Issuu

Д Н Е К И В З Е Р П И Л А Б И Р Т

ГЛАСНЇК ПО РУСКИ РОК LXXIII ЧИСЛО 7 (3720) НОВИ САД, 17. ФЕБРУАР 2017. НОВИ САД

■ РУСКИ ДЖЕЗ ВЛАДИМИРА МАЛАЦКА

решлого викенду отримани три бали у наших местох – Руским Керестуре, Новим Садзе и Вербаше. На вше барз нащивеним и интересантним Паприґарским балє у Керестуре орґанизовани рижни забавни бависка и богата томбола. У Новим Садзе бул Бал Руского културного центру на хторим було приємно и весело до позних годзинох, а и на балу вербаского КПД „Карпати” ше танцовало до рана.

ЦЕНА 30 ДИНАРИ

ВЕРБАС

Фото: Вероника Вуячич

Фото: А. Л./В. В./Д. О

РУСКИ КЕРЕСТУР

ОГЛЯДНУЦЕ НА ПРЕШЛОСЦ оволуєме читачох новинох „Руске слово” же би помогли препознац особи на старих фотоґрафийох. Пре точне идентификованє особох на сликох, хтори маю окремну музейну вредносц, потребна помоц од ширшей явносци. Шицки фотоґрафиї настали у дакедишнєй фотоґрафскей роботнї Бруґошових у Руским Керестуре. Кажду фотоґрафию ше подпише зоз одредзену шифру, та кед же препознаце даєдну, лєбо вецей особи на фотоґрафиї, модлїме Вас же бисце явели до Заводу на число телефона 021/548-421, лєбо на мейл: zavod.rusini@gmail.com.

■ БАЛИ У ФЕБРУАРУ

ПОМОГНЇЦЕ, РОЗПИТАЙЦЕ ШЕ, ПРЕПОЗНАЙЦЕ! Фотоґрафия: K006a_0170N

ХИБЯ НАМ БИБЛИОҐРАФИЇ НАШИХ АВТОРОХ Пише: др Юлиян РАМАЧ, линґвиста и професор у пензиї

Фото: В. Вуячич

Уж на вецей заводи потераз пречитал сом у нашей публи- „Руских новинох”, „Русскей зарї”, „Руских календарох”, цистики и других виданьох написи и твори наших авторох „Руского слова” итд., сучасним автором моноґрафийох, дихтори ми по дачим були паметлїви, та сом их о єден час за- сертацийох и др., а студентом при писаню семинарских, жадал знова пречитац. Часто то були написи о живоце на- мастер и других роботох лєгчейше би було найсц потребни ших людзох у прешлосци, о живоце и роботи поєдинцох, тексти. Тиж бизме на основи таких библиоґрафийох могли алє часто и тексти о других темох, як и даєдни литератур- составиц и тематични библиоґрафиї и нєшка бизме лєгчейни твори. Таки напр. були: єдна приповедка за дзеци у на- ше могли видац дзешатки зборнїки о нашей прешлосци, шим дзецинским часопису „Заградка”, єден кратки гумори- култури, просвити итд., зборнїки уметнїцких творох, престични текст Миколи Скубана-Соцкия (у „Руским слове”, у кладох итд. Правда, велї тексти и кнїжки о Руснацох можегумористичним додатку), єдна писня руского поета-омла- ме найсц у „Библиоґрафиї Руснацох у Юго славиї 1918–1980”. Нови Сад, динца о младим Виєтнамцови з часу Виєтнамскей войни Вельо лєгчейше би нам було до текстох дойсц 1990. Алє библиоґрафиї поєдиних авторох у нашей (у „Литературним слове”), кед би шицки нашо новинаре, писателє, култури у даєдних поглядох тексти Янка Раца у „Руским слове” о двох бомбардовань- поетове и други водзели свою библиоґрафию, оставаю нєзаменлїви. односно кед би за шицки свойо тексти Прето би нєшка водзенє биох Керестура под час Другей блиоґрафиї мушело буц шв. войни, То за мнє, як сом водзели евиденцию дзе и кеди су обявени обовязка шицких цо пишу: спомнул, звичайно були текновинарох, сотруднїкох рести хтори сом длуго паметал и ище вше их паметам. Алє податок дзе сом тоти тексти дакцийох, поетох, писательох и др. Авторе хтори водза пречитал нє зазначел сом. И як их ознова найсц? Кому ше свою библиоґрафию звичайно под библиоґрафску єдинку наводза и анотацию, т. є. надпомнуце у єдним, двох або и питац? Подобни проблем вироятно мали и даєдни пририхтоваче вецей виреченьох о змисту тей єдинки. кнїжкох приповедкох, писньох и других наших старших ав- Периодични виданя ту представяю окремни случай. У нїх торох: приповедкох Осифа Костелника (пририхтал Ште- ше обявює и статї и твори нєруских авторох. Редакторе пефан Гудак), Мафтея Виная (Василь Мудри), Гавриїла Ко- риодичних виданьох мушели би водзиц библиоґрафию тастельника (Дюра Папгаргаї) и др. Вони при пририхтованю ких текстох. тих кнїжкох мушели препатриц шицки нашо предвойново Познате ми же даєдни нашо авторе водза свою библиоґравиданя („Руски новини” и др.). Я мал исти проблем кед сом фию, алє о велькей векшини наших авторох нє мам тот позоз сотруднїками „зглєдовал” писнї и приповедки Влади- даток. Нєдавно обявена библиоґрафия Мирона Жироша. У статї Мирон Жирош и Руснаци. Ґу 80-рочнїци од його намира Сабодайка за виданє його кнїжки. Вельо лєгчейше би нам було до таких текстох дойсц кед би родзеня („Шветлосц” 2/2016, 247–274) Дюра Латяк, попри шицки нашо новинаре, писателє, поетове и др. водзели Жирошовей биоґрафиї и творчосци, дава и библиоґрафию свою библиоґрафию, одн. кед би за шицки свойо тексти його роботох обявених од 2006. по 2016: 206 библиоґрафводзели евиденцию дзе и кеди су обявени. Кед бизме од ски єдинки рахуюци и написи о Жирошови. За даскельо на1921. року мали библиоґрафиї наших авторох цо писали до йважнєйши Жирошово кнїжки Латяк як анотацию наводзи їх змист. За други Жирошово твори нє дати анотациї. Я свою библиоґрафию (фахово статї, словнїки, учебнїки, преклади и др.) водзим у компютеру. Наводзим єден приклад (з публицистики): Ю. Рамач. Популаризуйме нашо слово. У: „Руске слово” ч. 44/1988, 10. б. и 45/1988, 12. б. О потреби ширеня наших кнїжкох, новинох и др. у народзе: Треба же бизме хасновали шицки нашо сходи, манифестациї, святочносци и др. по шицких наших местох, виношели пред учаснїкох тих сходох нашо виданя и понукали их людзом по доступних ценох. На исти способ треба же бизме зберали и нових предплатнїкох за нашо новини и часописи. По моїм, треба же би шицки нашо редакциї вимагали од своїх сотруднїкох же би водзели свою библиоґрафию. Бо би то було и на їх, и на общи хасен.■

2 РУСКЕ СЛОВО

Становиска висловени у тим тексту виключно авторово и нє вше одражую ушорйовацку политику новинох „Руске слово”

17. ФЕБРУАР 2017.

УВОДНЇК

ЗМИСТ Пише: Борис ВАРҐА, одвичательни редактор

■ Тижньовнїк 4–5. Обнова роботи КПД „Драґен Колєсар” у Бачинцох

■ Нашо места 9. Бали у Руским Керестуре, Вербаше и Новим Садзе

■ Економия 10. Два роки нє треба обновйовац реґистрацию ґаздовства

■ Людзе, роки, живот 12–13. Дюра Бики зоз Миклошевцох, любитель природи

■ Дом и фамелия 17–19. Домашнї задатки – чи су помоц чи су терха

■ Култура и просвита 21. Керестурска штредня школа у европским проєкту

■ Мозаїк 22–23. Данил Задрепко, вироучитель зоз Дюрдьова

■ Духовни живот 24–25. Врацанє церковного маєтку и витримованє парохийох

■ Информатор

30–32. Оглашки и In memoriam

■ Спорт 34–35. Проблеми у керестурскей атлетики На насловним боку – Бал у РКЦ у Новим Садзе Автор фотоґрафиї – Вероника Вуячич

РУСКА ҐАЛЕРИЯ, БИБЛИОТЕКА... Два подїї у рускей заєднїци остатнїх дньох велїх нагнали на роздумованє и реаґованє. Дзепоєдни думки руских интелектуалцох могли зме пречитац и у остатнїх колумнох „Анатомия нашого часу”. Перша подїя повязана и з телефонску розгварку котру сом водзел зоз моїм приятельом Владимиром Сивчом, котри ше, после упокоєня його тети, академскей малярки Гелени Сивч, почал интересовац до котрей би рускей институциї на чуванє могол депоновац вецей як сто малюнки котри им вона зохабела. Одвит знаме, бо ше о Рускей ґалериї уж два и пол децениї лєм бешедує и нїч по тим питаню нє роби... Друга подїя вязана за Дом младежи Руски Керестур, котри млади ознова пробую вжац до своїх рукох. Тот дом збудовали Керестурци зоз своїх плацох (самодоприносу) и зоз своїма руками. У златних часох Югославиї вон бул центер и розсаднїк култури и субкултури младих Руснацох, котри ше зоз шицких местох ту приходзели школовац. Як и велї таки обєкти, и тот Дом тераз власносц Општини Кула и могло би го видац, або аж и предац приватним особом. Тоти два подїї на перши попатрунок нє маю медзи собу вязи. Медзитим, роби ше о истим проблему типа – шкарупина и жовчок. При Доме младежи питанє змистох – чи ше млади назбераю и чи ше годни медзи штирома мурами зорґанизовац же би у нїм обновели дружтвени живот. А при фундусу малюнкох – проблем праве находзеня тих штирох мурох, будуцей Рускей ґалериї, котри без огляду хто їх власнїк, вше мож пополнїц зоз иснуюцима змистами котри ше тераз находза лєм по обисцох. Ище з Югославиї зме навикли же ше о нас остара держава. Держава Сербия ше о нас будзе старац лєм тельо, кельо ше обовязала пред своїма гражданами и пред медзинародну заєднїцу. А гевто будземе мушиц сами; очиглядно, пре зложеносц руского питаня, без велькей потримовки з матичних державох. У питаню нє лєм Руска ґалерия, алє и библиотека, музейна збирка, архив... И нє треба чекац – фундус ту. Мури, дзе ше тоти змисти будзе чувац, даєдни останю, даєдни ше арендує. Лєм же би и надалєй було змисти зоз котрима ше их виполнї... Пишце нам – ruske.redaktor@gmail.com

* ”РУСКЕ СЛОВО” – гласнїк по руски * Виходзи каждого пиятку * Снователь Национални совит рускей националней меншини * Видава НВУ ”Руске слово”, Нови Сад * Перше число вишло 15. юния 1945. року у Руским Керестуре * Адреса: НВУ ”Руске слово”, Булевар ошлєбодзеня 81/7, 21000 Нови Сад * Редакция: заменїк одвичательного редактора Иван Сабадош – редакторе/ки – Дюра Винаї, Мирон Горняк-Кухар, Михайло Зазуляк, Александар Паланчанин, Олена Планчак-Сакач, Славица Фейса, Ясмина Дюранїн; новинаре/ки – Мария Афич, Влада Дїтко, Сенка Надь, Сандра Саламун, Ана Маркович, Танита Ходак * Язична редакторка – Блажена Хома-Цветкович * Технїчна редакторка – Люпка Цвеїч; компютерски обробок – Вероника Вуячич, Мария Гудак, Таня Салонтаї * Телефони: 021/6613-697, 021/6624708, 021/6623-076; 021/6621-433 * Телефакс 021/528-083 * Предплата за цали рок: у жеми 1 500 динари, а у иножемстве 100 евра * Жиро-рахунок Banca Intesa a.d. Beograd 160-923244-82 * Девизни рахунок 160-0050870024999-53 * Рукописи ше нє враца * Друкує Друкарня ” Maxima graf” Пет роварадин * E-mail: ruske.redakcija@gmail.com * Web site: www.ruskeslovo.com * YU ISSN 0350-4603 * COBISS SR-ID 15915778 * Друковани тираж 2 000 *

Direktorka MARTICA TAMA[ *** Odvi~atelqni redaktor dr BORIS VAR]A

17. ФЕБРУАР 2017.

РУСКЕ СЛОВО 3

ТИЖНЬОВНЇК ПОКРАЇНСКА ВЛАДА

КОНКУРСИ ЗА МЕНШИНСКИ ЗАЄДНЇЦИ Покраїнски секретарият за образованє, предписаня, управу и национални меншини-национални заєднїци розписал штири конкурси з обласци витворйованя правох националних меншинох у Войводини, а конкурси розписал и Покраїнски секретарият за културу, явне информованє и одношеня з вирскима заєднїцами. За конкурси Покраїнского секретарияту за образованє, предписаня, управу и национални меншини-национални заєднїци з буджету АПВ вєдно опредзелєни 56 милиони динари и шицки конкурси тирваю по 3. марец. Мож конкуровац за дотациї орґанизацийом етнїчних заєднїцох – за порядну дїлносц, проєкти, орґанизованє манифестацийох, набавянє опреми и рижни други укладаня. Цалосна сума за тот конкурс 29 милиони 950 000 динари и розпоредзує ше ю по националних заєднїцох. Руснацом по тим конкурсу опредзелєни милион 110 000 динари, цо мож повесц же „врацанє” на дакедишнє финансованє, яке було 2015. року и скорей, а у одношеню на прешли рок то значне звекшанє, понеже за нашу националну меншину по тим конкурсу 2016. року були опредзелєни лєм 360 000 динари. На конкурс за софинансованє проєктох за очуванє и пестованє медзинационалней толеранциї мож конкуровац зоз шицкима формами медийней активносци, публикациями нєпрофитного характеру, за орґанизованє семинарох и других едукативних сходох, а за тоти намени опредзелєни 14 милиони 688 700 динари. За унапредзованє витворйованя правох на службене хаснованє язикох и писмох националних меншинох-националних заєднїцох у АПВ на окремним конкурсу опредзелєни 9,5 милиони динари, и на тот конкурс можу конкуровац углавним локални самоуправи. Штварти конкурс того Секретарияту ше одноши на предлуженє проєкту „Декада инклузиї Ромох”, роз-

4 РУСКЕ СЛОВО

писани є на суму од 1,9 милиони динари, и мож конкуровац з програмами за очуванє и пестованє националного и културного идентитету ромскей националней меншини. Конкурсну документацию мож превжац у просторийох Секретарияту, а доступна є и на сайту www.puma.vojvodina.gov.rs, дзе познєйше буду обявени и резултати конкурсох. Покраїнски секретарият за културу, явне информованє и одношеня з вирскима заєднїцами розписал конкурс за финансованє-софинансованє програмох и проєктох значних за културу и уметносц националних меншинох-националних заєднїцох у АП Войодини у 2017. року. У нїм и конкурс за обласц видавательней дїялносци на язикох меншинохзаєднїцох за финансованє-софинансованє обявйованя дотераз нєобявених кнїжкох и часописох. За спомнути намени Секретарият у тим року опредзелєл вєдно 8 милиони 600 000 динари, дзе 6,5 милиони за конкурс з обласци култури за шицки меншини и 2,1 милион динари за видавательну дїялносц, тиж за шицки национални меншинизаєднїци, а у одношеню на прешли рок, то вєдно звекшанє за коло милион динари. У тим конкурсу нє одредзене кельо средства наменєни поєдинєчним националним меншином. Прешлого, 2016. року, за видавательну дїялносц наша заєднїца достала лєм 300 000, рок пред тим, 2015. то було 3 милиони 340 000, а тераз за тоту обласц опредзелєни 2,1 милион динари за шицки меншини.У обласци култури по тим конкурсу наша заєднїца 2016. року достала шицкого 360 000 динари, а 2015. року милион и пол. Конкурс Покраїнского секретарияту за културу отворени 30 днї од дня обявйованя, а текст конкурсу и потребну проєктну докементацию мож найсц на сайту Секретарияту www.kultura.vojvodina.gov.rs. М. Зазуляк

КПД „ДРАҐУТИН

ЄСТ ДЗЕКИ ПОМОЖЕ На инициятиву членох КПД „Драґутин Драґен Колєсар” прешлого тижня у Бачинцох отримана схадзка з представнїками Националного совиту Руснацох, же би ше превозишло проблеми у роботи того Дружтва, хторе остатнї час нє було активне а схадзки отриманей у шедзиску Месней заєднїци Бачинци були предсидатель Вивершного орґану Националного совиту Руснацох Желько Ковач и члени Совиту Олена Папуґа з Руского Керестура, хтора и народна посланїца, Миломир Шайтош з Нового

Саду и Юлиян Ковач зоз Шиду, предсидатель и подпредсидатель КПД „Дюра Киш” зоз Шиду Златко Манько и Мирон Джужар, а схадзку водзел подпредсидатель КПД „Драґутин Драґен Колєсар” Борис Надь. После вичерпней дискусиї заключене же би ше по штредок априла зволало Скупштину дружтва на хторей би мали буц вибрани Управни одбор и руководзаци Дружтва. Пред тим би домашнї з помоцу членох Националного совиту нащивели руски обисца у Бачинцох и поволали Руснацох же би участвовали у порушованю активносцох Дружтва. Єдено зоз заключеньох же Национални совит, спрам своїх компетенцийох, поможе у роботи Дружтва, а слова було 17. ФЕБРУАР 2017.

ТИЖНЬОВНЇК ДРАҐЕН КОЛЄСАР” ЗОЗ БАЧИНЦОХ

ПОРУШАЦ РОБОТУ, И НАЦИОНАЛНИ СОВИТ

STANOVISKA

Пише: Мирон ДЖУНЯ, публициста

ЕЛИТА, КУЛТУРА И МОНОПОЛ

и о тим же би ше и у тим сримским валалє формовало Подручну канцеларию Националного совиту. Борис Надь подзековал представнїком Совиту же пришли помогнуц и же даваю полну потримовку же би ше порушало роботу Дружтва у Бачинцох. Вон на гла шел же би спрам терашнїх можлїво сцох могли запровад зиц активно сци у спорту, орґанизованю виставох, пе стованю обичайох и традициї.Олена Папуґа на гла ше ла же була єд на з иницияторох порушованя роботи Дружтва и поручела: – У Бачинцох ше мучи зачувац идентитет Руснацох, а цо ше дотика проблемох, єст их и у других штредкох. Вашо под зелєня и нєзлагоди мушице забуц и превозисц и рушиц напредок. Национални совит ше остара же бим вам у роботи пома га ли фа хо во осо би хтори одред зи Совит, а тиж потребне же би и у вашим штредку була Подручна канцелария Националного совиту. И Миломир Шайтош тиж поручел Бачинчаньом най забуду на под зелєня, най спатра свойо можлїво сци же би почали активно сци и же им Наци о нал ни со вит вше лї як у тих намаганьох поможе. 17. ФЕБРУАР 2017.

Желько Ковач ше опитал чи єст можлї во сци обез печиц канцеларию за роботу Подручней канцелариї НС и про стор дзе Дружтво запровад зи активно сци. На схад зки присуствовал и предсидатель Совиту МЗ Бачинци Слободан Лазаров, хтори дал потримовку ро боти то го Дружтва и препоручел же би ше написало вимогу за до ставанє канцелариї хтору потим Совит МЗ розпатри. По сле схад зки у МЗ присутни пошли на Парохию дзе о заключеньох поинформовали пароха о. Дарка Раца. – Покля ше у Бачинцох бешедує по руски и маме нашу церкву, єст можлїво сци за роботу и прето значне порушац роботу Дружтва - ище раз визначела Олена Папуґа. О. Дарко Рац потримал заключеня хтори му пре зентовани: – Церква вше була ґарант вир ско го и на ци о нал но го идентитета Руснацох. Жадам же би Руснаци ту були зложни и ше би ше нє дзелєли, алє зберали и вєдно робели. – гварел бачински парох и надпомнул же би ше за перши час за роботу и активно сци Дружтва могло хасновац про сториї на парохиї.■ Вл. Дїтко

Задумал сом ше над вираженим задовольством єдного нашого предняка же Руснаци вошли до кругу елитней култури – виявеним з нагоди отвераня вистави о Руснацох у Етноґрафийним музею влєце у Беоґрад зе. Кулоарски бешеди з „Руского” жию у паметаню старших колеґох вязани на конфликт Юлияна Надя, теди як редактора „Литературного слова” з старшима „факторами‟ у хижи. Єден з важнєйших, кед нє и круциялни, була свойофайтова цензура чи лєм доганянє Надьовей намири представиц Ендия Ворхола у додатку. Бо – „На цо то Руснацом?‟ Слово о концу осемд зешатих, нєпоштредно пред Надьовим вчасним и траґичним концом. Тераз, кед ше полемизує на дружтвених мрежох чи би скулптура Ворхолови мала буц по ставена у Беоґрад зе, чи у Кере стуре, мнє баржей цикави контекст у котрим ше тото одбува. Мая Ґойкович, єдна з главних аґитаторох за тото подняце, отворено ше пиши як приведла виставу з Музею у Мед зилаборцох до Нового Саду гинто кед була городоначалнїца, бо гат – вона ше озда розуми до сучасней уметно сци, котру люби. За котру ше афирмативно виражела кед на лоньским отвераню вистави о неґативним писаню медийох о Вучичови, у орґанизациї СНС, подїю поровнала з концептуализмом Марини Абрамович. Треба повесц же компетентни люд зе, з музейох, историчаре уметно сци без одвиту лєм одмахли з руку новинаром кед им то спомли? Прето, кед ше злучує у єдней синтаґми слова елита и уметносц-култура, вше якош поцерпам же ту ре зултат вод зи ґу кичу и шунду, на яки ю редукую малогражданє котри розполагаю з политично материялну моцу, цо у держави дзе жиєме аж и пребарз очиглядне. Подобно як цо ше зашнїцує у своїм одумераню меншинска култура препущена тарґовищу-пияцу (формуловал Тамаш старши у ЛС кед сом го ушорйовал 2003.-го). Лєм же перше бизарне, а друге траґичне. А обидва поняца сущни за кажду културу, друге и за Руску: компетенция о уметнїцкей вредно сци и єй, нїч менєй важни – ре сурси за пре зервацию. Е, тераз же цо и як у нас функционує – препущуєм на полемизованє нєпоштреднєйшим партиципантом и интере сентом. Гоч – нє жиєм у илузиї же би то дакого могло интере совац. Становиска висловени у тим тексту виключно авторово и нє вше одражую ушорйовацку политику новинох „Руске слово”

РУСКЕ СЛОВО 5

НАШО МЕСТА ОПШТИНА ЖАБЕЛЬ

ДОНАЦИЯ ПОКРАЇНСКЕЙ ВЛА ДИ До Општини Жабель од Покраїнского секретарияту за реґионални розвой, медзинародне сотруднїцтво и локалну самоуправу сцигла донация – штири приключни польопривредни машини. Два фрези, єдна ротацийна косачка и розруцовач минералного гною достати на основи конкурса спомнутого Секретарияту. Општина их уступела ЯКП „Услуги и отримованє” за окончованє дїялносцох. Вредносц машинох коло 710.000 динари. Таки машини потераз нє мали, та траву на явних поверхносцох у општинских местох и услужне кошенє окончовали лєм з косачками. З новима машинами допольнюю свою дїялносц, бо годни фрезовац и прекармйовац жем, а векши и менєй доступнєйши поверхносци з траву, годни швидше кошиц. Иншак, тоти машини ше сцело набавиц уж длугши час, а за їх хаснованє им потребни и трактор котри нє маю. – Глєдаме способи як бизме набавели трактор. Док го нє набавиме, будземе мушиц питац од општини. Зоз тима приключнима машинами звекшуєме обсяг роботи, алє и заробок за подприємство – гварела Милица Миличевиц, директорка ЯКП „Услуги и отримованє”. По конєц рока у тим подприємстве єст вельо плани, а вони найвецей завиша од конкурсох, донацийох и їх буджета котри польня з услугами о чим ше мож поинфор-

Машини за отримованє явних поверхносцох

мовац на урядовим сайту подприємства www.uiozabalj.rs або достац информациї на 832–184. Од порядней дїялносци заплановане отримованє явних поверхносцох и ожелєньованє, вилївац дражки на теметовох, поставиц лавки у паркох општинских местох, обновиц дзецински бавилїща, а концом прешлого тижня конкуровали на конкурс за явни роботи и фахову праксу же би у своїм подприємстве заняли ище роботнїкох. С. Саламун

СХАДЗКА ОПШТИНСКЕЙ РА ДИ У ШИДЗЕ

ПОТРИМАНА ПРОГРАМА КОМУНАЛНИХ ПОДПРИЄМСТВОХ

На 23 схадзки Општинскей ради у Шидзе прилапени предлог Одлуки о просторним планє општини, а тиж одлучене и же би шидска општина виступела з потерашнього спорозуменя за управянє з комуналнима одрутками з општину Индїя и же би ше приступело спорозуменю з городом Сримска Митровица. ОР потримала програми дїлованя ЯКП „Водовод”, „Стандард” и „Заводу за урбанизем”, а як наглашел Предраґ Вукович, предсидатель ОР, „Водовод” и „Стандард” позитивно дїлую, а обачлїва и їх ефикасносц уроботи на хасен гражданох. Вукович додал же студнї за воду у МЗ Адашевци, Морович и Вишнїчево власносц тих МЗ, алє же их локална самоуправа дала на управянє „Водоводу” на три роки, же би ше тото подприємство старало о подмирйованю з Воду. Рада принєсла и одлуку о Правилнїку за розподзельованє средствох спортских здруженьох. После тей одлуки ушлїдзи формованє Комисиї хтора розпише конкурс и одлучи о розподзельованю средствох. Єдна зоз значних одлукох и тота же Дому здравя одобрени два специялизациї з обласци офталмолоґиї и интерней медицини, а

6 РУСКЕ СЛОВО

за тоти потреби опредзелєни 1,25 милиони динари. – Потребни нам специялисти з тей обласци же би нашо гражданє пре свойо здравствени потреби нє мушели путовац до Сримскей Митровици. Прето зме позитивно ришели вимогу Дома здравя о специялизацийох – гвари Предраґ Вукович. Вон додал же ОР одлучела же би надополнєнє за членох општинскей Комисиї хтори розпатраю вимоги гражданох после кусаня псох блукачох були 3 000 динари. У тей комисиї робя и ветеринар, дохтор и правнїк. – Значна нам робота фаховей комисиї, же би ше утвердзело шицки околносци, и же би нє було злохаснованя. Нажаль, дзепоєдни гражданє то и злохасную же их покусал пес блукач и такой глєдаю очкодованє. Подозриве кед ше дахто о даскельо мешаци прияви же го пес блукач покусал три, або аж и штири раз. Мали зме случай же єдно дзивче пес покусал опрез хижи и посцигнуте звонкасудске поровнанє, так же будзе виплацене очкодованє у виносу 130 000 динари – гвари предсидатель Вукович. Вл. Дї. 17. ФЕБРУАР 2017.

НАШО МЕСТА ЯКП „КОМУНАЛАЦ” ЗОЗ ВЕРБАСУ

ВОДУ ШЕ БУДЗЕ ЧИТАЦ З КАПУРКИ Дїловна єдинка „Водовод и канализация” ЯКП „Комуналац” з Вербасу прешлого пиятку на водозалапеню представело найсучаснєйшу технїку хтора ше пошвидко почнє хасновац, як и нови канализацийни и студньово пумпи зоз хторима ше шпорує електричну енерґию. Руководитель дїловней єдинки „Водовод и канализация”, Мирослав Фейса, представел новини у тей роботи и гварел же найзначнєйше тото же ше зоз нову орґанизацию системи вельо зашпорує. – През план унапредзованя водоподмирйованя од 2014. по 2017. рок, прейґ проєктох енерґетскей ефикасносци и новей орґанизацийней системи, каждого року зме зашпоровали 27 милиони динари. Нєшка утвердзуєме план хтори ше одноши на уводзенє нових технолоґийох одчитованя водомерох. Вон будзе вельо точнєйши, квалитетнєйши, и коректнєйши ґу гражданом, и а нам будзе велька помоц у нєясних ситуацийох – гварел Фейса. Цалу автоматизацию системи за водоподмирйованє и шицки електрични роботи робело саме ЯКП „Комуналац”, та ше, дзекуюци хаснованю власних можлївосцох зашпоровало 1,5 милиони динари. Найвекша новосц у орґанизациї теренскей роботи нови способ одчитованя води по обисцох. Роботнїки уж од того мешаца сликую водомери у шахту зоз мобилним телефоном, а фотоґрафиї ше будзе чувац у окремним софтверу.

– Рахунки за воду буду ше будзе одчитовац зоз мобилнима телефонами, односно будзе ше их сликовац, а фотоґрафиї, на хторих ше увидзи число водомеру у шахти одчитани стан, будзе ше чувац. Кед придзе до даяких рекламацийох, на розполаганю буду шицки податки. Таки спо соб документованя податкох о хасновательох услугох подприємства оможлїви прецизнєйше и лєгчейше робиц – гварел директор подприємства Радомир Чурович. Презентовани и сучаснєйши технолоґиї хтори ше будзе хасновац у будучносци того подприємства – одчитованє водомерох на далєко зоз окремнима апаратами. Зоз помоцу сучасних вентилох на терашнїх водомерох годно ше одчитовац воду и зоз далєкосци. У будучносци нє будзе потреби же би ше уходзело до шахту, лєбо до двора, алє годно и зоз улїчки одчитац стан на водомеру – додал Чурович. Найцикавше ришенє за контролованше трошенє води у обисцу будзе припейд хаснованє води хторе тото подприємство сце увесц. Гражданє би убудуце авансно плацели воду. А. Лендєр

У ШИДЗЕ ОТРИМАНА ЮВИЛЕЙНА 20. СРИМСКА ЗАБИВАЧКА И КОЛБАСИЯДА

ПРИШЛИ И ГОСЦИ З МОРЯ

У орґанизациї „Здруженя Сримска забивачка и колбасияда”, у Шидзе прешлого вокенда отримана 20. ювилейна манифестация хтора постала позната нє лєм у тей часци Сербиї, алє и у реґионє. Манифестация привредно-туристичного характера, ма змагательну часц и виложени штанди на хторих ше предавали продукти з меса, вина, алє и сладки лакотки. Першого дня отримане змаганє у швидким обробку ме са. Приявели ше лєм два екипи и то „АґроШид” зоз Шиду и „Демакс” зоз Србобрану. Фахова комисия надпатра як екипи робя, та ше окрем швидкосци оценює и квалитет роботи з даваньом такволаних неґативних по енох, одно сно неґативних секундох з хторима 17. ФЕБРУАР 2017.

ше звекшує минутажу. Удатнєйша була екипа „АґроШиду”, им требало 7,59 минути. Традицийне змаганє хторе прицагує увагу нащивительох, а то змаганє у швидким єдзеню колбаси, прицагло дзешец кандидати, а найшвидше колбасу поєдол и освоєл перше место Любомир Попович зоз Србобрану. Истого дня ше змагали и екипи и правеню швижей колбаси. Того року були приявени 20 екипи. Найлєпши колбаси направела екипа „Дружтво добрих домашнїх” Йовици Буроєвича зоз Шиду. Манифестация хтора тирва два днї, и другого дня мала змагательни характер. Фахова комисия оценює и преглашує найлєпши сухи колбаси. Милорад Попович и Лазар Бошнякович, фаховци Технолоґийного факултета з Нового Саду и Растислав Струхар зоз Шиду оценьовали 29 прикладнїки сухей колбаси хтори ше оценює лєм под нумеру же би оценьованє було реґуларне. По оцени спомнутей комисиї найлєпши колбаси мал Константин Лемаич зоз Шиду. Власнїк чийо колбаси освоєли друге место ше нє зявел, а треце место тиж пошло до фамелиї Лемаич, освоєл ю Предраґ. На манифестацию поприходзели госци зоз Словацкей, Мадярскей, Словениї и Горватскей. Вл. Дїтко

РУСКЕ СЛОВО

НАШО МЕСТА ОЗНАЧЕНЕ ШВЕТО ЛУРДЕСКЕЙ МАРИЇ

МАРИЯ З МАЦЕРИНСКИМ ЗАСТУПНЇЦТВОМ У Руским Керестуре швето Лурдескей Мариї всоботу, 11. фебруара, преславене у каплїци шестрох служебнїцох Нєпорочней Дїви Мариї, хтора пошвецена Лурдескей Богородици, дзе того дня бул и Кирбай и Дзень молитви. Служени штири Служби Божо – два дополадня и два пополадню, а служели их священїки з Кули и Коцура – о. Платон Салак, ЧСВВ и о. Яков Кулич, як и домашнїх парох о. Михайло Малацко, та капеланє о. Владимир Медєши и о. Михайло Шанта. У каждей Служби священїки присутних вирних здогадли на значенє лурдеских указаньох 1858. року, и Марийову любов, помоц и заступнїцтво. Лурд у Французкей, нєшка єдно з найпознатиших Марийових святилищох у швеце, дзе ше случую велї чуда и виздравеня, тїлесни и духовни. У нашим народзе тиж барз присутне почитованє Лурдескей Мариї, скорей були орґанизовани и паломнїцтва до Лурду, а „лурдески пещери” єст и у наших церквох, у Водици, та и приватно по домох. На службох у Лурде скей каплїци на Капущаним шоре, з нагоди кирбайского одпусту велї вихасновали нагоду и за Св. споведз, а по каждей Служби служени мо-

лебен до Богодорици. Пред Службу заєднїцки ше модлєло Ружанєц. Попри домашнїх, на Кирбаю у Лурдескей каплїци були и менши ґрупи вирних з Кули и Коцура. З раншу Службу Божу и молебеном до Богородици швето всоботу означене и у Коцуре, а пред шветом вирни кажди вечар до церковней сали ходзели на Лурдеску дзевятнїцу и Ружанєц. М. Афич

АКЦИЙНИ ПЛАН ОБЕЗПЕЧОВАНЯ РОБОТИ У НОВИМ САДЗЕ

Foto: Дю.V.

СУБВЕНЦИЇ ЗА МАЛИ ПОДПРИЄМСТВА

8 РУСКЕ СЛОВО

Город Нови Сад у 2017. року обезпечел 135 милиони динари за запровадзованє активней политики обезпечованя роботи, цо за 28 милиони вецей як влонї. Акцийни план обезпечованя роботи за тот рок представели член Городскей ради за привреду Милорад Радоєвич и началнїк городскей Управи за привреду Саша Билинович, котри визначели же дзекуюци прешлорочней активней политики и прицагованю инвеститорох, за рок роботу достали 6 000 особи. През програми обезпечованя роботи влонї прешли коло 390 особи. Як визначене на представяню Акцийного плану концом прешлого тижня, Город того року опредзелєл 37,5 милиони динари за програму приправнїкох, цо обезпечи першу роботу за 80 особи. За програму фаховей пракси наменєни 30 милиони динари, за 119 особи. За орґанизованє явних роботох у интересу Городу, на хторих бу-

ду анґажовани катеґориї котри чежше доходза до роботи, опредзелєни 17,5 милиони динари. Дотераз ше указало же найвекши ефект мала мира субвенцийох за самообезпечованє роботи, та у 2017. року за тоту програму опредзелєни 30 милиони динари, у чим 10 милиони за самообезпечованє роботи женох. Субвенциї за отверанє нових роботних местох виноша 200 000 динари по роботним месце, а того року прейґ тей мири, роботу годни достац 85 особи. Тоти субвенциї ше одноша лєм на микро, мали, штреднї подприємства и поднїмательох. Радоєвич и Билинович наявели же ше предлужи укладац до обукох и едукацийох за дефицитарни заниманя. За обуки у ИТ-секторе видвоєни 2,5 милиони динари, а за обуки за стари ремесла 500 000 динари. С. Н. 17. ФЕБРУАР 2017.

НАШО МЕСТА БАЛИ ПО НАШИХ МЕСТОХ У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ

КОШАР З ПАПРИҐАРСКИМ ФРИШТИКОМ

И на дванастим Паприґарским балу Ресторан „Червена ружа” бул полни, понеже всоботу, 11. фебруара, на тим тераз найпопуларнєйшим керестурским балу було 200 госцох, найвецей з Керестура, алє и з Коцура, Лалитю, Шведскей и Канади. О популарносци Балу шведочи и факт же його орґанизаторе уж даскельо роки анї нє правя окремну рекламу и плакати, понеже места позаручовани уж по його отримованю, та так було и того року – за нарок. Мож повесц же Паприґарски бал и „найбогатши” по вредних наградох за томболи, хтори з власних средствох обезпечує Орґанизацийни одбор Балу Здруженя паприґарох, як и од числених спонзорох – привреднїкох и поєдинцох з Руского Керестура и других местох, та од дїловних партнерох Здруженя паприґарох. Як за Рутенпрес гварела предсидателька Здруженя Душица Орос, за награди на томболи Орґанизацийни одбор того року опредзелєл 200 000 динари, а ище тельо була вредносц наградох хтори подаровали спонзоре, на чим им Оросова и окреме подзековала. Велї награди на томболи були вязани за потреби паприґарох и польопривреднїкох, та так щешлїви могли достац рижнє нашенє, шприцованє, оранє, тарупированє, фолиї, хемийни препарати, понукнуца осиґуруюцих хижох, а медзи найвреднєйшима були два прикочи хлїв-

ского гною, дво и єднокрилни ормани, телевизор, моторчок за залїванє, драгша ґарнитура за шедзенє за вонка, а главна награда була мотокултиватор. Орґанизаторе порихтали и ткв. поцешуюцу специялну награду – кошар з „паприґарским фриштиком” – рижнима сухомесовима продуктами и другим єдзеньом. На Балу орґанизовани и забавни бависка, грал керестурски „Микс бенд”, а вешелє тирвало до пейц рано. М. З.

У ВЕРБАШЕ

НОВИ САД

НАГРАДНИ ЗАБАВНИ БАВИСКА

Традицийни, уж 27. бал вербаского КПД „Карпати“ отримани всоботу, 11. фебруара у Ре сторану „Код Чава”. Були предати прейґ 60 уходнїци, а окрем домашнїх, на Балу були и го сци з Руского Кере стура, Коцура и Нового Саду. На самим початку госцох привитали руководителє Дружтва др Деян Загорянски и Славко Барановски, у мено Националного совиту Руснацох предсидатель Вивершного одбору Совиту Желько Ковач, а у мено локалней самоуправи Ґоран Пейович и народна посланїца Марияна Мараш, котра и урядово отворела Бал. После отвераня, наймладши члени КПД „Карпати” виведли єдну музичну точку. За музику на Балу бул задлужени оркестер „Стари Вербас“, а Орґанизацийни одбор обезпечел богату томболу и наградне забавне бависко. А. Л.

17. ФЕБРУАР 2017.

ВЕШЕЛЄЛИ ШЕ ТРИ ҐЕНЕРАЦИЇ У просторийох Руского културного центру у Новим Садзе, всоботу отримани Бал РКЦ. На Балє було коло 100 госцох – з Нового Саду, Дюрдьова, Коцура и других местох, а медзи нїма и красне число младих, та ше танцовало, шпивало и вешелєло до рана. На єдним месце були три ґенерациї. Орґанизована и томбола, а главна награда „Дормео” паплан и два заглавчки пошла до Дюрдьова. Окрем главней награди, дарунки за томболу обезпечели спонзоре. За приємни и весели вечар остарал ше Оркестер Владимира Сивча, у хторим Владимир Сивч, Давор Сабо и Звонимир Кочиш Цоле. В. В.

РУСКЕ СЛОВО

ЕКОНОМИЯ НОВОСЦИ ЗА ПОЛЬОПРИВРЕДНЇКОХ

ДВА РОКИ НЄ ТРЕБА ОБНОВЙОВАЦ РЕҐИСТРАЦИЮ ҐАЗДОВСТВА Кед же у ґаздовствох нє було даяки пременки, односно вименки податкох хтори нє уписани до Реґистра польопривредних ґаздовствох 2017. и нарок, 2018. року, польопривреднїки котри уж од скорей уписани до Реґистра, нє муша обнавяц реґистрацию ґаздовства, сообщело Министерство польопривреди

о вироятно найзначнєйша новосц за польопривреднїкох у тим року, так же су шлїдуюци два роки ошлєбодзени од обновйованя реґистрациї польопривредного ґаздовства, вшелїяк, кед нє було даяки пременки. Кед же пришло до даяких пременкох у польопривредним ґаздовстве, польопривреднїки вименєни податки длужни приявиц до своєй филияли Управи за трезор у чаше од 30 днї од дня пременки. Як гварел директор Управи за аґрарни плаценя Жарко Радат, з тоту одлуку Министерство олєгчало польопривреднїком, котри дотераз кажди рок мушели виполньовац велї формулари и длуго чекац у Управи за трезор, а нє мали сущни пременки у польопривредним ґаздовстве. СУБВЕНЦИЇ И ПРЕМИЇ Польопривреднїки котри першираз реґиструю ґаздовство, то можу окончиц през цали рок у своїх филиялох Управи за трезор, а и першираз реґистровани здобуваю право на субвенциї, як и польопривредни ґаздовства хтори уж реґистровани. Од прешлого тижня познати и тогорочни субвенциї и премиї за реґистро-

вани польопривредни ґаздовства, а и у тим єст даяки новосци, насампредз за тих котри ховаю статок и швинї. За директни субвенциї у польопривреди держава того року опредзелєла 18,67 милиярди динари, а утвердзени з окремну Уредбу Влади Сербиї. Так за рошлїнску продукцию субвенция иста, як и прешлого року – 2 000 динари по гектаре, и ище 2 000 дин. за реґре сованє горива. Премия за млєко будзе 7 дин. за литру, за приплодни крави дойки 25 000 дин. по глави, як и за крави за карменє. ЗВЕКШАНА ПОМОЦ У СТАТКАРСТВЕ Новосц же ше того року субвенцию будзе до ставац и за карменє

ПЕНЄЖ ЗА ИНВЕСТИЦИЇ У ПОЛЬОПРИВРЕДНИХ ҐАЗДОВСТВОХ З Уредбу Влади за инвестициї до физичного маєтку польопривредних ґаздовствох у тим року вєдно опредзелєни 1,46 милиярди динари. За стимулованє у подзвигованю нових вецейрочних засадох овоцнїкох, винїцох и хмелярнїкох одредзени вкупно 150 милиони, а як потримовка унапредзеню примарней польопривредней продукциї милиярда 310 милиони 500 000 дин, од того за набавянє нових машинох и опреми 600 милиони – за купованє тракторох 210 милиони, а за инвестованє до обєктох 500 милиони динари. За кредитну потримовку у польопривреди держава опредзелєла 670 милиони дин., а за ИПАРД 250 милиони динари. З Уредбу три милиони динари одредзени за потримовку унапредзеня квалитету вина и палєнки и польопривредно-поживових продуктох, за контролни марки 500 000, а за набавянє опреми у секторе меса, млєка, овоци, желєняви и грозна 170 милиони. Тиж так, за реґрес за премию за осиґуранє шацох, плодох, вецейрочних засадох, за осиґуранє розсаднїкох и животиньох, польопривреднїком у тим року буду дати 450 милиони динари.

10 РУСКЕ СЛОВО

хлопских главох рижних файтох статку, нє лєм за женски, як було дотераз, та ше 25 000 дин. будзе до ставац и за буяци за карменє. За карменє яловкох и яловчатох субвенция будзе 10 000 дин. по глави, а за кажде новооцелєне целє за карменє 5 000 динари по глави, цо тиж нова катеґория у тогорочних субвенцийох у статкарстве. Суб вен ция за пра шач ки буд зе 10 000 дин. по глави, цо звекшанє за три тисячи, а у тим новосц же ше исту суму будзе доставац и за корнази. Стимулация за карменє швиньох 1 000 динари по глави, иста як и дотераз. За приплодни овци и за барани, за кози и цапи субвенция 7 000 дин. по глави, а за баранчата и кощата 2 000 дин. по глави. За кури чежкого типу субвенция 60, лєгкого типу 100 динари по фалату, а за родительки пульки 300 дин. по фалату. Одредзени и субвенциї у рибарстве, та за квалитетни приплодни матки потьки и пеструшки субвенция 500 динари за фалат, док за продукцию конзумней риби 10 дин. за килограм випродукованей риби. За пчоларох субвенция 720 динари по кошнїци пчолох. У тих даваньох предвидзене же польопривреднїки можу глєдац пенєж и за маґазинованє роби у явних маґазинох, а субвенция виноши 40 одсто трошкох маґазинованя.■ Михайло Зазуляк 17. ФЕБРУАР 2017.

ЕКОНОМИЯ МЛАДИ ПОДНЇМАТЕЛЬ ЗОЗ ШИДУ СЛАВЕН ПРОВЧИ

НЄ ЛЄГКО ОБСТАЦ НА ТАРҐОВИЩУ Треба буц конкурентни на тарґовищу, бо найвекши прицагуюци мотив за купцох то цена продукту, алє нє шицки поднїмателє маю исти условия достац вигодну набавну цену и то нє лєгко вибориц

лади поднїматель зоз Шиду Славен Провчи (36), тераз уж давного 2003. року почал самостойну роботу, точнєйше тарґовину з будовательним материялом. Нє сцел тарґовину з такволану „мишану робу”, бо подприємство його оца Звонка „Тренд-комерц” уж теди було познате, нє лєм на простору шидскей општини, алє и ширше. – Пайташ мойого оца Радован Лукич, хтори мал искуства у тарґовини з будовательним материялом, ме нагварел же бим и я почал тарґовину тей файти – виприповедал Славен же як почал тоту роботу. – Перше зме роздумовали же би предавальня була у Моровичу при Шидзе, дзе зме мали хижу и двор. Аж зме и почали шориц двор зоз шопами за таку тарґовину, медзитим, на концу зме пришли до заключеня же би то були нєодвитуюци условия, и вжал сом под закуп простор у дакедишнїм „Шидалу” Ту Провчи почал, и робел даскельо мешаци, покля ше нє просподобело простор у дакедишнєй „Юґокожи”, на видходзе зоз Шиду у напряме Адашевцох. КУПЦОМ ШЕ ВИЛАГОДЗУЄ Окрем цегли, понука ше рижни файти будовательних блокох и цименту, єст и рижни древени греди и лати, а даскельо роки було и угля и тишлїрай. На шидским подручу теди уж було даскельо предавальнї будовательного материялу хтори уж добре розробели бизнис. Од початку роботи Славен ше мушел зочиц з тоту ситуацию, та вец з вигодну цену, добру услугу и любе-

Славен Провчи зоз своїма дзивчатами

17. ФЕБРУАР 2017.

зносцу освоїц купцох. Як гвари, дакеди требало и пре лєм, наприклад, 100 килограми цименту палїц превозку и мехи превесц до купцового обисца. – Перше сом хасновал трактор и прикоч, потим камиончок „тамич”, а вец сом купел камион зоз такволану „руку”, хтора олєгчує зруцованє роби. З початку купци найчастейше особнє приходзели, виберали цо им треба и хасновали свойо превозки. Нєшка найчастейше лєм поволаю на телефон, наруча цо им

ВЖИМЕ ЗАЦИХ Славен Провчи нам гвари же з будовательним материялом лєгчейше тарґовиц як зоз мишану робу и нєт час покля ше муши хасновац продукти. Медзитим... – Нашу робу ше найвецей предава од вчасней яри по позну єшень, бо теди тирва будовательна сезона. Од конца новембра по марец так повесц, шицко става, а теди наступа такволана „мертва сезона” – гвари Провчи.

потребне и то им ше одвеже до двора. Tоту услугу ше нє наплацує на блїзшим подручу. Пре економску кризу вше ше менєй будує, або адаптує, та вец кажди купец барз значни, без огляду кельо купує. Можлївосц плаценя на часци и прейґ чекох, а правни особи, фирми, плаца вирмански – гвари Славен. ЧЕЖКО НАПЛАЦИЦ ВИПОРУЧЕНЕ Наш собешеднїк твердзи и же нє лєгко вше випоручену робу и наплациц. Дакеди ше случує же фирма даскельо раз поряднє вимирює обовязки, а вец нє плаци, та ше случовало же и прейґ суду мушел намирйовац свойо поглєдованя. Же би ше було конкурентни на тарґовищу, найвекши прицагуюци мотив за купцох то цена продукту. Славен гвари же шицки поднїмателє нє маю исти условия достац вигодну набавну цену и же ше за тото нє лєгко вибориц, потим обраховац свой заробок и на концу буц лєпши од кункуренциї. Конкретно, вон задлужени за водзенє фирми, а ма ище двох занятих роботнїкох. З часу на час, на його роботне место приходза и його дзивки Анастасия и Катарина, а можебуц и вони предлужа єдного дня тоту роботу.■ Владимир Дїтко

РУСКЕ СЛОВО 11

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ СТРЕТНУЦЕ: ДЮРА БИКИ З МИКЛОШЕВЦОХ

ЛЄМ У ПРИРОДИ ДИХА З ПОЛНИМА ПЛЮЦАМИ

Пише: Дюра ЛЇКАР

Дюра Бики Миклошевчань, за Дунайом велїм познати по тим же робел у Борове, зоз супругу ше старал о двоїх дзецох, кед требало помагал, вшадзи старчел... Та, заш лєм, ридко хто бул так навязани на природу як Бики, ридко хто ше од вчасней младосци з таку вельку любову старал о птицох и животиньох... И ище вше од того нє вистал

є мож повесц же ше у дзецинстве Дюра Бики розликовал од своїх парнякох, а заш лєм бул иншаки. У школи бул як и шицки, на фодбалскей площи тиж, бегал за лабду, радовал ше посцигнутому ґолу... Любел бависко, алє и инше, на цо його парняки нє обрацали увагу – любел природу. Часто ше знал шпацирац коло мочару, а на питанє цо там видзел, цо глєдал, бешеди нє було конца. Як школяр шестей класи знал до детальох описац птички хтори жию у окруженю, знал аж и хтора яке гнїздочко ма... Роки преход зели. Року 1972. року Дюра бул прияти до членства месного Ловарского дружтва „Фазан”. Радосци нє було конца... ЛОВАРСКИ ЖИВОТ

ДЮРОВО ТРОФЕЇ – Дюра ма вельо трофеї: Єлень – бронзова медаля, сарняк достал златну медалю, а було и дзиви швинї (тиж златна). Мам вельке число препарирани животинї (лїшки, язавца, дзиви качки, вовка и друге). На Дунаю, лєбо на рибалове, капиталци сом нє мал, алє я задовольни, бо ше нє лапа кажди дзень потьки чежки и до 5–6 кили, лєбо чуки векши од 4. Дробней риби – бабушки, червенопирки и други, анї нє знам кельо було – гвари Бики.

12 РУСКЕ СЛОВО

– Гей, бул сом прияти до членства, но я ище як школяр основней школи зоз ловарами одходзел на лови. Дакеди ме мойо родичи и гандровали, бо сом ше врацел дому залюштани, вистати, а часто и замарзнути. Медзитим, мнє нїхто нє могол одгвариц, бо мойо чувства вязани за природу були вше моцнєйши. Учел сом ше припатраюци ше на старших, а найвекше дожице ми було кед по законченю ловох старши сцели потрошиц шицки наполнєни патрони, та ше штреляло. Руцали празни фляши до воздуху, а вец до нїх

цильовали. И я достал од старшого ловара пушку, и була то нагода же бим опробовал як то штреляц. Дакеди сом и поцильовал... а кед ловаре заштрелєли кус вецей заяци, я як стажиста помагал ношиц, дакеди и по три фалати. Часто зме, як награду, заштрелєного заяца ношели дому – памета Бики. Кед положел ловарски испит, и кед достал пушку, постал ровноправни член. – Знал сом же ловаре можу заштрелїц одредзене число дзивини, алє през жиму ше мушело водзиц рахунку же би сарнї, єленї, фазани и заяци мали цо єсц. Вац сом з ловарами на вецей места одношел кукурицу и шено. Так и нєшка. ПРЕПИЛКА, ШТИҐЛИНЦИ И ПАПАҐАЇ Так було у хотаре, у лєше и коло мочару, алє Дюра штредком осемдзешатих рокох у власним дворе мал и малу зоолоґийну заграду. Гвари же то длугока приповедка. 17. ФЕБРУАР 2017.

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ – Ище док сом бул хлапчик, оцец на полю влапел препилку и принєсол ю дому. Купели зме клїтку, а моя робота була же бим ше о нєй старал. Єден час нам шпивала, а вец зме ю пущели. Кед сом подро снул, зоз пайташами зме вжиме лапали штиґлинци. Тримал сом их у клїткох, а кед зачвиринкали, чувствовал сом ше як у гаю. Були то мойо перши стретнуца зоз прекраснима птичками, и наисце сом их полюбел. Идуцей єшенї сом их пущел на шлєбоду – памета Дюра. Бул то початок єдней любови, хторей наш собешеднїк нє видзел конєц, окреме на початку седемдзешатих рокох. Нащивел даскельо вистави украсних птицох и уж о даскельо роки у його клїткох и волиєрох було осем файти австралийски папаґаї (мал их коло 50), китайски и домашнї ярабици, вецей файти заяцох, медзи нїма и украсни павури. Мал по два пари, алє ше лягли, та ше число звекшовало. Кед розширели свойо хво сти, нє мож ше лєм було на нїх напатриц... – Пти ци сом но шел у спе ци ял них клїт кох на ви ста ви до Бо ро ва, Зом бо ра, Суботи ци... Там сом мо гол з да ским за ме нїц да єд ну па ру, предац або ку пиц. А кед при шли дзе ведз шати, було ми барз чеж ко... И те раз ме сци шнє коло шер ца, кед ше здо гад нєм же сом му шел зоха биц мою ве ль ку лю бов, мо йо жи воти нї и пти ци, на ми лосц и нє ми лосц кому шик ко го нє по знам. О да ске льо днї, клїт ки и воли є ри оста ли пра зни. ДЮРОВО ЖИВОТИНЬСКЕ ЦАРСТВО Шейсц роки Дюра бул у вигнанстве, алє му тот час випатрал вельо длугши. Подобне занїманє мал у населєню Роковци, дзе тримал даскельо аквариюми з розличнима рибками. Любел их, алє гвари же му канаринци и папаґаї вше були пред очми. – Кед сом ше врацел, такой сом ше учленєл до здруженя „Вуковарска голубица”. Бул то други початок и обнова мойого „животиньского царства”. Тераз мам канаринци, рижни файти папаґайох, герлїчки скоро у шицких фарбох, патулькасти швинї (виєтнамски), патулькасти кози и пар „пони” коньох. Унука Таня ше им барз радує. Шицки птици и животинї ше розмножую, ходзим и тераз на вистави, а шицко тото цо ношим муши буц персценьоване, реґистроване и ознова у специялних клїткох – надпомина Бики.

Дюра при заштрелєней дзивей швинї од 115 кили

Дюра Бики член Ловарского дружтва на уровню општини и Риболовецкого спортского дружтва у Миклошевцох. Понеже є у пензиї, гвари же вшадзи шицко постарчи. Яри, лєта и вчасну єшень препровадзує на Дунаю, лєбо на рибалове, а вєшенї и вжиме обиходзи хотар, коло ритох и по лєсох. Ходзи на лови, алє и лапац риби. – Дахто дума же ловаре и рибаре нато же би лєм заштрелєли цо векше число дзивини, або налапали цо вецей риби. При мнє тото у другим планє. Думам же нєт нїч красше як кед ше почнє розвидняц, окреме у лєше, лєбо на широким Дунаю. Там можем дихац з полнима плюцами и почувствовац запах розквитнутих вербох, лєбо даєдней овоци... А шицко тото нє прейдзе без соловейох. Так вяри, алє и жима ма свойо окремносци – з уживаньом приповеда Дюра. З Дюром Бикийом мож наисце бешедовац од рана до вечара, та и длужей. И попри тим же є завжати у шлєбодним чаше, шицко сцигнє покончиц и як предсидатель Ме сного одбору у Миклошевцох, алє и як член Оп штин скей ра ди Том пов ци и у Здруженю Ветеранох войни” на локалним и жупанийским уров” ню. Цо мож друге, окрем пожадац Дюрови вельо успиху у шицких активно сцох дзе є анґажовани. Накадзи ше ознова стретнєме, обецал нам же виприповеда даскельо правдиви ловарски приповедки...■

Унука Ивана найчастейше при понийох

17. ФЕБРУАР 2017.

РУСКЕ СЛОВО 13

КУЛТУРА И ПРОСВИТА ВЛА ДИМИР МАЛАЦКО КОМПОЗИТОР

МУЗИ КА ОТВЕ РА ДЗВЕ РИ ДО ШВЕ ТА Пишe: Сенка НА ДЬ

Владимир Малацко зоз Руского Керестура у нашей заєднїци познати як музичар котри викрочел зоз „класичней” рускей музики и пошвецел ше блуз и джез музики. Як композитор сотрудзовал зоз визначнима менами рускей музики, а познанство за познанством отверали дзвери до швета югославянскей музичней сцени

онеже ше зоз музику занїма од шейсцох рокох, Малацко у швеце музики вецей як 40 роки. Як гвари, за музику, односно клавир, го найбаржей заинтересовал наставнїк Яким Сивч, котрого по добрим паметаю велї нашо музичаре. – Перши годзини ми тримал Владимир Мученски, котри бул вельки музичар, грал у велїх познатих местох за лєтованє. Так же мнє перши инструмент бул гармоника. Медзитим, барз ме прицаговал клавир, та сом ше о даскельо роки преруцел на тот инструмент и ту сом ше барз повязал зоз наставнїком Якимом Сивчом. Вон у мнє пренашол талант, а я у нїм чловека котри през живот цошка вельке поробел – здогадує ше Владимир. ГЛЄДАЛ ВЕЦЕЙ ПРОСТОРУ ЗА КРЕАТИВНОСЦ Як гвари, класика го почала глобиц, нє дала вельо простору. Заинтересовал ше за блуз, а познєйше и за джез музику.

ПЕЙЦ АВТОРСКИ АЛБУМИ, ЄДЕН У НАЯВИ НВУ „Руске слово” у сотруднїцтве зоз Владимиром Малацком и „Руску матку” видало пейц авторски албуми „Слунко на єдного чловека” 1998. року, „На верху билих топольох” 2002. року, „Виснїк воскресеня” 2004. рок, „Яблуко чуване у слами” 2008. року и „Врацанє блудного сина” 2011. року.

14 РУСКЕ СЛОВО

– Наша руска забавна музика нє дефинована, нє знац чи писня по жанру шансона, чи романса, чи даяка севдалинка... Давал сом писнї и на „Червену ружу”, алє за мнє тоти аранжмани були скромни, шпиванки худобни. Но, таке ше глєдало. Нє бул сом задовольни анї зоз вибором интерпретатора, аранжманом и вец сом ше опредзелєл сам робиц цошка креативне. Понеже ше моя творчосц кошела зоз концепцию Фестивала, одлучел сом видац власни авторски албум, прето же сом бул прешвечени же мам квалитетни композициї, дзе сом годзен сам виберац интерпретатора, направиц музику, а и участвовац у правеню аранжмана. Сцел сом и писнї на сербским язику – приповеда Малацко. Ище 80-их рокох почал сотрудзовац зоз Дадом Топичом и то му, як гвари, була барз добра препорука. – Уж 1987. року сом бул у його провадзацим бенду, мали зме турнею по Войводини, наступели зме и у Новим Садзе на „Штафети младосци” пред вецей як 30 000 людзми. Теди сом уж здобул велї контакти и, можем повесц, же ми дзвери були отворени за сотруднїцтва яки сом скорей нє могол анї задумац. Но, важне понукнуц квалитет, прето же би велї нє пристали сотрудзовац кед би им ше композициї нє пачели, а окреме же сом им нє могол материялно надополнїц – гвари Владимир, котрому 1998. року вишол перши албум з назву „Слунко на єдного чловека”. Зоз нїм ше окреме цешел прето же мал квалитетних сотруднїкох, як цо Мая Оджаклиєвска, Филип Жмахер, Владана Маркович, Алма Вучинич, Драґолюб Дюричич, Звонимир Кочиш, хор Розанов, цо як гвари „елита югославянскей музичней сцени”. Писнї ше високо котирали 17. ФЕБРУАР 2017.

КУЛТУРА И ПРОСВИТА на радио-станїцох, цо було вельке прето же композициї нє остали лєм знука рускей заєднїци. – Аранжмани ми правел и мой барз добри приятель, джез пияниста Александар Дуїн, котри у другей часци мойого живота єдна з найвизначнєйших особох. Вон вельки фаховец котри закончел Конзерваториюм у Бечу и од нього сом наисце вельо научел – гвари наш собешеднїк. Як гвари, зоз Звонимиром Кочишом сотрудзує ище вше, а окреме визначує його ориґинални стил интерпретованя. У ШВЕЦЕ ИНШАК ЦЕНЯ МУЗИКУ У младосци, 1987. року, Владимир ше одшмелєл пойсц до швета, та єден рок препровадзел у Нємецкей як пияниста по барох и хотелох. – Сцел сом видзиц як ше жиє на Заходзе. Нємци уживаю у живей музики и барз ю почитую, до локалох кладу клавири и пиянина. Препутовал сом скоро цалу Нємецку и видзел сом яки способ живота у Сербиї и на Заходзе. Можем повесц же могло крашнє заробиц, медзитим, мнє после рока уж лапала носталґия, та сом ше 1988. року врацел дому. Барз сом задовольни и тот рок ми значел вецей як дотедишнї 25 роки, видзел сом цо то значи буц сам, орґанизовац ше и знаходзиц ше – здогадує ше Малацко. КУЛТУРА ВШЕ ЗАНЄДЗБАНША Мож повесц же його цали живот бул вязани за културу. Од 2005. по 2012. рок Владимир Малацко бул директор Дома култури Руски Керестур, а после даскелїх рокох паузи ознова почал робиц у тей установи. Тераз є музични сотруднїк и орґанизатор, корепетитор и роби часц административних роботох. Владимирово забавни шпиванки часто виводзени на „Червеней ружи”, а як заняти у Доме култури Руски Керестур, на єден способ участвує у орґанизациї Фестивалу. „Руске слово” поряднє провадзи шицки активносци коло орґанизациї и отримованя нашого найвекшого и найстаршого Фестивалу, хтори ше остатнї роки зочує зоз велїма почежкосцами. – Нажа ль, нє маме можлїво сци ре а лизовац забавни шпи ванки. На конкурс хтори зме ище влонї розписа -

ПРЕНАШОЛ ШЕ У АМБИЄНТАЛНИМ ДЖЕЗУ Уж на першим албуму Владимир сцел указац рижнородносц, та як гвари, направел джезирану баладу, потим ту бул и амбиєнтални джез, хорска, поп музика, а на концу преовладал амбиєнтални джез. - Така музика доминовала на трецим албуму, на штвартим и пиятим тиж, алє вон бул викомбиновани зоз видео спотами и бул базирани на нашей традициї. Амбиєнтални джез ми одвитує пре импровизацию, у нєй мож злучиц руралне и урбане. Позберал сом мотиви зоз прешлосци и направел такповесц етно-джез и тота музика ми оможлївела виражиц ше, а дожице ше потим преглїбело и зоз сликами. Окремна приповедка направиц музични цалосци, приповедку хтора ма свою нїтку од початку по конєц – потолковал Малацко. 17. ФЕБРУАР 2017.

Владимир зоз Дадом Топичом 1987. року

ли сци гли барз ма ло композициї, а п о ч е ж ко с ц и нам пра ви и лоґистика, понеже нє маме ве льо до брих шпи вачох за бав ней му зи ки, анї музичарох, анї аран же рох. За народну музику маме, и ма ли зме, барз добрих му зи ча рох. По пре шли рок ту бул и покойни Ра мач, ма ме Ми ро ня Сивча, Ми ро сла ва Папа... ТоБенд „Паприґаре” зоз 1981. року го року за забавну музику нє маме нїч, увид зиме як випаднє до конца. У комен тарованю причинох за таки стан рушим од верти ка ли – у держави економска ситуация катастро фална, цо ше такой одражує на духовну надбудов. Окрем ни проблем и же держава вше менєй пенєжу опред зелює за културу и барз чежко функционовац у таких условийох – оценює Владимир. Кед забавни шпиванки и того року вио станю на „Ружи”, орґанизаторе буду мушиц барз добре обдумац програму кед планую прицагнуц младих, понеже то єден зоз змистох хтори найпопуларнєйши. Як гвари, твориц вше чежше, понеже и потримовка уметнїком вше менша, а зоз дачого треба жиц. Заш лєм, Ма лацко у наиход зацим чаше планує видац свой ше сти авторски албум. ■

РУСКЕ СЛОВО 15

КУЛТУРА И ПРОСВИТА ТРИЦЕЦ ШЕСТА САМОСТОЙНА ВИСТАВА СИЛВЕСТЕРА МАКАЯ ОТВОРЕНА У КУЛИ

ВЕРИФИКОВАНИ ПОЕТИЧНИ ОПСЕСИЇ

На поволанку домашнїх, наш визначни подобови уметнїк, педаґоґ, алє и писатель Силвестер Макаї з Коцура, од 8. фебруара до конца того мешаца свойо подобово роботи виклада у Ґалериї Културного центру Кула. То Макайова уж трицец шеста самостойна вистава, а з тей нагоди виложени прейґ трицец малюнки на рижни теми и портрети, як и шейсц скулптури. Виставу з инспиративнима словами похвали и подзекованя Силвестерови на його подобовей и педаґоґийней роботи стреду вечар отворела його младша колеґиня, академска малярка и подобови педаґоґ Лидия Барна з Кули. После виношеня основних биоґрафских податкох, Барнова наглашела же Макаї всестрани подобови уметнїк, понеже ше занїма и зоз скулптуру у металу, мальованьом и ґрафику, илустратор є и вецей кнїжкох, член Дружтва по-

НАГРАДИ Лидия Барнова визначела и награди хтори Силвестер Макаї дотераз достал за свою педаґоґийну и уметнїцку роботу, а то Златна значка Културно-просвитней заєднїци Сербиї, три награди Центру за подобове образованє дзецох и младежи Войводини, Октоберску награду Општини Вербас, три награди Воздухоплївного союзу Югославиї за подобову творчосц дзецох, як и Покраїнске припознанє „Партизански учитель”.

добових педаґоґох Войводини, алє и Дружтва писательох Войводини. Як гварела Барнова, и после одходу до пензиї з места наставнїка подобовей култури у ОШ у Коцуре, Макаї (1941) и надалєй роби з младима, „бо же би ше було добри подобови педаґоґ, муши ше буц активни и нєпреривно твориц”. – Кед маляр забудзе тримац щеточку у руки, забудзе и потолковац як ше ю хаснує – гварела Лидия Барнова – а велї його школяре, тераз уж одроснути людзе, за Макая гваря же є уметнїк за приклад и чийо совити, хтори роками нєсебично давал, паметаю и нєшка. Отвераюци виставу, Лидия Барнова пречитала и виривки з критики зоз „Запису о уметносци Силвестера Макая” Саву Степанова, дзе вон гвари же „Макаї добре обучени

– звладани двоєня, та представа цалосна, без огляду чи то малюнок, чи скулптура – вше заснована на примарней улоги подобових елементох. У малюнку то фарба, валери, линиї, ритем, композиция, док у скулптури то триядни материял – маса-простор. Дзекуюци тому спознаню, хторе здобувал у ателєох двох майстрох – академского маляра Белу Пехана и академского скулптора Евґена Кочиша, алє и на Висшей педаґоґийней школи, Макаї у своїм дїлу витворел прецизне верификованє власних, змистових, пластичних и поетских опсесийох”, гвари Степанов. Вистава у Кули на одредзени способ и ретроспектива творчосци Силву Макая, од портретного малярства, прейґ пейзажох, сакралних темох, надреалних сценох, по скулптури, гварела Барнова, а пред тим о Макайовей творчосци бешедовал и предсидатель „Ателєя 05” з Вербасу Драґан Симич. На отвераню вистави присутних привитала руководителька Ґалериї кулского Културного центру Снежана Давидович, а на самим початку його супруга, Серафина Макаї, пречитала Силвестерову писню „У Моцартовим доме” з його литературней збирки „Ступа”, обявеней по сербски. Прикладнїки спомнутей кнїжки, з подписом автора, почитователє Силвестеровей роботи з Кули, Руского Керестура, Коцура, Вербасу и Нового Саду, котри були на отвераню, достали на дарунок, а на концу и сам Силвестер Макаї шицким подзековал на красних словох о його творчосци и на указаней потримовки. М. Зазуляк

У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ

ДРАМСКИ МЕМОРИЯЛ ОД 18. МАРЦА Тогорочни 49. Драмски мемориял Петра Ризнича Дядї почнє 18. марца (собота), а будзе закончени на нєдзелю, 26. марца, з тим же представи за старших буду виведзени у дньох двох викендох – заключене на схадзки Орґанизацийного одбору Мемориялу, хтора у Руским Керестуре отримана вовторок, 14. фебруара. За тераз познате же на Мемориялє буду участвовац пейц представи за старших, з хторих три з наших местох – РНТ „Петро Ризнич Дядя”, з чию премиєрну представу Мемориял и почнє, Драмского студия АРТ Домa култури Руски Керестур и представа Драмскей секциї КУД „Яким Гарди” зоз Петровцох. Як узвичаєне, будзе участвовац и

16 РУСКЕ СЛОВО

представа з Општинскей смотри драмскей творчосци у кулскей општини, а Мемориял будзе мац и госца з иножемства – „Театер при фонтани” з Михаловцох, зоз Словацкей, зоз представу „по виходнярски”. Можлїве же з єдну свою монодраму будзе участвовац и наш професийни ґлумец Владимир Балащак, алє то ше будзе познате познєйше. На Мемориялє того року будзе лєм єдна дзецинска представа, и то у продукциї Драмского студия АРТ керестурского Домa култури, а под час фестивалу будзе орґанизована вистава малюнкох у енкаустики Сонї Папуґа Андєлич. М. З. 17. ФЕБРУАР 2017.

ROK XVI ^ISLO 2 Число ушорела: Славица ФЕЙСА Фотоґрафиї: Вероника ВУЯЧИЧ

наша тема:

ДОМАШНЇ ЗАДАТКИ цо зоз нїма?

ИНИ ЦИ Я ТИ ВА ПОСТАЛА ЕКС ПЕ РИ МЕН Т

их дньох ознова у явносци порушана тема о домашнїх задаткох и їх улоги у нєшкайшим образованю; чи су хасновити, чи даваю резултати, чи су лєм велька обовязка нє лєм дзецом, алє и їх родичом... Габа о тих питаньох и нєдоповедзеносцох рушела од того часу кед медиї обявели же у сушедней Горватскей, односно у даскелїх школох, учителє експериментовали и трицец днї дзецом нє задавали домашнї задатки. Инициятиву на Фейсбуку порушал Марко Ферек, предсидатель „Будзеня”, Здруженя за розуменє ADHD-a (дефицит уваги, гиперактивне поремеценє), и гваря, резултати шицких барз нєсподзвали. Дзеци указали лєпше знанє, були креативнєйши, з векшу дзеку одходзели до школи... Знаюци же тота тема нє од тераз у пажераку, и нашо медиї такой пренєсли реакциї и тото цо окреме интересантне за нас, наших школярох и їх наставнїкох – чи би и у нас нє опробовац исте. Фаховци и наставнїки подзелєни, єдни за, други нє. Домашнїм задатком даваме найвецей простору у нашим Додатку. 17. ФЕБРУАР 2017.

РУСКЕ СЛОВО 17

наша тема:

ДОМ И ФАМЕЛИЯ

ДОМАШНЇ ЗАДАТКИ – цо зоз нїма?

Маю смисла лєм кед их дзеци робя Домашнї задатки ознова на испиту, точнєйше поведзене, система образованя хтора нє у складзе зоз тим цо ше школяром дава, а цо од нїх вимага. Скурел ше прах и поставяло питаня, як то же домашнї задатки вше менєй робя тоти цо би их требали робиц, и прецо ше тото цо треба зробиц у школи здрилює на родительски хрибти. Як то же нє мож ришиц тото цо уж длугши час проблем нє лєм у нас, алє и у реґиону

ото цо остатнїх дньох мож обачиц то же ше у єдним и нашо учителє, алє и гевти прейґ Дунаю складаю, то досц обширне ґрадиво хторе треба звладац у єдним школским року. Ту вшелїяк у предносци оддзелєня з меншим числом школярох, алє нє и велї новосадски школи хтори маю по трицецеро дзеци у класи. Марко Ферек, инициятор спомнутого проєкту трима же кед дзеци барз обтерхую мозоґ, вон престава учиц. Кед ше го, заш, розтерхує, або лєпше поведзено „заинтересує”, теди вон знанє вельо лєпше упива. Од того шицко и почало, од нєзадовольства з тим цо дзеци нє(зробя) у школи, та вец родичи з нїма дома шедза за столом (окреме з младшим возростом), помагаю им, або вєдно з нїма робя. Поносую ше же власним дзецом постали учителє, бо муша робиц з нїма нє лєм домашнї задатки, алє и задатки пред каждим контролним скоро зоз шицких предметох, стищки тиж нє можу зохабиц на нїх и скоро нїч нє може прейсц без „преверйованя”. И попри тим, нє вше старча, бо дружтво у хторим жиєме надрилєло нєписани правила же дзецко у основней школи муши учиц странски язики, ходзиц на спортску активносц и до музичней школи, домашнї задатки нє раз причина за зраженя праве медзи дзецми и їх родичами. Єден родитель, професор на Факултету у Новим Садзе пристал повесц даскельо слова на тоту тему, но жадал остац анонимни. – Супруга и я маме двойо дзеци и з обидвоїма часто робиме шицко цо треба. Старшей анї нє паметам кельо раз сом писал реферати, зробел сом и осем power point презентациї, бо нєшка таки презентациї учителє вимагаю, док супруга помага там дзе треба буц креативнєйши. Нє помагаме лєм у фискултури. Пробовали зме вшелїяк, алє нє ишло – скаржи ше єден оцец на способ як ше роби у школох, а тот исти способ видно же уж длугши час нє одвитує векшини школяром. Нє єдини є хтори дума же така система образованя – преруцованє улоги хтору би требала мац школа, на родичох, и

18 РУСКЕ СЛОВО

ясне же школярски оцени у дньовнїкох нє реални. Домашнї задатки маю смисла теди, кед их дзеци робя сами, кед им их нє робя родичи, або кед их до конца од дакого нє препишу. Правда, нє мож шицко ґенерализовац, вше єст винїмки, алє факт же домашнї задатки нє лєм же су обсяжни, алє и интелектуално вимагаю вельо вецей як цо то було дакеди. Поставя ше питанє – цо вец з тима дзецми чийо родичи сцу помогнуц, алє ше до комютерох нє такой-так розумя, а наука им нє идзе одрук? Указало ше же єст вельки розлики при тих школярох хтори успишни у школи (високо образовани родичи), односно тих цо су нє (родичи хтори нє маю високе образованє, и нє можу заплациц же би им дахто фахови помогнул, гоч и тоти податки треба брац з резерву. ИСКУСТВА Нашо наставнїки гваря же и у нас опробовани подобни проєкт, як и у Горватскей, и же ше даґдзе указал як добре ришенє, а даґдзе нє. Наталия Зазуляк, учителька у Руским Керестуре, преноши свойо искуства. – Робели зме и так же зме дзецом нє задавали домашнї задатки, алє ше указало же то нє найлєпше ришенє. Родичом нє було ясне, чи робиц, чи нє, настал подполни гаос и добре же нє тирвал длуго. Думам же дзеци треба же би мали домашнї задатки, окреме у тим возросту з хторим робим, алє и задатки муша буц умерени. Дзеци би нє требали дома робиц длужей як єдну годзину, а задатки хтори доставаю мушели би буц таки же би их могли сами зробиц. Добре би було кед би дома робели дацо цо нє мож у школи, провадзели дацо як ше розвива, рошнє... дацо за цо потребни час. Нє думам же би було добре цалком утаргнуц домашнї задатки, и нє знам, як би без нїх дзеци научели читац... Ми дзеци, заш лєм, мушиме учиц и пририхтовац за дальше школованє, роботу и обовязки – трима Зазулякова. НЄ ВШЕ ШЕ МОЖЕМЕ ПОРОВНОВАЦ Фаховци гваря же од велїх факторох завиши чи ше достанє позитивни резултати кед ше домашнї задатки утаргнє и наводза же ту медзи иншим пресудни: предзнанє школяра, состав оддзелєня, мотивованосц наставнїка учителя и його способносц пренєсц на дзеци одредзене знанє.... Порованє з другима жемами нє вше подзековне, окреме зоз заходнима, або скандинавскима, у хторих децениями цалком иншака система школства, а мож повесц и филозофия живота. Но, фокус нам на домашнїх задаткох. Кед там дзеци по цали дзень у школи, лоґичне же им 17. ФЕБРУАР 2017.

ше нє задава же би ище и дома робели. Тото на цо ше там барз меркує, то образованє просвитних роботнїкох и їх способносци. Вибера ше „най”, а за уложени труд им ше шорово заплаци. Почитує ше их. И ми маме таких цо им дате же би преношели знаня на наймладших и за хторих родичи маю лєм хвали. Маме и других, и велї бриґи хтори ше з рока на рок „прецагую”, а на годзинох нє робя, так повесц, нїч. И у нас дзеци хтори у „боравку” (цалодньове пребуванє) робя домашнї задатки. Ясмина з Нового Саду, Маркова мац, подзелєла з нами свойо искуства: – Мой син и у першей, а тераз, и у другей класи, ходзи до цалодньового пребуваня у школи и там зроби шицко цо би требало. Дому нє приноши нїч. Дома приповедаме, бавиме ше, и медзи иншим го одводзиме на фодбал. Спорт му барз важни, и понеже знаме же му то велька мотивация же би и у школи бул активни, надпоминаме му же би требал дац шицко од себе и у настави. Анї я, анї супруг з нїм нє робиме задатки, и дакеди зме у дилеми же чи потребне дацо повториц, вежбац з нїм... Учителька Марка лєм хвалї, и гвари же нє потребне з нїм додатно робиц, шицко, наисце, барз добре функционує. Нє знам лєм як будземе на єшень, док почнє ходзиц до трецей класи, бо у школи нєт вецей места лєм за перши два класи – гвари Ясмина. (У велїх новосадских школох

да и дружтво таки же нам єдини способ же би ше повторело тото о чим учели – домашнї задатки – гвари єдна учителька з новосадскей школи. СЕЛЕКЦИЯ ҐРАДИВА Министер просвити, науки и технолоґийного розвою, Младен Шарчевич виявел тих дньох за „Блиц” же розтерхованє школярох єдна з його главних тезох нового закона и же ше уж длугши час роби на тим. Вон додал же єдна ґрупа наставнїкох уж прешла одредзену файту едукациї же би цо швидше могли почац робиц, бо гоч цо лєгко повесц, або як гварел – розказац, проблем у тим же нєт тих хтори би поведзене и запровадзели. А як ма випатрац розтерховане ґрадиво и то уж у тим полрочу, ище нє мож знац. Годно ше случиц тото цо и по тераз, а то же шицко будзе завишиц од тих цо викладаю, од учительох и наставнїкох, од їх способносцох же би селектовали ґрадиво. Главне муши знац кажди школяр, менєй важне, хто кельо годзен... Прето и домашнї задатки годни прелєжац ище єдни експериментални осипки. Єдни буду за їх утаргованє, указуюци на тото же су дзецом стрес, родичом терха, же неґативни реакциї на домашнї дзеци лєгко годни пренєсц на комплетни процес ученя и школованя. Други буду указовац на їх вецейнїсти хасен, од утвердзеного ґрадива прейґ розвиваня роботних звикнуцох по самостойносц и чувство одвичательносци.

Фото: В.В.

Пише: Славица ФЕЙСА

ПОТРЕБНИ АНАЛИЗИ И ВИГЛЄДОВАНЯ

нєт места, та цалодньове пребуванє маю дзеци лєм у першей, або у першей и другей класи. Учителє би на тему о домашнїх задаткох, верим мали цо повесц, но тото цо ше видвоює як проблем уж спомнуте – обширне и нє повязане ґрадиво. (гоч ту и велї други). И Марко Ферек дума же векшину наставного плану дзеци треба же би усвоєли у школи, алє як? Як робиц, а нє „прелєциц” през обсяжни наставни плани, научиц дзеци и достац повратну информацию од школярох же одредзену наставну єдинку добре звладали? Дзеци би требали знац прецо робя домашнї задатки. – То барз чежко, бо дзепоєдни предмети як цо Приро17. ФЕБРУАР 2017.

Дзепоєдни учителє у сушедней держави и далєй нє даваю дзецом домашнї задатки гоч прешол мешац, так же уж три мешаци дзеци маю вецей часу за бависко и друженє и звонка школски активносци. Як стоя з ґрадивом, ище вчас гуториц. Горватски медиї преноша же велї наставнїки гварели же нє буду давац школяром задатки през викенд, и же потримую проєкт, бо пренашли нови методи з хторима дзеци упиваю знаня, и мотивованши су на самей годзини. У нас затераз шицко по старим, док нашим наставнїком нє будзе поведзене як и цо маю робиц. Можебуц же праве тота инициятива поруша компетентних же би озбильно випитали чи з домашнїх задаткох єст хасну, якого, цо им циль и як вони вплївую на школярох. Потераз о тим, окрем дзвиганя велького праху, озбильней, або глїбшей анализи нє було. ■

РУСКЕ СЛОВО 19

наша тема:

ДОМ И ФАМЕЛИЯ

ДОМАШНЇ ЗАДАТКИ – цо зоз нїма?

18 РУСКЕ СЛОВО

Фото: В.В.

Пише: Славица ФЕЙСА

ПОТРЕБНИ АНАЛИЗИ И ВИГЛЄДОВАНЯ

РУСКЕ СЛОВО 19

ДОМ И ФАМЕЛИЯ

женоблоґ

Пише: Ясмина ДЮРАНЇН

З ПОГАРОМ ВИНА У РУКИ

email: jasmina.djuranin@gmail.com www.zenoblogija.com

ж дас дзешец днї у нашим обисцу права аґония. И то пре єдну єдину причину – пре Дзень залюбених... Гоч би даєдни подумали же я така возбудзена и романтична пре тото швето, та рихтам кексочки у форми шерцочкох, рижнофарбово балони, лєбо салветки... Спреведли сце ше – дзеци. Вони ше почали заношиц... Старши син би симпатиї подаровац цали швет. Виписує зоз своїм швракописом найкрасши любовни стихи хтори може найсц на интернету, обдумує прекрасну винчованку, лєм най му я нарайзуєм шерцо, бо йому вше випаднє як нєзвичайна южна овоц, шкатулу би му закруциц до лилового папера и ище ю и украшиц. Ґу тому, дарунок нє дарунок без лакотки, та би докупиц и таке дацо... И ище койцо, най шицко нє видавам... А я штудирам цо робиц. Симпатична ми тота його „затресканосц”, алє знам же ше по шлїдуюце швето ище пейц раз залюби. Нє будзем ше розтрошовац. Мушим рационално роздумовац. Можебуц бим требала виґуґлац даяки совити, як з дачого рециклованого мож справиц дацо як нове. Нє, нє добра идея, знова на мнє спаднє. Лєпше заплациц, та мир.

Кед даскельо днї пред шветом младши видзел як ше старши рихта, зрозумел у яких ше бриґох находзи – вон нє ма дзивку, а Валентин уж ту. Нашвидко у школи ришел проблем зоз симпатию з оводи. Раз-два. Тераз му ище остало здумац цо єй подарує. Аааааааааа!!! Питам ше мойому А цо же я достанєм? Кажди хлоп у нашим обисцу своєй любеней дацо подарує, лєм ти цихо. Чом же ше нє оздзиваш? Сиґурно ме нєсподзиваш як нїґда за тоти двацец роки... Гоч сом и джмуркла на ньго, одвиту нє було. Лєм єдно до поли дзигнуте оберво нагадовало же тоти днї коло Валентина прейду, як и кажди други. Тераз хлапци тема, а нашо душички будземе напавац през рок, кажди дзень зоз заєднїцку кафу коло пейц пополадню. И погаром винка. (Випатра яґод же стално цмордаме вина, алє то пре Святого Трифуна). З єдного боку ше, боме, радуєм. Нєшка сом спала до пол осмей. Мой скорей станул, порихтал сином фриштик, ужину... Зобудзел ме кед шицко покончел, змахнул и пошол на роботу. Шедла сом на посцель и подумала: Можебуц би требало так жиц кажди дзень, бо час прейдзе и так, и так. Наздраве!■

♥

20 РУСКЕ СЛОВО

Photofunia

♥

♥ ♥ ♥ 17. ФЕБРУАР 2017.

КУЛТУРА И ПРОСВИТА ШТРЕДНЯ ШКОЛА „ПЕТРО КУЗМЯК” У ПРОЄКТУ „ТВОЯ ЕВРОПА! ТВОЙ ГЛАС.”

ВЕЛЬКА ЧЕСЦ И ОДВИЧАТЕЛЬНОСЦ Основну и шредню школу зоз домом школярох „Петро Кузмяк” з Руского Керестура, 14. фебруара нащивел член Европского економского и социялного комитету з Бриселу пан Роман Хакен, хтори зоз Ческей

оман Хакен отримал презентацию у рамикох проєкта „Твоя Европа! Твой глас.” до хторого вибрана и Школа „Петро Кузмяк” вєдно зоз 33-ма школами з велїх европских жемох. Керестурску Школу буду представяц тройо школяре, Дорис Бучко з III-1 руского оддзелєня Ґимназиї, Ґавра Алексич зоз IVI-2, одн. сербского оддзелєня Ґимназиї и Вукашин Делич III-3 - з напряму туристични технїчар и їх професорка анґлийского язика Лїляна Фина. Презентация була на анґлийским язику, почала з промотивним филмом стаємного проєкту „Твоя Европа! Твой глас.”, а на филму бул звит зоз прешлорочного, на Роман Хакен зоз керестурскима школярами хторим ше першираз зявела и Сербия як жем кандидат и професорку анґийского язика Лїляну Фину ЕУ. Теди Сербию представяла Перша беоґрадска ҐимнаНа презентациї попри шкозия, а того року то керестурлярох учашнїкох у проєкту, ДО БРИСЕЛУ 30. И 31. МАРЦА ска Школа. Представитель присуствовали и други шкоЕвропского комитету Роман Законченє проєкту „Твоя Европа! Твой глас.” ляре трецей и штвартей клаХакен потим присутним кратхтори орґанизує Европски економски и социялни си и їх професоре, як и предко представел Европску унию комитет будзе отримане 30. и 31. марца у Бриселу. ставителє управи Школи дияк заєднїцу 28 державох, и єй На нїм школяре пред Комитетом презентую свойо ректорка Хелена Пашо Панайглавнєйши институциї и роботи на тему „Будучносц Европи и як далєй” влович и єй помоцнїк Невенцела, як Совит Европи, европ- дзе винєшу свойо видзеня и думаня. Вибрани буду ка Пєщич. ски парламент, рижни комите- три найлєпши роботи хтори буду и наградзени. Як за медиї виявела директи, а медзи нїма и Комитет за торка Пашо Павловичова, виекономски и социялни розвой бор Школи до того проєкту бул за нїх вельке нєсподзихтори совитодавне цело. Як визначел Хакен тот Комитет ванє, понеже вошли медзи 33 школи од 687 цо конкуроше занїма и з випитованьом явного думаня о рижних пи- вали. таньох вязаних за терашньосц и будучносц ЕУ. – Нєшкайши дзень окремни и почина ше чуц за нашу Школу прейґ сайтох, медийох и то єден вид промоциї нашей школи на хторей ми длуго робиме. Нєшка нашу ЖАДАЮ ЧУЦ ГЛАС МЛАДИХ Школу нащивел пан Роман Хакен. Бешедовал и зоз шкоО проєкту „Твоя Европа! Твой глас.” промотер Ролярами, а можеме ше з нїм лєгко розумиц и по руски поман Хакен за медиї виявел: неже є Чех. Представели зме му и наш народ Руснацох - Зоз участвованьом на тим проєкту школяре науи нашу историю и нашо пребуванє на тих просторох. ча роздумовац ґлобално, о приношеню одлукох и Европски економски и социялни комитет то важна инкреированю политики, буду бешедовац зоз другима сти туция и важи за совитодавне цело ЕУ им важни глас младима зоз державох Европскей униї и державох ци вил ного дружтва, хтори ше у ЕУ барз ценї. Єден з тих хтори у процесу придружованя. Буду роздумовац и гла сох буду и нашо школяре хтори у Бриселу буду предмац нагоду повесц цо потребне їх парняком. ставяц нашу Школу, народ, державу зоз знаньом хторе Члени Европскей комисиї маю од 35-40 рокох наакумуловали у нашей школи. Вибрали зме школярох так далєй. Вони професионалци и експерти, цо значи же же би була заступена и родна и национална ровноправнє можу буц млади, прето же маю искуства. При носц и же би представяли цалу нашу Штредню школу. младих видзим вецей ентузиязма и обчекованя, Думам же лєпша промоция нашей школи нє може буц. отворени попатрунки и оптимизем. Дакеди млади Источашнє то школяром и особна награда за труд и учевидза же ствари мож ришиц єдноставно, прето же нє нє и власна промоция – заключела директорка. видза компликациї хтори ше звичайно случую. Будзе ше бешедовац о тим цо млади обчекую у ЕвропЯк дознаваме, школяре учашнїки ше уж єден час прискей униї, у якей ЕУ вони сцу жиц. Ми попробуєме рихтую за проєкт, за тото з Бриселу достали обсяжни мапренєсц поруку младих одвичательним институцийтерияли на анґлийским язику на хторим будзе и наступ ом. Млади студенти ше годни привиц на тренинґи, и шицка комуникация.■ стажираня у институцийох у Бриселу. М. Афич / С. Надь 17. ФЕБРУАР 2017.

РУСКЕ СЛОВО 21

МОЗАЇК ФИЛОЗОФИЯ И ТЕОЛОҐИЯ ЧАСЦ ЖИВОТА

НАЙЛЄПШЕ ПОСОВИТОВАЦ ШЕ ПИШЕ‫׃‬ Тамара САЛАҐ

Данил Задрепко зоз Дюрдьова уж после основней школи знал же сце виучовац, а и препущиц ше нєкаждодньовому поволаню. Драга го одведла до Италиї и України, а там закончел студиї филозофиї и теолоґиї. Здобул вельке искуство, а нови и иншаки живот, и людзе, збогацели його похопеня, швет и попатрунок на околїско. Драга до паноца длуга, алє упартосц ше виплаци

же би дахто постал римокатолїцки лєбо грекокатолїцки паноцец муши закончиц студиї филозофиї и теолоґиї. Без тих факултетох, нє мож пошвециц ше за паноца. Потребне препровадзиц минимум шейсц роки на семинариї, односно на богословиї. Остатнї крочай то дипломованє на теолоґиї, а ректор муши послац писмо владикови у хторим треба же би було обгрунтованe же чи богослов способни буц паноцец. После основней школи, Данил бешедовал зоз дюрдьовским парохом Йоакимом Холошняйом и гварел му же сце буц паноцец. Вон го посовитовал же би ше уписал на класичну Ґимназию „Паулинум” у Суботици, односно як ю вони волаю, мала Семинария. – Уж як сом закончовал ґимназию, знал сом же сцем предлужиц студиї у истим напряме. През лєтнї розпуст сом ше почал пририхтовац за дальше школованє. Ходзел сом два и пол мешаци на курс италиянского язика, а потим сом пошол студирац филизофию до Риму на Папски Универзитет Урбаниана – гвари Данил. После трох рокох студираня у Риме, 2010. року дипломовал филозофию, а же би могол предлужиц далєй, як увод до теолоґиї, мушел ище єден рок буц у Папским Институту Ориентале, тиж у Риму. – Дас два, три роки сом направел паузу и вец сом предлужел студирац теолоґию. Стипендию сом достал у України, у Ужгородзе, на Ужгородскей грекокатолїцкей Богословскей академиї Блаженого Теодора Ромжи. Нє було ми барз чежко, прето же нам язики подобни, а и народ там барз приємни и добри. Упознал сом чесни шестри зоз Ужгороду, та сом и од нїх вельо раз могол поглєдац гоч яку помоц – толкує Данил. Вон 2015. року дипломовал теолоґию у Ужгородзе, а попри тим же ше сце пошвециц за паноца, вон жада и далєй виучовац

22 РУСКЕ СЛОВО

филозофию. Понеже його диплома зоз ватиканского факултету у Сербиї нє припозната, Данил муши преложиц дипломи, так же на Филозофским факултету у Новим Садзе, ознова уписал филозофию и будзе покладац лєм розлику у испитох. – У тей хвильки жиєм у Сербиї и ту ше думам пошвециц за паноца, а же би ми були припознати дипломи зоз Папского универзитету, зоз Риму, мушим ше прилагодзиц нашей системи – приповеда Данил.

ЖИВОТ У ИНОЖЕМСТВЕ Данил жил и студирал у двох розличитих державох. Зоз свойого власного искуства може поровнац живот у Италиї у Риму и у України у Ужгородзе. – Рим и Ужгород чежко и поровновац. Рим вельки город, и гей, вон центар християнства, алє по моїм думаню, людзе там барз завжати, їх живот ше зводзи углавним на роботу. Док у Ужгородзе иншак. Людзе побожнєйши, цеплєйши, а и то славянски народ, блїзши су нам. Кед пойдзеш до Ужгороду и кед повеш же ши зоз даякей другей держави, вони це приємно привитаю и обрадую ше, гоч вас и нє познаю. Понеже Рим туристично барз нащивени, вони ше нє так барз обрадую людзом зоз других местох – гвари Задрепко.

З РЕЛИҐИЮ УПОЗНАВАЦ И МЛАДШИХ Данил тераз роби як вироучитель у основней школи „Йован Йованович Змай” у Дюрдьове. Преподава виронауку дзецом од першей по осму класу.

17. ФЕБРУАР 2017.

МОЗАЇК Ма вельке жаданє же би ше у будучносци пошвецел за паноца, а тиж и же би ше уписал на мастер на филозофиї. – Робим уж дас рок и пол. З младшима дзецми, теми о релиґиї обрабяме на таки способ, же би их цо лєгчейше могли похопиц. Заинтересованосц розлична, од дзецка до дзецка, а найвецей завиши од того з якей фамелиї приходза – чи з нїма дома бешедую о таких темох, чи нє. Робиме так же би им було интересантне, и то през рижни бависка, рисованя и вифарбйованя, бо их на таки способ найлєгчейше заинтересовац – толкує Данил. Кед слово о старших школярох, Данил о релиґиї приповеда дакус озбильнєйше, а тиж з нїма бешедує и о даяких других темох.

– Понеже сом студирал филозофию, а и особнє любим тоту науку, дзецом прилагодзим тему, та на даяки способ бешедуєме и о филозофских питаньох и роздумованьох. Нє слово лєм о релиґиї, алє и, вообще, о тим цо их чека у дальшим живоце, наприклад, при осмакох тераз актуална тема же до котрей стреднєй школи ше уписац. Часто им гуторим же кед треба вибрац драгу през живот, нє роздумаме и принєшеме наглу одлуку, та прето вше добре побешедовац и посовитовац ше и зоз старшима, а тиж пойсц и до церкви помодлїц ше – закончує Данил. ■

ВИХО ДЗИ НОВИ

МАК ТОГО РОКУ НАПОЛНЇ 45 РОКИ

Фебруарске число часопису за младих МАК видзе концом мешаца, а „У фокусу” му всестрани штредньошколєц Александар Планкош з Руского Керестура, Маряна Райчевич з Вербасу, хтора роби у Словацкей, як и нова представа „Боинґ, боинґ” Младежскей ґрупи Драмского студия „АРТ” Дома култури Руски Керестур. Од того року, МАК ма и нову сатиричну рубрику „Дньова доза Руснацох”, а ту и уж стаємна рубрика „Так и нїяк иншак”. Тиж так, нова рубрика то и „Швет науки и технолоґиї”, у хторей, у тим чишлє, медзи иншим, годно пречитац хтори посцигнуца зоз астрономиї и астрофизики охабели найвекши шлїд у 2016. року. „Спорт и рекреация” представя денсголерку Наташу Боянович з Керестура, „Власни печац” Таниту Ходак з Коцура, хторей фотоґрафия гоби, а у тим чишлє видзе и нова рубрика Бориса Ройку „Директ до фаци”, хтора будзе виходзиц у каждим другим чишлє. З нагоди МАК-овей 45-рочнїци, часопис того року у каждим чишлє будзе обявйовац рубрику „З МАК-овей архиви”, а у тим, другим тогорочним чишлє, будзе интервю з ґрупу „Роса”, хтори у МАК-у бул обявени 1989. року. Ма. З.

НАШО МАСТЕРАНТИ Мено и презвиско: Теодора Вранєш Датум народзеня и место одрастаня: 17. май 1991. року, Руски Керестур Здобути ступень, напрям, обласц: Мастер професор язика и литератури, анґлийски язик Тема мастер роботи и датум мастерованя: „Критични приказ Геминґвейових крадких приповедкох”, датум мастерованя 04. октобер 2016. Мастер студиї (Факултет, Универзитат): Филолоґийни факултет Универзитета у Беоґрадзе Основни студиї (Факултет, Универзитет): ФППС „Доктор Лазар Вркатич” , напрям анґлийски язик Штредня школа: Ґимназия „Петро Кузмяк”, Руски Керестур Роботне место: Наставнїк анґлийского язика у школи „Петефи Бриґада”, у Кули. Професор анґлийского язика у пририхтуюцим центру за покладанє Кембридж испитох, „Анґлия”, у Руским Керестуре Награди и специялизациї: Стипендия Др Лазар Вркатич Язики: Руски, сербски, анґлийски, италиянски, нємецки Интересованя и гобиї: Читанє, спорт Контакт: teodoraanglia@gmail.com Плани за будучносц: дохторски студиї у иножемстве, усовершованє у своїм фаху 17. ФЕБРУАР 2017.

РУСКЕ СЛОВО 23

ДУХОВНИ ЖИВОТ ВРАЦАНЄ ЦЕРКОВНОГО МАЄТКУ И ВИТРИМОВАНЄ ПАРОХИЙОХ

ЧЕКАЮ РЕСТИТУЦИЮ И ОПЕРАЮ ШЕ НА ВИРНИХ И ДЕРЖАВУ Пише: Мирон ГОРНЯК КУХАР

Нашо парохиї углавним жию зоз прилогох вирнїкох, зоз добродзечней роботи, а дзепоєдни и зоз охабеней жеми. Очекує ше же будзе лєгчейше кед ше закончи реституцию

условийох дружтвено-економскей кризи хтора уж длуго тирва, поєдинцом, институцийом, та и церковим парохийом нє лєгко обезпечиц обстоянє, алє и розвой, хтори нєобходни у присподобйованю у сучасним швеце. – Углавном ситуациї рижни, у зависносци од обставинох у каждей парохиї, од єй структури, як и од єй велькосци, лєбо численосци вирих – гварел владика кир Георгий Джуджар. – У процесу врацанє вжатих маєткох; дацо врацене, а векша часц нє. У каждим случаю Церква очкодована, а було би єй лєгчейше кед би ше єй врацело тото цо єй було вжате. Цо ше дотика одношеньох и потримовки од держави, и наша Церква ма можлївосц раз рочнє конкуровац з проєктами на републичним, покраїнским, а даґдзе и на локалним уровю. Другей и иншакей потримовки нєт. Други католїцки епархиї у истей ситуациї – потолковал владика Джуджар. ВЕКШИ КОНФЕСИЇ ДОСТАВАЮ ВЕЦЕЙ Векши конфесиї доставаю векшу помоц од держави. Наприклад, як дознаваме зоз Покраїнского секретарияту за образованє, предписаня, управу и национални меншини – национални заєднїци, тот Секретарият 2015. року по конкурсу за додзельованє средствох Церквом и вирским заєднїцом предвидзел вкупно 21 424 000 динари, од тей суми Сербскей православней Церкви (СПЦ) 11 099 000 динари, а Грекокатолїцкей Церкви 458 000 динари. Исти Секретарият 2016. року розписал Конкурс за додзельованє финансийних средствох за проєкти обнови церквох на териториї АП Войводини. По конкурсу, лєм з єдним проєктом обнови єдней церкви, могли ше приявиц Сербска православна Церква, Римокатолїцка Церква, Ру-

24 РУСКЕ СЛОВО

мунска православна Церква, Исламска заєднїца, Єврейска заєднїца, Словацка еванґелицка Церква А. В., Реформатска християнска Церква, Євангелицка християнска Церква А. В. и Грекокатолїцка Церква. Вкупна сума наменєних средствох була 5 270 000 динари. Кед слово о реституциї, наприклад, после коло пол вика священїческого искуства на тих просторох, о. др Роман Миз гварел же на прикладзе новосадскей парохиї, мож видзиц же у процесу врацаня три файти маєтку – то часци будинку, теметов и жем. Цо ше дотика помоци од держави, як гварели предсидатель Церковного одбору у Новим Садзе Борислав Сакач и секретар Владимир Римар, на парохийним будинку и грекокатолїцкей церкви, концом октобра 2016. року положени нови циви, понеже стари уж препадли и премакали, а за тоти роботи новосадска парохия по проєкту достала 150 000 динари помоци од компетентного министерства Сербиї. Тоти роботи нє було лєгко орґанизовац и за потребни документи, папери и дозволи ше кончело три-штири мешаци. Парох новосадски о. Юлиян Рац гварел же попри тим, влонї од министерства Сербиї достати и 150 000 динари за пририхтованє формованя библиотекарского фонду. ИСКУСТВА ВЕКШИНСКЕЙ ЦЕРКВИ Сербска Православна Церква векшинска вирска заєднїца у Сербиї, та єй искуства, положенє и проблеми важни и за други вирски заєднїци. По податкох Аґенциї за реституцию концом 2016. року, як пренєсли медиї, СПЦ поднєсла 1 062 вимоги, у хторих глєда коло 73 150 гектари жеми, од чого 38 988 гектари польопривредней и 33 799 гектари лєсох и лєсовитей жеми. 17. ФЕБРУАР 2017.

ДУХОВНИ ЖИВОТ

ВЕЛЇ ОГРАНЇЧЕНЯ У ВРАЦАНЮ МАЄТКУ Мрежа за реституцию концом 2016. року у своїм сообщеню спозорела же поглєдовачом однятого маєтку уведзени числени огранїченя, термини, условия и комплексни процедури же би достали часц свойого маєтку, хтори одняти у цеку и после Другей шветовей войни.

О НАДОПОЛНЄНЬОХ ЗА ДЕРЖАВНИ МАЄТОК По прешлорочним толкованю Мрежи за реституцию, ище у октобру 2011. року ступели на моц Закон о реституциї и Закон о явним маєтку, по хторим локалним самоуправом и 720 явним подприємством у Сербиї оможлївене же би без надополнєня постали власнїки державного маєтку, и то у найвекшей часци, гевтей чийо власнїки нїґда нє були, и без даяких огранїченьох. Єдине предусловиє и законска обовязка, то же општини и явни подприємства треба же би поднєсли прияву явней власносци Републичней дирекциї за маєток.

Потераз гражданом у процесу реституциї врацени маєток вредносци коло милиярду еври. На початку того року директор Аґенциї за реституцию Страхиня Секулич гварел же би 2018. року требало почац виплацованє надополнєня у форми квитох на 12 роки. – Роби ше на пременки закона, ниа, уж треци раз. Наша идея була же бизме зменшали суму надополнєня, алє и звекшали обсяг натуралней реституциї. То и за державу и за гражданох найлєпше, бо пенєж то найвреднєйша роба и держава го у сущносци нєма – гварел Секулич. Медиї пренєсли же ше преценює же одняти маєток вредзи коло 40 милиярди еври, а же потераз у реституциї найлєпше прешли Церкви и вирски заєднїци, хторим врацене коло 45 одсто поверхносцох глєданих обєктох и коло 65 одсто жеми, польопривредней, будовательней и под лєсами.■ 17. ФЕБРУАР 2017.

МЕДЗИНАРОДНА ВЛАДИЧЕСКА КОНФЕРЕНЦИЯ СВ. КИРИЛА И МЕТОДИЯ ПРИ ПАПОВИ

МОЦНЄНЄ ВИРИ И ЦЕРКОВНОГО ЗАЄДНЇЦТВА Фото: Radio Vaticana (EN)

Од того, врацени єй коло 40 000 гектари. Тиж, СПЦ глєда и 363 гектари будовательней жеми, 451 дїловни обєкти поверхносци 135 558 квадратни метери, 696 квартельни обєкти од 55 816 квадрати, 83 теметови, 83 матични кнїжки и два уметнїцки слики. У медийох информованя ше з часу на час обявює як СПЦ водзи економию, углавним то у неґативним контексту, у смислу же як добре зарабя, а вирска є заєднїца. Часто ше указує же ше високи церковни представнїки вожа у луксузних автох, же жию у луксузних будинкох и же драги церковни „услуги”. Так ше наводзи и же СПЦ, як и други вирски заєднїци, нє у обовязки плаценя ПДВ, порциї на маєток. Министер финансийох Душан Вуйович влонї виявел же и Церкви, хтори од скорей постали нє лєм арендаше, алє и продуковаелє вина, палєнки, швичкох, сувенирох, буду у порцийней системи кед им держава враци шицок одняти маєток, бо тото цо им треба врациц, цо длуство, то вельо вецей од того цо би вони дали до державней каси.

Папа Франциско 30. януара приял до службеней нащиви „ад лимина апостолорум” владикох Медзинародней владическей конференциї (МВК) св. Кирила и Методия, зоз Сербиї, Македониї, Чарней Гори и Косова, медзи хторима и наш владика кир Георгий Джуджар. Предсидатель МВК монс. Ласло Немет за Ватикански радио гварел же то була нагода за моцнєнє вири и церковного заєднїцтва и бешеду о розличних моделох сотруднїцтва з векшинску Церкву у жемох у хторих католїки меншина. Єден з нєдавних предлогох Святому пристолу то и подзелєнє МВК св. Кирила и Методия на национални владически конференциї, пре практични причини, пре вельки розлики медзи жемами, з розличнима законодавствами. Медзи приоритетами, то и змоцньованє присутносци у тих розличних дружтвох. – Помиренє медзи Сербами и Горватами, Албанцами и Сербами ище вше барз далєко. Єст вельки проблеми и спокуси и можеме дац наисце барз позитивне доприношенє, тиж у складзе зоз задумками святого оца, хто-

ри вельо роби за мир у швеце – гварел зренянински владика монс. Немет. Суботицки владика монс. Янош Пензеш, як найстарши епископ, за „Горватску риєч” виявел же папа Франциско ище раз указал же є отворени за сотруднїцтво, порихтани на критики и барз єдноставни. Представнїки МВК тиж обишли конґреґациї и рижни ради хтори у служби Святого пристола, штири базилики и були на гробе св. Петра и св. Павла. Бешедуюци о своїх упечаткох пребуваня од 30. януара до 4. фебруара, апостолски еґзарх за грекокатолїкох у Сербиї кир Георгий Джуджар гварел: – Упечатки барз позитивни, бешедовали зме з папом годзину и штерацец минути, цо ґод зме мали и кажди владика гварел цо сцел. Гоч нє було предвидзене з протоколом, мали зме и Службу Божу з папом, хтору вон предводзел, у своєй каплїци. Як владикове зоз Сербиї, стретли зме ше и зоз амбасадором Сербиї у Риме при Святим пристолу Мирком Єличом – гварел кир Георгий. М. Г. К.

РУСКЕ СЛОВО 25

ИНФОРМАТОР Покраїнски секретарият за образованє, предписаня, управу и национални меншини – национални заєднїци розписує:

КОНКУРС

зованє окружних и медзиокружних змаганьох зоз знаня язика (мадярски, румунски, словацки, руски и горватски язик) и язичней култури за школярох основних школох, хтори ше образую на мацеринским язику. При одредзованю висини средствох за додзельованє, применює ше шлїдуюци критериюми: 1. одвит на тему програми/проєкту, 2. уплїв предложеней програми/проєкту, 3. компетентносц предкладача и потерашнє искуство. Ґу прияви ше обовязно подноши и фотокопию потвердзеня о порцийним идентификацийним чишлє. Єдна правна особа може поднєсц найвецей єдну прияву.

ЗА ФИНАНСОВАНЄ И СОФИНАНСОВАНЄ ПРОГРАМОХ И ПРОЄКТОХ У ОБЛАСЦИ ОСНОВНОГО И ШТРЕДНЬОГО ОБРАЗОВАНЯ У АП ВОЙВОДИНИ ЗА 2017. РОК Покраїнски секретарият за образованє, предписаня, управу и национални меншини – национални заєднїци (у дальшим тексту: Секретарият), у складзе зоз Финансийним планом и финансийнима можлївосцами у буджетним 2017. року будзе финансовац и софинансовац програми и проєкти у обласци основного и штреднього образованя на териториї АП Войводини у суми 14.502.500,00 динари. РОЗПОДЗЕЛЬОВАНЄ СРЕДСТВОХ А) Установи основного и штреднього образованя и Реґионални центри за професийни розвой занятих у образованю 1. за програми и проєкти основного образованя – 5.540.000,00 динари, 2. за програми и проєкти штреднього образованя – 3.650.000,00 динари. Б) Здруженя 1. за програми и проєкти на уровню основного образованя – 2.552.500,00 динари, 2. за програми и проєкти на уровню штреднього образованя – 2.760.000,00 динари. Право участвовац на Конкурсу маю установи основного и штреднього образованя на териториї АП Войводини, чий снователь Република Сербия, Автономна Покраїна, або єдинка локалней самоуправи и Реґионални центри за професионални розвой занятих у образованю зоз шедзиском на териториї АП Войводини, як и здруженя зоз шедзиском на териториї АП Войводини хтори зоз Статутом предвидзели активносци у обласци образованя, як єден з цильох здружованя. Наведзени средства наменєни за шлїдуюци приоритети: 1. модернизацию образовно-воспитней роботи, 2. усоглашованє образованя з потребами тарґовища роботи, 3. пестованє мултикултуралносци/интеркултуралносци и традициї, мацеринского язика припаднїкох националних меншинох – националних заєднїцох, 4. потримовку инклузивному образованю и превенцию вчасного напущованя формалного образованя, 5. стимулованє звонканаставних активносцох. При одредзованю висини средствох за додзельованє, применює ше шлїдуюци критериюми: 1. одвит на тему програми/проєкту, 2. уплїв предложеней програми/проєкту, 3. компетентносц предкладача и потерашнє искуство. УСЛОВИЯ КОНКУРСА Ґу прияви на конкурс ше подноши шлїдуюцу документацию: 1. фотокопию ришеня о упису до реґистру при Аґенциї за привредни реґистри за здруженя, 2. фотокопию потвердзеня о порцийним идентификацийним чишлє, 3. фотокопию виводу зоз Статута здруженя або сновательного акта (у хторим утвердзене же ше цилї здруженя витворює у обласци яка предвидзена зоз конкурсом), хтору оверело здруженє. Секретарият по службеней длужносци обезпечи податки о фактох зоз точки 1. и 2. того члена, окрем кед странка окреме вияви же сама обезпечи податки. Єдна правна особа може поднєсц найвецей два прияви.

ЗА ФИНАНСОВАНЄ И СОФИНАНСОВАНЄ НАБАВКИ ОПРЕМИ ЗА ОСНОВНИ ШКОЛИ ХТОРИ МАЮ СТАТУС ЯВНО ПРИПОЗНАТИХ ОРҐАНИЗАТОРОХ АКТИВНОСЦОХ ФОРМАЛНОГО ОСНОВНОГО ОБРАЗОВАНЯ ОДРОСНУТИХ НА ТЕРИТОРИЇ АП ВОЙВОДИНИ ЗА 2017. РОК Конкурс ше розписує на суму за финансованє и софинансованє набавки опреми за основни школи хтори маю статус явно припознатих орґанизаторох активносцох формалного основного образованя одроснутих на териториї АП Войводини за 2017. рок. РОЗПОДЗЕЛЬОВАНЄ СРЕДСТВОХ Конкурс ше розписує на суму 950.000,00 динари яки обезпечени зоз Покраїнску скупштинску одлуку о буджету Автономней Покраїни Войводини за 2017. рок за финансованє и софинансованє набавки опреми за основни школи хтори маю статус явно припознатих орґанизаторох активносцох формалного основного образованя одроснутих на териториї АП Войводини за 2017. рок. УСЛОВИЯ КОНКУРСА Хаснователє хтори маю право участвовац у розподзельованю средствох то основни школи на териториї АП Войводини чий снователь Република Сербия, АП Войводина и єдинка локалнeй самоуправи и хтори маю статус явно припознатих орґанизаторох активносцох формалного основного образованя одроснутих, односно хтори маю ришенє Секретарияту o виполньованю предписаних условийох за окончованє дїялносци формалного основного образованя одроснутих. Хаснователь може конкуровац найвецей до 100.000,00 динари. Хаснователь длужен при набавки опреми поступац у складзе з одредбами Закона о явних набавкох. При одредзованю висини средствох за додзельованє, применює ше шлїдуюци критериюми: – значносц планованого укладаня до опреми з цильом дзвиганя квалитету и модернизациї отримованя настави, – нєобходносц опреми за орґанизованє отримованя настави, – число нащивительох у школи – число остатнїх хасновательох, – ступень розвитосци локалней самоуправи на чиєй ше териториї находзи установа образованя, – иснованє других жридлох финансованя набавки опреми, – набавка опреми хтору преважно мож реализовац у чечуцим буджетним року. Єдна установа подноши лєм єден конкурсни формулар. Ґу прияви на конкурс ше подноши шлїдуюцу обовязну документацию: 1. фотокопию потвердзеня о порцийним идентификацийним чишлє и 2. нєвязане понукнуце – предрахунок за набавку опреми (калкулацию набавки опреми).

ЗА СОФИНАНСОВАНЄ ПРОГРАМОХ И ПРОЄКТОХ У ОБЛАСЦИ МОЦНЄНЯ ЯЗИЧНИХ КОМПЕТЕНЦИЙОХ ШКОЛЯРОХ ОСНОВНИХ ШКОЛОХ У АП ВОЙВОДИНИ ЗА 2017. РОК Конкурс ше розписує за софинансованє програмох и проєктох у обласци моцнєня язичних компетенцийох школярох основних школох у АП Войводини. РОЗПОДЗЕЛЬОВАНЄ СРЕДСТВОХ Конкурс ше розписує на вкупну суму 350.000,00 динари за програми и проєкти у обласци моцнєня язичних компетенцийох школярох основних школох у АП Войводини. Средства ше додзелює за софинансованє програмох и проєктох у обласци моцнєня язичних компетенцийох школярох основних школох у АП Войводини, хтори окреме наменєни за: – орґанизованє и реализованє медзиокружних змаганьох зоз знаня язика (мадярски, румунски, словацки, руски и горватски язик) и язичней култури за школярох основних школох, хтори ше образую на мацеринским язику. УСЛОВИЯ КОНКУРСА Право участвовац на конкурсу маю основни школи, домашнї змаганя, зоз шедзиском на териториї АП Войводини и то за орґанизованє и реали-

ЗА ФИНАНСОВАНЄ И СОФИНАНСОВАНЄ ОСНОВНИХ И ШТРЕДНЇХ ШКОЛОХ У АВТОНОМНЕЙ ПОКРАЇНИ ВОЙВОДИНИ ХТОРИ РЕАЛИЗУЮ ДВОЯЗИЧНУ НАСТАВУ У 2017. РОКУ Конкурс ше розписує за финансованє и софинансованє основних и штреднїх школох у АП Войводини хтори реализую двоязичну наставу у 2017. року. РОЗПОДЗЕЛЬОВАНЄ СРЕДСТВОХ Конкурс ше розписує за финансованє и софинансованє основних и штреднїх школох у АП Войводини хтори реализую двоязичну наставу у 2017. року на вкупну суму 4.560.000,00 динари и то: I. За oсновне образованє – програмски трошки у функциї реализациї двоязичней настави (финансованє окончовательох хтори реализую двоязичну наставу, трошкох материялу за образованє, фахового усовершованя занятих – обука наставного кадру у жеми и инoжемстве, трошки набавки фаховей литератури и дидактичного материялу, як и шицких других трошкох у функциї реализациї двоязичней настави) 1.235.000,00 динари, – набавка опреми у функциї реализациї двоязичней настави 950.000,00 динари.

КОНКУРС

26 РУСКЕ СЛОВО

КОНКУРС

17. ФЕБРУАР 2017.

ИНФОРМАТОР II. За штреднє образованє – програмски трошки у функциї реализациї двоязичней настави (финансованє окончовательох хтори реализую двоязичну наставу, трошкох материялу за образованє, фахового усовершованя занятих – обука наставного кадру у жеми и инoжемстве, трошки набавки фаховей литератури и дидактичного материялу, рочней членарини за лиценцу Кембридж центру и члeнарини за медзинародну матуру – ИБ, як и шицких других трошкох у функциї реализациї двоязичней настави 1.805.000,00 динари, – набавка опреми у функциї реализациї двоязичней настави 570.000,00 динари. УСЛОВИЯ КОНКУРСА Право на додзельованє средствох маю установи основного и штреднього образованя хтори достали согласносц Министерства просвити, науки и технолоґийного розвою за виводзенє двоязичней настави. Хаснователь длужен при набавки услугох и опреми поступац у складзе з одредбами Закона о явних набавкох. При одредзованю висини средствох за програмски трошки хтори у функциї реализациї двоязичней настави, ше применює шлїдуюци критериюми: – число наставнїкох хтори участвую у двоязичней настави, – число школярох у двоязичней настави, – оправданосц у смислу дальшого розвиваня двоязичней настави. При одредзованю висини средствох за набавку опреми у функциї реализациї двоязичней настави, ше применює шлїдуюци критериюми: – число двоязичних оддзелєньох и – число наставних предметох хтори ше преподава двоязично. Ґу прияви на конкурс ше подноши шлїдуюцу документацию: – фотокопию акта з яким ше доказує достату согласносц Министерства, – нєвязане понукнуце-предрахунок за програмски трошки, набавку опреми (калкулацию трошкох).

КОНКУРС

ЗА ДОДЗЕЛЬОВАНЄ БУДЖЕТНИХ СРЕДСТВОХ ЗА ФИНАНСОВАНЄ И СОФИНАНСОВАНЄ ПРОГРАМСКИХ АКТИВНОСЦОХ И ПРОЄКТОХ ЗА ДЗВИГАНЄ КВАЛИТЕТУ ШКОЛЯРСКОГО СТАНДАРДУ У АВТОНОМНЕЙ ПОКРАЇНИ ВОЙВОДИНИ У 2017. РОКУ

Конкурс ше розписує за финансованє и софинансованє програмских активносцох и проєктох за дзвиганє квалитету школярского стандарду на териториї АП Войводини у 2017. року. РОЗПОДЗЕЛЬОВАНЄ СРЕДСТВОХ Конкурс ше розписує за финансованє и софинансованє програмских активносцох и проєктох за дзвиганє квалитету школярского стандарду на териториї АП Войводини у 2017. року у вкупней суми 1.900.000,00 динари. Средства наменєни за: – орґанизованє стретнуцох домох школярох у АП Войводини, – реализацию програмох и проєктох з обласци образованя и воспитаня, култури, уметносци, спорта, – реализацию рижних манифестацийох, – уводзенє и отримованє НАССР и ISO стандардох у установох школярского стандарду и – витворйованє других програмских активносцох и проєктох у функциї дзвиганя уровня школярского стандарду. УСЛОВИЯ КОНКУРСА Право участвовац на Конкурсу маю установи школярского стандарду – доми школярох штреднїх школох, школи з домом школярох, специялни школи з домом школярох, школярски центри, школярски одпочивалїща и школярски културни центри на териториї АП Войводини чий снователь Република Сербия односно АП Войводина. Средства ше розподзелює на основи шлїдуюцих критериюмох: – значносц програмских активносцох, односно проєктох за розвой школярского стандарду у АП Войводини, – число учашнїкох у програмских активносцох и проєктох, – ступень розвитосци єдинки локалней самоуправи на чиєй ше териториї находзи установа школярского стандарду, – постоянє других жридлох за финансованє програмских активносцох, односно проєктох, – успишна реализация додзелєних средствох з буджету АП Войводини у предходних рокох з дорученим звитом и доказами о наменковим и законїтим хаснованю буджетних средствох, – же програмску активносц и проєкт преважно мож реализовац у чечуцим буджетним року.

17. ФЕБРУАР 2017.

Ґу Прияви Подношитель прияви треба же би приложел: фотокопию потвердзеня о порцийним идентификацийним чишлє.

КОНКУРС

ЗА РЕҐРЕСОВАНЄ ПРЕВОЖЕНЯ ШКОЛЯРОХ ШТРЕДНЇХ ШКОЛОХ НА ТЕРИТОРИЇ АП ВОЙВОДИНИ ЗА 2017. РОК Конкурс ше розписує на суму средствох хтори обезпечени з Покраїнску скупштинску одлуку о буджету Автономней Покраїни Войводини за 2017. рок на окремним роздїлу Секретарияту за реґресованє превоженя школярох штреднїх школох у АП Войводини за 2017. рок. РОЗПОДЗЕЛЬОВАНЄ СРЕДСТВОХ Конкурс ше розписує у суми средствох яки обезпечени зоз Покраїнску скупштинску одлуку о буджету Автономней Покраїни Войводини за 2017. рок на окремним роздїлу Секретарияту за реґресованє превоженя школярох штреднїх школох у АП Войводини за 2017. рок, 183.000.000,00 динари. УСЛОВИЯ КОНКУРСА Хаснователє хтори маю право участвовац у розподзельованю средствох то општини и городи на териториї АП Войводини. Критериюми за розподзельованє средствох Критериюми за розподзельованє средствох по Правилнїку о условийох реґресованя превоженя школярох штреднїх школох у АП Войводини тоти: – число школярох штреднїх школох зоз подруча општини або городу хтори каждодньово путую од места биваня по школу, – релациї путованя, – ступень розвитосци општини або городу у АвтономнейПокраїни Войводини, яки утвердзени з актом Влади Републики Сербиї и можлївосц финансованя зоз општинского/городского буджета. Ґу Прияви Подношитель прияви треба же би приложел: – Прилог число 1 и 1а – Таблїчки о калкулацийох трошкох превоженя школярох штреднїх школох зоз ценовнїками мешачних школярских картох, – Прилог число 2 – Таблїчку з основнима податками у вязи зоз реґресованьом превоженя школярох штреднїх школох, – Прилог число 3 – Список школярох-путнїкох штреднїх школох у медзигородским транспорту у школским 2016/2017 року на подручу општини/городу, – Прилог число 4 – Финансийски план реґресованя превоженя школярох штреднїх школох у општини/городу з прецену потребних средствох за 2017. рок и – Прилог число 5 – Фотокопию потвердзеня о порцийним идентификацийним чишлє. ЗАЄДНЇЦКИ УСЛОВИЯ ЗА ШИЦКИ КОНКУРСИ ОДЛУЧОВАНЄ О ВИМАГАНЬОХ И СПОСОБ ПРИЯВИ Термин за подношенє приявох на Конкурс то 3. марец 2017. року. О додзельованю средствох Хасновательом одлучує покраїнски секретар цо компетентни за роботи образованя, напредкладанє Комисиї за запровадзованє Конкурсу, хтора разпатра вимаганя хтори сцигли. Секретарият затримує право од подношителя вимаганя питац, по потреби, додатну документацию або информациї. Комисия нє будзе розпатрац: нєподполни прияви, нєблагочасни прияви, нєдопущени прияви (прияви хтори поднєсли нєовласцени особи и субєкти хтори нє предвидзени з конкурсом), прияви хтори ше нє одноша на з конкурсом предвидзени наменки, прияви хасновательох хтори у предходним периодзе нє оправдали додзелєни средства прейґ финансийних и наративних звитох, програми односно проєкти хтори нє мож реализовац преважно у чечуцим буджетним року. Резултати Конкурса буду обявени на интернет презентациї Секретарияту. Прияву на конкурс ше подноши на єдинственим формуларе хтори ше обявює на интернет боку Секретарияту, у писаней форми.Формулар питальнїка мож превжац од 13. фебруара 2017. року на урядовей Web презентациї Секретарияту: www.puma.vojvodina.gov.rs . Прияви ше подноши: 1) особнє з придаваньом на писарнїци покраїнских орґанох управи у Новим Садзе; 2) по пошти на адресу: Покраїнски секретарият за образованє, предписаня управу и национални меншини – национални заєднїци 21000 Нови Сад Булевар Михайла Пупина 16. З назначеньом: – назва конкурсу на хтори ше подноши прияву

РУСКЕ СЛОВО 27

ИНФОРМАТОР

Покраїнски секретарият за образованє, предписаня, управу и национални меншини – национални заєднїци, розписує:

КОНКУРС

за дотациї орґанизацийом eтнїчних заєднїцох у Автономнeй Покраїни Войводини Конкурс ше розписує за софинансованє рядовeй дїялносци, проєктох и орґанизованє манифестацийох, як и за набавку опреми и инвестицийни укладаня орґанизацийох eтнїчних заєднїцох зоз териториї Автономней Покраїни Войводини у 2017. року. I. РОЗПОДЗEЛЬОВAНЄ СРЕДСТВОХ Конкурс ше розписує на вкупну суму 29.950.000,00 динари и то по националних заєднїцох: Мадярска национална заєднїца 14.600.000,00 динари; Горватска 3.000.000,00 динари; Словацка 3.000.000,00 динари; Румунска 2.220.000,00 динари; Ромска 1.730.000,00 динари; Руска 1.110.000,00 динари; Бунєвска 1.000.000,00 динари; Македонска 630.000,00 динари; Українска 390.000,00 динари; Нємецка 280.000,00 динари; Че ска 125.000,00 динари; Ашкалийска 95.000,00 динари; Єгиптянска 95.000,00 динари; Греческа 95.000,00 динари; Чарногорска 580.000,00 динари и инши национални заєднїци 1.000.000,00 динари. II. УСЛОВИЯ КОНКУРСА Тeрмин за подношенє приявох то 3. марец 2017. року. ■ На конкурс ше можу приявиц лєм реґистровани правни особи – орґанизациї и здруженя припаднїкох eтнїчних заєднїцох зоз шeдзиском на териториї Автономней Покраїни Войводини чия шe дїялносц снує на очуваню и пeстованю националного и културного идeнтитeту або чия шe дїялносц снує на очуваню и унапрeдзeню мeдзинационалнeй толeранциї. ■ На Конкурс ше нє можу приявйовац директни и индиректни буджeтни хасноватeлє. ■ Нє будзe шe розпатрац нєблагочасни и нєподполни або нєправилно виполнєни прияви, прияви хтори поднєсли нєовласцeни особи, як анї прияви хтори нє прeдмeт Конкурса. ■ Нє будзe шe розпатрац прияви апликантох хторим додзeлєни средства по основи предходних конкурсох Секретарияту, а хтори нє вимирeли превжати обовязки по тих конкурсох або благочасно нє питали од Секретарияту предлуженє термину за реализацию средствох яки достали по основи скорейших конкурсох Секретарияту. ■ Покраїнски секретарият за образованє, предписаня, управу и национални меншини – национални заєднїци затримує право питац од подношитeля прияви, по потреби, додатну документацию и информациї або висц на самe мeсто, односно за додзeльованє средствох одредзиц виполнєнє додатних условийох; ■ Секретарият нє обовязни обгрунтовац свойо одлуки; ■ Процив тих одлукох Секретарияту нє мож уложиц правни лїк; ■ Прияви и приложену документацию ше подношитeльом нє враца. III. СПОСОБ АПЛИКОВAНЯ ■ Прияви ше подноши лєм на конкурсних формуларох Секретарияту. Комплетну конкурсну документацию з упутствами и правилами мож превжац од пондзeлку 6. фебруара 2017. року у просторийох Секретарияту або на web адреси www.puma.vojvodina.gov.rs; Ґу прияви шe обовязно подноши: 1. Урядови доказ о реґистрациї орґанизациї; 2. Потвeрдзeнє о порцийним идeнтификацийним чишлє; 3. Урядови доказ о отвореним рахунку при Управи за трезор з назначеньом єдинственого числа хаснователя явних средствох при Управи (ЄЧ ХЯС). Резултати конкурса ше обявює на урядовeй web адреси Секретарияту.

КОНКУРС

за софинансованє проєктох очуваня и пестованя медзинационалней толеранциї у Войводини у 2017. року Конкурс ше розписує за софинансованє програмох, проєктох и активносцох чий циль очувац и пестовац медзинационалну толеранцию у Войводини у 2017. року, у рамикох проєкта „Афирмация мултикултурализма и толеранциї у Войводини“. Конкурс ше розписує на вкупну суму 14.688.700,00 динари. I РОЗПОДЗЕЛЬОВАНЄ СРЕДСТВОХ Средства ше додзелює за софинансованє програмох, проєктох и активносцох орґанизацийох, здруженьох, асоцияцийох и других субєктох, чий циль афирмовац вредносци мултикултурного дружтва и очувац и пестовац медзинационалну толеранцию у Войводини у 2017. року, а хтори наменєни окреме за: – унапредзенє продукциї и продукцию телевизийней и радийней програми, интернет-презентацийох, других формох електронских презентацийох, друковани пропаґандни активносци, активносци у друкованих медийох и други форми медийних активносцох;

28 РУСКЕ СЛОВО

– видаванє кнїжкох, брошурох, часописох або других публикацийох нєпрофитного характеру; – орґанизованє семинарох, конференцийох и других формох наукових и едукативних сходох; – набавку опреми, опреманє и адаптацию просторох и инвестицийни укладаня; – орґанизованє културних, образовних, спортских и других манифестацийох. II УСЛОВИЯ КОНКУРСА ■ На конкурс ше можу приявиц лєм реґистровани правни особи – орґанизациї, здруженя, асоцияциї и други субєкти зоз шедзиском на териториї Автономней Покраїни Войводини, чия ше дїялносц снує на очуваню медзинационалней толеранциї, односно орґанизациї, здруженя и асоцияциї чийо програми, проєкти або активносци унапрямени на очуванє и пестованє медзинационалней толеранциї у Автономней Покраїни Войводини; ■ На Конкурс ше можу приявиц лєм нєпрофитни орґaнизациї (здруженя, асоцияциї, фондациї и задужбини и други нєпрофитни орґанизациї). ■ При одлучованю о додзельованю средствох будзе ше преценьовац обсяг и значносц поднєшеного предкладаня проєкту, способ реализациї и конкретни ефекти яки ше зоз проєктом витвори; ■ При одлучованю о додзельованю средствох предносц буду мац тоти проєкти хтори ше одноша на розвиванє, очуванє и пестованє духу медзинационалней толеранциї при младих. III ОКРЕМНИ УСЛОВИЯ Явни набавки Кед хаснователь средствох зоз того конкурса подпада под реґулацию Закона о явних набавкох, односно кед ше средства яки витворени по тим конкурсу будзе хасновац за набавку роботох, доброх або услугох, а учасц явних средствох твори вецей як 50% вредносци набавки, хаснователя средствох ше будзе тримац за наручителя и вон ма обовязку применьовац Закон о явних набавкох. IV СПОСОБ АПЛИКОВАНЯ ■ Прияви ше подноши у єдним прикладнїку, лєм на конкурсних формуларох Секретарияту; ■ Конкурсну документацию мож превжац од 6. фебруара 2017.року у просторийох Секретарияту або на web адреси www.puma.vojvodina.gov.rs; ■ Подношитель може поднєсц лєм єдну прияву на Конкурс; ■ Ґу прияви ше обовязно приклада копиї тих документох: 1. Службени доказ о реґистрациї орґанизациї(ришенє АПР); 2. Потвердзенє о порцийним идентификацийним чишлє (ПИЧ); 3. Службени доказ о отвореним рахунку при Управи за трезор. V ОЦЕНЬОВАНЄ ПРОЄКТОХИ ОДЛУЧОВАНЄ О ДОДЗЕЛЬОВАНЮ СРЕДСТВОХ ■ Поднєшени прияви розпатра комисия хтору менує покраїнски секретар за образованє, предписаня, управу и национални меншини – национални заєднїци; ■ Комисия нє будзе розпатрац нєблагочасни и нєподполни або нєправилно виполнєни прияви, прияви хтори поднєсли нєовласцени особи, прияви хтори виписани нєчитко або зоз ґрафитним клайбасом, як анї прияви хтори нє предмет Конкурса; ■ Комисия нє будзе розпатрац прияви подношительох хторим додзелєни средства по основи предходних конкурсох Секретарияту, а хтори нє вимирели превжати обовязки по тих конкурсох; ■ Комисия нє будзе розпатрац прияви директних буджетних хасновательох; ■ Секретарият затримує право од подношителя прияви, по потреби, питац додатну документацию и информациї або висц на саме место, одно сно за додзельованє средствох одредзиц виполньованє додатних условийох; ■ Ришенє о розподзельованю средствох приноши покраїнски секретар, на о снови предкладаня конкурсней комисиї; ■ Секретарият нє ма обовязку обгрунтовац свойо одлуки; ■ Ришенє покраїнского секретара конєчне и процив ришеня нє мож уложиц правни лїк; ■ Прияви и приложену документацию ше подношительом нє враца; ■ Зоз подношителями приявох хторим одобрени средства, Покраїнски секретарият за образованє, предписаня, управу и национални меншини – национални заєднїци заключи контракт о софинансованю активносцох по основи якого ше средства виплаци. Резулт ати конкурса ше обяви на службеней web адреси Секретарияту по законченю Конкурса.

17. ФЕБРУАР 2017.

ИНФОРМАТОР КОНКУРС

за додзельованє буджeтних средствох орґаном и орґанизацийом у Aвтономнeй Покраїни Войводини у чиєй шe роботи службено хаснує язики и писма националних меншинох – националних заєднїцох за 2017. рок Средства у суми 9.500.000,00 динари ше додзелює за унапредзенє витворйованя права на службене хаснованє язикох и писмох националних меншинох – националних заєднїцох у Aвтономнeй Покраїни Войводини. Право участвовац на конкурсу маю: орґани єдинкох локалней самоуправи з териториї Автономней Покраїни Войводини, у хторих зоз Статутом городу, односно општини утвeрдзeнe службeне хаснованє язикох и писмох националних меншинох - националних заєднїцох на цалeй тeриториї єдинки локалней самоуправи або у населєних местох на їх териториї;месни заєднїци на териториї городох и општинох зоз алинeї єден; други орґани, орґанизациї, служби и установи, хаснователє буджетних средствох, хтори маю шедзиско на тeриториї локалней самоуправи або хтори окончую дїялносц на териториї локалней самоуправи, зоз алинeї єдeн. Срeдства шe додзeлює за финансованє, односно участвованє у финансованю: ■ оспособйованя занятих у орґанох и орґанизацийох же би ше служели зоз язиком националнeй мeншини – националней заєднїци хтори ше службено хаснує, а окреме занятих на роботних местох на хторих шe витворює контакт зоз странками (участвованє на курсох, сeминарох и други способи яки орґанизовани за тоти намeнки) и за розвой систeми eлeктронскeй управи за роботу у условийох вeцeйязичносци. ■ трошкох виробку и поставяня таблох з назвами орґанох и орґанизацийох, зназву насeлєного мeста и других ґеоґрафских назвох на драгових напрямох, з назву улїцох и площох, як и других обвисценьох и спозореньох за явносц хтори виписани и на язикох националних мeншинох – националних заєднїцох хтори ше службено хаснує у општини, городу або населєним месце и за друкованє двоязичних або вецейязичних формуларох, службених глашнїкох и других явних публикацийох. Висину средствох за додзельованє шe утвeрдзує на основи шлїдуюцих критeриюмох: ■ число язикох и писмох националних меншинох – националних заєднїцох хтори ше службено хаснує на цалей териториї општини, городу або населєного места; ■ процeнтуалнe участвованє припаднїкох националних мeншинох– националних заєднїцох чийо ше язики и писма службено хаснує у вкупним чишлє житeльства по урядових податкох Републичного заводу за статистику, на основи остатнього попису жительства; ■ вкупни материялни трошки яки потребни за реализацию активносцох; ■ постоянє других жридлох финансованя активносцох; ■ континуитет у финансованю активносцох з боку Секретарияту, односно чи шe срeдства вимага пeрши раз. Термин за подношенє приявох на конкурс тирва по 03. марец 2017. року. Прияви на конкурс ше подноши лєм на конкурсних формуларох Секретарияту. Комплeтну конкурсну докумeнтацию мож прeвжац у просторийох Секретарияту, або на интернет адреси: www.puma.vojvodina.gov.rs. Прияви на конкурс ше доручує у двох прикладнїкох з двома виявами хтори оверела и подписала овласцена особа подношителя прияви кед ше конкурує по єдней основи, кед ше источашнє конкурує и по другей основи, прияви ше доручує у вкупно штирох прикладнїкох, зоз штирома оверенима виявами. Нєблагочасни або нєподполни прияви, прияви у хторих нєдостаток по указованю нє одстранєни, кед ше нє одноша на наменки яки предвидзени зоз конкурсом або кед их поднєсли нєовласцени особи ше нє будзе розпатрац. Хаснователь длужен средства хасновац лєм за наменки за хтори су додзелєни, а нєпотрошени средства врациц до буджету Aвтономнeй Покраїни Войводини. Хаснователь ма обовязку на одвитуюци способ визначиц же у финансованю участвовал и Секретарият. Хаснователь длужен найпознєйше по виходзенє календарского року поднєсц Секретарияту звит о утрошку додзелєних средствох з одвитуюцу документацию. У случаю сумнї же додзелєни средства у дзепоєдних случайох нє хасновани наменково, Секретарият поруша поступок пред покраїнским орґаном управи цо компетентни за буджетну инспекцию, пре контролу законїтого и наменкового хаснованя средствох. Кед ше утвердзи же ше додзелєни средства у дзепоєдних случайох нє ха-

17. ФЕБРУАР 2017.

сновали наменково, прияви тих хасновательох средствох ше убудуце нє будзе розпатрац кед буду учaствoвaц нa кoнкурсу. Поступок конкурса запровадзує комисия за розпатранє приявох хтору формує покраїнски секретар. Комисия по розпатраню призбераних приявох составя обгрунтоване предкладанє за додзельованє средствох по конкурсу и доручує го покраїнскому секретарови. О додзельованю средствох хасновательом по запроведзеним поступку одлучує покраїнски секретар зоз ришеньом хторе конєчне. Ришенє о додзельованю средствох ше обяви на интернет боку Секретарияту.

КОНКУРС

за софинансованє проєктох хтори унапрямени на реализацию афирмативних мирох и процесох за интеґрацию Ромох за предлуженє „Декади инклузиї Ромох” у 2017. року Конкурс ше розписує за софинансованє проєктох хтори унапрямени на реализацию афирмативних мирох и процесох за интеґрацию Ромох за предлуженє „Декади инклузиї Ромох” у 2017. року. I. РОЗПОДЗЕЛЬОВАНЄ СРЕДСТВОХ Конкурс ше розписує на вкупну суму 1.900.000,00 динари. II. УСЛОВИЯ КОНКУРСА Термин за подношенє приявох то 3. марец 2017. року. На конкурс ше можу приявиц лєм реґистровани правни особи – орґанизациї и здруженя ромскей националней заєднїци зоз шедзиском на териториї Автономней Покраїни Войводини, чию ше дїялносц снує на очуваню и пестованю националного и културного идентитету, або орґанизациї чия дїялносц унапрямена на реализацию афирмативних мирох и процесох за интеґрацию Ромох за предлуженє „Декади инклузиї Ромох“ у 2017. року. ■ Нє будзе ше розпатрац нєблагочасни и нєподполни або нєправилно виполнєни прияви, прияви хтори поднєсли нєовласцени особи, як анї прияви хтори нє предмет Конкурса. ■ Нє будзе ше розпатрац прияви апликантох хторим додзелєни средства по основи предходних конкурсох Секретарияту, а хтори нє вимирели превжати обовязки по тих конкурсох, або благочасно, а по виходзенє термину за прияву по тим конкурсу, нє вимагали од Секретарияту предлужованє термину за реализацию средствох яки достали по основи скорейших конкурсох Секретарияту. ■ Покраїнски секретарият за образованє, предписаня, управу и национални меншини – национални заєднїци затримує право од подношителя прияви, по потреби, питац додатну документацию и информациї, або висц на саме место, односно за додзельованє средствох одредзиц виполньованє додатних условийох. ■ Секретарият нє обовязни обгрунтовац свойо одлуки. ■ Процив тих одлукох Секретарияту нє мож уложиц правни лїк. ■ Прияви и приложену документацию ше подношительом нє враца. III. ПРИМЕНЬОВАНЄ ЗАКОНА О ЯВНИХ НАБАВКОХ Кед хаснователь средствох зоз того конкурса подпада под реґулацию члена 2. пасус 1. точка 2) Закона о явних набавкох („Службени глашнїк Републики Сербиї”, число 124/2012, 14/2015, 68/2015), односно, кед ше средства яки витворени по тим конкурсу будзе хасновац за набавку роботох, доброх або услугох, а учасц тих средствох твори вецей як 50% вредносци набавки, хаснователя средствох ше будзе тримац за наручителя и вон ма обовязку применьовац Закон о явних набавкох. IV. СПОСОБ АПЛИКОВАНЯ Прияви ше подноши лєм на конкурсних формуларох Секретарияту. Комплетну конкурсну документацию з упутствами и правилами мож превжац од 6. фебруара 2017. року у просторийох Секретарияту або на web адреси www.puma.vojvodina.gov.rs. Ґу прияви ше обовязно подноши: Службени доказ о реґистрациї орґанизациї; Потвердзенє о порцийним идентификацийним чишлє; Службени доказ о отвореним рахунку при Управи за трезор з назначеньом єдинственого числа хаснователя явних средствох при Управи (ЄЧ ХЯС). Прияви на конкурс ше подноши на сербским язику або на язику националнейзаєднїцихтори ше службено хаснує у Автономней Покраїни Войводини. Прияви ше подноши особнє, з придаваньом писарнїци покраїнских орґанох управи у Новим Садзе (будинок Покраїнскей влади) абоше посила по пошти на адресу: Покраїнски секретарият за образованє, предписаня, управу и националнименшини – национални заєднїци 21000 Нови Сад, Булевар Михайла Пупина 16 з назначеньом: – назва Конкурса на хтори ше подноши прияву – Конкурси отворени по 03. марец 2017. року. Покраїнски секретар, Михаль Нїлаш, с.р.

РУСКЕ СЛОВО 29

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 7. фебруара 2017. року после длугей и чежкей хороти охабел нас наш мили супруг и оцец

НА ЗДОГАДОВАНЄ Дня 12. януара 2017. року наполнєли ше два смутни роки як нас занавше зохабел наш мили супруг, оцец и дїдо

ЛЮБОМИР АРВАЇ (1947–2017) Ожалосцена супруга Паулина зоз синами Любомиром, Звонком и нєвесту Таню

ВЛАДИМИР АРВАЇ (дзияк коцурски) (1943–2015) Ожалосцени: супруга Єлена, дзивка Марча, жец Славко и унуки Милош, Милияна и Милица Спочивайце у мире Божим и най Вас на нєбе ангели чуваю!

НА ЗДОГАДОВАНЄ Дня 21. фебруара 2017. року наполня ше 6 мешаци як нас занавше зохабел наш мили супруг, оцец, швекор, дїдо и прадїдо

ЯКИМ ГЕРБУТ (1931–2016) з Руского Керестура З любову и почитованьом памятку на ньго буду чувац супруга Мелана, дзивки Наталия и Мария, жецове Кирил и Йовґен, унуки Златко зоз супругу Ясмину, Сашо зоз супругу Сандру и Соня зоз супругом Момиром и праунучата Филип, Ивана, Тони, Тадей, Васа, Лука и Лазар Най спочива у мире Божим! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ НА ЗДОГАДОВАНЄ Дня 19. фебруара наполня ше дзе- Прешло два роки одкеди нє з нашец смутни роки як нас занавше ми наш брат зохабел наш супруг, оцец, дїдо и прадїдо

ЛЮБИСАВ МИЛОРАДА ПАУНОВИЧ ТОМИСЛАВ ХРОМИШ Будземе го паметац з любову. (1934–2007) Ожалосцени браца Перко и Миз Дюрдьова лован и шестри Любинка и Вера Ожалосцена фамелия Вична му памят! Най спочива у мире Божим! НА ЗДОГАДОВАНЄ Дня 14. фебруара 2017. року, наполнєли ше дзевец роки як вецей нє з нами наш мили супруг, оцец, швекор и дїдо

ЯНКО БЕСЕРМЕНЇ (1945–2008) з Бачкей Тополї Памятку на ньго чуваю супруга Маря, дзивка Весна, жец Роберт и унуки Дуня и Маша Спочивай у мире Божим!

30 РУСКЕ СЛОВО

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 11. фебруара 2017. року престало занавше дуркац шерцо нашого милого и доброго супруга и оца

ДЮРА КОЛБАС (1929–2017) з Дюрдьова Нїґда це нє забудземе. Ожалосцени супруга Леона и дзивка Меланка

Спочивай у мире!

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 18. фебруара 2017. року наполня ше шейсц мешаци як нас занавше зохабел наш мили супруг, оцец и дїдо

МИРОСЛАВ БАЛЇНТ (1956–2016) з Дюрдьова Красни памятки на його любов и доброту навики будземе чувац у наших шерцох: супруга Геленка, син Владимир зоз супругу Ясну, син Борис зоз супругу Бояну и наймилши унуки Андрей и Ваня Спочивай у мире Божим! НА ЗДОГАДОВАНЄ

ИРИНА МОЛНАР народзена Хованєц (2. V 1933 – 15. II 2016) з Дюрдьова Час преходзи, а Ваша мила подоба остава у наших шерцох. Памятку на Вас чуваю дзивка Геленка зоз фамелию и син Звонко зоз фамелию СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ

ДЮРА КОГУТ МИРОСЛАВ КОГУТ (1938–2012) (1974–2009) з Нового Саду Преходза роки, а красни памятки на вашу любов и доброту будземе вично чувац у наших шерцох. Супруга и мац Блаженка, брат Борислав зоз фамелию и шестринїца Верунка Боднар Спочивайце у мире Божим!

17. ФЕБРУАР 2017.

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 5. фебруара занавше нас зохабела наша мила мац

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 15. фебруара наполнєли ше 40 смутни днї як умар наш мили супруг, оцец и дїдо

ШТЕФКА НАДЬ (1937–2017) з Руского Керестура Мила мамо, после твойого одходу остала лєм пражнїна и боль. Нєт слова зоз хторима можеме описац кельо ши нам значела. Доброта, сцерпезлївосц и любов хтору ши нам нєсебично даровала водзела нас през живот, а твойо слова занавше останю уткани у наших шерцох. Навики це буду паметац дзивки Марча и Ганча Спочивай у мире Божим! ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 5. фебруара занавше нас зохабела наша мила баба

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 15. фебруара наполнєли ше 40 жалосни днї як умар наш шовґор

ЙОВҐЕН ЗАДРИПКО – Ґецо (15. IX 1949 – 7. I 2017) ШТЕФКА НАДЬ (1937–2017) з Руского Керестура Шицки хвильки хтори зме зоз вами препровадзели навики буду зачувани у наших шерцох Твой унук Бранко зоз супругу Сандру Спочивай у мире Божим!

ЙОВҐЕН ЗАДРИПКО – Ґецо (15. IX 1949 – 7. I 2017) З почитованьом, ожалосцени Гардийово Владо зоз супругу Златку и дзецми и унуками зоз Руского Керестура Шовґре, спочивай у мире Божим!

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Прешли шейсц боляци мешаци як престало дуркац твойо шерцо, алє ти вше будзеш жиц зоз нами у наших шерцох, думкох и молитвох

ВЛАДИМИР ЮГАС (1945–2016)

Вично це будземе ношиц у наших жалосних шерцох и молитвох. Твойо наймилши, супруга Иринка, син Ґоран, дзивка Снежана зоз супругом и дзецми и син Сашо зоз супругу и дзецми зоз Нємецкей Най ци гвизди з нєба ошвицую твой вични гроб Спочивай у мире Божим!

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 15. фебруара наполнєли ше 40 смутни днї од шмерци нашого кума котрого з почитованьом вше будземе споминац у своїх молитвох

ЙОВҐЕНЗАДРИПКО – Ґецо (15. IX 1949 – 7. I 2017) з Бачинцох

Твойо наймилши꞉ супруга Маря, син Славко, нєвеста Таня, дзивка Весна, жец Иґор и унуки Маринка, Доминик, Сладяна и Дамян Спочивай у мире Божим!

Памятку на ньго чуваю кума Ганча Варґова, Звонко зоз супругу и дзецми и Ромко зоз супругу и дзецми зоз Руского Керестура Куме, спочивай у мире Божим!

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 16. фебруара наполнєли ше 23 роки як нас занавше зохабела наша мила дзивочка и шестра

НА ЗДОГАДОВАНЄ Дня 19. фебруара наполнюю ше Дня 6. априла наполня ше 13 10 роки як нас охабел и пошол до роки як ше преселєла до вичновичносци наш бачи сци наша андя

ЯСМИНКА ОРОС (1974–1994) з Руского Керестура З любову и почитованьом памятку на тебе у шерцу и думкох вше чуваю твойо родичи и шестра Биляна зоз фамелию Спочивай у мире Божим!

17. ФЕБРУАР 2017.

АМАЛА КАТРИНА ЛЮБОМИР КАТРИНА народзена Костелник (1927–2007) з Руского Керестура (1929–2004) Зоз почитованьом, памятки на вас навики будземе чувац и паметац Дудашова фамелия и и шицка родзина Спочивайце у мире Божим!

РУСКЕ СЛОВО 31

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Наша мила мамо, швекро и бабо, дня 16. фебруара наполнєли ше 40 днї смутку и болю же ши вецей нє з нами

МАРЧА ШОВШ (10. XI 1961 – 8. I 2017) з Руского Керестура Днї без тебе преходза барз помалючки, виполнєти зоз надїю же ше зявиш, озвеш, ошмихнєш, же нас дочекаш кед пойдземе. Алє нє, то лєм нашо жаданя, а стварносц иншака. Тебе вецей нєт медзи нами. Ти жиєш там дзешка медзи ангелами, вони це чуваю. Ми ци щиро дзекуєме за шицко цо ши за нас зробела и здогадуєме ше на часи препровадзени зоз тобу. Ожалосцена дзивка Наташа, жец Дюра и твойо два наймилши унучки Нана и Єя Спочивай у мире Божим!

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ У цихосци, болю и слизох, дня 16. фебруара 2017. року наполнєли ше 40 днї як ме зохабела моя мила шестра

МАРИЯ ШОВШ народзена Джуджар (1961–2017) з Руского Керестура У надїї воскресеня, у своїх памяткох и молитвох з почитованьом и подзековносцу любела це, люби це...занавше це будзе любиц твоя шестра Хелена Спочивай у мире Божим!

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 16. фебруара 2017. року наполнєли ше 40 жалосни днї як ме нєсподзивано зохабела моя мила супруга Марча и преселєла ше до вичносци

МАРИЯ ШОВШ народзена Джуджар (1961–2017) з Руского Керестура Памятку на твою любов и доброту будземе вично чувац у своїм шерцу. Нїґда це нє забудзем. Ожалосцени твой супруг Кимо Спочивай у мире Божим! Най це ангели чуваю! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Наполнєли ше 40 смутни днї як нас занавше зохабела наша мила и почитована кума

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 16. фебруара наполнєл ше рок як ше до вичносци преселєл мой мили супруг

МАРИЯ ШОВШ народзена Джуджар (1961–2017) з Руского Керестура Кумо, нєсподзивано ши нас зохабела и пошла, же би ши ше нїґда нє врацела, у цихосци, без поздраву. Памятки на ню, єй племенїте шерцо и добру душу чуваю кумче Жарко и кума Славка. Най це ангели чуваю! Спочивай у мире Божим!

ЮЛИЯН БАРНА (1956–2016) з Руского Керестура Час помали преходзи, а твою подобу и красни памятки у своїм шерцу чува супруга Мария Спочивай у мире Божим!

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ НА ЗДОГАДОВАНЄ Наполнєли ше два роки як вецей Дня 19. фебруара наполня ше пенє з нами наша супруга и мац йц роки як нас зохабела наша мила нина

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 16. фебруара наполнєл ше рок як нас нєсподзивано зохабел наш мили оцец и дїдо

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 16. фебруара наполнєл ше єден смутни рок як ши вецей нє зоз нами, наш мили оцец и дїду

МЕЛАНИЯ ФА МЕЛАНА РОМАН народзена Ковач (1927–2012) (1956–2015) з Руского Керестура з Руского Керестура Памятку на ню чуваю супруг Памятку на єй любов и доброту у Владо и дзивчата Светланка и своїх шерцох навики чуваю Ходаково Александра Спочивайце у мире Божим! Най спочива у мире Божим!

ЮЛИЯН БАРНА (1956–2016) Прешол смутни рок як ши вецей нє зоз нами. Твою подобу, любов и доброту навики будземе чувац у своїх шерцох. дзивка Ясмина, жец Кимо и твойо мили унучата Кристиян и Тияна Малацково Спочивай у мире Божим!

ЮЛИЯН БАРНА (1956–2016) Преходзи час, а твойу подобу, любов и доброту навики будземе чувац у своїх шерцох. Дзивка Таня зоз Борисом и твойо наймилши унучатка Матей, Матея и Алек Спочивай у мире Божим!

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 19. фебруара 2017. року на- Дня 18. фебруара 2017. року наполня ше 17 роки як нас зохабел полня ше седем роки як нє з нами и пошол до вичносци наш мили наш мили супруг, оцец и дїдо супруг, оцец, дїдо и прадїдо

КИМО КОЛОШНЯЇ (1954–2010) з Руского Керестура МИХАЙЛО СИВЧ З почитованьом, памятки на ньго (1939–2000) Памятку на його милу подобу и чуваю синове Мирко и Желько зоз фамелиями и супруга Меланка доброту чуваю його наймилши Спочивай у мире Божим! Спочивай у мире Божим!

32 РУСКЕ СЛОВО

17. ФЕБРУАР 2017.

ОБВИСЦЕНЄ Покраїнски секретарият за културу, явне информованє и одношенє з вирскима заєднїцами 10. фебруара 2017. року розписал конкурси за додзельованє средствох зоз буджета АП Войводини у обласци култури и одношеня з вирскима заєднїцами у 2017. року. Документация хтора вязана за конкурси може ше найсц на официйним интернет боку Секретарияту и у „Службених новинох АП Войводни”, лєбо превжац особнє у Покраїнским секретарияту за културу, явне информованє и одношенє з вирскима заєднїцами, Булевар Михайла Пупина 16, Нови Сад. * дзе цо будзе *

У ДЮРДЬОВЕ ЛОВАРСКИ БАЛ На соботу, 18. фебруара Ловарске дружтво „Дюрдьов” орґанизує Ловарски бал. Бал ше отрима у просторийох „Тарас Шевченко” у Дюрдьове, а почнє на 19 годзин. Грац будзе Тамбурови оркестер „Да зна зора”. ***

ВИБЕРАНКОВА СКУПШТИНА РУСКОГО ДРУЖТВА У КУЛИ

На соботу, 18. фебруара, у Кули будзе отримана Виберанкова скупштина Руского КУД „Др Гавриїл Костельник”. Схадзка будзе на 18 годзин у просторийох КУД, а на Скупштину поволани шицки члени Дружтва, як и други заинтересовани. ***

АКЦИЯ ДОБРОДЗЕЧНОГО ДАВАНЯ КРЕВИ У КОЦУРЕ

На нєдзелю, 19. фебруара, од 8 до 11 рано, у просторийох Добродзечного огньогасного дружтва отрима ше 17. по шоре акция добродзечного даваня креви. Добродзечне огньогасне дружтво гуманитарну акцию орґанизує з нагоди Дня залюбених и поволує шицких людзох добрей дзеки же би потримали тоту акцию и добродзечнє дали крев. MALI OGLA[KI ПРЕДАВАМ два яраши у коцурским хотаре, жем ше находзи споза моста за беґельом, нєдалєко од валалу. Жєм у кратких гонох, парцели вигодни за заградкарство и овоцарство. Информациї на 021/728-135 и 061/2379883. *** Огрива! Предавам пелет, брикет, углє Бановичи и древо у палетох. Обявиц ше на число

17. ФЕБРУАР 2017.

064 26 83 862 (Руски Керестур) *** ДИХТОВАНЄ облакох и дзверох зоз неопренґуму, процив витру и жими, галайку и праху. Правиме и кладземе ролетни и гармониково дзвери. Обявиц ше на телефони꞉ 025/5827-710, лєбо 060/5088-433 ВЛАГА? Изолуєме влажни хижи. 063/440470; 063/102-41-14.

ИНФОРМАТОР/СПОРТ СПОРТСКИ ПРИПОЗНАНЯ У ОПШТИНИ ШИД

НАЙЛЄПШИ КАЯКАШ ҐОРАН СМОЛИЧ У орґанизациї „Коперникус“ РТВ Шид и Спортского союзу општини, отримана традицийна акция преглашованя найлєпших спортистох у прешлим року у шидскей општини. Як и каждого року, и з тей нагоди на пригодней шветочносци у сали СО Шид, додзелєни припознаня у даскелїх катеґорийох. Як найлєпши спортиста у хлопскей поєдинєчней конкуренциї, преглашени Ґоран Смолич, член КК „Филип Вишнїч” зоз Вишнїчева, хтори член кадетскей, а пошвидко и младежескей селекциї каякашскей реперезентациї Сербиї. Мария Танцик, членїца БК „Єднота” преглашена за найлєпшу спортистку у прешлим року. У катеґориї найлєпших спортских екипох месних заєднїцох преглашени ОФК „Бинґула“, а у женскей конкуренциї одбойкашки ЖОК „Макс“ зоз Шиду. БК „Єднота“ найлєпша у младежскей екипней конкуренциї, як и СТК „Партизан“.

За школске спортске здруженє припознанє достала ОШ „Сримски фронт” и Ґимназия „Сава Шуманович”, а спортска екипа „Сербия гайзибан” преглашена за найлєпшу у катеґориї роботнїцко-спортских екипох. У поєдинєчней конкуренциї при кадетох найлєпши Лазар Чалич, член Ботярского клуба „Фрушка гора” з Ердевику, а при дзивчатох Йована Савич, членїца КК „Шид” хтора на числених змаганьох у жеми и иножемстве достала медалї. За найлєпшого спортского роботнїка преглашени Слободан Радованович зоз БК „Єднота”. И того року додзелєни и специялни припознаня хтори достали Милан Котарлич, за животне дїло, ФК „Раднички“ достал припознанє пре вибудов спортских будинкох, а ПСД „Железничар“ Нови Сад, Подружнїца Шид, го достало пре удатну орґанизацию Новорочного шидского маратона. Вл. Дї.

21. СЯТОСАВСКИ ШВИДКОЦАГАЮЦИ ШАХОВСКИ ТУРНИР У ОДЖAКУ

ЛАЗОР ПРЕШВЕЧЛЇВИ

Прешлей нєдзелї Шах Клуб „Младосц” зоз Оджаку орґанизовал традицийни 21. Сятосавски швидкоцагаюци шаховски турнир. На турнире участвовали 26 бавяче зоз Оджаку, Шиду, Кули, Раткова, Каравукова, Селенчи и Лалитю Понеже таки шаховски турнири нєт вельо, тот турнир бул праве ошвиженє за шицких любительох. За добру орґанизацию и поряднє отримованє вельки заслуги ма домашнї Шаховски клуб „Младосц” на чолє зоз предситальом Иваном Станковичом. Турнир прешол у правей спортскей атмосфери и нєизвесней борби шахистох на 64 польох. Було вельо красни поцаги и партиї, алє и нєочековани пораженя фаворитох. Од самого початку по резултатох ше видвоєли Ледєнац и Лазор, а у финишу турнира Лазор бул ефикаснєйши. Вон призначел 10 побиди, два ремиї и єдно пораженє. Милян

Остоїч подло почал партиї на турниру, алє до конца зоз двома важнима побидами у партийох зоз водзацима, завжал 4. место. Вельке нєсподзиванє на турнире були добри партиї младих шахистох Слободана Цветковича (зоз Каравукова хтори дакеди бавел за Керестурски ШК „Русин”), хтори завжал треце место, и Владимир Щурок зоз Шиду, хтори завжал 5. место. Спомнути бавяче велїм фаворитом помервели рахунки на турниру. По законченю турнира перше место освоєл Владимир Лазор зоз 11 поенами, друге Милорад Ледєнац зоз 10,5, треце Слободан Цветкович зоз 9,5, штварте Милян Остоїч зоз 9, пияте Владимир Щурок зоз 8, а тельо поени освоєл и Срдян Маркович на шестим месце. Побиднїк на турниру достал побиднїцки погар. А. П.

РУСКЕ СЛОВО 33

СПОРТ ПРОБЛЕМИ У АТЛЕТСКИМ КЛУБУ „РУСИН”

Фото: А. Маркович

СМУТНИ ФОТО-ФИНИШ Пише: Александар ПАЛАНЧАНИН

До пред пар роками цешел нас позарядови успих младих атлетичарох зоз Руского Керестура. Нє було змаганя на хторим нє освоєли даєдну з перших наградох у числених дисциплинох. У наших новинох просеково раз мешачно писане о змаганьох и медальох младих атлетичарох. Медзитим, цали прешли рок зме остали без вистох о їх успихох

тлетика вше була присутна у нашей заєднїци. Насампредз, дзекуюци спортскому учительови Яшови Бакови. Медзитим, популарносц атлетики медзи младима у Руским Керестуре нагло поросла одкеди вельки успихи на шветових змаганьох призначел дзешецбоєц Михаил Дудаш. Велїм бул приклад успишного и доброго спортисти. По тей драги добре рушели и керестурски атлетичаре, алє нажаль, швидко станули. ЯК БУЛО ПРЕД ДВОМА РОКАМИ

На Першенстве Сербиї за младших пионирох, хторе отримане у Новим Садзе, млада атлетичарка керестурского Русинa Кристина Катона освоєла златну медалю у скаканю до висока. Кристина (народзена 2002. року), лaтку прескочела на 1,46 метери, цо єй нови особни рекорд, злєпшани за 5 центиметри. Атлетичар Дарян Белак з Руского Керестура, у дружтве вельких атлетичарох достава свойо место. Уж роками ше обегує на змаганьох, а єден з успишних було обегованє кед завжал перше место на тисяч метери за штредньо-

Найуспишнєйши рок младих атлетичарох зоз Руского Керестура хтори посцигли бул давного 2015. Антония Монар и Иван Будински з Руского Керестура, на числених змаганьох на хторих участвовали, достали вельо награди и припознаня. Як побиднїки на Републичним змаганю у атлетики достали похвалнїци и пригодни дарунки. Награди им уручела Драґица Николич, предсидателька Управного одбору Фондациї „Драґица Николич”. Антония Монар награду достала за освоєне перше место у скаканю до висока на Републичним (державним) першенстве за школярох ОШ у атлетики. Перше место освоєла з прескочену висину 1,52 метери. Иван Будински наградзени за освоєне перше место на истим змаганю, алє у руцаню кулї, хтору теди руцел 14,70 метери.

ДРАЖКА ТРЕБАЛА БУЦ НА ЯРАШУ – Месна заєднїца требала направиц проєкт з хторим ше будзе конкуровац за средства. Предложел сом же би ше оформело єдну роботну ґрупу од 5-6 членох хтора будзе провадзиц тоти роботи. У ґрупи требал буц дахто зоз Месней заєднїци, Клубу, Спортского дружтва и компетентнєйши особи хтори маю искуства у тих роботох. Нажаль, то ше нє витворело, а я мал проблеми зоз здравйом, та сом шейсц мешаци бул одсутни. Лєм ми явене же ми у СД „Русин” нє зложни у тим же дзе сцеме направиц дражку. То велька чкода за спорт и валал. Пошвидко ми поведзене же сом вецей нє предсидатель Атлетского клуба – гварел Славко Ґовля.

34 РУСКЕ СЛОВО

Валерия Ковач и Антония Монар

школцох на 23. Новосадским маратону. Цали 2015. рок бул у знаку добрих резултатох атлетичарох зоз Руского Керестура. Алє, од теди нїч у цалим прешлим року. Младих керестурских атлетичарох теди прирхтовала и тренирала професорка Саня Тиркайла. Вона з тей нагоди нє сцела коментаровац, а анї давац даяки вияви у вязи зоз атлетику у Руским Керестуре. Медзитим, ище теди, пред двома роками, вона обачела опадованє мотивованосци при дзецох за тот спорт. Причини були рижни. Надпомла же тренинґи у новей спортскей гали, без зогриваня и других можлївосцох хтори понукала школска сала, нє дїловали прицагуюцо на дзеци. 17. ФЕБРУАР 2017.

СПОРТ Професорка Тиркайлова теди наявела нови плани хтори би подзвигли мотиви при дзецох, як и проєкти за творенє лєпших условийох за трениранє. Тиж так надпомла же у тим спорту 10 роки углавним була сама и же би любела шицке здобуте знанє подзелїц з даским и так предлужиц далєй. АТЛЕТСКИ ТЕРЕНИ Атлетски амбициї у Руским Керестуре були вельки. Було вельо красни плани кед слово о атлетским терену. Єден з тих проєктох и витворени – у Лєшику направени крос терен. Медзитим, важнєйши проєкт, вибудов правого атлетского терену, по шицких стандардох хтори вон вимага, нє витворени. – Єден час Ателетски клуб у Руским Керестуре добре робел и напредовал. З другого боку, мали зме и потримовку од ресорного Секретарияту АП Войводини. Од нїх зме достали коло 500 000 динари хтори були наменєни за будованє атлетскей дражки и купованє нєобходней опреми. Ми з того пенєжу купели опрему и направели крос драж-

Славко Ґовля

ку у Лєшику и була барз добре поробена. Анґажовани були шицки зоз Управи Клуба, а и родичи дзецох хтори тренирали атлетику. Була длугока 400 метери, означени були дражки од 50, 100 и 200 метери. Шицко було добре док нам нє порезали Лєшик. Трактори и други чежки машини нам руиновали дражку. Потим було у планє нправиц и праву атлетску дражки. Найвецей зме бешедовали на схадзкох о тим же дзе ю направиц. Ми, даскелї, були же би ше ю направело на нашим стадиону, на Ярашу. Шицко би було таке як єден комплекс. На єдним месце. Медзитим, други були за предкладанє же би ше дражку направело опрез школского интернату и же би то була округла дражка длугока 200 метери. По моїм думаню то нє була добра задумка и, насампредз нєвиводлїва – гварел Славко Ґовля, дакедишнї предсидатель Атлетского клуба. СКУПШТИНА СД „РУСИН” На нєдавно отриманей Скупштини Спортского дружтва „Русин” бешедовало ше о найзначнєйши темох – Звиту о роботи и финансийни звиту. Як, медзи иншим, надпомнул предсидатель СД „Русин” Драґан Ковачевич, задовольни є зоз посцигнутима резултатами. Насампредз, кед ше вежнє до огляду материялни обставини хтори очежовали роботу спортских клубох у Руским Керестуре. Фодбалере у висшим ранґу ше успишно змагаю, Карате клуб предлужел серию добрих успихох на числених турнирох и змаганьох дзе участвовали. Удало ше им виратовац Женски рукометни клуб од гашеня, а ожила и актив17. ФЕБУАР 2017.

Драґан Ковачевич

носц Шаховского клубу. Кед слово о финансийох, обставини дакус иншаки. Односно да нє було помоци Месней заєднїци Руски Керестур, зоз месного самодоприносу, СД „Русин” би нє обстал. У дискусиї найвецей слова було о нєсполньованю обовязкох Атлетского клубу. У прешлим року тот Клуб у фамелиї СД „Русин” нє сполньовал основни функциї. Нє одходзели на змаганя зоз хторих скорейших рокох приношели вельо награди, припознаня и радосц до валалу и вообще нашей заєднїци. Робота окляпла, як и позитивни амбициї за вибудов правого атлетского терену за хтори уж були найдзени средства. – Обставини у Атлетским клубу би требали буц перше на дньовим шоре их Скупштини. То так одредзує Статут Клуба. Члени того цела єдини компетентни же би ризришели длужносци старого тренера и поставели нового. Процедурално би, вец, о тим розправял на своєй схадзки Управни одбор Спортского друштва „Русин”. Ришенє маме, а то млади дакедишнї атлетичар, а тераз професор физичного вихованя. Слово о особи хтора робела єден час зоз дзецми. Надпоминам же проблем мож ришиц, алє перше треба Скупштина АК же би принєсла одлуку. Подобни обставини зме мали и у нашим Женским рукометним клубу хтора ришена праве на тот способ – гварел предсидатель СД „Русин” Драґан Ковачевич. ЯК ДАЛЄЙ Очиглядне же у Руским Керестуре ище вше єст младих любительох атлетики хтори би могли успишно представяц свой Клуб. Потим и амбициї же би ше витворело проєкти хтори пред двома роками були, так повесц, пред саму реализацию. Можебуц же би ришенє, могол буц професор Борис Барна зоз Руского Керестура, хтори упишно водзи школу спорта „Скочко”. – Нажаль, млади атлетичаре у Руским Керстуре нє тренираю. Катонова, Монарова и други хтори ходза до керестурскей школи престали тренирац. Дарян Белак и Иван Будински предлужели школованє у Новим Садзе, так же лавки АК у Руским Керестуре празни. Моя школа добре роби, мам коло 30 дзеци з хторима ше пририхтуєме за спортски активносци, спрам прихильносци и жаданя. Вони ше за конкретни спорт опредзеля у школи. Кед слово о тренерскей роботи у АК у Руским Керестуре, о тим можеме бешедовац кед закончим мастер студиї – гварел Борис Барна. За тераз атлетичарох маме, треба лєм найсц амбицийних фаховцох хтори сцу предлужиц розпочате. Можебуц би требало лєм дакус пременїц правила бависка же би тот фото-финиш бул на радосц шицким нам.■

РУСКЕ СЛОВО 35

Д Н Е К И В З Е Р П И Л А Б И Р Т

ГЛАСНЇК ПО РУСКИ РОК LXXIII ЧИСЛО 7 (3720) НОВИ САД, 17. ФЕБРУАР 2017. НОВИ САД

■ РУСКИ ДЖЕЗ ВЛАДИМИРА МАЛАЦКА

ЦЕНА 30 ДИНАРИ

ВЕРБАС

Фото: Вероника Вуячич

Фото: А. Л./В. В./Д. О

РУСКИ КЕРЕСТУР

■ БАЛИ У ФЕБРУАРУ

ПОМОГНЇЦЕ, РОЗПИТАЙЦЕ ШЕ, ПРЕПОЗНАЙЦЕ! Фотоґрафия: K006a_0170N