Issuu

ГЛАСНЇК ПО РУСКИ

ВЕРБАСКИ ГОРЯКИ НЄ МИРУЮ АНЇ ВЖИМЕ

РОК LXXII ЧИСЛО 5 (3666) НОВИ САД, 5. ФЕБРУАР 2016. РОКУ

лени вербаского Горяцкого клубa „Гора” жимски викенди препровадзую у природи и правя вилєти на Фрушку гору. У януаре „оверели” вецей горяцки дражки по Фрушкей гори. Шейтали ше по Параґове, дражкох Буковaцкого маратона, Старих Лединцох, Змаєвцу, Бранковцу... Просеково прешли пешо медзи 10 и 20 километери, а як гваря „днї жимни, а шейтаче задовольни”. Фрушка гора и вжиме прекрасна, а вербаски ентузиясти чекаю и других любительох природи же би ше ґу нїм придружели. А. М.

ЦЕНА 30 ДИНАРИ

■ ЧИ МАЦЕРИ ГОДНИ РАХОВАЦ

НА ПЕНЄЖНЕ НАДОПОЛОНЄНЄ?

Фото: Вероника Вуячич

ОГЛЯДНУЦЕ НА ПРЕШЛОСЦ еб редакция „Руского слова”, у сотруднїцтве зоз Заводом за културу войводянских Руснацох, Музейом Войводини и Покраїнским В заводом за защиту памятнїкох, поволує читачох новинох „Руске слово” и нащивительох сайта (www.ruskeslovo.com) же би помогли препознац особи на старих фотоґрафийох. Фотоґрафиї хтори ше будзе обявйовац на сайту и у новинох диґитализовани, а пре точне идентификованє особох на сликох, хтори маю окремну музейну вредносц, потребна помоц од ширшей явносци. Шицки фотоґрафиї настали у дакедишнєй фотоґрафскей роботнї Бруґошових у Руским Керестуре. Кажду фотоґрафию ше подпише зоз одредзену шифру, та кед же препознаце даєдну, лєбо вецей особи на фотоґрафиї, модлїме Вас же бисце явели до Заводу на число телефона 021/548-421, лєбо на мейл: zavod.rusini@gmail.com. Фотоґрафиї ше будзе обявйовац длугши часови период, а на сайту буду пошоровани на окремним месце, так як виходза у новинох.

ПОМОГНЇЦЕ, РОЗПИТАЙЦЕ ШЕ, ПРЕПОЗНАЙЦЕ!

Фотоґрафия: K006a_0135P

■ АНАТОМИЯ НОВОСАДСКЕЙ „МАТКИ”

ПЛАН РОБОТИ НОВИНОХ „РУСКЕ СЛОВО” ЗА 2016. РОК Пише: др Борис Варґа, одвичательни редактор новинох „Руске слово”

Главни напрям у котрим ше буду рушац новини „Руске лєнци зоз Войводини, алє значна їх часц державянє Серслово” у 2016. року – то утвердзованє структури нови- биї (односно маю двойнїсте державянство, маю маєток, нох и квалитет змисту текстох. Тиж так, будзе ше запро- плаца порцию Републики Сербиї) и вони часц стативадзовац и модернизацию новинох (змист текстох, ви- стичного обрахунку Руснацох у Сербиї. Канадска руска бор темох, визуализация новинох). После гашеня дзепо- дияспора би требала буц ключни фактор розвою заєднїєдних локалних медийох у 2015. року ище вецей єст по- ци, у їх рукох у блїзкей будучносци будзе економска моц треби же би новини „Руске слово” були свойофайтови и добре знанє шветового найуплївнєйшого язика – анґлийского. „явни сервис” за рускоязичних читачох. И далєй ше будзе розвивац тематски, односно тижньови Горнїца (Словацка, Польска, Україна, Румуния и Мадярспособ писаня, за розлику од „Рутенпреса” и Сайту, ко- ска) и вязи зоз ню и далєй остава у интересу „Руского три явносц информую на дньовим уровню. И у 2016. ро- слова”, як простор одкаль Руснаци походза и културно у ку предлужує ше напрям ориєнтациї новинох „Руске Штреднєй Европи тиж припадаю. Новини „Руске слово” слово” на розширйованє, одконцепцийно и далєй буду, носно „спущованє” цильней У 2016. року важне би було найсц способ ґрупи зоз 45 на 30–35 роки. як младих новинарох затримац при новинох насампредз, граждански вини, зоз фокусом на Значи, же би читаче новинох „Руске слово” и других институцийох котрих но очуванє рускей култури, „Руске слово” були тоти цо потрафели мири шпорованя руского язика, рускей трамаю од 30 роки, та на вецей. дициї и рускей културней Такволане розширйованє цильней ґрупи и далєй будзе подрозумйовац окремни (и административней локалней) самоуправи. план материялох пошвецених младшим ґенерацийом, як „Руске слово” и далєй будзе робиц виключно по Кодекцо то актвносц младих, сучасна култура, гумор, фотоґра- су новинарох Сербиї и будзе унапредзовац тоти стандарди, понеже у 2016. року у Сербиї буду виберанки на лофия, окреме на насловних бокох и друге. И у 2016. року ше предлужує створиц простор за тран- калним и републичним уровню. спарентне функционованє Националного совиту Русна- „Руске слово” вєдно зоз тижньову новину на словацким цох. Новини „Руске слово” на своїх бокох, у рубрики язику „Глас люду” на покраїнским уровню порушаю ини„Анатомия нашого часу”, обезпеча одредзени и єднаки циятиву же би ше на язикох на котрих иснує информованє простор за шицких членох Националного совиту Русна- у Войводини возпоставело новинарску награду за кажди цох. У 2015. року представнїки Националного совиту язик, як цо тераз иснує за новинарох на сербским язику. Руснацох мали по єдну колумну рочнє, а у 2016. року ше У „Руским слове” и у 2016. року будзе отворена рубрика „Вашо писма”, котра иснує остатнї два роки. тота квота звекшує – на два колумни рочнє. У плану тиж, же би ше и у 2016. року, уложело моци же И у 2016. року предлужи ше официйне сотруднїцтво зоз би ше вецей писало о Руснацох у Канади и Горватскей. Оддзелєньом за руски язик и литературу на ФилозофРуснаци у Републики Горватскей часц єдней заєднїци, ским факултету у Новим Садзе, а їх студенти предлужа котра после розпадованя Югославиї остала роздзелєна. ушорйовац мешачни додаток „Руского слова” – „ЛитераКанада – „нова руска дияспора”. Вони нє лєм же висе- турне слово”, котре уж ушорюю од априла 2015. року. На таки способ ше ошвижи теми новинох „Руске слово”, а млади, поготов гевти котри закончую на Оддзелєню за русинистику и на Оддзелєню за медийни студиї на руским язику, достаню нагоду здобуц праксу у писаню за медиї и научиц ше новинарске ремесло. Найвекши проблем новинох „Руске слово” то зменшана дотация у 2016. року за 10 одсто, котра ше – по уж утвердзених планох шпорованя – насампредз одражи на вонкашнїх сотруднїкох. Млади вонкашнї сотруднїки були єдна од главних порушуюцих силох новей концпециї новинох „Руске слово”. Источашнє, то и перши проби водзеня длугорочней кадровскей политики у рускей заєднїци, дзе би ше млади длугорочно рихтали за одредзени обласци у новинох (економия, политика, литература). У 2016. року важне би було найсц способ як тих младих затримац при новинох „Руске слово” и других институцийох котрих потрафели мири шпорованя. ■

2 РУСКЕ СЛОВО

5. ФЕБРУАР 2016.

УВОДНЇК

ЗМИСТ Славица ФЕЙСА, редакторка рубрики Людзе,роки,живот

■ Тижньовнїк 4–6. Анатомия новосадскей „Матки” 6–7. Промоция наукового зборнїка о националних совитох

■ Нашо места 8. Схадзка управного одбору Рускей матки 10. Плани Месней заєднїци у Дюрдьове

■ Култура и просвита 12–13. Означена школска слава Святи Сава 14–15. Вербас достал городски музей

■ Дом и фамелия 17–19. Нови права, чи нови бриґи положнїцох? 20. ЖеноблоґИя

■ Економия 22. Скупштина керестурского здруженя паприґарох „Капсикум анум”

■ Мозаїк 24. Нащива младим у Вуковаре

■ Людзе, роки, живот 26–27. Иван Бесерминї, шпивач зоз Дюрдьова

■ Духовни живот 28. У Керестуре отримана духовна обнова за старших

■ Информатор

30–32. Оглашки и In memoriam

■ Спорт 35. Порядна скупштина СД „Русин” На насловним боку – новосадска церква св. апостолох Петра и Павла и „Матка”. Авторка фотоґрафиї – Вероника Вуячич.

О ТИМ ШЕ ПОЧАЛО БЕШЕДОВАЦ Женом на валалє чежше як у варошу, окреме тим хтори ше занїмаю з польопривреду: робя на полю, зоз желєняву и овоцу у пластенїкох, ховаю статок, прерабяю млєко до млєчних продуктох, коло дзецох и у обисцу. И три кути у обисцу, дахто би повед – мало. Їх мужове найчастейше и ґаздове, та кед же даєдна жена и власнїца ґаздовства, вона углавним о велїм нє одлучує. А кед жени ношительки польопривредних ґаздовствох, вец нє маю право на положнїцке одсуство, бо су по закону о роботи нє у роботним одношеню, гоч держави поряднє виплацую доприноси за здравствене и пензийне осиґуранє. Так як и кажда занята жена. З єдним словом – вельо робя, а мало маю. Жени на валалє найчастейше нєплацена роботна моц, завиша од нєсиґурних приходох, а можлївосци же би свойо економске положенє злєпшали, нє оптимистични, бо нє маю потримовку, и нє „препознате” тото цо робя. Можебуц то и єдна з причинох прецо ше млади жени з руралних подручох часто виселюю до урбаних. „Валали муша буц лєпши места за живот” – чуц з часу на час вияви компетентних, но остава питанє чи годно виправиц велї нєдостатки у нашей системи, окрем основних, и велї други хтори женом на валалє ище як важни. Наприклад: жени на валалє сцу буц сиґурни же кед робя и заробя, а док робя, дакому годни охабиц дзеци на старосц, нє лєм до поладня... Та заш лєм, цошка ше помкло з места. Нарис Закона о финансийней потримовки фамелиї з дзецми нєодлуга будзе пред посланїками Народней скупштини Републики Сербиї. Новина тота же жени польопривреднїци, и тоти цо робели по контракту о дочасових роботох и роботох з часу на час, и гевти цо ше занїмаю зоз самостойну дїялносцу, док пойду на положнїцке хорованє буду примац пенєжне надополнєнє, цо потераз нє було. Повторим, помкло ше, нє стої у месце и то добре, но треба буц осторожни док ше Закон нє прилапи. Так мож очековац же ше помкнє ище дацо, та то уж будзе крочай, хтори наздаваме ше, нє закончи у предвиберанкових обецункох.

* ”РУСКЕ СЛОВО” – гласнїк по руски * Виходзи каждого пиятку * Снователь Национални совит рускей националней меншини * Видава НВУ ”Руске слово”, Нови Сад * Перше число вишло 15. юния 1945. року у Руским Керестуре * Адреса: НВУ ”Руске слово”, Булевар ошлєбодзеня 81/7, 21000 Нови Сад * Редакция: заменїк одвичательного редактора Иван Сабадош – ; редакторе/ки – Дюра Винаї, Мирон Горняк-Кухар, Михайло Зазуляк, Александар Паланчанин, Олена Планчак-Сакач, Славица Фейса; новинаре/ки – Мария Афич, Влада Дїтко, Мая Зазуляк, Ана Маркович, Танита Ходак * Язична редакторка – Блажена Хома-Цветкович * Лекторка – Ясмина Дюранїн * Технїчна редакторка – Люпка Цвеїч; компютерски обробок – Вероника Вуячич, Мария Гудак, Таня Салонтаї * Телефони: 021/6613-697, 021/6624708, 021/6623-076; 021/6621-433 * Телефакс 021/528-083 * Предплата за цали рок: у жеми 1 500 динари, а у иножемстве 100 евра * Жиро-рахунок Banca Intesa 160-923244-82 * Девизни рахунок Raiffeisen BANK a.d. Београд 26 5100000002458904 * Рукописи ше нє враца * Друкує Друкарня ” Maxima graf” Пет роварадин * E-mail: ruske.redakcija@gmail.com * Web site: www.ruskeslovo.com * YU ISSN 0350-4603 * COBISS SR-ID 15915778 * Друковани тираж 2 300 *

Direktorka MARTICA TAMA[ *** Odvi~atelqni redaktor dr BORIS VAR]A

5. ФЕБРУАР 2016.

РУСКЕ СЛОВО 3

ТИЖНЬОВНЇК РУСКИ ДОМ У НОВИМ САДЗЕ – ПОКЛЯ ШЕ СЦИГЛО?

ШАХОВСКА ПАРТИЯ БЕЗ ЗАСТАВКИ Пишу: Александра ЖИВКОВИЧ Иван САБАДОШ

Вибудов Руского дому, односно „Дому за школярох грекокатолїцкей церковней општини у Новим Садзе”, як ше вола по идейним проєкту, найвекша заєднїцка инициятива Националного совиту, Церкви и рускей заєднїци у Новим Садзе. Капитални проєкт, репрезентативни простор дзе би под єдним закрицом мали буц интернат, шедзиско Руского културного центру и Подручна канцелария Националного совиту, ище лєм на початку. Цо го гамує и цо ноши час пред нами?

ало хто верел же ше руска заєднїца порадзи коло заєднїцкого интересу и пущи ше до такого амбициозного проєкту як вибудов обєкта дзе, окрем интернату, будзе и шедзиско Руского културного центру и Подручней канцелариї Националного совиту у Новим Садзе. Затераз, єст согласносц водзацих руских институцийох, идейни проєкт Дому хтори будзе у власносци нашей Грекокатолїцкей парохиї святих апостолох Петра и Павла, и порихтани пенєж за одкуп приватного квартеля на адреси Йована Суботича 8, хтори нєобходни же би ше обезпечело власносц над цалу парцелу дзе Дом будзе збудовани. Медзитим, запло праве у тей точки, понеже спомнути квартель од приблїжно 33 квадрати, нєшка предмет судского спору хтори ше водзи у фамелиї приватного власнїка, Милана Парошкого. У сущносци, роби ше о дзелїдби маєтку после розводзеня малженства. НАЙ СУД ПОВЕ ОСТАТНЄ СЛОВО Длуготирваце мированє руского проєкта у Новим Садзе ознова будзи скепсу же чи то дараз будзе закончене. – Чим прескочиме тото препреченє, односно суд конєчно пресудзи хто законїти власнїк спорного квартеля, ми го одкупиме, бо без подполней власносци над парцелу нє мож достац пририхтуюцу документацию за виробок будовательного проєкта. Анґажовали зме адвоката хтори у интересу рускей заєднїци провадзи тото судски поступок, же бизме мали точну информацию цо ше случує, односно з ким будземе тарґовац. – толкує предсидатель Националного совиту Руснацох Славко Рац. По його словох, найважнєйше же шицки руски институциї и водзаци поєдинци у заєднїци – согласни же нам тот проєкт приоритет першого шора и потримую го. Предсидатель Совиту визначує же потримовка конкретна, понеже Национални совит за одкуп приватного квартелю обезпечел 30 тисячи евра, а другу часц до виєднаней цени обезпечела Церква,

4 РУСКЕ СЛОВО

односно Еґзархат за грекокатолїкох у Сербиї. Задумку змоцнює и факт же мадярска заєднїца, з вибудову Мадярского дому на Телепу преправела драгу ґу такому концепту партнерства националних, образовних и вирских институцийох, а у медзичаше и словацка заєднїца розрабя подобни проєкт. Адвокат Дюра Мади хтори у интересу рускей заєднїци провадзи судски процес у фамелиї приватного власнїка квартеля, гвари же поступок закончени и тераз ше чека пресуду. Потим ше обчекує жалби, алє ше якишик розплєт, заш лєм, нагадує. По информацийох хтори ма, без огляду кому суд досудзи квартель, обидва боки затераз маю дзеку предац го, алє заш лєм, нє мож буц на мире док суд нє пове конєчне слово. – Добре у тим шицким же спомнути квартель пре судски поступок укнїжени и леґализовани, и же будземе знац з ким будземе далєй кончиц. Обчекуєм же ше годно порадзиц, бо каждому хто ше судзел треба пенєжи, квартель ґу тому запущени и чежко же з часом будзе вредзиц вецей, з оглядом на нєвигодни обставини на тарґовиску нєрухомосцох. Нє добре же зме пре спомнуте уж страцели вельо часу – коментарує адвокат Мади. Очежуюца околносц же ше, одкеди актуални проєкт вибудови Руского дому, пременєли велї обставини на политичним и дружтвеним полю, насампредз после виберанкох 2012. и 2014. року. Раховало ше на значни инвестициї з фондох АП Войводини. Тераз шицки буджети вельо скромнєйши. З власнима моцами руска заєднїца годна одкупиц потребни квартель, и плациц виробок будовательного проєкту. Медзитим, чи будзе пенєжи за вибудов обєкта? – Пенєжи за руску заєднїцу вше єст, лєм питанє схопносци и витирвалосци найсц их. Кед нам ше завру покраїнски фонди, можебуц ше отворя европски. Мадяре свой интернат будовали 10 роки, алє го закончели. Значи лєм треба буц упарти. Кед я нє будзем у позициї уплївовац, дахто други зоз рускей заєднїци будзе. Повторюєм же вибудов Дому 5. ФЕБРУАР 2016.

ТИЖНЬОВНЇК часц Националней стратеґиї Руснацох, цо значи же покля ю шлїдзиме, Дом нам медзи приоритетами – заключел Славко Рац. (Опредзелєня Стратеґиї, точки 11 и 23, значенє РКЦ и вибудов шедзиска школярского дома у Новим Садзе дефиную як приоритети – Ред). АДУТИ И АРҐУМЕНТИ Понеже терашнї будинок и адреса дзе ма буц Дом власносц новосадскей Грекокатолїцкей парохиї Святих апостолох Петра и Павла, а Церква обезпечела значни пенєж за одкуп потребного квартеля, нововибудовани Дом, поверхносци коло 900 квадрати, будзе власносц Парохиї, а обчековац же вона и у новим просторе будзе добри домашнї Рускому културному центру. По основи укладаня за одкуп спомнутого квартелю, ту будзе и канеларийни простор Националного совиту Руснацох. Вельо хасновити информациї о актуалним стану, алє и историяту нєшкайшого будинку популарней „Матки” у улїци Йована Суботича 8, презентовал нам предсидатель нєдавно вибраного нового зволаня Церковного одбору новосадскей парохиї Борислав Сакач, єден з найлєпших познавательох ґенези подїйох хтори причина же руска заєднїца, односно Парохия, нєшка у ситуациї одкупйовац маєток хтори єй по „праву и правди” припада, алє потерашнї закони то нє уважовали. Вокраци, церковни будинок збудовани 1912. року, а у нїм була школа и квартелї за учительох. Национализовани є 1959, а уж рок познєйше уписани як дружтвени маєток. По Закону о реституциї маєтку церкви и вирским заєднїцом, врацени є 2010. року, алє нє цали. Винїмок праве квартель од улїци од 33 квадрати. Як здогадує Сакач, дружтвена клима була така же по основи бивательного права, з символичним одкупом власносц з дружтвеней пренєшена на приватни особи. Потим ше з квартельом тарґовало, дзе нїхто нє дзбал о обичайним праву же ше одкуп перше понука „бочному”, односно Парохиї. Дзеведзешатих ше уключели и инвеститоре, а 2009. року купел го Милан Парошки. Гоч квартель уж бул под вимогу за реституцию, законски предписаня, а випатра и нєдзбанє держави же би ше реституция окончела як ше спада, дошлєбодзели нєшкайши стан же Парошки цалком леґални власнїк квартеля, и голєм затераз, шицки адути у його рукох. Свойочасово виявел же є порихтани предац квартель, алє вец ше дознало же є под судом у поступку чий розплєт ше ище чека. З оглядом на добри увид до проблематики, интересовало нас як предсидатель Церковного одбору Борислав Сакач видзи виход зоз тей пат-позициї, понеже цали проєкт тераз у вакуму.

ЧИЯ ШИЦКО МАТКА? а

Власносц: Приватне

Парохия ЯП Дїловни простор д

ґ є

в ж

8 10

Й о в а н а С у б о т и ч а

Йована Суботича 8: а) квартель, б) канцелария РКЦ и ПК НС Руснацох, в) Мала сала, г) Велька сала, ґ) канцелария и фоає Йована Суботича 10: д) фолклорна преблєкальня, е) Клуб, є) тоалети, ж) Драмски студио. 5. ФЕБРУАР 2016.

– То вшелїяк нє „пат” позиция, алє „шаховска партия” котра часово нєогранїчена. И ми, новосадска парохия, тоту „партию” достанєме – прешвечени Сакач. Толкує же єден од елементох пришаги котру даваю члени Церковного одбору то „же ше буду старац и чувац парохиялни маєток”. У тим контексту, приоритет ознова здобуц власнїцтво над цалу парцелу, понеже єден титулар основне предусловиє за гоч яку инвестицию и вибудов, а вец ситуация укаже модуси як далєй. З наведзеного видно арґументи же новосадска Парохия централни субєкт кед слово о проєкту Дому, алє тиж так видно и одвичательносц же свойо интереси присподобела ґу общому интересу заєднїци, насампредз, одкеди єй на чолє парох о. Юлиян Рац, та прешле и актуалне зволанє Церковного одбору. – Таки руски центер, дзе ше коло рижнородних активносцох годни зазберовац млади, потребни у Новим Садзе Понеже ше шицки вєдно – и Церква и други руски институциї, стараме зачувац свидомосц, духовносц и рускосц нашей младежи, и тот будинок треба же би бул на общи хасен и отворени за шицких – потолковал парох новосадски о. Юлиян Рац єден з мотивох за потримовку тому проєкту. Од початку бешеди о будованю Дому за школярох у Новим Садзе, присутна дилема – чекац же би держава виправела препущеня у реституциї и трациц час, чи нє чекац державу алє квартель одкупиц з руским пенєжом. У медзичаше вименєни Закон о реституциї. Тераз ше випитує можлївосц же би держава виправела факт же нашей парохиї у Новим Садзе з реституцию 2010. року нє врацени цали будинок. По закону надополнєнє можлїве достац и у заменских нєрухомосцох – будинкох лєбо жеми. Так би ше заш лєм зашпоровало руски пенєж. И МАТКА И ШИРОТА Руски културни центер „од постаня” подкартельош у Матки, зоз тим же му по реституцию ґазда було Явне подприємство „Дїловни простор”, а од 2013 року, кед тото явне подприємство урядово врацело векшу часц будинку Матки Парохиї, на пейц роки подписани контракт по хторим РКЦ нєшка квартелїну плаци Парохиї. Слово о символичней суми, вецей раз меншей як цо ЯП „Дїловни простор” наплацує за часц добудованих просторийох на адреси Йована Суботича 10 (опатриц антрфиле „Чия шицко Матка”) Медзитим, чи пре нєажурносц „Дїловного простору”, чи нєдомеркованосц тедишнього руководства РКЦ, у вакууму преноса власнїцтва, назберало ше значне длуство ґу ЯП „Дїловни простор”, гоч вецей анї нє бул власнїк часци Матки у Йована Суботича 8, та анї нє було основа обраховйовац и наплацац ренту. Бувши директор РКЦ Владимир Сивч толкує же кед пришол на чоло Центру пред штирома роками, були длужни вецей як 760 тисячи динари по тей основи – Скоро цали мандат ми прешол у борби же би нам Город одписал тото длуство. Праве кед ше тот проблем почал ришовац, а длуства зменшани, вишол нам контракт о закупе з „Дїловним простором”, хтори вони нє сцели предлужиц док ше цале длуство нє виплаци. Вошли зме до „чаривного кругу” дзе Простор нє сце предлужиц контракт, а Город Нови Сад нам нє може додзелїц дотацию, хтора нам нєобходна виплациц длуство, бо нє маме контракт з Простором... – толкує Сивч и гвари же ше по конєц мандата руководство виборело з тим абсурдом. У РКЦ шицки свидоми же ше судьба Матки одлучи на висшим уровню, и начално потримую кажди проєкт, та и актуални за хторим стоя Церква и Совит, хтори тирвацо и на прикладни способ риши змесценє Центру. По контракту з Парохию, РКЦ достал право обновйовац обєкт, алє нє починал нїяки реновираня, бо ше чекало на розберанє старого и вибудов нового будинку, у хторим би РКЦ требал достац адекватне змесценє. З другого боку, анї нє було пенєжу за значнєйши роботи, так же Нови Сад остал єдини наш штредок дзе змесценє руского дружтва нє ришене.

РУСКЕ СЛОВО

ТИЖНЬОВНЇК Праве прето, нєдавно вибрана директорка РКЦ Наташа Макаї Мудрох гвари же з оглядом на тото яке число Руснацох и значенє городу, то би требал буц наш найрепрезентативнєйши центер, та ше треба наздавац же ше реализує проєкт Дому. Медзитим, у медзичаше нє мож лєм чекац.

ПОЛИТИЧНИ АДУТ Ришованє стаємного змесценя Руского културного центру у Новим Садзе, попри нєоспорного интересу з Руснацох, вше мало и значну политичну чежину. Зависно од власних преференцийох, єдни ище баную за проєктом хтори бул актуални штредком дватисячитих, кед городаначалнїца Нового Саду була Мая Ґойкович, кед запло праве коло маєтно-правних одношеньох у улїци Йована Суботича. Други найвецей довирия маю до актуалного проєкта хтори обдумани кед демократи тримали цалу вертикалу власци. Нєдавно на преслави Националного швета Руснацох функционер Сербскей напредней странки Золтан Горват гварел же ше Город Нови Сад будзе закладац за нову „Матку”. У каждим случаю, указало ше же анї єден политични мандат нє тирвал досц длуго же би ше реализовало таки вельки проєкт. Прето основне предусловиє же би голєм у рускей заєднїци було єдинствене становиско же цо сцеме. Хто придзе прештригнуц пантлїчку на отвераню, анї нє таке важне.

– Адаптовали зме, з власнима моцами, Малу салу, а далєй маме намиру реконструовац тоалет у тей часци будинка, цо порихтани финансовац Национални совит. Так, за початок, достанєме приємни и безпечни куцик дзе ше у одвитуюцих условийох годно отримовац дзецински активносци – потолковала Наташа Макаї Мудрох. Шицки реконструкциї затераз предвидзени виключно у часци будинку хтори припада Парохиї, а у РКЦ провадза и вонкашнї конкурси наменєни за таки роботи. Затераз шицки активносци уключених актерох фокусовани на обезпечованє подполней рускей власносци над парцелу у Йована Суботича 8. А вец на шор придзе роздумовац и о других питаньох. Насампредз, чи будзе пенєжи за вибудов Дому. Потим, як го уклопиц до системи установох школярского стандарду же би нашо школяре хтори ту буду фаворизовани, источашнє нє були дискриминовани на конкурсох до других державних домох. Треба будзе обдумац и способ як зачувац интересованє будуцих штредньошколцох за керестурску Ґимназию, у ситуациї кед єй конкурує интернат у Новим Садзе. Алє, нє бежме опрез друка...■

ПРЕДСТАВЕНИ ДРУГИ ЗБОРНЇК РОБОТОХ „НАЦИОНАЛНИ СОВИТИ НАЦИОНАЛНИХ МЕНШИНОХ И КУЛТУРА”

ПОВЕРХОВО РИШЕНЯ ЧКОДЛЇВИ

Потребна нам департизация националних совитох и квалитетни представнїки, же би нє були обєкти одредзених политикох и „етнїчни бизнисмени” хтори себе правя хасен на рахунок других – гварене на промоциї Зборнїка. Медзитим, за реконструованє цалосней структури меншинскей културней автономиї потребне пременїц и цали єй уставно-правни рамик

борнїк роботох „Национални совити националних меншинох и култура 2” представени прешлого тижня у Заводу за културу Войводини у Новим Садзе. На добре нащивеней промоциї о Зборнїку хтори обявели Завод за културу Войводини и Покраїнски омбудсман АПВ, бешедовали редакторе др Душко Радосавлєвич, Ева Вукашинович и Мирослав Кевежди, хтори водзел промоцию и анализовал обробени теми у контексту актуалних обставинох кед слово о сполньованю меншинских правох. Кевежди окреме акцентовал Поглавє 23 у приступних прегваркох зоз Европску унию. По його словох, єст потреба ширше дефиновац културу, бо ше розвой култури националних меншинох нє може звесц лєм на пестованє и преширйованє „културних менифестацийох”. ДЕПАРТИЗАЦИЯ СОВИТОХ Бешедуюци метафорично о европских процесох як о гайзибану, Кевежди гварел же то як кед би локомотива пошла далєко у одношеню на ваґони, у хторих и меншини, а национални совити нє треба же би були обєкти одредзених политикох. И др Душко Радосавлєвич констатовал же потребна департизация националних совитох. – Нєшка маме подкупени елити хтори у националних совитох. Маме „етнїчних бизнисменох” хтори представяю етнїчни заєднїци и богаца ше, и кед ше так предлужи, прави културни роботнїки буду одумерац. Медзитим, департизация подрозумює ширшу демократизацию дружтва.

6 РУСКЕ СЛОВО

5. ФЕБРУАР 2016.

ТИЖНЬОВНЇК Мушиме будовац институциї у хторих буду анґажовани квалитетни людзе – надпомнул Радосавлєвич. Заменїца Покраїнского омбудсмана Ева Вукашинович гварела же нам треба нови уставни рамик, нова меншинска политика у Сербиї и подробносци о правох меншинох, алє проблем и у тим же ше нє почитує предписаня хтори уж маме. ВИБЕРАЦ НАЙЛЄПШИХ ЛЮДЗОХ – Треба виберац найлєпших людзох и найлєпши ришеня, бо актуална комбинация неолиберализма и национализма онєможлївює розвой – спозорел др Алпар Лошонц. Медзитим, сотруднїца Центру за реґионализем Єлена Перкович спозорела же треба буц обєктивни кед ше оценює капацитети ношительох меншинскей културней автономиї. Вона здогадла же национални совити еґзи-

ТЕМИ У тим, другим по шоре Зборнїку, друковани роботи петнац авторох, хтори ше одноша на питаня постмултикултурализма, интеґративней державней политики и политичней партиципациї мешинских заєднїцох, департизациї и националних елитох, як и вецей роботи фокусовани на приклади добрей пракси зоз прешлосци и терашньосци меншинских културох. Медзи авторами чийо роботи друковани у Зборнїку и проф др. Янко Рамач (Землєдїлски задруґи/кооперативи и шпоровно-кредитни каси Руснацох у Югославиї у периодзе медзи двома шветовима войнами) и Єлена Перкович (Транспарентносц роботи националних совитох националних меншинох у Сербиї”)

стую лєм дванац роки и же напредованя заш лєм єст. Прето ше треба закладац за деполитизацию у функционованю меншинских заєднїцох, алє треба мерковац же би ше нє случел други екстрем, односно дискриминация у витворйованю дружтвеного анґажованя. Як констатоване у уводним слове Зборнїка, Република Сербия ма вельо стратеґийни плани за дружтвени ґрупи, алє нєт стратеґиї очуваня и розвоя културних системох националних меншинох. Прето основне порученє зоз промоциї же ришеня за меншини нє мож приношиц поверхово и нашвидко.■ Мирон Горняк Кухар Фото: В. Вуячич 5. ФЕБРУАР 2016.

STANOVISKA

Пише: Лариса ОНОДИ, новинаркa

ДОВОДЗЕНЄ ДО ШОРА Концом януара достали зме нови Закон о явним шоре и мире котри, медзи иншим, предвидзел кари за жобранє, врачанє, толкованє снох, проституцию, хаснованє пиротехнїчних средствох або штрелянє, кед ше на тот способ потупює явни шор, або знємирює гражданох. Широки дияпазон дїлох за котри гражданє можу плациц пенєжну кару, алє поставя ше питанє – чи ше тот закон, як и велї други, будзе почитовац? У городох, роками назад, жобраци шедза на познатих локацийох и питаю пенєж од преходнїкох. По новим закону кара за тото дїло виноши од пейц по 10 тисячи динари, або 30 днї гарешту. Нє знам яки заробок маю жобраци, алє кед нє годни виплациц кару, муша до гарешту. Понеже нам гарешти преполни, або ше буду правиц даяки лїстини чеканя за гарешт, або держава будзе мушиц будовац нови капацитети. Високи пенєжни кари тот закон предписал и за тих котри хасную пиротехнїчни средства або штреляю з оружия – за петарди од 10 по 50 тисячи, а за оружиє и по 150 тисячи, або ознова до гарешту. Петарди ше у нас углавним купує и хаснує за швета, та Нови Сад од крачуна по крачун здабе на Авґанистан, а штреля ше вноци по карчмох и на свадзбох. Окрем спомнутих екстремох, законодавец нам, випатра, муши ушориц и ситуациї з каждодньового живота. Потупйованє шора и мира по новим Закону ше будзе карац од пейц до 20 тисячи динари, а пущанє нарату радия и телевизиї и до 30 тисячи динари. Тото ушорює и Закон о биваню и отримованю будинкох котри ше нєшка находзи у процедури, алє Нови Сад, поведзме уж роками ма Одлуку о шоре у будинкох, котра ше углавним нє почитовала. Реновирал квартель хто кеди сцел, вартал, лопоцел, пущал музику, скакал, грал, бавел фодбал – комунална полиция, котра за тото була задлужена, углавним виходзела лєм опомнуц челєднїка котри после предлужел ище гласнєйше. Таких цо ше нє знаю справовац и крашнє жиц у будинку єст надосц, алє даєдни случаї баржей здабу на рубрику зоз Забавника – Верце, лєбо нє. Прешлого лєта чула сом о дзивки котра вєднала квартель у новосадским будинку и котрей ше нєодлуга на повали у дньовей хижи зявела мокра шпляхи. До ютра були вельо векша, росла нєпреривно, та дзивка пошла до сушедових у квартелю понад питац ше же у чим проблем. Сушед єй указал: купел ґумови базен, таки цо ше през лєто кладзе до двора, наполнєл го з воду, най ше дзеци купаю и розхладза! У таких ситуацийох нє ясне кого волац – комунална полиция задлужена лєм за явни шор, а инспекция нє шме войсц до квартелю на силу, кед их власнїк нє пущи. Вони напишу записнїк же би оправдали свой приход, а вам остава нацаговац ше зоз сушедами и толковац же базену нє место у дньовей хижи, же на два рано роботни чловек нє сце слухац зваду або солажу на ґитари. Кед ше уж нє можеме порадзиц як людзе, держава приноши закони же би нам ушорела медзилюдски одношеня, а себе наполнєла буджет.

РУСКЕ СЛОВО

НАШО МЕСТА СХАДЗКА УПРАВНОГО ОДБОРУ РУСКЕЙ МАТКИ

НОВИ ПРОЄКТИ И СОТРУДНЇЦТВА Руска матка ше зоз конкретнима предкладанями за заєднїцки проєкти стретнє зоз представителями двох здруженьох и Матици сербскей у Бачким Петровцу, и заєднїцки буду конкуровац до Министерства култури и информованя, ресорних покраїнских секретариятох и до локалних самоуправох Пре лєпшу перспективу у витворйованю рижнох змистох и находзеню нових жридлох финансованя Руска матка роби на запровадзованю сотруднїцтва, односно партнерства зоз Бунєвску матку, Матку словацку и институцию култури, литератури и науки Матицу сербску, о чим и бешедоване пияток, 29. януара, на схадзки Управного одбору того здруженя. Представителє Рускей матки уж контактовали зоз преставителями двох здруженьох и Матици сербскей, та порадзене же ше зоз конкретнима предкладанями за заєднїцки проєкти стретню 4. фебруара у Бачким Петровцу. Члени Управного одобру Рускей матки на пиятковей схадзки розпатрали и предлоги проєктох хтори буду реализовац у тим року и з хторима буду конкуровац до Министерства култури и информованя, ресорних покраїнских секретариятох и до локалних самоуправох за доставанє средствох. Даєдни з проєктох то видаванє штирох числох глашнїка Матки „Руснак”, стретнуце поетох з Керестура и Коцура, отримованє

Заєднїцке отруднїцтво за нови жридла финансованя Рускей матки

Подобовей колониї у Коцуре, а заплановане и видац збирку поезиї младих авторох у „Едициї Юлияна Надя”. Предсидатель РМ Дюра Папуґа поинформовал присутних же у Матици Сербскей архивовани по 10 прикладнїки глашнїка РМ „Руснак” и кнїжки у виданю того здруженя. На схадзки порадзене же порядна Рочна скупштина Рускей матки

будзе 27. фебруара у Шидзе, у просторийох КПД „Дюра Киш”. На дньовим шоре буду звити о роботи у прешлим и планох роботи у 2016. року, а потим заплановане и отримованє промоциї новей кнїжки членїци УО РМ Санї Тиркайло. Було слова и о шветочней преслави 25рочнїци снованя Рускей матки, а члени оценєли же програма була удатна. С. Надь

У КОЦУРЕ

ПРОСТОР ЗА ПОДРУЧНУ КАНЦЕЛАРИЮ У цилю пренаходзеня оптималного ришеня за просториї подручней канцелариї Националного совиту у Коцуре члени подручней канцелариї стреду, 28. януара отримали схадзку на хторей були госци представнїки Националного совиту Руснацох. Под час схадзки одлучене же ше за тоту намену виєднал простор, покля ше нє найдзе тирваце ришенє. Попри предсидателя подручней канцелариї Миколи Ґубаша и єй

РУСКЕ СЛОВО

членох, на схадзки присуствовали предсидатель Националного совиту Славко Рац, подпредсидатель Микола Шанта и предсидатель Вивершного одбору Желько Ковач. После викладаня идейох и дискусиї на схадзки одлучене же буду виєднали просториї у улїчки Ошлєбодзеня 7, обок при Доме култури. Потим кед ше дефинує маєтково–правни одношеня зоз власнїком, зоз хторим ше планує направиц контракт за вецейрочне хаснованє,

направи ше проєкт зоз предрахунком и може адаптовац просториї. Як потолковане на схадзки, намира же би ше средства зоз видаваня квартеля у Новим Садзе хтори власнїцтво НС унапрямело праве за виєднани просториї. Просториї подручней канцелариї Националного совиту у Коцуре буду на розполаганю шицким, а обчекує ше же то будзе импулс за оживйованє културного живота Руснацох у валалє. Т. Ходак 5.ФЕБРУАР 2016.

НАШО МЕСТА СХАДЗКА СКУПШТИНИ ОПШТИНИ ВЕРБАС

РЕПРОГРАМОВАНЄ КРЕДИТУ ЗА ЛЄПШЕ ДЇЛОВАНЄ Скупштина општини Вербас дала согласносц на репрограмованє контракту о кредиту Явного подприємства за транспорт путнїкох „Вербас”, зоз чим ше им оможлїви лєгчейше дїлованє Прешлого пиятку у Вербаше отримана 25. схадзка Скупштини општини Вербас на хторей розпатрани предлоги ришеньох о даваню согласно сци на репро-

НАЦИОНАЛНИ СОВИТ ЧАРНОГОРЦОХ

РЕПРЕЗЕНТАТИВНИ ПРОСТОР

и два и пол милиони, а по стоя обовязки и по основи репроґраму порцийних задлуженьох. – Спрам нашого плану, репрограма би ше одношела на два

Ратко Шоч, предсидатель Националного совиту Чарногорцох

Циль пренайсц отримуюце ришенє за ЯП за транспорт путнїкох „Вербас”

грамованє контракту о кредиту ЯП за транспорт путнїкох „Вербас”. Одборнїки прилапели же ЯКП „Стандард” з Вербасу и ЯП „Вербас-ґаз” буду солидарни ґаранти ЯП за транспорт путнїкох за репрограмованє контракту о кредиту. На тот спо соб, одно сно з реализацию кредиту, Подприємству за транспорт путнїкох будзе оможлївене лєгчейше дїлованє. З тей нагоди директор ЯП за транспорт путнїкох Велько Коваче вич представел одборнїком стан у хторим ше Подприємство находзи и визначел же без репрограми вецей нє можу окончовац обовязки порядного дїлованя – роботнїком длужни шейсц плаци, Нафтней индустриї Сербиї за гориво коло 20 милиони динари, обовязки ґу банком по основи ратох кредитох и ратох за лизинґи три милиони динари мешачно, за отримованє потребне медзи два 5. ФЕБРУАР 2016.

кредити, вкупней вредно сци 203 260 евра. Период одплати би бул 36 мешаци, з 10 мешацами ґрейс периоду, и надпоминам же нє слово о новим задлужованю, алє о анексу контракту ґу постояцим кредитом – визначел Ковачевич и додал же циль такого подцагу пренайсц квалитетно, отримуюце ришенє за стан у тей хвильки. Одборнїк Демократскей странки Недан Велицки з тей нагоди здогаднул колеґох одборнїкох же 2010. року кед и сам постал єден з руководительох того Подприємства воно було у подлим стану, а за наступни скоро штири роки з менєй средствох є окрипене, роботнїком ше порядно виплацовало заробки и успишно дїловало на тарговищу. Вон винєсол и замеркованє же субвенциї у прешлих двох рокох од штири-пейц милиони динари нєдостаточно за таке подприємство. А. Маркович

Пияток, 29. януара, у Вербаше отворени репрезентативни просториї Националного совиту Чарногорцох, а окрем пригодней програми, з тей нагоди орґанизована и вистава познатого европского маляра з Цетиня Димитрия Поповича. Як визначел предсидатель НС Чарногорцох Ратко Шоч, просториї достати лєм после рока постояня Совиту, а предсидатель Општини Вербас др Братислав Кажич гварел же тоти красни просториї буду место за промовованє обичайох и култури того народу. Предсидателька Скупштини општини Вербас Маряна Мараш на отвераню просторийох здогадла присутних же у вербаскей општини жию 7 353 гражданє чарногорскей националней заєднїци. Нащивительох привитали и подпредсидатель Скупштини АП Войводини Миливоє Вребалов, конзул Чарней Гори у Сербиї Миодраґ Канкараш, як и директор Управи за дияспору Чарней Гори Предраґ Митрович. На шветочносци Чарногорцох були и госци з Националного совиту Руснацох – предсидатель Славко Рац и подпредсидатель Микола Шанта. Ратко Шоч нащивительох упознал з численима активносцами хтори витворени остатнї рок у орґанизациї Националного совиту, а углавним слово о промовованю чарногорскей култури и уметносци. Алє и других културох, окреме кед слово о означованю 80 рокох од народзеня Данила Киша прешлого року у Беоґрадзе, цо було свойфайтове промовованє европскей култури. А. М.

РУСКЕ СЛОВО

НАШО МЕСТА ПЛАНИ МЕСНЕЙ ЗАЄДНЇЦИ У ДЮРДЬОВЕ

БУДЗЕ ОПРАВЕНИ КРИЖ У ЦЕНТРУ Того року за инвестициї Месней заєднїци Дюрдьов з буджета општини видвоєне 3,5 милиони динари, и з нїма ше годно реализовац лєм єдну часц планох инвестованя. Найвецей ше потроши за оправянє крижа – памятнїка у центре валала Плани Месней заєднїци Дюрдьов за тот рок були вельки, план направени за коло седем милиони динари. Медзитим, з буджета општини Жабель видвоєне лєм 3,5 милиони динари, а з тих средствох 2,5 милиони динари буду видвоєни за оправку крижа – памятнїка у центре валала, потим за ушорйованє спортского полиґону, виробок плакетох за преславу и виробок плакетох за Дзуря, и за огньомет за Вилїю, котри уж потрошени. Одобрени и милион динари за оправку и отримованє будинку Месней заєднїци. – Месна заєднїца компетентна лєм за даєдни инвестициї у валалє, бо у рамикох явних институцийох општини Жабель єст явни подприємства котри ше стараю о одредзених катеґорийох инвестованя у валалє. У тих случайох нам ше, у Месней заєднїци нє питаю вельо, алє то идзе по иншакей драги. Ми им з нашим планом роботи, з котрим зме глєдали средства, пробовали предочиц до чого би требало уложиц у валалє. З достатих средствох приоритет нам оправянє памятнїка, бо ше ґранитни плочи з нього одвоюю – гварела Леона Виславски, предсидателька Совиту МЗ Дюрдьов.

Того року би требало оправиц памятнїк, криж у парку у центру валала

Єден од приоритетох, за чийо инвестициї МЗ нє достала средства ушорйованє озера Мутняча, Зона малей привреди, спорта и рекреациї, предлужованє ушорйованя обєкта предшколскей установи, парку, асфалтованє єдней часци драги при пияцу, поставянє опреми за пречисцованє води з явного водоводу з котру би ше закончела инвестиция започата 2012. року – проєкт Еко студня, знїманє подзвигнутих банкинох коло драги пре одцек води котра чкодзи асфалту. Потим за вибудов паркинґу опрез Дому култури и будинку Месней заєднїци, як и друге. С. Б.

АКТИВНОСЦИ НАЦИОНАЛНЕЙ СЛУЖБИ ЗА ОБЕЗПЕЧОВАНЄ РОБОТИ У ШИДЗЕ

СЕРТИФИКАТИ ОСОБОМ З ИНВАЛИДИТЕТОМ

Седем нєзаняти особи зоз инвалидитетом зоз евиден- инвалидитетом и поступно их уключуєме до програмох циї Националней служби за обезпечованє роботи у едукациї. У 2016. року плануєме же би коло 30 таки осШидзе прешлого тижня достало сертификати зоз ин- би у Сриме прешли през информатичну едукацию – наглашела директорка Фиформатичней обласци, а дилияли НСЗ Марияна Ґрапломи им уручела Марияна бич. Ґрабич, директорка Филияли На додзельованю сертиНСЗ зоз Сримскей Митровици. фикатох присуствовал и – Национална служба за Влайко Манойлович, кообезпечованє роботи финансоординатор Националней вала едукацию хтора тирвала служби у Шидзе хтори нє90 годзини, а знаня зоз обласци занятим особом пожадал информатики помогнуц нєзаже би цо швидше достали нятим же би лєгчейше достали роботне место. Златко Мароботне место. Наша служба танович зоз Батровцох анализовала потреби дїлодавнам гварел же преподавацох, а маюци у оглядзе специня наисце були добри и же фичносци кандидатох, опредздобул знанє хторе му зелєли зме ше за информатичолєгча же би нашол робону обласц. Маме у Шидзе на Додзельованє сертификатох з информатики ту. Вл. Дї. евиденциї коло 40 особи зоз у Шидзе

10 РУСКЕ СЛОВО

5. ФЕБРУАР 2016.

НАШО МЕСТА НАЦИОНАЛНИ БАЛ РУСНАЦОХ

У КУЛИ, O ДВА ТИЖНЇ ПО ШВЕТУ Остатнї роки Национални бал ше отримує у месце дзе отримана и Централна преслава националного швета Руснацох, а того року, два тижнї после преслави, бал отримани всоботу у Кули, у „Непкеру”. Були коло 70 госци з Руского Керестура, Вербасу, Дюрдьова, Нового Саду и домашнї з Кули. На початку шицких привитал предсидатель Националного совиту (НС) Руснацох Славко Рац, а на Балє були и його заменїк Йовґен Мудри, предсидатель Вивершного одбору НС Желько Ковач, други члени Совиту, предсидатель Руского КУД „Др Гавриїл Костельник” з Кули Владимир Бучко, як и особи з наших установох и здруженьох. Бал бул весели, чому допринєсол и оркестер Владимира Сивча, хтори грал углавниим руску и українску музику. М. Ст.

ВУКОВАР

На балу було коло 250 нащивительох з местох дзе жию Руснаци

ОТРИМАНИ КУЛТУРНИ ВЕЧАР РУСНАЦОХ У орґанизациї КУД „Осиф Костелник” всоботу у В&С сали у Вуковаре, отримани ювилейни, 50. Културни вечар Руснацох Вуковару, популарно волани Руски бал. Було коло 250 нащивительох з вецей местох дзе жию Руснаци у Горватскей, як и з Войводини. Медзи госцами були и городоначалнїк Вуковару Иван Пенава, амбасадор України у Републики Горватскей (РГ) Олександр Левченко, член Совиту за национални меншини РГ Звонко Костелник, предсидателька Союзу Русинох РГ Дубравка Рашлянин, предсидателька Ради рускей националней меншини Городу Вуковар Лела Дїтко, началнїца Управного оддзелєня за дружтвени дїялносци Городу Вуковар Ана Живанович и началнїца Управного оддзелєня Городу за културу и туризем Марина Секулич, та велї други особи з политичного, дружтвеного и вирского живота. Главну награду на томболи, бициґлу, освоєла наймладша шпивачка у КУД „Осиф Костелник” Клара Миклош, док у „танцу шерца” победзели Ирена Джуджар и Мийо Шайтош. Грал Микс бенд” з Руского Керестура, а на Културним вечаре Руснацох Вуковару домашнє Дружтво наступело зоз шицкима своїма секциями. А. Ба. 5. ФЕБРУАР 2016.

Главна награда на балу була бициґла

НОВИ САД

ОСТОРОЖНО КОЛО ГРЕКОКАТОЛЇЦКЕЙ ПАРОХИЇ

После вельких януарских дижджох, закрице на нашей грекокатолїцкей парохиї у Новим Садзе дакус попущело и намочело фасаду, котра почала опадовац и постала опасносц за преходнїкох. Понеже тадзи по тротоаре тадзи преходза вельо людзе, полїпени плакати зоз спозореньом же би ше барз мерковало, або тадзи анї нє преходзело. Плакати полїпела Будовательна инспекция Нового Саду, а у городзе єст вельо таки фасади котри одпадую кед ше найменєй наздава. Затераз нє було векши нєщесца. Дю. В. Плакти за „осторожносц” од опадованя фасади

РУСКЕ СЛОВО 11

КУЛТУРА И ПРОСВИТА ОЗНАЧЕНА ШКОЛСКА СЛАВА СВЯТИ САВА У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ

ШИРЕЛ ПРАВДИВИ ВРЕДНОСЦИ Зоз обрядом ламаня славского колача хтори окончели школяре штреднєй школи „Петро Кузмяк” и святосавску гимну, 27. януара, у керестурскей Школи почала Шветочна академия з нагоди школскей слави у Сербиї – Дня св. Сави. Академия отримана у школским голу дзе присутним просвитним роботнїком и школяром швето повинчовала директорка Хелена Пашо Павлович. Школяром сликовито пожадала же би укладали вельо до образованя, бо то права драга за особни и професийни просперитет. Найзначнєйши податки зоз живота и дїялносци св. Сави, защитнїка школох и просвити, родоначалнїка серб-

скей култури, просвити, духовносци и Церкви, школяре на сербским и руским язику, презентовали през виривки з його биоґрафиї, односно житийох и леґендох. Крашнє же визначени и тоти хтори указую на толерантносц св. Сави ґу другим, одн. католїцкей вири, и обратно о його почитованю у католїцким окруженю од давних викох. Академию з барз удатнима музичнима точками прикрашела Шпивацка ґрупа штредньошколкох зоз руского оддзелєня Ґимназиї, та школяре керестурского оддзелєня Школи за основне музичне образованє (ШОМО) з Кули. М. Афич

У КОЦУРЕ

ВЕЦЕЙ ПРОГРАМИ НА ЧЕСЦ ПРОСВИТИТЕЛЬОВИ Швето святого Сави у Коцуре означене зоз школску програму хтора отримана 27. януара дополадня у Доме култури. На програми о Савови шпивали, рецитовали и бешедовали школяре коцурскей Основней школи „Братство-єдинство”. Зоз Святосавским концертом чесц просви ти те ль о ви указало и коцурске Културно-умет нїц ке дружтво „Завичайне врело”, а концерт отримани тиж у Доме култури, всоботу, 23. януара.

У школскей програми участвовали школяре од пиятей по осму класу зоз шицких оддзелєньох, а пририхтали их наставнїци сербского язика Ясминка Олич Илчешин и Бояна Петрович. Програма почала зоз гимну святого Сави, а предлужена є зоз школярскима точками у хторих описани живот и дїло святого Сави. Програму провадзела помоцнїца предсидателя општини Вербас Ксения Бенце, директорка школи Славица Байор, школски колектив и школяре. Прешлей соботи на Святосавским концерту окрем домашнїх госцовали фолклорни и шпивацки ансамбли зоз вецей местох, а зоз по єдну точку представело ше и културно-уметнїцке дружтво „Жатва” зоз Коцура, та КПД ДОК. Програму провадзел предсидатель Општини др Братислав Кажич, члени општинскей ради, та представнїки валалских здруженьох. Т. Ходак

У ДЮРДЬОВЕ

ШКОЛОВАНЄ ВАЖНЕ ЗА ЖИВОТ

У Основней школи „Йован Йованович Змай” у Дюрдьове на Дзень святого Сави, 27. януара, зоз шветочну програму означена школска слава. Пред програму, славски колач и колїво пошвецел дюрдьовски грекокатолїцки парох о. Йоаким Холошняй и православни парох о. Петар Дюкич, а потим пред святительовим образом запалєна швичка и ламани славски колач. У духу швета, зоз шпиванками и рецитациями школяре виведли вецей точки з порученьом же би школа и церква, як и доброта чловека требали буц дацо цо нїяк нє треба занєдзбац. У програми участвовали и школски оркестер на пищалкох и два хори, так же одшпивана и святосавска гимна, а драмска секция з драмску сличку о св. Савови

12 РУСКЕ СЛОВО

шицким послата порука о важносци школованя. Тогорочни кумово була фамилия Станоя Тривуновича зоз Дюрдьова, чийо дзешецеро од єденацецерих дзецох школяре ОШ. Школске швето шицким присутним повинчовала директора Школи Мария Тртич, як и спомнути священїки. С. Барань 5.ФЕБРУАР 2016.

КУЛТУРА И ПРОСВИТА НА ШВЕТО СВЯТОГО САВИ У ШИДЗЕ

ПОВЕЛЯ НАСТАВНЇЦИ ЗЛАТКИ СИВЧ ЗДРАВИЧ Децению и пол наставнїца Златка Сивч Здравич преподава руски язик з елементами националней култури, школяре доставаю награди на змаганьох, а активна є и звонка школских активносцох

кол ска слава Святи Сава означена у Предшколскей установи „Єлица Станивукович Шиля,” и основних и штреднїх школох у шидскей општини на швето 27. янура, а централна програма Свято савска академия отримана у сали Културно-образовного центру. По сле Свято савскей гимни „Ускликнимо с любавлю” почало додзельованє „Свято савскей повелї” хтору того року до стали 14 школяре и седем про свитни роботнїки за окреме по сцигнути резултати. Медзи наградзенима просвитнима роботнїками и наставнїца Златка Сивч Здравич зоз ОШ „Бранко Радичевич” у Шидзе, хтора як виборни предмет преподава руски язик з елементами националней култури у школох у Шидзе, Бачинцох и Бикичу. – „Святосавска повеля” за мнє вельке припознанє, за мою роботу и труд хтори уж 15 роки укладам до пестованя руского язика у школох у шидскей општини. Понеже руски язик виборни предмет, нє лєгко позберац дзеци, нє знаю шицки анї бешедовац по руски, алє ше трудзим же би вони научели по руски. Єст аж и школярох хторим руски язик нє мацерински, а сцу го научиц. Резултати обачлїви и по наградох на змаганьох, а шицки тоти резултати дахто препознава и ценї и як коруна моєй роботи праве тото припознанє хторе сом достала – гварела нам наставнїца Златка Сивч Здравич. До Сриму наставнїца Златка пришла робиц ище у школским 2000-2001. року, а єден час преподавала руски язик и у школох у Сримскей Митровици. У Шидзе преподава у ОШ „Бранко Радичевич” як и у подручней

НАГРАДЗЕНИ Медзи школярами того року наградзена и Мина Шеремет, школярка ОШ „Бранко Радичевич” у Шидзе, хтора тиж активна на годзинох руского язика з елементами националней култури. Подгаднїме ше же пред двома роками тото високе припознанє достала и Ирина Папуґа зоз Нового Саду и професорка Светлана Жанплонґ зоз бачинскей школи. 5. ФЕБРУАР 2016.

школи у Бачинцох, а тиж и у ОШ „Сримски фронт” у Шидзе и оддзелєню тей школи у Бикичу. Активна є и у драмскей и рецитаторскей секциї „Анґела Прокоп” у КПД „Дюра Киш”, як и у литературней сек циї „Микола М. Кочиш” у Бачинцох. Тиж кед ше означую рочнїци и ювилеї поетох и учительох на тих про сторох наставнїца Златка зоз школярами участвує у тих програмох, потим на Стретнуцох руских школох, рецитаторских змаганьох „Поето народа мойого” и других програмох. Од самого приходу и єй роботи до Сриму вельку потримовку и помоц єй дава Дружтво за руски язик, литературу и културу зоз Нового Саду. Награду до стала за роботу школского 2003–2004. року з нагоди отримованя Меморияла профе сора Гавриїла Г. Надя. Школяре наставнїци Златки на змаганьох до ставали значни припознаня од перших местох на општинским и окружним по републични змаганя. Школяре ОШ „Бранко Радичевич” зоз Бачинцох Ивана Бучко, Мирослав Надь и Дарко Бучко праве доставали найвисши награди на спомнутих змаганьох. – Без огляду на вше обачлївшу асимилацию на тих про сторох, наставнїца Златка у роботи зоз дзецми, медзи хторима єст и таких хтори нє бешедую по руски, на змаганьох на вецей уровньох єй школяре до ставали перши, други и треци ме ста и то аж и у конкуренциї школярох хтори руски язик каждодньово хасную. И єй звонка школски активно сци замерковани, а припознанє хторе до стала то источасно и припознанє нашей школи – гвари мр Вера Дупало, заменїца директора ОШ „Бранко Радичевич”. На академиї священїки Сербскей православней церкви, по традициї пошвецели славски колач, а у уметнїцкей програми наступели ґлумци Аматерского театра „Бранислав Нушич” и школяре Основней музичней школи „Филип Вишнїч”, хтори през бавено-документарни приказ представели живот першого сербского архиепископа и просвитителя Святого Саву.■ Вл. Дїтко

РУСКЕ СЛОВО 13

КУЛТУРА И ПРОСВИТА ВЕРБАС ДОСТАЛ ГОРОДСКИ МУЗЕЙ

ПРИРИХТОВАНЯ ЗА СТАЄМНУ ПОСТАНОВКУ Пишу: Ана МАРКОВИЧ Олена ПЛАНЧАК-САКАЧ

Дотерашня Музейна збирка у Вербаше на схадзки Скупштини општини Вербас, хтора отримана 17. новембра прешлого року, з вименками и дополнєнями сновательного акту Културного центру, достала статус Городского музею

зме праве так були ород пошвидко до станє стасновани и реґистроваємну музейну по становку, ни у Новим Садзе и хтора презентує историю ВерБеоґрадзе. Далєй зме басу од насельованя перших дефиновали музейни людзох на тоти про стори. Гопростор, почали робородски музей учишлєни до мрети на формованю стажи музейох Сербиї, а у орґаниємней постановки, и зацийним смислу є часц Кулпершираз пописали турного центру Вербас. Весна Ґрґурович шицко цо музей ма. Як визначела руководителька Тиж так, дефиновали Городского музею Весна Ґрґурович, финални пририхтованя за пременку зме штири збирки: история, археолоґия, подобова уметносц и етнолоґия, а шицки статуса почали у априлу прешлого року. – Теди нам бул фахови надпатрунок з на- вони ше одноша на историю Вербасу – вишей матич- значела, односно резимировала активноней устано- сци Весна Ґрґурович. УСТАНОВА У СЛУЖБИ ДРУЖТВА ви – Музею И ЙОГО РОЗВОЮ ИСТОРИЙНА ПРИПОВЕДКА Во й во ди ни. – По ИКОМ-овей дефинициї, музей нєпрофитна, Достали зме О ВЕРБАШЕ стаємна установа у служби дружтва и його розвою, ин струк циї отворена за явносц, хтора зазберує, конзервує, виглє- цо окончиц, По єй словох, шицки предмети пописадує, комуникує и презентує материялне и нєматери- мушели зме ни, спаковани до шкатулох и зложени у ялне нашлїдство чловека и його околїска, за потре- ф о р м а л н о депо про сторе. Окрем того, де финовани би едукациї, виглєдованя и забави. То мисия хтору и правно ушо- про стор за канцелариї, за депо, за лабоми мушиме сполнїц – визначела руководителька риц Музейну раторию и про стор за стаємни и темат Музею Весна Ґрґурович. збирку, бо ски вистави.

14 РУСКЕ СЛОВО

5. ФЕБРУАР 2016.

КУЛТУРА И ПРОСВИТА У стаємней постановки будзе презентована приповедка о Вербаше, од перших шлїдох чловека на тим просторе, та по конєц штреднього вику. – Ту буду предмети зоз збирки археолоґиї и збирки историї. У простору за тематски вистави будзе ше меняц постановки, а у чаше кед нєт тематски вистави, явносци буду доступни дїла маляра Йожефа Пехана. То часц збирки подобовей уметносци, док збирка етнолоґия, по планох, будзе поставена у бази „Центар” у Старим Вербаше дзе маме етно хижу. У бази „Цен тар” пред ста вени и период историї Вербасу под час Другей шветовей воПавле Орбович йни и ошлєбодзеня – визначел кустос историчар Павле Орбович и додал же у рамикох Музею окремне место ма и апатика Милети Лесковца, хтора зачувана.

жили и хтори жию на тих просторох, конкретно през релиґию, так же ше пошвециме шицким вирским заєднїцом и храмом. У тим смислу ту будзе и приповедка о грекокатолїцкей парохиї, насельованю Руснацох и їх живоце на тих просторох. Так исто будзе за шицки други национални и вирски заєднїци – визначел Орбович. Други кустос историчар Боро Воїнович додал же у рамикох централного будинку Городского музею, єдна простория будзе наменєна за програми вязани за етнолоґию. У Музею тераз заняти троме кустоси, У МУЗЕЮ БУДУ ЗАСТУПЕНИ двоме историчаре и єден археолоґ, як и И РУСНАЦИ технїчар-документариста. Хибя кустос-ет– У рамикох историйней часци, будземе нолоґ и кустос за подобову збирку, алє ше занїмац зоз шицкима народами хтори предвидзене же тоти особи буду анґажовани по потреби. – Формованє стаємней постаБОГАТЕ НАШЛЇДСТВО новки процес, и важне же зме – Городски музей у Вербаше формовани з богатим вошли до ньго. Найважнєйше нашлїдством. Нє зменшуюци заслуги поєдинцох и же бизме витворели можлївосц институциї, поставена лєм одлична основа. Знанє и прияц нащивительох, окреме искуство хторе музеї чуваю, зоз сучасним присту- школярох, бо ше так формує бупом, вихасновац як предносц. Добра вистка же дуцу публику, зоз звикованьом присутна одлична свидомосц же Музей у Вербаше на простор и на змисти. Стаємсвою мисию институциї у култури просвититель- на постановка будзе присподоски щиро пилнує – гварел музейни совитнїк архео- бена ґу новим потребом и тренлоґ Небойша Станоєв, коавтор першей стаємней дом музеолоґийней дїялносци, постановки Музейней збирки Културного центру окреме за роботу з дзецми, же Вербас и длугорочни руководитель археолоґийних би простор зажил – заключела виглєдованьох на Шуваковим салашу. Ґрґуровичова. ■

5. ФЕБРУАР 2016.

Апатика Милети Лесковца

РУСКЕ СЛОВО 15

КУЛТУРА И ПРОСВИТА РОЧНА СКУПШТИНА КУД „ТАРАС ШЕВЧЕНКО”

ВЕЛЇ ГОСЦОВАНЯ

Внєдзелю вечар у Дюрдьове отримана дзевята порядна Рочна скупштина Културно-уметнїцкого дружтва КУД „Тарас Шевченко”. Єдногласно прилапени звит о роботи, финансийни звит, як и звит Надпатраюцого одбору за прешли рок. Тиж так и план роботи и финансийни план за 2016. рок, а вибрана и нова членїца до Управного одбору Дружтва. Схадзку водзел предсидатель Скупштини Мирослав Чакан. У Звиту о роботи за 2015. рок Чакан начишлєл шицки активносци секцийох, роботу аматерох и фаховцох, госцованя и орґанизованє рижних концертох, фестивалох и манифестацийох. Так вецей секциї мали 45 наступи – 33 госцованя и 12 у власних просторийох. Прешлого року активно робели шицки секциї, та и младежска орґанизация, як було и плановане. Визначене же аматере КУД участвую на шицких наших манифестацийох и фестивалох, а прешлого року витворени и штири наступи у Словацкей и Польскей. Означена 70-рочнїца снованя КУД „Тарас Шевченко”, видати компакт-диск з Музичного вечара „Тал”, хтори бул пошвецени роботи музичного дїяча Михала Лїкара, орґанизовани 13. Фестивал жридлового шпиваня „Най ше нє забудзе”, рецитаторе ше поряднє змагали на смотрох, отримани вецей активносци у Рускей школи. Прешлого року у Дружтве наступели и госцуюци КУД и ансамбли, котри мали самостойни концерт, лєбо заєднїцки з дома-

НА ЧЕСЦ ЯШИ БАКОВОМУ Члени Дружтва ше у прешлим року поряднє змагали на турнирох у рамикох Спортских бавискох „Яша Баков” по наших местох, а дзепоєдним турниром були домашнї. Понеже ше того року наполнюю 110 роки од народзеня Яши Бакова, буду отримани 25. Спортски бависка, та члени дюрдьовского КУД порушаю инициятиву же би ше виробело бисту Яши Бакова и же би була поставена на месце дзе ше Руснаци у тим месце найвецей стретаю, у КУД.

Звити прилапени єдногласно

шнїма, а медзи нїма були госци з Миклошевцох з Горватскей, з Кладзанох и Прешова зоз Словацкей, з Руского Керестура, Нового Саду и други. Попри велїх наступох и орґанизованя програмох, того року плановане пририхтац ше за госцованє у иножемстве и премиєру дзецинскей представи котра будзе у марцу. На схадзки визначене же потребне анґажовац секретара у Дружтве, вон би помогнул у роботи з документацию, провадзел конкурси и потреби Дружтва. Понеже членїца Управного одбору КУД Геленка Раґаї дала задзекованє, место нєй вибрана Леона Ґоворчин. Так УО ма 19 членох и надалєй виполнює законску норму за заступеносц обидвох родох. Цало сни прешлорочни розходи були коло милион 200 000 динари, а того року плановани приходи предвидзени на коло милион 300 000 динари. КУД свойо програми и роботу финансує дзекуюци потримовки Националного совиту Руснацох, Заводу за културу войводянских Руснацох, секретариятох АП Войводини, Општини Жабель и спознорох, поведзене на Рочней скупштини. Уж традицийно на схадзкох Скупштини, та и тераз, дискутоване о домашнїх єдлох и напою котри члени и валалчанє принєсли на схадзку. С. Барань

ПРЕДСТАВЕНА МОНОҐРАФИЯ „НОВИ САД”

ГОРОД ВОЗБУДЛЇВЕЙ ТРА ДИЦИЇ И ИСТОРИЇ Прешлого тижня у Городскей хижи представена моноґрафия „Нови Сад” у хторей 42 авторе текстох и коло 30 фотоґрафи зазначели историю, културу, привреду, дружтвени живот и визначних гражданох того городу. Фотомоноґрафию видала видавательна хижа „Студио Берчек”, а друкована є на сербским, анґлийским, русийским и нємецким язику. Директорка тей видавательней хижи и редакторка публикациї Дуґа Радова-

16 РУСКЕ СЛОВО

нов гварела же моноґрафия будзе поволанка людзом же би нащивели Нови Сад и упознали ше зоз його красотами, пре хтори є и учишлєна до перших дзешец найкрасших дестинацийох у Европи. Вона визначела же авторе дали єдинствену и фантастичну слику Нового Саду и представели го як город зоз возбудлїву историю, нєповторлївей традициї, широкей и автентичней култури. Як цо то звичайне при представяню городох, найвекша увага пошвецена праве култури.

– Мило ми же у тей винїмковей фотомо но ґ ра фиї на й ве цей ува ги повшецене култури, културней историї городу и шицким установом култури, цо ясно указує на значносц того проєкту за кандидатуру Нового Саду за Европску пре столнїцу култури 2021. року – гварел член Городскей ради за културу Ваня Вученович. Проєкт обявйованя моноґрафиї „Нови Сад” потримала Городска управа за културу. С. Надь 5.ФЕБРУАР 2016.

НАША ТЕМА: ЦО ПРИНОШИ НОВИ ЗАКОН О ФИНАНСИЙНЕЙ ПОТРИМОВКИ ФАМЕЛИЙОХ З ДЗЕЦМИ? ROK XV ^ISLO 1 Число ушорела: Славица ФЕЙСА

арис Закона о финансийней потримовки фамелиї з дзецми нєодлуга будзе пред посланїками Народней скупштини Републики Сербиї. Вон би, як поведзене, мал зменшац худобство фамелийох, мал би буц порив за звекшанє наталитету, и медзи иншим, требал би зопрец дзепоєдни злохаснованя у тей обласци. Найвецей пременки буду у способе обраховйованя заробку под час положнїцкого одсуства, а новина же жени хтори робели по контракту о дочасових роботох и роботох з часу на час, кед пойду на положнїцке хорованє буду примац надополнєнє, цо потераз нє було. Право на пенєжну помоц буду мац и польо-

5. ФЕБРУАР 2016.

НОВИ ПРАВА, ЧИ НОВИ БРИҐИ ПОЛОЖНЇЦОХ привреднїци, и жени хтори ше занїмаю зоз самостойну дїялносцу. Предклад же би ше од 1. юлия надополнєня заробкох виплацовало директно на рахунок положнїцох, а нє прейґ ґаздох, (роботодавательох), велї прекоментаровали як добри поцаг, бо пракса ука зала же праве ту було и найвецей бриґи. Та заш лєм, велї критикую нарис спомнутого Закона и твердза же ма велї препущеня. Гваря же кед будзе прилапени, посцигнє цалком инше од того цо ше з нїм сцело зробиц. Тей теми даваме найвецей простору у нашим Додатку.

РУСКЕ СЛОВО 17

НАША ТЕМА: ЦО ПРИНОШИ НОВИ ЗАКОН О ФИНАНСИЙНЕЙ ПОТРИМОВКИ ФАМЕЛИЙОХ З ДЗЕЦМИ?

ДОМ И ФАМЕЛИЯ

КАЖДА ПОМОЦ ШЕ ЗДА Закон о финансийней потримовки фамелиї з дзецми нєдавно прешол явну розправу, и по його нарису з Министерства за роботу, доставанє роботи, борецки и социялни питаня, виявене же векшина занятих положнїцох будзе мац векше надополнєнє заробкох, и же вон принєше и велї други вигодносци фамелийом, односно мацером з дзецми. Даєдни ришeня явносц потримує, алє на велї єст и зауваги

новим Законом, односно його вименками, циль и тот же би ше дало порив младим родичом и звекшало наталитет у нашей жеми. Тоти цо робели на нарису гваря же ше после велїх рокох у тей обласци рушело по добрей драги, док велї орґанизациї и здруженя нарис Закона критикую по вецей основох. Найвецей єст зауваги на надополнєня за положнїцке хорованє за хтори Ваня Мацанович, у мено Автономного женского центра, твердзи же нє буду векши, алє вельо менши. О чим слово? – Ми наведли же тот Закон охудобнї уж и так худобни фамелиї. Прецо? Прето же предложене иншаке обраховйованє висини надополнєня за положнїцке одсуство. Потераз ше тото надополнєнє раховало так же ше положнїци брало просек заробкох у прешлих 12 мешацох, а убудуце нарис Закона предвидзує же би ше брало просек заробкох у остатнїх 18 мешацох. Жени хтори заняти 18, або вецей мешаци нє буду мац зменшани надополнєня, алє шицки гевти мацери хтори робели у периодзе хтори кратши од спомнутого, буду мац чкоди. Шицким ясне же млади людзе, а океме жени, одлучнєйши народзиц дзецко теди кед достаню роботу и кед су сиґурни же буду мац средства старац ше о дзецку. Кед ше младей мацери, хтора роби, наприклад 6 мешаци, поздава єй заробки и подзелї их на 18 мешаци, єй надополнєнє будзе вельо менше як цо було потераз – гвари Мацановичова. З Министерства за роботу, борецки и социялни питаня гваря же ше з новим законским ришеньом сце зопрец велї злохаснованя хтори ше зявйовали. Вони здогадую же ше заробки положнїцом звекшовало нєпоштредно пред тим як им отворене хорованє, и то нє два раз, алє даскельо раз, а

18 РУСКЕ СЛОВО

ПРИКЛАД СУШЕДНЕЙ ЖЕМИ – Република Горватска стимулує родичох так же за дзеци хтори ше упишу до стреднєй школи материялна помоц иста така як и за одроснуту особу – здогадує Мацановичова. Ми думаме же би и Сербия требала понукнуц помоц худобним дзецом же би ше предлужели школовац. Основу дзецинского додатку ше звекша, а видвої векши средства теди кед дзецко поряднє ходзи до школи. Ище вецей пенєжу додзелї ше дзецом хтори ходза до стреднєй школи.

положнїцом ше фиктивно давало роботу же би витворели право на спомнути надополнєня. – Министерство у обгрунтованю нариса Закона наводзи же було вельки злохаснованя, окреме кед слово о положнїцох, алє нїґдзе нє наведзене о яким проценту слово у одношеню на вкупне число тих цо витворели тото право. То нам ясно указує же постої потреба же би шицки положнїци доставали надополнєнє за допатранє дзецка, бо тот пенєж нє хасную за себе, алє за дзецко. Закон би требал допринєсц звекшаню наталитета у Сербиї, алє кед ше тоти одредби прилапи, тот циль ше сиґурно нє посцигнє – прешвечена Мацановичова. И ЖЕНИ ЗАНЯТИ У ПОЛЬОПРИВРЕДИ ДОСТАНЮ НАДОПОЛНЄНЄ Нове и тото же жени хтори робели по контракту о дочасових роботох и роботох з часу на час, кед пойду на положнїцке хорованє буду примац надополнєнє, цо потераз нє було, а право на пенєжну помоц буду мац и польопривреднїци, и жени хтори ше занїмаю зоз самостойну дїялносцу. – Правда же з нарисом закона преширени круг тих особох хтори можу витвориц право на одредзени пенєж пре допатранє дзецка, алє исти нарис нє облапел вельке число женох хтори робя по контрактох о дїлу. Облапени лєм гевти жени цо робя по контрактох о дочасових роботох и роботох з часу на час. Порциї и доприноси за контракти спомнутих роботох вельо векши 5. ФЕБРУАР 2016.

як гевти хтори ше виплацує на заробки, и остава нєясне прецо и спомнутей катеґориї женох нє припознате тото право. И на концу, маме жени хтори нєзаняти и за хтори и далєй нє предвидзене надополнєнє за старосц и допатранє дзецка – надпомина Ваня Мацанович, и визначує и велї нєдоповедзеносци у тей обласци. – По новим нарису Закона о финансийней потримовки фамелиї з дзецми, положнїци годни директно доставц надополнєнє од держави и у тим случаю ше їх ґазда (роботодаватель) заобиходзи. Велї вароши у Сербиї як цо Беоґрад, Краґуєвац, або Валєво маю свойо окремни одлуки же буду виплацовац надополнєня нєзанятим положнїцом, та остава нєдоповедзене прецо Министерство нє мало у оглядзе же постої потреба же би ше помоц у пенєжу виплацовало и нєзанятим положнїцом. Кед же тот закон ма допринєсц розвою наталитета у Сербиї, чом же вец єдна велька катеґория женох цалком занєдзбана? З таким становиском склада ше и Драґана Сочанин з З ресорного министерства здогадую же нєзаняти поло- Здруженя „Родитель” хтора толкує же жени и по пейц, дзежнїци нїґда, анї по єдним закону у нашей жеми нє мали шец роки робя под розличнима файтами контрактох и же су право на надополнєнє, хторе иншак и вишло з роботного цалком „нєвидлїви” у системи, та вец нє маю право анї на одношеня. Наглашене же ше годно хасновац податки Цен- одсуство, анї на надополнєнє заробку. Тото Здруженє тиж тралного реґистра и Порцийупутело коментар ресорному Министерству. ней управи, та ше зменша и число потребних документох ХТО СЦЕ ПОМОЦ, МУШИ ХОДЗИЦ хтори положнїцом олєгча поДО ШКОЛИ ступок витворйованя правох хтори вони маю. Условия за витворйованє права на дзецински Коментари на нарис Закона о додаток ше у сущносци нє пременєли, нове финансийней потримовки фалєм тото же додаток нє годни достац тоти ромелийох з дзецми було з вецей дичи, чийо дзеци нє ходза поряднє до школи. бокох. Мрежа орґанизацийох – У Сербиї ше рочнє коло 300 дзеци премеза дзеци Сербиї (МОДС) посци з биолоґийних фамелийох до хранїтельВаня Мацанович тримує намаганя Министерских, праве пре худобство. Єдна з причинох, ства за роботу, доставанє робоокреме кед слово о дзецох з валалу, то же воти, борецки и социялни питаня, алє трима же пакет мирох ни нє можу ходзиц до школи (нє маю превоз, або родичи нє хтори предложени нє досц ефикасни и же ше з тим нє звек- маю средства заплациц за автобус, нє постої школярски дом ша квалитет живота фамелийох з дзецми. и друге). Дзецински додаток хтори виноши 2 660 динари ше – На першим месце потребне ускладзиц висину дзецин- нє менял од 2002. року и исти є за шицки дзеци по 17 роки. ского додатку у складзе з потребами, окреме старших дзе- З тоту суму родичи нє можу заплациц анї трошки костираня цох хтори маю потреби при трошеню як и одроснути, и у школи, а дзе за дацо инше як цо то обуй, або облєчиво и оможлївиц им єднократну мешачну помоц на початку други потреби дзецка. И на шицко тото держава одлучела школского року – гвари Саша Стефанович, директор покарац худобних родичох чийо дзеци нє ходза поряднє до (МОДС) и визначує же нєобходне правно виєдначиц особи школи. Тота мира приведзе до того же худобни дзеци постахтори витворели право по розличних файтох контрактох. ню ище худобнєйши. А надпомла бим же у Сербиї постої – То значи же би право на надополнєня по основи на- системска дискриминация худобних дзецох, бо за худобне родзеня и допатраня дзецка, попри спомнутих, мали и тоти дзецко хторе у биолоґийней фамелиї держава видвоює 2 660 положнїци хтори маю други файти контрактох, од автор- динари, док за дзецко у хранїтельскей фамелиї держава виских правох, правох хтори подобни авторским правом и двоює 16 000 динари и ище при тим дава надополнєня храправа индустрийней своїни. нительом за їх роботу – толкує Мацановичова. З Министерства поручую же дзецински додаток нє будзе вжати од тих дзецох хтори пре хороту нє ЗА ТРЕЦЕ ДЗЕЦКО – 12 000 ДИНАРИ можу ходзиц до школи. Як ше закончи цала тота приповедка, и чи Покраїнска влада принєсла ришенє з хтоособи хтори о тим буду одлучовац буду мац рим ше утвердзує висина пенєжней помоци у слуха за спомнути зауваги чи нє, фамелиї у хторей ше народзи треце дзецко. У пошвидко ше укаже. Укаже ше складзе зоз средствами хтори предвидзени з аж и тото чи спомнути буджетом за 2016. рок, за кажде треце дзецко фамелия мешачно достанє 12 000 динари. мири буду позитивПокраїнска влада принєсла и ришенє з хтоно вплївовац на натарим ше утвердзує же софинансованє тролитет у нашей жеми. шкох за биомедицински подпомогнуте Затераз на тото питанє оплодзенє за друге, треце и кажде шлїдуюце чежко одвитовац. За дзецко за 2016. рок, будзе виношиц 200 000 таку анализу заш динари до рока. лєм потребни длугши час.■ 5. ФЕБРУАР 2016.

РУСКЕ СЛОВО 19

НАША ТЕМА: ЦО ПРИНОШИ НОВИ ЗАКОН О ФИНАНСИЙНЕЙ ПОТРИМОВКИ ФАМЕЛИЙОХ З ДЗЕЦМИ?

ДОМ И ФАМЕЛИЯ

18 РУСКЕ СЛОВО

РУСКЕ СЛОВО 19

ДОМ И ФАМЕЛИЯ

женоблоґ

Пише: Ясмина ДЮРАНЇН

Photofunia

ПРЕД ДРАГУ, ЯК ПРЕД БУРЮ

email: jasmina.djuranin@gmail.com

20 РУСКЕ СЛОВО

арз любим ходзиц пешо. Нє шпацирац ше, алє ходзиц пешо, геваль-тамаль. Правда – кед мам на ногох патики, лєбо добри ципели. То и я уж нє можем обуц гоч цо. Кед обуєм ровне – боля ме ноги. У ровних нє можем витримац анї годзину. А запетки? Формула така: дзень у запеткох – вечар у лаворе (думам, мушим намакац и одпочивац боляци талпи). Алє, зато, нє мам нїїїїїч процив вожиц ше у авту. Можем буц обута и у клюмпох, и у японкох – у гоч чим. Лєм шеднєм напредок, завяжем ше и – брррррр! Ище кед лєто, та кед себе пущим музику и отворим облак... Правда, бо са сом ище нє гонєла, вшелїяк, алє мой ме боме босу вожел. Ша, були зме младши, мали зме кеди, нє штудирали зме вельо. Тераз, остатнї час, мушим припознац же ше ситуация дакус пременєла. Добре, дакус досц. Бо, тераз кед рушаме на драгу, гоч лєм през викенд до Кере стура, два днї пред тим набива зо мну. Мушим каждому порихтац цо му треба, починаюци од облєчива, споднього и верхнього, та гиґиєни, обуї,

ище кед даєдно пиє лїки лєбо инше – мушим и записовац (добре же сом ше отресла пелюхох). И цо, вони троме уж спаковани, пооблєкани стоя на драже, а я ище у бога... Уж и авто вигнали, и натрушели и розляли воду у нїм, а я ище вше койцо зазберуєм. Вше сом остатня. Ище ше ми мой и пита чи сом вжала вожацку. За нєдайбоже... Но, та нач ми ю, кед ми нє даш гонїц, думам себе. Шедам здута до авта, видзим як з пальцами типка по ЦДу... Яй, ша вон и специялну музику навиберал за тото путеше ствиє. О, нееееее! Знам ю напамнят: „Иґра рокенрол цела Юґославия...”. Джизус... Озда ми найгорше кед вибиєме на просту драгу. Най розчисциме – нє же вше патрим на мерач швидкосци, нє. Алє видзим през облак же цошка „кратки” гони. А и авто иншак гурчи. Кед штрелїм з очми, а воно – 160 км/г! Ти нормални? Чловече божи, дзеци вожиш! А и мнє! „Свашта” сом му погуторела. А вон ми враца же, гат, предува вентили... Предуваш вентили? В-е-н-т-и-л-и? А, яки же мойо вентили? Як же най их я себе предуєм? Най шеднєм на метлу? До валалу вше сцигнєме повадзени. Вон ше дури же стално дошпинтуєм, а я ше дурим пре вшелїячини. Алє, добре. У родичох амортизуєме ствар. Ша нє будземе ше спричкац пред нїма. А вец нас уж вецей и нє трима. Док нє рушиме дому...■ 5. ФЕБРУАР 2016.

КУЛТУРА И ПРОСВИТА ПРЕД НОВУ СЕЗОНУ

НАГА ДУЄ ШЕ ЧЕЖКИ РОК ЗА НАЦИОНАЛНИ ТЕАТЕР РНТ „Петро Ризнич Дядя” попри на гад ну то го век шо го змен ша ня средствох, и того року пририхта нову представу – „Зазбероваче труплох” Звонимира Павловича, тераз на чесц автора першого драмского тексту на нашим язику Гавриїла Ко стельника, з нагоди 130-рочнїци од його народзеня. Таке опред зелєнє винєшене на схадзки Управного одбору РНТ „Петро Ризнич Дядя” отриманей всоботу, 30. януара у Руским Керестуре, на хторей прилапени и звити о роботи и финансийох Театру у прешлим року. У театралней сезони за нами, хтора уж була у условийох зменшаних средствох од покраїнских орґанох на лєм єден проєкт, заш лєм витворени два премиєри – „Як забиц предсидателя” М. Ґаврана, у режиї Владимира Надя Ачима, як копродукцийна представа з КПД „Карпати” з Вербасу и „Вона нєвиновата” Й. Кочиша, у режиї Михайла Зазуляка. Перши спомнути проєкт витворени дзекуюци финансийней потримовки сновательови Театру – Нацио-

налному совиту Руснацох, як и представа „Цо видзела послуга” Дж. Ортона, у Надьовей режиї. Гоч прешлого року РНТ зоз своїма штирома представами вецей раз госцовал як рок пред тим (у Дюрдьове, два раз Коцуре, Шидзе, Н. Садзе, Лалитю и вецей раз на матичней сцени у Керестуре), на схадзки УО визначене же би у тим року число госцованьох по наших местох було ище звекшане. Праве финансиї буду найболяцша точка роботи Театру у тим року, бо од Покраїни АПВ, як главного финансиєра, наявене драстичне зменшованє средствох за културу вообще, та так и за театри националних меншинох. Затераз бизовне опредзелєнє Националного совиту же знова потрима дїялносц РНТ. Як новосц у финансованю нагаднута и потримовка з буджету Општини Кула, цо би було перши раз од кеди наш театер основани у терашнєй форми. Як поведзене, РНТ заш лєм пририхта єдну нову представу, а на схадзки УО одлучене же то будзе новонаписани текст Звонимира Павловича

„Зазберовачє труплох” (обявени у „Шветлосци” ч. 4/2012), хтори вибрани з трох датих понукнуцох. З тим ше и Театер озбильно уключи до означованя 130-рочнїци народзена Гавриїла Ко стельника, а слово о драмским, квалитетним тексту о (контроверзних) збуваньох котри провадзели живот др Гавриїла Костельника у остатнїх 10 рокох його живота, написаним и на основи виглєдованьох и историйних фактох. Представу заєднїцки буду режирац Михайло Зазуляк и Славко Орос, а на схадзки УО заш лєм дате и одредзене оградзенє - кед же нє будзе достаточно средства за тот вимагаюци проєкт, вец ше постави другу представу. Бешедоване и о опредзелєню за предлужованє твореня копродукцийних представох з драмскима ансамблами по наших местох, та заключене же витворенє шлїдуюцого такого проєкту 2017. року будзе понукнуте новосадскому Рускому културному центру. С. Н.

ПОЧАЛИ ПРИРИХТОВАНЯ ЗА МУЗИЧНИ ФЕСТИВАЛ

„РУЖОВА ЗАГРАДКА” БУДЗЕ 6. МАРЦА На конкурс за нови руски шпи ван ки у на род ним ду ху хтори розписа ла Явна медийна установа Войводини Радио-телевизия Войводини сцигли трицец три композициї од хторих комисия вибра ла тоти хтори буду вивед зени на тогорочним фе стива лу „Ружова заградка”. Тих дньох предлужени пририхтованя за фе стивал зоз розписованьом аранжманох и вибором вивод зачох, а сам фе стивал буд зе отримани 6. марца. Як виявела музична редакторка фестивалу Агнета Тимко Мудри после препатраня композицийох котри сцигли за фестивал, вибрани шеснац композициї. Медзи авторами було и младши особи, алє їх писнї углавним нє медзи вибранима. – Єст младших композиторох, алє указало ше же им можебуц потребне дац даяки суґестиї, лєбо совити понеже лєм рушаю до композиторскей дїялносци. Прето и нє прешли їх композициї, а крашнє би було кед би ше зявели на фестивалу, медзитим, комисия так одлучела. При5. ФЕБРУАР 2016.

рихтованя за фестивал моментално у фази аранжованя, одредзованя шпивачох и їх тоналитетох и помали уходзиме до шлїдуюцей фази кед аранжмани уж написани и кед уходзиме до студия – гвари Тимко Мудри. Цо ше дотика вивод зачох, публика на бини увид зи уж преверену младу шпивацку екипу, зоз даякима ошвиженями, понеже буду уключени и двойо дебитанти, за хторих орґанизаторе думаю же указали талант и доро сли тому же би наступали на тим фе стивалу. Того року на „Ружовей заградки” буду доминовац солисти, а зяви ше и єден дует. Шицких зоз провад зацима вокалами подпомогнє провад заца ґрупа. Ревиялна часц фе стивалу того року буд зе пошвецена Юлиянови Рамачови Чамови. Орке стер хтори будзе провадзиц виводзачох, а зоз хторим того року будзе руководзиц Мича Янкович, почнє зоз пробами од 8. фебруара, же би 18. фебруара уж вошли до студия и же би зняли матрици на хтори ше будзе знїмац вокали, же би по фе стивал було шицко порихтане. T. Ходак

РУСКЕ СЛОВО 21

ЕКОНОМИЯ СКУПШТИНA ЗДРУЖЕНЯ ПАПРИҐАРОХ „КАПСИКУМ АНУМ” З РУСКОГО КЕРЕСТУРА

ЗВЕКШАЮ ОГЛЯДНУ ПРОДУКЦИЮ За керестурске Здруженє паприґарох „Капсикум анум” прешли рок бул успишни, а у тим року заплановани подобни активносци як и влонї – Днї керестурскей паприґи, жимски преподаваня и едукативни путованя, оглядна продукция, а роздумує ше и о нових подняцох – заключенє на Скупштини того Здруженя, 28. януара. О позитивним финансийним билансу, цо поробене и цо ше планує, о ситуациї коло субвенцийох и конкурсох за продуковательох, як и о того року барз вельким понуканю опреми, значне число присутних членох поинформовали предсидатель и члени Управного одбору Здруженя Владимир Варґа, Душица Орос и Славко Малацко. Тогорочна манифестация „Днї керестурскей паприґи” будзе отримана 13. и 14. авґуста, члени Здруженя поинформовани же буду звекшани оглядни поверхносци продукциї гибриду „каптур”, як и же ше нєодлуга планує едукативни путованя до Краґуєвцу и Мадярскей. У цеку и жимски едукативни преподаваня за паприґарох хтори орґанизує Здруженє. Оглядну продукцию сорти паприґи „каптур” Здруженє першираз орґанизовало влонї, у сотруднїцтве з компанию „Аґроарм”, а предлужи ше и тей сезони. – Того року предлужиме оглядну продукцию и то звекшану на 23 ари, односно на 23 000 нашенька, цо будзе провадзене зоз ґратис тресетом и погариками, а робиме на тим же бизме уключели ище єдну компанию хтора би обезпечела фолиярни гної. Представителє „Аґроарому” влонї були одушевени на Дньох паприґи кед нас нащивели, кед зме мали лєм 5 тисячи нашеня у огляду. Прето од нїх обчекуєме и дальше сотруднїцтво и у часци пласману нашей паприґи. То би тиж за нас було барз вельке подняце, хторе би нам преширело тарґовище и на други жеми – потолковал член УО Здруженя Славко Малацко. По його словох, Керестур медзи першима у Сербиї по продукциї сорти „каптур” зоз хтору би керестурским паприґа-

ром европске тарґовище було доступнєйше, прето же ма у себе вецей сухей материї, за розлику од „слонового уха” хторе тераз найзаступенше у валалє. Предсидатель Здруженя Владимир Варґа гварел же друга новосц то же Здруженє уж єден час розрабя и идею о продукциї пресади у Керестуре. – Думаме же би то вшелїяк могло витвориц, лєм треба же би ше зложело даскельо фактори. Насампредз, глєдаме партнерох хтори би нам у тим помогли, бо то досц вельки финансийни видатки. Кед обезпечиме и добри условия нашим продуковательом, вериме же ше одлуча и за тоту файту продукциї. Наздавам ше же найдземе партнерох, та у сезони 2017. року то годно и зажиц. На Скупштини прияти и нови члени до Здруженя зоз уплацованьом 1 000 динари членарини, а констатоване же того року членарину уж уплацели 90 члени, док влонї було 70. Цикаве же Здруженє ма членох и з околних местох – Кули, Крущичу, Лалитю, та и з Бачкого Петровцу. Шлїдуюца Скупштина Здруженя паприґарох будзе виберанкова. М. Афич

ПРЕД НАСТУПНУ ПОЛЬОПРИВРЕДНУ СЕЗОНУ

ОПТИМИСТИЧНИ ОЧЕКОВАНЯ ЗОЗ ЦВИКЛИ Цукрова цвикла то култура хтора, так повесц, почина польопривредну сезону после жими, понеже є перша хтору ше садзи, а прешли два роки нє були вигодни за ню, бо ю нападала церкоспора, и хвиля єй нє була од хасну, алє того року обчекованя иншаки. У Коцуре уж длуго єст ґрупа парастох хтора вирна тей култури, алє пре подли прешлорочни искустава, велї з нїх одустали. Як толкує Рафаил Русковски, представнїк подприємства „Матаґрар” зоз Змаєва, хторе збера кооперантох зоз Коцура на продукциї цвикли, вон вєшенї нє бул таки оптимиста, алє условия пременєни и можлї-

22 РУСКЕ СЛОВО

ве же цвикла будзе найрентабилнєйша култура у тим року. – Правда же зме остатнї два роки мали вельки проблем зоз церкоспору, були и вельки одбитки, та и хасен на цвикли бул на уровню зоз другима културами. Медзитим, вєшенї цукровнї дали добру ґарантовану цену – найменєй 4,6 динари зоз ПДВ по кили и то барз добре у одношеню на лоньску, хтора була 3,7 динари по кили. Друге цо обчекуєме, то же диґестия нє може буц подла три роки за шором. Подла була остатнї два роки и тераз обчекуєм же будзе вигодна хвиля, и же диґестия будзе квалитетна – гвари Русковски.

Вон и його кооперанти маю пораду з єдну фирму же би ше парастом намирело трошок садзеня и трошок вибераня, а цвиклу ше будзе садзиц на початку марца, зависно од хвилї. Жем до хторей ше садзи муши буц зорана, розмарзнута и нагноєна. Русковски припознава же ту треба вельо укладац, алє и ефект будзе добри. Кед слово о цукровньох хтори тей сезони обрацели други бок и понукли цену хтора ше парастом окреме пачи, Русковски твердзи же то прето же ше злєкли же останю без цвикли. Можебуц добри условия того року прицагню вецей парастох же би ше одлучели за тоту културу. Т. Ходак 5. ФЕБРУАР 2016.

ЕКОНОМИЯ У КПД „КАРПАТИ” У ВЕРБАШЕ ОТРИМАНЕ ПРЕПОДАВАНЄ О МЕДУ

БЛАГОТВОРНОСЦ ЗА ЦАЛИ ОРҐАНИЗЕМ У просторийох КПД „Карпати” у Вербаше прешлого пиятку отримане преподаванє о меду и других пчоларских продуктох, а преподаваче були вецейрочни пчоларе Славко Барановски и Иван Жуковски.

Го сцох привитал предсидатель Дружтва др Деян Загорянски, хтори и орґанизатор преподаваня. Нащивителє могли чуц о позитивних дїйствох меду на орґанизем, на яки способ го треба хасновац же би дїйство було ефикасне, та о його составе. – Тот найатрактивнєйши пчолов продукт благотворно дїйствує на цали орґанизем, змоцнює имунитет, злєпшує роботу шерца и кревових судзинох, змирую нервну систему, реґулує тровенє, стимулує ментални и физични схопносци, рост и розвой – визначел Жуковски и надпомнул же мед мож конзумовац самостойно, або у комбинациї з другима пчоловима, або рошлїновима продуктами. Тиж, же би його дїйство було ефикасне, мед треба розпущиц у чечносци (лїтней води, млєку або чаю) и попиц го. Так його дїйство почина уж у устох. Бешедоване и о розликох медзи медом и цукром, односно штучних засладзовачох, з тим же мед лєгчейше претровиц, вон ма у себе нєобходни витамини и минерали и лїковити є. – Цо ше дотика составу меду, вон ма 70-80 одсто угльово гидрати, 185. ФЕБРУАР 2016.

20 одсто води и коло 1 одсто бильчки – гварел Жуковски. Файти меду вязани за поднєбє, а кажда файта здрава на свой способ. Же би ше знало чи мед наисце природни – найлєпше го куповац од преверених пчоларох. Мед би нє требали хасновац особи хтори на ньго алерґични, интолерантни, гевти хтори маю диябетес и дзеци младши од єдного рока. Шицки други би го требали хасновац цо вецей. Було бешеди и о превенциї и лїченю хоротох, понеже ше мед хаснує як помоцни лїк у лїченю велїх хоротох, потим о його кришталїзациї, о апитерапиї, пчоловому отрову, о хаснованю полену, прополису, матичного млєчу и их применьованю у лїченю рижних хоротох. Присутним препоручена литература зоз хторей ше мож лєпше упознац з тим здравим продуктом. – Наприклад, часопис „Лїковити мед” ма просеково 40 рецепти з медом и як го хасновац – визначел Славко Барановски. – Интересантне же баґренов мед найглєданши у фармациї, а у Сербиї ше ище вше досц слабо конзумує мед. У нас ше хаснує просеково 700 ґрами меду по жительови рочно, док у Нємецкей то 12 кили рочно по особи. Поведзене и же мед треба хасновац зоз пластичну, або древену ложку, нє з металну, бо ше траци одредзени характеристики, односно його ензими. Єст виглєдованя хтори указую же тот продукт хаснує и за диєту, о чим тиж єст литература. На концу, Барановски надпомнул же при купованю меду треба буц осторожни и мац у оглядзе же ше штучни мед нїґда нє кришталїзує. А. Маркович

СУБВЕНЦИЇ ЗА 2016. РОК

ДАВАНЯ ЗМЕНШАНИ Влада Републики Сербиї концом януара принєсла Уредбу по хторей одредзене же субвенциї за польопривредну продукцию у 2016. року буду виношиц 4 000 динари по гектаре, од чого 2 000 динари по гектаре основни стимул за рошлїнску продукцию, а 2 000 динари по гектаре будзе реґрес за штучни гної, сообщело Министерство польопривереди. То зменшанє аж за 8 000 динари у одношеню на прешли рок, кеди основни стимул бул 6 000 динари по гектару, а реґрес за штучни гної и гориво тиж 6 000 динари. По новей Уредби, директни плаценя за стимулациї польопривреднїком вєдно виноша 16,9 милиярди динари. Премиї за млєко нє пременєти, та и того року буду седем динари за литру. Стимулациї у статкарстве ше рушаю од 60 динари за кури, та по 25 000 динари по гарлу за приплодни крави и крави за карменє. Предвидзени и пориви за квалитетни приплодни матки риби потьки и пеструшки 500 и 300 динари по єдней, а пориви за продукцию конзумней риби 10 динари за кґ випродукованей риби. За єдну кошнїцу пчоларе годни достац 600 динари. За реґресованє премиї осиґураня за шаца, плоди, вецейрочни засади, розсаднїки и животинї наменєни 450 милиони динари. Средства за мири руралного розвою того року виноша милиярду 839 милиони 300 000 динари, а у тей обласци ше найвецей будзе укладац до унапредзеня стандарду и квалитету польопривредних продуктох и їх преробкох, за орґанску продукцию и очуванє рошлїнских и животиньских ґенетичних ресурсох. Значни пориви ше будзе давац за потримовку совитодавним и фаховим дїялносцом у польопривреди, та до реґресованя премийох за осиґуранє шаца, плодох, вецейрочних засадох, розсаднїкох и животинї. За кредитну потримовку у польопривреди наменєни 600 000 динари. За окремни пориви, до хторих спадаю унапредзенє фахового знаня и усовершованя, запровадзованє наукововиглєдовацких, розвойних и иновативних проєктох, запровадзованє хованя животиньох и продукцию пресадох и саднїцох, предвидзени 232 650 000 динари. С. Надь

РУСКЕ СЛОВО 23

МОЗАЇК НАЩИВА МЛАДИМ У ВУКОВАРЕ

ПОРУШАНА МОЖЛЇВОСЦ ЗА СОТРУДНЇЦТВО

Интересантне же млади лади у Горватскей Концом прешлого року, у Вуковаре отримане були наисце заинтересонєдавно основали стретнуце младих з двох державох. вани, давали повратну Клуб младих при Координациї радох Млади Руснаци з Войводини нащивели младих информацию, нє були инертни, як цо звичайно рускей националней з Вуковару, Осєку и Петровцох и публика на наших манименшини по углядзе на представели им свою орґанизовану роботу фестацийох зна буц. Роботне цело за младеж Националного совиту редакторка Мая Зазуляк и поволала Руснацох. Понеже то сами початки МУШИМЕ ШЕ ТРИМАЦ младих зоз Горватскей же би писали їх орґанизованей роботи, праве тото и обявйовали свойо роботи у тим ВЄДНО стретнуце було нагода же би ше часопису. Тиж так, представене и упознали з орґанизовану роботу Оддзелєнє за русинистику на Млади зоз Горватскей ше найбаржей младих у Войводини. заинтересовали за Медзинародни волонтерски камп хтори представел його лидер Иван Канюх. ПРЕДСТАВЕНИ АКТИВНОСЦИ − Тото стретнуце нам барз значи. Ми И ОРҐАНИЗАЦИЇ нїяк нє могли дойсц до сотруднїцтва, односно, до того же би млади з Предсидатель Роботного цела за Войводини пришли и представели младеж НС Руснацох, Саша нам свою роботу. Тераз зме тот Сабадош, представел Роботне цело, перши контакт витворели. роботу Заводу за културу войводянМожлївосци у Войводини вельо векши. Док зме були у єдней держави, ми були вєдно з вами. Вам барз значне же маце медиї, школство, Филозофским видавательсво на мацеринским язику. факултету у Новим Садзе, а о нїм беше- Ми тото нїч нє маме. Маме раз у довала студентка на мешацу емисию на телевизиї, алє вона тирва лєм петнац минути и то докторских студийох на тим факулте- нє досц же би тримало людзох вєдно. ту Ана Римар. Свою Прето мой циль позберац младих Руснацох у Горватскей же бизме ше музичну, односно, музично-литературну тримали вєдно. Було би барз добре орґанизовац даяки камп на хторим творчосц би ше стретли млади зоз Войводини и Горватскей − гварел Борис Бучко, предсидатель Координациї радох рускей националней меншини у Републики Горватскей. Руснаци у Горватскей ше По законченю формалней часци упознали з роботу младих було друженє през хторе ше у Войводини млади ище баржей могли ских Руснацох, як и упознац и вичерац искуства. Виглєдовацки круг, хтори Стретнуце отримане у потераз орґанизовал два просторийох Союзу Русинох конференциї студентох, Републики Горватскей. младих науковцох и фаховОрґанизовало го Роботне цело цох. Вон наявел и трецу за младеж Националного конференцию и поволал млаки камп совиту Руснацох и Завод за с р е т н Воло дих зоз Горватскей же би на уло за културу войводянских Руснацох, ованє б с е р е т нєй участвовали. Представена н еи у рамикох медзинародного сотрудайвекш Н представели Саша и робота младежского здруженя нїцтва з Руснацами звонка Сербиї, а Палєнкаш и Михаил Рамач. „Пакт Рутенорум”, а о нїм запровадзене є на основи Протокола бешедовал його предсидатель, Яким Вони одграли по даскельо авторски о сотруднїцтве медзи Националним композициї, а Рамач пречитал и Винаї. Вон, медзи иншим, бешедосовитом Руснацох и Координацию даскельо писнї зоз кнїжки поезиї вал и о „Дньовки” за хтору млади радох рускей националней меншини „З молу до дуру” хтора прешлого року у Републики Горватскей. ■ там прешираз чули. Младежски вишла як додаток часописа МАК. часопис МАК представела його Ана Римар

24 РУСКЕ СЛОВО

5. ФЕБРУАР 2016.

МОЗАЇК ШЕСТИ МЛАДЕЖСКИ БАЛ У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ

БУЛО И МЛАДИХ З ИНОЖЕМСТВА Коло 200 младих зоз Дюрдьова, Коцура, Керестура, Нового Саду, Вербасу, як и з Горватскей и Мадярскей, та аж и з Польскей, України и Швайцарскей, вешелєли ше на шестим Младежским балу, отриманим всоботу, 30. януара, у ресторану „Червена ружа” у Руским Керестуре

а Балу першираз була и госцинска з Петровцох, з Горватскей, Мануела Дудаш, хтора надумала присц на Бал после стретнуца младих Руснацох з Войводини и з Горватскей, отриманим концом прешлого року у Вуковаре. – Барз ме зацикавело як випатра Младежски бал кед нам на стретнуцу млади гварели же ше го у Керестуре орґанизує. Барз „Пицикато ми жаль же то у нас, у бенд” Петровцох, нє обстало. Було барз весело и мило ми же сом при„Пицикато шла. Найбаржей ше ми пачи же ше бенд”, а орґанизаторе и того грає и руски шпиванки, як и тото року обдумали и змагательни бависка. же єст тельо вельо младих, котри Бал и тераз орґанизовала ґрупа весели, цо наисце крашнє видзиц. младих Керестурцох, а єден з нїх, Плануєм и нарок присц, кед будзе Себастиян Няради, гвари же видно так як и тераз – гварела Мануела. же млади жадни таких збуваньох, Як то уж традицийно, грал понеже векшина картох була

В И Х О DЗ И

На тогорочним балу вецей младих як скорей

розпредата за лєм даскельо днї. – Намагали зме ше прицагнуц младих зоз шицких наших местох, алє и з иножемства, та зме посилали и поволанки. Того року було дакус вецей нащивительох як прешлого, алє углавним кажди рок маме подєднаке число госцох – гварел вон. Нащивителє з нєсцерпеньом чекали цо достаню на томболи, хтора того року була у вредносци од вецей як 100 тисячи динари. Главна награда, LCD телевизор, и того, як и прешлого року, пошла до Дюрдьова. Ма. Зазуляк

НОВИ

ЗОЗ ФЕБРУАРСКИМ ЧИСЛОМ И ДАРУНОК Як и у прешлим, МАК и у фебруарским чишлє понука свойо нови стаємни рубрики – „У фокусу”, „МАК-ов колаж”, „Роздумованє наглас”, „Так и нїяк иншак”, „Упечатки”, „Швет технїки и технолоґиї”, „Спорт и рекреация”, „Упознай себе”, „Куцик совитох”, „Власни печац” и „Направ сам”. У тим чишлє, „У фокусу” буду млади зоз КУД „Тарас Шевченко”, мултиязична представа „Свадзба” и Канаме Окано зоз Япону, студент на докторских студийох Одсеку за сербски 5. ФЕБРУАР 2016.

Фебруарске, друге число МАК-у у тим року, видзе на гевтот тидзень, а зоз нїм и подкладача за погари и шольки, як и означовачи за кнїжки, хтори на своїх роботньох направели млади з КУД „Тарас Шевченко” з Дюрдьова

язик и линґвистику у Новим Садзе, хтори чечно бешедує и по руски. Рубрика „МАК-ов колаж” пише о активносцох популарней музичней орґанизациї Drop sensei, „Упечатки” о Дзивоцких вечарох, а „Роздумованє наглас” и тераз ноши сплєтки и мервеня. У рубрики „Спорт и рекреация” годно пречитац о гокею и флорболу, як и текст о успишному студентови ДИФ-у Борисови Барнови, а у рубрики „Направ сам” научиц як у даскелїх крочайох направиц декупаж подкладаче за погари и шольки. Ма. З.

РУСКЕ СЛОВО 25

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ ИВАН БЕСЕРМИНЇ – ШПИВАЧ

„ПРИНЦ ОД ДЮРДЬОВА” Пишe: Михаил РАМАЧ

Ивана Бесерминя, младого шпивача з Дюрдьова, велї познаю по тим же ше 2012. року успишно представел на телевизийним музичним змаганю „Перши глас Сербиї”. На нїм нє лєм же здобул нови познанства и приятельства, алє и богате искуство хторе му помогло у його живоце – теди кед ше ламал кадзи ше подзец и цо робиц

Найчастейше граю на свадзбох у Беоґрадзе, алє и у сушедних жемох

26 РУСКЕ СЛОВО

ще у основней школи Иван сцел научиц грац на ґитари, та му оцец тото жаданє и виполнєл. Швидко звладал даскельо акорди, и музика го вше баржей прицаговала. – Оцец у сушедстве купел стару акустичну ґитару, лєм паметам же нє була цалком исправна, та ю вон кус пооправял. Почал сом, як би ше то поведло, „знїмац” шпиванки хтори сом слухал. Були то шпиванки ґрупох „Рибля чорба”, „Биєло дуґме”, и велї други – бешедує Иван о своїх перших музичних крочайох. При концу основней школи Иван на ґитари могол одграц векшину шпиванкох хтори теди слухал. У тим периодзе почал грац у дружтве своїх пайташох, и нє лєм грац, алє и шпивац. – Почал сом грац на ґитари вєдно з моїм

приятельом, и якош спонтано сом зашпивал. Так почала приповедка о тим же я будзем шпивац – гвари Иван. Бесерминї одкрил ище єден свой талант – писанє. Почал компоновац на власни тексти и даєдни з нїх знїмац на компютер. Без огляду на тото же його шпиванки нє були квалитетно зняти, вони прицаговали увагу його парнякох. У тим чаше кед ше ЦД плеєри вше ридше хасновало, а тих цо мали интернет могло на пальцох почитац, музику ше найчастейше черало прейґ мобилних телефонох, односно прейґ блутуту. На тот способ ше даєдни Иваново шпиванки досц швидко розширели. На компютеру знїмал свойо и обробки шпиванкох хтори ше му пачели, и так вежбал и грац и шпивац. Пошвидко постал шпивач у дюрдьовскей рок ґрупи „Дзвери раю”, а познєйше у дюрдьовским „100`с” бенду зоз хторим наступал у локалних кафичох. – Теди сом почувствовал и одлучел же ше зоз шпиваньом наисце сцем занїмац. 5. ФЕБРУАР 2016.

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ После законченей штреднєй школи сом глєдал роботу и нє можем повесц же сом мал щесца. Закончел сом електро-технїку, точнєйше автоматику, и глєдал роботу у своїм фаху. Нє робел сом длуго, частейше сом поставял електрични инсталациї, а потим зме ше з оцом лапели до малярства – бешедує Иван. ПЕРШИ ГЛАС СЕРБИЇ Иван од музики нїґда нє дзвигнул руки, и вше кед мал шлєбодного часу, вежбал шпивац. Як и прецо ше одлучел приявиц до популарней телевизийней емисиї „Перши глас Сербиї“, Иван гвари: – Часто сом шпивал на роботи, та ше ми шеф раз опитал же цо ту з нїм робим, и чом ше нє приявим до емисиї „Перши глас Сербиї”. Роздумал сом о тим и приявел ше у другей сезони того музичного шоу – гвари наш собешеднїк. Гоч ше нє затримал длуго у спомнутей емисиї, його шпиванє ше велїм попачело. Велї бенди му понукли же би ше приключел ґу нїм. Бешедуюци о змаганю, Иван спомнул же окрем шпиваня, особа муши и на даяки други способ буц интересантна за спомнути ТВ шоу. После наступу на ТВ, перши бенд у хторим Иван шпивал, нє обстал. – У „Аурора” бенду сом почал шпивац, алє о два мешаци бенд ше розформовал и престал робиц. На щесце, у тим периодзе „Ауреус” бенд глєдал нових членох и єдна часц бувшого бенду прешла до нового, а медзи нїма бул и я – бешедує Иван о терашнїм бенду.

шпивач, лєбо грац на даєдним инструменту. На одредзени способ то сон велїм младим. Иванови ше удало витвориц свой сон, но, аж кед почал робиц тото з чого нєшка зарабя, даєдни становиска пременєл. – Спочатку ше ми видзело же шпивац лєгко и же то нє вимага вельки труд. Но, моя робота нє лєм шпиванє хторе мушим усовершовац, алє вєдно з членами бенду мушим вежбац. Часто путуєме. Найвецей свадзби зме грали у Беоґрадзе, алє и по цалей Сербиї. Часто граєме и у сушедних державох, у Горватскей и Босни и Герцеґовини, а интересантна робота и прето же свадзби з єдного боку подобни, а з другого кажда свадзба приповедка за себе. На найвекшей свадзби на хторей сом шпивал було коло тисяч особи, а на найменшей коло осемдзешат. ОД ГОБИЯ ПО РОБОТУ Иван нє єдини у своєй фамелиї хтори ше Од самого початку Иван на музику па- занїма з музику. Його дїдо бул гудак, а трел як на свой гоби, та и нєшка, после оцец Михал бул член дюрдьовскей забавштирох рокох активного шпиваня на ней ґрупи „Континентал Експрес”. А добре познате же музичаре любя и свадзбох зоз своїм бендом, визначує же на шпиванє ище вше патри як на вельке задо- знаю крашнє пофрантовац. Так пре шпивольство, гоч му воно постало занїманє. ванку „Придз до Дюрдьова”, хтору Иван Патраци з очми публики велї здобуваю люби зашпивац своїм колеґом, у бенду доупечаток же то досц лєгка робота – постац стал назвиско „Принц од Дюрдьова”. Иван гвари же за штири роки, кельо наступа зоз своїм ГРАЮ РОК И ЗАБАВНУ МУЗИКУ терашнїм бендом, здобул веПопри свадзбох, Иван зоз своїм бендом наступа и льо искуства, упознал вельо на велїх роботних стретнуцох и преславох хтори орґ- люд зох, здобул нови приятеанизую компаниї и подприємства. У бенду нє граю ль ства. На єд ней свад зби „турбо фолк”, а на свадзбох, на хторих Иван шпива, упознал и свою супругу Ану, и як гвари, то найкрасше цо шпиванки нє мож поручовац. – Репертоар мойого бенду обсяжни, граєме углавним ше му случело на роботи. На забавну и рок музику, як домашню, так и странску. Нє концу розгварки визначел же знам точно повесц же кельо шпиванки знаме грац и би ше у будучно сци любел шпивац, алє шпивам и на анґлийским, шпанским, занїмац з авторску музику и портуґалским, русийским, греческим и италиянским же му вельке жаданє шпивац язику – бешедує Иван о шпиванкох з репертоара. на наших фе стивалох.■ 5. ФЕБРУАР 2016.

На єдней свадзби Иван упознал и свою супругу Ану

РУСКЕ СЛОВО 27

ДУХОВНИ ЖИВОТ У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ ОТРИМАНА ДУХОВНА ОБНОВА ЗА СТАРШИХ

ГЛЇБШЕ ЗНАЧЕНЄ ЮВИЛЕЙНОГО РОКА У орґанизациї монахиньох служебнїцох у їх манастире у Руским Керестуре, 30. януара отримана ище єдна Духовна обнова за старших од 35 рокох. Зоз тему вжату з Євангелского виреченя, „Я дзвери: кед дахто войдзе презо мнє, будзе спашени...” преглїбйовани аспекти актуалного Ювилейного – Року милосердия, од його историяту по нєшкайши духовнии аспекти хтори понука християном. Тоту тему учашнїки стретнуца преглїбйовали и у менших ґрупох, як и на медитациї. По словох ш. Мариї, циль було приблїжиц шицким Бога як милосердного Оца хтори каждого люби и чека. Потим мали нагоди приступиц до св. тайни Споведзи и за духовну розгварку зоз священїками о. Виталийом Лотоцким ЧССВ и о. Владимиром Медєшом, як и участвовац на Служби Божей у катедралней церкви дзе пред тим вєдно прешли през святи дзвери, цо у духу Ювилейного року. На Духовней обнови участвовали 23 особи, котри окрем з Керестура пришли и з Коцура, Кули, Нового Саду, два особи зоз Червинки и єдна зоз Крущичу. Попри тих цо участвовали на потерашнїх двох, було и нови особи. У орґанизациї стретнуца участвовали шицки мо-

Учашнїки на духовней обнови

нахинї служебнїци, а поготов ш. Мартина, ш. Емануила, ш. Фаустина и ш. Мария. Тота духовна обнова була треца по шоре, а по жаданю тих цо на нїх участвую, духовни обнови ше будзе отримовац кажди други мешац, як єднодньово стретнуца. М. А.

У КАТЕДРАЛНЕЙ ЦЕРКВИ СВ. ОЦА МИКОЛАЯ

ОБНОВЕНИ ИКОНИ ПРИКРАШУЮ ОЛТАР Пред Крачуном по григориянским календаре, до олтара Катедралней церкви св. о. Миколая у Руским Кере стуре поклад зени ре ставровани икони дванац апо столох. Икони зарамени, дополнююцо су ошвицени з окремним билим шветлом, а наход за ше у чолней часци олтара, з двох бокох владиче ского карсцеля. Икони хтори тераз обновени, пред вецей як роком були пренайд зени заложени з ламперию пре „скрива-

28 РУСКЕ СЛОВО

нє влаги”, на истим ме сце дзе су тераз поклад зени. Пренайд зени су кед у Катедрали почало санированє влаги, понеже, здогаднїме, на препоруку фаховцох зоз Покраїнского заводу за защиту памятнїкох, хтори констатовали препаданє и иконо стасу пре влагу. Ре ставрованє пренайд зених и барз очкодованих иконох окончел Централни институт за конзервацию (ЦИК) з Беоґраду, а на закладанє и нашого фаховца за ласерску ре ставрацию др Йоакима Стрибера, родом Кере стурца. Икони ре ставровани, а єдна мушела буц намальована цалком нова, нєдавно су и зарамени, и од Крачуна дали нови випатрунок у олтаре. По словох кере стурского пароха о. Михайла Малацка, обновйованє иконох коштало приблїжно 6 500 еври, хтори кере стурска парохия сама обезпечела, углавним з донацийох парохиянох. Пред врацаньом иконох до олтара, там поробени и будовательни роботи на санированю влаги, обити стари малтер, положени нови и обилєне, цо тиж донирала єдна парохиянка. М. Афич 5.ФЕБРУАР 2016.

ДУХОВНИ ЖИВОТ У БЕОҐРАДЗЕ ОЗНАЧЕНА 150-РОЧНЇЦА НАРОДЗЕНЯ МИТРОПОЛИТА ШЕПТИЦКОГО

СЛУЖБА И ПРОГРАМА У ПОЛНЕЙ ЦЕРКВИ У грекокатолїцкей церкви св. Кирила и Методия у Беоґрадзе, 31. януара закончене означованє 150-рочнїци народзеня велького митрополита галицкого Андрея Шептицкого, зоз виставу документох и фотографийох. Виставу пририхтали Министерство култури и Министерство вонкашнїх дїлох України, у сотруднїцтве зоз амбасаду України у Сербиї и зоз потримовку нашого Еґзархату. Означованє рочнїци у Беоґрадзе почало у полней церкви зоз Службу Божу, котру служел парох и декан беоґрадски о. Владислав Варґа. З нїм служел у мено митрополита Станислава Хочевара католїцки священїк Ґжеґож Худек, котри принєсол поздрав од митрополита, а тиж спомнул и його контакти зоз Грекокатолїцку Церкву у Польскей и у України. О духовней драги митрополита Шептицкого на Служби бешедовал на трох язикох парох Варґа. Виставу отворел амбасадор України у Републики Сербиї Олександр Александрович. Олґица Радович (Лендєр) пречитала кратши текст о живоце и дїялносци митрополита Шептицкого, а у музичней програми наступели члени КУД „Калина” зоз Индїї.

У ДЮРДЬОВЕ И ҐОСПОДЇНЦОХ

ЗАКОНЧЕНЕ ПОШВЕЦАНЄ ОБИСЦОХ У дюрдовскей парохиї Рождества Пресвятей Богородици, початком того тижня закончене пошвецанє обисцох, хторе почало после преслави Богоявлєня по юлиянским календаре, кед пошвецена и вода. Коло тристо доми парохиянох у Дюрдьове и Жаблю пошвецели дюрдьовски парох о. Йоаким Холошняй и ґосподїнски парох о. Михаил Холошняй. Пошвецанє обисцох була нагода и за особни розгварки домашнїх и священїкох. У грекокатолїцкей парохиї святого Архангела Михаїла у Ґосподїнцох, внєдзелю закончене пошвецанє обисцох з богоявлєнску воду, а ґосподїнски парох о. Михаил Холошняй пошвецел 86 доми вирних у тим валалє и Темеринє. С. Б. У Дюрдьове у Такачових

5. ФЕБРУАР 2016.

Окрем домашнїх, у церкви були го сци бого сло ве зоз Горват скей и Словацкей, як и дзепоєдни заци кавени котри першираз пришли до тей нашей заєднї ци у Беоґрад зе. О. Р.

ПРИРИХТОВАНЄ ЗА ШВЕТОВЕ СТРЕТНУЦЕ МЛА ДИХ У ПОЛЬСКЕЙ

СХОД ЗОЗ ПАПОМ КОНЦОМ ЮЛИЯ На роботней схадзки делеґатох за пасторал младих при Владическей конференциї св. Кирила и Методия у Суботици, бешедоване о шветовим стретнуцу младих з папом Франциском, хторе од 23. юлия по 1. авґуст того року будзе у Кракове, у Польскей. Поволани млади з владиче ствох, од першей класи штреднєй школи, студенти и други млади. На схадзки, хтору водзел архиепископ беоґрадски Станислав Хочевар, присуствовали представителє беоґрадского надвладичества, сримского и суботицкого владичества, а у мено Апостолского еґзархату за грекокатолїкох у Сербиї були о. Михайло Малацко и Иван Гарди. Вецей о будуцим стретнуцу младих з папом Франциском у Кракове мож дознац на веб-сайту www.krakow2016.com И. Г.

РУСКЕ СЛОВО 29

НА ЗДОГАДОВАНЄ Дня, 4. фебруара 2016. року наполнєл ше рок як нас зохабел мой супруг, а наш оцец, дїдо и швекор

КСЕНИЯ МОНАР (1941–2016) з Руского Керестура

МИРОСЛАВ ПАПУҐА (1944–2015) з Руского Керестура Нашо наймилши нє одходза занавше од нас, Вони з нами покля думаме кажди дзень на нїх, покля нас шицко здогадує на нїх. Час нє лїчи. З часом ше нє забува. Мили наш Миронє, оцец, дїду навше жиєш у наших думкох и шерцох! Твойо: супруга Етела, дзивки Оля и Терезия, син Мирослав зоз супругу Светлану и унучата Микола и Силвия СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 6. фебруара 2016. року наполня ше 13 жалосни роки як нас занавше зохабела и пошла до вичносци наша мила мац

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 29. януара 2016. року занавше нас зохабела наша мила мац и баба

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 3. фебруара 2016. року наполнєл ше рок як вецей нє з нами наша мила супруга и мац

Мила мамо и бабо, навики будземе чувац красни памятки на вашу доброту и любов хтору сце нам нєсебично давали, як и час препровадзени зоз вами. Ожалосцена дзивка Веселка, жец Юлин и унуки Желько и Борис Спочивайце у мире Божим! НА ЗДОГАДОВАНЄ Дня 3. фебруара 2016. року наполнєл ше рок як нас занавше зохабела наша мила андя

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 8. фебруара 2016. року наполня ше пейц смутни и жалосни роки як ше ґу ангелом преселєл наш мили син и брацик

СИНИША САЛОНТАЇ

НАТАЛИЯ ДУДАШ (1933–2003) з Руского Керестура Памятку на єй милу подобу и доброту чуваю Єй наймилши Спочивайце у мире Божим!

МЕЛАНИЯ ФА (1956–2015) з Руского Керестура Ожалосцени супруг Владо и дзивчата Светланка и Сашка Спочивайце у мире Божим!

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 13. фебруара наполня ше штири роки як на свою остатню драгу пошол наш мили супруг, оцец и дїдо

ДЮРА КОГУТ (1938–2012) з Нового Саду

МЕЛАНКА ФА народзена Ковач (1956–2015) Памятку на ню чуваю Еделинсково: Златко, Славо, Ванеса и Марина зоз фамелию Спочивай у мире Божим!

(2007–2011) з Коцура Мили наш, уж прешло пейц роки, а боль и жаль у шерцох вше векши и чежши. Занавше це у своїх шерцох и памят-

кох буду чувац твойо наймилши: мама Наташа, тато Саша и браца Славиша и Серґей

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 10. фебруара 2016. року наполня ше два смутни роки одкеди нас зохабел наш мили супруг, оцец и дїдо

МИРОСЛАВ ХРОМИШ (1936–2014) з Нового Саду

Дзекуєме на любови, доброти и радосци за часи цо зме вєдно препровадзели. Занавше памятки буду чувац супруга Блаженка, син Борислав, нєвеста Анґелина, унуки Тамара и Єлена и шестринїца Верка Спочивай у мире Божим!

Шицки препровадзени хвильки зоз тобу, навики буду зачувани у наших шерцох. Твойо наймилши: супруга Натка и дзивки Зденка и Златка зоз фамелиями

НА ЗДОГАДОВАНЄ Дня 4. фебруара 2016. року наполнєло ше 20 роки як умар наш супруг, оцец и дїдо

Городска управа за защиту животного штредку Городу Нового Саду на основи члена 10. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк Републики Сербиї”, число 135/04 и 36/09) обявює

ОБВИСЦЕНЄ

ЛЮБОМИР ОРОС (1927–1996)

Памятки на це чуваю твойо наймилши супруга Весела, дзивка Леонка, син Яким, жец Владимир, нєвеста Меланка, унуки Сенка, Славко, Геленка и Андрей зоз фамелиями Спочивай у мире Божим!

30 РУСКЕ СЛОВО

о поднєшеней вимоги за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок проєкта Подприємство „КОДАР ИНЖЕНЄРИНҐ” д.о.о. зоз Беоґраду, по овласценю Ношителя проєкта „VIP MOBILE” доо, Младежских бриґадох 21, поднєсол вимогу за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок проєкта радио базней станїци мобилней телефониї „НС2072_01 НС_Нови_Сад_Руменацка” у улїци Парискей комуни число 27, на катастерскей парцели число 4945, К.О. Нови Сад I, Город Нови Сад. Податки и документацию зоз вимоги ношителя проєкта мож видзиц у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду, Улїца Руменацка 110, Нови Сад, роботни днї од 10 до 15 годзин. Шицки заинтересовани, у чаше 10 днї од дня обявйованя того обвисценя, можу дац свойо думанє у писаней форми на адресу Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду.

5. ФЕБРУАР 2016.

Г Городска управа за защиту животного штредку на основи члена 29. пасус 1. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк Републики Сербиї” число 135/04 и 36/09), обявює

о поднєшеней вимоги за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок проєкта Подприємство „КОДАР ИНЖЕНЄРИНҐ” д.о.о. зоз Беоґраду, по овласценю Ношителя проєкта „VIP MOBILE” доо, Младежских бриґадох 21, поднєсол вимогу за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок проєкта радио базней станїци мобилней телефониї „НС2028_01 НС_Нови_Сад_Готел_Путнїк” у улїци Илиї Оґняновича число 24, на катастерскей парцели число 2, К.О. Нови Сад II, Город Нови Сад. Податки и документацию зоз вимоги ношителя проєкта мож видзиц у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду, Улїца Руменацка 110, Нови Сад, роботни днї од 10 до 15 годзин. Шицки заинтересовани, у чаше 10 днї од дня обявйованя того обвисценя, можу дац свойо думанє у писаней форми на адресу Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду.

о принєшеним ришеню же потребне преценьованє вплїву и о одредзованю обсягу и змисту студиї о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта базней станїци мобилней телефониї „НС-Занатски домУМТС” НСУ-217 Ношитель проєкта „Телеком Сербия” а. д. Таковска 2, Беоґрад, поднєсол тому орґану вимогу за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок проєкта – базней станїци мобилней телефониї „НС-Занатски домУМТС” НСУ-217, Площа Мариї Трандафил число 14, у Новим Садзе, на катастерскей парцели число 9663, К.О. Нови Сад I, Город Нови Сад. После запровадзеного поступку, Городска управа за защиту животного штредку дня 1. фебруара 2016. року принєсла ришенє число VI-501-1017/15 же потребне преценьованє вплїву на животни штредок и о одредзованю обсягу и змисту студиї о преценьованю вплїву на животни штредок. З цильом обвисцованя заинтересованей явносци текст ришеня обявює ше у цалосци: Городска управа за защиту животного штредку, на основи члена 10 пасус 4 и 5. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк РС”, чс. 135/04 и 36/09), члена 192. пасус 1. Закона о общим управним поступку („Службени новини СРЮ” число 33/97 и 31/01 и „Службени глашнїк РС” число 30/10) и члена 11., 34. и 36. Одлуки о Городских управох Городу Нового Саду („Службени новини Городу Нового Саду”, число 52/08, 55/09 и 11/10, 39/10, 60/10 и 69/13), поступаюци по вимоги ношителя проєкта „Телеком Сербия” а. д. Таковска 2, Беоґрад, за одлучованє о потреби преценьованя вплїву застатого стану на животни штредок проєкта радио базней станїци за мобилну телефонию „НС-Занатски домУМТС” НСУ-217 приноши

ОБВИСЦЕНЄ

о поднєшеней вимоги за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок проєкта Подприємство „КОДАР ИНЖЕНЄРИНҐ” д.о.о. зоз Беоґраду, по овласценю Ношителя проєкта „VIP MOBILE” доо, Младежских бриґадох 21, поднєсол вимогу за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок проєкта радио базней станїци мобилней телефониї „НС2059_01 НС_Нови_Сад_Футошка” у улїци Авґуста Цесарца число 18, на катастерскей парцели число 317/1, К.О. Нови Сад II, Город Нови Сад. Податки и документацию зоз вимоги ношителя проєкта мож видзиц у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду, Улїца Руменацка 110, Нови Сад, роботни днї од 10 до 15 годзин. Шицки заинтересовани, у чаше 10 днї од дня обявйованя того обвисценя, можу дац свойо думанє у писаней форми на адресу Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду.

* дзе цо будзе *

БАЛ ШИРОКИХ СУКНЬОХ У ДЮРДЬОВЕ На соботу, 6. фебруара у Дюрдьове на 20 год зин, буд зе Бал широки сукньох у про сторийох КУД „Тарас Шевченко”. Карти мож ре зервовац при Миколови Кухарови на 065/83860-44 и Звонкови Салаґови 064/3532-119. Уходнїца 1200 динари. Дзивки и жени опасани до святочней рускей сукнї нє плаца карту. Томбола и того року буд зе богата, а главна награда буд зе бициґла. ***

ОБВИСЦЕНЄ

РИШЕНЄ

1. Утвердзує ше же за проєкт – базней станїци мобилней телефониї „НС-Занатски дом-УМТС” НСУ-217, Площа Мариї Трандафил число 14, у Новим Садзе, на катастерскей парцели число 9663, К.О. Нови Сад I, Город Нови Сад, ношителя проєкта „Телеком Сербия” а. д. Таковска 2, Беоґрад, (у дальшим тексту: Ношителя Проєкта) потребне преценьованє вплїву на животни штредок. 2. Одредзує ше же Ношитель Проєкта, Студию о преценьованю вплїву на животни штредок за проєкт – базна станїца мобилней телефониї „НС-Занатски дом-УМТС” НСУ-217 у поглядзе обсягу и змисту, виробку у складзе зоз членом 17. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок и Правилнїком о змисту студиї о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк РС”, число 69/05).

ОБГРУНТОВАНЄ

Ношитель проєкта „Телеком Сербия” а. д. Таковска 2, Беоґрад, поднєсол тому орґану вимогу за одлучованє о потреби преценьованя вплїву застатого стану на животни штредок проєкта – базней станїци мобилней телефониї „НС-Занатски дом-УМТС” НСУ-217, Площа Мариї Трандафил число 14, у Новим Садзе, на катастерскей парцели число 9663, К.О. Нови Сад I, Город Нови Сад. По проєкту плановане поставянє антенскей системи до трох секторох. Будзе монтироваан по єдна нова панел антена по секторе за UMTS систему продукователя Kathrein типа К80010505. Антени буду унапрямени зоз азимутами 60 ступнї (сектор 1), 160 ступнї (сектор 2) и 295 ступнї (сектор 3). Планована конфиґурация примодавача базней станїци за систему UMTS 1+1+1. У складзе зоз Законом о преценьованю вплїву на животни штредок и Правилнїком, о поднєшеней вимоги обвисцена явносц з оглашованьом у средствох явного ин-

формованя и МЗ „Подбара” и „МЗ „Стари город”. У зоз законом предписаним терминє нє доручени думаня заинтересованих орґанох, орґанизацийох и явносци. Ношитель проєкта доручел Контракт о закупе хтори заключени медзи Здруженьом самостойних ремеселнїкох Нови Сад и Подприємством за телекомуникациї „Телеком Сербия” а.д., як и Информацию о локациї за парцелу число: 9663 К.О. Нови Сад I, хтора виробела Городска управа за урбанизем и квартельни роботи Городу Новог Саду, число: 353-1436/14 од 22. януара 2015. року . Ґу наведзеней вимоги ношитель проєкта приложел Фахову оцену обтерхованя животного штредку у локалней зони базней станїци мобилней телефониї „НС-Занатски дом-УМТС” НСУ-217 число: 5279 и Вименки и дополнєня фахивей оцени обтерхованя животного штредку у локланей зони базней станїци мобилней телефониї „НС-Занатски дом-УМТС” НСУ-217 хтору виробела акредитована Лаборатория „КОНСИНҐ” зоз Беоґраду. Базна станїца мобилней телефониї „НС-Занатски домУМТС” НСУ-217 ма вкупну ефективну визарююцу моц векшу од 250W на шицких трох за обсяг UMTS. После розпатраня вимоги ношителя проєкта и податкох о предметней локациї, характеристикох и преценьованю можлївих вплївох наведзеного проєкта на животни штредок, а маюци у оглядзе, же предметна радио базна станїца ма ефективну визарююцу моц векшу як 250 W и може мац значнєйши вплїв на животни штредок-точку 12. подточка 13. Телекомуникацийни обєкти мобилней телефониї (базней радио станїци) Лїстини II Уредби о утвердзованю Лїстини проєктох за хтори обовязне преценьованє вплїву и Лїстини проєктох за хтори мож вимагац преценьованє вплїву на животни штредок („С.Г. РС” число 114/08), а тот орґан у складзе зоз членом 10. пасус 4. Закона о преценьованю вплїву одлучел же потребне преценьованє вплїву. Зоз членом 10. пасус 5. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок, предписане же зоз одлуку зоз хтору ше утвердзує же потребне преценьованє вплїву проєкта на животни штредок, надпатраюци орґан може одредзиц и обсяг и змист студиї о преценьованю вплїву, цо у тим случаю зробене. Окрем розпатраня интензитета вплїву (виражени зоз ефективну визарйовану моцносцу пошореня), надпатраюци орґан у конкретним случаю розпатрел и тирванє вплїву–базна станїца представя континуалне жридло зарйованя. Применюци начала превенциї и предострожносци (член 9. пасус 1. подточку 2. Закона о защити животного штредку („С.Г. РС”, чс. 135/04, 36/09, 36/09 – др. закон, 72/09 – др. закон и 43/11 – одлука УС), зоз хторим ше вимага же кажда активносц муши буц планована и запровадзена на способ же медзи иншим представя найменши ризик за людске здравє, зоз Студию потребне доказац же за предметни проєкт будзе применєна найлєпша розполагуюца и доступна технолоґия, технїка и опрема. Маюци у оглядзе напредок наведзене, а окреме специфичносц локациї (густо населєна бивательна зона) нєобходнє виробиц документ зоз хторим ше анализує и оценює квалитет творительох животного штредку на одредзеним просторе, медзисобни вплїв иснуюцих и планованих активносцох и утвердзую условия и мири за зоперанє, зменшанє и одклоньованє чкодлївих вплївох на животни штредок як и мири у случаю вдереня и обезпечиц провадзенє вплїву жридла зарйованя, а то ше виключно муши обезпечиц зоз Студию о преценьованю вплїву на животни штредок, хтору би требал виробиц мултидисциплинарни фахови тим. На основи горе наведзеного, ришене як у диспозитиве. Поука о правним лїку: Процив того ришеня ношитель проєкта може виявиц жалбу Покраїнскому секретарияту за урбанизем, будовательство и защиту животного штредку у чаше 15 днї од дня приманя ришеня, по тим орґану. Заинтересована явносц може обявиц жалбу процив того ришеня у чаше 15 днї од дня обявйованя у средствох явного информованя, по тим орґану.

БАЛ У НОВИМ САДЗЕ

У готелу „Нови Сад”, 27. фебруара 2016. року, отрима ше Руски бал у Новим Садзе. Цена уходнїци 1 800 динари по особи. До уходнїци урахована богата вечера и напой хто кельо сце. Главна награда томболи – бициґла. Грає бенд Владимира Сивча. Бал почина на 19,30 минути, паркинґ и ґардероба обезпечени. Уходнїци мож поручиц на телефони 064/1669896, (Йовґен Мудри), 066/416280 (Наташа Мецек, Завод за културу Руснацох), 064/2580818, (Владимир Сивч, РКЦ).

5. ФЕБРУАР 2016.

ОБВИСЦЕНЄ

о поднєшеней вимоги за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок проєкта Подприємство „КОДАР ИНЖЕНЄРИНҐ” д.о.о. зоз Беоґраду, по овласценю Ношителя проєкта „VIP MOBILE” доо, Младежских бриґадох 21, поднєсол вимогу за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок проєкта радио базней станїци мобилней телефониї „НС2063_02 НС_Нови_Сад_Алекси Шантича” у улїци Алекси Шантича число 14, на катастерскей парцели число 1268, К.О. Нови Сад II, Город Нови Сад. Податки и документацию зоз вимоги ношителя проєкта мож видзиц у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду, Улїца Руменацка 110, Нови Сад, роботни днї од 10 до 15 годзин. Шицки заинтересовани, у чаше 10 днї од дня обявйованя того обвисценя, можу дац свойо думанє у писаней форми на адресу Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду.

MALI OGLA[KI ДИХТУЄМЕ облаки и ДЗВЕРИ зоз неопрен-ґуму. Правиме ГАРМОНИКА ДЗВЕРИ и РОЛЕТНИ. Обявиц ше на телефони: 025/5827-710 и 060/5088433 *** ВЛАГА? Изолуєме влажни хижи. 063/440-470; 063/102-41-14.

РУСКЕ СЛОВО 31

ИНФОРМАТОР Городска управа за защиту животного штредку Городу Нового Саду на основи члена 10. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк Републики Сербиї”, число 135/04 и 36/09) обявює

ОБВИСЦЕНЄ

о поднєшеней вимоги за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок проєкта Ношителя проєкта „DIP” д.о.о. Нови Сад, Темеринска 30, поднєсол вимогу за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок проєкта „Продукцийно роботни обєкт лївальня офарбених металох” у Нови Садзе, у улїци Вельки рит 9а, на катастерскей парцели число 11 К.О. Нови Сад III, Город Нови Сад. Податки и документацию зоз вимоги ношителя проєкта мож видзиц у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду, Улїца Руменацка 110, Нови Сад, роботни днї од 10 до 15 годзин. Шицки заинтересовани, у чаше 10 днї од дня обявйованя того обвисценя, можу дац свойо думанє у писаней форми на адресу Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду. Городска управа за защиту животного штредку Городу Нового Саду на основи члена 10. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк Републики Сербиї”, число 135/04 и 36/09) обявює

ОБВИСЦЕНЄ

о поднєшеней вимоги за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок проєкта Ношитель проєкта „Теленор” д.о.о. Младежских бриґадох 90, Нови Беоґрад поднєсол вимогу за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок проєкта базней станїци за мобилну телефонию „НС Футожска касарня” у улїци Футожска число 52, на катастерскей парцели число 10373/2 К.О. Нови СадI, Город Нови Сад. Податки и документацию зоз вимоги ношителя проєкта мож видзиц у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду, Улїца Руменацка 110, Нови Сад, роботни днї од 10 до 15 годзин. Шицки заинтересовани, у чаше 10 днї од дня обявйованя того обвисценя, можу дац свойо думанє у писаней форми на адресу Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду.

ОБВИСЦЕНЄ

о поднєшеней вимоги за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок проєкта Подприємство „КОДАР ИНЖЕНЄРИНҐ” д.о.о. зоз Беоґраду, по овласценю Ношителя проєкта „VIP MOBILE” доо, Младежских бриґадох 21, поднєсол вимогу за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок проєкта радио базней станїци мобилней телефониї „НС2070_01 НС_Нови_Сад_Темеринска” у улїци Карадьордєва 29, на катастерских парцелох чс. 4422 и 4423, К.О. Нови Сад I, Город Нови Сад. Податки и документацию зоз вимоги ношителя проєкта мож видзиц у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду, Улїца Руменацка 110, Нови Сад, роботни днї од 10 до 15 годзин. Шицки заинтересовани, у чаше 10 днї од дня обявйованя того обвисценя, можу дац свойо думанє у писаней форми на адресу Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду.

ОБВИСЦЕНЄ

о поднєшеней вимоги за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок проєкта Подприємство „КОДАР ИНЖЕНЄРИНҐ” д.о.о. зоз Беоґраду, по овласценю Ношителя проєкта „VIP MOBILE” доо, Младежских бриґадох 21, поднєсол вимогу за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок проєкта радио базней станїци мобилней телефониї „НС2079_01 НС_Нови_Сад_Лимански_пияц” у улїци Шекспирова число 9, на катастерскей парцели число 3922/11 К.О. Нови Сад II, Город Нови Сад. Податки и документацию зоз вимоги ношителя проєкта мож видзиц у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду, Улїца Руменацка 110, Нови Сад, роботни днї од 10 до 15 годзин. Шицки заинтересовани, у чаше 10 днї од дня обявйованя того обвисценя, можу дац свойо думанє у писаней форми на адресу Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду.

32 РУСКЕ СЛОВО

Городска управа за защиту животного штредку на основи члена 29. пасус 1. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк Републики Сербиї” число 135/04 и 36/09), обявює

ОБВИСЦЕНЄ

о принєшеним ришеню же потребне преценьованє вплїву и о одредзованю обсягу и змисту студиї о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта базней станїци мобилней телефониї „НС-Сателит-НС71/НСУ71” Ношитель проєкта „Телеком Сербия” а. д. Таковска 2, Беоґрад, поднєсол тому орґану вимогу за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок проєкта – базней станїци мобилней телефониї „НС-СателитНС71/НСУ71” у улїци Футожска драга число 12, у Новим Садзе, на катастерскей парцели число 7855/2, К.О. Нови Сад I, Город Нови Сад. После запровадзеного поступку, Городска управа за защиту животного штредку дня 15. януара 2016. року принєсла ришенє число VI501-1015/15 же потребне преценьованє вплїву на животни штредок и о одредзованю обсягу и змисту студиї о преценьованю вплїву на животни штредок. З цильом обвисцованя заинтересованей явносци текст ришеня обявює ше у цалосци: Городска управа за защиту животного штредку, на основи члена 10 пасус 4 и 5. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк РС”, чс. 135/04 и 36/09), члена 192. пасус 1. Закона о общим управним поступку („Службени новини СРЮ” число 33/97 и 31/01 и „Службени глашнїк РС” число 30/10) и члена 11., 34. и 36. Одлуки о Городских управох Городу Нового Саду („Службени новини Городу Нового Саду”, число 52/08, 55/09 и 11/10, 39/10, 60/10 и 69/13), поступаюци по вимоги ношителя проєкта „Телеком Сербия” а. д. Таковска 2, Беоґрад, за одлучованє о потреби преценьованя вплїву застатого стану на животни штредок проєкта радио базней станїци за мобилну телефонию „НС-Сателит-НС71/НСУ71” приноши

РИШЕНЄ

1. Утвердзує ше же за проєкт – базней станїци мобилней телефониї „НС-СателитНС71/НСУ71” у улїци Футожска драга число 12, у Новим Садзе, на катастерскей парцели число 7855/2, К.О. Нови Сад I, Город Нови Сад, ношителя проєкта „Телеком Сербия” а. д. Таковска 2, Беоґрад, (у дальшим тексту: Ношителя Проєкта) потребне преценьованє вплїву на животни штредок. 2. Одредзує ше же Ношитель Проєкта, Студию о преценьованю вплїву на животни штредок за проєкт – базна станїца мобилней телефониї „НССателит-НС71/НСУ71” у поглядзе обсягу и змисту, виробку у складзе зоз членом 17. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок и Правилнїком о змисту студиї о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк РС”, число 69/05).

ОБГРУНТОВАНЄ

Ношитель проєкта „Телеком Сербия” а. д. Таковска 2, Беоґрад, поднєсол тому орґану вимогу за одлучованє о потреби преценьованя вплїву застатого стану на животни штредок проєкта – базней станїци мобилней „НС-СателитНС71/НСУ71”, у Новим Садзе, на катастерскей парцели чс. 7855/2,, К.О. Нови Сад I, Город Нови Сад. По проєкту планована реконструкция иснуюцей базней станїци и то так же будзе поставена тросекторна антенска система за обсяги GSM 900 и UMTS хтори будзе мац вкупно два панел антени по секторе за обидва системи и то по єдна антена типа APX-906516L за систему UMTS. За систему GSM900 антени буду унапрямени зоз азимутами 99 ступнї (сектор 1), 201 ступнї (сектор 2) и 330 ступнї (сектор 3). Планована конфиґурация примодавача базней станїци за систему GSM 900 4+4+4, а за систему UMTS 3+3+3. У складзе зоз Законом о преценьованю вплїву на животни штредок и Правилнїком, о поднєшеней вимоги обвисцена явносц з оглашованьом у средствох явного информованя и МЗ „Ґаврило Принцип”. У зоз законом предписаним терминє нє доручени думаня заинтересованих орґанох, орґанизацийох и явносци.

Ношитель проєкта доручел Контракт о закупе нєрухомосци хтори заведзени при Подприємству за телекомуникациї „Телеком Сербия” а.д., число: 86851/1 од 3. септембра 2004. року, хтори заключени медзи Явним подприємством ПТТ транспорт „Сербия” и Подприємством за телекомуникациї „Телеком Сербия” а.д. як и Ришенє хторе видало Министерство животного штредку, рударства и просторного планованя, число: 35-00-00469/201107 од 14. септембра 2011. року зоз хторим ше одобрує инвеститору Подприємству за телекомуникациї „Телеком Сербия” а.д., улїца Таковска число 2, роботи хтори виведзени на поставяню и хаснованю радио базней станїци „НС Сателит”НС71. Ґу наведзеней вимоги ношитель проєкта приложел Фахову оцену обтерхованя животного штредку у локалней зони базней станїци мобилней телефониї „НС-Сателит-НС71/НСУ71” проєкт число: 5270и Вименки и дополнєня фахивей оцени обтерхованя животного штредку у локланей зони базней станїци мобилней телефониї чс 5270 „НССателит-НС71/НСУ71” зоз децембра 2015. року , хтору виробела акредитована Лаборатория „КОНСИНҐ” зоз Беоґраду. Базна станїца мобилней телефониї „НССателит-НС71/НСУ71” ма вкупну ефективну визарююцу моц векшу од 250W на шицких секторох и за шицки обсяги GSM900 и UMTS. После розпатраня вимоги ношителя проєкта и податкох о предметней локациї, характеристикох и преценьованю можлївих вплївох наведзеного проєкта на животни штредок, а маюци у оглядзе, же предметна радио базна станїца ма ефективну визарююцу моц векшу як 250 W и може мац значнєйши вплїв на животни штредок-точку 12. подточка 13. Телекомуникацийни обєкти мобилней телефониї (базней радио станїци) Лїстини II Уредби о утвердзованю Лїстини проєктох за хтори обовязне преценьованє вплїву и Лїстини проєктох за хтори мож вимагац преценьованє вплїву на животни штредок („С.Г. РС” число 114/08), а тот орґан у складзе зоз членом 10. пасус 4. Закона о преценьованю вплїву одлучел же потребне преценьованє вплїву. Зоз членом 10. пасус 5. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок, предписане же зоз одлуку зоз хтору ше утвердзує же потребне преценьованє вплїву проєкта на животни штредок, надпатраюци орґан може одредзиц и обсяг и змист студиї о преценьованю вплїву, цо у тим случаю зробене. Окрем розпатраня интензитета вплїву (виражени зоз ефективну визарйовану моцносцу пошореня), надпатраюци орґан у конкретним случаю розпатрел и тирванє вплїву–базна станїца представя континуалне жридло зарйованя. Применюци начала превенциї и предострожносци (член 9. пасус 1. подточку 2. Закона о защити животного штредку („С.Г. РС”, чс. 135/04, 36/09, 36/09 – др. закон, 72/09 – др. закон и 43/11 – одлука УС), зоз хторим ше вимага же кажда активносц муши буц планована и запровадзена на способ же медзи иншим представя найменши ризик за людске здравє, зоз Студию потребне доказац же за предметни проєкт будзе применєна найлєпша розполагуюца и доступна технолоґия, технїка и опрема. Маюци у оглядзе напредок наведзене, а окреме специфичносц локациї (густо населєна бивательна зона) нєобходнє виробиц документ зоз хторим ше анализує и оценює квалитет творительох животного штредку на одредзеним просторе, медзисобни вплїв иснуюцих и планованих активносцох и утвердзую условия и мири за зоперанє, зменшанє и одклоньованє чкодлївих вплївох на животни штредок як и мири у случаю вдереня и обезпечиц провадзенє вплїву жридла зарйованя, а то ше виключно муши обезпечиц зоз Студию о преценьованю вплїву на животни штредок, хтору би требал виробиц мултидисциплинарни фахови тим. На основи горе наведзеного, ришене як у диспозитиве. Поука о правним лїку: Процив того ришеня ношитель проєкта може виявиц жалбу Покраїнскому секретарияту за урбанизем, будовательство и защиту животного штредку у чаше 15 днї од дня приманя ришеня, по тим орґану. Заинтересована явносц може обявиц жалбу процив того ришеня у чаше 15 днї од дня обявйованя у средствох явного информованя, по тим орґану.

5. ФЕБРУАР 2016.

СПОРТ ЗЛАТКО КОЛОШНЯЇ ЗОЗ КОЦУРА

ВЕЖБАНЄ ЧАСЦ ЖИВОТА Вжиме, кед спортски активносци на отвореним зведзени на минимум, спортисти тренираю нука, а єдна зоз найчастейших часцох тренинґу то вежбанє у терховнї

латко Колошняї зоз Коцура уж коло 15 роки поряднє тренира, мож повесц, класични бодибилдинґ у терховнї, ходзел на рижни змаганя, посциговал красни резултати, а нєшка ма и свою особну терховню. – Мойо початки були скромни, почал сом зоз даскельома кулями, у основней школи. Теди така файта вежбаня нє була така популарна як нєшка. Алє мнє то заинтересовало перше – рекреативно, а вец сом ше баржей интересовал и почал сом ходзиц на змаганя и мойо вежбанє дало успишни резултати – гвари Колошняї. Першираз у бодибилдинґу Златко ше змагал у Руским Керестуре дзе освоєл треце место у катеґориї до 80 кили, а вец шлїдзели змаганя у Бечею, Младенову, Банатским Вельким Селу и Беоґрадзе дзе тиж освойовал даєдно зоз перших трох местох. – То индивидуални спорт у котрим кельо ше трудзиш, тельо и посцигнєш, а успих видно зоз твоєй

роботи. Важне витирвац и нє одуставац кед перши даскельо мешаци нєт значни резултати, односно кед ше вельо очекує после даскелїх тренинґох – гвари Златко. Кед слово о початкох, до терховнї найчастейше починаю ходзиц леґинє коло петнац рокох, пре випатрунок мускулох, алє нє виключене же и младши ходза вежбац до терховнї, алє треба буц осторожни и нє преобтерховац цело котре ше розвива, поручую фаховци. Кед ше добре пририхта цело пред тренинґом, правилно хаснує справи за вежбанє и кед ше чловек правилно костира, вежби даваю резултати. Нєшка єст вельо додатки у костираню, суплементи котри помагаю спортистом же би цо скорей посцигли жадану дефиницию мускулох и зоз менєй вежбанями и часу же би посцигли вецейрочни резултати. То окрем же нє здраве, алє нє 5. ФЕБРУАР 2016.

дава анї реалну моц мускулом, лєм випатрунок. – Кед я почал тренирац, таки суплементи на нашим тарґовищу анї нє було, алє я вельо читал о тим же як ше треба ко стирац, як унєсц вецей протеїни до цела, а менєй цукру, и то давало резултати. По сле, кед ше зявели тоти штучни препарати, хасновал сом дзепоєдни додатки, алє вше сом патрел же бим єдол цо вецей прородни протеїни, як цо биле ме со зоз курчеца, рибу, бильчок з вайца, желєняву и подобне – гвари Колошняї. Правилне ко стиранє барз важне у каждодньовим живоце, а окреме за резултати у рекреативним и профе сийним спортским живоце. Хто раз здобудзе звикнуце вежбац и правилно ше ко стирац цело му то будзе вимагац и по сле змагательней часци спортскей кариєри. – Вежбам и тераз, пре здравє, нє ходзим на змаганя, остатнє на котрим сом бул то було у Бачким Петровцу пред трома роками и на тим змаганю сом освоєл перше ме сто у бенчпре су. Мило ми же сом на свою фамелию пренєсол любов ґу здравому спо собу ко стираня, ґу тренираню, та и свойого сина унапрямуєм же би похопел же и попри каждодньових обовязкох треба найсц часу за спорт и рекреацию, бо то дава баланс орґанизму. На тренинґу ше вистанє, алє то позитивна вистатосц котра нам по сле дава вецей енерґиї за шицко друге – закончел Колошняї. З роками, Златко накуповал рижни справи за вежбанє и оспо собел про сториї за вежбанє, а любов ґу спорту и бодибилдинґу преширел и на своїх приятельох котри дзечнє вежбаю вєдно зоз нїм, и у його терховнї.■ З. Колєсар

РУСКЕ СЛОВО 33

СПОРТ МИХАИЛ ДУДАШ – ПРЕД СЕЗОНУ

ФОРМА ИДЗЕ ҐУ ЗЕНИТУ Наш атлетичар, репрезентативец, Михил Дудаш од єшенї ше почал пририхтовац за предстояци вельки змаганя – 23. Европске першенство хторе ше отрима у Амстердаму, а потим 31. Олимпийски бависка у бразилским городзе Рио Де Жанеиро. Олимпияда будзе отримана од 5. по 21. авґуст, а очекує ше же на нєй буду участвовац вецей як 12 000 спортисти зоз вецей як 200 державох

Пред тим як ше почал интензивно пририхтовац у септембру бул на рехабилитациї, односно залїчованю покалїченьох тетивох, у центре “Др Кинесио” у Словениї. Терапия хтору там мал дала добри резултати и Михаил оптимистични пред тима значнима змаганями. Як и сам надпомнул, препоручує шицким тот Центер за регабилитацию и окреме третмани физиотерапеута др Рока Держанича. Атлетичарска експедиция Михила Дудаша на пририхтованя ше до Южней Африки рушела концом новембра. Там им домашнї бул Универзитетски город Почефструм, хтори ше находзи блїзко при Йоханесбурґу. Перша часц пририхтованьох ше закончела концом децембра, а после новорочних шветох, од половки януара, пририхтованє предлужене у истим месце. На преверйованю форми посцигнути резултати указую же ше Михаил помали враца до змагательней форми. Мало хибело, же би до висока прескочел лату на 2,05 м. Диск руцел 47,34 м, цо його особни рекорд, у скоку зоз палїцу лату прескочел на висини од 4,70 м. Кулю до далєка руцел 13, 75 м, а очекує же и ту будзе мац лєпши резултат. Рахує же ю руци далєй як 14 метери. А. П.

34 РУСКЕ СЛОВО

ПРИПОЗНАНЯ НАЙЛЄПШИМ ВЕРБАСКИМ СПОРТИСТОМ

ЛЮБО ЯЛОВИ ИЩЕ РАЗ ДОБИЛ ПЛАКЕТУ

Союз спортох општини Вербас вибрал найлєпших спортистох и спортски екипи за 2015. рок и додзелєл припознаня за витворени резултати. Плакети придал предсидатель Општини др Братислав Кажич, а одлуки Союзу обгрунтовал член Општинскей ради задлужени за спорт и младеж Йован Ковачевич. – Намагаме ше же бизме каждого року вше лєпше и вше вецей помагали спортистом, а на тренерох остава же би робели ище лєпше и од наших дзецох направели ище лєпших людзох и спортистох – визначел з тей нагоди др Кажич. За найлєпшого спортисту ознова вибрани кик-боксер Любо Ялови хтори седми раз достал таке припознанє Општини Вербас. Ялови европски и шветови припознати майстор аматерского и професийного кик-боксу, а його спортска кариєра напредує з рока нарок и ище нє сцигла по свой зенит. На Балканским першенстве ознова освоєл златну медалю, на Шветовим шампионату у Сербиї освоєл бронзу, а добитнїк є и „Майскей награди” Спортского союзу Сербиї – найвекшого спортского припознаня у Сербиї. Найлєпши спортски колектив Женски кошаркашки клуб „Вербас Медела”, хтори стаємни член Першей союзней

лиґи Сербиї, а прешлу сезону закончел на пиятим ме сце. Тей се зони, популарни „Штрудлици” ище успишнєйши, та тераз забераю 4. место на таблїчки и виборели пласман за полуфинале Купа Сербиї, хтори 19. и 20. марца будзе отримани у Вербаше. За шицки резултати того колективу у велькей часци заслужни тренер Деян Мудреша. За найлєпшого младого спортисту вибрани боксер Дамян Ґрмуша, хтори член Боксерского клубу „Вербас Чарнок”, шампион Войводини и Сербиї у боксу, алє и член младей репрезентациї Сербиї. Найлєпша млада спортисткиня Єлена Зекич, тиж боксерка, шампионка Сербиї и Войводини, тиж членїца репрезентациї Сербиї. Найлєпши клуб у индивидуалним спорту Клуб борительних спортох „Вербас”, а тот репрезентативни спортски колектив под час 2015. року попри Люба Яловия и Радослава Латинкича постал богатши за ище єдного репрезентативца Сербиї у младших катеґорийох, а то Дамян Попович. На концу, за найлєпшого тренера у 2015. року вибрани Душан Килибарда, хтори остатнї роки и стаємни тренер юниорскей и сениорскей кикбокс репрезентациї Сербиї. А. Маркович 5. ФЕБРУАР 2016.

СПОРТ ПОРЯДНА СКУПШТИНА СД „РУСИН”

ВИБРАНИ НАЙЛЄПШИ СПОРТИСТИ ДРУЖТВА На порядней Скупштини Спортского дружтва „Русин”, хтора отримана у просторийох СД „Русин” прешлого тижня, за найлєпших спортистох у прешлим року вибрани фодбалер Деян Павлович и каратистка Сара Планчак. За позарядово успихи на змаганьох предсидатель Дружтва наградзеним уручел погари и плакети, а схадзку водзело роботне предсидательство у хторим були Ярослав Виславски, Драґан Ковачевич и Борис Шайтош

вити о роботи клубох перше поднєсол Драґан Ковачевич за цале Спортске дружтво котри наглашел же є щешлїви же у прешлим року шицки клуби Дружтва вєдно, до Руского Керестура, зоз числених змаганьох принєсли вецей як пейдзешат медалї. Слово о младших катеґорийох цо дава надїю же спорт у Руским Керестуре ма будучносц. Посцигнути завидни резултати од найнїзших, та по найвисши ступень. У прешлим року почала робиц Спортска гала, цо бул ище єден додатни мотив же би клуби посцигли лєпши резултати. Борис Шайтош поднєсол звит о роботи ФК „Русин”, за Рукометни клуб Дзвоно Планчак, за Женски рукометни клуб Мирко Папуґа, за Карате клуб Михайло Орос, а за Столнотениски клуб Драґан Ковачевич. Финасийни звит СД „Русин” виложел Борис Шайтош котри нагалашел же розходи Дружтва були вельо векши як предходних рокох прето же ше робело по проєктох хтори ше мушело оправдац. Медзитим, дзепоєдни клуби то нє покончели, та ше им мушело помогнуц же би даяк прежили. У шветочней часци, кед ше преглашовало найлєпших спортистох СД

Сара Планчак

„Русин”, плакети найлєпшим уручел Драґан Ковачевич. Од рукометашох найлєпши були: Владо Боянович при сениорох и Филип Тома у екипи младшей катеґориї. Сабина Планчак преглашена за найлєпшу рукометашку. Кед слово о каратеу, безсумнїву же прешлого року найлєпши резултати мала Сара Планчак при младших катеґорийох. За найлєпшого фодбалера вибрани Деян Павлович, София Ковач за найлєпшу столнотенисерку. Схадзки и шветочносци присуствовали Валдимир Олеяр, предсидатель Совиту Месней заєднїци, як и члени Совиту Тихомир Фейди и Дюра Планчак. У дискусиї, хтора ушлїдзела после уручованя припознаньох, предсидатель Совиту МЗ, Владимир Олеяр наглашел же ше зоз шицкима моцами буд зе закладац же би Спорт ске дружтво обстало. Вон надпомнул Роботне предсидательство же Спортска гала – удатни спортски рок будзе робиц як и

Сабина Планчак

Филип Тома

по тераз, насампредз же обезпечени пенєжи за струю зоз буджета општини Кула. Дзекуюци Драґанови Ковачевичови, шицки други нєдостатки у гали ришени. У дискусиї наглашене же ше на схадзку Скупштини СД „Русин” одволали лєм пейц клуби, гоч шицки були поволани. У таких економских обставинох то нє адекватни поцаг, бо сами клуби, без помоци других, чежко же годни обстац. Позитивне зоз тей схадзки Скупштини, на хторей шицки бешеди були коректни, то же превладал оптимизем. СД „Русин”, шицки присутни ше зложели, будзе и далєй призначоВ. Сеґеди вац добри резултати.■

ГЛАСНЇК ПО РУСКИ

ВЕРБАСКИ ГОРЯКИ НЄ МИРУЮ АНЇ ВЖИМЕ

РОК LXXII ЧИСЛО 5 (3666) НОВИ САД, 5. ФЕБРУАР 2016. РОКУ

ЦЕНА 30 ДИНАРИ

■ ЧИ МАЦЕРИ ГОДНИ РАХОВАЦ

НА ПЕНЄЖНЕ НАДОПОЛОНЄНЄ?

Фото: Вероника Вуячич

ПОМОГНЇЦЕ, РОЗПИТАЙЦЕ ШЕ, ПРЕПОЗНАЙЦЕ!

Фотоґрафия: K006a_0135P

■ АНАТОМИЯ НОВОСАДСКЕЙ „МАТКИ”