СЛОВО

вимоги обвисцена явносц з оглашованьом у средствох явного информованя и МЗ „Братство-Телеп” и МЗ „Никола Тесла – Телеп”. У зоз законом предписаним терминє нє доручени думаня заинтересованих орґанох, орґанизацийох и явносци. Ношитель проєкта доручел Контракт о закупе хтори заключени медзи Катицу Костич, Сашу Костича, Снежани Булюуґич, Мариї Булюуґич, Йована Поповича 1 и Подприємства за телекомуникациї „Телеком Сербия” а.д. як и Информацию и лоакциї за парцелу число 2564, К.О. Нови Сад II хтору видала Городска управа за урбанизем и квартельни роботи Городу Нового Саду число V-353-645/15 од 28. авґуста 2015. року, Потвердзенє хторе видала Городска управа за урбанизем и квартельни роботи число V-351-1196/15 од 15. децембра 2015. року. Ґу наведзеней вимоги ношитель проєкта приложел Фахову оцену обтерхованя животного штредку у локалней зони базней станїци мобилней телефониї „НСУ227 НС-ЙОВАНА ПОПОВИЧА (УМТС)” число звиту: 201/16-27MT, хтору виорбела акредитована Лаборатория Института „Ватроґаз” зоз Нового Саду. Базна станїца мобилней телефониї „НСУ227 НСЙОВАНА ПОПОВИЧА (УМТС)” ма вкупну ефективну визарююцу моц векшу од 250W на шицки три сектори за UMTS обсяг. После розпатраня вимоги ношителя проєкта и податкох о предметней локациї, характеристикох и преценьованю можлївих вплївох наведзеного проєкта на животни штредок, а маюци у оглядзе, же предметна радио базна станїца ма ефективну визарююцу моц векшу як 250 W и може мац значнєйши вплїв на животни штредок-точку 12. подточка 13. Телекомуникацийни обєкти мобилней телефониї (базней радио станїци) Лїстини II Уредби о утвердзованю Лїстини проєктох за хтори обовязне преценьованє вплїву и Лїстини проєктох за хтори мож вимагац преценьованє вплїву на животни штредок („С.Г. РС” число 114/08), а тот орґан у складзе зоз членом 10. пасус 4. Закона о преценьованю вплїву одлучел же потребне преценьованє вплїву. Зоз членом 10. пасус 5. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок, предписане же зоз одлуку зоз хтору ше утвердзує же потребне преценьованє вплїву проєкта на животни штредок, надпатраюци орґан може одредзиц и обсяг и змист студиї о преценьованю вплїву, цо у тим случаю зробене. Окрем розпатраня интензитета вплїву (виражени зоз ефективну визарйовану моцносцу пошореня), надпатраюци орґан у конкретним случаю розпатрел и тирванє вплїву–базна станїца представя континуалне жридло зарйованя. Применюци начала превенциї и предострожносци (член 9. пасус 1. подточку 2. Закона о защити животного штредку („С.Г. РС”, чс. 135/04, 36/09, 36/09 – др. закон, 72/09 – др. закон и 43/11 – одлука УС), зоз хторим ше вимага же кажда активносц муши буц планована и запровадзена на способ же медзи иншим представя найменши ризик за людске здравє, зоз Студию потребне доказац же за предметни проєкт будзе применєна найлєпша розполагуюца и доступна технолоґия, технїка и опрема. Маюци у оглядзе напредок наведзене, а окреме специфичносц локациї (густо населєна бивательна зона) нєобходнє виробиц документ зоз хторим ше анализує и оценює квалитет творительох животного штредку на одредзеним просторе, медзисобни вплїв иснуюцих и планованих активносцох и утвердзую условия и мири за зоперанє, зменшанє и одклоньованє чкодлївих вплївох на животни штредок як и мири у случаю вдереня и обезпечиц провадзенє вплїву жридла зарйованя, а то ше виключно муши обезпечиц зоз Студию о преценьованю вплїву на животни штредок, хтору би требал виробиц мултидисциплинарни фахови тим. На основи горе наведзеного, ришене як у диспозитиве. Поука о правним лїку: Процив того ришеня ношитель проєкта може виявиц жалбу Покраїнскому секретарияту за урбанизем, будовательство и защиту животного штредку у чаше 15 днї од дня приманя ришеня, по тим орґану. Заинтересована явносц може обявиц жалбу процив того ришеня у чаше 15 днї од дня обявйованя у средствох явного информованя, по тим орґану.

Городска управа за защиту животного штредку на основи члена 29. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк Републики Сербиї” число 135/04 и 36/09), обявює

ОБВИСЦЕНЄ

о принєшеним ришеню з хторим дата согласносц на Студию о преценьованю вплїву застатого стану на животни штредок проєкта базней станїци мобилней телефониї „НСУ102 НС Меркатор УМТС Нови Сад” и „НСМ15 НС Меркатор” Ношитель Проєкта „Телеком Сербия” а. д. Таковска 2, Беоґрад, поднєсол вимогу за даванє согласносци на Студию о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта базней станїци мобилней телефониї „НСУ102 НС Меркатор УМТС Нови Сад” и „НСМ15 НС Меркатор” Булевар ошлєбодзеня 102, у Новим Садзе, на катастерскей парцели число 3922/16 К.О. Нови Сад II, Город Нови Сад. После запровадзеного поступку и предлогу Технїчней комисиї, Городска управа за защиту животного штредку дня 16. марца 2016. року принєсла ришенє число VI-501-55/16, зоз хторим дата согласносц на предметну Студию. З цильом обвисцованя заинтересованей явносци текст ришеня обявює ше у цалосци: Городска управа за защиту животного штредку, на основи члена 24. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк РС”, чс. 135/04 и 36/09) и члена 192. пасус 1. Закона о общим управним поступку („Службени новини СРЮ” число 33/97 и 31/01 и „Службени глашнїк РС” число 30/10) и члена 11., 34. и 36. Одлуки о Городских управох Городу Нового Саду („Службени новини Городу Нового Саду”, число 52/08, 55/09, 11/10, 39/10, 60/10 и 69/13), поступаюци по вимоги ношителя проєкта „Tелеком Сербия” а.д. Таковска 2, Беоґрад, у поступку одлучованя о даваню согласносци на Студию о преценьованю вплїву застатого стану на животни штредок проєкта базней станїци мобилней телефониї – „НСУ102 НС Меркатор УМТС Нови Сад” и „НСМ15 НС Меркатор” после запровадзеного поступку и звиту технїчней комисиї, приноши

РИШЕНЄ

1. Дава ше согласносц на Студию о преценьованю вплїву на животни штредок за проєкт базней станїци мобилней телефониї „НСУ102 НС Меркатор УМТС Нови Сад” и „НСМ15 НС Меркатор” Булевар ошлєбодзеня 102, у Новим Садзе, на катастерскей парцели число 3922/16 К.О. Нови Сад II, Город Нови Сад, ношителя проєкта „Телеком Сербия” а. д. Таковска 2, Беоґрад. 2. Обовязує ше Ношитель проєкта же: – проєкт виведзе у складзе зоз приложену документацию и условиями и мирами защити хтори утвердзели други овласцени орґани и орґанизациї, а дати су у прилогу Студиї; – обезпечи условия и запровадзи мири за зоперанє, зменшованє лєбо одклоньованє чкодлївих вплївох на животни штредок, хторих єст у Студию, поглавє 9. „Опис мирох з цильом зопераня, зменшованя лєбо одклоньованє каждого значнєйшого чкодлївого вплїву на животни штредок”; 3. Ношитель проєкта длужни обезпечиц вивершованє програми нєпреривного провадзеня у складзе зоз важацима предписанями хтори дефиновани зоз поглавйом 10. „Програма провадзеня вплїву на животни штредок ” и же податки достати зоз мониторинґом доручує Аґенциї за защиту животного штредку, Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду и Городскей управи за инспекцийни роботи – Обласц инспекциї за защиту животного штредку; 4. Наклада ше ношительови проєкта же у случаю реконструкциї и пременки технїчних характеристикох базней станїци зоз точки 1. того ришеня, поднєше вимогу компетентоному орґану за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок.

ОБГРУНТОВАНЄ

25. MАРEЦ 2016.

Ношитель Проєкта „Телеком Сербия” а. д. Таковска 2, Беоґрад, поднєсол вимогу за даванє согласносци на Студию о преценьованя вплїву на животни штредок проєкта базней станїци мобилней телефониї „НСУ102 НС Меркатор УМТС Нови Сад” и „НСМ15 НС Меркатор” Булевар ошлєбодзеня 102, у Новим Садзе, на катастерскей парцели число 3922/16 К.О. Нови Сад II, Город Нови Сад. Проєкт предвидзує поставянє тросекторней антенскей системи за витворйованє UMTS системи (НСУ102) за outdoor закриванє и єдносекторней базней станїци НСМ15 за indoor закриванє. Антенска система за outdoor закриванє ма єдну антену типа K80010505 зоз азимутами 60 ступнї, 150 ступнї и 230 ступнї. Антенска GSM900 indoor систему єдносекторну и будзе мац два антени типа К738445, по єдна антена на уровню – 1 и уровню прижемя. На уровню першого поверха антенска система будзе мац по єдну антену типа К751647 и К80010248 и два антени типа К80010249 и на уровню другого поберху од три антени типа К80010249. Конфиґурация примодавача UMTS за outdoor закриванє 3+3+3 а за GSM900 indoor закриванє 4. У складзе зоз Законом о преценьованю вплїву на животни штредок и Правилнїком о поступку явного увида, презентациї и явней розправи о студиї о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк РС”, число 69/05) запровадзени поступок преценьованя вплїву на животни штредок и обезпечене участвованє заинтересованих орґанох и орґанизацийох и явносци. У законским термину, хтори предвидзени за явни увид, Студия о преценьованю вплїву проєкта на животни штредок була виложена у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку по 7. марец 2015. року. Под час тирваня явного увиду нє доручени думаня и зауваги у писаней форми на Студию о преценьованю вплїву проєкта на животни штредок з боку заинтересованих орґанох, орґанизацийох и явносци анї нє було винєшени думаня заинтересованєй явносци под час презентациї и явней розправи хтора отримана 8. марца 2016. року цо константоване у записнїку число VI-501-55/16 од 8. марца 2016. року. Зоз ришеньом о образованю и менованю предсидателя и членох технїчней комисиї за оцену Студиї о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта базней станїци мобилней телефониї – „НСУ102 НС Меркатор УМТС Нови Сад” и „НСМ15 НС Меркатор” Булевар ошлєбодзеня 102, у Новим Садзе, на катастерскей парцели число 3922/16 К.О. Нови Сад II, Город Нови Сад, число VI-501-55/16 од 17. фебруара 2016. року, формована Технїчна комисия за оценьованє Студиї о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта, хтора випитала Студию о преценьованю вплїву и после запровадзеного, зоз законом утвердзеним поступком, о своєй роботи тому орґану доручела звит число VI-501-55/16 од 15. марца 2016. року зоз оцену предметней Студиї о преценьованю вплїву и зоз предлогом же ше на исту да согласносц. Зоз увидом до комплетней документациї, после запровадзеного поступку и звиту технїчней комисиї константоване же Студия зробена у складзе зоз Законом о преценьованю вплїву на животни штредок, Правилнїком о змисту студиї о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк РС”, число 69/05) и Ришеньом о потреби преценьованя вплїву и о одредзованю обсягу и змисту студиї число VI501-923/15 од 8. октобра 2015. року, хтору принєсла Городска управа за защиту животного штредку Городу Нового Саду. Кед ше Проєкт виведзе у складзе зоз технїчну документацию и кед ше випочитує шицки предвидзени мири за зменшованє лєбо зоперанє чкодлївих вплївох на животни штредок зоз точки 2. и 3. того ришеня, робота обєкта нє будзе значнєйше загрожовац животни штредок. На основи горе наведзеного ришене як у дипозитиве. Поука о правним лїку: Тото ришенє конєчне у управним поступку. Процив того ришеня ношитель Проєкта може порушац управни спор пред Управним судом 30 днї од дня приманя ришеня, а заинтересована явносц 30 днї од дня обявйованя обвисценя о принєшеним ришеню у средствох явного информованя.

25. МАРЕЦ 2016.

ИНФОРМАТОР Gorodska uprava za za|itu `ivotnogo {tredku na osnovi ~lena 29. pasus 1. Zakona o precenqovanx vpl<vu na `ivotni {tredok (“Slu`beni gla{n<k Republiki Serbi<” ~islo 135/04 i 36/09), obyvxw

OBVISCENW

o prinw{enim ri{eню же потребне преценьованє вплїву и о одредзованю обсягу и змисту студиї о преценьованю вплїву на ìvotni {tredok проєкта радио базней станїци mobilnej telefoni> “НС2253_02 НС_Нови_Сад_Базар” Подприємство „KODAR INŽENJERING” D.O.O. зоз Беоґраду по овласценю ношителя проєкта „VIP MOBILE” D.O.O. Нови Беоґрад, Mlade`skih bri}adoh 21, podnwsol тому орґану vimogu za одлучованє о потреби преценьованя вплїву на ìvotni {tredok prowkta радио baznej stan<ci mobilnej telefoni< “НС2253_02 НС_Нови_Сад_Базар”, Булевар Михайла Пупина 1, на катастерскей парцели число 223/2, КО Нови Сад II, Gorod Novi Sad. Posle zaprovadzenogo postupku, Gorodska uprava za za|itu ìvotnogo {tredku dny 14. марца 2016. roku prinwsla ri{enw ~islo VI-501-78/16 же потребне преценьованє вплїву на животни штредок и о одредзованю обсягу и змисту студиї о преценьованю вплїву на животни штредок. Z cilqom obviscovany zainteresovanej yvnosci tekst ri{eny obyvxw {e u calosci: Gorodska uprava za za|itu ìvotnogo {tredku, na osnovi ~lena 10. pasus 4. i 5. Zakona o precenqovanx vpl<vu na ìvotni {tredok (“Slu`beni gla{n<k RS”, ~s. 135/04 i 36/09), ~lena 192. pasus 1. Zakona o ob|im upravnim postupku (“Slu`beni novini SRX” ~islo 33/97 i 31/01 i “Slu`beni gla{n<k RS” ~islo 30/10) i ~lena 11, 34. i 36. Odluki o Gorodskih upravoh Gorodu Novogo Sadu (“Slu`beni novini Gorodu Novogo Sadu”, ~islo 52/08, 55/09 i 11/10, 39/10, 60/10 i 69/13), postupaxci po vimogi „KODAR INŽENJERING” D.O.O. зоз Беоґраду по овласценю ношителя проєкта „VIP MOBILE” D.O.O. Нови Беоґрад, Mlade`skih bri}adoh 21, za odlu~ovanw o potrebi precenqovany vpl<vu na ìvotni {tredok prowkta radio baznej stan<ci mobilnей telefoniї НС2253_02 НС_Нови_Сад_Базар” prino{i

RI[ENW 1. Utverdzuw {e `e za prowkt radio baznej stan<ci mobilnej telefoni< “НС2253_02 НС_Нови_Сад_Базар”, Булевар Михайла Пупина 1, на катастерскей парцели число 223/2, КО Нови Сад II, Gorod Novi Sad, no{itely prowkta „VIP MOBILE” D.O.O. Нови Беоґрад, Mlade`skih bri}adoh 21 (у дальшим тексту: Ношителя Проєкта) potrebne precenqovanw vpl<vu na `ivotni {tredok. 2. Одредзує ше же No{itelq Пrowkta, Студию о преценьованю вплїву на животни штредок за проєкт радио базней станїци мобилней “НС2253_02 НС_Нови_Сад_Базар”, Булевар Михайла Пупина 1, на катастерскей парцели число 223/2, КО Нови Сад II, Gorod Novi Sad, у поглядзе обсягу и змисту, вироби у складзе зоз членом 17. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок и Правилнїком о змисту студиї о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк РС”, число 69/05).

OBGRUNTOVANW

Подприємство „KODAR INŽENJERING” D.O.O. зоз Беоґраду по овласценю ношителя проєкта „VIP MOBILE” D.O.O. Нови Беоґрад, Mlade`skih bri}adoh 21, podnwsol тому орґану vimogu za одлучованє о потреби преценьованя вплїву на `ivotni {tredok prowkta радио baznej stan<ci mobilnej telefoni< “НС2253_02 НС_Нови_Сад_Базар”, Булевар Михайла Пупина 1, на катастерскей парцели число 223/2, КО Нови Сад II, Gorod Novi Sad. Зоз пrowktом предвидзена реконструкция иснуюцей базней станїци и то так же будзе поставена двосекторна антенска система за обсяги DCS 1800, UMTS и LTE. Антени типа К742236 продукователя Kathrein будзе ше хасновац за закриванє у обсягох DCS 1800, UMTS и LTE. Плановани азимути антенох виноша 210 ступнї и 330 ступнї, респективно по секторох за шицки системи. Конфиґурация примодавача базней станїци за систему DCS 2+2, за UMTS 3+3, а за LTE 1+1. U skladze zoz Zakonom o precenqovanx vpl<vu na `ivotni {tredok, o podnw{enej vimogi obviscena yvnosc z ogla{ovanqom u sredstvoh yvnogo infor-

movany i MZ „Стари город” и МЗ „Перша войводянска бриґада” . U zoz zakonom predpisanim terminу nw doru~eni dumany zainteresovanih or}anoh, or}anizacijoh i yvnosci. Ношитель проєкта доручел Контракт о закупе хтори заключени медзи Базар доо, Булевар Михайла Пупина 1 зоз Нового Саду и „Vip Mobile” doo, Mlade`skih bri}adoh 21, Беоґрад, Ришенє Покраїнского секретарията за урбанизем, будовательство и защиту животного штредку зоз хторим ше утвердзує виполнєтосц условия за хаснованє жридла нєйомизуюцих зарйованя од окремного интереса число 130-501394/2015-05 од 13.02. 2015. року як и Информацию о локациї за парцелу число 223/2, К. О. Нови Сад II, хтору виробела Городска управа за урбанизем и квартельни роботи Городу Нового Саду, число: V-3531275/15 од 14. 12. 2015. року. Ґу наведзеней вимоги ношитель проєкта приложел Фахову оцену обтерхованя животного штредку у локалней зони базней станїци мобилней телефониї “НС2253_02 НС_Нови_Сад_Базар” число: ЕМ-2015403/SO хтору виробела акредитована Лаборатория W-LINE zoz Беоґраду. Бazna stan<ca mobilnей телефониї “НС2253_02 НС_Нови_Сад_Базар” ma vkupnu efektivnu виzarxxcu moc векшу од 250 W на шицки три сектори за обсяги DCS 1800, UMTS и LTE. Posle rozpatrany vimogi no{itely prowkta i podatkoh o predmetnej lokaci<, harakteristikoh i precenqovanx mo`l<vih vpl<voh navedzenogo prowkta na ìvotni {tredok, a maxci u oglydze è predmetna radio bazna stan<ca ma efektivnu vizarююцу moc vek{u yk 250 W i moè mac zna~nwj{i vpl<v na ìvotni {tredok–to~kа 12. podto~ka 13. Telekomunikacijni obwkti mobilnej telefoni< (baznej radio stan<ci) L<stini II Uredbi o utverdzovanx L<stini prowktoh za htori obovyzne precenqovanw vpl<vu i L<stini prowktoh za htori mo` vimagac precenqovanw vpl<vu na ìvotni {tredok (“S.G. RS” ~islo 114/08), a tot or}an u skladze zoz ~lenom 10. pasus 4. Zakona o precenqovanx vpl<vu odlu~el è potrebne precenqovanw vpl<vu. Zoz ~lenom 10. pasus 5. Zakona o precenqovanx vpl<vu na ìvotni {tredok, predpisane è zoz odluku zoz htoru ше utverdzuw è potrebne precenqovanw vpl<vu prowkta na ìvotni {tredok, nadpatraxci or}an moè odredzic i obsyg i zmist studi< o precenqovanx vpl<vu, co u tim slu~ax zrobene. Okrem rozpatrany intenziteta vpl<vu (viraèni zoz efektivnu vizarjovanu mocnoscu po{oreny), nadpatraxci or}an u konkretnim slu~ax rozpatrel i tirvanw vpl<vu – bazna stan<ca predstavy kontinualne `ridlo zarjоvаny. Primenxюci принципи prevenci< i predostro`nosci (~len 9. pasus 1. podto~ku 2. Zakona o za|iti ìvotnogo {tredku (“S.G. RS”, ~s. 135/04, 36/09, 36/09 – dr. zakon, 72/09 – dr. zakon i 43/11 – odluka US), zoz htorim {e vimaga è ka`da aktivnosc mu{i buc planovana и zaprovadzena na sposob è medzi in{im predstavy najmen{i rizik za lxdske zdravw, zoz Studix potrebne dokazac è za predmetni prowkt budze primenwna najlwp{a rozpolaгuxca i dostupna tehnolo}iy, tehn<ka i oprema. Maxci u oglydze napredok navedzene, а окреме специфичносц локациї (густо населєна бивательна зона) нєобходнє виробиц документ зоз хторим ше анализує и оценює квалитет творительох животного штредку на одредзеним просторе, medzisobni vpl<v isnux cih i pla no va nih ak tiv no scoh i utverdzux usloviy i miri za zoperanw, zmen{anw i odklonqovanw ~kodl<vih vpl<voh na ìvotni {tredok yk i mirи u slu~ax вдереня i obezpe~ic provad zenw vpl<vu `ridlа zar jo vany, a to {e viklx~no mu{i obezpe~ic zoz Studix o precenqovanx vpl<vu na ìvotni {tredok, htoru bi trebal virobic multidisciplinarni fahovi tim. Na osnovi gore navedzenogo, ri{ene yk u dispozitive. Pouka o pravnim l<ku: Prociv togo ri{eny ношитель проєкта moè viyvic àlbу Pokra<nskomu sekretariytu za urbanizem, budovatelqstvo i za|itu ìvotnogo {tredku u ~a{e 15 dn< od dny доставаня ri{eny, pрейґ tого or}anu. Zainteresovana yvnosc moè обyvic àlbu prociv togo ri{eny u ~a{e 15 dn< od dny obyvjovany u sredstvoh yvnogo informovany, прейґ того or}anu.

РУСКЕ СЛОВО 31

OBVISCENW

o prinw{enim ri{eню же потребне преценьованє вплїву и о одредзованю обсягу и змисту студиї о преценьованю вплїву на ìvotni {tredok проєкта радио базней станїци mobilnej telefoni> “НС2074 01 НС Нови Сад Максима Горкого” Подприємство „KODAR INŽENJERING” D.O.O. зоз Беоґраду по овласценю ношителя проєкта „VIP MOBILE” D.O.O. Нови Беоґрад, Mlade`skih bri}adoh 21, podnwsol тому орґану vimogu za одлучованє о потреби преценьованя вплїву на ìvotni {tredok prowkta радио baznej stan<ci mobilnej telefoni< “НС2074 01 НС Нови Сад Максима Горкого”, у улїци Сутєска 3, на катастерскей парцели число 858, КО Нови Сад II, Gorod Novi Sad. Posle zaprovadzenogo postupku, Gorodska uprava za za|itu ìvotnogo {tredku dny 14. марца 2016. roku prinwsla ri{enw ~islo VI-501-66/16 же потребне преценьованє вплїву на животни штредок и о одредзованю обсягу и змисту студиї о преценьованю вплїву на животни штредок. Z cilqom obviscovany zainteresovanej yvnosci tekst ri{eny obyvxw {e u calosci: Gorodska uprava za za|itu ìvotnogo {tredku, na osnovi ~lena 10. pasus 4. i 5. Zakona o precenqovanx vpl<vu na ìvotni {tredok (“Slu`beni gla{n<k RS”, ~s. 135/04 i 36/09), ~lena 192. pasus 1. Zakona o ob|im upravnim postupku (“Slu`beni novini SRX” ~islo 33/97 i 31/01 i “Slu`beni gla{n<k RS” ~islo 30/10) i ~lena 11, 34. i 36. Odluki o Gorodskih upravoh Gorodu Novogo Sadu (“Slu`beni novini Gorodu Novogo Sadu”, ~islo 52/08, 55/09 i 11/10, 39/10, 60/10 i 69/13), postupaxci po vimogi „KODAR INŽENJERING” D.O.O. зоз Беоґраду по овласценю ношителя проєкта „VIP MOBILE” D.O.O. Нови Беоґрад, Mlade`skih bri}adoh 21, za odlu~ovanw o potrebi precenqovany vpl<vu na ìvotni {tredok prowkta radio baznej stan<ci mobilnей telefoniї “НС2074 01 НС Нови Сад Максима Горкого” prino{i

RI[ENW 1. Utverdzuw {e `e za prowkt radio baznej stan<ci mobilnej telefoni< “НС2074 01 НС Нови Сад Максима Горкого”, у улїци Сутєска 3, на катастерскей парцели число 858, КО Нови Сад II, Gorod Novi Sad, no{itely prowkta „VIP MOBILE” D.O.O. Нови Беоґрад, Mlade`skih bri}adoh 21 (у дальшим тексту: Ношителя Проєкта) potrebne precenqovanw vpl<vu na `ivotni {tredok. 2. Одредзує ше же No{itelq Пrowkta, Студию о преценьованю вплїву на животни штредок за проєкт радио базней станїци мобилней “НС2074 01 НС Нови Сад Максима Горкого”, у улїци Сутєска 3, на катастерскей парцели число 858, КО Нови Сад II, Gorod Novi Sad, у поглядзе обсягу и змисту, вироби у складзе зоз членом 17. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок и Правилнїком о змисту студиї о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк РС”, число 69/05).

OBGRUNTOVANW

Подприємство „KODAR INŽENJERING” D.O.O. зоз Беоґраду по овласценю ношителя проєкта „VIP MOBILE” D.O.O. Нови Беоґрад, Mlade`skih bri}adoh 21, podnwsol тому орґану vimogu za одлучованє о потреби преценьованя вплїву на `ivotni {tredok prowkta радио baznej stan<ci mobilnej telefoni< “НС2074 01 НС Нови Сад Максима Горкого”, у улїци Сутєска 3, на катастерскей парцели число 858, КО Нови Сад II, Gorod Novi Sad. Зоз пrowktом планована реконструкция иснуюцей базней станїци и то так же будзе поставена тросекторна антенска система за обсяги GSM 1800, UMTS и LTE хтори буд мац вкупно шейсц панел антени и то три панел антени типа К742236 за закриванє обсягох GSM 1800, UMTS и LTE и три панел антени типа К742215 за закриванє UMTS обсягох. Плановани азимути антенох виноша 110 ступнї, 210 ступнї и 330 ступнї, респективно по секторох за обидва системи. Конфиґурация примодавача базней станїци за систе-

32 РУСКЕ СЛОВО

му GSM 1800 4+4+4 за систему UMTS 3+3+3 а за систему LTE 1+1+1. U skladze zoz Zakonom o precenqovanx vpl<vu na ìvotni {tredok, o podnw{enej vimogi obviscena yvnosc z ogla{ovanqom u sredstvoh yvnogo informovany i МЗ „Перша войводянска бриґада” . U zoz zakonom predpisanim terminу nw doru~eni dumany zainteresovanih or}anoh, or}anizacijoh i yvnosci. Ношитель проєкта доручел Анекс Контракту о закупе заключени A1502 „Vip Mobile” DOO и Апелацийни суд у Новим Садзе, Улїца Сутєска 3 и Информацию о локациї, число V-353-1219/15 oд 3. децембра 2015. року, хтору видала Городска управа за урбанизем и квартельни роботи Городу Нового Саду. Ґу наведзеней вимоги ношитель проєкта приложел Фахову оцену обтерхованя животного штредку у локалней зони базней станїци мобилней телефониї “НС2074 01 НС Нови Сад Максима Горкого” число: ЕМ-2015-400/SO од 26. януара 2016. року, хтору виробела акредитована Лаборатория W-LINE zoz Беоґраду. Бazna stan<ca mobilnей телефониї “НС2074 01 НС Нови Сад Максима Горкого” ma vkupnu efektivnu виzarxxcu moc векшу од 250 W на шицких секторох и за шицки обсяги. Posle rozpatrany vimogi no{itely prowkta i podatkoh o predmetnej lokaci<, harakteristikoh i precenqovanx mo`l<vih vpl<voh navedzenogo prowkta na ìvotni {tredok, a maxci u oglydze è predmetna radio bazna stan<ca ma efektivnu vizarююцу moc vek{u yk 250 W i moè mac zna~nwj{i vpl<v na ìvotni {tredok–to~kа 12. podto~ka 13. Telekomunikacijni obwkti mobilnej telefoni< (baznej radio stan<ci) L<stini II Uredbi o utverdzovanx L<stini prowktoh za htori obovyzne precenqovanw vpl<vu i L<stini prowktoh za htori mo` vimagac precenqovanw vpl<vu na ìvotni {tredok (“S.G. RS” ~islo 114/08), a tot or}an u skladze zoz ~lenom 10. pasus 4. Zakona o precenqovanx vpl<vu odlu~el è potrebne precenqovanw vpl<vu. Zoz ~lenom 10. pasus 5. Zakona o precenqovanx vpl<vu na ìvotni {tredok, predpisane è zoz odluku zoz htoru ше utverdzuw è potrebne precenqovanw vpl<vu prowkta na ìvotni {tredok, nadpatraxci or}an moè odredzic i obsyg i zmist studi< o precenqovanx vpl<vu, co u tim slu~ax zrobene. Okrem rozpatrany intenziteta vpl<vu (viraèni zoz efektivnu vizarjovanu mocnoscu po{oreny), nadpatraxci or}an u konkretnim slu~ax rozpatrel i tirvanw vpl<vu – bazna stan<ca predstavy kontinualne `ridlo zarjоvаny. Primenxюci принципи prevenci< i predostro`nosci (~len 9. pasus 1. podto~ku 2. Zakona o za|iti ìvotnogo {tredku (“S.G. RS”, ~s. 135/04, 36/09, 36/09 – dr. zakon, 72/09 – dr. zakon i 43/11 – odluka US), zoz htorim {e vimaga è ka`da aktivnosc mu{i buc planovana и zaprovadzena na sposob è medzi in{im predstavy najmen{i rizik za lxdske zdravw, zoz Studix potrebne dokazac è za predmetni prowkt budze primenwna najlwp{a rozpolaгuxca i dostupna tehnolo}iy, tehn<ka i oprema. Maxci u oglydze napredok navedzene, а окреме специфичносц локациї (густо населєна бивательна зона) нєобходнє виробиц документ зоз хторим ше анализує и оценює квалитет творительох животного штредку на одредзеним просторе, medzisobni vpl<v isnuxcih i planovanih aktivnoscoh i utverdzux usloviy i miri za zoperanw, zmen{anw i odklonqovanw ~kodl<vih vpl<voh na ìvotni {tredok yk i mirи u slu~ax вдереня i obezpe~ic provadzenw vpl<vu `ridlа zarjovany, a to {e viklx~no mu{i obezpe~ic zoz Studix o precenqovanx vpl<vu na ìvotni {tredok, htoru bi trebal virobic multidisciplinarni fahovi tim. Na osnovi gore navedzenogo, ri{ene yk u dispozitive. Pouka o pravnim l<ku: Prociv togo ri{eny ношитель проєкта moè viyvic àlbу Pokra<nskomu sekretariytu za urbanizem, budovatelqstvo i za|itu ìvotnogo {tredku u ~a{e 15 dn< od dny доставаня ri{eny, pрейґ tого or}anu. Zainteresovana yvnosc moè обyvic àlbu prociv togo ri{eny u ~a{e 15 dn< od dny obyvjovany u sredstvoh yvnogo informovany, прейґ того or}anu.

Город ска управа за защ иту жи вот но го штредку на основи члена 29. пасус 1. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк Републики Сербиї” число 135/04 и 36/09), обявює

ОБВИСЦЕНЄ

о принєшеним ришеню же потребне преценьованє вплїву и о одредзованю обсягу и змисту студиї о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта базней станїци мобилней телефониї „НСУ231, НСЛ231 НС – Братох Дроняк” Ношитель проєкта „Телеком Сербия” а. д. Таковска 2, Беоґрад, поднєсол тому орґану вимогу за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок проєкта – базней станїци мобилней телефониї „НСУ231, НСЛ231 НС – Братох Дроняк” Нови Сад, у улїци Братох Дроняк 13, у Новим Садзе, на катастерскей парцели число 10716/11, К.О. Нови Сад I, Город Нови Сад. По сле запровадзеного по ступку, Городска управа за защиту животного штредку дня 14. марца 2016. року принєсла ришенє число VI501-75/16 же потребне преценьованє вплїву на животни штредок и о одредзованю обсягу и змисту студиї о преценьованю вплїву на животни штредок. З цильом обвисцованя заинтересованей явносци текст ришеня обявює ше у цалосци: Городска управа за защиту животного штредку, на основи члена 10 пасус 4 и 5. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк РС”, чс. 135/04 и 36/09), члена 192. пасус 1. Закона о общим управним поступку („Службени новини СРЮ” число 33/97 и 31/01 и „Службени глашнїк РС” число 30/10) и члена 11., 34. и 36. Одлуки о Городских управох Городу Нового Саду („Службени новини Городу Нового Саду”, число 52/08, 55/09 и 11/10, 39/10, 60/10 и 69/13), поступаюци по вимоги ношителя проєкта „Телеком Сербия” а. д. Таковска 2, Беоґрад, за одлучованє о потреби преценьованя вплїву застатого стану на животни штредок проєкта радио базней станїци за мобилну телефонию „НСУ231, НСЛ231 НС – Братох Дроняк” приноши

РИШЕНЄ

1. Утвердзує ше же за проєкт – базней станїци мобилней телефониї „НСУ231, НСЛ231 НС – Братох Дроняк” Нови Сад, у улїци Братох Дроняк 13, у Новим Садзе, на катастерскей парцели число 10716/11, К.О. Нови Сад I, Город Нови Сад, ношителя проєкта „Телеком Сербия” а. д. Таковска 2, Беоґрад, (у дальшим тексту: Ношителя Проєкта) потребне преценьованє вплїву на животни штредок. 2. Одредзує ше же Ношитель Проєкта, Студию о преценьованю вплїву на животни штредок за проєкт – базна станїца мобилней телефониї „НСУ231, НСЛ231 НС – Братох Дроняк” Нови Сад, у улїци Братох Дроняк 13, у Новим Садзе, на катастерскей парцели число 10716/11, К.О. Нови Сад I, Город Нови Сад, у поглядзе обсягу и змисту, виробку у складзе зоз членом 17. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок и Правилнїком о змисту студиї о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк РС”, число 69/05).

ОБГРУНТОВАНЄ

Ношитель проєкта „Телеком Сербия” а. д. Таковска 2, Беоґрад, поднєсол тому орґану вимогу за одлучованє о потреби преценьованя вплїву застатого стану на животни штредок проєкта – базней станїци мобилней телефониї „НСУ231, НСЛ231 НС – Братох Дроняк” Нови Сад, у улїци Братох Дроняк 13, у Новим Садзе, на катастерскей парцели число 10716/11, К.О. Нови Сад I, Город Нови Сад. По проєкту плановано поставянє базней станїци и то так же будзе поставена тросекторна антенска система за обсяги UMTS и LTE хтори будзе мац вкупно два панел антени по секторе за обидва системи и то по єдна антена типа K80010505 за систему UMTS и по єдна натена типа К80010510 за систему LTE.

25. MАРEЦ 2016.

Aнтени буду унапрямени зоз азимутами 30 ступнї (сектор 1), 140 ступнї (сектор 2) и 310 ступнї (сектор 3) за обидва ступнї. Планована конфиґурация примодавача базней станїци за систему UMTS 3+3+3 а за систему LTE 1+1+1. У складзе зоз Законом о преценьованю вплїву на животни штредок и Правилнїком, о поднєшеней вимоги обвисцена явносц з оглашованьом у средствох явного информованя и МЗ „Бистрица”. У зоз законом предписаним терминє нє доручени думаня заинтересованих орґанох, орґанизацийох и явносци. Ношитель проєкта доручел Контракт о закупе нєрухомосци хтори заведзени при Подприємству за телекомуникациї „Телеком Сербия” а.д., число: 450582/1-2015 од 2. децембра 2015. року, хтори заключени медзи Скупштину будинка Братох Дроняк число 13 у Новим Садзе Явним подприємством ПТТ транспорт „Сербия” и Подприємством за телекомуникациї „Телеком Сербия” а.д. як и Информацию о локациї за парцелу число 10716/11 К.О. Нови Сад I, хтору видала Городска управа за урбанизем и квартельни роботи Городу Нового Саду число V353-645/15 од 28. авґуста 2015. року, Потвердзенє хторе видала Городска управа за урбанизем и квартельни роботи число V-351-1197/15 од 14. децембра 2015. року. Ґу наведзеней вимоги ношитель проєкта приложел Фахову оцену обтерхованя животного штредку у локалней зони базней станїци мобилней телефониї „НСУ231, НСЛ231 НС – Братох Дроняк” число звиту: 2412/15-310 PO, хтору виорбела акредитована Лаборатория Института „Ватроґаз” зоз Нового Саду. Базна станїца мобилней телефониї „НСУ231, НСЛ231 НС – Братох Дроняк” ма вкупну ефективну визарююцу моц векшу од 250W на шицких секторох и за шицки обсяги (GSM900 и UMTS). После розпатраня вимоги ношителя проєкта и податкох о предметней локациї, характеристикох и преценьованю можлївих вплївох наведзеного проєкта на животни штредок, а маюци у оглядзе, же предметна радио базна станїца ма ефективну визарююцу моц векшу як 250 W и може мац значнєйши вплїв на животни штредок-точку 12. подточка 13. Телекомуникацийни обєкти мобилней телефониї (базней радио станїци) Лїстини II Уредби о утвердзованю Лїстини проєктох за хтори обовязне преценьованє вплїву и Лїстини проєктох за хтори мож вимагац преценьованє вплїву на животни штредок („С.Г. РС” число 114/08), а тот орґан у складзе зоз членом 10. пасус 4. Закона о преценьованю вплїву одлучел же потребне преценьованє вплїву. Зоз членом 10. пасус 5. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок, предписане же зоз одлуку зоз хтору ше утвердзує же потребне преценьованє вплїву проєкта на животни штредок, надпатраюци орґан може одредзиц и обсяг и змист студиї о преценьованю вплїву, цо у тим случаю зробене. Окрем розпатраня интензитета вплїву (виражени зоз ефективну визарйовану моцносцу пошореня), надпатраюци орґан у конкретним случаю розпатрел и тирванє вплїву–базна станїца представя континуалне жридло зарйованя. Применюци начала превенциї и предострожносци (член 9. пасус 1. подточку 2. Закона о защити животного штредку („С.Г. РС”, чс. 135/04, 36/09, 36/09 – др. закон, 72/09 – др. закон и 43/11 – одлука УС), зоз хторим ше вимага же кажда активносц муши буц планована и запровадзена на способ же медзи иншим представя найменши ризик за людске здравє, зоз Студию потребне доказац же за предметни проєкт будзе применєна найлєпша розполагуюца и доступна технолоґия, технїка и опрема. Маюци у оглядзе напредок наведзене, а окреме специфичносц локациї (густо населєна бивательна зона) нєобходнє виробиц документ зоз хторим ше анализує и оценює квалитет творительох животного штредку на одредзеним просторе, медзисобни вплїв иснуюцих и планованих активносцох и утвердзую условия и мири за зоперанє, зменшанє и одклоньованє чкодлївих вплївох на животни штредок як и мири у случаю вдереня и обезпечиц провадзенє вплїву жридла зарйованя, а то ше виключно муши обезпечиц зоз Студию о преценьованю вплїву на животни штредок, хтору би требал виробиц мултидисциплинарни фахови тим. На основи горе наведзеного, ришене як у диспозитиве. Поука о правним лїку: Процив того ришеня ношитель проєкта може виявиц жалбу Покраїнскому секретарияту за урбанизем, будовательство и защиту животного штредку у чаше 15 днї од дня приманя ришеня, по тим орґану. Заинтересована явносц може обявиц жалбу процив того ришеня у чаше 15 днї од дня обявйованя у средствох явного информованя, по тим орґану.

25. МАРЕЦ 2016.

Gorodska uprava za za|itu `ivotnogo {tredku na osnovi ~lena 29. pasus 1. Zakona o precenqovanx vpl<vu na `ivotni {tredok (“Slu`beni gla{n<k Republiki Serbi<” ~islo 135/04 i 36/09), obyvxw

OBVISCENW

o prinw{enim ri{eню же потребне преценьованє вплїву и о одредзованю обсягу и змисту студиї о преценьованю вплїву на ìvotni {tredok проєкта радио базней станїци mobilnej telefoni> “НС2038_01 НС_Площа_Нєзнаного_Юнака” Подприємство „KODAR INŽENJERING” D.O.O. зоз Беоґраду по овласценю ношителя проєкта „VIP MOBILE” D.O.O. Нови Беоґрад, Mlade`skih bri}adoh 21, podnwsol тому орґану vimogu za одлучованє о потреби преценьованя вплїву на ìvotni {tredok prowkta радио baznej stan<ci mobilnej telefoni< “НС2038_01 НС_Площа_Нєзнаного_Юнака” Площа Нєзнаного Юнака 4-6, на катастерскей парцели число 139/2, КО Нови Сад II, Gorod Novi Sad. Posle zaprovadzenogo postupku, Gorodska uprava za za|itu ìvotnogo {tredku dny 14. марца 2016. roku prinwsla ri{enw ~islo VI-50176/16 же потребне преценьованє вплїву на животни штредок и о одредзованю обсягу и змисту студиї о преценьованю вплїву на животни штредок. Z cilqom obviscovany zainteresovanej yvnosci tekst ri{eny obyvxw {e u calosci: Gorodska uprava za za|itu ìvotnogo {tredku, na osnovi ~lena 10. pasus 4. i 5. Zakona o precenqovanx vpl<vu na ìvotni {tredok (“Slu`beni gla{n<k RS”, ~s. 135/04 i 36/09), ~lena 192. pasus 1. Zakona o ob|im upravnim postupku (“Slu`beni novini SRX” ~islo 33/97 i 31/01 i “Slu`beni gla{n<k RS” ~islo 30/10) i ~lena 11, 34. i 36. Odluki o Gorodskih upravoh Gorodu Novogo Sadu (“Slu`beni novini Gorodu Novogo Sadu”, ~islo 52/08, 55/09 i 11/10, 39/10, 60/10 i 69/13), postupaxci po vimogi „KODAR INŽENJERING” D.O.O. зоз Беоґраду по овласценю ношителя проєкта „VIP MOBILE” D.O.O. Нови Беоґрад, Mlade`skih bri}adoh 21, za odlu~ovanw o potrebi precenqovany vpl<vu na ìvotni {tredok prowkta radio baznej stan<ci mobilnей telefoniї “НС2038_01 НС_Площа_Нєзнаного_Юнака” prino{i

RI[ENW 1. Utverdzuw {e `e za prowkt radio baznej stan<ci mobilnej telefoni< “НС2038_01 НС_Площа_Нєзнаного_Юнака” Площа Нєзнаного Юнака 4-6, на катастерскей парцели число 139/2, КО Нови Сад II, Gorod Novi Sad, no{itely prowkta „VIP MOBILE” D.O.O. Нови Беоґрад, Mlade`skih bri}adoh 21 (у дальшим тексту: Ношителя Проєкта) potrebne precenqovanw vpl<vu na `ivotni {tredok. 2. Одредзує ше же No{itelq Пrowkta, Студию о преценьованю вплїву на животни штредок за проєкт радио базней станїци мобилней “НС2038_01 НС_Площа_Нєзнаного_Юнака” Площа Нєзнаного Юнака 4-6, на катастерскей парцели число 139/2, КО Нови Сад II, Gorod Novi Sad, у поглядзе обсягу и змисту, вироби у складзе зоз членом 17. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок и Правилнїком о змисту студиї о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк РС”, число 69/05).

OBGRUNTOVANW

Подприємство „KODAR INŽENJERING” D.O.O. зоз Беоґраду по овласценю ношителя проєкта „VIP MOBILE” D.O.O. Нови Беоґрад, Mlade`skih bri}adoh 21, podnwsol тому орґану vimogu za одлучованє о потреби преценьованя вплїву на `ivotni {tredok prowkta радио baznej stan<ci mobilnej telefoni< “НС2038_01 НС_Площа_Нєзнаного_Юнака” Площа Нєзнаного Юнака 4-6, на катастерскей парцели число 139/2, КО Нови Сад II, Gorod Novi Sad. Зоз пrowktом предвидзена реконструкция иснуюцей базней станїци и то так же будзе поставена тросекторна антенска система за обсяги DCS 1800, UMTS и LTE. Антени типа К742236 продукователя Kathrein будзе ше хасновац за закриванє у обсягох DCS 1800, UMTS и LTE а антени типа К742215 продукователя Kathrein будзе ше хасновац за закриванє UMTS системи. Плановани азимути антенох виноша 55 ступнї, 160 ступнї и 240 ступнї респективно по секторох за шицки системи. Конфи-

ґурациї примодавача базней станїци за систему DCS 2+2+2, за UMTS 3+3+3, а за LTE 1+1+1. U skladze zoz Zakonom o precenqovanx vpl<vu na ìvotni {tredok, o podnw{enej vimogi obviscena yvnosc z ogla{ovanqom u sredstvoh yvnogo informovany i MZ „Соня Маринкович” . U zoz zakonom predpisanim terminу nw doru~eni dumany zainteresovanih or}anoh, or}anizacijoh i yvnosci. Ношитель проєкта доручел Контракт о закупе хтори заключени медзи Будинком за биванє на Площи нєзнаного юнака 4-6 зоз Нового Саду и „Vip Mobile” doo, Mlade`skih bri}adoh 21, Беоґрад як и Информацию о локациї за парцелу число 3782, КО Нови Сад II хтору видала Городска управа за урбанизем и квартельни роботи Городу Нового Саду число V-353-1274/15 од 03. 12. 2015 року. Ґу наведзеней вимоги ношитель проєкта приложел Фахову оцену обтерхованя животного штредку у локалней зони базней станїци мобилней телефониї “НС2038_01 НС_Площа_Нєзнаного_Юнака” число ЕМ-2015-387/SO хтору виробела акредитована Лаборатория W-LINE zoz Беоґраду. Бazna stan<ca mobilnей телефониї “НС2038_01 НС_Площа_Нєзнаного_Юнака” ma vkupnu efektivnu виzarxxcu moc векшу од 250 W на шицки три сектори за обсяги DCS 1800, UMTS и LTE. Posle rozpatrany vimogi no{itely prowkta i podatkoh o predmetnej lokaci<, harakteristikoh i precenqovanx mo`l<vih vpl<voh navedzenogo prowkta na ìvotni {tredok, a maxci u oglydze è predmetna radio bazna stan<ca ma efektivnu vizarююцу moc vek{u yk 250 W i moè mac zna~nwj{i vpl<v na ìvotni {tredok–to~kа 12. podto~ka 13. Telekomunikacijni obwkti mobilnej telefoni< (baznej radio stan<ci) L<stini II Uredbi o utverdzovanx L<stini prowktoh za htori obovyzne precenqovanw vpl<vu i L<stini prowktoh za htori mo` vimagac precenqovanw vpl<vu na ìvotni {tredok (“S.G. RS” ~islo 114/08), a tot or}an u skladze zoz ~lenom 10. pasus 4. Zakona o precenqovanx vpl<vu odlu~el è potrebne precenqovanw vpl<vu. Zoz ~lenom 10. pasus 5. Zakona o precenqovanx vpl<vu na ìvotni {tredok, predpisane è zoz odluku zoz htoru ше utverdzuw è potrebne precenqovanw vpl<vu prowkta na ìvotni {tredok, nadpatraxci or}an moè odredzic i obsyg i zmist studi< o precenqovanx vpl<vu, co u tim slu~ax zrobene. Okrem rozpatrany intenziteta vpl<vu (viraèni zoz efektivnu vizarjovanu mocnoscu po{oreny), nadpatraxci or}an u konkretnim slu~ax rozpatrel i tirvanw vpl<vu – bazna stan<ca predstavy kontinualne `ridlo zarjоvаny. Primenxюci принципи prevenci< i predostro`nosci (~len 9. pasus 1. podto~ku 2. Zakona o za|iti ìvotnogo {tredku (“S.G. RS”, ~s. 135/04, 36/09, 36/09 – dr. zakon, 72/09 – dr. zakon i 43/11 – odluka US), zoz htorim {e vimaga è ka`da aktivnosc mu{i buc planovana и zaprovadzena na sposob è medzi in{im predstavy najmen{i rizik za lxdske zdravw, zoz Studix potrebne dokazac è za predmetni prowkt budze primenwna najlwp{a rozpolaгuxca i dostupna tehnolo}iy, tehn<ka i oprema. Maxci u oglydze napredok navedzene, а окреме специфичносц локациї (густо населєна бивательна зона) нєобходнє виробиц документ зоз хторим ше анализує и оценює квалитет творительох животного штредку на одредзеним просторе, medzisobni vpl<v isnuxcih i planovanih aktivnoscoh i utverdzux usloviy i miri za zoperanw, zmen{anw i odklonqovanw ~kodl<vih vpl<voh na ìvotni {tredok yk i mirи u slu~ax вдереня i obezpe~ic provadzenw vpl<vu `ridlа zarjovany, a to {e viklx~no mu{i obezpe~ic zoz Studix o precenqovanx vpl<vu na ìvotni {tredok, htoru bi trebal virobic multidisciplinarni fahovi tim. Na osnovi gore navedzenogo, ri{ene yk u dispozitive. Pouka o pravnim l<ku: Prociv togo ri{eny ношитель проєкта moè viyvic àlbу Pokra<nskomu sekretariytu za urbanizem, budovatelqstvo i za|itu ìvotnogo {tredku u ~a{e 15 dn< od dny доставаня ri{eny, pрейґ tого or}anu. Zainteresovana yvnosc moè обyvic àlbu prociv togo ri{eny u ~a{e 15 dn< od dny obyvjovany u sredstvoh yvnogo informovany, прейґ того or}anu.

РУСКЕ СЛОВО 33

СПОРТ 25. СПОРТСКИ БАВИСКА „ЯША БАКОВ”

ШИДЯНЄ ПОБИДНЇКИ ПЕРШОГО ТУРНИРА

На першим змаганю тогорочних 25. Спортских бавискох „Яша Баков” – у кошарки „три на три”, хторе внєдзелю отримане у Дюрдьове, участвовали седем екипи зоз шейсцох наших местох. Бавело ше по системи „кажде з каждим”

а турнире перше место освоєла екипа КПД „Дюра Киш” зоз Шиду, за котру бавели Милан Янузович, Цвика Радивоєвич, Александар Радин и Влaдислав Папуґа. Друге место екипи домашнього КУД „Тарас Шевченко” 2, a бавели Марко Шош, Младен Стевич и Милош Петрович. За трецопласовани КУД „Тарас Шевченко” 1, бавели Марко Радишич, Борис Виславски, Раде Дуякович и Никола Шовлянски. Штварте место завжала екипа керестурского „Русинa”, за котре бавели Андрей Сабадош, Борис Еделински, Михайло Хома и Янко Хома. Пияти бул вербаски „Папивинґ”, a за екипу бавели Иван Папуґа, Звонко Салаґ, Ненад Вербашки и Сашенька Папуґа. Шесте место завжала екипа з Петровцох, з Горватскей, за котру бавели Томислав Гаргаї, Маринко Барна, Бранко Боїч и Даниєл Вашаш и седме место завжала екипа новосадского РКЦ, у чиїм составе бавели Владимир Иван, Борис Фейди, Себастиян Няради и Андрей Симунович. – Любим ше змагац на тих наших спортских бавискох, першираз бавим кошарку и нє чежко ми ше змагац, бо сом ше, насампредз, пришол дружиц. Тоти стретнуца барз добри за нови познанста, алє и нагоду за бешеди з товаришаме котрих познам – гварел Даниєл Вашаш зоз Петровцох. ОРҐАНИЗАЦИЯ ЗМАГАНЯ Змаганє у кошарки „три на три” запровадзене у Дюрдьове и тераз є шести раз орґанизоване у валалє у спортскей гали ОШ „Йован Йованович Змай”. – Проблеми у орґанизациї нє було, а представителє дюрдьовского КУД вше порихтани привитац и буц домашнї змаганьом за котри маю адекватни простор. Тот спорт ше указал же є атрактивни за младих. Дюрдьов би того року требал буц домашнї пиониром у вельким фодбалу – гварел член Управного одбру СБ Звонко Салаґ зоз Дюрдьова. У наиходзaцим периодзе Спортски бависка ше можебуц збогаца зоз ище єдним екипним змаганьом. – Добре же на змаганю було и борби за лєпши пласман, та було интересантнe. Провадзим скоро кажде змаганє и пачи ми ше змаганя у рамикох тих бавискох, бо на єдним месце позбераю младих людзох котри ше крашнє дружа. По моїм думаню би требало увесц ище єдну дисциплину, мали фодбал „три на три” на мали ґоли. Думам же би и то було интересантне. Така идея предложена управи СБ и

РУСКЕ СЛОВО

Побиднїцка екипа КПД „Дюра Киш” зоз Шиду

можлївe же ше ю и запровадзи – гварел Янко Хома подпредсидатель СБ „Яша Баков”. НОВА СИСТЕМА И ПРАВИЛНЇК На ювилейних 25. спортских бавискох уведзена нова система приявйованя екипох за змаганє и применьованє нового правилнїкa о змаганю. Прешлорочне руководство за штири роки начишлєло 86 розлични назви екипох з котрих часто нє могло заключиц з котрoго су места, або у мено котрей орґанизациї наступаю. – Дали зме мандат орґанизацийом и културно-уметнїким дружтвом котри ше потераз змагали, на тoт способ будземе знац спред у чийо мено екипа наступа. Тиж так применюєме и нови спортски правилнїк о змаганьох за спорти котри маме же би бавяче були напредок упознати з правилами бавискох. Кед же обачиме же дацо з правилнїка нє ришене найлєпше, будземе го присподобйовац. Задовольни сом зоз числом одволаних екипох за тот змаганє, алє вшелїяк же их могло буц и вецей – гварел Иван Папуґа, предсидатель СБ „Яша Баков”. Вон тиж гварел же новши ґенерациї вше менєй заинтересовани за змаганя. Од 1992, одкеди провадзи и участвує у СБ гварел же ше од мандатa до мандатa и з интересовнями учашнїкох зменюю змаганя, вируцую и уруцую. Дакеди було змаганє и у билияру и рукомету, а новши бависка то одбойкa на писку и кошарка „три на три”. У тим року заплановани петнaц екипни змаганя и шейсц, або седем поєдинєчни. Затераз нє одредзени домашнї за одбойку. Дакеди то булo КУД „Тарас Шевченко”. После закончених змаганьох у просторийох КУД „Тарас Шевченко”, шицких змагательох у мено домашнїх привитал член Управного одбору СБ „Яша Баков” Звонко Салаґ, а припознаня и медалї учашнїком и побиднїком уручели предсидатель и подпредсидатель СБ Иван Папуґа и Янко Хома. Шлїдуюце змаганє би требало буц у Шидзе 14. май у столним тенису, после чого ше у шаху буду змагац 22. мая у Петровцох у Републики Горватскей.■ С. Барань 25. МАРЕЦ 2016.

СПОРТ МЕДЗИНАРОДНИ ТУРНИР У КАРАТЕУ

ЗМАГАТЕЛЄ РУСИНА ОСВОЄЛИ ТРИ МЕДАЛЇ Каратисти рускокерестурского Русина прешлей нєдзелї участвовали на традицийним Медзинародним турнире Супер ЕМПИ Куп у Суботици, на хторим ше змагали коло 1 300 каратисти шицких возростох з вецей державох. За Русин на змаганю наступели 10-еро каратисти, котри ше змагали у борбох и освоєли три медалї. Перше место у катеґориї кадетох освоєла Анамария Няради, друге у истей катеґориї Марина Надь, а екипно у тей катеґориї Русиново каратистки були треци. Попри спомнутих двох, у екипи ше змагали и Мартина Рац и Сара Планчак. У катеґориї кадетох на змаганю у Суботици участвовали и Кристина Катона и Александар Гарди, у катеґориї пионирох Теодор Няради и Ґлориян Штранґар, у надїйох Анастазия Фаркаш, а у конкуренциї сениорох Деян Кормош.

МЕДЗИОПШТИНСКА ЛИҐА ВЕРБАС–ЖАБЕЛЬ–ТИТЕЛЬ

НА НЄДЗЕЛЮ ПОЧИНА ПЕРШЕНСТВО Помали ше приблїжує ярня часц сезони у Медзиопштинскей лиґи Вербас–Жабель– Титель и екипи свойо пририхотваня помали приводза ґу концу. У тей лиґи маме два нашо клуби – Искру и Бачку Искра зоз Коцура внєдзелю одбавела змаганє котре би требало буц ґенерална проба пред нову сезону котра почина того викенду. Коцурци на домашнїм терену привитали екипу Славиї зоз Пиньвиц и победзели зоз резултатом 1:0. Пиньвичанє ше змагаю у истим ранґу як и Искра, алє на подручю Бачкей Паланки дзе су, як и Искра, у своєй лиґи, на першим месце на таблїчки и фаворит су за освойованє першого места и уход до висшого ранґу на концу сезони. Искра на тим остатнїм пририхтуюцим змаганю була лєпша праве за тот єдини ґол. Бавело ше углавним на стредку терена, борбено и 25. МАРЕЦ 2016.

углавим ровноправно. Заш лєм, окрем ґолу, Искра мала ище дакельо вигодни нагоди котри бавяче нє вихасновали. Искра перше змаганє бави на соботу у Бачким Петровим Селу. У пририхтуюцих змаганьох за ярню чaсц першенства фодбалере дюрдьовскей Бачки бавели дзешец приятельски змаганя. Прешлого тижня на домашнїм терену победзели процивнїкох на остатнїх двох пририхтуюцих приятельских змаганьох пред початком першенства Медзиопштинскей лиґи Вербас–Жабель–Титель. Прешлей стреди, 16. марца, Бачка победзел жабельски ЖСК котри два лиґи висше, з Войводянскей лиґи. Змаганє закончене зоз 2:0, ґол за Бачку дали Н. Пантич и Ж. Тривунович. На нєдзелю, 27. марца, почина ярня часц першенства у Медзиопштинскей лиґи Вербас–Жабель–Титель, а Бачка перше змаганє бави у Локу, процив екипи ФК „Слоґa”. З. Колєсар/С. Барань

Каратистох за змаганє пририхтал тренер Михал Орос, а одход на змаганє до Суботици помогли їх родичи. М. Зазуляк

ПОДРУЧНА ФОДБАЛСКА ЛИҐА ЗОМБОР

ЕВРО ҐОЛИ НА ЯРАШУ

ФК „Русин” – ФК „Гайдук” (Стапар) 3:1 (2:1) Руски Керестур: стадион ФК Русин, патрачох 250, судия Николич (Каравуково). Ґоли За Русин дали Чижмар 19. минута, Дюрич 40. и 64. минута. Жовти картони за фодбалерох Русинa: Й. Гарди, Барна. Бавяч змаганя: Александар Шлєбодне Чижмарово бице Чижмар. РУСИН: Ж. Орос, ЧапДруги полчас почал з напако, Голик, Барна, Й. Гарди, Б. Орос (Орсаґ), Грнчяр, Д. дами Русину, шоровали ше Гарди, Дюрич (Будински), нагоди за ґол. Денис Гарди з главу бил поверх ґолу, Кулич Я. Кулич, Чизмар (Кочиш) Перше ярнє змаганє на Яра- после добрей акциї звалєни у шу принєсло и нову побиду каребним просторе, алє судия Русинa. Госци зоз Стапару нє пискал пенал за Русин, а перши дали чол – їх центер- потим Милан Дюрич постафор у 15. минути з добрим вел конєчни резултат. После бицом з лївого боку дал ґол наруценей лабди з правого боку направело ше гужву до правого Оросового кута. Лєм три минути познєйше пред ґолом, у хторей ше найАлександар Чижмар предар з лєпше знашол Дюрич и з ноправого боку и гоч ше обчеко- гу дал ґол. По конєц того борбеного и вало центер-бице, вон нєсподзивал и ґолмана, и одбра- интересантного змаганя трену госцох, бо бил на ґол, та ба визначиц и шлєбодне бице бавяча змаганя Алека Чижматак Русин виєдначел на 1:1. При концу першого полча- ра з коло 30 метерох, алє лабсу Русин мал резултат 2:1. На да пошла коло самей стативи. На соботу, 26. марца, Русин наруцену лабду з правого боку найлєпше стартовал Ми- госцує у сушедним Крущичу лан Дюрич и з волейом ю по- процив Младосци. В. Сеґеди слал до процивного кута.

РУСКЕ СЛОВО 35

ГЛАСНЇК ПО РУСКИ РОК LXXII ЧИСЛО 12 (3673) НОВИ САД, 25. MAРЕЦ 2016. РОКУ

■ ВЕЛЬКОНОЦНА ВИНЧОВАНКА

ВЛАДИКИ КИР ГЕОРГИЯ ДЖУДЖАРА

ЦЕНА 30 ДИНАРИ

Фото: В. Вуячич

ПОМОГНЇЦЕ, РОЗПИТАЙЦЕ ШЕ, ПРЕПОЗНАЙЦЕ!

Фотоґрафия: K006a_0142P

■ ЛИТЕРАТУРА И КВЕЦЕ