Issuu

РОК LXXI ЧИСЛО 12 (3621) НОВИ САД, 27. МАРЕЦ 2015. РОКУ

ТРАДИЦИЙНА, УЖ 25. ”НОВОСАДСКА ЯР”

■ СУДСКИ ЕПИЛОҐ

КРАДЗИ РУСКОГО ПЕНЄЖУ

Традицийна, уж 25. по шоре, еколоґийна и гортикултурна манифестация Ново” садска яр”, отримана прешлого тижня у Новим Садзе, на першим поверху Спортского и дїловного центра Войводина”. ”

ЦЕНА 30 ДИНАРИ

На вистави було вшелїякого квеца, розсади, древка и рижни рошлїни. Мож було купиц меду и рижней поживи, а тиж и рижни продукти старих и уметнїцких ремеслох. В. В.

У Руским Керестуре у парохийним Каритасу отримани Вельконоцни вашар. Активни члени у Каритасу предавали писанки уж порихтани за вельконоцни швета, алє и рижни прикраски и колачи. Було вельо нащивительох, а пенєжи од предатого наменєни за гуманитарни акциї.

Фото: Вероника Вуячич

ВЕЛЬКОНОЦНИ ВАШАР У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ

Фото: М. Афич

■ ЯРНЄ ПРИРИХТОВАНЄ И ҐАЗДОВАНЄ ЗОЗ ЖЕМУ

ВОЧИ 70-РОЧНЇЦИ НОВИНОХ „РУСКЕ СЛОВО”

ЯҐДА ШЕ МИ ЛЄМ ПРИШНЇЛО Пише: Ирина ГАРДИ-КОВАЧЕВИЧ

Нє можем вериц же нашо новинки уж маю 70 роки! Як ни мушели буц социялистична пропаґанда и кед ше даи я, лєм даскельо мешаци менєй. И скоро шицки тоти цо критиковало у реализованю того социялизма. Найроки сом була з „Руским словом”. Новинки були ка- чежше було укомпоновац рижни попатрунки до єдного ждей соботи при яблукох и сиру цо баба купела всобо- змисту: предкладаня новинарох на обовязних схадзкох Редакциї, зложиц зоз моїм видзеньом. З даским ше доту на пияцу. До редакциї „Руского слова” вошла сом як подаровани гварку лєгко посциговало, а з даским ше боме требало стипендиста керестурскей задруґи – вони пренєсли мою прешвечовац. И нє вше було найлєпше кед зме ше такой обовязку єднорочней стипендиї на „Руске”. У Редакциї догварели, и нє вше було подло кед зме ше нацаговали, сом ишла ґарадичу по ґарадичу, од пиячного информера и наспак. Теди сом дома уж мала компютер, та сом напо главного и одвичательного редактора. Уживала сом у гадовала цо би значело компютеризовац редакцию: над каждим крочаю, цо ми после барз вельо значело, бо сом компютером мож у хвильки скруциц думку и пременїц знала нє лєм написац, редаґовац, виправяц и преламац дацо у тексту, скрациц и предлужиц, виправиц без обовязки предуркац кед ци лектекст, алє и тоти технолоґийни тор почервенї на вецей як фине си як виробок клишеох, Була сом редактор штирох местох на боку (цо складанє буквох, интервенованє першого числа „Руского слова” бул лимит за чисту шлайфну на ручним, а после и на горуцим, – наших новинох, у фарбох! при друкарох). Нє спадам ґу лятим слогу, по фото слог, яки тим цо ше шлєпо тримаю уведзени як вершинска друкарска планох, алє сом свидома яке технїка праве у чаше кед сом превжала роботу редактора. Була сом редактор першого олєгчанє ушориц новини кед знаш же цо на хтори бок, числа „Руского слова” – наших новинох, у фарбох! Буц кеди хтори додаток, цо ци у хторей рубрики хтори тидглавни и одвичательни редактор за мнє значело нє лєм зень ношаца статя... Уплїв политики нє бул риґорозни, зложиц ше зоз каждим текстом, алє и пречитац, скрациц, алє якош ясни и по принципу „вяж коня дзе ци ґазда повиправиц, а кед требало даґдзе дацо и дописац. Таки ве”. Щесце же зме, як найменши, нє були таки важни процес, цо ше закончовал зоз одоброваньом преламаних тим у Партиї, Социялистичним союзу, Синдикату, Союи ревидираних бокох вимагал же бим була остатня цо зу борцох. (кельо их лєм ище було!) цо мали право виходзи з Редакциї, теди то було стреду вечар. Кед шиц- „учиц нас” як маме робиц. Мнє було важне лєм як нас ко було у шоре, вец ше новинаре розишли скорей, а лек- нашо читаче примаю, а ту зме були привилеґовани – одтор, технїчни и я заєдли дацо у Клубе и предлужовали гуки були и кед критицки, вше добронамирни. Як национално освидомени културни активиста, а то теди у покля треба. То технїчни бок редакторованя. Змистови починал дзе- „Руским” була нєписана обовязка за шицких у нїм занякеди и тижнями скорей, бо ше тексти планує спрам ка- тих, знала сом же нам културни подїї и теми найважнєлендарох, теди були найважнєйши политични, аж вец йши и им сом давала найвецей простору. Було ми жаль други компоненти котри требало вжац до огляду. Нови- же боки на котрих зме друковали преклади зоз Скупштини, Партиї итд. нє хасновани за нашо теми, алє сом и попри процивеня „сцискала зуби” и окончовала обовязку обявйовац тото за цо сом знала же даремна робота – же нїхто нє чита. Но, голєм ше плацело, та зме могли прелївац средства там дзе нам хибело... А тоти боки и так були додати, нє одберали од стандардного обсягу новинох нїч. То була цена же зме вшадзи були заступени, по ключу котри нам отверал дзвери, по єден уровень, а висше их заверал – була нєвидлїва гранїца покля „ровноправносц” идзе. З чувства тей огранїчено сци, озда, сом перши (затераз и єдини) главни редактор „Руского слова” котри глєдал ошлєбодзенє скорей як му вицекол мандат – вихасновала сом шансу пробовац ше реализовац звонка „Руского”, гоч сом виход з Редакциї одбольовала, а пошлїдки того „болю” и нєшка чувствуєм. Одно сно, залїчуєм их так же и надалєй тримам же сом його часц и жадам же би ше и воно так одношело ґу мнє. Та ювилей „РускоТедишнї директор Любомир Рамач и главна го слова” и я славим.■ и одвичательна редакторка Ирина Гарди-Ковачевич, 1985.рок

2 РУСКЕ СЛОВО

27. МАРЕЦ 2015.

УВОДНЇК

ЗМИСТ Пише: Борис ВАРҐА, одвичательни редактор

■ Тижньовнїк 4–5. Пресуда у случаю крадзи пенєжу од Националного совиту 6–7. Подручна канцелария у Сримскей Митровици

■ Нашо места 8. Рочна скупштина ремеселнїкох у Коцуре 9. Комунални активносци у Шидзе 10. Фестивал войводянскей тамбури у Кули

■ Економия 12–13. Фаховци за „Руске” – Пририхтованє и ґаздованє зоз жему

■ Култура и просвита 14–15. Наша тема – Култура и политика при Руснацох, и у Сербиї 21. Промоция кнїжки Зденка Лазора у Шидзе

■ Литературне слово 17–20. Здогадованє на Штефана Гудака

■ Людзе, роки, живот 24–25. Сериї нє патра – воля писанки 26–27. Фельтон – Ґу ювилeйней рочнїци „Руского слова” (2)

■ Духовни живот 28–29. Зоз наших парохийох

■ Информатор

30–31. Оглашки и In memoriam

■ Спорт 33. У Дюрдьове почали 24. Спортски бависка „Яша Баков” 34–35. ФК „Искра” – ФК „Русин” 3:3 (1:1) На насловним боку – „Новосадска яр” на Спенсу. Авторка фотоґрафиї – Вероника Вуячич.

КЕЛЬО СОЧУВСТВУЄМЕ ЗОЗ СВОЇМА БЛЇЖНИМА? Война у України тирва уж рок. Гоч примирє, такволане „Минск 2”, ище вше на моци, менши воєни дїлованя нє преставаю. Ґеополитична ситуация барз компликована, бо ше у тим конфликту поштредно нашли Вашинґтон и Москва, два нуклеарни сили зоз правом вета у Совиту безпечносци Зєдинєних нацийох. Аналитичаре спозорюю на можлїве длугорочне тирванє, алє и ескалацию українскей кризи... Резултат шицкого то жертви войни и велька гуманитарна криза. Число интерно розселєних и вибеженцох – котри пошли до нукашньосци України, або Русиї – давно прешло милион. Уницеф нєдавно обявел податок же пре оружийни конфликт у України вецей як 1,7 милиони дзеци патя и церпя. Тота медзинародна орґанизация наглашує же барз важни фактор у українскей кризи то людска солидарносц, дзе ше интерно розселєних прилапює, карми, облєка... Кед дзеведзешатих бовчала война на простору бувшей Югославиї, Україна нєсебично отворела дзвери (прейґ Союзу Руснацох Українцох Югославиї), окреме младим людзом и студентом, котри, медзи иншим, там сцекали од балканскей кризи. Русини у Словацкей тиж посилали помоц општином у Сербиї дзе жию нашо людзе. Особнє сом бул медзи тима цо почувствовали же як українски народ сочувствовал зоз шицкима людзми на просторе бувшей югославянскей федерациї, а окреме ґу Руснацом и Українцом. Волали нас „браца у нєволї”, у каждим обисцу дзе зме пошли, вше було за нас танєр борщу... Нєшка, кед тим людзом чежко так як цо нам було, часто ше питам чи и нашо людзе у Войводини думаю о тим „як там нашо людзе у нєволї, чия держава виходзи на Горнїцу?”. Вельки крочай Руснаци (окреме Национални совит, Руска матка и школа у Руским Керестуре) направели же и школяре зоз Закарпатя тераз можу присц школовац ше у керестурскей ґимназиї. Приходзи яр, приходзи Велька ноц. Кед нїч инше, голєм подумайме, у молитвох спомнїме, и голєм на хвильку сочувствуйме зоз тима людзми котри, найвецей, як и ми дакеди, у Европи патя. Пишце нам – ruske.redaktor@gmail.com

* ”РУСКЕ СЛОВО” – гласнїк по руски * Виходзи каждого пиятку * Снователь Национални совит рускей националней меншини * Видава НВУ ”Руске слово”, Нови Сад * Перше число вишло 15. юния 1945. року у Руским Керестуре * Адреса: НВУ ”Руске слово”, Булевар ошлєбодзеня 81/7, 21000 Нови Сад * Редакция: заменїк одвичательного редактора – Михайло Симунович; редакторе/ки – Дюра Винаї, Мирон Горняк-Кухар, Михайло Зазуляк, Александар Паланчанин, Олена Планчак-Сакач, Славица Фейса; новинаре/ки – Мария Афич, Влада Дїтко, Мая Зазуляк, Ана Маркович, Иван Сабадош, Танита Ходак * Язична редакторка – Блажена Хома-Цветкович * Лекторка – Ясмина Дюранїн * Подобови редактор – Любомир Сопка * Технїчна редакторка – Люпка Цвеїч; компютерски обробок – Вероника Вуячич, Мария Гудак, Таня Салонтаї * Телефони: 021/6613-697, 021/6624-708, 021/6623-076; 021/6621-433 * Телефакс 021/528-083 * Предплата за цали рок: у жеми 1 500 динари, а у иножемстве 100 евра * Жиро-рахунок Banca Intesa 160-923244-82 * Девизни рахунок Raiffeisen BANK a.d. Београд 26 5100000002458904 * Рукописи ше нє враца * Друкує Друкарня ” Maxima graf” Петроварадин * E-mail: ruske.redakcija@gmail.com * Web site: www.ruskeslovo.com * YU ISSN 0350-4603 * COBISS SR-ID 15915778 * Друковани тираж 2 300 *

Direktorka MARTICA TAMA[ *** Odvi~atelqni redaktor dr BORIS VAR]A

27. МАРЕЦ 2015.

РУСКЕ СЛОВО 3

ТИЖНЬОВНЇК СУД РОЗМЕРВЕЛ КРАДЗУ

НА ПРАВДУ ШЕ ЧЕКАЛО

Пише: Михайло ЗАЗУЛЯК

После шейсцох рокох, маме полномоцну пресуду о виновней одвичательносци обвинєних за нєовласцене бранє вецей як два милиони динари з рахунку Националного совиту 2008. и 2009. року. Пресуда важна и у моралним смислу – потвердзене же правду, гоч ше длуго чека, раз ше дочека. Тиж потведзене же чолнїки другого зволаня Националного совиту Руснацох и заняти у його технїчней служби анї на єден способ нє участвовали у тих баламутох з пенєжом

о Националного совиту (НС) Руснацох стреду, 18. марца, з Висшого суду у Новим Садзе сцигла службена информация же постала полноважна и виновна пресуда по тужби НС процив Еви Барановей з Нового Саду (1959) пре „злохаснованє службеного положеня зоз здобуваньом з виновним дїлом фалсификованя службеного документу”, як и процив єй бувшого супруга Петра Поповича з Беоґраду (1970), пре „злохаснованє службеного положеня у помаганю”, котри од НС Руснацох нєовласцено вжали пенєж 2008. и 2009. року. Пресуда Висшого суду од 26. новембра 2013. року, после жалби обвинєних, постала полноважна з одлуку Апелацийного суду у Новим Садзе 2. децембра прешлого року, до Висшого суду є доручена 9. фебруара того року и з тим Апелацийни потвердзел пресуду Висшого суду, з хтору Ева Баран осудзена на єдинствену (конєчну) кару гарешту од єдного рока и трох мешацох, а Петар Попович на єдинствену (конєчну) кару гарешту на три роки. После скорейших пресудох у другим судским процесу о врацаню украднутого пенєжу до НС, з тим тераз закончени и виновни поступок процив обвинєних. Апелацийни суд як нєосновани одбил жалби обвинєних на пресуду Висшого суду у Новим Садзе од 26. новембра 2013. року и потвердзел його пресуди, та за злохаснованє службеного положеня Баранова осудзена на рок гарешту, за фалсификованє службеного документу на шейсц мешаци гарешту, а потим ю осудзел на єдинствену кару гарешту - на рок и три мешаци. Попович за помаганє у злохаснованю службеного положеня осудзени на два роки, а за спреводзку („превару”) на рок и пол гарешту, же би вец достал єдинствену кару – три роки гарешту. ПЕНЄЖ КАПАЛ НА ДВА ЗАВОДИ

Най здогаднєме – Баранова, як референт у рахунководстве НВУ „Руске слово”, кнїжководительско-рахунководски роботи окончовала и за НС Руснацох, и злохаснуюци можлївосц електронского банкарства, з рахунку Совиту од 5. мая по 28. новембер 2008. року украдла вєдно милион 584 044,82 динари, а у тим єй помагал тедишнї супруг Попович. Познєйше, у маю 2009. року, Попович нєовласцено, з налогом за пренос пенєжу, з рахунку НС у „Вой-

4 РУСКЕ СЛОВО

водянскей банки” украднул 623 354 динари (и то у чаше кед їх нєзаконїта робота уж була одкрита и порушани виновни и судски поступки). Крадзу пенєжу у НС ше одкрило 24. децембра 2008. року, тедишнї предсидатель Совиту Славко Орос такой ютредзень отримал схадзку Предсидательства НС, 26. децембра Барановей предочене же одкрити єй мутни роботи и исти дзень процив нєй до Оддзелєня за привредни криминал Покраїнского МУП у Новим Садзе поднєшена и виновна приява. Там потим вжати вияви Ороса, Барановей, Поповича и теди занятих у технїчней служби НС, а источашнє порушани и судски (парнїчни) поступок у Општинским судзе у Новим Садзе за врацанє украднутого пенєжу, односно же би ше на маєток Барановей положело забрану. О крадзи такой були поинформовани и финансиєре Совиту на уровню Републики и Покраїни и їх одвитуюци орґани. З украднутей суми Баранова по конєц 2008. року врацела 278 400 динари, а у тим чаше, 6. януара 2009. року, престала робиц у „Руским слове”. Ушлїдзели судски розправи, перша була 8. априла 2009. року, вецей розправи нє були отримани пре нєприходзенє обвинєних, а судски поступки ше одцагли и пре тедишню реконструкцию мрежи судох и менянє судийох у процесу. Пред пресуду у виновним, Основни суд у Новим Садзе у парнїчним поступку 31. октобра 2011. року пресудзел же Баранова Националному совиту Руснацох пре, як поведзене у пресуди – „надополнєнє чкоди” – ма виплациц ми27. МАРЕЦ 2015.

ТИЖНЬОВНЇК РУСКОГО ПЕНЄЖУ

ШЕЙСЦ РОКИ лион 840 779,09 динари, зоз законску зацагуюцу камату од 1. юния 2010. року, як и же Совиту, як тужительови, ма виплациц и судски трошки 278 503 динари. Тиж так, у другим судским по ступку процив Петра Поповича, алє и „Войводянскей банки”, понеже НС судски глєдал надополнєнє прето же єй службенїца нє преверела виродо стойносц налогу хтори „подруцел” Попович за преношенє пенєжу з рахунку Совиту, 9. фебруара 2011. року пре судзел же би банка и Попович „солидарно виплацели” 623 345 динари, тиж зоз законску камату и обовязку плаценя судских трошкох од 126 066,90 динари. „Войводянска банка” спомнуту суму 2012. року и виплацела НС. У пресуди Висшого суду обсяжно, на коло 20 бокох, а потим и у пресуди Апелацийного суду, на коло 10 бокох, потолковани докази и факти, вияви шведкох, находи судских експертох з економско-финансийного фаху о конченю нєзаконїтих роботох за хтори су осудзени, тиж и одбрану обвинєних, та заключене же обвинєни Ева Баран и Петар Попович здумано, у догварки и свидомо поробели виновни дїла. Баранова, злохаснуюци карточку и шифру за електронске плаценє, без одобреня и знаня предсидателя НС, з рахунку НС у „Интеза банки” и „Войводянскей банки” у Н. Садзе на вецей заводи преруцовала пенєж на свой особни рахунок у „Пиреус банки”, та на особни рахунки Поповича у даскелїх банкох и то на основи видуманих виплацованьох - на мено стипендийох, гонорарох, заробкох, порцийох и доприносох, кириї и других трошкох. Пенєж вец хасновали за свойо особни потреби, цо тиж доказане. Же би прикрила тоти нєзаконїти поступки, фалсификовала виводи з чечуцого рахунку Совиту и таки их придавала, а за пожнєня виводох з банки давала рижни фалшиви вигварки. Баранова ше правдала, аж и тужела Поповича (од котрого ше познєйше розишла), же вон без єй знаня злохасновал єй карточку и шифру за електронске плаценє, алє Суд утвердзел же то робели вєдно. Лю. Сопка

27. МАРЕЦ 2015.

ДОСУДЗЕНЕ СКОРО ДВА МИЛИОНИ Баранова НС Руснацох, вєдно зоз судскима трошками и камату, ма врациц вецей як милион 800 000 динари. З одвитуюцима пресудами, НС припадла половка єй квартелю у Новим Садзе, вредносци коло 800 000 динари, так же є длужна ище коло милион динари, цо у поступку за врацанє. Познєйше НС од нашлїднїкох одкупел и други половку того квартелю, а як „Руске” дознава, други обвинєни за крадзу од НС Петар Попович у медзичаше умар початком того року.

И попри тим же такой врацела часц украднутого пенєжу, нє врацела и бланко-формулар – „Налог за преношенє пенєжених средствох”, оверени з печацом НС, хтори после розходзеня вжал Попович и 11. мая 2009. року го свидомо злохасновал у „Войводянскей банки”. З тим Налогом, на хторим були нєправдиви податки же би ше пенєж з НС преруцело єдней правней особи, од Совиту украднул горе спомнути вецей як 620 000 динари. ВИНА ПРЕЦИЗНО УТВЕРДЗЕНА

При одлучованю о карох, як олєгчуюци обставини за Баранову мал у оглядзе єй роки (1959), коректне триманє пред судом, факт же до теди нє була виновно обвиньована, як и тото же врацела часц украднутого. За Поповича як олєгчуюцу околносц суд ценєл же теди бул нєзаняти, алє як очежуюце мал у оглядзе же скорей уж бул осудзовани за даскельо виновни дїла, дзепоєдни медзи нїма були исти як и тото, та им вирекнути кари хтори достали. Попри пресудох о врацаню пенєжу, тота полномоцна о виновней одвичательносци спомнутих обвинєних можебуц и важнєйша, насампредз у моралним смислу. Потвердзене же правду, гоч ше ю длуго чекало, мож дочекац и же правдиви виновнїки одкрити и покарани. Но, ище баржей, без намири же би тот текст бул у функциї „древеного адвоката” – утвердзене и потведзене же тедишнї чолнїки Националного совиту Руснацох и заняти у його технїчней служби анї на єден способ нє участвовали у тих баламутох з пенєжом, за цо, на рижни способи, у нашей явносци були обвиньовани, та без обєктивней одвичательно сци остал цинь на мандату другого зволаня руского Совиту.■ (РОВНО)ВАГА

РУСКЕ СЛОВО 5

ТИЖНЬОВНЇК ПОРА ДА У СРИМСКЕЙ МИТРОВИЦИ

Пишу: Моника АБОДЇ МИТРОВИЧ Иван САБАДОШ

НОВА КАНЦЕЛАРИЯ, МЕСТО ЗА ШИЦКИХ Формованє новей Подручней канцелариї Националного совиту Руснацох у Сримскей Митровици требало би оможлївиц квалитетнєйши дружтвени живот нашей заєднїци у тим городзе

редлог же би Подручни канцелариї Националного совиту Руснацох достали висши статус и важнєйшу улогу у каждодньовим живоце Руснацох на локалним уровню, медзи найвекшима инициятивами Вивершного одбору нового зволаня Совиту. Насампредз, предложене же би Канцелариї мали координацийни одбор, дзе кажди член директно будзе задлужени за єдну зоз штирох обласцох у компетенциї Националного совиту – културу, образованє, информованє и службене хаснованє язика и писма. Предвидзене же би Подручна канцелария кажди мешац придавала звит о роботи. – Намира нам до явного живота Руснацох активно уключиц цо вецей припаднїкох нашей заєднїци у єдним локалним штредку. Окрем же вецей особи, зоз свою фаховосцу и контактами „на терену” годни баржей допринєсц витвореню наших правох и компетенцийох Националного совиту, обчекуєме же функционованє Подручней канцелариї нє будзе завишиц лєм од ентузиязма и схопносцох координатора – потолковал предсидатель Вивершного одбору Желько Ковач. З новей концепциї роботи канцеларийох, у Вивершним одбору обчекую же Национални совит скоро на дньовим уровню будзе доставац информациї о стану у рускей заєднїци у каждим нашим локалним штредку. З єдного боку, на тот способ годно благочасово реаґовац – помогнуц там дзе проблем, а потримац тото цо найбаржей на хасен рускей заєднїци. Плани за нови приступ ґу орґанизованю подручних канцеларийох пер-

шираз представени концом фебруара у парохийним доме грекокатолїцкей церкви Возне сения Го споднього у Сримскей Митровици. Окрем Руснацох з Митровици, на схадзки, хторей домашнї бул сримскомитровицки парох о. Владислав Варґа, присуствовали и предсидатель Националного совиту Славко Рац и предсидатель Вивершного одбору НС Желько Ковач. НОВА АДРЕСА КАНЦЕЛАРИЇ

По предкладу велїх поєдинцох хтори сцу участвовац у дружтвеним живоце Руснацох, за кординатора новей Подручней канцелариї у Сримскей Митровици предложени дипломовани правнїк Зоран Бережни, хтори як углядни член дружтвеней заєднїци и предсидатель терашнього Одбору за службене хаснованє язика и писма Националного Совиту, и на локалним уровню будзе водзиц старосц о тей обласци. Окрем Бережного, Митровчанє предложели и компетентни особи за шлїдуюци три обласци хтори буду у компетенциї Канцелариї. – Перше, добре же Подручна канцелария будзе заш формована за наш реґион Сримскей Митровици, а окреме добре же опредзелєни конкретни обласци – култура, образованє, информованє и службене хаснованє язика и писма, у котрих буду активносци. Обчекуєм же то годно принєсц лєм позитивни ефекти на нашу, руску популацию у Сримскей Митровици. Ми у прешлим периодзе, нажаль, скоро уж забули хто зме, цо зме, нашо традицийни обичаї, а мало хто з нас бешедує на мацеринским язику. Же би ше таки стан пременєло, заслужна инициятива младих людзох котри ше сцу указац у обласцох за котри маю схопносци, знаня и фаховосц, и прето ше наздавам же и Национални совит потрима тоту инициятиву – гварел Зоз схадзки представительох Националного совиту Зоран Бережни. и митровицких Руснацох

6 РУСКЕ СЛОВО

З намиру же би була отворена шицким Руснацом, їх почитовательом и людзом добрей дзеки, Подручна канцелария будзе отворена праве на Парохиї – окрем же ше коло церкви на Площи Святого Димитрия, одкеди за пароха до Митровици пришол паноцец Варґа, углавним случує найвецей активносци Руснацох у тим городзе, стари просториї Канцелариї хтори Национални совит достал на хаснованє од Городу Сримскей Митровици, указали ше як нєадекватни за потреби рускей заєднїци хтора по остатнїм попису жительства ма вецей як 600 опредзелєних припаднїкох. Гоч Руснаци у Митровици маю богату традицию, история орґанизованого народного живота релативно кратка, а праве „будзенє” руского чувства и свидомосци о припаданю заєднїци наступело пред и после Централней преслави Дня Руснацох 2013. року. Пред тим, ище 2004. року формоване перше Дружтво Руснацох у Сримскей Митровици, котре теди було єдинствене, алє ше з часом подзелєло на два дружтва – Дружтво Руснацох и Здруженє гражданох ”Руснак”. У таких обставинох, розлики часто випатрали векши як тото цо заєднїцке – нєдавно означени 15 роки орґанизованого пестованя руского язика, єст активна женска шпивацка ґрупа, а Митровчанє окреме указали розкошни театрални потенциял. Медзи иншим, нова Подручна канцелария медзи задатками будзе мац праве превозисц стари подзелєня, бо шицки – и домашнї, и чолнїки Националного совиту, свидоми же єдинство рускей заєднїци нєобходне же би ше отримала у штредку хтори оддалєни од традицийних и вельких центрох Руснацох. Практични проблем яки наставал у Митровици у случаю же одношеня медзи розличнима здруженями з „руским” предзнаком нєдосц ясни, же и городска локална самоуправа, и Национални совит були положени до нєзґодного положеня з оглядом же за исту финансийну и лоґистичну помоц конкуровали вецей актере, место же би ше помагало тому хто понука квалитетнєйши проєкт лєбо идею. 27. МАРЕЦ 2015.

ТИЖНЬОВНЇК ПРЕДСТАВИТЕЛЄ НАЦИОНАЛНОГО СОВИТУ БУЛИ У ОПШТИНИ ВЕРБАС

О МЕДИЙОХ И ПРЕДШКОЛСКЕЙ УСТАНОВИ И З РУСКОГО УГЛА У будинку Општини Вербас вовторок отримани два схадзки на хторих участвовали представителє Националного совиту Руснацох и Општини Вербас, а дотикаю ше значних питаньох за руску заєднїцу – приватизациї локалного медия и пестованя руского язика у предшколскей установи

Стари просториї нє одвитовали потребом Руснацох

Понеже од тераз шицки предвидзени ресурси буду унапрямйовани на Подручну канцеларию, мож обчековац же єй представителє, хтори найлєпше познаю локални обставини и хторих предложени сами митровицки Руснаци, партнерски одношеня буду будовац з орґанизациями и поєдинцами хтори найлєпше представяю руску националну заєднїцу у тим городзе. НЄОБХОДНЕ НАМ ЄДИНСТВО Идею о „новим початку” медзи першима щиро потримал о. Владислав Варґа, хтори ше од початку служби як парох у Сримскей Митровици можебуц найвитирвалше закладал за єдинство рускей заєднїци – Вшелїяк же Руснаци у Митровици муша найсц драгу котра их шицких будзе зєдиньовац и нїкого, наисце нїкого, нє виключовац зоз нашого корпуса. Канцелария шицким понукнє можлївосц же би ше зоз своїма талантами уключели до живота Руснацох – дахто як фаховац за музику, дахто за писанє, алє и за спорт, фолклор, та и як дародавец котри сце материялно помагац – гварел о. Варґа, а окреме визначел же на першим месце у роботи канцелариї муша буц квалитет, озбильносц и общи хасен понукнутих идейох, визийох и проєктох, а нє розлични опредзелєня, опциї и подзелєня, як цо ше дакеди случовало у прешлосци. – Мило ми же ше Руснаци у Митровици пребудзели и же активно робя. Потримуєм же то млади людзе котри маю енерґиї и волї, и котри дацо пременя. Мою потримовку и помоц вше буду мац, а я ше будзем намагац помогнуц кельо можем – бешедує Здруженя гражданох „Русини” зоз Сримскей Митровици Вера Сакан. Нови концепт роботи подручних канцеларийох, як и тото цо догварене у Сримскей Митровици, Национални совит Руснацох требал би верификовац на шлїдуюцей схадзки.■

27. МАРЕЦ 2015.

После обовязней приватизациї Явного подприємства за информованє Вербас, програми на язикох националних меншинох мали би остац подобни як и потераз, а о тим ше остара роботна ґрупу хтору буду твориц представителє шицких националних заєднїцох, помоцнїца предсидателя Општини Вербас за образованє Ксения Бенце, началнїца Оддзелєня за дружтвени дїялносци Мира Недич и директорка Информативного центру Весна Роґанович. Тото цело би мало заступац заєднїцки интереси локалней самоуправи и националних заєднїцох пред висшима инстанцами и провадзиц чи ше у пракси, а после приватизациї, почитує законски предписаня. – У програми Информативного центра хтору прилапела Скупштина општини ясно дефиноване и предвидзене у хторей минутажи ше витворює програму на язикох националних заєднїцох, а ми ше намагаме обовязац будуцого купца же би у наступних пейцох рокох тото почитовал – визначела Мира Недич. З тей нагоди локална самоуправа дала ґаранцию Националним совитом Руснацох и Мадярох же обовяже будуцого власнїка Подприємства за информованє же би ше затримало програму на руским, мадярским и українским язику. – Инициятива за таку заєднїцку инициятиву рушела з Одбору за информованє нашого Националного совиту – пробовац превентивно дїйствовац же би на руским, мадярским и українским язику и надалєй була програма яка є тераз, же би то нє була лєм музика алє информативна програма, на цо тоти заєднїци по Закону и маю право – визначел предсидатель Вивершного одбору НС Желько Ковач. Вовторок у Вербаше отримана и схадзка о пестованю руского язика у Предшколскей установи „Бошко Буха” Вербас, як и виучованя мадярского язика у истей установи. На схадзки заключене же єст добрей дзеки з шицких трох бокох, односно спред локалней самоуправи, двох националних совитох и Предшколскей установи. Цо ше дотика руского язика, намаганє же би ше ознова запровадзело пестованє язика, односно формовало ґрупу хтора би раз до тижня у пополадньових терминох пестовала язик у обєкту ПУ хтори ше находзи у Старим Вербаше. Як визначела директорка ПУ Милияна Ґруїч, од 30. марца по 15. април на уровню Установи будзе конкурс, а у конкурсней документациї будзе стац и надпомнуце родичом же маю право уписац дзецко на язику националней заєднїци, а о тим ше годни вияшнїц у анкети. – Найважнєйше же бизме мали достаточне число заинтересованих дзецох за таки ґрупи, а потим би ше ґрупи формовало у идуцим школским року и одредзени обєкти дзе ше наставу будзе отримовац -–визначела помоцнїца предсидателя Општини Ксения Бенце. Предсидателька Одбору за образованє НС Мелания Римар визначела же указана добра дзека, розуменє и же ше наздава же з того буду и конкретни крочаї, односно же би у Вербаше знова ожила ґрупа за пестованє язика як окремна активносц пополадню раз у тижню. – У тей ствари шицки ми, перше медиї, мушиме поволовац, апеловац, надпоминац родичом же маю можлївосц хтору треба вихасновац – заключела Мелания Римар. На схадзкох у Вербаше спред НС були предсидатель Вивершного одбору Желько Ковач, предсидателька Одбор у за образованє Мелания Римар, член Одбору Весна Раґаї Цап, член Одбору за информованє Еуфемия Ґшвенґ и предсидатель КПД „Карпати” др Деян Загорянски, а спред локалней самоуправи предсидателька СО Вербас Маряна Мараш, началнїца Оддзелєня за дружтвени дїялносци Мира Недич, помоцнїк предсидателя Општини Ксения Бенце, директорка ЯП за информованє Весна Роґанович и директорка ПУ Милияна Ґруїч. Ана Маркович

РУСКЕ СЛОВО

НАШО МЕСТА ОТРИМАНА РОЧНА СКУПШТИНА РЕМЕСЕЛНЇКОХ У КОЦУРЕ

ОПШТИНА НЄ ДА ПРОСТОРИЇ ЗАДАРМО

шовац судски, а найвецей – Општина Вербас би ше боя же би Општина моутаргнуц таки стан, и нагла питац вельки пенєж за плацовац нам жедляренє. жедляренє, и же би прето тоТо би було вельке вдеренє ти просториї нїхто нє вжал и на нас, понеже здруженє нє отримовал. Будинок би видава часц тих просторийпрепаднул як и други дерох, и зоз того здобува прижавни будинки у валалє, а ходи, а так би тот пенєж окреме бул споминани дакеишол до Општини, а ми би дишнї Младежски дом, зоз нє мали нїяки финансийни средства. Гоч то державни Любица Колошняї хторим ше таке и случело. Здруженє до стало и три вимоги будинок, нашо Здруженє го хаснує од самого початку – гвари Колошняйова. за фи нан си й ну потри мов ку, од Члени Здруженя ше наздаваю же основней школи „Брат ство єдинше тот проблем нє будзе мушиц ри- ство” за пре сла ву 250-роч нї ци образованя у Коцуре, за отримованє Етно клубу „Одняте од забуца” и фод бал ско го клубу „Искра”. Скупштина одлучела же за тоти вимоги видвої по 10 000 динари. Окрем того, на Скупштини привитани и двоме нови члени, а найстариши член Владимир Дорокхази, од пред си дате ль ства до стал при по зна нє за за кла да нє. Чле ни Здруженя друженє предлужели на Просториї Здруженя ремеселнїкох постали проблематични заєднїцким полудзенку. Т. Ходак

Скупштина Здруженя ремеселнїкох у Коцуре отримана внєдзелю, а попри порядних точкох дньового шора, як цо то звит о роботи и финансийох, бешеди було и о спору зоз Општину Вербас, хтора им просториї вецей нє ма дзеку давац на безплатне хаснованє. На Скупштини здруженя хторе ма двацец шейсц членох було вецей як половка, и о спомнутим спору ше найвецей дискутовало. Як толкує Любица Колошняї, предсидателька Здруженя, будинок у хторим їх шедзиско им од самого будованя бул дати на безплатне хаснованє.

РИШОВАНЄ ПРОБЛЕМУ ВЕРБАСКЕЙ ГОРОДСКЕЙ ДЕПОНИЇ

фото: „Стандард”

КОНТРОЛОВАЦ ОДКЛАДАНЄ ШМЕЦА

Депония постанє Рециклажни центер

РУСКЕ СЛОВО

Локална самоуправа Вербас и ЯКП „Стандард” остатнї роки укладаю напруженя же би ше ришело проблем городскей депониї у Вербаше, а гражданом обезпечело чистейши животни штредок. Депония постала заразне место и бридзи уход до Вербасу. Городска депония у Вербаше велька коло 10 гектари, а през даскельо роки на ню одложене коло 80 тони розличного одпаду. Як визначую з вербаского комуналного подприємства, до пред даскельома роками одпад ше одкладало без шора. Компетентни поручую же би остатнї час же би ше запровадзело шор и почитовало процедуру одкладаня и сортираня шмеца. – Остатнї рок ше нам удало ришиц маєтково-правни одношеня, та городска депония конєчно укнїжена як власнїк. Вона тераз под видео надпатрунком 24 годзини дньово, а циль нам ясно утвердзиц рушанє и маґазинованє одпаду. Депония будзе нєдоступна за нєовласцени особи, бо, гражданє нє лєм з нашей, алє и сушедних општи-

нох самоинициятивно приходзели и одкладали одпад без шора. Тераз годни присц, алє лєм по рампу. Плануєме вибудовац приступну драги дзе ше будзе находзиц мажа же би було познате яке количество и хтору файту одпаду ше там лаґерує – визначел директор „Стандарду” Радомир Чурович. Локална депония би мала постац Рециклажни центер, а „Стандард” вец будзе мац задаток же би шицко цо ше нє рециклує у Вербаше, посилало до Нового Саду дзе будзе отворена Реґионална депония. Як визначел Чурович, план же би ше з беоґрадским подприємством „Брем ґруп” вибудовало обєкт дзе ше будзе селектовац и сепарировац одпад. Остаток би ишол до беочинскей циментарнї дзе ше одпад потопи и же би ше цо менєй нєрециклованого материялу одвожело на Реґионалну депонию. Окрем того, вербаски „Стандард” конкуровал и за донациї з котрима би могло обезпечиц купованє новей опреми за управянє з одпадом. А. Маркович 27. МАРЕЦ 2015.

NA[O MESTA ЯКП „СТАНДАРД” У ШИДЗЕ У ТИМ РОКУ ПЛАНУЄ УШОРИЦ ЖЕЛЄНИ ПОВЕРХНОСЦИ

МЛАДНЇКИ ЗА КРАСШИ ГОРОД

Коло 900 000 динари зоз општинского буджета будзе у 2015. року потрошене за ушорйованє улїцох и желєних поверхносцох у Шидзе зоз младнїками рижних файтох древа. За тоту роботу задлужене ЯКП „Стандард”, витворйованє першей часци почало у марцу, а друга часц будзе покончена на єшень. Же би город бул красши, шицки активносци надпатра дипл. инж. лєсарства Милена Петко, шеф Оддзелєня за комунални услуги ЯКП „Стандард”. По плану ожелєньованя, по 1 125 младнїки буду засадзени у Словацким парку и у парку „Желєни пас 95” у улїци Лази Костича, центру Шиду 35, потим у парку у Улїци 7. юлия 46, а у главней Карадьордьовей улїци 35 младнїки хтори заменя потерашнї вислужени стебла.

Парк у улїци Дюри Киша поступно будзе обновени

– Плануєме же бизме и у „Тополїку” у Улїци 12. априла, дзе посадзени тополї, посадзели и коло 50 младнїки бресту. Нє забули зме анї теметови стари и нови православни и теметови у улїци Дюри Киша, дзе и грекокатолїцки теметов, и дзе ше посадзи 310 младнїки рижних древох. Тиж, и у городзе, центер прикрашиме з єднорочним квецом – надпомина инж. Милена Петко. Наша собешеднїца додава же почнє и обнова парку у улїци Дюри Киша, хтори можебуц 60-рочни и дзе давно посадзени жимжелєни древа. З оглядом на тото же парк „остарел” помали ше го почина обновйовац зоз лїтопаднима древами и планує ше, за початок, посадзиц 95 древка. ЯКП „Стандард” ше стара и о теметовох, та и того року як нам гварела Виолета Цолнер, шеф Роботней єдинки на „Теметове”, буду посадзени коло 40 жимжелєни древка, як защита од витра обок при римокатолїцким теметове, а 20 посадзени скорей. – Тиж плануєме обновиц и лавки на теметове хтори, нажаль, каждого року поламани. Плануєме, ище покласц нови лавки. Окрем 1,5 гектари Нового теметова, хтори пополнєти, одкупели зме ище 2,5 гектари и накеди нам будзе закончени Проєкт ушореня, будземе будовац дражки и посадзиме желєнїдло. И на спомнутим теметове у планє вибудов каплїчки, алє пре безпенєжносц то затераз лєм план – наглашує Виолета Цолнер. Вл. Дї.

У СОТУ ПРИ ШИДЗЕ ЗАБРАНЄНЕ ХАСНОВАНЄ ВОДИ ЗОЗ ШТИРОХ ЯВНИХ СТУДНЬОХ

ВОДА НЄ ЗА ПИЦЕ И НЄ ЗА КУПАНЄ

– У води пренайдзени стрептококи фекалного походзеня и звекшане количество колиформних бактерийох. Найвироятнєйше до води у студньох пришли пре части дижджи и „цадзеня” до жеми а тиж можлївосц и же до забрудзеня пришло пре нєодвитуюце хаснованє студньох. Прето наша санитарна инспекторка забранєла хасновац воду и о тим покладзени одвитуюци обвисценя – наглашує Милош Лукич, начальнїк Санитарней инспекциї зоз шед зиском у Сримскей Митровици. Лукич додава же тераз треба санировац студнї, У БИКИЧУ ВОДА ЗДРАВА потим их плокац, а вец З оглядом на тото же Сот сушедни валал Бикичу, опитали зме ше Деянови Бобальови, предсидательови будзе ознова вжата вода Совиту МЗ Бикич, чи у тим валалє вода здрава. Бобаль на анализу и покля нє нам потвердзел же Бикичанє нє маю явну студню у ва- будзе утвердзене же є лалє, алє обисца маю свойо студнї и же вода здрава и гиґиєнски добра, нє годдобра за пице. Медзи валалами хтори нє маю водовод, но ше ю хасновац. окрем Бикичу и Соту, ище и Привина Ґлава и Моловин. О проблему з воду у Пред даскельома роками зробени и проєкт вибудови, алє окрем докуменатциї, пре безпенєжносц нє по- валалє Милисав Аришич, предсидатель Соробене нїч конкретне. виту МЗ Сот, обвисцел

Зоз розказом санитарного инспектора, од прешлого тижня жителє Соту при Шидзе, нє шму хасновац воду зоз студнї у валалє, за пице и купанє – у води пренайдзени стрептококи фекалного походзеня. У тим фрушкогорским валалє хтори ма коло 800 жительох, а нє ма водовод, пре подозривосц, Завод за явне здравє зоз Сримскей Митровици вжал прикладнїки води на анализованє зоз штирох явних студньох. После закончених анализох утвердзена хиґиєнска нєисправносц води.

27. MАРЕЦ 2015.

Вода у фляшох у Червеним крижу, помоц жительом Соту

компетентних у општини Шид. Як нам гварел, порадзене же би ЯП „Водовод” вичерпало шицку воду голєм зоз єдней студнї, а потим же би бул запровадзени поступок гиперхлорованя. – Червени криж у Шидзе обезпечел 2 000 литри води фляши за потреби Соту, а порадзене же би була у валалє инсталована и цистерня за воду, покля ше проблем нє риши. А ришенє же би и ми конєчно достали водовод як и други валали – гвари предсидатель Аришич. Вл. Дї.

РУСКЕ СЛОВО

НАШО МЕСТА

ЕДУКАТИВНА ТРИБИНА О РАКУ ПЕРШОХ ПРИ ЖЕНОХ

НАЙВАЖНЄЙШЕ САМОПРЕПАТРАНЄ рочна медицинска шестра у дюрдьовскей Здравственей станїци. Вона присутних поинформовала о статистичним стану числа женох и дзивкох у Сербиї котри маю тоту хороту и котри роки найризичнєйши за охорйованє. Медзитим, без огляду на роки, гварела Катаничова самопрепатранє найважнєйше же би ше на час обачело пременки, бо теди кед ше порядно препатраме и провадзиме пременки, тоту хороту лєгчейше вилїчиц. Найвецей уваги пошвецене способом самоконтролованя, алє и темом же котри дохДюрдьовски жени на едукативней трибини о раку першох торе компетентни

Вочи Националного дня борби процив рака першох, прешлого тижня у велькей сали Месней заєднїци Дюрдьов отримана едукативна трибина о превенциї раку першох при женох. Присутних привитала иницияторка трибини Душица Катанич, длуго-

за реаґованє при пременкох, яки пременки исную при тей хороти, кельо раз до рока треба поробиц мамоґрафию и ултразвук, алє и котри институциї адекватно опремени за дияґностикованє тей хороти. Дзекуюци добрей комуникациї присутних и Катаничовей тото едукативне преподаванє ше зведло на диялог у котрим шицки були уключени и дзе ше нїхто нє стримовал опитац ше тото цо му нє ясне. Порадзене же би Катаничова подобни трибини частейше отримовала и о других нєшкайших хоротох, як цо високи холе стерол, цукрова хорота, високи прицисок, алє и о здравей поживи, о тим же чом физична активносц важна за здравє, и о других темох. Трибину помогло Здруженє женох Олория зоз Дюрдьова. С. Б.

ФЕСТИВАЛ ВОЙВОДЯНСКЕЙ ТАМБУРИ У КУЛИ

МЕДЗИ НАЙЛЄПШИМА И ШКОЛЯРЕ З ДОМАШНЄЙ ШОМО

На XII Фестивалу войводянскей тамбури за школярох з 10 основних и штреднїх школох з Войводини, хтори 12. марца отримани у Школи за основне музичне образованє (ШОМО) у Кули, медзи найлєпшима и школяре тей Школи. Окрем солистох, змагали ше и даскельо камерни состави и два оркестри, а конкуренция була наисце моцна, бо змагателє пришли зоз реномованих школох зоз Суботици, Бечею, Панчева, Вербасу, Кикинди, Руми, Зомбора, Ади, Сримскей Митровици и з домашнєй школи у Кули. У катеґориї солистох медзи 49 школярами змагали ше и штверо зоз кулскей ШОМО, а медзи нїма и двоме школяре зоз керестурского оддзелєня – а по числу бодох шицки були медзи тима цо освоєли перши награди понеже достали вецей як 90 боди. З керестурского оддзелєня то Иґор Папуґа, друга класа на прим тамбури и Матей Катрина, треца класа на бас-прим тамбури котри школяре при наставнїкови Миланови Суїчови, а зоз Кули змагателє Марко Алексич на прим и Дияна Чуде на бас-прим тамбури, обидвойо школяре штвартей класи при наставнїкови Владимирови Медєшови. Змаганє закончене зоз Шветочним концертом у Велькей сали Културного центру Кула, дзе першенство мали наступиц лєм осмеро найлєпши змагателє, як и найлєпши камерни состави и оркестри. На концерту припознаня и награди найуспишнєйшим придала Лїляна Барна Никитович, директорка ШОМО,

10 РУСКЕ СЛОВО

Змагателє з керестурского оддзелєня Матей Катрина и Иґор Папуґа з наставнїком Миланом Суїчом

а специялну награду – нову тамбуру-прим хтору за тоту нагоду виробел наставнїк домашнєй Школи Милан Суїч, а достал ю Марко Парчелич, школяр штвартей класи Штреднєй музичней школи зоз Суботици. М. А. 27. MАРЕЦ 2015.

NA[O MESTA ЗАЗНАЧЕНЕ У МАРИЇ ПРИСТОЙКОВЕЙ У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ

БАГНЇТКИ ЯК ВИСНЇКИ ЯРИ Дочекали зме же би календар отворел дзвери тогороч- улїцу Йовґена Сивча. Нєшка з долїни направени рибаним ярнїм дньом, цо поправдзе, лєдво чекаме по длугей лов, алє там вигодне место же коло самей води рошню жими. Прето ше радуєме першим ярнїм виснїком под- древка прекрасних каламених багнїткох. – Багнїтки пред даскельома рошнїжнїком котри уж давно повикуками з Нємецкей принєсла моя шековали у заградкох. Нєодлуга постра. Насадзели зме, древка ше розквитали и дробенки любичици, прияли и рошню. Каждей яри, тазомбульки, кичкириджи та чловека ки час як тераз, кед порозквитаю обнїмаю зоз своїм розкошним памушим их поорезовац, подзелїм хом и приноша нову животну енепознатим, а понеже тоти прути рґию. Нас валалчанох обрадовали барз длуги, споднї часци одрежем. и селїдбенїци, ґовлї хторих видзиИх мож засадзиц за нови древка, ме як оправяю лоньски гнїзда на та и то пороздавам, а кажди рок и високих коминох чи школи, чи дау своєй загради посадзим бо вше єдней другей установи, як цо ше даєдно препаднє, або ше нє приме случує тих дньох и у Руским Кере– толкує нам Мария. стуре. Єй красни багнїтки прикраша Тих дньох у тим нашим валалє, и велї доми, а як гвари, кед ше их нє Мария Пристойкова зоз своєй заположи до води можу витримац и гради нареже прекрасни розквитдо рока. Тераз модерне же на нїх нути багнїтки та зоз тима ярнїма велї ґаздинї поквача и вельконоцвиснїками хтори нагадую же нє дани прикрашени писанки, та шицко лєко и Велька ноц, обрадує велїх вєдно приємне за око, а постало и приятельох и познатих. сучасна декорация того найвекшоМарийово обисце, т. є. єй заграда го християнского швета. опарта такой на дакедишню Ґоловичову долїну медзи Збегньовом и М. А. Мария Пристойкова при своїх багнїткох

ВИБУДОВ МОТО-КЛУБУ У КОЦУРЕ ЧЕЧЕ ПО ПЛАНУ

ДОБРА ВОЛЯ ЗВАЛЄЛА ПРЕПРЕЧЕНЯ Кед пред двома роками члени Мото-клубу „Пеґасус” зоз Коцура од Општини достали порту у улїчки Иси Секицкого, на хторей була стара руйнована хижа, но нїхто нє верел же им ше зоз того поспиши направиц свой куцик, окреме нє за таки кратки час. Тоти цо так думали нєшка цихо кед видза же цо добра воля и вредни руки за два роки направели. Як гвари Дюла Байор, предситатель Мото-клубу, планує ше же просториї буду докончени на єшень. – Нукашньосц просторийох закончена, ище треба докончиц помоцни просториї и санитарни ґузел. Вонкашньосц ище нє ушорена, єст вельо одпаду хтори треба винєсц, а циль нам ещи направиц вельку терасу коло Клубу, и малу бину за наступанє госцох – толкує Байор. Векши роботи уж закончени, тераз на шоре дробнїци за хтори треба и часу, и финансийни средства. Цали будинок вибудовани и ушорени на 27. МАРЕЦ 2015.

мольбу, а члени Клубу маю вредни руки и шицко понаправяли сами – од першей цегли по столарию. „Пеґази” за тот будинок маю вельки амбициї. Вон им вшелїяк буд зе хасновац под час отримованя їх мото-стретнуца, алє планую орґанизовац и рижни музични збуБудуци просториї моторкашох у Коцуре вельо обецую ваня, та и иншаки Кед хвиля вигодна, часто мож випрогами. – Нє сцеме ґенерализовац же то будзе место лєм за членох дзиц нашмеяних членох Мото-клубу „Мото-клубу”, лєбо лєм за тих цо як робя и ушорюю свойо просториї. любя моторки и рокенрол. Ту годзен Пошвидко уж нє будзе цо робиц, та место найсц кажде, и опущиц ше, себе „Пеґази” пошедаю под терасу, ошвижиц ше зоз даяким напитком буду ше припатрац на тото цо напралєбо послухац добру музику – тол- вели, и цешиц ше у тим. Т. Х. кує Дюла Байор.

РУСКЕ СЛОВО 11

ЕКОНОМИЯ

ПРИРИХТОВАНЄ И ҐАЗДОВАНЄ ЗОЗ ЖЕМУ

ФАХОВЦИ ЗА „РУСКЕ СЛОВО”

Пред шатву нєобходна контрола жеми же би ше знало котри елемент з яким процентом заступени у жеми. Кед их нєт досц, треба их додац зоз правилним гноєньом, а важне и утвердзиц же цо робиц кед даєден елемент присутнєйши у векшим проценту як треба

Foto: T. Х.

Пишe: мр Дюра НА ДЬ

ВОЙВОДЯНСКА ЖЕМ Жем у Войводини углавним презасицена зоз фосфором, насампредз пре нєадекватне гноєнє зоз фабричнима гноями.

КАЖДА КУЛТУРА МА ИНШАКИ РЕЖИМ Кажда польопривредна култура ма иншаку биолоґию, та вец вимага и розличне гноєнє. Трошки гноєня маю вельку учасц у вкупней польопривредней продукциї, та треба рационално укладац.

12 РУСКЕ СЛОВО

о календаре випровадзели зме жиму. У пластенїкох уж ше рихта пресаду, або вчасну шалату. На прагу ярня шатва. Польопривредни продукователє лєм чекаю же док ище баржей оцеплї, док ше жем зогреє на коло 9 ступнї Целзиюсово, вец мож почац шац цукрову цвиклу, познєйше кукурицу и други польопривредни култури. Пред тим треба добре пририхтац жем. ЧУВАЦ ПРИРОДУ И ЖЕМ Польопривредна продукция ма барз вельо специфичносци. Найважнєйши фактори котри на ню вплївую то клима и жем. Остатнїх рокох можеме обачиц же ше клима барз меня, а тот тренд ше и надалєй затрима. Други фактор польопривредней продукциї то жем. Чловечество и вообще живот на тим швеце ше може отримац лєм кед ше зачува природу, кед будземе мац здраву поживу и квалитетну воду, а шицко то виходзи зоз жеми. Правда же квалитет води и поживи з роками опадує, а за тото найбаржей виновати чловек. Треба мац на розуме же зме жем нашлїдзели од наших предкох, а тиж так же ю, и очувану природу, охабиме будуцим нашлїднїком.

Мушиме буц барз одвичательни ґу природи и жеми. КОНТРОЛА ПРИСУСТВА ЕЛЕМЕНТОХ У пракси тота система облапя контролу плодносци жеми шлїдуюцих елементох: – Зоз анализованьом прикладнїкох котри ше до станє по одред зеним по ступку, шлїд зи лабораторийска анализа количе ства гумусу и хемийних елементох – азоту, фос фору, калиюму и калциюму: N, P2O5, K2O, Ph, CaCO3... АЗОТ – Азот спада до ґрупи нєобходних и найважнєйших елементох. Азот конституцийна часц велїх єдинєньох у рошлїнох (протеїни, хлорофил, ензими, гормони, витамини, пиґменти...). Вплїв азоту зоз орґанских и нєорґанских гнойох на звекшанє урожаю векши од вплїву фосфору и калиюму, цо окреме обачлїве на обрабяцей жеми у Войводини. Кед у жеми нєт досц азоту, симптоми ше манифестую у слабим росту, рошлїни запшеваю, лїсце жовцеє и познєйше одпаднє. 27. МАРЕЦ 2015.

ЕКОНОМИЯ Кед маме превельо азоту у жеми, вец настава буйни рост рошлїни, а веґетация предлужена. Рошлїна вец ма бильчки вецей як треба, а присуство угльових гидратох опадує, та ше зменшує квалитет плоду.Кед же у обрабяцей жеми єст до 0,1 одсто азоту, вец мож констатовац же жем худобна з тим елементом, кед єст од 0,1 до 0,2 одсто, вец то штредня заступеносц азоту у жеми, а за векши процент азоту од 0,2 одсто мож повесц же обрабяца жем добре обезпечена з азотом. ФОСФОР Фосфор тиж так барз важни макроелемент, бо уходзи до составу велїх орґанских єдинєньох. Вон спада до дефицитарних макроелементох у жеми, и муши ше го уношиц зоз гноєньом жеми. Рошлїни фосфор упиваю континуовано през рок, алє им є найпотребнєйши на початку, и на концу веґетациї. Кед же у жеми єст до 10мг/100гр фосфору, вец то худобна жем. Од 10 до 20мг/100 гр, мож повесц же жем ма штреднє фосфору, а кед єст вецей як 20мг/100гр, вец мож констатовац же барз добре заступена з тим елементом. Кед у жеми нєт досц фосфору, вец рошлїна запшева, а младе жито, поведзме престава руцац фатюги. Лїсце на рошлїни постава червенкаве, познєйше ма фарбу як бронза. Можу на нїм буц и пеги, а лїсце помали опадує скорей як ше и закончи веґетация.

ТРЕБА ЗНАЦ: ЦО, КЕДИ, КЕЛЬО Нїяким концом нє шмеме деґрадовац жем, чи пре нашо нєзнанє, чи пре подли вибор сортимента, чи прето же ше нє притримуєме плодоряду, нє гноїме жем так як треба зоз орґанскима и нєорґанскима гноями, або нєадекватно хаснуєме пестициди...

Звишок фосфору нє барз прилапює други елементи, як цо цинк, манґан, желєзо... КАЛИЮМ Калиюм спада до ґрупи нєобходних макроелементох. Вон нє конституцийни елемент и нє уходзи до составу рошлїнових орґанизмох. Вон ма важну улогу у реакцийох синтези угльових гидратох, вплївує на водни режим рошлїнох. Рошлїна док рошнє нєпреривно єй потребни калиюм. Заступеносц калиюму у жеми подобна як и фосфору. Обачлїви нєдостаток калиюму мож обачиц на старшим лїсцу, насампредз по рубу лїсца, а корень рошлїни слабши, кратши. Кед у жеми нєт досц калиюму, вец рошлїна нє одпорна на патоґени, а тиж так нєповольно вплївує и на квалитет и чуванє плодох. Кед єст вельо калиюму, вец може присц до зменшаня калциюму, манґану, маґнезиюму у структури елементох цо упива рошлїна.■ 27. МАРЕЦ 2015.

У САБО-ДАЙКОВИМ ОВОЦНЇКУ У КОЦУРЕ

КАЖДА ОВОЦ МА СВОЙ ТРЕТМАН Сцигла яр на нашо поля, до заградох и до овоцнїкох. Даєдни древа уж почали и квитнуц, а жимске орезованє древкох уж закончене. У Коцуре єст вше вецей цо ше одлучую посадзиц овоци до загради, а Владимир Сабо-Дайко єден з найстарших овоцарох у валалє, бо ше за тото одлучел ище давного 1997. року. У овоцнїку ма засадзени вшелїяки овоци – яблука, грушки, кайси, бишалми, шлївки, орехи, смокви, вишнї... – То уж стари овоцнїк. Док древка були млади, та зме мали и жито помедзи нїх, лєбо мак, а тераз древа уж вельки и трактор нє може прейсц помедзи нїх, та ту лєм трава. Прешлого року медзи шорами древкох було вельо млєчнїку, алє сом пирскал, та го тераз нєт. Погришел сом, бо ше тераз рутави буби у векшей мири зявюю на древкох, цо би иншак нє бул случай – толкує Владимир. Рутаву бубу барз чежко витребиц. Владимир раз пробовал опирскац ю зоз отрову пирскац, алє нє вредзело. Тота буба напада квиток овоци, поє тлучок и зоз того квитку нє вирошнє плод. Владимир вельки процивнїк хемиї и пирсканя овоцох. Овоци прикармює зоз хлївским гнойом, а пирска лєм раз. – Чул сом же яблука найотровнєйша овоц. Яблука дахто пирска и по двацец осем раз до рока. Я пирскам лєм раз, зоз белавим каменком. Коло древкох прикармим зоз хлївским гнойом. Кед бим сцел наисце робиц шицко цо фаховци поведза, та би ми требало вельо вецей часу, и мушел бим ше пошвециц лєм овоцнїку, бо кажда овоц окремна, и жада буц на окремни способ допатрана – гвари Владимир. Жимске орезованє древкох у Сабо-Дайковим овоцнїку уж закончене. Тераз уж позно орезовац, бо древка уж рушели, та ше на тих местох дзе одрезани конар може зявиц хорота. – Як ше будзе орезовац завиши од велїх факторох, як цо то наприклад густосц стеблох у шоре, а вера и файта овоци, бо даєдна файта овоци родзи на єднорочним, дворочним, а даєдна аж на тророчним конарчку. Тоти конарчки цо буйно рошню просто горе ше орезує, а тиж и кед на конаре єст превельо родни пупча, та ше конари преридзи. Стебла древкох потим треба и обилїц – гвари Владимир. Владимир овоц зоз свойого овоцнїку нє предава. Вєшенї их збера, та у Сабо-Дайка вше єст добрей палєнки, маджуну, овоци у дунцох лєбо домашнього соку. Т. Ходак

РУСКЕ СЛОВО 13

КУЛТУРА И ПРОСВИТА КУЛТУРА И ПОЛИТИКА

КУЛТУРА НЄ У ФОКУСУ Пишe: Олена ПЛАНЧАК-САКАЧ

Медзи двома полями моци – по дефинициї Пєра Бурдиєа – политику (власц) и културу (уметносц), иснує континуована моцна симбиоза медзисобней повязаносци. У параболи медзисобних уплївох политики и култури лєм на крайнїх точкох стоя з єдного боку просвищена власц або маєтни мецени, а з другого боку автентични креаторе култури и правдиви уметнїки

ицко друге помедзи тима двома точками углавним просек (мейнстрим) порихтани прилапиц модел култури, нє ридко моделовани у „поджемних лабораторийох социоинжинєринґа“ котри свойо цилї зарисовал там дзе забава, рекреация, тунї иновациї по кажду цену, а шицко у служби заробку. О медзисобним уплїву политики и култури зоз рефлексию на руску заєднїцу бешедовали зме зоз Єлену Перкович, новинарку и Мирославом Кевеждийом, менаджером у култури и членом Националного совиту Руснацох. Сербска политична „елита”, гвари Перковичова, превжала модел „пасивного актера” у формованю културного милєа, слабо ше дзе зявює на подїйох високого културного и уметнїцкого збуваня, поправдзе, того у Сербиї скоро же и нєт, алє зато, а же ше анї нє стресла, за културу видвоює коло 0,63 одсто од цалосного буджета, цо штири раз менєй од европского стандарду, а три раз менєй од Македониї, Горватскей, Чарней Гори. – Вяза власци-политики и култури природна, а поведла бим и леґитимна. Бо, кед опатриме историю планетарней култури у найширшим смислу єй значеня, анализи указую же гоч на цо руциме око, а то без сумнїву материялни остатки, шицко то кошта – шицко то пенєж и хтошка го мушел обезпечиц. Кед ше пообрацаме, споза шицкого стої капитал, а там дзе капитал, там политика и моц. Як гвари Перковичова, нє добре кед политичарох нєт на подїйох високо вреднованого рейтинґу. Їх зявйованє

ДЗЕНЬ РУСКОГО АКАДЕМСКОГО ГРАЖДАНА – У Националним совиту Руснацох од 18 членох, вецей як половка нє ма високе образованє. Хто у нашим НС бешедує странски язик як дацо цо ше абсолутно у нєшкайшим чаше подрозумює, а пришли зме и до ситуациї же ше у нашим НС нє указує биоґрафиї. У 2002. року Руснаци мали 1 578 особи зоз факултетом, цо значи же остатнїх рокох рочнє дипломовало коло 70 особи, а то значи же раз тижньово до рускей заєднїци сцигує єдна факултетска диплома. Тоти цо нє закончели факултет, нє сцу анї перципирац тоту дружтвену динамику, нє ценї ше уложени труд до образованя. Ми нє маме дзень академского руского граждана. Чом бизме нє направели таки єден дзень на котрим бизме промововали младих руских академцох, же бизме видзели хтори то нови руски моци у рускей заєднїци на хторих ше наютре опреме – предложел Кевежди.

14 РУСКЕ СЛОВО

значи одпосиланє поруки гражданом и виберанковому целу цо квалитет котри державна политика потримує. Вибор може буц добри або погришни, спод уровня державнїцкей функциї, а салдо потрафеня ше кнїжи на рахунок политичара, а покус и на угляд шицких нас. Но, нє вше у питаню лєм угляд. ПОЛИТИЧНИ ПАРТИЇ ЗАБЕРАЮ ОГРОМНИ ПРОСТОР ДРУЖТВЕНОГО ЖИВОТА Проф. др Йово Бакич, социолоґ, як визначел Кевежди, политику спатрел спрам политичних актерох. Вон направел интересантне подзелєнє дзе гварел же исную штири файти актерох у политики и то: перше политиканти, друге политичаре, треце державнїки и штварте историйни особи. Яки критериюми применєни у тим подзелєню, Бакич гвари же политиканти гевти хтори патра свой особни интерес намириц прейґ политики, политичаре гевти хтори ше трудза намириц интерес своєй странки, державнїки ше стараю сполнїц интерес держави прейґ своїх активносцох, а историйни особи наставаю у винїмкових историйних обставинох. Кед тото подзелєнє применїме на Сербию, гвари Кевежди, вецка видзиме же Сербия уж оддавна припада дружтвеному ушореню хторе ше може описац як партократия, дзе политични партиї забераю огромни простор дружтвеного живота, гоч знаме же република значи же то явна ствар, у сущносци у нас то вше менєй явна ствар, а вше вецей є странацка и странки у нашо мено одлучую цо за гражданох Сербиї явна ствар, або наша держава. Ту ше вельо вецей патри же би ше намирело одредзени политични интереси, странково интереси, бо странки у Сербиї функционую так як одредзени Заводи за занятосц, та члени странкох нє гевти хтори потримую политични програми, алє гевти хтори швидше доходза до роботи. И национални совити националних заєднїцох ше указали як полиґон за странацки интереси, гвари Кевежди, бо векшина националних совитох у Сербиї орґанизовани под вельким уплївом политичних партийох. За Сербию барз боляца партократия, кед тото дружтво сце исц напредок. Партократия у тим моменту ма основ и у Уставу Републики Сербиї, котри партийом и дава таку можлївосц. Тото би вшелїяк требало пременїц, як и виберанкову систему же би гражданє мали своїх посланїкох, а нє партийни кадри розпоредзени у Скупштини Сербиї. Европска уния вимага од нас же би ше деполитизовало явну сферу Сербиї. Тото би требало облапиц и Национални совити, бо вони припадаю явному сектору. 27. МАРЕЦ 2015.

КУЛТУРА И ПРОСВИТА ПРИ РУСНАЦОХ, И У СЕРБИЇ

ПОЛИТИЧНЕЙ ЕЛИТИ

– Кед останєме у такей системи котра будзе политич- їм думаню ище векши стрес настава кед вибрани особи ним партийом давац про стор же да вони забераю НС, почню робиц свою роботу. Ту насампредз думам на ноа прейґ НС и шицки институциї котрим вон снователь, ви модел институцийного будованя културних польох (архив, матични библиотевец, нажа ль, маме репроки, ґалерия, национални дукцию политичних кадрох, – Бо, тоти цо виберали, глєдаю служенє театер, професийни здрубез да странки маю було яку политичним цильом (нєт вецей женя). Тиж так думам и на одвичательносц спрам на„єднопартийного” державного проєкту), вше векшу моц наших ционалней меншини. Гевто а тоти цо вибрани, маю иншаку визуру. младих творительох коцо обачлїве же ше нїґда анї Гоч тота визура лєм у детальох иншака, трих официєлна културна єдна странка нє вияшнєла политика прилапює лєм як експлицитно же яка то єй нє ридко є достаточна за тирваце оначенє зявенє котре з нагоди даяменшинска политика, за цо политичарох и особох котри зоз компетенцию ких шветох и ювилейох ше то вони закладаю, за цо моделую културне польо. А пошлїдки то треба „удзац“ до пригодше за кла да Де мо крат ска тота зациментована визура култури них програмом. Вецей од стран ка през На ци о нал ни у котрей нє мож найсц место за нови идеї – того нє мож, а илуструєм совит Руснацох? Ми видзигварела Перковичова го зоз уж познатим висломе же людзе уходза до поливом Исидори Долорес тичних странкох, а вец и до НС же би ришовали свойо особни питаня и же узурпи- Ибарури (Ла Пасионариа) „No Pasaran”. Думайце о тим! – окреме подцагла на концу Єлена Перкович. рую явни живот Руснацох – гвари Кевежди. Танцовац и шпивац мож и теди кед ше руски язик нє зна и нє бешедує, а знанє руского язика подрозумює нє ЯК ШЕ ПОЛИТИКА РЕФЛЕКТУЄ лєм го знац бешедовац, алє знац на нїм писац и читац. НА РУСКУ ЗАЄДНЇЦУ То твори прави руски идентитет, прецо исную руски инКед у питаню руска заєднїца Перковичова гвари же ституциї, хтори тот идентитет чуваю. И кед маме таку нє реално очековац „вельки жемотрешеня” у балансу систему дзе ше кнїжку нє вреднує, цала єдна ґрупа, досц политики и култури, бо щиро поведзене руски полити- велька, хтора до себе инвестовала прейґ образованя, ше чаре найчастейше трансмисия моцнєйших „политич- вируцує зоз рускей заєднїци. – Праве люд зе хтори нє маю образованє нє даю них бавячох”. То було очиглядне спочатку того вику кед нє мале число високо позиционованих политича- людзом хтори образованє здобули же би ше зявели з рох нащивйовали руску заєднїцу (и нє лєм руску). Од новима швижима идеями у нашей заєднїци. Вони тотого нє остал вельки „капитал”, окрем же визура офи- то робя прето, бо им тоти люд зе конкуренция, та их цийней рускей култури зациментована на уровню ко- скланяю и зоз медийох, и зоз явного живота и зоз манифе стацийох, форсира ше єден нєакадемски културтри знаме уж 50 роки. – Руска политична елита нєшка нє постої як даяки ни живот – гварел Кевежди. Руска заєднїца би требала препознац гевти нови момоцни уплївни корпус. Справує ше у лимитох законских каналох поличней моци, окрем же з часу на час зна вде- ци у културним милєу Руснацох хтори здобули акариц „спод пупка” после чого ше у заєднїци знал „дзвиг- демски уровень и указали свой талант и у ширшей зануц лїхи прах”, а актером „нїзких вдереньох” знїжиц єднїци, препознац и потримац. Рускей култури почежко будовани политични рейтинґ. Тоти вдереня углав- требна обдуманша стратеґия, сучаснєйши змисти и ним евидентовани з нагоди вибору (або нє вибору) осо- уключованє компетентних. Култура то и шпиванка, и бох на ключни позициї у установох котри моделую кул- фолклор, алє и класична музика, и малюнок, и инстатуру. Вибор на ключни позициї у установох рускей заєд- лация, и те атер, и кнїжка... А руски идентитет у найнїци (а и других) провадзени з високу дозу стресу и за векшей мири будує гевто цо остава записане на вични тих котри вибераю и за тих котрих ше вибера. А по мо- часи – кнїжка.■

27. МАРЕЦ 2015.

РУСКЕ СЛОВО 15

КУЛТУРА И ПРОСВИТА ВИШОЛ 14. И 15. ТОМ „ЕНЦИКЛОПЕДИЇ СУЧАСНЕЙ УКРАЇНИ”

РУСНАЦИ И УКРАЇНЦИ СЕРБИЇ У ЕНЦИКЛОПЕДИЇ Концом 2014. року у Києве вишoл з друку порядни 14. и 15. том „Енциклопедиї Сучасней України”, у котрих, як и у предходних 13 томох, представени статї о рижних сферох живота и познатих дїячох култури Руснацох и Українцох Сербиї. „Енциклопедия Сучасней України” (ЕСУ) – то вецейтомне енциклопедийне виданє (алфавитна енциклопедия) о України у шицких oбласцoх од початку XX столїтия по нєшка. Вона облапя шицки сфери живота и указує материялни и общекултурни вредносци, створени як на українских жемох, так и у українскей дияспори. „Енциклопедия Сучасней України” то заєднїцки проєкт Институту енциклопедийних виглєдованьох Националней академиї наукох України и Наукового товариства „Шевченко”. Як визначує директор Института енциклопедийних виглєдованьох, кандидат филолоґийних наукoх Микола Железняк, „Енциклопедия Сучасней України” першираз медзи виданями такого типа дава велїчезни блок статьох-персоналийох. История, уметносц и култура у нєй ше указую през дїялносц вoдзацих дїячох. Од початку твореня енциклопедиї визначну улогу у составяню списку гаслох и писаню статьох о литератури Руснацох Сербиї мал член-кореспондент НАН України, доктор филолоґийних наукох Олекса Мишанич. Авторе статьох у енциклопедиї Дюра Латяк, о. др Роман Миз, академик Микола Мушинка и Микола М. Цап. Од тринастого тома ґу нїм ше приключела и кандидат историйних наукoх Наталия Стаценко з Києва. У видрукованих 15 томох описани историйно-ґеоґрафски поняца (Бачка, Банат, Беоґрад, Войводина, Коцур), ре-

лиґийни живот (Крижевска епархия), а тиж дати вельо мена познатих дїячох литератури, релиґийного, културного и дружтвеного живота Руснацох и Українцох Сербиї. Литература представена зоз статями о Мафтейови Винайови, Ирини Гарди-Ковачевич, Штефанови Гудакови, Миронови Канюхови, Михайлови Ковачови, Владимирови Кирдови, Миронови Колошняйови, Осифови Костельникови, Владимирови Кочишови, Евґенийови Кочишови. У ЕСУ представени статї-персоналиї о Гавриїлови Костельникови, владикови Дюрови Джуджарови, о. Дюрови Биндасови, о. Максимилиянови Буїлови, владикови Гавриїлови Букаткови, владикови Йоакимови Гербутови, науковцох Стеванови Константиновичови, Миколови М. Кочишови, публицистох Миронови Жирошови и Владимирови Костелникови, композиторови Иванови Ковачови, скулпторови Евґенови Кочишови, шпивачки Ирини Давосир Матанович, ґлумцох Драґенови Колєсарови и Ирени Колєсар, дружтвених дїячох Дюрови Варґови, Федорови Колєсарови, спортскому дїячови Яшови Баковови. Вєшенї 2014. року розпочата робота над твореньом електронскей верзиї ЕСУ. Тераз поставени у онлайнверзиї ЕСУ штернасти и петнасти том, з котрима ше мож упознац на адреси: http://esu.com.ua/ Робота над материялами за „Енциклопедию Сучасней України” може буц предусловиє за обновйованє идеї твореня окремного енциклопедийного проєкта о Руснацох и Українцох Сербиї. Микола М. Цап/Наталия Стаценко

У СИВЦУ

ОПШТИНСКА СМОТРА ТЕАТРАЛНЕЙ ТВОРЧОСЦИ У Сивцу всоботу, 21. марца, почала 69. Општинска смотра театралней творчосци „Велимир Сандич Велько”, на хторей ше змагаю театрални представи драмских аматерох з местох кулскей општини, а будзе тирвац по штварток, 26. марца.

Драмски студио „Арт” Дома култури Руски Керестур

16 РУСКЕ СЛОВО

На Смотри участвую шейсц представи – Драмского студия „АРТ” Дома култури Руски Керестур, Драмского студия „Луча” КУД „Крущич” зоз Крущичу, два представи Културного центра Кула, Театра „Стеван Сремац” Дома култури Червинка и представа домашнєй Драмскей секциї „Велимир Сандич Велько” Дома култури Сивец. Општинска смотра почала зоз представу Керестурцох „Врацим ше по вашо души” Стивена Кинґа, у режиї Владимира Надя Ачима, а на штварток, 26. марца, Смотра будзе закончена зоз представу „Живот у цесних ципелох” Душана Ковачевича, у режиї Ани Илич, драмских аматерох зоз Сивцу. Селектор представох на Општинскей смотри писатель и театрални критичар Давид Кецман Дако зоз Зомбора, а орґанизатор Смотри Културно-просвитна заєднїца Општини Кула. М. З. 27. МАРЕЦ 2015.

МАРЕЦ

2015. рок ЧИСЛО 3

ЗДОГАДОВАНЄ НА

ШТЕФАНА ГУДАКА (1931–2015)

СПОКОЙ БЕЗ БОЛЮ, ЖАЛЮ И ГНЇВУ „Слова лєца – написане остава”, гварели ище стари Латинє, а так глаши и наслов єдней Гудаковей писнї. Його стихи останю занавше записани, можебуц и нє лєм у рускей литератури. Вони написани зоз прекрасним, чистим руским язиком и лєгко ше читаю, алє у гевтим смислу Улфа Петера Халберґа же – єдноставне гевто цо чежке – а його поезия ма глїбоку духовну конотацию, бо як гварел Халберґ – уметносц хторей хиби духовносц у себе ноши власну траґедию. 27. МАРЕЦ 2015.

РУСКЕ СЛОВО 17

18 РУСКЕ СЛОВО

ОДПИТОВАНЄ

Штефан ГУДАК

ПЛАЧ РУСКИХ БРЕЗОХ

О якей идеї слово, хтори зблїжую Штефана Гудака, Михайла Ковача, Миколу Кочиша, Юлияна Надя, Владимира Ґарянского, Звонимира Нярадия, зоз ище вше живима рускима писателями. То идея же вредзи и треба писац уметнїцку литературу по руски, бо тоти цо то робя знаю же док єст руского язика, рускей прози, поезиї, драми, єст и руского народу. Же то наисце так, могли зме ше прешвечиц влєце у Миклошевцох, родним валалє Штефана Гудака. Поволали нашого писателя Миколошевчанє най им придзе їх краян, пречитац даєдну писню зоз своєй найновшей кнїжки хтора ма наслов „Зайда за мирни сон”. И пошол Штефан. Уж пририхтовал Зайду. Пошол за идею, ґу людзом пре хторих жил, хторим писал, пошол ґу своїм Руснацом, Миклошевчаньом. Превалєл и драгу яку ше мушело превалїц. Пошол ище раз на жридло одкаль вицекла рика його живота. Зоз тресацим гласом Миклошевчаньом пречитал свойо стихи, а вони му шпивали найкрасши руски шпиванки за хтори знали же их Штефан окреме люби. Штефан плакал. Кед старенки чловек хтори на своїх плєцох винєсол животни почежкосци як цо то утрата сина и супруги, пущи слизу, то велїчезна подїя. Заплакал Штефан, а заплакали и Миклошевчанє. Прето же знал же то його остатня нащива родному валалу! Прето же знал же ше його живот блїжи ґу концу, а найбаржей прето же видзел же його живот нє бул даремни. Же його слова жию у народзе, же його шлїд остава. А чом шицким важне на тим швеце же би охабели шлїд за собу, то велька тайна. Штефан ю тераз, верим, зна. Пред двома-трома роками, Штефан Гудак ми подаровал най пресадзим три брези хтори принєшени зоз нашеньом зоз України, зоз наших старих крайох. Тоти брези принєсол Микола Кочиш, вец их од нього пресадзел Михайло Ковач, од Ковача Штефан Гудак, од Гудака Юлиян Надь, а нєдавно их и мнє Штефан зоз радосцу подаровал. Я их посадзел до своєй загради и дал им мена: Юлиян, Владимир и Звонимир. То мена покойних писательох зоз моєй ґенерациї. Моїх приятельох. И Штефанових. И вше кед попатрим на тоти брези у дворе, здогаднєм ше и на Штефана Гудака и на його писню о тих брезох. То єдна зоз найкрасших и найсмутнєйших руских писньох, бо у нєй, оцове ховаю синох. А яке то боляце, Штефан то найлєпше зна. Штефана Гудака будземе паметац по родительских порадох, по його принципиєлносци и моралносци у явним живоце, по озбильносци у роботи. Як доброго сотруднїка буду го паметац Радио-Нови Сад, НВУ „Руске слово”, Руски народни театер „Петро Ризнич Дядя”. Читаче його приповедкох го буду паметац як приповедача хтори людскей судьби, гоч яка є чежка, пробовал дац глїбши смисел. Штефанє, спочивайце у мире, вичная Вам памят! Микола ШАНТА

ЮЛИЯН НАДЬ И БРЕЗИ Лєшик младих древкох з брезох Ковачових, по рецепту Кочишовим виховал сом зоз нашенка. Три роки требало! Нащивел ши мой розсаднїк, Юлинє! Ти, же три брези сцеш купиц, и засадзиц... Митя, брези нє на предай! Павза, перше нєпорозуменє медзи нами. А чи може три брези... на дарунок?!... На дарунок може, на предай нє! Но, та цоже? А кафа и кока-кола, може?! О, Боже, яке є упарте! Може! И пошло ци од рук, Юлинє, поховац их и себе – до жеми. Нє усудзел сом ше подучиц вас, вас, з главами високо у хмарох, на нєбе, же синове древка и оцох до жеми ховаю. А нє себе! Хто одходзи до нащиви синови на теметов – зна же кажде друге хованє – нове умеранє! И так, збула ше єдна нащива твоїм брезом и єдно умеранє пред твоїм памятнїком. През коруни розконарених брезох уж ше витри з хмарами дошептую, коло пасу лупи ше им била скора, нєдошити шлаєр твоєй млоди. Вони ме – красавици зоз младосцу витаю, а цо з твою обецунку, Юлинє?!... Дзе моя кафа, дзе моя кола?! Керестурски швитаня полни циньох, з церковней порти сови ше озиваю, а на хотаре страшидла польово, так, пред твару з празнима рукавами махаю!

Михайло Ковач и Штефан Гудак приятелє и у творчосци

27. МАРЕЦ 2015.

Зоз остатнєй промоциї у Миклошевцох, авґуст 2014. рок

ХЛЇБОРОБ Панове, я нє сцем таки швет – швет дзе чловек чловекови вовк – царство злата на главох дзиравих – швет насилства глупосци над мудросцу – швет розкоши, пихи; зло-жица, зло-думки, зло-креви, зло-дїла. Я хлїбороб! Хлїбороб ше родзи у креви, мацериним болю и зною. Його умию, покресца! На мацериних першох назбера моци. На єй рукох одрошнє. Мацерин є длужнїк по конєц живота за єй трапезу и нєпреспани ноци. Я нє сцем таки швет, панове, котри вери же правди нєт, анї нє зна цо то правда. Велька то спреводзка! Зна кажди чловек цо правда, дзе болї! Бо, праве там дзе найбаржай болї вон вше кед є приятель, лїчи, лєбо кед є то нє, солї. Зна кажди чловек и гевтот кресцени и гевтот цо є нє. Цо правда и правичносц дате му то з мацерину креву у породзе. Зна, зна, свидоми є цалком, верце то хлїборобови на одходзе.

(Писнї зоз кнїжки „Зайда за мирни сон”)

Наслов його остатнєй кнїжки „Зайда за мирни сон” у себе ноши глїбоку символику як зайди, так и символику мирного сна, спокою. Зайда символ скромносци, нужносци, людзе ю звичайно нашвидко звяжу кед иду на польо, кед ше случую нє мили подїї, а зайду ше бере и теди кед ше селї, бо нашо селїдби вични през час и простор. И нашо далєки предки, кедиш давно вжали зайди и приселєли ту на тоту ровнїну, у хторей „тужели” за горами, за схилами Карпатох, за прадїдовщину, за Горнїцу. Мирни сон зоз наслова символизує Гудаково зводзенє власних, животних рахункох, повесц ище тото цо найважнєйше и найнужнєйше пред одходом, алє його вислов, його стихи символизую спокой, без болю, без жалю и без гнїву, символизую дозретосц ґу котрей чежиме през цали живот. Писатель заш лєм останє з нами занавше през свойо писане слово и теди кед го физично вецей нє будзе. У його стихох присутни и реализем и патриотизем, алє нє банализовани, вон глїбоко дожити и прежити, як и розкошна романтичарска рима у Костельниковим, Ковачовим, лєбо Папгаргайовим манире, полна любови ґу жеми, хтора найчастейше символ женского принципу, дарованє живота, або хлєба и, любови як вершинского принципу. Єст у Гудаковей поезиї и рецидиви просвитительства, дзе на сцерпезлїви способ опомина чловечество /Зна кажди чловек цо правда, /дзе болї!/ або у стихох /Нє будзце мочар,/ нє будзце устата вода!/ Будзце чечуца рика!/, алє и глїбоко укоренєни рационализем зоз хторого видзе и полемика зоз Ничеом: Панє, Ниче, нє надчловек, алє ЧЛОВЕК! /Чловек Костельников. Цитируюци думку Паскала же – Велькосц нє указуєме зоз тим же идземе до єдней од крайносцох, алє зоз тим же дорушуєме обидва источасно – Гудак єден з тих писательох хтори зоз свою творчосцу дорушує обидва крайносци источасно, свидоми своїх кореньох, своєй дїдовщини, алє и своєй оцовщини, твардо стої на жеми, алє глїбоко роздумує о смислу нашого иснованя, о смислу нашого путованя, о тим хто зме, одкаль зме и дзе идземе, о кореню и нашеню, алє и о часу и преходносци, як и о власним шлїду. Олена ПЛАНЧАК-САКАЧ (виривок з рецензиї кнїжки „Зайда за мирни сон”)

РУСКЕ СЛОВО 19

18 РУСКЕ СЛОВО

ОДПИТОВАНЄ

Штефан ГУДАК

ПЛАЧ РУСКИХ БРЕЗОХ

Михайло Ковач и Штефан Гудак приятелє и у творчосци

27. МАРЕЦ 2015.

Зоз остатнєй промоциї у Миклошевцох, авґуст 2014. рок

(Писнї зоз кнїжки „Зайда за мирни сон”)

РУСКЕ СЛОВО 19

ЗОЗ НЄЗАКОНЧЕНОГО РОМАНА ШТЕФАНА ГУДАКА „ДЮРА ШТЕФАНЧИК” (ВИРИВОК)

„БОРБА НА КОШИЦКЕЙ ГОРИ” анї у касаранї, а нє на фронту. На Шликово питанє же одкаль вон зна же Мадяре маю праве 24 дзела, а нє вецей, або менєй, Штефанчик му одлучно гварел же их вон видзел зоз своїма очми и пречишлєл. Штефанчик потвердзел и податки же ше медзи официрами нєпреривно оперує зоз числом коло 12 тисячи воякох, алє же медзи нїма лєм два батальони пехоти и артилєриї припадаю реґуларному войску. Ґу нїм треба додац и два оддзелєня Полякох – 120, под команду познатого капитана Чернїцкого, котри ше находза як пушкаре у преднїх шорох. Остаток то народна ґарда зоз жупанийох розенаускей, тарнанскей, гемерскей, еперискей и кошицкей. Правда, дзепоєдни ґардисти наоружани и зоз пушками, алє векшина як оружиє ма лєм ко си, видли и друге жимне оружиє. Шлик знал же тей, на швидку руку, склєпаней армади треба на самим початку указац зуби, та ше вона розлєта як раково дзеци, а вец зоз гевту гарсточку цо останє – лєгко видзе на украй. Шлик уж думал на план нападу на Пулского, алє го Штефанчик прервал: – Я ше врацам до Кошицох. Потребни ми пенєж! – Пенєж?! – нїби ше зачудовал Шлик. – Ви добре знаце же пенєж отвера шицки дзвери. – гварел. – Добре, чловече, хто ти! Анї ши ми мено нє гварел. – Бескид 13! Вяза Виндишґрец, а кед до ньго нє можеце дойсц, потвердзи ме служба ґенерала Єлачича. Шлик озбильно одмерал Штефанчика, прежегнал ше, а потим без слова розказал пуршови най Штефанчика одведзе до Штабу. Як кед би ше позбул чогошик нєприємного, Шлик одмахнул з руку и патраци на Кошицку Гору пошептал: „Панє Пулски, пришол на вас шор!” Потим направел даскельо крочаї напредок, врацел ше на исте ме сто зоз котрого рушел, як кед би то було ме сто зоз котрого руша шаховску фиґуру, и понеже прешол зоз попатрунком по тварох своїх подредзених, гварел: – Перше вдериц по мадярскей артилєриї. Вдериц нємило сердно! А вец, кед їх артилєрия учитнє рушиц на штурм на цалим фронту. Ми их ту на Кошицкей Гори споловиме, а остаток котри ше будзе поцаговац у напряме Кошицох споза хрибта дочека Фидлер зоз свою єдинку, котри уж у драже – маршира прейґ Кишфа луа и Тополянох зоз своїма Пулскому за хрибет. Така будзе судьба Пулского! Панове, най нам Бог поможе! Кажди до своєй єдинки! На мою Штефан Гудак, новинар, команду рушице на нєприятеля! у Новим Садзе 1980. року … Число ушорели: Олена ПЛАНЧАК САКАЧ, Александра ЖИВКОВИЧ, Борис ВАРҐА

... Хто мал нагоду видзиц воєну силу од дванац тисячи пехоти и 24 дзела зоз обслугу, концентровану на малим про сторе Кошицкей Гори, тот без огляду на уж познате мадярске вихвальованє своєй воєней моци, насправди у себе сановал Шликових царовцох котри од силних маршох, звладуюци препреки, котри им нєприятель на каждим крочаю по ставял, випатрали бидно. Так нє думал лукави, рационални ФНЛ Шлик. Тот стари воєни вовк ше прейґ своїх людзох и шпиюнох поинформовал о моци свойого процивнїка, о воєней готово сци, оружию, приготовено сци воякох за воєни операциї, о шицких детальох; якого су розположеня, здравя, приготовено сци за борбу, дезертерству и найдробнєйших стварох вязаних за вояцки живот, часто и детальох, котри людзом зоз котрима контактовал були нєозбильни, аж и шмишни. Найдлужей ше затримал у розгварки зоз новопредставеним обвисцовачом Штефанчиком, котри бул придодати Шликовому штабу у цеку операциї подиходзеня його єдинкох ґу фронту на Кошицкей Гори. Шликови бул подозриви тот чловек, алє Штефанчиково звити, кед же су правдиви, по вредно сци превозиходза шицки вистки котри о Пулскому и його войску приял у остатнїх 24-ох годзинох. Звити того, заключел Шлик, барз лукавого и схопного воєного аґента, ше у подполно сци складаю зоз звитами котри вон до ставал зоз других жридлох, з тим же Штефанчиков звит бул подкрипени зоз числами. Стари воєни вовк Шлик нє любел пообщени констатациї типа „нєприятель воєно нє пририхтани за воєни операциї”, або, „у воєних шорох панує анархия”. Шлик почитовал податки, числа, приклади. За Шлика, податок же Мадяре маю на Кошицкей Гори 24 дзела, вельо вецей значел як сплєтаня других аґентох о войску котре ше опива, котре силує жени, котре краднє. Бо, хто ище видзел войско, котре ше нє опива, котре нє краднє и котре нє силує жени?!... Такого войска нєт

20 РУСКЕ СЛОВО

27. МАРЕЦ 2015.

КУЛТУРА И ПРОСВИТА У ШИДЗЕ ОТРИМАНА ПРОМОЦИЯ КНЇЖКИ ПОЕЗИЇ ЗДЕНКА ЛАЗОРА „ПОПАТРУНОК”

ЛЮБОВ ЯК ЖИВОТНИ ПОРУШОВАЧ Лазорова поетска творчосц уж зоз першу кнїжку зохабела шлїд. Планую ше промоциї у Бачинцох и Новим Садзе На Медзинародни дзень поезиї, прешлей соботи у Лєтнєй владическей резиденциї у Шидзе Дружтво за руски язик, литературу и културу и Секциї у Шидзе и Бикичу у сотруднїцтве зоз Одбором поетских нїткох Меланиї Павлович з Нового Саду, орґанизовало промоцию кнїжки поезиї Зденка Лазора з Бикичу под назву „Попатрунок” хтора видата по руски. Поетске стретнуце почало з привитнима словами Ирини Папуґoвей, спред Дружтва за руски язик, литературу и културу, а потим з минуту цихоци дата чесц нєдавно умартим членом ДруПромоция кнїжки поезиї по руски Зденка Лазора у Шидзе жтва Гелени Цирба, Илиї Прокоповому зоз Шитраца у ориґиналносци. Траца у рими, або у змисту пре ду и писательови Штефанови Гудакови з Нового Саду. иншаке висловйованє. Наздавам ше же Лазор предлужи твориц по руски, а тиж и по сербски. Дакеди зме мали 23 КНЇЖКА ВИШЛА З ПОМОЦУ ОДБОРУ руских писательох у Дружтве писательох Войводини, а ПОЕТСКИХ НЇТКОХ МЕЛАНИЇ ПАВЛОВИЧ нєшка их маме пецеро-шесцеро. Наздавам ше же и ЗденИрина Папуґа наглашела же слово о кнїжки поезиї ко Лазор єдного дня будзе член спомнутого Дружтва – хтору по сербски у априлу прешлого року видала Народ- наглашел Дюра Латяк. на библиотека „Симеон Пищевич” у Шидзе, а тераз виЛАЗОРОВА ПОЕЗИЯ ОБЯВЙОВАНА шла у едициї и з финансийну потримовку Одбору поетУ ЧАСОПИСОХ ских нїткох Меланиї Павлович. У кнїжки заступени 44 Лазорово писнї хтори настали у перидозе од 2007. по Ирина Папуґа здогадла же Лазорова поезия потераз 2014. рок и нє подзелєни су до циклусох. Саня Тиркайло пречитала виривки зоз рецензиї про- обявйована у часопису за литературу и културу „Шифесора Душана Лукича хтори написал же Лазорова пое- дина” потим у „Литературним слове”, МАК-у, „Швезия ноши у себе печац любовней нїтки през хтори вира- тлосци”, „Ератом над Коцуром” и „Ґимназиялцом”. жел свойо чувства и же писнї писани шицким ґенераци- Лазор од 2008. року и попри вельких почежкосцох йом читательох. Даскельо писнї пречитали праве Саня преподава факултативно у Ґимназиї „Сава Шуманович” годзини руского язика з елементами националней Тиркайло и Златка Сивч Здравич, як и сам автор. Дюра Латяк, предсидатель Одбору поетских нїткох култури, предсидатель є Секциї Дружтва за руски Меланиї Павлович наглашел же Шид постава розсаднїк язик, литературу и културу у Бикичу и член Литералитературних творительох и же Лазор єден з наймлад- турного клуба „Милош Црнянски” у Шидзе. Кнїжки друку поезиї Зденка Лазора по руски, похваших, а пришли го окрем младих слухац и старши. – У кнїжки можем видвоїц осем писнї хтори ноша лєл рецензент Душан Лукич хтори гаврел же на тот окремну чежину, гоч може повесц же преложени писнї способ будзе можлїва компарация двох виданьох и же любов як найчувствительнєйше порученє у Лазоровей поезиї треба дзелїц медзи людзми. У ПЛАНЄ НОВИ ПРОМОЦИЇ Папуґова з тей нагоди додзелєла припознаня членом Дружтва, а потим представела найновши виданя. Вона Ирина Папуґа наглашела же Дружтво за руски здогадла на виданє Дружтва „Ruthenica” число 18 и 19, язик, литературу и култру планує отримац подобну потим кнїжку Дюри Лїкара „Жвератко нашей младопромоцию и у Бачинцох. Тиж додала же Лазорови сци”, кнїжку Гелени Медєши „З червеним виправене”, сцигла поволанка же би промоция була отримана и у каталоґ з Подобовей колониї „Стеван Боднаров”, поЗаводзе за културу войводянских Руснацох у Новим тим „Руснаци у Орахове”, як и „Руска просвита у БаСадзе. Сербске виданє мало влонї промоцию у Бикичу, а потим и у Шидзе. Насловни бок у обидвох видачинцох”. Окремни акцент дала на виданє Идилски веньох кнїжки поезиї „Попатрунок” Зденка Лазора збонєц „З мойого валала” Гавриїла Костельника. Дюра гацели малюнки Андєлки Античевич, маярки зоз Латяк наглашел же то фундамент рускей литератури Беркасова. Лазор єй подзековал за труд, а малярка хтори обявени 1904. року и хтори дожил репринт-виєден малюнок подаровала Ирини Папуґовей. даня.■ Вл. Дїтко 27. МАРЕЦ 2015.

РУСКЕ СЛОВО 21

КУЛТУРА И ПРОСВИТА У КУД „ЖАТВА” У КОЦУРЕ

ЦИЛЬ ПОДМЛАДЗИЦ ДРУЖТВО Внєдзелю, 22. марца у сали Дома култури у Коцуре на Скупштини КУД „Жатва” були розпатрени 7 точки дньового шора. Предсидатель Скупштини бул Юлиян Малїк, у пред си дате ль ству були Ан дрея Макаї и Танита Ходак, а записнїк водзел Микола Шанта. Поднєшени звит о роботи дружтва у 2014. року, финансийни звит за 2014. рок, вименки и допольнєня Статуту, вибрани нови члени управних орґанох и прилапени план о роботи дружтва за 2015. рок. Понеже є по Статуту преширени, за нових членох управного одбору вибрани Ве сна Раґаї-Цап, Ксения Бе серминї, Мелания Мали, Зденко Фаркаш, Емилия Чизмар, Михайло Русковски, Рената Буша, Мария Ме зеї, Здрав ко Бе серми нї, о. Михайло Шанта и Михайло Будински, а предсидателька УО и Дружтва и надалєй Танита Ходак.

Понеже дотерашнї члени дали задзекованє, за нових членох надпатраюцого одбору вибрани Ивана Бесерминї, Єлена Бе серминї и Наташа Хромиш. Окремна точка дньового шора на скупшини була вименка и дополнєнє Статута. Вименки ше одноша на приманє нових членох, понеже по тераз, одлуки о приманю и преставаню членства приношела Скупштина, а од тераз тоти одлуки будзе приношиц Управни одбор. Тиж так на Скупштини зоз Статута висцерана точка же члени КУД „Жатва” длужни плациц членарину. Найвекшу дискусию виволало предкладанє о пременки числа членох у Управним одборе и котри особи треба же би були члени. Дружтво по тераз мало 11 членох Управного одбору котри були руководителє розличних секцийох Дружтва. Проблем у тим кед дружтво нє ма 11 секциї и же тото виключує дзепоєдних

котри жадаю робиц у Дружтву, и буц його члени, а нє члени су анї єдней секциї. Управни одбор од тераз будзе мац 21 члена. Пре вельке число членох Управного одбору годно присц до нєдостатку кворума, та исти предложел же би ше формовало Вивершни одбор котри ше будзе старац о витворйоованю цильох Дружтва. – „Жатва” ше находзи у периодзе змени ґенерацийох и ми мушели пополнїц свой Управни одбор зоз людзми хтори жадаю робиц у Дружтве, же би нас було цо вецей и же бизме „Жатву” вицагли зоз периоду транзициї. Циль нам прицагнуц цо вецей младих, бо млади тоти на котрих цали тот скарб остава – гварела предсидателька КУД „Жатва” Танита Ходак. На Скупштини ше дискутовало и о подмладзованю тамбурового оркестру и на котри способ прицагнуц нових членох до Дружтва. З. Колєсар

НА ЗОНСКИМ ЗМАГАНЮ У БАЧУ

ОДЛИЧНИ ПЛАСМАН НАШИХ РЕЦИТАТОРОХ На Покраїнскей смотри рецитаторох буду участвовац аж дзевецеро котри рецитую по руски у трох возростох, резултат змаганя рецитаторох на Зонскей смотри, хтора 21. и 22. марца отримана у Бачу за општини з трох округох у Бачкей. На Зонскей смотри у Бачу у трох возростох участвовали вєдно 128 рецитаторе, медзи нїма и єденацецеро ре-

Нашо рецитаторе у Бачу котри ше змагали у конкуренциї младшого и штреднього возросту

22 РУСКЕ СЛОВО

цитовали по руски. Всоботу, 21. марца змагали ше рецитаторе младшого и штреднього возросту, а з рецитациями по руски у младшим возросту участвовали Милица Михальовски з Дюрдьова, Минеа Югас и Микола Еделински з Руского Керестура, и шицки тройо ше пласовали на Покраїнску смотру. У штреднїм возросту змагали ше шесцеро нашо рецитаторе, а на Покраїнску смотру ше пласовали Валентина Михняк з Дюрдьова, Марко Недич з Коцура и Желько Виславски и Тимеа Будински з Керестура. Попри спомнутих, на смотри участвовали и Валентина Салаґ з Дюрдьова и Матей Шепински з Керестура. Внєдзелю, 22. марца, у конкуренциї старшого возросту змагали ше Николета Недич з Коцура и Мирослав Малацко з Керестура, и обидвойо ше пласовали на покраїнске змаганє. За тогорочни циклус змаганьох рецитаторох пририхтали Ивана Дудаш и Мелания Рамач у Керестуре, Мария Самарджич и Яким Гарди у Дюрдьове и Весна Дїлас у Коцуре. На Зонскей смотри у Бачу рецитовало ше по сербски, словацки, мадярски, руски и по горватски, а оценьовала их фахова комисия у составе Ґордана Дюрдєвич Димич, Миодраґ Петрович, Михайло Зазуляк, Ана Лесковац и Мелинда Ладишич. Покраїнска смотра рецитаторох будзе отримана у Сечню од 24. по 26. април. М. А. 27. МАРЕЦ 2015.

КУЛТУРА И ПРОСВИТА

СМОТРА ТЕТРАЛНЕЙ ТВОРЧОСЦИ РУСНАЦОХ

ДРАМСКИ МЕМОРИЯЛ ОД 17. ПО 25. АПРИЛ Драмски мемориял Петра Ризнича Дядї, уж 47. по шоре, у Руским Керестуре будзе отримани од 17. по 26. април, як и дотераз у орґанизациї Дома култури, а буду виведзени 13 представи – заключене на схадзки Орґанизацийного одбору Меморияла котра отримана вовторок, 17. марца. На смотри нашей театралней творчосци публика увидзи 8 представи за старших и шейсц за дзеци, витворени у продукциї Руского народного театра „Петро Ризнич Дядя” (два представи); Драмского студия „АРТ” керестурского Дома култури; КУД „Яким Гарди” з Петровцох, з Горватскей; РКЦ Нови Сад; РКУД „Др Гавриїл Костельник” з Кули; КПД „Дюра Киш” зоз Шиду; КУД „Тарас Шевченко” з Дюрдьова, и Театер „Добрица Милутинович” зоз Сримскей Митровици, а по традициї, на Мемориялу будзе госцовац и представа з Општинскей смотри драмскей творчосци кулскей општини. Окремни госц тогорочного Мемориялу будзе ансамбл русинского професийного Театра Александра

Духновича зоз Пряшова, хтори зоз своїма двома представами 25. априла завре тогорочни фестивал – пополадню з представу за дзеци, а на вечар з представу за старших. Госцованє ТАД з Пряшова будзе витворене дзекуюци Спорозуменю о медзиреґионалним сотруднїцтве медзи АП Войводину и Пряшовским самоуправним крайом у Словацкей. Под час Мемориялу будзе вистава маскох Милоша Лишанина Пифкия, котри ше того мешаца з Ужица приселєл до Керестура, а єден дзень будзе отримани Округли стол на тему „Терашнї стан у театралней дїялносци Руснацох”. На инициятиву Одбору за образованє Националного совиту Руснацох, можлїве же дзепоєдни представи за дзеци орґанизовано приду патриц и школяре котри факултативно уча руски язик у наших местох, а пре евентуални дополнєня, конєчни репертоар Мемориялу будзе утвердзени початком шлїдуюцого тижня. М. Зазуляк

ЗОЗ ШКОЛИ „ПЕТРО КУЗМЯК” З РУСКОГО КЕРЕСТУРА

ШКОЛЯРЕ УСПИШНИ НА ЗМАГАНЬОХ На змаганьох зоз рижних предметох тих дньох досц успишни були и школяре Основней и штреднєй школи „Петро Кузмяк” з Руского Керестура. Керестурска Школа 14. марца була домашня окружному змаганю зоз физики за штредньошколцох на хторим участвовали 25 змагателє з општинох Оджак, Зомбор и Апатин. Медзи нїма и два школярки з керестурскей Ґимназиї, а Соня Кнежевич зоз III класи, освоєла перше ме-

Зоз наставнїцу Єлену Шомодї успишни школяре: Теодора Русковски, Соня Балїцки, Александер Киш и Леонтий Сивч

27. МАРЕЦ 2015.

сто. Змагала ше и Катарина Сапун з II класи, а пририхтал их Еуґениє Медєши. Зоз физики, тиж на окружним змаганю за основношколцох хторе отримане у Ґакове, Желько Сопка, школяр VI класи освоєл друге место, а рихтала го наставнїца Паулина Рац. На општинским змаганю за основни школи у Сивцу, з керестурскей Школи участвовали 12 школяре хторих рихтала наставнїца Єлена Шомодї. Дипломи освоєли штверо школяре и то Леонтий Сивч зоз V класи – друге место и лєм два боди му хибели за дальши пласман. Треце место завжали Теодора Русковски и Александер Киш, тиж зоз V класи, а треца була и Соня Балїцки, школярка VI класи. По словох наставнїци Шомодї, то барз вельки успих понеже тести нє були лєгки, а похвалєла тото же за наших школярох вони були преложени на руски язик. Керестурски ґимназиялци 15. марца у Зомборе участвовали на покраїнским змаганю зоз анґлийского язика, а матурантки руского оддзелєня Марияна Колошняї и Кристина Малацко ше пласовали на републичне змаганє. На покраїнским змаганю участвовали ище Ана Горняк з Вербасу хторей лєм два боди хибели за дальши пласман и Воїн Деронїч зоз Кули, а шицких рихтала наставнїца Кристина Куколь. У керестурскей ОШ „Петро Кузмяк”, як и у 625 школох у Сербиї, 12. марца отримане националне математичне змаганє „Мислиша” у хторим участвовали 49 232 школяре, а медзи нїма и 41 школяр з керестурскей Школи. Змаганє хторому циль популаризовац математику координовали Наталия Зазуляк и Татяна Бучко Рац. М. А.

РУСКЕ СЛОВО 23

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ СТРЕТНУЦЕ ЗОЗ МЕЛАНИЮ МАЛАЦКОВУ З РУСКОГО КЕРЕСТУРА

КРЕАТИВНОСЦ ЯК ТЕРАПИЯ

Пишe: Мария АФИЧ

Живот на валалє и нєшка кельо-тельо шлїдзи природни ритем по рочних часцох. Вжиме хлопи углавним одпочивали од чежких польских роботох, алє жени нє дармовали: предли, ткали, вишивали... И нєшка на валалє вредни женски руки ґаздиньох схопни и креативни, вше порихтани за новотни роботи

крем гейґлованя, штриканя и вишиваня, нашо жени нєшка вирабяю рижни сучасни прикраски. Єдна з нїх и Мелания Малацкова з Руского Керестура. Уж даскельо роки длуги жимски днї, а поготов вечари, прикрашує писанки. Як права Рускиня вельо навишивала, окреме ґоблени, и праве вишивки єй була велька помоц и у борби зоз чежку хороту.

24 РУСКЕ СЛОВО

Малацковей ше окреме попачело прикрашовац писанки зоз видутих вайцох, гуших, качих и курових. Перше их прикрашовала зоз цирконами, (швицаци каменьчки), потим з пацерочками, а остатнї час найвецей зоз обичним папером, билим, лєбо у фарбох. ИДЕЇ ПРЕБЕРАЮ И З ИНТЕРНЕТА – Почала сом пред даскельома роками кед сом у пайташки Геленки Маґочовей видзела як вона прикрашує писанки зоз цирконами. Попачело ше ми, пробовала сом и сама подобне справиц и мушим повесц же ме обняла тота робота. Познєйше сом достала єдну писанку прикрашену зоз накруценима папериками у рижних фарбох. Заинтересовали зме ше зоз сушеду Геленку Иличову, та з интернета превжали и тоту технїку у роботи з вайцами. Нашо хлопи нам справели потребни алат, а мустри зме сами видумовали. Кед починаме робиц, якош нам ше саме укаже яку мустру маме вискладац. Перше накруциме паперики, з нїх пробуєме вискладац мустри на подлоги, а вец ю лїпаме на писанку – толкує Меланка. 27. MАРEЦ 2015.

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ За таку роботу окрем одредзених уметнїцких притокох потребне и вельке сцерпенє, а важне мац и лєгку руку, бо видута вайцова шкарупина барз крегка. Потребне и надосц часу прешедзиц при спомнутей роботи. Як гвари наша собешеднїца, спочатку єй требало 4-5 годзини прикрашиц єдну писанку, а тераз кед уж вошла до штосу, лєм три годзини, нє рахуюци час док ше вайцо нє пририхта, видує, висуши, офарби... Тото звичайно порихта през лєто. СЕРИЇ НЄ ПАТРА – ВОЛЯ ПИСАНКИ Дакеди вайца офарби и з обичнима фарбами за писанки, но, найчастейше хаснує олєйово фарби за древо, бо вони, гвари, даваю швицацосц. Пририхтованє накруцених паперикох тиж вимага надосц часу, а за єдно вайцо, по словох нашей собешеднїци, треба накруциц од 80 до 100 мустрочки. А шицко дробенке, чи мустрочка з паперу з котрей треба вискладац квецик, або дацо инше, чи дробни циркони хтори треба прецизно залїпиц же би шицко було складне и на концу крашнє випатрало. На самим верху писанки ше справи и квачку дзе ше завяже украсну шнурку, та вец готови писанки мож и заквачиц. Таки писанки ше покладзе и до вельконоцней кошарки хтору ше ноши до церкви на пошвецанє.

РОБОТА МЕ ЗМИРЙОВАЛА – Озда пре шицко тото цо сом прежила зоз супругом, и я ше пошвидко похорела. Кед ше то случело, нє було ми таке страшне, мала сом сили бориц ше, поднєсц операцию, вичерпююце лїченє, хемотерапию... и шицко цо вязане за малиґнитет. У шицким тим ми барз помогла праве робота зоз писанками, бо ме змирйовала, нє дала моїм думком же би ше круцели лєм коло хороти – гвари Малацкова.

– Шицка тота робота велька, и вельо часу одбера, алє кед писанка готова, якош каждей з нас мило патриц же цо зме зоз своїма руками створели. Кажда писанка окремна, бо досц чежко справиц два исти. Прето ми озда и кажда єднак мила. Потераз сом справела сиґурно вецей як сто писанки, а од того сом лєм даскельо подаровала своїм найблїзшим. Нїґда ми нє бул циль предавац их, алє тераз ме волали до Каритасу най однєшем на вельконоцни вашар и пристала сом пойсц – гвари Мелания. Указала нам и тото же попри писанкох, зоз сушедами пробовали правиц и крачунски прикраски, пахульки и шицко подобне цо мож навишац на крачунске древко. Идеї з интернета прилапела и Терезка Варґова, та и Меланиї и 27. МАРЕЦ 2015.

Геленки пренєсла знанє. Цеша ше же у тим цо робя, чераю идеї и вше нови искуства. – Думам же то хасновито препровадзени час кед цошка створиме з власнима руками. Лєпше тото робиц, склада ше Малацкова, як провадзиц ТВ сериї хтори нє лєм же одбераю час, алє велїх „завяжу” за кавч, та нє можу нормално робиц, а вше треба мерковац кеди час за нове предлуженє котрому нєт конца. Нє потребни ми „заплєти” у серийох, та анї чежки ситуациї, бо мам досц и свойо – прешвечена наша собешеднїца. Тото заключела одкеди и сама прешла чежки период у живоце, кед єй пред шейсц роками нєвилїчлїва хорота однєсла младого супруга Кима. Остала ше сама бориц зоз трома синами и хорим швекром, а нєодлуга ше и сама чежко похорела. Видзи ше ми же ми тота креативна робота давала моци бориц ше за живот, за наших синох, вивесц их на драгу, вислужиц швекрови, а тераз при мнє и старенька мац зоз Дюрдьова. Велька радосц ми и унуки, бо уж двоме синове пристановени – задовольна наша собешеднїца. Як гвари, живот идзе далєй, и гоч нє лєгко, бо вше єст и нови спокуси, кажди дзень зоз собу ноши и нови бриґи, алє и надїї и нови радосци. А ми додаваме же жена часто така як стина – витримовна и теди кед єй найчежше.■

ВЕЛЬКА ДЗЕКА ”Шицка тота креативна робота, одбера вельо часу, алє кед писанка готова, якош каждей з нас мило патриц на тото цо зме зоз своїма руками створели.”

РУСКЕ СЛОВО 25

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ

ДВА ЮВИЛЕЇ 70 РОКИ „РУСКОГО СЛОВА” И 90 РОКИ „РУСКИХ НОВИНОХ”

ҐУ ЮВИЛЕЙНЕЙ РОЧНЇЦИ „РУСКОГО СЛОВА” (2)

ЗАДУМКА БУЛА ЖЕ БИ НОВИНИ ПОЧАЛИ ВИХОДЗИЦ 1914. РОКУ

Инициятиви за видаванє новинох за Русинох у Бачкей и Сриме почали 1913. року, теди кед Дюра Биндас розпосила циркуларне писмо руским интелектуалцом же би тоти инициятиви прилапели. Задумка була же би новини почали виходзиц уж 1914. року, но тото ше нє случело

Д Пише: Дюра ЛАТЯК

26 РУСКЕ СЛОВО

юра Биндас за священїка пошвецени 7. априла 1901. року. У юнию 1902. року меновани є за капелана у Руским Керестуре. Як пише о. Роман Миз у своєй публикациї „Священїки осєцкого викарията 1” (Грекокатолїцка парохия св. Петра и Павла, Нови Сад, 1993, боки 4445), Биндас у Керестуре розвил рижнородну дїялносц. Остарал ше за стипендиї за школованє школярох у семинариї у Заґребе, остарал ше за будованє будинка капеланиї, а и же би ше жем зоз власнїцтва керестурскей политичней општини преписала до власнїцтва Водици. Замеркована и його активносц у културнопросвитней и педаґоґийней дїялносци у валалє. У другей половки 1912. року, после дзешец рокох службованя у Руским Керестуре, Биндас меновани за управителя парохиї у Дюрдьове. Там ше вон ище баржей анґажує на плану културнопросвитних потребох Руснацох. Уж 1913. року, як пише о. Роман Миз у спомнутей публикациї, вон вєдно зоз учительом Миколом Будинским, правнїком Михайлом Гайналом, др Гавриїлом Костельником и др Дионизийом Нярадийом, иницирує видаванє новинох за Русинох у Бачкей и Сриме. З тоту намиру Биндас розпосила циркуларне писмо руским интелектуалцом же би прилапели тоту инициятиву, цо вони з найвекшей часци и зробели. У пририхтуюцих роботох бул

Священїк Дюра Биндас

назначени аж и кандидат за главного редактора. Бул то тедишнї адвокатски приправнїк зоз Кули др Михайло Гайнал. Як назначене у спомнутим циркуларним писме, задумка була же би новини почали виходзиц од початку 1914. року. ВЕЛЇ ПИТАНЯ КОЛО ВИДАВАНЯ НОВИНОХ НЄ МОГЛО ШВИДКО РИШИЦ Алє, иницировац видаванє новинох було вельо лєгчейше як цо тоту инициятиву реализовац. Було потребне розришиц велї отворени питаня скорей як цо ше почнє зоз видаваньом. Насампредз було ше потребне догвариц коло снованя орґанизациї котра би була власнїк будуцих новинох, а вец и на яким би ше руским язику мало писац до будуцих новинох: чи на таким як виходзела „Недiля”, або на тим як бешедую Руснаци у Бачкей и Сриме. На основи потерашнїх наших сознаньох, Биндас о тим питаню мал ясне становиско же то може буц лєм тота бешеда цо ше з ню служа Руснаци у Бачкей и Сриме. 27. MАРEЦ 2015.

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ цох. Понєшени зоз полєтом южнославянских народох у тих крайох после зруйнованя австроугорского ярма, Дюра Биндас, зоз потримовку крижевского владики др Дионизия Нярадия, знова порушує инициятиву за културне орґанизованє и видаванє новинох. Алє, тераз, поучени зоз предвойновим искуством, вельо обдуманше. НОВА БИНДАСОВА ИНИЦИЯТИВА

Владика др Дионизий Няради

Медзитим, на тей бешеди по теди була обявена лєм єдна єдина кнїжочка уметнїцкей литератури (Идилски венєц „З мойого валала” Г. Костельника – Гомзового, 1904) и штири томи етноґрафских записох Володимира Гнатюка у виданю Етноґрафичного зборнїка Наукового дружтва „Шевченко” у Львове (1900–1911). Перша спомнута кнїжочка видрукована у Жовкви на тедишнєй кирилици, так як ю написал теди млади ґимназиялєц Костельник, а Гнатюково записи обявени зоз фонетским кириличним писмом. Прето ше при наших интелектуалцох гевтого часу зявела дилема же як уклопиц нашу бешеду до нормативох „язичия”, на яким виходзела будапештанска „Недiля”. Нє менєй значне було, голєм провизорно, оценїц же яке будзе число будуцих предплатнїкох и дзе и як пренайсц дополнююци финасийни средства за порядне виходзенє новинох, оформиц мрежу дописовательох, пренайсц одвитуюцу друкарню и пририхтац одвитуюци документи за реґистрацию новинох при тедишнїх державних власцох. Розришованє дилеми коло язика и других наведзених питаньох ше одцагло аж по початок Першей шветовей войни 1914. року и так реализация инициятиви за видаванє новинох по руски за Руснацох у Бачкей и Сриме препадла. Руснацом под час войни остало и надалєй читац новини лєм по мадярски, по сербски, або по нємецки, а даєдним и по словацки. Кед закончена Перша шветова война, Бачка, Срим и Славония ше нашли у гранїцох новей держави Южних Славянох – Кральовини Сербох, Горватох и Словен27. МАРЕЦ 2015.

У циркуларним писме, хторе Биндас адресовал на бачванскосримску руску интелиґенцию 13. децембра 1918. року, вон поволує на „народну схадзку (н. Пр. до Нового Саду або индзей) па ше порадзиме цо маме и як робиц” и до першого плана визначує просвищованє руского народу и видаванє кнїжкох, „а накеди возможно будзе видавац мали просвитни руски новинки котри би тижньово або двотижньово виходзели”... У тим циркуларним писме вон, медзи иншим, пише и тото: „Най нїхто нє вери же нас лєм гарсточка єст, па мало можеме зробиц. Богу хвала, нєстало кинеского мура, котри дзелєл Бачванских Руснацох од братох по Сриме. Коло 20 000 Руснаци чекаю свою народну судьбу. Народ, котри до тераз нїяку власну културу нє мал – жадни є свойого слова, свойого писма. Укажме му же тото занєдзбане його слово, писмо, добри обичаї так исто красни и мили як и другим народом їх слова и писма...” „Нє бойме ше од чежкей роботи. У початку ше старайме о найважнєйшим: кнїжки за школски дзеци, календар за 1919. рок и накеди будзе можлїве видавац мали просвитни руски новини котри би тижньово або двотижньово виходзели, зазберовац народне добро: писнї, звичаї...” Як пише о. Роман Миз, тота поволанка наишла на барз позитивни одгук при рускей интелиґенциї, та Биндас 31. марца 1919. року посила друге циркуларне писмо, у котрим, медзи иншим, напомина: „Понеже ше у главней нашей идеї шицки злагодзиме а време и ситуация нашого народу вше ше баржей заплєцує, вибива остатня годзина, да тото цо зме до тераз словом и писмом глашели, – оствариме, з дїлом укажеме же ше ми сцеме и годни остарац за националну будучносц нашого руского народу.” У тим писме Биндас поволує руску интелиґенцию „на НАРОДНУ РУСКУ ПРОСВИТНУ, ОРҐАНИЗАЦИЙНУ СХАЦКУ до НОВОГО САДУ и то на дзень 14. мая (стреда) тек. року”. Причини, пре котри тота „схацка” нє отримана 14. мая 1919. року – у нам доступних жридлох нє наведзени.■ (Предлужи ше)

АЖ ПОСЛЕ ВОЙНИ БУЛО ЛЄГЧЕЙШЕ Року, 1913. кед почали инициятиви за видаванє новинох, нашо предки жили на териториї хтора подпадала под мадярску державу хтора була у составе дуалней монархиї Австро-угорскей. Закони були риґорозни, и велї ствари нє мож було лєм так ришиц. После Першей шветовей войни наш народ ше нашол у гранїцох славянскей держави, и теди славянство достало якуш експанзию. У будуцей держави Кральовини Сербох Горватох и Словенцох, медзи тима Славянами, нашли ше и Руснаци. Теди и можлївосци за розвой нашого културного и националного живота були вельо лєпши.

РУСКЕ СЛОВО 27

ДУХОВНИ ЖИВОТ У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ

МОНАХИНЇ ОЗНАЧЕЛИ ДЗЕНЬ ПРОВИНЦИЇ И ЮВИЛЕЇ У своїм провинцийним доме у Руским Керестуре, шестри Служебнїци Непорочней Дїви Мариї 19. марца означели дзень своєй провинциї св. Осифа, а вецей шестри означели и особни ювилеї свойого монашеского живота. Дзень провинциї бул источашнє и законченє духовних вежбох за шестри хтори ту тирвали од 13. марца. З тих нагодох, 19. марца була благодарна Служба

настоятельки провинцийного дому ш. Мариї Пелих. На шветочносци, як и на духовних вежбох хтори шестри маю раз до рока у трох ґрупох, були скоро шицки монахинї зоз манастирох хтори спадаю до провинциї св. Осифа. То пейц манастири у Сербиї (у Керестуре, Коцуре, Новим Садзе, Вербаше и Кули) , три у України (у Ужгородзе, Мукачове и

ДУХОВНА ОБНОВА ЗА СВЯЩЕНЇКОХ НАШОГО АПОСТОЛСКОГО ЕҐЗАРХАТУ

МОЛИТВИ И СПОВЕДЗ

Церква и парохия Преображеня Господнього у Шидзе, прешлого штвартку були домашнї духовней обнови за священїкох Апостолского еґзархату за грекокатолїкох у Сербиї. Участвовали 13 паноцове и апостолски еґзарх за греко-

Апостолски еґзарх и паноцове на Духовней обнови у Шидзе

Шестри ювилантки – ш. Мария, ш. Гавриїла, ш. Катарина, ш. Ксения, ш. София и ш. Терезка, зоз священїками о. Платоном, о. Мартином и о. Виталийом

Божа у Лурдескей каплїци шестрох Служебнїцох, а служели о. Мартин Габурски з України, хтори водзел и духовни вежби за монахинї, и кулски священїки о. Виталий Лотоцкий и о. Платон Салак, шицки монахи василиянє. На Служби 50 роки монашеского живота означели ш. Терезка Сопка (родом з Керестура) и ш. София Костюк, 60 роки ш. Мария Дерка, Гавриїла Гребачук и Ксения Суботнїцки, (шицки родом з Босни), а 91-рочна ш. Катарина Копчански родом з Коцура преславела 75рочни ювилей, яки ище нєзазначени у историї тей провинциї, дознаваме од

28 РУСКЕ СЛОВО

Уст-Чорней), шестри з манастира у Баня Луки у Републики Сербскей, а були и шестри хтори робя у Заґребе у Горватскей, у Минхену у Нємецкей, и у Риме у Италиї. Попри провинцийней ше стри Вероники Гралюк, у мено мати ґенералней ш. Терезиї Слота з ґенералного дому Ше строх Служебнїцох у Риме, на шицких подїйох присутна була єдна з єй совитнїцох, ш. Юлия Бойчук хтора з нашей провинциї. На благодарней Служби Божей з нагоди ювилею спомнутих шестрох, пристуни були и велї особи, їх родзина. М. Афич

католїкох у Сербиї кир Георгий Джуджар. Обнова почала з молитву и богослуженьом Шестого часу, а потим служена панахида за шицких умартих владикох, паноцох и панїматки. Тота духовна часц закончена з молитву св. Єфрема Сирийского, а Богослуженя служел о. Драко Рац, парох у Бачинцох. Духовну науку на тему посланя папи Франциска толковал о. Владислав Варґа, парох у Сримскей Митровици. Потим знова ушлїдзела молитва и споведз паноцох. На парохиї, преосвящени владика и паноцове розпатрели стан у Апостолским еґзархату и Церкви вообще, як и стан по наших парохийох. Духовна обнова у Шидзе остатнїраз отримана 2008. року, а духовни вежби би мали буц отримани у другей половки юния по штварти раз у Лєтнєй владическей резиденциї. Вл. Дї.

ВЕЛЬКОНОЦНИ ВАШАР У РУСКИМ КЕРЕСУРЕ

ПЕСТОВАНЄ ГУМАНИЗМА У парохийним Каритасу у Руским Керестуре, 22. марца отримани традицийни Вельконоцни вашар, на хторим найвецей було писанки, прикраски и колачи, цо шицко потребне за наиходзаце швето Пасхи. Було досц нащивительох и купцох, а предавачох, попри домашнїх, було и з Коцура. Вельконоцни вашар ма циль здогаднуц парохиянох и на тих у заєднїци котрим потребна помоц, та нащивителє могли дац и свой добродзечни прилог, та з тей нагоди подаровали 4 500 динари. На вашаре вельконоцни прикраски и колачи предавали и млади, котри активни у Каритасу. Приход будзе похасновани за гуманитарни наменки. М. А. 27. МАРЕЦ 2015.

ДУХОВНИ ЖИВОТ У СРИМСКЕЙ МИТРОВИЦИ НЄ ЗАБУЛИ СВОЙОГО БУВШОГО ПАРОХА

ЗДОГА ДОВАНЄ НА О. ЗИНОВИЯ ни visluhac svo<h virnih yk dobri du{pastiр, alw ti` i yk vredni robotn<k u tej materiylno zapu|enej parohi<. Йому ше uдало nazberac sredstva i uveсц centralne zogrivanw do parohiylnogo budinku, von renoviral i dal obil<c i uvesc novu instalacix, a ti` i premenwl {icki oblaki z novу PVC sistemу, co наисце зlwp{alo funkciоналносц parohi<. Z tej nagodi parohiynw {e zi{li u vek{im ~i{lw як звичайно и dali odslu`ic za jogo blagorodnu du{u Slu`bu Bo`u i parastоs. У cerkovnej “domivki” – Sali Pokrovа Presvytej Bogorodici napraveни боgatи aґape, а людзе dluгo ostali zdogaduxci {e na svojogo paroha. Велї пришли здогаднуц ше на о. Зиновия Вовка o. В. Varґa

Нa Hrestopoklonu нwdzelx, внєдзелю 15. марца, parohiynw Srimskej Mitrovici ozna~eli pol roka od наглей {merci svojogo buv{ogo nwzabutogo paroha o. Zinoviy Vovka. Otec Zinovij Vovk ostal u krasnim pametanx vel<h Mitrov~anqoh nw lwm yk cihi, skromni, v{e порихта-

КОМЕМОРАЦИЯ ЗА КЯРУ ЛУБИК У БЕОҐРАДЗЕ

НОВЕ ШВЕТЛО У ЦЕРКВИ На дзень рочнїци шмерци Кяри Лубик, сновательки Руху фоколарох, 14. марца, уж седми раз отримана комеморация зоз Службу Божу у Беоґрадзе на Бановим брду, блїзко при женским фоколару, у церкви св. Кирила и Методия. Службу Божу предводзел, як и каждого року, архиепископ и митрополит беоґрадски монс. Станислав Хочевар. Службу Божу предводзел архиепископ Сослужели домашнї монс. Станислав Хочевар монахи лазаристи, а тиж и представнїк паноцовского фокола- Беоґраду и Сримскей Митровици, та ру монс. Ласло Джуриш, катедрални представнїки Сербскей Православпарох зоз Зренянину и беоґрадски ней Церкви и други. Митрополит Хочевар здогаднул парох Владислав Варґа. присутних же 27. януара у Риме влаОкрем числених членох Руху фодика Фраскатия, монс. Рафаело Марколарох, Шестрох Усмилєнкох, Малих Шестрох и домашнїх, були при- тинели порушал процес канонизациї сутни нашо осем грекокатолїки зоз за блажену Кяру Лубик. Монсиньор 27. МАРЕЦ 2015.

Хочевар ше ґу присутним обрацел зоз жаданьом папи Франциска, котри з нагоди тей подїї поручел же би “нове шветло котре запалєла Кяра Лубик на драги єдинства и диялоґу” постала реалносц и у нашим окруженю. После Служби приказани знїмок отвераня канонизациї зоз Риму, на котрим було видно, медзи численима присутнима, попри кардиналох и владикох, тиж важни особи зоз Православней Церкви и представнїкох муслиманох и будистох, городоначалнїкох, универзитетских професорох и други познати особи зоз швета култури, медийох и уметносци. Шицко то шведочело кельо Кяра заслужна зоз свою каризму єдинства у швеце релиґиї и дружтву вообще. О. Р. Лендєр

РУСКЕ СЛОВО 29

INFОРМАТОР

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 20. марца 2015. року занавше нас зохабел и пошол до вичносци наш мили брат и бачи

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 20. марца 2015. року занавше нас зохабел и пошол до вичносци наш мили супруг, оцец и дїдо

OGLA[OVANW

ВЛАДИМИР ГАРДИ (1962–2015) з Руского Керестура З любову и почитованьом памятку на ньго чуваю брат Юлин, андя Мария и дзеци Дарко и Александар Гардийово зоз Канади Спочивай у мире Божим!

ВЛАДИМИР ГАРДИ (1962–2015) з Руского Керестура З любову и почитованьом памятку на ньго чуваю шестра Мария, шовґор Йосип и дзеци Желько и Славко Ловренчичово зоз Кули Спочивай у мире Божим!

ВЛАДИМИР ГАРДИ (1962–2015) з Руского Керестура З любову и почитованьом памятку на ньго чуваю супруга Мария, дзивка Оленка зоз мужом Маряном Шкоблово зоз Селенчи, син Мирослав, дзивка Меланка и син Деян Спочивай у мире Божим!

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 20. марца 2015. року занавше ме зохабел и пошол до вичносци мой мили брат

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 20. марца 2015. року занавше ме зохабел мой жец

ВЛАДИМИР ГАРДИ (1962–2015) з Руского Керестура З любову и почитованьом памятку на ньго чува брат Михал зоз Канади Спочивай у мире Божим!

ВЛАДИМИР ГАРДИ (1962–2015) з Руского Керестура Памятку на його подобу и доброту вично будзе чувац оцец Дюра Венчельовски Спочивай у мире Божим!

НА ЗДОГАДОВАНЄ Дня 12. априла 2015. року наполня ше дзешец роки як ме занавше зохабел

НА ЗДОГАДОВАНЄ Дня 26. марца 2015. року прешол чежки и жалосни рок як ме занавше зохабел

ЯНКО ТОРЖИЧ (1933–2005) з Руского Керестура Вично ожалосцена супруга Ана Торжич Спочивай у мире Божим!

САША ТОРЖИЧ (1968–2014) з Руского Керестура Пошол ши до вичносци, а мнє ши саму у чежким болю зохабел Вично ожалосцена мац Ана Торжич Спочивай у мире Божим!

021/6613-697, 021/ 6624/708 e-mail: ruske.redakcija@gmail.com

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 29. марца 2015. року наполня ше штерацец смутни днї як нас зохабела наша мила мац

МАҐДАЛЕНА ПРОВЧИ (1933–2015) з Руского Керестура Памятку на єй подобу и доброту навики буду чувац синове Владо и Михал Спочивайце у мире Божим!

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ

ВЛАДО ГАРДИ (1962–2015) з Руского Керестура Владо, красни памятки на це чуваю бачи Михал зоз супругу Марю и дзецми Дзвонком и Наташу зоз фамелиями Спочивай у мире Божим!

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ На нашого дїда и швекра

ЯНКО ТОРЖИЧ (26. XII 1933 – 12. IV 2005) Прешли уж 10 роки як сце нам остали у красних памяткох. Од унукох Ивани и Александри и нєвести Гени Торжичовей СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 26. марца 2015. року наполнєл ше жалосни рок як нас зохабел наш жец и шовґор

САША ТОРЖИЧ (1968–2014) з Руского Керестура Памятку на ньго чуваю: родичи Маньошово, Михал Маньош зоз фамелию и шовґор Душан Вуїч зоз синами Спочивай у мире Божим!

30 РУСКЕ СЛОВО

Прешол рок як ши нас зохабел

САША ТОРЖИЧ (6. III 1968 – 26. III 2014) З любову и почитованьом памятку на ньго чуваю твойо дзивки Ивана и Александра и супруга Гена Спочивайце у мире Божим! НА ЗДОГАДОВАНЄ Дня 26. марца 2015. року наполнєл ше рок як нас занавше зохабел

САША ТОРЖИЧ (1968–2014) з Руского Керестура Прешол чежки и жалосни рок одкеди ши нас занавше зохабел. Нїґда це нє забудземе: шестра Марча, шовґор Ириней, Саня, Даяна, Шандор, Ерик и Оскар Спочивай у мире Божим!

НА ЗДОГАДОВАНЄ Дня 12. априла 2015. року наполня ше дзешец роки як нас занавше зохабел

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 25. марца 2015. року наполнєли ше двацец смутни роки як нас зохабела наша мила мац, швекра и баба

ЯНКО ТОРЖИЧ (1933–2005) з Руского Керестура Памятку на його любов и доброту навики буду чувац: дзивка Марча, жец Ириней, унуки Саня, Даяна и Шандор и праунуки Ерик и Оскар Спочивайце у мире Божим!

АНА РАЦ Рацмишкова (1922–1995) з Руского Керестура З любову и почитованьом памятку на ню чуваю Єй наймилши Спочивайце у мире Божим!

27. MАРEЦ 2015.

OСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 18. марца 2015. року нєсподзивано нас зохабел наш мили оцец, син и брат

ЗВОНКО КОЛЄСАР (1977–2015) з Коцура Памятки на Тебе, мили наш, вично буду жиц у наших боляцих шерцох. Твойо наймилши: дзивочки Андрея и Йована, оцец Юлин, мац Славица, брат Здравко и Марияна Спочивай у мире Божим!

OСТАТНЇ ПОЗДРАВ Нашому милому

ЗВОНКО КОЛЄСАР (11. VI 1977 – 18. III 2015) з Коцура од нини Ирини и шовґра Якима Такачових зоз дзецми з Дюрдьова Спочивай у мире Божим! NA ZDOGADOVANW Dny 21. marca 2015. roku napolnwli {e 3 smutni roki yk nas zanav{e zohabel na{ mili ocec, d>do i prad>do

ЗВОНКО КОЛЄСАР (11. VI 1977 – 18. III 2015) з Коцура Дня 18. марца 2015. року загашел ше єден млади живот у 38. року. Наш Звонко ше преселєл до вичносци, а ми ше у молитви здогадуєме на ньго и вше будзе у наших шерцох. Навики ожалосцени нина Мелана Дорокхазийова, братняк Мики Дорокхазийов зоз супругу Ивану и дзецми и шестринїца Онка Скубанова зоз мужом Сашом и дзецми Спочивай у мире Божим!

OСТАТНЇ ПОЗДРАВ Нашому милому

ЗВОНКО КОЛЄСАР (11. VI 1977 – 18. III 2015) з Коцура Нїґда це нє забуду уйко Янко, уйна Меланка и братняк Борис Саламуново зоз Дюрдьова Спочивай у мире Божим! НА ЗДОГАДОВАНЄ Дня 28. марца 2015. року наполня шe штири роки як вецей нє зоз нами наша мила мама, швекра и баба

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Прешол єден рок одкеди нас занавше зохабел наш мили супруг, оцец, швекор и дїдо

МЕЛАНИЯ САКАЧ

MIRON KATRINA (1919–2012) z Ruskogo Kerestura V{e ce budzeme pametac. Dzivka Mar~a Duda{ova zoz Novogo Sadu zoz famelix, i sinove Ynko i Vladimir zoz Ruskogo Kerestura zoz fameliymi Spo~ivaj u mire Bo`im!

Прешли штири роки и почала пията яр, одкеди нас занавше зохабела наша мила мац и баба

Народзена Гудак (1929–2011) з Руского Керестура Час преходзи... Чуваме красни памятки на Тебе и на Твойо красни дїла. З нами ши у наших шерцох. Твойо наймилши Звонимир, Мария, Александар, Владимир, Зденка, Владимир, Мелита и Андреа Спочивай у мире Божим!

Gorodska uprava za za|itu `ivotnogo {tredku Gorodu Novogo Sadu na osnovu ~lena 10. Zakona o precenqovanx vpl<vu na `ivotni {tredok (“Slu`beni gla{n<k Republiki Serbi<”, ~islo 135/04 i 36/09) obyvxw

OBVISCENW

МЕЛАНА КИШ народзена Преґун (1939–2011) Памятку на ню вично чуваю дзивка Марча, жец Никола и унучата Марио и Нина Тртичово и син Славко, нєвеста Рада и унучата Иван и Ивана Кишово Спочивайце у мире Божим!

o podnw{enej vimogi za odlu~ovanw o potrebi precenqovany vpl>vu na ìvotni {tredok prowkta No{itelq prowkta “Tелеком Сербия” а.d., Таковска 2, Beo}rad, podnwsol vimogu za odlu~ovanw o potrebi precenqovany vpl<vu застатого стану na ìvotni {tredok prowkta baznej stan<ci mobilnej telefoni< “NS-Алберта Айнштайна-НС213, НСУ213” u ul<ci Алберта Айнштайна число 44, у Новим Садзе, na katasterskej parceli ~islo 3392/19, K.O. Нови Сад I, Gorod Novi Sad. Podatki i dokumentacix zoz vimogi no{itely prowkta mo` vidzic u prostorijoh Gorodskej upravi za za|itu ìvotnogo {tredku Gorodu Novogo Sadu, Ul<ca Rumenacka 110, Novi Sad, robotni dn< od 10 do 15 godzin. [icki zainteresovani, u ~a{e 10 dn< od dny obyvjovany togo obvisceny, moù dac svojo dumanw u pisanej formi na adresu Gorodskej upravi za za|itu ìvotnogo {tredku Gorodu Novogo Sadu.

* дзе цо будзе *

ВИСТАВА ФОТОҐРАФИЙОХ МАРИЯНИ ПАВЛОВИЧ

ПРЕМИЄРА ПРЕДСТАВИ “ЯК НАСТАЛИ БРИДКИ СЛОВА” У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ

Oтверанє вистави фотоґрафийох Марияни Павлович будзе на пияток, 27. марца 2015. року у просторийох Заводу за културу войводянских Руснацох на 13 годзин.

На нєдзелю, 29. марца 2015. року, дзецинска ґрупа Драмского студия “АРТ”, Дома култури у Руским Керестуре, премиєрно виведзе театралну представу Душка Радовича “Як настали бридки слова”, у режиї Ксениї Бодянцовей. Представа почнє на 19 годзин, а уход 100 динари.

27. МАРЕЦ 2015.

INFОРМАТОР

ВЛАДИМИР ДРОТАРОВ з Дюрдьова Памятку на ньго буду вично чувац супруга Иринка и дзивка Мария зоз фамелию

Городска управа за защиту животного штредку на основи члена 29. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок (“Службени глашнїк Републики Сербиї” число 135/04 и 36/09), обявює

ОБВИСЦЕНЄ

о явним увиду, явней презентациї и явней розправи о Студиї о преценьованю вплїву проєкта на животни штредок Ношитель проєкта “ИРМОВО” а.д. Подприємство за продукцию, тарґовину и услуги, Атар 25, Степановичево, поднєсол тому орґану вимогу за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок проєкта “Маґазински простор за маґазионованє и прецеканє пропан-бутан ґазу (ТНҐ-а) Ирмово капацитета 1000 кубни метери за свойо потреби”, на катастерскей парцели число 3306, К.О. Степановичево, Город Нови Сад. Податки и документацию зоз вимоги ношителя проєкта можу ше достац на увид у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду, Руменацка 110, Нови Сад, роботнима днями у чаше од 10 до 15 годзин по 20. април 2015. року. У складзе зоз членом 6. Правилнїка о поступку явного увида, презентациї и явней розправи о студиї о преценьованє вплїву на животни штредок (“Службени глашнїк РС” число 69/05) заинтересовани орґани, орґанизациї и явносц под час тирваня явного увида можу поднєсц зауваги и думаня на студию о преценьованю вплїву у писаней форми Городскей управи за защиту животного штредку. Явна розправа и презентация отрима ше 21. априла 2015. року, у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду, Руменацка 110, Нови Сад зоз початком на 12 годзин.

MALI OGLA[KI DIHTOVANW oblakoh i dzveroh zoz neopren-}umu. Telefon: 063/8238-767. PRAVIME po meri roletni i garmonikovo dzveri. Tel: 063/8238-767 i (025) 58-27-710.

РУСКЕ СЛОВО 31

СПОРТ ДЮРДЬОВСКА ФК „БАЧКА 1923”

ПЕРШЕНСТВО МОЖЕ ПОЧАЦ Фодбалере Бачки прешлого тижня закончели пририхтованя за ярню часц першенства у Медзиопштинскей лиґи Вербас–Жабель–Титель. Прешлого штвартку Бачка на домашнїм терену бавела пририхтуюце змаганє процив Милетичу з Мошо-

рину и победзела з 6:0. За перши тим бавели Ґушич, Танасич, Чирин, Тривунович, Павлов, Пантич, Балоґ, Боґданов, Янкович, Мушицки и Ґолич, а у другим почласу до бависка вошли Круль, Матич, Маркович, Летич, Шанта и Рац. По бависку Милетичу од самого початку було видно же екипа пре вименки у тиму досц слабше бави як потераз, а то Бачка вихасновала же би створела вельо шанси за ґол. З резултатом 3:0 за Бачку пошло ше на одпочивок, а у другим полчасу нє було векши пременки у бависку. По конєц змаганя Бачка дуплирала резултат, а ґоли дали Чирин 2, Ґолич, Мушицки, Матич и Маркович. ФК „Милетич” ривал Бачкей з Медзиопштинскей лиґи Вербас–Жабель–Титель, хтори єшеньску часц першенства закончел на першим ме сце, а медзи иншим, бависко тей екипи будзе вплївовац на Бачку хтора ма дзевец боди менєй и забера 4. ме сто на таблїчки. Прешлей нєдзелї Бачка одбавела остатнє пририхтуюце змаганє тиж на домашнїм терену процив Гайдуку з Ґардиновцох и победзела з 5:0 (2:0). Ґоли за Бачку дали Ерделян, Янкович, Круль, Ґолич и Шанта. Першенство у Медзиопштинскей лиґи Вербас–Жабель–Титель почина на нєдзелю, а перше змаганє Бачка будзе бавиц у Дюрдьове процив Обиличу з Вилова. M. Рамач

32 РУСКЕ СЛОВО

ПРЕДЛУЖЕНЕ ПЕРШЕНСТВО ОПШТИНСКЕЙ ФОДБАЛСКЕЙ ЛИҐИ ШИД

ПРЕШВЕЧЛЇВА ПОБИДА БИКИЧАНЬОХ У 14 колу, а першим у ярнїм предлуженю першенства Општинскей фодбалскей лиґи Шид, ОФК “Бикич” на своїм терену победзел Борец з Илинцох зоз 4:0. Побиду призначела и екипа ОФК “Бачинцох” хтора дома победзела шидску Єдноту 4:2. На госцованю у Люби, беркасовски Сримец бавел 1:1 процив Єдинства. У других змаганьох, Синдєлич победзел Гайдук 4:1, а Напредак з Вашици на госцованю у Батровцох победзел тамтейши Омладинєц 8:1. Омладинєц (М) дома победзел ОФК “Бинґулу” 4:2, а Ґраничар и Братство бавели 1:1. Напредак и далєй на першим месце зоз 42 бодами, ОФК “Би-

кич” други ма 31 бод, треци Омладинєц (М) 30, а штварти ОФК “Бачинци” ма 29 боди. Пияти Синдєлич ма 27, шесте Єдинство 24, а седми Сримец 21 бод. Гайдук на осмим месце ма 19, Ґраничар на дзевятим 14, а Єдинство на дзешятим месце 11 боди. Братство зоз 10 бодами забера 11 место, Омлaдинєц (Б) на 12 месце ма дзевец боди, 13 ОФК “Бинґула” ма осем и остатнї 14 Борец зоз седем бодами. У 15 колє, на нєдзелю, ОФК “Бикич” госц у Соту дзе будзе бавиц процив Братства, Бачинчанє госци у Ямени и буду бавиц процив Ґраничара, Єднота зоз Шиду будзе госцо у Вишнїчеве процив Гайдука, а Сримец у Беркасове дочека Омладинєц (Б). Вл. Дї.

У СЛИКИ И СЛОВОХ

МЕДЗИНАРОДНИ КАРАТЕ ТУРНИР У ШИДЗЕ

У орґанизациї Карате клуба Шид” прешлей соботи отримани у ” Шидзе Mедзинародни карате турнир под назву X CUP ШИД” на хто” рим участвовали 13 екипи зоз Сербиї, Босни и Герцеґовини и Горватскей. Вкупно ше змагали коло 230 каратисти. У ґенералним пласману, перше место освоєла екипа КК Маваши ” Ґери” зоз Нового Саду, друге КК Иктус” зоз Винковцох , Република ” Горватска и треце место КК Мачва” зоз Боґатичу. ” Найуспишнєйши поєдинєчни каратиста бул Стефан Лечич КК Маваши Ґери”, а при дзивчатох Теа Злоїч зоз КК Иктус” Вин” ” ковци. Замерковани резултати посцигли и домашнї каратисти члени КК Шид”. Вл. Дї. ”

27. МАРЕЦ 2015.

СПОРТ

КАРАТЕ КЛУБ „РУСИН”

ПЛАСМАН НА ДЕРЖАВНЕ ЗМАГАНЄ Праве дзень пред означованьом двох ювилейох Карате-клубу „Русин”, млади керестурски каратисти 14. марца на Войводянским змаганю у Фекетичу виборели пласман на Републичне (державне) змаганє у каратеу. Републичне змаганє будзе штредком мая у Беоґрадзе, а у медзичаше, як добра „проба” пред наступом на тим першенстве, тей нєдзелї, 29. марца, буду участвовац на вельким Медзинародним Карате-купу ЕМПИ у Суботици, на хторим ше буду змагац коло 1 500 каратисти у шицких возростох и катеґорийох з вецей державох. На Войводянским змаганю у Фекетичу участвовали шесцеро каратисти Русинa, котри ше змагали у борбох у поєдинєчней конкуренциї, и як екипа. Перши места освоєли Сара Планчак, Анастазия Фаркаш и Андрей Дудаш, друге место освоєла Мартина Рац, треце Анамария Няради, а и як екипа, у конкуренциї „женски надїї”, Керестурци освоєли перше место. Окрем спомнутих дзивчатох цо освоєли медалї, у екипи була и Марина Надь, котра ше, як шеста на змаганю у борбох, тиж и поєдинєчно пласовала на державне першенство. М. З. 27. МАРЕЦ 2015.

У ДЮРДЬОВЕ ПОЧАЛИ 24. СПОРТСКИ БАВИСКА „ЯША БАКОВ”

МЕТАЛИЇ ОСТАЛИ ПРИ ДОМАШНЇХ Тогорочни циклус турнирох Спортских бавискох „Яша Баков” почал у ме сце народзеня того нашого припознатого спортисти. Всоботу у спортскей сали ОШ „Йован Йованович Змай” у Дюрдьове отримaне змаганє у наймладшим спорту турнирох СБ – у кошарки „три на три”. Змагали ше седем екипи – по два з Дюрдьова и Руского Керестура и по єдна з Вербасу и Нового Саду, док єдну екипу вєдно творели Шидянє и Бикичанє. Бавело ше по системи „кажде з каждим”. Перше место освоєла екипа домашнього КУД „Тарас Шевченко 2” у котрей були Марко Шовш, Йован Срданов и Марко Вук Петрович. Вони мали 6 побиди и 12 боди. Друге место КУД „Тарас Шевченко 1” Микола Шовлянски, Урош Дуякович и Марко Радишич, 4 побиди 1 нєришена 1 страцена 9 боди. Треце место СД „Русин 1” – Яким Винаї, Михайло Хома, Борис Еделински и Андрей Сабадош, 4 побиди 2 страцени 8 боди. Штварте место припадло екипи СД „Русин 2” – Себастиян Няради, Андрей Павлович, Павле Стойкович и Янко Хома, 2 побиди 1 нєришена 3 страцени 5 боди. Пияте екипи КПД „Дюра Киш” зоз Шиду и КУД „Иван Котляревски” з Бикичу – Владислав Папуґа, Дарко Бобаль, Владко Лазор и Юлин Ковач, 2 побиди 4 страцени 4 боди. Шеста була екипа „Папивинґ” з Вербасу Ненад Врбашки, Иван Папуґа и Звонко Салаґ, 1побида 2 нєришени 3 страцени 4 боди, а седма „РКЦ Нови Сад” 6 страцени 0 боди.

ЗАПЛАНОВАНИ ТРИНАЦ ТУРНИРИ – Заплановане же би ше шлїдуюци турнир отримал у одбойки у Руским Керестуре, початком мая турнир у шаху у Шидзе, а концом мая столни тенис у Петровцох. Углавним уж шицки тринац турнири заплановани и дзе ше орґанизую и хто будзе домашнї, а важне и же бизме потрафели вигодну хвилю за бависка котри ше отримує на отворених теренох – гварел предсидатель Спoртских бавискох Звонко Салаґ.

Отримани перши турнир СБ “Яша Баков”у тим року

Як потвердзел и подпредсидатель СБ Иван Папуґа, намага ше контактовац и анимировац цо векше число учашнїкох у шицких наших местох, бо то красна нагода же бизме ше дружели и упознавали, а окремне кед слово о младих. Турнир котри отримани у Дюрдьове указал успишну орґанизацию и добру координацию, бо у тим спорту углавним було лєм даскелї екипи, а тераз ше приявело красне число. Векшина учашнїкох млади, цо и найзначнєйше. – Kаждого мешацa будзе орґанизовани голєм єден турнир, а у юнию и юлию будзе пауза пре велї други манифестациї. Сезону ознова отвераме зоз лапаньом риби, або з турниром у малим фодбалу, завиши од хвилї. Як єден з векших и уж стємних проблемох то слаби контакти и досц подле одволованє двох наших местох. To насампредз Кулa и Сримскa Митровицa, гоч зме свидоми же их там нєт вельо, та и мож порозумиц ситуацию. Тот проблем треба ришовац, ми упарти, алє порадзиц ше и ришиц проблем нє мож кед ше намага лєм єден бок, а у тим случаю то представителє Спортских бавискох – заключел Салаґ. Домашнї турнирa бул КУД „Тарас Шевченко”, у чиїх просторийох после змаганя було друженє, на хторим предсидатель СБ „Яша Баков” Звонко Салаґ и подпредсидатель Иван Папуґа шицким бавячом уручели дипломи, а побиднїком и медалї. С. Барань

РУСКЕ СЛОВО 33

СПОРТ Пишу: Владимир СЕҐЕДИ Златко КОЛЄСАР

ПРИЯТЕЛЬСКЕ ЗМАГАНЄ ВЕТЕРАНОХ

ШИЦКИМ ПО ВОЛЇ ФК “Искра” – ФК “Русин” 3:3 (1:1)

Фодбалере ветеранє Искри и Русину, всоботу, 21. марца одбавели змаганє зоз котрим ше од фодбалу одпитали Михайло Варґа-Пеле и Елемир Рамач. Резултат нєофицийного змаганя бул у другим планє, алє по бависку ше видзело же и далєй тирва старе ривалство.

етеранє Искри перши дали ґол. Зоз високим бицом (лобом) Михал Арваї преруцел ґолмана Раца и то було 1:0 за домашнїх. Пред конєц полчасу, ветеранє Русину вировнали резултат зоз єдну красну комбинацию. Дюра Дудаш и Йовґен Такач ше “прешейтали” през охрану Искри и Йовґен Такач вировнал резултат на 1:1. У другим полчасу Дудаш прешол и ґолмана Бабича и ушейтал ше з лабду до ґолу Искри – 1:2. После приятого ґолу Искра потрафела греду, а резултат вировнал, знова з “лобом” Штрбац. Ветеранє Русина ознова водзели зоз 2:3 зоз одличним бицом Михала Надя после додаваня Йовґена Такача. Пред концом змаганя, ветеранє Искри вировнали на 3:3 кед Варґа з правого боку звладал ґолмана Раца. Тото змаганє ветеранох одлично судзел Славко Милетич, дакедишнї судия Медзирепубличней лиґи. Важне надпомнуц же змаганє бавене по трицец минути полчас, а дзепоєдни ветеранє указали таке бависко и кондицию же би могли бавиц и за перши екипи Искри и Русина.

И ПОСЛЕ ТРИЦЕЦ ДВОХ РОКОХ ЖАЖДА ЗА ПОБИДУ ИСТА Искра зоз Коцура и Русин зоз Руского Керестура одбавели уж велї приятельски змаганя, кед же таке змаганє вообще и можлїве медзи тима двома клубами. Змаганя тих двох екипох на терену випатраю як прави першенствени, понеже ривалитет вельки и каждей екипи важнєйше буц лєпши од процивнїка. Тоти змаганя праве при ветеранох, людзох котри маю коло 50 роки, треба и же би були праве таки, а таке змаганє одбавене всоботу на Искровим стадиону. Длугорочни пайташе, фодбалере и ривали, Михайло Варґа Пеле и Елемир Рамач, пред 32 роками дебитовали за перши тим Искри, односно Русина. – Було то на турниру “Руского слова”, Пеле бавел кридло, а я вошол на позицию бека, та зме бавели праве єден процив другого. На концу випадло же то и йому и мнє було перше змаганє за перши тим, нє паметам же яки бул резултат, алє паметам тото змаганє –здогадує ше Рамач. Пеле ше заш лєм здогадує же то була побида за Искру. – Искра победзела зоз резултатом 2:1 та прето нє памета – зоз ошмихом ше надовязує Варґа. – Кед слово о ривалитету медзи тима двома екипами, мушим надпомнуц же то так лєм на фодбалски терену. Звонка нього зме приятелє длужей як трицец роки. Шицки хтори пришли патриц тото змаганє ше могли до того прешвечиц. ОДПИТУЮЦЕ ПОРУЧЕНЄ

Идея о тим же би ше орґанизовало таке стретнуце, як надпомнул Елемир Рамач, настала у єдней опущеней розгварки о фодбалу. – Питал сом ше Пелетови же чи вон одбавел одпитуюце змаганє и вон одвитовал же нє, и ту зме ше порадзели же мушиме орґанизовац таке змаганє котре будзе нє лєм нашо особне, алє и одпитуюце змаганє цалей нашей ґенерациї – гварел Елемир Рамач. Пеле вше верел же спорт зблїжує людзох, гоч су на терену и процивнїки, та кед идея о стретнуцу настала, инОдпитуюци слова Михала Варґи Пелета и Елемира Рамача систовал же би ше цо скорей и реализовала.

34 РУСКЕ СЛОВО

27. МАРЕЦ 2015.

СПОРТ

ИСКРА И РУСИН ВИЧНИ РИВАЛИ Бавело ше у Коцуре на стадиону ФК “Искра”. Було дас 100 патрачох, симпатизерох и єдней и другей екипи. Змаганє судзел Славко Милетич зоз Кули. Коцурска Искра бавела у составе: Хромиш, Бабич, Горняк, Маґоч, Миро Бокан, Ґрандич, Ваяґич, Милош Ґаврилов, Светозар Ґаврилов, Арваї, Варґа, Баяґич, Цебалович, Штрбац, Шкорич, Иван, Маринко Бокан, Маґоч, Цап. Тренер екипи бул Русковски. Русин бавел у составе: Рац, Малацко, Рамач, Барна, Боднар, Дудаш, Такач, Джуня, Фурик, Виславски, Катона, Шайтош. Тренер екипи бул Владимир Югик.

Було напарте по конєц

Я бул тот хтори кус вецей прицискал же би ше тото змаганє отримало и наисце сом ше нєсподзивал же ше фодбалере дзечнє одволали, цо потверд зенє же кельо спорт зблїжує людзох, алє и тото же цо зме вешки процивнїки на терену, то зме векши приятелє кед ше змаганє закончи – задовольно закончел Пеле. Стетнуце фодба лерох ветеранох Искри и Русину по сле змаганя предлужене на Пелетовим салашу зоз вечеру и музику “Коцурских бетярох”.■ 27. МАРЕЦ 2015.

ПОДРУЧНА ФОДБАЛСКА ЛИҐА ЗОМБОР

ПОБИДА РИШЕНА У ПЕРШИМ ПОЛЧАСУ ФК “Русин” – ФК “Станишич” 2:1 (2:0)

Руски Керестур: стадион ФК “Русин”, патрачох 200. Судия: Кути (Апатин). Ґоли за Русин дали: Дюрич и Ланчужанин. Жовти картон при Русиновцох достал Барна. Бавяч змаганя: Деян Павлович.РУСИН: Ж. Орос, Чапко, Колошняї, Барна, Кулич, Павлович, Б. Орос (Орсаґ), Ланчужанин, Дюрич, Б. Бранкович, Чизмар (Будимски) У другим колу ярнєй часци першенства Русин заслужено победзел екипу ФК “Станишич”. Змаганє ришене у першим полчасу. Уж у другей минути Русин мал идеалну нагоду за ґол, алє ґолґетер Русину, Дюрич, бил коло ґолу. Исти ба- Фодбалере Русину порихтани за ярнє першенство вяч мал ище єдну нагоду у ПЕНЄЖ ЗА ОПРАВЯНЄ ОБЄКТОХ петнастей минуНА ЯРАШУ ти, алє го лабда лєм “очесала” по глави. Конєчно у Прешлого року ФК “Русин” конкуровал за 24. минути Дю- средства за санацию обєктох на своїм стадиону. рич дава ґол – Достати 250 000 динари од Покраїнского секреевро-ґол. Моцно тарияту за спорт и младеж. Тот пенєж муши буц бил лабду до гре- потрошени за потреби за хтори є наменєни. Поди хтора ше од тераз часточно є потрошени за ограду коло стагреди одбила до диона, а з тих пенєжох ше планує направиц и хижки за резервних бавячох. ґолу. У 37. минути Русин водзел зоз 2:0. Чизмар на- Орсаґ, алє ю нє вихасновал, а госци правел прави слалом през охрану зоз єдного нападу зменшали резулгосцох, додал до шлєбодного тат на 2:1. По конєц змаганя Русин мудро зачувал резултат и три нови Ланчужанина хтори дал ґол. У другим полчасу ше углавним боди. Русин тераз забера 9. место на табавело на штредку терена, а праву нагоду за ґол мал Дюрич кед блїчки, ма 22 боди, а на нєдзелю бавибил сам опрез ґолмана, алє ґол- ви у Ридїци. В. Сеґеди ман одбранєл. Потим нагоду мал и

РУСКЕ СЛОВО 35

РОК LXXI ЧИСЛО 12 (3621) НОВИ САД, 27. МАРЕЦ 2015. РОКУ

ТРАДИЦИЙНА, УЖ 25. ”НОВОСАДСКА ЯР”

■ СУДСКИ ЕПИЛОҐ

КРАДЗИ РУСКОГО ПЕНЄЖУ

ЦЕНА 30 ДИНАРИ

Фото: Вероника Вуячич

ВЕЛЬКОНОЦНИ ВАШАР У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ

Фото: М. Афич

■ ЯРНЄ ПРИРИХТОВАНЄ И ҐАЗДОВАНЄ ЗОЗ ЖЕМУ