RUSKE SLOVO 51 by Руске слово

ИНФОРМАТОР, ОГЛАШКИ, ИНТЕРМЕЦО

ГЛАСНЇК ПО РУСКИ

ÍªÇÂÈ×ÀÉÍÀ ÊÍ¯ÆÊÀ ÇÀ ÄÇÅÖÈ

ÇÁÎÐÍ¯Ê „ÄÍÜÎÂÊÀ – ÄÂÀ 19. ÄÅÖÅÌÁÐÀ ÁÓÄÇÅ È Тих днь ох обя ве ни Збор нїк литературних и визуалних творох „Дньовка – два декади 1998–2017”, у хто рим позбе ра на по езия, проза и тексти шпиванкох коло 40 ав то рох ви вед зе них на 20 „Дньовкох”, як и фотоґрафиї, рисунки, промотивни материял и податки о тей манифестациї младих. Учашнїки на „Дньовкох”, як и МАК-ово предплатнїки Зборнїк можу достац так же ше нам явя на дружтвених мрежох, лє бо на ме йл (mak.magazine@gmail.com), а шицки други го можу купиц по цени од 210 динари на попусту по 24. децембер

ÄÅÊÀÄÈ” ÔÈËÌ

(познєйше за 300 дин.) у „Руским слове” у Новим Садзе, у Дописовательстве у Руским Керестуре, у кнїжкарнї „Линеа” у Керестуре, при колпортерох по наших местох, лєбо прейґ нашей онлайн кнїжкарнї, на сайту http://knjizkiporuski.com/. Зборнїк обявени як 21. кнїжка у едициї МАКoff, а НВУ „Руске слово” го видало з финансийну потримовку Заводу за културу войводянских Руснацох, у сотруднїцтве зоз здруженьом Пакт Рутенорум. О 20 рокох тей манифестациї зняти и филм, хтори источашнє и промоция того Зборнїка и тогорочна, 23. Мултимедиялна манифестация младих „Дньовка”, а проєкция будзе онлайн у рамикох „Костельниковей єшенї”, 19. децембра на 19 годзин на Ют’юбу, под назву Film o Dnjovki. Тот филм направени у сотруднїцтве МАК-у и Пакту Рутенорум, а з финансийну потримовку Роботного цела за младих Националного совиту Руснацох. М. З. Г.

У ШЛЇДУЮЦИМ ЧИШЛЄ ДАРУНОК: МУРОВИ КАЛЕНДАР ЗА 2021. РОК

ОГЛЯДНУЦЕ НА ПРЕШЛОСЦ

Фотоґрафия: 0012P

Фотоґрафия: 0203N

оволуєме читачох новинох „Руске слово” же би помогли препознац особи на старих фотоґрафийох. Пре точне идентификованє особох на сликох, хтори маю окремну музейну вредносц, потребна помоц од ширшей явносци. Шицки фотоґрафиї настали у дакедишнєй фотоґрафскей роботнї Бруґошових у Руским Керестуре. Кажду фотоґрафию ше подпише зоз одредзену шифру, та кед же препознаце даєдну, лєбо вецей особи на фотоґрафиї, модлїме Вас же бисце явели до Заводу за културу войводянских Руснацох на число телефона 021/654-65-34, лєбо на мейл: zavod.rusini@gmail.com.

Даєдни фотоґрафиї обявюємє вецей раз, понеже за нїх дотераз нєт нїяки податки.

Завод за културу войводянских Руснацох ма нове число телефона 021/654-65-34

РОК LXXVI ЧИСЛО 51 (3920) НОВИ САД, 18. ДЕЦЕМБЕР 2020.

ЦЕНА 30 ДИНАРИ

Фото: Мария Афич

тим же вона дотика вецей рижни розвойно важни домени: афективну вязаносц, визуомоторну координацию, коґнитивни розвой, емоцийни розвой, социялни розвой…”, гутори у рецензиї др Нина Бркич Йованович. Кнїжку мож купиц за 300 динари (на попусту за 210 динари) у просторийох „Руского слова” у Новим Садзе и у Руским Керестуре, а мож ю наручиц и прейґ сайту „Руского слова”, як и прейґ наших дописовательох по наших местох. М. Ш.

НВУ „Руске слово” обявела єдну барз интересантну кнїжку за дзеци. Слово о кнїжки „Страшидла, нє зашмеюйце ме”, авторки Даниели Тамаш. „Тота кнїжка ясно дефинує и описує страхи хтори ше, як цошка цо звичайне зявюю у предшколским возросту и виволуюци су як за дзецко, так и за його родичох. Кнїжка, попри тим, дава точни и ефикасни способи превозиходзеня тих страхох на уровню дзецка, родичох и їх кооперациї. Хасновитосц тей кнїжки нє лєм у директним вплївованю на розвиванє механїзмох зочованя зоз стресом и страхами, алє и у

■ НАРОДНА ТРАДИЦИЯ

ЗА БУДУЦИ ПОКОЛЄНЯ

ВИНЧОВАНКА

ЗМИСТ

■ Тижньовнїк 4–5. Отримана схадзка Националного совиту Руснацох

■ Нашо места 9. Санирована депония у Коцуре

■ Економия 13. Новосадски Медзинародни польопривредни саям – онлайн

■ Култура и просвита 16–17. Тирва „Костельникова єшень”

■ Дом и фамелия 19–22. Того року преславме швета дома, з фамелию

■ Людзе, роки, живот 24–25. Стретнуце: Иван Холошняй зоз Швайцарскей

■ Мозаїк 26–27. Два декади „Дньовки”

■ Духовни живот 28–29. Интернет-празновирє и дружтвени мрежи

■ Информатор

30–33. Мали оглашки и In memoriam

■ Спорт 36–37. Треци полчас꞉ Дьордє Ваяґич зоз Коцура

■ Интермецо

Фото: A-М. Рац

38–39. Горуци тепши Насловни бок꞉ Зоз вистави у керестурскей школи Авторка фотоґрафиї꞉ Мария Афич

Шлїдуюце число „Руского слова” видзе 28. децембра

* ”РУСКЕ СЛОВО” – гласнїк по руски * Виходзи каждого пиятку * Снователь Национални совит рускей националней меншини * Видава НВУ ”Руске слово”, Нови Сад * Перше число вишло 15. юния 1945. року у Руским Керестуре * Адреса: НВУ ”Руске слово”, Футожска 2/III, 21000 Нови Сад * Редакция: одвичательни редакторe/ки – Олена Планчак-Сакач, Ясмина Дюранїн, Микола М. Цап, Микола Шанта * редакторе/ки рубрикох – Мирон ГорнякКухар, Александар Паланчанин, Мартица Тамаш, Славица Фейса, Вероника Вуячич * новинаре/ки – Мария Афич, Влада Дїтко, Лидия Кухар, Андреа Медєши, Оля Русковски, Сандра Саламун * лекторка – Блажена Хома-Цветкович * ґрафична редакторка – Люпка Цвеїч * ґрафични дизайнерки – Мария Гудак, Таня Салонтаї * Телефони: 021/6613-697, 021/6624-708, 021/6623-076; 021/6621-433 * Телефакс 021/528-083 * Предплата за цали рок: у жеми 1 500 динари, а у иножемстве 100 евра * Жиро-рахунок Banca Intesa a.d. Beograd 160-923244-82 * Девизни рахунок 160-0050870024999-53 * Рукописи ше нє враца * Друкує Друкарня ”Maxima graf” Петроварадин * E-mail: redakcija@ruskeslovo.com * Web site: www.ruskeslovo.com * YU ISSN 0350-4603 * COBISS SR-ID 15915778 * Друковани тираж 2 000 *

Директор др БОРИС ВАРҐА *** Главни одвичательни редактор ИВАН САБАДОШ

2 РУСКЕ СЛОВО

18. ДЕЦЕМБЕР 2020.

ВИНЧОВАНКА

ХРИСТОС РАЖДАЄТСЯ! полнєла ше предвична обецунка, С настала полнота часох. Бог Слово постава чловек. Безконєчни и вшадзи присутни Бог ше народзує на жеми, як дзецочко прима на себе нашо єство у шицким, окрем гриха.

Тота велька тайна споконвику була знана людзом. Ище у раю Бог обецал першим людзом, же од жени народзени потомок зотре главу гадови (Постанє, 3,15). А пророк Исая гутори просто: „Ниа, дївица будзе мац у утроби и народзи сина, и даш му мено Емануїл” (Ис. 7,14), цо значи: з нами Бог. Кед ше тота тайна сполнєла, вона набрала ище вецей таємносци, и нєпохоплївосци. Наш людски розум нє може похопиц предвичне народзенє Бога Сина од Бога Оца, а анї историйне, у чаше народзенє Христа Сина Божого од Пречистей Дїви Мариї. Заш лєм, пре людску нєспособносц похопиц и зрозумиц до конца тайну Божого отїлотвореня, нє зменшує ше велькосц Божей любови и Його прихильносци до людского роду, яка ше одкрива у отїлотвореню Сина Божого. Прето ми з цалим нашим єством славиме Рождество Христа и з глїбини шерца воскликуєме слова радосци: „Христос Раждаєтся! Славите єго”! Рождество Христово постало индикативна подїя у живоце цалого чловечества. З народзеньом Сина Божого почина нова ера людскей историї, а нєпросто – рахованє часу. Нєзависно од того чи кажди з нас прилапює и доживює тоту Божествену подїю; чи вери, або нє вери до отїлотвореня Исуса Христа, Сина Божого, ми жиєме у новим чаше, у чаше „кед Бог послал Сина Свойого, же бизме прияли посиновенє и постали дзеци Божо” (Гал. 4,4-5). Лєм од нас завиши чи ми прилапиме посиновенє и почувствуєме ше соучашнїками Вифлеємских яшелькох, дзе нєшка, як дзецочко, лєжи повити Христос – Бог безконєчни. Вецей як два тисячи роки нас оддалюю од Рождества Христового, алє подїя Богоотїлотвореня нє остала як остаток зоз прешлосци. Тота подїя актуална и нєшка и будзе актуална покля будзе исновац наш швет. 18. ДЕЦЕМБЕР 2020.

И прето зоз 2000-рочней прешлосци можеме зачерпнуц лекциї и опомнуца же бизме нє повторели нєзацикавеносц и ровнодушносц до Сина Божого. Кед Исус придзе, а ми му нє даме места у нашим живоце, и кед ше нє народзи у нас, то яґод кед би анї нє пришол. Циль и мета єдини: достойно стретнуц Христа, породзинац ше зоз Нїм прейґ свойого достойного и святого живота, и здобуц обецане од Бога усиновенє. Же би ше Христос народзел у нас, пребудзме ше зоз гриховного сна, и вєдно зоз пастирами понагляйме до Вифлеєму наисце достойно привитац и стретнуц Бога, яки ше родзи як чловек за нас и пре нашо спашенє. Бо шицки зме од Нього єднак любени и обчековани у Царстве Нєбесним; оддлужме ше, врацме и одвитуйме на тоту любов зоз нашу любову, зоз порихтаносцу прияц Господа же бизме пребували зоз Нїм вично. И того року у тим крачунским чаше ше застановме, же бизме подумали цо славиме, оценєли тото цо прешло и подумали о будуцим; кадзи идземе и у яким напряме ше рушаме? Починаюци нови 2021. рок, будземе го раховац од Вифлеємских яшелькох, вреднуюци кажду хвильку, и вихасновююци час за його призначеньом – здобуц спашенє. Того року славиме Рождество Христово иншак и на нєобични способ, у надʼзвичайних обставинох, як нїґда потераз. Алє нїч нас нє може зопрец и препречиц же би ше у нас народзел Христос Спаситель, и провадзел нас до живота вичного. З тима думками винчуєм тото святе и судьбоносне Рожество Христово. Дзень народзеня Месиї – заєднїцки за шицких нас. Най будзе заєднїцка и крачунска радосц, а шерцо каждого з нас най постанє Вифлеємски яшелька, дзе найдзе свойо притулєнє и склонїще новонародзени Месия, Христос и Бог наш. ХРИСТОС РАЖДАЄТСЯ! СЛАВИТЕ ЄГО! + Георгий Джуджар Владика

РУСКЕ СЛОВО 3

ТИЖНЬОВНЇК ОТРИМАНА 9. ПОРЯДНА СХАДЗКА НАЦИОНАЛНОГО СОВИТУ РУСНАЦОХ

БУДЖЕТ У НОВИМ РОКУ НАЙСКОРЕЙ БУДЗЕ МЕНШИ Члени Националного совиту на порядней схадзки вигласали ребаланс буджета за 2020. рок, прилапени вименки и дополнєня Финансийного плану Заводу за културу войводянских Руснацох, а прилапена и одлука о купованю другей часци хижи у Улїци Матици сербскей у Новим Садзе дзе буду просториї Заводу Пише: Александар ПАЛАНЧАНИН

а 9. по ряд ней схад зки На ци о нал но го со ви ту Руснацох, хтора отримана 15. децембра у про сторийох Руского културного центру у Новим Садзе, на дньовим шоре були штернац точки. Фокус и дискусия були на точки хтора ше одношела на ребаланс буджета Национал ного совиту за 2020. рок. Схад зка хтору водзел предсидатель Совиту Борислав Сакач отримана у складзе з предписанима епидемиолоґийнима мирами, а присуствовала векшина членох. РЕБАЛАНС У ДВОХ ВАРИЯНТОХ

Фото: В. Вуячич

Як обгрунтовал предсидатель Националного совиту Сакач, обставини у вязи зоз реба лансом буджета таки же концом ро ка ре ба ланс му шел буц при нє ше ни на финансийни план Совиту хтори вигласани у марцу. Насампредз, прето же средства трошени иншак як су плановани пре епидемийну ситуацию. Тот поцаг бул нєобходни и прето же до Служби Совиту ище 16. октобра сци гла уред ба о змен ша ню буд же ту за 20 од сто. Познєйше, на схадзки представительох националних со ви тох у Ми ни стер стве за люд ски и мен шин ски права и дружтвени диялоґ, министерка Ґордана Чомич виявела же ше Министерство будзе намагац же би заш лєм нє були зменшани тогорочни средства хтори опредзелєни националним совитом. З оглядом на тото же о тим ище вше нєт урядовое сообщенє, на схадзки Совиту предложени двояки ребаланс – у вариянти зоз,

4 РУСКЕ СЛОВО

лєбо без зменшаня буджету. Предложене було преунапря мо ва нє сред ствох хто ри то го ро ку оста ли нє виха сно ва ни за ак тив но сци и ро бо ту да єд них Одборох. Таки предклад члени Совиту прилапели, а тиж так и же би пенєж хтори остал, бул пренєшени за идуци рок лєбо унапрямени за други актуални потреби цо ше зявели у медзичаше. Потераз средства з буджету Совиту поряднє виплацени шицким 11 подручним канцеларийом, а тиж и тром здру же нь ом гра жда нох, а то Ру ска мат ка, Дружтво за руски язик, литературу и културу, и Союз Руснацох Українцох Сербиї. Важне надпомнуц же сред ства ко три На ци о нал ни со вит до ста ва од Покраїнскей влади у тим року нє зменшани, алє аж су и векши, та уж шицки штири квартални рати и виплацени. На ра ху нок На ци о нал но го со ви ту зоз ре сор но го републич но го Ми ни стер ства сци гли до та циї за октобер и новембер, алє и далєй нєпознате чи будзе виплацена и децемберска транша. Розлика у пенєжу двох вариянтох Ребалансу коло 1,2 милиони динари. БУД ЗЕ ОДКУПЕНА ЦАЛА ХИЖА У МАТИЦИ СЕРБСКЕЙ Национални совит прилапел и предкладанє одлуки же би ше купело другу часц хижи у Новим Садзе у Улї ци Мати ци серб скей 15, хто ра пред вид зе на за будуце шед зи ско За воду за кул ту ру во й водян ских Руснацох. Тота одлука барз важна же би Завод могол до Покраїни конкуровац и глєдац средства за адаптованє то го будун ку. То вше лї як, барз очежане, покля Совит, хтори со снователь Заводу, нє ком плет ни вла снїк обєкту, алє лєм його двох трецинох. До то го по ступ ку вше лї як треба цо ско рей во йсц, як по тол ко ва ла ди рек тор ка За воду Ана ма рия Ранкович, поготов же Завод однєдав на дзе лї про сто риї зоз НВУ „Руске слово”, а таки мали про стор це сни за нормалне функционованє двох институцийох. Конєчно, же би ше 18. ДЕЦЕМБЕР 2020.

tiznjovnjik@ruskeslovo.com

одкупело хижу сполнєте важне предусловиє, а то же би зоз рахунку Заводу наменски средстава були преруцени на рахунок Националного совиту. Слово о 1,5 милиони динари хтори Покраїнска влада уплацелаже би ше пре-

селєнє наших двох институцийох могло розпочац. Єдна часц того пенєжу будзе похаснована за виплацованє порцийох, а друга за одкуп. Остава ище лєм же би ше моци унапрямело на тото же би Покраїнска влада ище уплацела 10 милиони динари и же би ше почало адаптованє обєкта у улїци Матици сербскей у Новим Садзе. КАДРОВО ПРЕМЕНКИ На схад зки На ци о нал но го со ви ту по тверд зе ни мандат новому членови Националного совиту Руснацох, а по одлуки Републичней виберанковей комисиї. Понеже скорей Михайло Пашо з Руского Кере стура зоз лїстини „Руснаци вєдно”, дал задзекованє, ме сто нього мандат до стал Иґор Фейди тиж зоз Кере стура, як шлїдуюци кандидат спомнутей лїстини. Прилапени и предклад кандидатох за членох Совиту за медзинационални одношеня Општини Шид, а то Де ян Бо ба ль и Да ли бор Бол диш. Бо рис Ма ґ оч з Нового Орахова, по одлуки членох Совиту, нови член Надпатраюцого одбору НВУ „Руске слово” до законченя мандату по май 2021. року, а предсидатель будзе Ве сна Еделински з Руского Кере стура. На схадзки потримани предклади за директорох Основних школох у Вербаше и Новим Саду, як и директора Дома култури у Руским Кере стуре Владимира Надя Ачима. На схадзки прилапена Одлука о Звиту о ревизиї трошеня средствох з републичного буджету за 2019. рок, и принєшена одлука о виборе Ревизора за чечуци рок. Позитивна дискусия водзена и о вимоги Рускей матки за оспособйованє просторийох за ґалерию. Ришенє ґалерийского простора, як винєшене у дискусийох, би требало поглєдац од компетентних и фахових институцийох, як цо Музей Войводини и Архив Войводини. Кед слово о физичним просторе, ришенє и одвит би требало поглєдац и од локалней самоуправи. (НЄ)ИЗВЕСНИ ПРЕДСТОЯЦИ РОК У тей хвильки чежко повесц цо нас чека у идуцим буд жет ним ро ку. Як гва рел пред си дате ль На ци оналного совиту, мож очековац же у каси тей кровней иснституциї нашей културнєй самоуправи будзе менєй 18. ДЕЦЕМБЕР 2020.

пенєжи як того року. Пре обставини з хороту хтори ше меняю кажди дзень, будзе чежко формуловац проєкти хтори годно и ре ализовац. У тим напряме, нєлєгко буд зе аж и шиц ким ха сно ва те ль ом буд жет них средствох направиц адекватни проєкти. – Пре нєвигодни обставини, пре пандемию хтора ше слу че ла на ца лей пла не ти му ше ли зме напра виц и ре ба ланс буд же та, алє то ро бе ли и шиц ки дру ги инсти ту циї и дер жа ви. На тей схад зки то була и найзначнєйша тема и прето мушела буц отримана така схад зка на жи во, бо тре ба ло ди ску то вац и гла сац о важних од лу кох. По стої ище єд на можлї восц, цо дзепоєдни члени Совиту предкладали, же би ше отримало схадзку прейґ „зум платформи”, гоч ми затераз нє маме таки технїчни можлїво сци же бизме таку схадзку отримали. Но, вшелїяк, на тей схадзки шицки одлуки при лапе ни, так же можем по весц же схад зка була успишна и же зме по ро бе ли цо було за пла но ва не. З оглядом на тото же ше обставини, яки маме нєшка, предлужа и далєй, пошвидко ше увидзи и як держава оформи свойо буджети и як то шицко будзе функционовац и випатрац. Наздавам ше же то будзе по конєц рока. Особнє сом оптимиста, насампредз прето же Министерство хторе ше директно стара о нас годно свою роботу и обовязки у подполно сци окончиц и же запровадзи и потрима нашо интере си. Добри приклад уж те раз ма ме, бо сред ства зоз хто ри ма роз пола га Совит треба ли буц менши за 20 одсто. Дзеку ю ци другим жридлом, як цо то Фонд за позарядово обставини, тота ситуация премо сцена. Уплацени дотациї за

октобер и за новембер, а я ше наздавам же так будзе и за децембер. У одред зеним смислу нє буд земе мац финансийни проблеми у чечуцим року, без огляду на вельки видатки. Єден з найвекших то отримованє онлайн настави за наших школярох хто ра ше отри мує, так по весц, ца ли рок. Но, идуцого року сиґурне, спрам одлуки хтора принєшена ище у априлу того року, шицким буджетским хасновательом дотация будзе зменшана за 20 одсто. Тоти средства хтори зме тераз до стали виплацени зоз окрем но го фон ду, а за нїх ше ви бо ре ло Министерство за людски и меншински права и дружтвени диялоґ – резимовал по сле отриманей схадзки предсидатель Националного совиту Руснацох Борислав Сакач.■

РУСКЕ СЛОВО 5

ТИЖНЬОВНЇК ЕПИДЕМИОЛОҐИЙНА СИТУАЦИЯ У РЕПУБЛИКИ СЕРБИЇ

ОДВИЧАТЕЛЬНЕ СПРАВОВАНЄ ПРЕЗ ШВЕТА ЗМЕНШУЄ РИЗИК Пред нами жимски швета и найкрасши период рока, алє тераз, з оглядом на барз озбильну фазу у хторей епидемия вируса корона, може буц и барз ризични за явне здравє и каждого поєдинца. Фаховци, лїкаре, алє и здрави розум, накладаю осторожносц и стриманосц

аступни швета – Крачун и Нови рок по обидвох календарох, и ґу тому числени и вельки кресни слави у жимским периодзе, буду вельки епидемиолоґийни ризик и нагода за нову експлозию ширеня вирусу корона, кед же ше нє буду стриктно и дошлїдно почитовац предписани превентивни мири, спозорюю остатнїх дньох представителє державного Кризного штабу. Ситуацию ґу тому компликує и обчековани масовни прилїв наших гражданох з дочасовей роботи у иножемстве, хтори традицийно швета препровадзую дома. У тим контексту, од 20. децембра а найвироятнєйше по 10. януар, Влада Сербиї и Кризни штаб попри важацих, предписали и нови мири. Странски державянє зоз иножемства нє годни войсц до Републики Сербиї без неґативного ПСР тесту котри нє старши од 48 годзини, док гражданє Сербиї можу войсц без тесту до жеми, алє буду мушиц до карантину, док ше нє тестираю на присуство корони. Як пояшнєне зоз Кризного штабу, за страних державянох нє будзе винїмки, без огляду одкаль приходза и чийо су державянє. Кед слово о державянох Републики Сербиї, хторим Устав ґарантує шлєбодни уход до матичней жеми, за нїх будзе важиц изолация у тирваню од 10 днї кед нє маю неґативни ПСР тест. Тот карантин годни претаргнуц зоз неґативним ПСР тестом. На моци и далєй мири хтори приношени у предходним периодзе, а одноша ше на обовязне ношенє маскох у завартим просторе и препорученє и на отвореним, огранїченє числа особох у завартих просторох, инсистованє на змоцнєней санитарней и особней гиґиєни и триманю физичного одстояня, скраценє роботного часу векшини обєктох з вислужнима дїялносцами и їх заверанє през викенд, як и настава на далєкосц за старших основцох и штредньошколцох. Предсидателька Влади Сербиї Ана Брнабич гварела же дзекуюци тим миром, остатнї тидзень епидемиолоґийна ситуация уходзи до стаґнациї, гоч числа ище вше високи, односно, по єй словох, „епидемиолоґийна крива” зровнана на високим уровню. То значи же дньово числа новоохорених, та и госпитализованих и умартих пациєнтох вельки, алє нє рошню так нагло як у першим тижню децембра. У случаю же ше таки тренд отрима, премиєрка нє наявела евентуални нови строгши мири, алє кед же у наступним периодзе числа ознова почню драстично роснуц, нє годно обкеровац строгши режим, без огляду на нєзадовольство гражданох. „КВАДРАТУРА КРУГА” За розлику од першей, ярнєй габи епидемиї, кед остатнє слово и приоритет у одлучованю коло мирох процив ширеня инфекциї мала такв. фахова часц Кризного штабу, односно лїкаре, од єшенї одлуки преважно приноша представителє политичного кридла, односно Влади Сербиї, и углавним су благши од вимогох медицинарох. Мотив очувац привреду и

6 РУСКЕ СЛОВО

економию, та з тим и полнєнє державного буджета з хторого ше, на концу, финансує и борба процив епидемиї, цо поряднє наглашую представителє Влади и держави, гоч нє мож занєдзбац анї уж тераз обачлїву нервозу и вистатосц явносци. Медзитим, нє лєм национални Кризни штаб, алє и подобни цела у державох реґиона, та и швета, тераз у специфичним проблему „квадратури круга”. З єдного боку, нєобходне защициц здравє гражданох и функционованє здравственей системи хтора уж у озбильних проблемох, а з другого, през швета оможлївиц гражданству оддих од шивей каждодньовосци. Ґу тому, на розуме треба мац же у тарґовищно-ориєнтованей привреди и трошительним дружтве, период жимских шветох вершина сезони и финансийного обтоку, цо ма значни ефект на буджетски приходи. Векшина заходноевропских державох уж од штредку новембра у строгших режимох борби процив ширеня Ковиду-19, алє ефекти нє таки виражени як ше обчековало. Прето дзепоєдни, як Французка и ище даєдни латински жеми, наявели отверанє за Вилию и перши дзень Крачуна, алє потим шлїдзи строги „локдаун” по штредок януара, же би ше абсорбовали обчековани неґативни епи д е м и о л о ґ и й н и пошлїдки того зблагованя превентивних мирох и шлєбодного рушаня и друженя гражданства. Нємецка по штредок януара уведзе заверанє шицких „нєесенциялних дїялносцох”, цо значи же буду робиц лєм вислуги хтори нєобходни за основне функционованє и стандард жительства. Остаток Европи, и знука Униї и звонка нєй, углавним будзе шлїдзиц тих найвекших, чи по власней дзеки, чи прето же нє будзе мац иншакого вибора пре високу привредну, дїловну, транспортну и социялну интеґрованосц континента. Шицко спомнуте будзе ище єден додатни мотив нашим гражданом же би през швета з иножемства пришли дому. Же би ше тот период, хтори традицийно значи сходзенє, дружтвованє и цаловечарше шедзенє з блїзкима, нє дал наруби, кед же буду нєобходни нови превентивни мири, найскорей ше вони буду одношиц на то же би ше социялни контакти з явней сфери огранїчело на приватни – обисце и родзину, дзе вец одвичательносц и дисциплина индивидуална. 18. ДЕЦЕМБЕР 2020.

tiznjovnjik@ruskeslovo.com

Кед нє инше, велї локални самоуправи з териториї цалей держави уж наявели же ше буджетски пенєж хтори плановани за орґанизовани дочекованя Нового року и шветочну декорацию пренаменї на гуманитарни активносци хтори у тей ситуациї вельо прикладнєйши и потребнєйши. ВАКЦИНА Вакцина процив вирусу корона, хтору ше ґлобално обчекує уж дзевец мешаци, постала оперативна. Затераз у обтоку штири озбильни вакцини за хторима стоя партнерства мултинационалних фармацеутских корпорацийох и националних институцийох технолоґийно найрозвитших державох швета – русийски „Спутнїк”, америцко-китайско-нємецка „Файзер-Бионтек” вакцина, тиж америцка „Модерна”, и „Астра-Зенека” за хтору стої Оксфорд.

ДЕЦЕМБЕРСКА СТАТИСТИКА У периодзе од 1. по 15. децембер у Републики Сербиї од пошлїдкох инфекциї з вирусом корона умарли 830 особи (цо значи же за два остатнї ти жнї умарла тре ци на вкуп них жертвох Ковиду-19 (2 433) од початку епидемиї у Сербиї), а потверд зе ни ве цей як 100 ти ся чи новоинфицированих. Найгорши дзень бул пияток, 4. децембер, кед за 24 годзини од Ковиду-19 умарли аж 69 особи. Перши даскельо днї децембра було, лєм цо нє осем тисячи новоохорених дньово, голєм по доступних урядових податкох Министерства здравя. Число пациєнтох зоз озбильнєйшу клинїчну слику хтора вимага госпитализованє и лїкарски надпатрунок прешло дзевец тисячи, а капацитети ковид-шпитальох пополнєни блїзко ґу максимуму.

Зєдинєне кральовство и Русийска федерация перши у Европи почали масовне вакцинованє жительства по приоритетних ґрупох, Зєдинєни америцки держави по Нови рок планую вакциновац 40 милиони гражданох у першей сериї, а обчекує ше же Европска уния найпознєйше по конєц того рока закончи процедури сертификованя вакцинох, а имунизацию почнє такой потим. Европска комисия наявела же обезпечи значни дотациї за держави Заходного Балкану же би ше вакцинованє и ту покончело по заєднїцких стандардох и протоколох. Сертификовани науково установи у Сербиї випитую русийску и Файзерову вакцину, наявене же перше буду вакциновани здравствени роботнїки и припаднїки безпечносних службох. Нє обчекує ше же процес почнє скорей яри 2021. року, гоч є першобутно наявйовани уж за Нови рок. По остатнїх информацийох, вакцинованє общей популациї нє почнє скорей єшенї шлїдуюцого року. Чи будзе, и чи по закону вакцинованє у тим случаю може буц обовязне, ище ше утвердзи, алє сиґурне же го компетентни и релевантни фаховци и служби моцно препоручую.■ Пририхтал: И. С. 18. ДЕЦЕМБЕР 2020.

STANOVISKA Пише: Мария ПЕРКОВИЧ, новинарка и активистка

О НЄСЕБИЧНЕЙ ЛЮБОВИ

„Дате нам се навеселити” одгуковало вечаром на Вилїю по кере стурскей улїци Иви Лоли Рибара питанє, док зме дас дзешецеро дзеци вєдно ходзели по шпиваню по сушедстве, кед ше пакецики порихтани под ядловцом преселєли до наших мещкох. Сцерпе злїво сом вше чека ла най пайташе зоз сушедства у репертоару конєчно сцигню по коляди хтори и я знам, та сом вец, озда, и найгласнєйше шпивала наймилши рефрен: „ВОЛИЛО СЕ коло ясла, свизда ясна швици красна над вертепом... ”. Аж роками потим похопела сом же сом у тим єдним стиху надробела обидва язики хтори знам, и по руски и сербскогорватски, и то иєкавску вариянту хтора ми нє бешедна. Вол и осел були цудзи мойому дзецинскому искуству, алє любов и радосц у крачунскей атмосфери були скоро дотхлїви, та нє чудо же сом два бидла коло вифлеємских яшелькох заправо розумела на, мнє теди, очиглядни способ ВОЛИЛО СЕ коло ясла... И нєшка ми тото мойо тедишнє омрийованє реалносци приноши ошмих на твар. Алє, и нєшка сом тиж прешвечена же сом, дзекуюци маґиї керестурскей Вилїї з мойого дзецинства правда, нє потрафела прави слова, алє похопела же сущносц Крачуна – любов. Нєт нєлоґичносци у тим же єдна особа хтора нє вирнїк у своїм напису спомина Крачун и основну християнску вредносц – любов. Мойо секуларне образованє нєдвосмислово як жридло идеї брат ства и єдин ства, ин тер на ци о на ли и єд нако сци (значи, з єдним словом, любови), як жридло марксизма на концу, наводзело праве християнску думку и етос. Любиц свойого ближнього значи и дзбац о нїм, старац ше и помагац. У нєшкайшей пандемиї у хторей жиєме уж скоро цали рок, а найскорей голєм ище тельо у нєй, и далєй маме жиц, тота любов и старосц єдних ґу другим нам насушно потребна. Лєбо, як то колеґа Александар Саванович написал: „Нє война є, алє є ситуация у хторей нам солидарносц и чловеколюбиє єднак важни.” Чи особа хтора нє вирнїк ма право цошка таке поручовац вирним пред найрадоснєйшим християнским шветом? У мири у хторей скарбуєме и дзелїме основни вредносци – любме ближнього и єдни других, а то максима хтору нїхто з нас нїґда нє превипитовал, спорел и одрекал, верим же мам право поволовац на любов, на дзбалосц и солидарносц хтори з нєй шлїдза. Тота наша заєднїцка вредносц нас тиж так и обовязує же бизме наступни швета – вирски и секуларни хтори славя живот и любов препровадзели и преславели праве так – з любову. Чуваюци животи и здравє тих найзагроженших у пандемиї, чуваюци животи медицинарох хтори ше о найзагроженших стараю. И вирни и атеисти єднак уча и веря же права любов – нєсебична любов. У тим чаше, нєсебична любов за другого – хорого лєбо старого, лєбо занятих у шпитальох хтори од роботи и вистатосци и дословно падаю з ногох значи – одрекнуц ше традицийних, узвичаєних вельких и масовних преславох. Того року, швето любови и живота – и Крачун и Нови рок, вимагаю додатне напруженє – наисце славиц живот, наисце почувствовац любов за каждого чловека. Того року швета вимагаю нашо полне людске (чловеческе) анґажованє – славиц любов и живот так же их будземе чувац. Дома. Становиска висловени у тим тексту виключно авторово и нє вше одражую ушорйовацку политику новинох „Руске слово”

РУСКЕ СЛОВО 7

НАШО МЕСТА ДОБРОДЗЕЧНА РОБОТНА АКЦИЯ НА БУДИНКУ ЗАМОК

ОГНЬОГАСЦИ ВИЧИСЦЕЛИ ЦИВИ ЗА ДИЖДЖОВКУ Внєдзелю, з добродзечну роботну акцию вичисцени циви за дижджовку на будинку керестурского Замку, цо бул перши крочай же би ше голєм кельо-тельо застановело дальше руйнованє будинку. Акцию иницировал о. д. секретара МЗ Михайло Пашо, а участвовали волонтере зоз ДОД Руски Керестур – Весна и Зоран Иличово, Елемир Надь, Денис Франич и Мирко Емейди. Пецеро огньогасци ше без страху и з вельку усиловносцу потрудзели покончиц роботу. Волонтере под час роботней акциї обачели и надосц порозбивани черепи на закрицу, на цо спозорели же то праве и причина замаканя закрица на даскельо местох. Єден зоз наступних крочайох то будзе дальша порада зоз Школу котра задлужена за будинок, а секретар наглашел же єст роботи котри би огньогасци ище могли поробиц за першу помоц, як цо то менянє черепох, и можебуц цивох

за дижджовку котри цалком препаднути. Пашо з тей нагоди окреме сцел похвалїц анґажман ДОД. – То млади волонтере котри ше вше дзечнє одволаю на кажду роботну акцию на хасен цалого валалу, а най надпомнєм, же то цалком волонтерски, без даякого надополнєня. То особи котри порихтани у каждей хвильки помогнуц, чи даґдзе огень, чи дацо подобне як тота робота. Вшелїяк же их треба похвалїц, а медзи иншим жадал бим поволац и други институциї, установи и здруженя же би ше уключели до дальших акцийох коло Замку, понеже помоц потребна. Роботна акция отримана и з вельку, односно нєобходну помоцу кломферскей роботнї Мандич зоз Кули, котра безплатно обезпечела професийну роботну машину за роботи на висини. М. Дж.

СКУПШТИНА ОПШТИНИ ЖАБЕЛЬ

У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ

ПРИЛАПЕНИ ПРЕДКЛАД БУДЖЕТА ЗА 2021. РОК

ПИШЕ ШЕ ПАКЕЦИКИ ЗА ДЇДА МРАЗА

На схадзки Скупштини општини Жабель, отриманей стреду, 9. децембра, прилапени предклад буджета за наиходзаци 2021. рок котри виноши 774 милиони динари. Предсидатель општини Жабель Урош Раданович гварел же буджет плановани спрам реалних можлївосцох и же у новим року фокус будзе унапрямени на санацию локалних драгох, як и на реконструкцию водоводней мрежи у шицких штирох местох тей општини.

Вон визначел ище єден важни проєкт у новим року, а то вибудов новей фабрики води. Буджет ше одноши и на финансованє образовних установох, Дома здравя, Центра за социялну роботу, як и других дружтвох и здруженьох на териториї општини Жабель. Од вкупно 21 одборнїка, присутних на схадзки було 18, котри єдногласно вигласали прилапйованє предкладу буджета за 2021. рок. Л. Кх.

ОПШТИНА КУЛА

МОЖ ШЕ ПРИЯВИЦ ДО БЕЗПЛАТНЕЙ ШКОЛИ ЗА ВАГОТНИ ЖЕНИ Безплатна школа за ваготни жени и родичох, будзе орґанизована на пондзелок, 21. децембра у Кули, а преподаваня буду отримовац медицински шестри, лїкар ґинеколоґ и фаховци за розвой дзецка. Седмодньову школу орґанизує Здруженє за помоц МНРО „Белава птица”, а школу ше орґанизує у рамикох про-

8 РУСКЕ СЛОВО

єкту Општини Кула, хтори потримал кабинет министра за демоґрафию и популацийну политику, зоз цильом порушованя наталитету. Пре огранїчене число местох, заинтересовани родичи, свой приход, треба же би наявели на число телефона 064/64-85-381 по 18. децембер. Ан. М.

Месна заєднїца Руски Керестур того року одлучела на иншаки способ орґанизовац Дїда Мраза, т. є. дзелєнє наймладшим новорочни пакецики, так же Дїдо Мраз дарунки будзе розношиц по обисцох. Пре позарядову ситуациї зоз епидемию вируса корона, орґанизаторе, як гвари о. д. секретара МЗ Михайло Пашо, одлучели на таки способ означиц Новорочни швета наймладшим, а нє претарговац тоту длугу традицию, и дзецинску радосц з нагоди того швета, гоч и на прилагодзени способ ґу епидемийним миром. Розношенє пакецикох задумане з помоцу Конїцкого клубу „Русинˮ, на запрагней превозки з коньми, розношиц по обисцох. Дїдо Мраз би на одредзених адресох вошол лєм до двора, дзе би дзецом и придавал пакецики, а будзе оможлївене и фотоґрафованє. За тото ше остара Саня Чизмар, а фотоґрафованє т. є. єдна фотоґрафия будзе коштац 120 динари. Пакецики мож уплациц у Месней заєднїци од 14. по 24. децембер у чаше од 7-14 годзин, а цена за пакецик 500 динари. Дїдо Мраз будзе ходзиц по обисцох 30. децембра од 10 годзин, же би до вечара постарчел зайсц на шицки адреси. Нажаль, пре ситуацию яку накладаю здравствено-безпечносни мири, того року програма и дочек Дїда Мраза нє годзен буц у Доме култури як то було скорейши роки, алє ше мушело прилагодзиц ґу ситуациї. М. А.

18. ДЕЦЕМБЕР 2020.

mesta@ruskeslovo.com

СХАДЗКА СКУПШТИНИ ОПШТИНИ ВЕРБАС

ПОТВЕРДЗЕНИ МАНДАТИ НОВИМ ОДБОРНЇКОМ З почитованьом шицких предписаних мирох борби процив ширеня вирусу ковид-19, 15. децембра, у голу Центра за физкултуру „Драґо Йовович” отримана IV схадзка Скупштини општини Вербас. Одборнїки розправяли о 15 точкох дньового шорa, преноши општински сайт. Пришло и до вименкох у составу одборнїкох. Локални парламент констатовал же закончени мандати одборнїком Петрови Канкарашови пре шмерц, и Иґорови Шкундричови и Даркови Василєвичови прето же дали задзекованя. Место нїх, потвердзени мандати новим одборнїком – Види Матич з лїстини „Алекандар Вучич – За нашо дзеци”, Неманьови Вуковичови и Миркови Фатушичови з виберанковей лїстини „Ивица Дачич – СПС – Драґан Маркович Палма – ЄС”.

Скупштинска векшина прилапела и нови Дїловнїк о роботи локалного парламенту, Програму оцудзеня будовательней жеми у явней власносци за идуци рок, и дала согласносци на розподзельованє добитку явних комуналних подприємствох „Комуналєц” и „Стандард”. Тиж, дата и согласносц за вименки и дополнєня Статуту Явней библиотеки „Данило Киш”, а розришени стари и меновани нови состав Општинскей виберанковей комисиї. Пременки у членству Штабу за позарядово ситуациї општини Вербас. Одборнїки ґрупи „Ошлєбодзме Вербас” напущели зашеданє на початку схадзки. Вони виражели нєзадовольство прето же ше, як наведли, важни теми розпатраю у условийох позарядовей ситуациї, кед би шицку моц требало унапрямиц на борбу процив епидемиї. О. Р.

У ОПШТИНИ КУЛА

САНИРОВАНА ДЕПОНИЯ У КОЦУРЕ

ЧИСЛО ИНФИЦИРОВАНИХ ПОЧАЛО ОПАДОВАЦ

ЧУВАЙМЕ ЖИВОТНИ ШТРЕДОК

У населєних местох Општини Кула, по податкох зоз Заводу за явне здравє Зомбор зоз вирусом корона инфицировани 739 особи, цо вецей як предходного тижня, обявене на сайту РТВ. Но, по нєурядових податкох зоз Дому здравя у Кули, дзе ше податки сумирую и на тижньовим уровню, у прешлим тижню позитивни на ПСР-тесту було 145 особи, цо указує же почало опадованє у одношеню на податки за тидзень пред тим. У ковид амбуланти у Кули зменшане число и тестованих особох, та зоз вецей як 60 дньово цо ше першираз тестую, число спадло на 30, док гевти контролни тестованя. У прешлим тижню нє зазначени новоинфицировани особи анї зоз Руского Керестура, гоч ище вше сиґурно єст таких котри ше лїча, або су у изолациї. На уровню цалого Заходнобачкого округу дзе припадаю штири општини (Зомбор, Апатин, Кула, и Оджак) тиж по податкох Заводу за явне здравє Зомбор, у цалим округу зазначени 2 465 особи з дияґнозу Ковид-19, а сам город Зомбор медзи шейсцома местами у Покраїни означени як место у хторим ситуация критична. У зомборским общим шпиталю виявели же ше у ковид оддзелєню находзи 81 пациєнт, же седмеро на респиратору, тройо на интензивней респирациї, а векшина хорих ма чежку клинїчну слику. У цалим округу нє опадує анї число ришеньох видатих за домашнї карантин, як визначую у Санитарней инспекциї, дзе видали коло 3 000 ришеня за самоизолацию особох котри були у контакту зоз инфицированима. М. А. 18. ДЕЦЕМБЕР 2020.

Прешлого тижня закончена акция очисцованя депониї у Коцуре, котра ше пресцера на коло 13 000 квадратних метерох. Розчисцовнє того шмециска порушане на основи ришеня Оддзелєня за инспепкцийни роботи Општинскей управи Вербас. Депония би требала служиц лєм за одпад рошлїнского походзеня, алє нажаль, найвецей ше руца комунални и будовательни одпад. Вельки проблем тото же хотарска драга котра водзи по шмециско заруцана зоз одпадом. Нєсовисни гражданє нагромадзели одрутки на вецей як три тисячи квадратних метерох коло драги ґу коцурскому шмециску. На санациї були анґажовани роботнїки зоз Роботней єдинки „Чистота” Явного комуналного подприємства „Комуналєц” Вербас и чежка механїзация зоз општинскей депониї у Вербаше. Тоту локацию нащивели и чолни людзе зоз „Комуналцу” и локалней самоуправи, а з тей нагоди ище раз апеловали на шицких гражданох же би ше одвичательно одношели ґу животному стредку. – Тота акция ище єдно потвердзенє доброго сотруднїцтва зоз Явним комуналним подприємством, а тиж ище єден указатель же ше локална самоуправа стара о защити животного стредку. Апеловал

бим на шицких гражданох же би комунални одпад нє руцали коло драги, понеже ше депония находзи нєдалєко од драги и там можу охабиц одпад безплатно – визначел предсидатель општини Вербас Предраґ Роєвич. О. д. директора ЯКП „Комуналєц” Вербас Иґор Шкундрич тиж апеловал на гражданох же би руцали одрутки лєм на места дзе то предвидзене. – Локална самоуправа препознала проблем у Коцуре, а ми такой послали нашо екипи же би санировали депонию. Охабели зме други роботи же бизме цо скорей тоту поверхносц розчисцели и зачували животни стредок и здравє людзох. Нажаль, то нє єдини случай, и вше частейше маме дзиви депониї. Заш лєм, векшина гражданох почитує предписаня – гварел о. д. директора ЯКП Шкундрич. О. Р.

РУСКЕ СЛОВО

НАШО МЕСТА ЗДРУЖЕНЄ ЗА ИСТОРИЮ И КУЛТУРУ „КРУГ ТРИ” З НОВОГО СА ДУ

НАГОДА ЗА ЛЮБИТЕЛЬОХ ТВОРЧОСЦИ Пише: Мирон ГОРНЯК КУХАР

Здруженє за историю и културу „КРУГ 3” з Нового Саду пред двома роками порушало инициятиву умрежованя вецей сферох уметносци, анґажуюци ше на афирмованю визуалней уметносци – малярства, скулпторства, литератури, алє и филмскей уметносци, прицагуюци и любительох култури, алтернативней и шлєбодней творчосци

Т ДЗЕШЕЦ РОКИ КРЕАТИВНОГО ИСКУСТВА – Здруженє за историю и културу КРУГ 3 иснує од 2011. року, а од 2018. року ше приключели и маляре. Тераз єст коло трицец активних членох и тиж тельо придружених членох. Член може буц любитель уметносци, односно тот хтори ше з ню занїма, а Здруженє ше потрудзи же би му орґанизовало одредзени проєкт, кед же є за ньго заинтересовани. Членарина символична – єден динар за мешац, з тим же нас на конкурсох потримує Город Нови Сад. Маме членох Руснацох, Українцох, Русиянох, алє нє патриме на националносц, односно шицких крашнє привитуєме – гварел Зоран Петрович, предсидатель Здруженя.

10 РУСКЕ СЛОВО

воряци алтернативну креативну сцену, ново садске Здруженє за историю и културу КРУГ 3, витворело даскельо отворени малярски „сцени” на розличних локацийох городу, уключуюци и гражданох, туристох, странцох, дзеци и младих. Того року, пре епидемиолоґийну ситуацию, притримуюци ше мирох защити, од 24. по 27. новембер орґанизовани три културни подїї на розличних про сторох Спенса. Руководство Спортско-дїловного центра уступело про сториї за отримованє манифе стацийох, а цали проєкт потримал и Город Нови Сад, одно сно Городска управа за културу. МОЖЕ ШЕ УКЛЮЧИЦ И ПУБЛИКА – У Ґалериї за младих „Мацут” на Спенсу, отворена вистава малюнкох членох Здруженя, як и го сцох, хтори витворени на прешлих „Ново садских малярских дилижансох”, а хтори источасно заступени як реквизити у рамикох филма „Сни ново садских малярох” у режиї Зорана Петровича – гварела др Валентина Чизмар, ПР Здружаня за историю и културу КРУГ 3, задлужена за одношеня з явно сцу и сотруднїк продукциї. – Источасно, през тидзень отримана и роботна часц стретнуцох малярох и уметнїкох, з можлїво сцу уключованя и публики, гражданох и шицких заинтере сованих. Треца часц манифе стациї, як мулти-

медиялне законченє подїї, то филмска проєкция документарно-бавеного филма „Сни ново садских малярох” у амфитеатру Спенса, а представя першу часц омнибуса – потолковала Чизмарова. По єй словох, филм тематично инспиративни и представя сучасну уметнїцку фикцию о малярох хтори пробую пренайсц нови модели розуменя свойого городу як сербскей Атини. ПРЕВОЗИХОДЗЕНЄ ТРАДИЦИЙНОГО ПРИСТУПУ – У поглядзе форми, експозиция филма превозиходзи традицийни приступ у кадрованю сценох – наприклад, през композицию малюнкох шветових малярох – „Тайна вечера” Леонарда да Винчия, „Вреск” Едварда Мунка, „Годзина анатомиї дохтора Николас Тулпа” Рембранта и других, автор у филму транспонує структуру малюнкох през филмску дїю и твори специфичну характеролоґию малярох. Филм у ствари фаворизує и акцентує уметнїцке дожице, креативну творчосц и имаґинарну шлєбоду и то посцигує през колоритну композицию кадрох, фарбох и звукох, уключуюци и сцени з Нового Саду. З тим патрачох спонтано и на префинєни способ уводзи до специфичней визуалней фиґурациї, розличних про сторних перспективох, без предимензионованя окремних сеґментох – толкує Чизмарова. 18. ДЕЦЕМБЕР 2020.

mesta@ruskeslovo.com

ПРОЄКТИ ШЕ, ЗАШ ЛЄМ, ВИТВОРЮЄ Предсидатель Здруженя за историю и културу КРУГ З, Зоран Петрович наглашує же, и попри нєподзековиних условийох за роботу, Здруженє витворює проєкти и отворене є за нови идеї и потримовку шицким креативним людзом. – Мали зме сотруднїкох зоз Французкей, зоз Паризу, зоз Словениї, Републики Сербскей и индзей. Сотрудзуєме зоз шицкима людзми добрей дзеки и заинтересованима за уметносц, гоч нє маме свойо просториї, та ше нєпреривно селїме. Заш лєм, реализуєме проєкти, наприклад, концом новембра була проєкция филма „Сни новосадских малярох”, як перша часц омнибуса, а пририхтуєме и „Ново садских музикантох” як другу часц омнибуса. Помогню студенти з Академиї уметно сци и то будзе сотруднїцтво на хасен шицких. Найважнєйше же ше роби, твори и же зме анґажовани у цилю общого добра – заключел Петрович. 18. ДЕЦЕМБЕР 2020.

ЗАКОНЧЕНА ЯВНА РОЗПРАВА О НАРИСУ БУДЖЕТА ОПШТИНИ ШИД ЗА 2021. РОК

ЗВЕКШАНИ ПОТРЕБИ И ВИМОГИ Од 18. новембра по 7. децембер тирвала явна розправа о Нарису Одлуки о буджету општини Шид за 2021. рок. Тот поступок орґанизовала Општинска рада, односно предсидатель Зоран Семенович. Нарис бул виложени на огласней табли Општинскей управи и на урядовим сайту општини Шид, а 7. децембра отримана и явна презентация у сали Скупштини општини Шид. По електронски и на писмено сцигли штири предлоги на адресу Кабинета предсидателя општини и на Писарнїцу Општинскей управи, а коло дзешец предлоги сцигло и на дружтвени мрежи. Як виявел предсидатель Зоран Семенович, АСНС Општинскей управи дала вимогу же би бул звекшани коефициєнт за обрахунох плацох за високу фахову приготовку, як и за други способи помоци и надополнєня, а у складзе зоз Колективним контрактом хтори подписани медзи Синдикатом АСНС и предсидательом општини. Тиж и Канцелария за локални економски розвой предложела звекшанє буджета за 120 милиони динари за потреби вецей драгох на подручу општини, як и за електрификацию Роботней зони число осем у К.О. Адашевци. И Спортски союз општини Шид дал свой предлог же би ше звекшало средства за здруженя у обласци спорту за 1,5 милиони динари. Як далєй наведзене, предлоги гражданох хтори

НОВИ САД – КОВИД-19

ЗДРАВСТВЕНА СИСТЕМА У ЧЕЖКЕЙ СИТУАЦИЇ Як сообщене з Института за явне здравє Войводини, пондзелок у АП Войводини реґистровани 1 000 нови случаї позитивних на вирус корона, а найвецей новоинфицированих було у Новим Садзе – 274. Тиж, у тим городзе и найвецей реґистровани активни случаї – коло 11 700. З Института спозорене же здравствена система у барз чежкей ситуациї и же ситуация позарядова. У Новим Садзе, на початку того тижня у Клинїчним центре Войводини було коло 470 охорени на ковид-19, од хторих коло 30 на механїчней вентилациї. Ковид системи придружени и Воєно медицински центер, у хторим коло 30 особи на лїченю, а часц КЦВ постал и дочасови шпиталь Саям. Як гварела директорка КЦВ проф. др Едита Стикич, од початку епидемиї у марцу, у КЦВ потераз госпитализовани 100 породзени жени хтори були позитивни на ковид. М. Г. К.

сцигли прейґ дружтвених мрежох, углавним ше одноша на ришованє поєдинєчних вимогох физичних особох за чийо ришованє нє компетентна локална самоуправа. Посланїца у Народней Скупштини Републики Сербиї Миленка Субич, предложела же би буджет за потреби месних заєднїцох на подручу општини, окрем МЗ Шид, бул звекшани за 17 милиони динари за потреби ушореня дильовох, дражкох у валалох и подобне. Як наводзи предсидатель Семенович, предкладаня буду унєшени до Нарису одлуки о буджету, а цо ше дотика предлогу Синдикату АСНС Општинскей управи, перше треба же би руководителька Оддзелєня за финансиї утвердзела можлївосц звекшаня маси средствох за тоту намену, а у складзе зоз препорученьом Министерства финансийох хторе дало думанє за виробок Нарису одлуки о буджету. Прилапене и же би у новим буджету финансийни плани МЗ були звекшани максимално до єдного милиона динари за кажду МЗ поєдинєчно. З прилапенима предлогами, звекшанє буджета би виношело коло 150 милиони динари вецей, односно вкупна сума би була предложена на милиярду и 300 милиони динари. Општинска рада утвердзи Предлог одлуки о буджету за 2021. рок и прешлїдзи ю Скупштини општини хтора принєше конєчну одлуку. Вл. Дї.

ВИРУС КОРОНА НА ПОДРУЧУ СРИМУ

ПОЗИТИВНИ БУЛИ КОЛО 4 600 ОСОБИ Спрам урядових податкох хтори вовторок сообщела директорка Заводу за явне здравє у Сримскей Митровици др Нада Зец, на подручу Сриму було 4 585 особи позитивни на вирус корона, а 139 за остатнї 24 годзини. Вона гварела и же за 24 годзини у Сримскей Митровици були позитивни 56 особи, у Старей Пазови 20, Руми 17, Индїї двойо, Ириґу Др Нада Зец тройо, Шидзе 10 и Печинцох 31 особа. Активни случаї у Сримскей Митровици було 1 116, Старей Пазови 866, Руми 1 142, Индїї 582, Ириґу 111, Шидзе 322 и Печинцох 446 особи. Др Зец додала же значне число особох у самоизилациї, а у општини Шид то 335 особи. Вл. Дї. Фото: С. Михайлович

Як вона визначела, змист филма, попри уметнїцкого стила еґзистенциї и сеґментох зоз живота малярох, актуализує и Нови Сад як европску пре столнїцу култури и єй епитет сербскей Атини у културолоґийним смислу, през културу заєднїцтва, хтора злучує вецей уметнїцки сфери, културни сцени Нового Саду и уметнїкох. Источасно, тоти прикази и роздумованя можу олєгчац розуменє и приступ заинтере сованим любительом уметно сци ґу Здруженю за историю и културу КРУГ 3.

РУСКЕ СЛОВО 11

ЕКОНОМИЯ У СРИМЕ НЄПРИЄМНО НЄСПОДЗИВАНИ ЗОЗ НОВУ ОБОВЯЗКУ ЗА ХТОРУ НЄ ЗНАЛИ

И ТРЕЦА ПОРЦИЯ НА ЖЕМ Давателє жеми под аренду од 2019. року маю обовязку плациц порцию на суму аренди, хтора ше наводзи у контракту о закупу жеми

ислени власнїки жеми хтори ю нє обрабяю алє даваю под закупу односно под аренду, пред даскельома мешацами були нєприємно нєсподзивани кед их на телефон наволали службенїки Порцийней управи и опомли же су длужни поднєсц порцийну прияву на приход по основи видаваня жеми до закупу. Медзи численима и Мирон Джуджар зоз Шиду, хтори дал под аренду дзевец гольти жеми у Бачинцох, так же их уж даскельо роки нє обрабя сам. – Бул сом нєсподзивани кед ме наволали и гварели о чим слово. Нє бул сом информовани же мам обовязку поднєсц порцийну прияву и же ше вообще по тей основи наплацує порцию. Поряднє плацим порцию локалней порцийней администрациї у Шидзе и порцию „Водом Войводини”. Складам ше же порцию треба плациц бо держава муши функционовац, алє ше питам хто ту и кельо порцийно обтерховани – започина розгварку Мирон Джуджар. Як нам далєй гвари, потолковане му же од 2019. року новтаруше подписани контракти посилаю до Министерства финансийох, та так и контракти о закупу жеми сцигли и до Порцийней управи, хтора вец „розрезує” порцию. Випадло же хто подписал контракт 2018. року и скорей, нє муши плациц спомнуту порцию бо його контракт нє прешлїдзени Порцийней управи. А слово о контрактох хтори, на приклад, подписани на пейц або дзешец роки и тота обовязка их „нє квачи”. – Мушел сом виполнїц и придац порцийну прияву и потим ми Порцийна управа вираховала и „розрезала”

НОВТАРУШ ЛЄМ ОВЕРЮЄ КОНТРАКТ Мирон Джужар нам гвари же новтарушови поставел питанє прецо го при оверйованю контракту нє спозорел на обовязку подношеня порцийней прияви. – Одвитоване ми же то нє його длужносц знац цо змист контракта, алє преверюю особни податки клиєнтох хтори подписую контракт. Кед бим напредок бул спозорени на тото, вец бим вироятнє принєсол и иншаку одлуку. Питам ше и як то ришене у других општиних у Войводини алє и у цалей Сербиї, чи шицки так обтерховани з таку файту порциї – гвари Джуджар.

12 РУСКЕ СЛОВО

Мирон Джуджар

порцию на тоти дзевец гольти од 23 800 динари, цо справди досц велька сума. За тоту обовязку ше швидко преширел глас, та кельо чуєм, тераз кед подписую контракти о закупу, пишу же ше жем дава без надопольнєня, або же ше надополнєнє дава у польопривредних продуктох, найчастейше же ше аренду дава у одредзеним количестве жита, лєм же би ше керовало пенєжну вредносц. Виходзи же ми хтори зачували нашу жем и нє розпредали ю, треба же би тераз пришли на „жобрачу палїчку”. Практично, през тоту порцию хтору плациме держава вец враца, односно виплацує субвенциї тим цо жем беру под аренду. Нє знам як ше то на концу закончи. Єдно з ришеньох порадзиц ше з тим цо вжал жем до закупу же бизме розтаргли контракт, а аренду дакус зменшали (бо вец нє достанє субвенцию), лєбо за вредносц порциї звекшац и аренду, або же бизме тот нови трошок подзелєли пополи – гвари на концу Мирон Джуджар.■ Вл. Дїтко

18. ДЕЦЕМБЕР 2020.

ekonomija@ruskeslovo.com

ОТВОРЕНИ МЕДЗИНАРОДНИ ПОЛЬОПРИВРЕДНИ САЯМ У НОВИМ САДЗЕ – ПЕРШИРАЗ ОНЛАЙН

МОЦНЇЦ ПРОДУКЦИЮ И ПОЖИВОВУ ИНДУСТРИЮ Премиєрка Сербиї Ана Брнабич отворела пондзелок, 14. децембра, Медзинародни польопривредни саям у Новим Садзе, хтори ше того року пре епидемию корона вируса отримує онлайн

Фото: Srbija.gov.rs

индустрия маю значенє и же держава предлужи укладац до нїх же би були ище моцнєйши. – Горда сом же Сербия була єдна з ридких жемох и же зме на початку пандемиї анї у єдней хвильки нє мали ситуацию же нє було єдзеня и поживових продуктох – гварела премиєрка Брнабич. Вона прето подзековала шицким польопривредним продуковательом и поживовей индустриї же, як гварела, були порихтани и у таких чежких обставинох указали же су жилави и одпорни. Гварела же у Сербиї, нє лєм же нє було же нєт єдзеня, алє напроцив, була у можлївосци помогнуц другим, хторим у тим чаше хибело єдзеня.

Фото: Vojvodina.gov.rs

ремиєрка Брнабич, хтора саям отворела П онлайн, гварела же 2020. рок найлєпше потераз указал яке польопривреда и поживова

ВИВОЖИЦ ПРОДУКТИ З ДОДАТНУ ВРЕДНОСЦУ

Фото: Sajam.net

– Тото нас стимулує же бизме и далєй вецей укладали до польопривреди и же бизме моцнєйше рушели до трансформациї зоз жеми хтора вивожи польопривредни продукти и сировини, до жеми хтора вивожи поживу, продукти з додатну вредносцу – гварела премиєрка. Прето, як гварела, у мандату тей влади, поживова индустрия премесцена з ресора Министерства привреди, до ресору польопривреди, лєсарства и водопривреди. Премиєрка наведла же є сиґурна же ше уж у 2021. року годно видзиц конкретни резултати того поцагу, же ше увидзи же польопривреда и поживова индустрия даю нову, додатну вредносц за вкупни економски рост Сербиї и же польопривреда єдна з найважнєйших компонентох плана розвою „Сербия 2025”. Жем партнер того сайма Ческа Република, а Амбасадор Ческей у Сербиї Томаш Кухта на отвераню визначел же вонкашньо-тарґовинска черанка у аґрарним сектору медзи двома жемами остатнїх рокох рошнє. У онлайн обрацаню Кухта гварел же вкупна черанка прешлого року досцигла 36,7 милиони еври, од чого вивоз зоз Ческей до Сербиї бул 20,6 милиони, а вивоз зоз

18. ДЕЦЕМБЕР 2020.

Ана Брнабич

Чедомир Божич

Сербиї до Ческей 16,1 милион еври. У перших дзевец мешацох того року зазначени рост робней черанки зоз Ческей до Сербиї за 6 одсто, а зоз Сербиї до Ческей за 26 одсто. Гварел и же чески фирми традицийно викладаю на Польопривредним сайме у Новим Садзе и же ше наздава же ше нарок саям отрима на традицийни способ, як и же Ческа Сербию видзи як блїзкого приятеля и же их вяжу дїловне сотруднїцтво и сотруднїцтво у других обласцох. ЗА СУЧАСНУ ТЕХНОЛОҐИЮ У АҐРАРУ Член Городскей ради Нового Саду за привреду Милорад Радоєвич гварел же пре пандемию вельку чкоду прецерпела и саямска индустрия, хтора ма вельке значенє за привреду єдней жеми, за компаниї, алє и за город Нови Сад. Покраїнски секретар за польопривреду Чедомир Божич гварел же будучносц польопривреди у диґитализациї и же у сотруднїцтве зоз Институтом Биосенс направена диґитална платформа „Аґросенс”, хтора дава потримоку польопривреднїком у провадзеню роснуца рошлїнох и планованю активносцох. – То барз важни крочай за звекшанє ефикасносци и конкурентносци домашнїх продуковательох – гварел Божич и додал же покраїнска администрация прейґ 30 конкурсох обезпечує условия за достоїнствени живот тих хтори робя у польопривреди и аґробизнису. На отвераню ґенерални директор Новосадского сайма мр Слободан Цветкович гварел же онлайн саям єден добри пилот-проєкт. Указує же ше годно предлужиц робиц и у тим формату, алє после пандемиї врациц ше и до орґанизованя сайма як и претходних рокох. У тей часци програми участвовал и Драґан Филипович ґенерални директор Ґенерали осиґураня Сербия. Медзинародни польопривредни саям Новосадски саям першираз орґанизує онлайн, тирва по 18. децембер, на адреси www.expoonline.rs зоз участвованьом коло 130 викладачох зоз осем жемох. ■ М. Тамаш

РУСКЕ СЛОВО 13

ЕКОНОМИЯ АНА-МАРИЯ РАЦ ЗОЗ КОЦУРА

ЧАРИВНОСЦ КРЕАТИВНИХ ПРИКРАСКОХ

Пише: Оля РУСКОВСКИ

Обовязна часц шицких шветох то вшелїяк дарунки, алє крачунски и новорочни швета нє мож задумац без рижних прикраскох – на украшених ядловцох, венчикох зоз рижнофарбових ґомбулькох, та и креативних и ручно направених прикраскох котри каждому обисцу даю окремну чаривносц. Кед сце з думками уж у крачунских дньох, а источасно сце и любитель шветовних прикраскох, креативни дїла рукох Ана-Мариї Рацовей зоз Коцура вас сиґурно одушевя

на-Мария, окрем того же є креативна и талантована, роби и як наставнїца руского язика, преподава руски язик як виборни предмет у новосадских основних школох и у Ґосподїнцох. Свойо шлєбодни хвильки люби виполнїц зоз креативну творчосцу, а интересованя ма вельо. – Приоритет ми моя робота за котру сом ше школовала. Любим дзеци и любим же сом наставнїца руского язика. Попри свойого занїманя, свой шлєбодни час виполнюєм з велїма креативнима стварами. А нє будзем скромна, думам же мам вельо таланти – з ошмихом почина приповедку наша млада собешеднїца. ОДМАЛЮЧКА ПРИХИЛЬНОСЦ ҐУ КРАСНОМУ По єй словох, прихильносц ґу креативносци чувствовала одмалючка, а нашлїдзела ю од своєй мацери. У фамелиї з мацерового боку, як толкує Ана-Мария, єст велїх уметнїкох, та є сиґурна же за тоту єй уметнїцку нїтку и ґени заслужни.

14 РУСКЕ СЛОВО

– Шицко цо робела моя мац, я лєм упивала и вец сом познєйше розвивала креативносц у своїм напряме. Вше сом любела складац фарби, вифарбйовац, допатрац квеце, мац красни предмети, декоровац, правиц аранжмани, фотоґрафовац. Намагала сом ше буц ориґинална у каждим поглядзе и шицкому сом жадала дац свой власни печац – щиро предлужує Рацова. У зависносци од часци рока и наиходзацих шветох, гвари Ана-Мария, у остатнїм периодзе шлєбодни час найчастейше хаснує за правенє декоративних аранжманох. Тото цо тераз найактуалнєйше то аранжированє крачунских и новорочних икебанох и венчикох. – Мнє крачунска чаривносц почала ище у септембру, бо сом ше уж теди почала пририхтовац за наиходзаци швета. Зазберовала сом материяли, стригала пантлїчки, куповала фиґури, здумовала цо и як будзем правиц. Инспирацию за свойо дїла пренаходзим вшадзи коло себе – бешедує наша креативна Коцурица. За свойо креациї, Ана-Мария хаснує природни материяли, алє и купчи. Од природ18. ДЕЦЕМБЕР 2020.

ekonomija@ruskeslovo.com

них материялох заступени древени часци, шишарки, жимжелєни конарчки, а як толкує, ґу тому ше додаваю купчи прикраски, ґомбульки рижних фарбох и велькосцох, перлочки, машлїчки, квеца, пахульки, швички, и рижни други деталї котри каждей креациї даю окремни печац. АВТЕНТИЧНИ РУЧНИ РОБОТИ Ана-Мария ма вельо идеї кед слово о тих автентичних уметнїцких дїлох, и як гвари, даєдни ше єй поспишело витвориц, даєдни у процесу витворйованя, а за даєдни ма визию и наздава ше же ше тота визия єдного дня и реализує. – Остатнї час ме найвецей мотивую слова мойого покойного леґиня. Часто ми гуторел же бим, кед бим жила у даєдней другей держави, зоз своєй креативносци могла жиц. Попри пригодних венчикох и икебанох за рижни швета, Ана-Мария прави и аранжмани з квеца, бидермаєри, венчики за главу або калапи. Тиж, до єй сфери интересованя спада и технїка прикрашованя – декупаж. – Уж даскельо роки ше занїмам зоз технїку декупаж. То технїка зоз котру ше

18. ДЕЦЕМБЕР 2020.

прикрашую рижни предмети зоз салветками. Прикрашовац мож шкатулки, рамики, мебель, тацни, писанки, ґомбулї, и инше. Декупаж ше углавним роби на древених предметох – толкує Ана-Мария. МОЯ МРИЯ МОЖЕ ШИЦКО” ” Ре зултати єй кре ативней творчей роботи перше вид зели лєм єй найблїзши и приятелє, а їх потримовка єй дала сиґурно сци и шмело сци же би свойо дїла представела и ширше. – После одредзеного часу, одшмелєла сом ше и почала обявйовац свойо роботи на дружтвених мрежох. Мушим припознац же сом нє вельо обчековала. Циль ми бул представиц ше и у тим шветлє, алє нє була сом сиґурна чи ше то дакому будзе пачиц и чи людзе зосцу куповац прикраски котри сом им представяла. Зоз потерашнїм одволаньом Ана-Мария задовольна, а як з ошмихом додала, дума же и муштериї задовольни. Кажди венчик, икебана, кажда єй креация зробена з вельо уложеного труду, часу и любови, з намиру же би зобудзела у каждим емоцию и до обисцох унєсла чародїйносц шветох. – Мойо роботи мож пренайсц и поопатрац на Инстаґрам налогу mojamasta_mozesvasta, а ту шицки заинтересовани можу зо мну и контактовац. Шицким котри ше одлучели же би праве даєдна з моїх креацийох крашела їх дом през швета, дзекуєм им на довирию – визначела на концу наша собешеднїца Ана-Мария Рац зоз Коцура■.

РУСКЕ СЛОВО 15

КУЛТУРА И ПРОСВИТА ХXVII КУЛТУРНА МАНИФЕСТАЦИЯ „КОСТЕЛЬНИКОВА ЄШЕНЬ”

ОКРЕМЕ ПЛОДНИ РОК У ВИДАВАТЕЛЬСТВЕ „РУСКОГО СЛОВА”

Зоз промоцию нових кнїжкох за дзеци, штварток, 10. децембра, отворена тогорочна Културна манифестация „Костельникова єшень”, 27. по шоре, а пре актуални емидемийни стан, промоция отримана онлайн, односно прейґ Фейсбук профилу Дома култури Руски Керестур

Пише: Андреа МЕДЄШИ

огорочну Манифестацию отворел одвичательни редактор Видавательней дїялносци и модератор програми Микола Шанта, хтори визначел богати видавательни рок у хторим опубликовани 13 нови наслови, од чого аж 5 кнїжки за дзеци и Руски християнски календар, а потим, директор НВУ „Руске словоˮ др Борис Варґа, поинформовал патрачох о планох Видавательней дїялносци тей Установи, за наступни период. – У Новинско-видавательней установи „Руске слово”, литература за дзеци постала приоритет, зоз планом и програму, од 2018. по 2022. рок, зоз цильом же бизме мали голєм два дзецински кнїжки до рока и же бизме формовали єдну подполно нову едицию под назву „Заградка”. У едициї „Заградка” потераз вишли штири сликовнїци за дзеци – „Як ше тройо прашатка рихтали за жиму” Любици Фа-Гарди, „Весели буквар” хтори реализовани зоз финансийну потримовку держави України, за ученє руского язика, а сликовнїца „Фарби” и „Родзини”, роздзелєна на два виданя. Тиж, важне нам було же би виданя були едукативни за дзеци, з помоцу хторих би научели руски яизк, як и автохтони руски вирази за фарби и родзини хтори попровадзени зоз интересантнима дзецинскима писньочками – гварел директор Варґа. Редакторка сликовнїцох „Родзини” и „Фарби”, Мелания Римар, потим похвално представела сликовнїци, хтори настали як часц проєкту хторе НВУ „Руске слово” достало прейґ Буджетского фонду Републики Сербиї, а на котрим участвовали вецей як 20 особи. Од осем ав-

торкох хтори облапени у тих кнїжочкох за дзеци, на Манифестациї присуствовали – Наташа Еделински Миколка зоз Беркасова, Оксана Мудри Недич зоз Коцура, Марина Дудаш, Златка Чизмар и Кристина Шепински, шицки три зоз Руского Керестура, хтори потим пречитали даскельо свойо писнї, док илустраторка, Аня Гудак, зоз патрачами подзелєла свойо искуство и упечатки зоз роботи на сликовнїци „Фарби”. Римарова потим млади авторки потримала же би творели и далєй и же би наймладшим, цо скорей, подаровали и власни, авторски кнїжки. НАУКОВА ФАНТАСТИКА И У ЛИТЕРАТУРИ ЗА ДЗЕЦИ На манифестациї ше представел и автор, Сашо Палєнкаш, хтори бешедовал о мотивациї и инспирациї хтора го порушала же би написал кнїжку за дзеци „Вселенски корабель”, а о нєй на тот завод гварел꞉ – Як любитель науковей фантастики, путованя на нєпознати планети и подобне, повед бим же кнїжка представя множество шицких случованьох хтори сом мал у живоце як през дзецинство так и познєйше. – Простор дзецинского бавеня и спознаваня швета, автор премесцел до нам ище такой далєкей вселени, хтора ютре-поютре годна буц и блїзша тим дзецом хторим швет уж ту споза угла, а хтори ше нє боя од виртуалней реалносци. Наукова фантастика мало заступена у нашей литератури, алє най то буду перши озбильнєйши крочаї за розконарйованє и того жанра – надовязала ше и поручела рецензентка кнїжки Любка Малацко. О роботи на

16 РУСКЕ СЛОВО

18. ДЕЦЕМБЕР 2020.

kultura@ruskeslovo.com

кнїжки Саши Палєнкаша бешедовала и школярка шестей класи Основней школи „Петро Кузмяк”, Яна Варґа, хтора виприповедала свою улогу и учасц у твореню илустрацийох за спомнуту кнїжку. У остатнєй часци Манифестациї, патрачом ше представела и авторка кнїжки „Таньов швет” Оленка Живкович, хтора потим пречитала приповедку зоз спомнутей кнїжки, а о нєй приповедала и єй рецентзентка Наталия Зазуляк. Зазулякова на тот завод похвалєла роботу Живковичовей, и визначела авторкову схопносц же би самокритично и зоз одмерану дозу гумору, описала каждодньово ситуациї у хторих пробовала свойо жи-

вотни вредносци пренєсц власним дзецом. У приповедкох, як гварела Зазулякова, Оленка наглашує позитивни людски прикмети хтори єй важни, як цо скромносц, релиґийносц и довириє, та би поуки, по власним находзеню, могли вицагнуц и одроснути.

У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ ПЕРША ВИСТАВА ФОТОҐРАФИЙОХ ПЕТРА ДЕШИЧА

„РУСКИ ДЗИВКИˮ

ПРЕДСТАВЕНИ ШКОЛЯРОМ Вистава фотоґрафийох Руски дзивки у народним облєчиве фотодокументаристу Петра Дешича отворена 10. децембра у голу Основней и штреднєй школи „Петро Кузмяк”, и представена є школяром нїзших класох. О способе облєканя руских дзивкох у прешлосци цо представене и на фотоґрафийох школяром бешедовала Любица Няради, предсидателька Туристичного здруженя Руски Керестур и педаґоґиня у Школи. Вона з тей нагоди була тиж облєчена у народним облєчиве, а дзецом понукла же би на креативних роботньох зоз своїма учительками ище обробели тоту тему. Як наглашела Нярадийова, ище док рихтали виставу видзела же дзецом интересантне, бо розпатрали и випитовали ше, а по єй думаню дзецом барз важне бешедовац и о прешлосци, а нє лєм о будучносци. Школяре потим по ґрупох, зоз своїма учительками, поопатрали фотоґрафиї, а було их виложени 30, по виборе самого автора Дешича. Вистава у Школи реализована зоз допущеньом педаґоґинї и Активу учителькох, а з нагоди 10. децембра, Дня

ДЗЕЦИ ОШЛЄБОДЗИЦ ОД СТРАХУ Презентация кнїжкох за дзеци, закончена зоз представяньом кнїжки „Страшидла нє зашмеюйце ме” авторки Даниели Тамаш зоз Нового Саду, хтора ше на тот завод, патрачом обрацела прейґ видео бима. Даниела, зоз богатим искуством роботи зоз дзецми, як доктор дефектолоґийних наукох, у сотруднїцтве зоз родичами, пробує демистификовац дзецински страхи. Вона суґерує же би родитель и дзецко мали комуникацию о поняцох хтори при дзецох виволую страхи, же би ше дзеци од нїх ошлєбодзели. – Кнїжка насампредз, хасновите средство з помоцу хторого лєгчейше и адекватнєйше одвитуєце на страхи хтори маю вашо дзеци. Научице же шицко тото през цо преходзице нормалне. Кнїжка понука унапряменє як ше повязац зоз своїм дзецком, як розумиц дзецински способ роздумованя и страх, а же би вашо активносци були розвойно прилагодзени и интересантни, и за вас, и за дзецко – поручела рецентзентка кнїжки, др Нина Бркич Йованович. На концу, модератор програми и редактор Микола Шанта, поволал шицких присутних же би попровадзели и другу часц Манифестациї „Костельникова єшень”, хтора будзе емитована 18. децембра, з початком на 14 годзин, тиж на Фейсбук профилу Дома култури Руски Керестур, а потим и Дньовку, хтора будзе емитована на МАК-овим Ют’юб каналу 19. децембра на 19 годзин.■ 18. ДЕЦЕМБЕР 2020.

людских и меншинских правох, и присподобено епидемийней ситуациї, а нє так як плановене у самим проєкту. Проєкт, най здогаднєме, витворени зоз финансийну потримовку Заводу за културу войводянских Руснацох. Саме фотоґрафованє окончене на вецей заводи, на вецей локацийох и приватних обисцох, и у нїм участвовали 16 керестурски дзивки, а помогли и жени хтори пожичели зачуване облєчиво. По словох Нярадийовей, з проєктом предвидзене же би виставу могли видзиц и жителє Керестура, и то мало буц под час Крачунского концерту у Доме култури. Медзитим, понеже пре ситуацию зоз епидемию, Концерт того року нє будзе, та ше глєда даяки алтернативни способ дзе би вистава була доступна за шицких заинтересованих, а о тим поинформуєме и у наших медийох. М. Афич

РУСКЕ СЛОВО 17

КУЛТУРА И ПРОСВИТА ВИСТАВА У ҐАЛЕРИЇ „САВА ШУМАНОВИЧ” У ШИДЗЕ

Прешлого пиятку, 11. децембра, у Ґалериї малюнкох „Сави Шумановича” у Шидзе Мая Ґойкович, подпредсидателька Влади Сербиї и министерка култури и информованя, отворела виставу малюнкох под назву „Црнке из Париза”, коло 30 малюнки, за хтори Шуманович у нєдостатку моделох за акти хасновал скици, рисунки, хтори принєсол зоз Паризу. Тоту виставу провадзи и публикация авторки др Дияни Метлич, хтора бешедовала на отвераню вистави, як и директорка Ґалериї Весна Буроєвич. Источасно була и промоция мобилней апликациї под назву „Шидска церква – приповедка о малярови и малюнкох”, хтору витворела компания „Зумоко” з Нового Саду. Вистава нащивительом доступна у наступних трох мешацох, а Ґалерия спрам епидемиолоґийного стану и мирох, отворена за нащивительох за поєдинєчни нащиви. Вл. Дї.

фото:Воїслав Филипович

МЕНЄЙ ПОЗНАТИ ДЇЛА СЛАВНОГО МАЛЯРА

Виставу отворела Мая Ґойкович, подпредсидателька Влади Сербиї и министерка култури и информованя

ВИРТУАЛНИ 16. ДРАВСКИ ГАБИ У РЕПУБЛИКИ ГОРВАТСКЕЙ

КОНТИНУИТЕТ ЗАЧУВАНИ

фотоґрафиї/Screenshot Агнетка Балатинац

Стретнуце хорох и шпивацких ґрупох Руснацох у Републики Горватскей, 16. Дравски габи, хторе ше звичайно отримує перши викенд у децембру, того року, пре епидемийни мири стожеру цивилней охрани РГ, хтори забранєли аматерски манифестациї, отримани на ґрупи Фейсбукa KUD Rusina Osijek, а подзелєни на боку Фейсбукa rusini.hr, як и на велїх приватних профилох Фейсбука. КУД Руснацох Осиєк, ше опредзелєл за тоту файту отримованя манифестацї, насампредз прето же би ше континуитет предлужело, а понеже векшина збуваньох у 2020. року идзе прейґ дружтвених мрежох, КУД Руснацох Осиєк поволал на сотруднїцтво шицки руски дружтва з Горватскей, хтори пестую хорске шпиванє, же би вжали учасц на тих виртуалних Дравских габох, хтори ше отримали онлайн у новембру. Ище єдно препреченє було пред Орґанизацийним одбором Дравских габох, а то же забранєне отримованє хорских пробох и зберанє хорских ансамблох у Дружтвох. На тот способ онєможлївене же би

18 РУСКЕ СЛОВО

ше Дравски габи отримовало директно зоз каждого Дружтва, алє учашнїки були примушени положиц стари знїмки и пошоровац их на даяки способ до єдней манифестациї. Тоту роботу на себе превжала Агнетка Балатинац, а пошвидко ше могло опатриц и обєдинєни материял на Ютюб каналу rusinihr, а знїмок бул подзелєни на уж спомнутих ґрупох и бокох Фейсбука. Звичайни Дравски габи вше вигосца и даєдно дружтво з Войводини як и припаднїкох других националних меншинох з Осиєку, найчастейше то Словаци, лєбо Македонци. Понеже тераз шицко ишло виртуално, поволани були и Словаци и Македонци, а як госцуюце дружтво з Войводини була поволана Хлопска шпивацка ґрупа Дома култури з Руского Керестура. Од руских дружтвох з Горватскей наступели: КУД „Яким Гарди” з Петровцох, КУД „Яким Ґовля” з Миклошевцох, КД Руснацох Винковци, „Руснак”, дружтво Руснацох у РГ и домашнє, КУД Руснацох Осиєк. Видео винчованку за 16. Дравски габи послали Ґоран Иванович, дожупан и предсидатель Совиту за национални меншини Осиєцко-бараньскей жупанї, Жана Ґамош, заменїца городоначалнїка городу Осиєку, Дубравка Рашлянин, предсидателька Союзу Русинох РГ, Агнетка Балатинац, Представнїца рускей националней меншини Осиєцко-бараньскей жупаниї, а у текстуалней форми и представнїца Македонцох городу Осиєку Яґода Цветичани. Дравски габи отворел, односно виртуалних учашнїкох и патрачох привитал, предсидатель КУД „Руснацох” Осиєк Оґнєн Здравкович. През вецей як 2 000 анґажмани на Фейсбуку, мож заключиц же у тих ковид часох, людзе хасную доступни дружтвени мрежи же би остали у контакту зоз своїм народом, свою културу и же би ше повязали у предлуженю аматерских активносцох, затераз як виртуални патраче лєбо учашнїки, а пошвидко, наздаваме ше, стретнуцом на живо. Агнетка Балатинац 18. ДЕЦЕМБЕР 2020.

РОК XIX ЧИСЛО 12

КРАЧУН И НОВИ РОК Пише и ушорела: Мартица ТАМАШ

ПРЕ КОРОНУ БУДЗЕМЕ СЛАВИЦ У СПЕЦИФИЧНИХ УСЛОВИЙОХ

ТРЕБА МЕРКОВАЦ И ЧУВАЦ ЗДРАВЄ Того року найвироятнєйше наиходзаци швета Крачун и Нови рок преславиме у специфичних условийох пре пандемию вируса корона и обовязне почитовац епидемиолоґийних мирох, же бизме защицели и зачували себе и здравє и животи своїх найблїзших

едицина и Кризни штаб препоручую же би ше шицки наиходзаци швета славело у найузшим кругу фамелиї, без векших друженьох зоз родзину и приятелями. Нє будзе як предходних рокох дочек Нового року на площох городох, у ресторанох, а препорученє и же би ше Крачун славело у найузшим кругу фамелиї. У одношеню на початок того рока, пре присуство вируса корона и опасносц од зарази и хороти каждодньовосц скоро шицких ше пременєла, у смислу же велї робя з дому, або зоз мирами защити. Школяре и студенти маю наставу онлайн, дзецински заградки робя у зменшаних капацитетох, старшим ше совитує же би ше цо менєй стретали з другима людзми же би ше нє обрали, бо су загрожена ґрупа. О тим цо кажде з нас може зробиц за себе, и як ситуацию прилапиц и кед мож вицагнуц з нєй гевто найлєпше, а зачувац здравє, пишеме у наиходзацих шорох.

церкви, векше число з нїх вецей анї нє ходза. Тоти цо ходза притримую ше мирох осторожносци, у церкви су на оддалєносци, єст места. За Миколая зме вельо плановали, алє превагло тото же людзох и дзеци треба зачувац, же нє треба рескирац здравє. А у церкви, як и потераз, буду шицки Богослуженя и за Миколая и за Крачун и потим – гутори о. Юлиян Рац. ПО ШПИВАНЮ ШЕ НЄ СОВИТУЄ ХОДЗИЦ

Отец Рац гвари же ше по шпиваню нє совитує ходзиц, потребна велька осторожносц, бо ше нїґда нє зна хто ношитель вируса у даєдней фамелиї. Но, у церкви буду шицки Богослуженя. – Жаль ми же людзе нє моО. Юлиян Рац жу присц до церкви, чувствуєм пражнїну, ми отримуєме будинок и Служби Божо служи ше кажди дзень. Вира до Бога може победзиц страх и помогнуц вилїченє. Кед ДО ЦЕРКВИ ЛЄМ У МАЛИМ ЧИШЛЄ ше одцудзиме од Исуса, вец нам будзе барз чежко преУ нас велька традиция преслави Крачуна, нашо людзе бивац ше през чежки ситуациї у живоце. З молитву трелюбя за Вилїю и на Крачун пойсц до церкви, одвесц дзе- ба отримовац блїзкосц и диялоґ. Кажде ше може помоци по шпиваню, а того року, же би ше зачувало здравє, длїц и дома. Алє барз крашнє и кед ше можеме позберац коло Исуса, на Служби Божей у церкви. Нє гутори мало ше з того виполнї. Отец Юлиян Рац, протоєрей ставрофор, парох у Цер- ше анї най вирни приходза, анї най нє приходза до церкви Петра и Павла у Новим Садзе гвари же ше пре по- кви. Хто порихтани притримовац ше мирох и чувац ше читованє епидемиолоґийних мирох наиходзаци швета и кому церква барз хиби, най придзе. Маме уж виками традицию преславйованя наших найвекших християннє годно преславиц як скорей. – Ми провадзиме ситуацию и притримуєме ше мирох ских шветох, та и Крачуна, алє мушиме мерковац и на за зоперанє ширеня вируса, а на каждому же би дал вла- людзох же бизме нє були причина и їх и наших проблесне доприношенє. Людзе маю страх, вирус присутни у мох. И за церкву важне же би чувала своїх вирних – гуНовим Садзе у значней мири. Людзе ше боя присц до тори о. Юлиян Рац. 18. ДЕЦЕМБЕР 2020.

РУСКЕ СЛОВО 19

ДОМ И ФАМЕЛИЯ СЛАВИМЕ ДОМА, З ФАМЕЛИЮ

НАЙВАЖНЄЙШЕ ЖЕ БИ ШИЦКИ БУЛИ ДОБРЕ Же бизме ше цо лєпше защицели од обераня, совитує ше же би ше контакти з другима зведло на найменшу миру. Людзе ше менєй дружа, а под час наиходзацих шветох фамелиї найвецей буду у своїх домох, сами вєдно, и тот час най препровадза интересантно, квалитетно и крашнє

тим як най ше под час шветох орґанизую фамелиї же би им було интересантно, же би ше члени нє оначели и зражовали, алє же би ше отримало, або злєпшало и змоцнєло фамелийни одношеня, гутори Соня Алексич, дипломовани психолоґ. Вона занята у МНРО ,,Белава птица” у Кули и авторка емисиї ,,Швет з другого угла” Програми на руским язику Радио Нового Саду ЯМУ РТВ, волонтерка є при Каритасу, авторка велїх текстох у Християнским часопису ,,Дзвони”, як и у Часопису за младих МАК. – Циль шветох же бизме их препровадзели зоз свою фамелию, зоз своїма дзецми, младшима и старшима и думам же кажде з нас ма уж даяку традицию як преславює швета. Медзитим, важне мац на розуме и же би кажде мало свой час за себе. Нє треба дакого примушовац же би бул щешлїви, радосни, же муши стално мац ошмих на твари. Треба дац шицкому єдну нормалносц. Кажде ма право справовац ше так як чувствує и то треба прилапиц. З другого боку, под час шветох, добре же бизме були креативни, вецей зме вєдно як звичайно и треба же бизме ше пошвецели єдни другим. Можеме вєдно направиц колачи, вечеру, обдумац даяки бависка хтори будземе бавиц у кругу фамелиї, наприклад, направиц даяки наш филмски маратон... То лєм даяки при-

Соня Алексич

клади .... Важне же бизме ше пошвецели єдни другим и же бизме були ту єдни за других – гутори Соня Алексич. КЕД ШИЦКИ УКЛЮЧЕНИ Векше уключованє шицких членох фамелиї до роботох коло пририхтованя швета може принєсц лєпшу атмосферу, векше задовольство и щесце, алє нє вше лєгко услоглашиц интересованя рижних ґенерацийох. – Пре швета ми часто под стресом, бо треба порихтац тото, треба порихтац гевто и вец зме досц нервозни. Ту такой и звада и прето барз важне же бизме були креативни и добре орґанизовани, бо ше вец шицко сцигнє покончиц без нервози и стресу. Кед слово о старших особох, вони можу направиц полудзенок за свою фамелию, можу дацо креативне робиц, як цо ручни роботи, гекланє, штриканє ботошох, триковох, або дацо з чим би були задовольни. Можу аж и зоз сушеду шедзиц и вєдно робиц ручни роботи. Можу ше прешейтац по вонку, физична активносц важна. Можу своїм унучатом приповедац рижни приповедки, як ше дакеди славело Крачун. Кед им дзеци у иножемстве, можу ше по скайпу видзиц и чуц зоз своїма. Важна и улога дзецох же би помогли своїм родичом же би и за нїх тоти швета мали смисел и же би ше нє чувствовали осамено – здогадує Алексичова. Дакеди нє лєгко обкеровац „пражнїну”, або нервозу и напартосц медзи малженскима партнерами, а ище чежше найсц „заренко складаня” и злєпшац комукацию. – Там дзе єст нєскладанє медзи малженску пару, то окреме було очиглядне под час полицийней годзини. Теди звекшане число фамелийних насилствох и после позарядового стану звекшане число розходох. Партнере хтори по теди жили на дистанци, ишли на роботу и домашнї проблеми „дриляли под тепих”, а у полицийней годзини мушели буц дома

20 РУСКЕ СЛОВО

18. ДЕЦЕМБЕР 2020.

вєдно, ище ше баржей нє складали. Аж и людзе хтори скорей крашнє жили, пре стрес, страх, обовязку подзелїц роботи, тераз мали таке же ше нє складаю, же ше повадза. Пандемия виволала стрес при шицких, алє малженски пари хтори були моцни пред тоту ситуацию, тераз су ище моцнєйши. Вони знаю як вихасновац свою вязу як ресурс у хвилькох стресу, а найпотрафенши тоти пари хтори и пред епидемию мали проблеми. Прето ше препоручує же бизме одустали од критикованя партнера, алє треба хасновац „я поруки” у комуникациї, у смислу: я ше чувствуєм повредзено кед ти, место же биш ми помогол коло полудзенку, патриш фодбал, а нє кричац и вадзиц ше, ти виновати/а, пре тебе сом нагнївана/и... Єст таки цо нє можу анї вєдно, анї окреме, кажде себе. – Барз важне вєдно препровадзиц квалитетни час, же бизме мали даяки заєднїцки активносци, алє барз важне и же би кажде мало свой час за себе. Цалком у шоре же би ви читали кїжку, а супруг патрел серию, або прешейтал пса, алє треба же бизме ше унапрямели на активносци хтори одвитую обидвоїм. Кед проблеми векши, треба поглєдац фахову помоц, єст малженски совитовалїща. Треба же бизме мали свой час, алє робиц и на часу хтори препровадзуєме вєдно. А кед ситуация виволює нервозу и кед ше вам видзи же „експлодираце”, кед сцеце кричац, вадзиц ше, станьце, удихнїце и место же бисце партнерови поведли „ти виновати за...”, треба повесц „я ше чувствуєм так и так, кед ти робиш тото и тото”, або „я би ше чувствовала лєпше кед биш ми помогнул...”– приклади хтори наводзи психолоґиня Соня. КВАЛИТЕТНО ПРЕПРОВАДЗИЦ ЧАС Маме особи хтори жию сами прето же то вибрали, а маме особи хтори жию соми прето же им партнер нє живи, або прето же фамелия на нїх забула. – Ту вец розлика у чувству осаменосци, депресиї, нервози пре осаменосц и же су сами у своїх проблемох. Помага розварка з другима людзми, бо ше увидзи же ше и други людзе зочую з проблемами. Людзе хтори жию сами и хтори ше чувствую осамено, маю потребу зоз даским побешедовац, та гоч наволац и даяки кол центер, дзе робя психолоґове. Важне и же би мали даяки дньови порядок и же би себе пренашли цо вецей ствари хтори их интересую, за хтори скорей нє мали часу. Кед у питаню старши, барз би им значела розгварка зоз сушеду, зоз членами фамелиї, же би одпатрели даяки филм, або одслухали Службу Божу прейґ интернета, дацо цо им интересантне, алє важне же би комуниковали з другима и же би ше нє заверали до себе. Вшелїяк же шлєбодни час мож пополнїц з даяким гобийом, та чи то допатранє хижного любимца, танєц, читанє, писанє, гоч яка форма хтора нам виволує радосц и ошмих на твари, пре хтори ше добре чувствуєме. То розвива нашу особносц, розвиваме свойо капацитети и злєпшуєме свойо физичне и психичне здравє, злєпшуєме свой имунитет и робиме цошка з чим зме задовольни. През гоби виражуєме себе, свойо чувства и у тей хвильки зме тото цо зме – гутори Алексичова. МЕНЄЙ АНАЛИЗОВАЦ, ВЕЦЕЙ ЖИЦ У терашнїм чаше пандемиї, кед даєдни обласци привреди престали робиц, даєдни ше боя од одпущованя и чи буду мац з чого жиц. 18. ДЕЦЕМБЕР 2020.

Фото: Вероника Вуячич

famelija@ruskeslovo.com

– То нормални страх, алє роздумовац о тим цо ше може, а нє муши ше случиц, то трошенє енерґиї. Треба же бизме мали яку-таку контролу над своїм животом. То треба положиц з боку и о тим треба роздумовац аж кед ше то случи. Окреме кед ше на тото нє може вплївовац. Треба ше пошвециц тей роботи хтору маме и тому цо маме – совитує Алексичова. Приход Нового року нас часто мотивує же бизме преанализовали прешли рок и же бизме плановали цо будземе далєй. – Швето єдно виволанє, бо зме звикли у тот час роздумовац о прешлосци и правиц плани за будучносц. Заокружованє цалосци хасновите у смислу: збуло ше, закончело ше, идземе далєй и унапрямуєме ше на нови поглавя у живоце. А кед будземе роздумовац же можебуц то могло так зробиц, або иншак, або же у будучносци будзем так и так, то чкодзи. Трациме хвильку терашньосци котра нам єдина на розполаганю. Вона ше вецей нє повтори, вецей єй нє будзе. Кед нєшка роздумуєме о других часох, ми отвераме себе за жалосц, за нервозу, робиме цо бизме нє мушели робиц. Хасновите заокружиц цалосц, лекция научена и прешлосц зохабиц там дзе би требала буц, а превипитованє и анализованє чкодлїве... Барз важне же би и цилї були реални, а нє огромни хтори нє можеме досцигнуц, бо вец руйнуєме свойо самодовириє. Треба мац на розуме же рок ма 365 днї и же кажди дзень нагода за витворйованє цильох. Фокусирайме ше на тото же би нам нєшкайши дзень бул красни. Треба исц крочай по крочай, а з часом доставаме вше векшу мотивацию и виполнюєме свойо цилї. У таких обставинох яки тераз маме, треба же бизме Нови рок и Крачун дочекали з нашу фамелию, и з дзецми, а и зоз старшима, же бизме створели у своїх домох добре розположенє, красну атмосферу, бо то каждому члену фамелиї да моц же би лєгко крачал напредок – заключує Алексичова.■

РУСКЕ СЛОВО 21

ДОМ И ФАМЕЛИЯ СЛАВИМЕ ДОМА, З ФАМЕЛИЮ

Соня Алексич

20 РУСКЕ СЛОВО

18. ДЕЦЕМБЕР 2020.

Фото: Вероника Вуячич

famelija@ruskeslovo.com

РУСКЕ СЛОВО 21

ДОМ И ФАМЕЛИЯ

женоблоґ

Пише: Ясмина ДЮРАНЇН

ВЄДНО ЛЄМ У ДУМКОХ

email: jasmina.djuranin@gmail.com www.zenoblogija.com

22 РУСКЕ СЛОВО

омали ше приблїжує конєц и того року, а велї у тим периодзе зводза рахунки. Випатра же од шицких достанє исту оцену – нїяки. И гоч ше трудзим на шицко патриц з вецей бокох и дойсц до даяких позитивних оценох – нє удало ше ми. У тим року лєм зоз килами сом у плусу. Нє лєгко ше знайсц у нових животних обставинох котри нам принєсла пандемия. Нєшка шицко иншак випатра. Цошка ше коло нас случує, а ми пробуєме жиц як кед би ше нїч нє случовало. Окружую це исти вистки, чарни проґнози, забрани, гроженя, кари... Вшелїяк же их нє подценюєм. Лєм ше якошик сцем одшмелїц и пробовац уживац у датих околносцох. Бо швета приходза. А сущносц тих шветох препровадзиц их зоз своїма найблїзшима. Як то ма випаднуц – нє знам анї сама. З мойого боку нас найблїзших єст 14-цецеро, а зоз мужового 9-еро. Вельо, гоч як обрациш. А дзе же ище дзецинска радосц – ходзиц по шпиваню, отверац пакецики, дружиц ше...

Паметам, за Вельку ноц була подобна ситуация. Кажде шедзел дома, а коло стола цихосц. Пожуваш на силу, а вец прейґ интернету повинчуєш швето. Потим лїґнєш ище даскельо ґомбовци, праве тельо же би ци прешедло. Я, можебуц, и щешлїва же зме шицки ту, нє одселєни по швеце и на гевтим другим швеце, та нє знам цо значи жиц з таку пражнїну. Кед годно вєдно препровадзиц швета, сиґурно же их препровадзиме. Кед нє годно, направиме себе швето док ше ознова шицки зидземе. Так будзе як ма буц. Затераз будзе так: нацагам до обисца ядловцово конари най обисце пахнє. Сламу бим нє уношела и так-и так, алє же шицко будзе украшене – будзе. Як и каждого року. Ми, домашнї, пошедаме коло стола, а вец наволаме шицких доокола. Голєм ше шицки нашмеєме, та дзень нє будзе страцени. На концу бим лєм сцела шицким повинчовац наиходзаци швета. Пожадайме себе лєпши наступни рок, же бизме були насампредз здрави, та вец будземе и щешлїви. А ище док нарок видзе и кнїжка – Женоблоґию сце годни читац кажди дзень! ■☺

18. ДЕЦЕМБЕР 2020.

kultura@ruskeslovo.com

НА МЕДЗИНАРОДНИМ ФЕСТИВАЛУ ХОРОХ „МЕЛОДИАНУМ” У КИКИНДИ

СТРИБЕРНА МЕДАЛЯ ХОРУ „ГАРМОНИЯ” На Медзинародним фестивалу хорох „Мелодианум”, хтори отримани од 11. по 13. децембер, у орґанизациї Културного центру Кикинди, участвовал и новосадски мишани Хор „Гармония” зоз духовну програму. Фестивал бул змагательного характеру, на нїм участвовали 42 хори зоз 7 державох у рижних катеґорийох. Фестивал нє бул орґанизовани наживо пре епидемиолоґийну ситуацию, алє учашнїки послали свойо знїмки нє старши як три мешаци зоз явних наступох, дзе приказали свой репертоар. Фахови жири додзелєл Стриберну медалю Хору „Гармониї” за виведзени духовни композициї Стевана С. Мокраньца „Тебе поєм” и Димитрия Бортнянского „Достойно єст”. – З оглядом на тото же зме нє могли отримовац порядни проби пре пандемию, тот успих наисце за нас вельки, думам же ше у будуце можеме кандидовац за озбильни змаганя – гварела дириґентка Хору Сузана Ґрос Маркович.

Детальнєйше мож опатриц на тим линку: https://www.facebook.com/kulturni.centarkikinda О. П-С.

У ОСНОВНЕЙ ШКОЛИ „БРАТСТВО ЄДИНСТВО” У КОЦУРЕ

У УЧАЛЬНЬОХ ЛЄМ ШКОЛЯРЕ НЇЗШИХ КЛАСОХ – До школи ходза лєм школяре од Пре нєвигодну епидемиолоґийну першей по штварту класу, и то по сиситуацию, од половки новембра на стеми як зме робели од початку териториї општини Вербас запрошколского року, цо значи же школяре вадзена позарядова ситуация. Одподзелєни до двох ґрупох. Першей луки Штабу за позарядово ситуаґрупи настава почина од пол осмей циї општини Вербас ше, медзи ингодзин рано, а другей ґрупи од пол шим, одношели и на образовни єденастей. Школяре першей и треустанови, понеже у даєдних ситуацей класи руских оддзелєньох розция була досц аларамантна. Прето, подзелєни до першей ґрупи, а школяяк було сообщене, же би ше зачуре другей и штвартей класи до друвало здравє школярох и занятих, гей ґрупи и затераз щицко функциоосновни и стреднї школи на теринує без проблемох – гварела директориї вербаскей општини прешли Сенкa Мученски торка Мученскова. на онлайн наставу. Защитни мири за зоперанє ширеня корона вирусу По словох директорки Основней школи „Братство єдинство” зоз Коцура Сенки Мученски, од пондзелку, окончени у шицких просторийох Основней школи. 30. новембра, притримуюци ше републичней одлуки, Школски просториї дезинфиковани першираз 13. новемшколяре нїзших класох ше врацели до школских лав- бра, а другираз 27. новембра, та як визначела директоркох, а за школярох висших класох настава и далєй буд- ка Сенка, за кратки час шицки учальнї и простор за школярох дезинфиковани два раз. зе онлайн. – У тей хвильки у нашей школи нєт школярох инфицированих зоз вирусом Ковид-19. Єст школярох котри ше ДЕЗИНФИКОВАНИ ОБРАЗОВНИ УСТАНОВИ находза у самоизолациї прето же їх родичи инфицироваУ ЦАЛЕЙ ВЕРБАСКЕЙ ОПШТИНИ ни лєбо були у контакту зоз инфицировану особу, алє хорих школярох нєт. По такей системи настава будзе функРоботнїки Явного комуналного подприємства „Коционовац по конєц першого полрочя. Остатнї наставни муналєц” Вербас дезинфикую образовни установи у дзень за наших школярох 18. децембер, а жимски розцалей општини Вербас. Шицко окончене у складзе пуст будзе тирвац од 21. децембра по 15. януар, та перзоз мирами Штабу за позарядово ситуациї ОВ и ши наставни дзень другого полрочя 18. януар. Як ше наупутствох о мирох защити здравя школярох и занястава будзе одвивац у другим полрочю, увидзиме, у затих у основних и стреднїх школох под час тирваня висносци од епидемиолоґийней ситуациї у нашей оппандемиї Ковид-19 хтори достати од Министерства штини, а и у цалей жеми – визначела директорка Основпросвити, науки и технолоґийного розвою школи. ней школи Сенка Мученски. О. Р. 18. ДЕЦЕМБЕР 2020.

РУСКЕ СЛОВО 23

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ СТРЕТНУЦЕ: ИВАН ХОЛОШНЯЙ ЗОЗ ШВАЙЦАРСКЕЙ

СПОРТ И МУЗИКА МУ ОТВОРЕЛИ ДРАГУ ДО ШВЕТА

Пише: Лидия КУХАР

Народзени є у Горватскей, дзецинство и младосц препровадзел у Сербиї, а у тей хвильки з фамелию жиє и роби у Швайцарскей. Як випатрало одрастанє ту, у фамелиї котра мала седмеро дзеци, и цо нєшка роби далєко од Дюрдьова, виприповедал нам праве вон – Иван Холошняй

ван пияте дзецко у паноцовскей фамелиї од о. Йоакима и мацери панїматки Амалиї. Народзени є у Миклошевцох, у тедишнєй Горватскей котра була часц Югославиї, у фамелиї богатей з дзецми, аж седмерима. Иван шведок о тим як випатрал живот у такей вельочисленей фамелиї. – Досц интересантни и нїґда нє допити. Паметам же то була каждодньова борба же хто ма право, а хто виновати. Моя найстарша шестра Николая и брат Борис и Михаил по законченей основней школи свойо школованє предлужели у Руским Керестуре у Ґимназиї – здогадує ше Иван. Живот у Републики Горватскей Иван будзе паметац по частих приходох до тих крайох, до бабох и дїдох и то до Дюрдьова, у котрим жили мацерово родичи и до Руского Керестура, одкаль були оцово. – Паметам же то були части и нєзвичайни путованя на оцовей моторки. Здогадуєм ше же були и длуги, та сом знал и одспац на

24 РУСКЕ СЛОВО

моторки, алє мнє то вообще нє завадзало. У Миклошевцох зме бивали по 1971. рок, а потим зме ше преселєли жиц до Дюрдьова у котрим сом препровадзел свойо безбрижне дзецинство и красну младосц – приповеда Иван, хтори основну школу закончел у Дюрдьове, и як гвари, здобул пайташох за цали живот, та є и нєшка з нїма у контакту.

ШИЦКИ У ОБИСЦУ МУЗИКАЛНИ Холошняйова фамелия позната и по своєй музикалносци. Паноца Йоакима велї запаметали по прекрасним тенору, а свой талант и музикалносц пренєсол и на свойо дзеци. Єден з нїх бул и Иван котри закончел Стредню музичну школу „Исидор Баїч” у Новим Садзе, теорийни напрям, та два роки робел у Чуроґу и Шайкашу як наставнїк музичного. – Музика у нашей фамелиї мала вше окремне место. Од седмерих дзецох, штверо 18. ДЕЦЕМБЕР 2020.

ljudze@ruskeslovo.com

зме закочели стредню музичну, а два шестри Таня и Марика, Музичну академию. Нашо „проби” були у церкви дзе зме часто шпивали на Служби, алє и на других церковних богослуженьох. Паметам и нашо фамелиярни одходи до Швайцарскей, котра на мнє вше зохабяла окремни упеча- У Швайцерскей Холошняйово зняли першу касету фамелийного хору ток. Мал сом тото щесце же сом ше такой по законченей поведал нам же клуб у котрим тренирал штреднєй школи запошлєл як наставнїк 1994/95. року вошол до другей Швайцармузичного у двох основних школох. Алє то скей лиґи, направел вельки успих за таки нє потирвало длуго бо сом уж 1984/85. року єден мали клуб и бул замерковани у цалей пошол до Плєвльох, до Чарней Гори, Швайцарскей. одслужиц войско – гвари Иван. – То бул барз интересантни период живота у котрим сом упознал вельо добрих людзох зоз шицких странох швеФОДБАЛ ВОШОЛ ДО КРЕВИ та и цо найважнєйше, упознал сом їх Попри музики, Иванова друга велька способ живота, їх одношенє ґу людзом, любов – фодбал. Вон свой шлєбодни час ґу Богу, ґу самому себе. То, єдноставлюби препровадзиц на фодбалским терену но, искуство котре ме приведло до и як бавяч, алє и як тренер. Лабду любел прешвеченя же то жем котра найблїзодмалючка, та ше познєйше ришел уписац ша идеалней. Кед то повем, нє думам на Факултет физичней култури. Алє, после лєм на финансийни бок, котри сиґурно першого року напущує факултет и баржей важни, алє думам на тото же людзе вельо шлєбоднєйши, маю защиту ше пошвецує терену и лабди. (институцийох), економски су нє вяза– Моя фодбалска „кариєра” почала на ни и цо бим окреме наглашел – же кафодбалским терену ФК „Бачка 1923” у жде може виражиц свой потенциял и Дюрдьове, а потим сом прейґ „ЗСК” зоз свойо можлївосци и способносци. Понеже Жаблю пошол тренирац до ФК „Индекс” диґитални швет барз швидко напредовал, до Нового Саду и кратко до ФК „Гайдук” у окреме у швеце технїки, я то вихасновал и Кули. Понеже ме трениранє у тих клубох вошол сом до швета мерних инструментох нє задоволєло до конца, мал сом жаданє и тераз робим самостойно на знїманю капробовац дацо нове и иншаке, так сом пре- тастра, знїманю бивацих и других обєктох, йґ мойого брата, котри теди уж бул у Шва- як и на проєктованю истих – приповеда йцарскей, дошол до людзох котри активно Иван. робели у єдним аматерским фодбалским клубу котри ше вола ФК „Натерс”. Праве НАЙВЕКША РАДОСЦ – так сом, 1. авґуста 1990. року справел кроФАМЕЛИЯ чай котри ми живот з кореня пременєл. Мушим надпомнуц же теди, пред трицец – Мойо найвекше щесце то моя фамероками, иншак ше путовало, можлївосци лия. Оженєти сом зоз Єлену Новакович, нє були анї близко таки як нєшка. Мойо бувшу наставнїцу физичного воспитаня у перше путованє до Швайцарскей було на Основней школи „Йован Йованович гайзибану зоз Руми до Бриґу и тирвало ве- Змай” у Дюрдьове зоз котру сом у малцей як петнац годзини. Спомнул сом же ме женстве штернац роки. Мойо дзеци Сара ФК „Натерс” анґажовал як бавяча, алє по- и Иґор ходза до трецей и ше стей класи неже то бул аматерски клуб, попри фодба- основней школи. Кажди шлєбодни час лу сом мушел дацо робиц. Була то робота у любиме препровадзиц у природи, а кед катастру, а робел сом як помоцнїк ґеоме- придзе жима, понеже жиєме у бреговитей тра-технїчара – приповеда Иван. часци Швайцарскей, любиме ше скияц и Вон зазначел успишни резултати перше уживац на шнїгу – гвари на концу Иван як бавяч, а познєйше и як тренер. Випри- Холошнняй. ■ 18. ДЕЦЕМБЕР 2020.

Дакеди страстни бавяч, нєшка почитовани тренер

РОБОТА ТРЕНЕРА – Мал сом щесца же сом робел и робим тото цо любим, же сом препутовал и упознал цалу Швайцарску, алє и Европу до котрей зме ходзели на рижни пририхтованя. У клубу сом остал по 2002. рок, а потим сом ше вишколовал за тренера и почал сом робиц зоз младима у фодбалу, розуми ше, коло моєй роботи ґеометра-технїчара. Як тренер робим уж 10 роки, тренирам сениорски екипи у двох аматерских лиґох. Тераз сом у єдней екипи котра 30 км далєко од моєй хижи, а вола ше FK „Leuk Susten” – гвари Иван.

РУСКЕ СЛОВО 25

МОЗАЇК ОБЯВЕНИ ЗБОРНЇК „ДНЬОВКА – ДВА ДЕКАДИ 1998–2017”

Пише: Мая Зазуляк Гарди

„Д

ньовка”, односно „Дводньовка”, як ше волала перша, 1998. року почала зоз театралним фалатом, литературу и авторску музику младих Керестурцох, а за 20 роки на манифестациї окрем тих файтох уметносци могло на нєй чуц и видзиц и обробки наших и странских шпиванкох, фотоґрафиї, филми, танци, стенд-ап комедиї, квизи... и то нє лєм учашнїкох зоз Керестура, алє и зоз других местох. Шицко тото облапене у спомнутим Зборнїку, та „Дньовка – два декади”

26 РУСКЕ СЛОВО

Пре потребу младих же би дзешка представели свою творчосц, а дакус и пре лєтню допитосц дзеведзешатих, пред 23-ома роками у Руским Керестуре настала „Дньовка”, хтора преросла до Мултимедиялней манифестациї младих, о хторей часопис МАК нєдавно обявел Зборнїк литературних и визуaлних творох „Дньовка – два декади 1998–2017” представя читачом литературни твори и тексти шпиванкох аж коло 40 авторох вецей ґенерацийох. У нїм позберани плакати, рисунки, наградзени фотоґрафиї, як и фотки зоз наступох, афтерпартийох, на хторих ше велї годни препознац, бо за 20 роки на „Дньовкох” свойо доприношенє дали коло 180 особи (кельо ше нам удало начитац). То лєм потвердзенє же як тота манифестация прилапена медзи младима, а зоз тим и значна за нашу заєднїцу, гоч ю спочатку старши ґенерациї иґноровали, була „нєвидлїва” и у медийох. Перши текст о нєй мож найсц 2001. року, хтори написала єдна з учашнїцох, док ю нашо новинаре поряднє почали провадзиц аж 2006. року. Рок познєйше написане: „Очиглядне же Дньовка, од скромней, постала єдна цалком озбильна манифестация, цо можебуц наклада и озбильнєйше роздумованє о наших културних манифестацийох”, а спомнуте и тото: „Добра нащивеносц, углавним младей публики, потвердзела же вони жадни креативних змистох, а ище баржей, же их сами можу успишно обдумац и витвориц. Старших у публики могло почитац на пальци, а чкода, бо препущели єдно приємне дожице видзиц нєшкайши интересованя младих, на яки креативни способ их обдумую и презентую парняком.”

Шицки хтори заступени у Зборнїку – снователє, учашнїки, орґанизаторе, технїка... у тим периодзе кед були активни на „Дньовки” були млади, и то тото цо заєднїцке тим ґенерацийом хтори прешли през тоту

ФИЛМ О ДНЬОВКИ Зборнїк „Дньовка – два декади” обявени як 21. кнїжка у едициї МАКoff, а НВУ „Руске слово” го видало з финансийну потримовку Заводу за културу войводянских Руснацох, a у сотруднїцтве зоз здруженьом „Пакт Рутенорум”. О тей манифестациї зняти и годзинови филм, хтори од 19. децембра мож патриц на Ют’юбу под назву Film o Dnjovki. Вон источашнє и тогорочна, 23. „Дньовка”, и промоция того Зборнїка, а реализовани є у рамикох „Костельниковей єшенї”.

манифестацию. Од тих хтори були млади дзеведзешатих рокох, та по ґенерацию Z, хтори лєм народзени, або ище анї нє, теди кед „Дньовка” основана, цо значи же на тей манифестациї наступели даєдни родичи, а познєйше можебуц и їх дзеци. Вец и лоґичне, а озда и природне же ше „Дньовка” з роками меняла, прилагодзовала интересованьом нових ґенерацийох и на тот способ вше оставала млада. Даєдни зауважую „Дньовки” же прешла до Велькей сали Дома култури, же вошла до рамикох „Костельниковей єшенї”, а насампредз тото же є вецей нє андерґраунд, цо на початку, мож повесц, бул єй печац. Пременєл ше змист програми, та уж тераз на „Дньовки” ридше мож чуц дацо авторске и по руски. И у Зборнїку мож обачиц вше менєй литератури з кажду „Дньовку”, 18. ДЕЦЕМБЕР 2020.

mozajik@ruskeslovo.com алє думам же то нє значи же тераз млади вельо менєй пишу, алє баржей прето же нєшкайша младеж чежко прилапює литературу (кед то нє гумор), та ше млади писателє обаваю наступац, окреме пред полну салу з публику. Нє мож нє спомнуц сновательох и орґанизaторох першей „Дньовки” – Любицу Фа (Гарди), Соню Сопка (Сечуйски), Павлa Малацка, Владимира Микиту и Бориса Варґу, хтори пред вецей як 20 роками створели за младих цошка цо думали же им хиби, алє би „Дньовка” нє доґурала по два декади анї без тих хтори ю после превжали, а то Мирко Горняк Коле, потим Сашо Палєнкаш, обидвоме длугорочни орґанизаторе, алє и учашнїки на „Дньовки”. Орґанизацию тей манифестациї 2006. року урядово превжало здруженє „Пакт Рутенорум” и спред нього треба визначиц и Марину Гайдук (Дудаш), Светлану Няради, Сенку Надь (Русковски), а розуми ше же би „Дньовки” вецей нє було и без шицких других, новших членох того младежского здруженя. З рока на рок мож обачиц вше менєй учашнїкох, алє и орґанизаторох, та и публики. Можебуц же ґенерациї народзени у диґиталним часу вецей нє таки „жадни креaтивних змистох”, алє далєко од того же нє маю цо понукнуц, та на орґанизаторох же би чували и нє дали „Дньовку”, прилагодзовали ю своїм парняком, та гоч ше вона зоз Велькей сали ознова раз и враци до єдного Замку, Куцику, Червеней сали, лєбо Дзешатки... ■ 18. ДЕЦЕМБЕР 2020.

НАШО МАСТЕРАНТИ

Мено и презвиско: ДАМИР ХОМА Датум народзеня и место одрастаня: 09. юний 1995. року, Руски Керестур Здобути ступень, напрям, обласц: Мастер инженєр машинства, механїзация и конструкцийне машинство, автомобилне инжинєрство Тема мастер роботи и датум мастерованя: Випитованє цеплотних условийох у кабини польопривредних тракторох (Istraživanje toplotnih uslova u kabinama poljoprivrednih traktora) 02. октобер 2020. Основни студиї: Факултет технїчних наукох, Универзитет у Новим Садзе Штредня школа: ШТШ „Михайло Пупин”, Кула Язики: руски, сербски, анґлийски Плани за будучносц: Любел бим у будучносци положиц испит за лиценцу за проєктанта, а можебуц и уписац ше на докторски студиї. Вшелїяк перше бим любел достац роботу и пренайсц свойо интересованя, та спрам нїх уписац ше на докторски студиї.

РУСКЕ СЛОВО 27

ДУХОВНИ ЖИВОТ „МОЛИТВОВО” ЛАНЦИ НА ДРУЖТВЕНИХ МРЕЖОХ

НЄ ОДВИТОВАЦ НА ИНТЕРНЕТ ПРАЗНОВИРЄ Пише: Мирон ГОРНЯК КУХАР

„Помодлї ше, пошлї тото на 20 имейл адреси и сцигнє ци благослов.ˮ „Кед вериш до Бога прешлїдз тото порученє далєй.” „Нє претаргуй тот ланєц, бо ци ше случи нєщесце.ˮ Таки порученя доставаме прейґ дружтвених мрежох, имейлу, Виберу… Християн єдноставно треба же би их иґноровал

ВРАЧАНЄ ТО ГРИХ – Врачанє, маґия, свидоме почитованє идолох, спиритизем, сотонизем, то чежки грихи хтори треба керовац и обовязно ше з нїх треба споведац. Церква нас учи же у стварох нашей терашньосци, алє и прешлосци и будучносци, вирнїк ше муши уповац на Господа Бога и лєм на ньго. Придац ше до рукох Божих, Його провидинию и ласки. Так же цалком празновирно вериц же кед нє пошлєме поруку, молитву, лєбо уж цо, 20 приятельом, Бог нас покаре, лєбо процивно, кед пошлєме, та нас поблагослови. Таке одношенє, як вирнїком, нам забранєне и процивслови ше зоз почитованьом Господа Бога – наглашел о. мр Дарко Рац.

28 РУСКЕ СЛОВО

ед ше „инстант” интернет релиґийним поруком дава одредзену важносц и прешлїдзує их далєй, як наглашел о. мр Дарко Рац, протоєрей ставрофор, доходзи ше до гриха суєверя, празновиря, а зна же Бог нє функционує на принципу ґомбички хтору ше прицишнє и одредзени ствари у живоце ше пременя. Вира чловекова ше манифестує у його дїлох, динамична є и нє функционує на „гокус- покус”. Кед претаргнєш ланєц таких порукох, шлїдуюци дзень ци нє будзе нїяким концом, анї лєпши, анї горши. Анї ше нє збогациш, анї нє достанєш награду, анї ци ше нїч зле нє случи. Но, свидоми зме же таки ланци порученьох до одредзеней мири застрашую людзох, та и велї вирнїки ше го боя претаргнуц, праве прето же нє жадаю страциц Божи благослов. ТРЕБА ШЕ ТРИМАЦ ВИРИ И ПРАВДИ – Дахто можебуц таки ланєц порукох нє жада претаргнуц прето же му го послал приятель, та го прешлїдзує далєй – гвари о. Дарко Рац. – Вшелїяк, Церква учи же ше у шицким, та и у тим, мушиме тримац вири и правди, без огляду на шицко. Особи хтора посила таку поруку, кед є вирнїк, треба ше опитац же чи позна достаточно науку Церкви хторей припада. Бо и вона сама жертва празновиря хторе барз розширене на наших просторох, пре вирску нєпоученосц, слабу виру, пре страх од „злих силох”, або страх и од Бога хтори ю, дума себе, покаре кед нє прешлїдзи порученє – толкує о. Рац. КЕД ШЕ ПРЕТАРГНЄ ЛАНЄЦ ПОРУКОХ, НЇЧ ШЕ НЄ СЛУЧИ По його словох, Церква нас поучує же ше прейґ таких ланцох, претаргуюци их, нїч ше нє случи. Прешлїдзуюци их далєй, ми лєм идземе процив „здравого розума”, и нажаль, указуєме же ше нє притримуєме Божого Слова и науки Церкви и заповидох Божих. – Здогаднїме ше же перша заповид Божа нам гвари: „Я Господь Бог твой, нє май дру-

Фото: М. Афич

гих богох крем мнє”. У змисту словох „нє май других богох” висловена и забрана давац чесц и кланяц ше другим богом. А у Катехизму Католїцкей Церкви под числом 2110 и „фалшива” релиґия и превершена релиґия, то фалшиви бог. Окрем того, празновирє и застранєни релиґийни чувства, при хторих ше на Бога патри як на дакого хто зоз чаривну палїчку риши ствар, же то преувелїчованє, бо тот хтори то посила, посила у добрей намири, алє Катехизем Католїцкей Церкви ясни и гвари же „добри намири” можу закончиц на жаданю „же би ше запановало над часом, историю и людзми”, а то шицко „процивслови даваню чесци, т. є. чествованю и почитованю, вєдно зоз страхопочитованьом претканим з любову, хторе зме длужни самому Господу Богу” (зоз Катехизма Католїцкей Церкви число 2116) – прекоментаровал о. Дарко. НЄ ШМЕ БУЦ УСЛОВЙОВАНЯ – Гоч нє сцеме судзиц и розсудзовац о намири приятеля котри нам послал тоту поруку, кед зме вирни, вшелїяк го треба опомнуц и наглашиц му же ше ту роби о погришним и гришним чину. Без огляду же змист поруки хтору ше посила духовни и молитвени, 18. ДЕЦЕМБЕР 2020.

duhovni@ruskeslovo.com

вон нє шме буц условени зоз дальшим посиланьом. Прето як вирнїк, кед таке до станєш, треба же би ши претаргнул таки ланєц порукох и же би ши опомнул того од кого ши то достал. Кед так по ступиш, велїм помогнєш же нє буду знємирени зоз такима празновирнима поруками и поробиш добре дїло спрам свойого ближнього у вири – поучел о. Дарко Рац. МОЖЕ БУЦ ДОБРА ТЕМА ЗА НАСТАВУ Вироучителька зоз Коцура Ксения Бесерминї, хтора преподава виронауку у основней школи, у нїзших и висших класох, гвари же тоту тему о релиґийних интернет порукох окреме нє розпатрала зоз школярами. – З мойого искуства, людзе хторих познам нє реаґую на таки интернет поруки, то приписую празновирю. То людзе и церковни и нєцерковни, односно баржей лєбо менєй церковни, углавним Руснаци. Таки порученя уж и нервираю людзох, лєбо думаю же то глупе, бо их доставаю на „клик”. Дакеди, так повесц давно, кед сом була дзеци, посилало ше писма, и шицко то було можебуц и векша робота. Тераз ше поруки посила, достава и чера у хвильки. З моїма школярами зме подробнєйше о тим нє бешедовали, а думам же би то могла буц и добра тема за розпатранє, можебуц уж тераз у другим полрочю. Мойо особне видзенє ґу тому шицкому же ше ту прицагує увагу зоз сличками, наприклад – кед видзиш обращик Исусов, зроб тото и тото. Медзитим, Исус нє лєм на образчику, алє є у живоце, у Святим писму, у Його словох, у одношеню ґу ближнїм. Сличка сама по себе, так интонована, зоз препорученьом и вимогу о єй дальшим посиланю, нє ма значенє и духовну вредносц за християна – гварела Ксения Бесерминї.■ 18. ДЕЦЕМБЕР 2020.

КИРБАЙ У КОЦУРСКИМ КАРИТАСУ

НАЙВЕКШЕ ДОПРИНОШЕНЄ БУДУЄМЕ У ЄДИНСТВЕ У просторийох парохиялного Каритасу „Марийов дом” у Коцуре, 4. децембра означени Кирбай. Як визначел його координатор Янко Салонтаї, на швето Воведениє коцурски Каритас того року слави свой други Кирбай. З тей нагоди, подзековал шицким присутним же ше одшмелєли присц у тей епидемиолоґийней ситуациї. – Марийово мено нас асоцирує на примарну Каритасову дїялносц, а то старанє за наших ближнїх, за тих котри у потреби. Сочувствовац зоз нашим ближнїм, то єдна прикмета котра була характеристична за Марийов живот. Дзекуєм вам же сце ше у такей ситуациї одважели, одшмелєли присц, а дзекуєм вам и же ше одволуєце на други акциї Каритасу. Нє мала ствар присц, видвоїц свой час, волонтирац, а найвекше доприношенє будуєме у єдинстве, як єдна заєднїца, а заєднїца вше може зробиц вецей як поєдинєц – гварел Салонтаї.

Координатор коцурского Каритасу, Салонтаї шицким присутним з нагоди Кирбаю пренєсол поздрави од директора Епархийного Каритасу о. Владислава Варґи, як и од шестри Михаїли Воротняк, котра єден час була координаторка Каритасу у Коцуре. Як ше присутни зложели на концу, притримуюци ше шицких предписаних мирох защити, важне означициц тот датум и тото швето, алє треба чувац и себе и свойо здравє, як и своїх ближнїх. О. Р.

ПРЕД КРАЧУНОМ У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ

ПРИСПОДОБЕНО, А ЦО ГЛЇБШЕ ДУХОВНО

Вирни парохиї св. оца Миколая хтора швета преславюю по григориянским календаре, пририхтую ше за найрадоснєйше швето Рождество Христово – Крачун, алє того року у циню нєвигодней епидемиолоґийней ситуациї. О тим як буду орґанизовани Богослуженя и як годно витвориц и крачунски обичаї у такей ситуациї бешедовали зме зоз парохом керестурским о. Михайлом Малацком. – Понеже ше державни мири меняю у зависносци од ситуациї, и нам барз чежко предвидзиц цо и як годно през днї Крачуна. Зоз членами Церковного одбору зме одлучели же крачунске Саночне будзе найскорей же на 20 годзин, а нє на 23, як звичайно. Цо ше дотика ходзеня по шпиваню, можеме препоручиц же би нашо дзеци походзели до 17

годзин, цо уж векшином и так робя. Вец, гоч и замкнуц капурку же бизме ше очували од евентуалних вельких ґрупох шпивачох. Но, ми нє можеме нїкому нїч анї забранїц, анї розказовац, кажде най пороби як дума же найлєпше – наглашел парох. По його словох, понеже того року нє будзе орґанизовани анї Крачунски концерт, будзе ше патриц голєм у церкви даяк означиц швето зоз колядованьом и винчованками. Нє будзе ше служиц анї Новорочни молебен на пол ноци. Други богослуженя буду у церкви порядно як на швета, єст условия почитовац шицки предписани мири, та тото треба же би вирни вихасновали и дожили Крачун на цо глїбши способ. Богослуженя тиж буду преношени и прейґ интернету. М. А.

РУСКЕ СЛОВО 29

informator@ruskeslovo.com

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 8. децембра преселєла ше до вичносци наша наймилша мац и супруга

ЦЕЦИЛИЯ ЧЕЛЬОВСКИ народзена Бесерминї (1950–2020) з Коцура Будзе нам барз хибиц твой ошмих зоз хторим ши нас дочековала и зазберовала же бизме були вєдно. Дзекуєме ци за нєсебичну любов и радосц хтору ши нам давала. Барз нас ожалосцел твой нагли одход. Красни памятки на тебе будземе чувац док жиєме. Вично ожалосцена дзивка Славка и супруг Ґабор Спочивай у мире Божим! 30 РУСКЕ СЛОВО

18. ДЕЦЕМБЕР 2020.

informator@ruskeslovo.com ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 8. децембра преселєла ше до вичносци моя мила шестра

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 7. децембра преселєла ше до вичносци

АВРЕЛИЯ ҐАДНЯНСКИ народзена Гербут (1940–2020) з Руского Керестура З любову и почитованьом красни памятки на ню навики буду чувац єй наймилши Най спочива у мире Божим! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 18. децембра наполнює ше рок як нас занавше зохабела наша мила супруга, мац и баба

ЦЕЦИЛИЯ ЧЕЛЬОВСКИ народзена Бесерминї (1950–2020) з Коцура Мила шестро, будзеш нам барз хибиц. Дзекуєм ци на шицким цо ши нам през живот дала. Красни памятки на тебе буду чувац ожалосцени брат Янко зоз фамелию Спочивай у мире Божим! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Пред двома роками 19. децембра занавше нас зохабела наша мила

ГЕЛЕНА ДУДАШ (1956–2019) з Руского Керестура Памятку на єй любов и доброту навики чуваю супруг Владимир, син Александар зоз супругу Снежану, син Деян зоз супругу Ясну, син Желько зоз супругу Марияну, та унуки – Андєлина, Аурора, Елеонора, Антония и Теодора Най спочива у мире Божим! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 19. децембра наполня ше три смутни роки як нас занавше охабел

СИМЕОН СЕҐЕДИ (1940–2017) з Дюрдьова

З любову и почитованьом памятку на ньго навики буду чувац супруга Леона и синове Владимир и Мирослав зоз фамелиями Спочивай у мире Божим! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 28. новембра 2020. року наполнєли ше 3 роки як нє з нами наш оцец и дїдо

Дня 22. децембра 2020. року наполня ше 4 роки як нє з нами наша мац и баба

СОНЯ КОЛОШНЯЇ народзена Дудаш у Руским Керестуре (1971–2018) з Коцура Пошла ши сциха и нєсподзивано, наздаваме ше же знаш кельо зме це любели. Тераз ши вше у наших шерцох, думкох и молитвох. Вше зоз тобу твойо наймилши – мац Гелена, супруг Дзвонко, шестра Наташа зоз супругом Педьом и дзецми Яну, Стефаном и Ивону Спочивай у мире Божим! 18. ДЕЦЕМБЕР 2020.

СЛАВКА МЕДЄШИ ЕЛЕМИР МЕДЄШИ народзена Будински (1940–2017) (1941–2016) з Руского Керестура Памятку на нїх навики чува син Юлин зоз супругу Оленку, и унуки Ванеса, Мая и Соня Спочивайце у мире Божим!

РУСКЕ СЛОВО 31

informator@ruskeslovo.com ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 13. децембра преселєла ше до вичносци наша мила мац и баба

АНА БЕЛАК народзена Новта (1938–2020) з Руского Керестура У красних памяткох навики ю буду чувац синове – Юлин зоз дзецми Саню и Олю, и Славко зоз дзецми Андрейом и Даряном Най спочива у мире Божим! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 16. децембра наполнєл ше рок як ше преселєла до вичносци наша мила

КСЕНИЯ ГАРДИ народзена Барна (1954–2019) з Руского Керестура З любову и почитованьом у красних памяткох навики ю чуваю єй наймилши, дзивки Зденка зоз супругом Миколом и Терезка зоз супругом Златом, та унуки Даяна, Валентина и Лидия Най спочива у мире Божим! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 3. децембра наполнєли ше 5 роки як ше преселєла до вичносци наша мила мац

ГЕЛЕНА САБАДОШ (1929–2015) з Руского Керестура З любову и почитованьом красни памятки у своїх шерцох на вас чуваю – син Славко зоз супругу Гелену Спочивайце у мире Божим!

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 3. децембра наполнєли ше 5 роки як ше преселєла до вичносци наша мила баба и прабаба

ГЕЛЕНА САБАДОШ (1929–2015) з Руского Керестура У красних памяткох вас чуваю унука Арияна зоз Йоелом, унука Андрея зоз Слободаном, та праунучата – Никола, Лана и Доминик Спочивайце у мире Божим!

32 РУСКЕ СЛОВО

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 9. децембра преселєла ше до вичносци наша мила

ИРИНА МУДРИ (1928–2020) Красни памятки на ню вично буду чувац Анґела и Юлин Джуньово зоз фамелию Най спочива у мире Божим! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Прешли 40 днї як нє з нами моя мила шестра

МЕЛАНИЯ САЛАМУН (1942–2020) з Дюрдьова Памятку на ню чуваю шестра Наталия и шовґор Мирон Нярадийово зоз дзецми Най спочива у мире Божим! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 16. децембра наполнєли ше 5 смутни роки як вецей нє з нами наша мила супруга, мац и баба

МЕЛАНИЯ ПЛАНЧАК Фото тета народзена Монар (1954–2015) Красни памятку з любову буду занавше чувац єй наймилши супруг Михайло, син Владо, нєвеста Таня и унуки Ивана и Иван Спочивай у мире Божим!

НА ЗДОГАДОВАНЄ Дня 16. децембра наполнєли ше 5 роки як нас занавше зохабела наша мила шестра и тета

МЕЛАНИЯ ПЛАНЧАК (1954–2015) з Руского Керестура Пошла ши од нас, алє у наших шерцох занавше останєш. Памятку на це будзе чувац твоя шестра Наталия зоз дзецми Сенку и Сашом зоз фамелиями Спочивай у мире Божим!

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Нашей нини

ИРИНА МУДРИ (1928–2020) Од Марї Макайовей и Слави Варґовей зоз фамелиями Спочивайце у мире Божим!

ЗАВОД ЗА КУЛТУРУ ВОЙВОДЯНСКИХ РУСНАЦОХ НОВЕ ЧИСЛО ТЕЛЕФОНА Завод за културу войводянских Руснацох обвисцує заинтересовану явносц же ма нове число телефона 021/654-6534 Адреса Заводу иста – Футожска 2, Нови Сад

18. ДЕЦЕМБЕР 2020.

informator@ruskeslovo.com

ТИРВА ПОПУСТ „РУСКОГО СЛОВА” 25233 РУСКИ КЕРЕСТУР, Войводина, Сербия ( тел. / fax: +381 (0)25-703-032; 703-357 E-mail: dk.kerestur@gmail.com www.domkultureruskikrstur.com На основу члена 35. Закона о култури (“Сл. глашнїк РС”, ч. 72/2009, 13/2016, 30/2016 - випр. и 6/2020), члена 29, пасус 1, точка 10. и члена 39. Статута Дома култури Руски Керестур, Управни одбор Дома култури у Руским Керестуре розписує

ЯВНИ КОНКУРС за вибор и менованє директора Дома култури Руски Керестур Попри общих зоз Законом утвердзених условийох, кандидат муши випольновац и шлїдуюци окремни условия: 1. же би мал закончене високе образованє, VII ступень фаховей приготовки и найменєй пейц роки роботного искуства на роботох у обласци култури 2. же би у своєй потерашнєй роботи указал орґанизаторски схопносци; 3. активне знанє руского язика; 4. кандидат длужни предложиц програму роботи и розвою Установи, як состойну часц конкурсней документациї; 5. же би нє бул осудзовани за виновни дїла пре котри є нєдостойни за окончованє длужносци директора Установи. Термин за подношенє приявох осем днї од дня обявйованя Конкурса. Нєблагочасово, нєдопущени, нєрозумлїви и нєподполни прияви ше нє будзе розпатрац. Прияви посилац на адресу: Дом култури (за Конкурс), Русинска 75, 25233 Руски Керестур.

РЕПУБЛИКА СЕРБИЯ АВТОНОМНА ПОКРАЇНА ВОЙВОДИНА ГОРОД НОВИ САД Городска управа за маєток и маєтно-правни роботи Ул. Народного фронта чс. 53 21000 Нови Сад Телефон: 021/4889-0000

ОБВИСЦЕНЄ О обявйованю Явного конкурса за пополньованє окончуюцого роботного места на нєодредзени час у Городскей управи

МАЛИ ОГЛАШКИ ДИХТОВАНЄ облакох и дзверох. Щици од витру, жими, праху, галайку, инсектох. МОНТИРАМЕ: – РОЛЕТНИ – ГАРМОНИКОВО ДЗВЕРИ – ПАНТЛЇКОВО ДЗВЕРИ – МРЕЖИ ОД СУНЬОҐОХ – ВЕНЕЦИЯНЕРИ – ОПРАВКИ 025/5827-710, 060/5088-433

18. ДЕЦЕМБЕР 2020.

за маєток и маєтно-правни роботи Городу Нового Саду Роботне место: Окончователь за роботи набавки, роботне место совитнїк, -1 окончователь на нєодредзени час. Текст явного конкурса за пополньованє наведзеного роботного места мож превжац на интернет презентациї Городу Нового Саду: http://www.novisad.rs/. Городска управа за маєток и маєтно-правни роботи Городу Нового Саду

Попуст на кнїжки НВУ „Руске слово”, котри почал 25. новембра, будзе тривац по 24. децембер. У тим периодзе кнїжки котри ше находза у Каталоґу кнїжкох (находзи ше на нашим сайту,), як и кнїжки котри поставени у нашей онлайн кнїжкарнї, туньши за 30 одсто. То значи же кнїжки котри потераз видати, як и шицки нови, годно купиц по вигодних ценох. Єдина кнїжка котру ше предава по стандардней цени то „Руски християнски Календар 2021” и кошта 500 динари. Тоту нагоду нє треба препущиц, бо наш фонд кнїжкох по конєц того тижня будзе збогацени з новима виданями и вони буду предавани по промотивних ценох. Окрем у онлайн кнїжкарнї, цо у епидемиолоґийней ситуациї представя безпечне купованє, нашо виданя мож купиц и при колпортерох по наших местох, у представительствох НВУ „Руске слово” (у Новим Садзе на новей адреси Футожска 2, ІІІ поверх (од 9 по 14 годзин) и на нови дочасови 021 3020-167, або стари телефон 021 6613 697; у Руским Керестуре у будинку дакедишнєй Друкарнї на 2. поверху и на телефон РК 025 703 311, од 9 по 13 годзин). Купованє кнїжкох прейґ интернету обезпечене на териториї Републики Сербиї. Кед же дахто зоз иножемства жада купиц даєдну нашу кнїжку, шицки информациї о способе доручованя може достац на имейл: rsfin@ruskeslovo.com. Я. Дю.

Городска управа за защиту животного штредку Городу Нового Саду, на основи члена 29. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк Републики Сербиї”, число 135/04 и 36/09) обявює

ОБВИСЦЕНЄ о принєшеним ришеню же потребне преценьованє вплїву и о одредзованю обсягу и змисту студиї о прецeньованю вплїву на животни штредок проєкта мобилней телефониї „НС Футожска” Ношитель проєкта „CETIN” Младежских бриґадох 90, Нови Беоґрад, поднєсол вимогу за одлучованє о потреби преценьованя вплїву застатого стану на животни штредок проєкта базней станїци мобилней телефониї „НС Футожска”, у Новим Садзе,у улїци Футожска 37, на катастерскей парцели число 3447, К.О. Нови

Сад II, Град Нови Сад.. После запровадзеного поступку, Городска управа за защиту животного штредку дня 10. децембра 2020. року принєсла ришенє число VI501-133/20 же потребне преценьованє вплїву на животни штредок и о одредзованю обсягу и змисту студиї о преценьованю вплїву на животни штредок, у повтореним поступку. Увид до предметного ришеня мож окончиц у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку, Руменацка 110 а, Нови Сад, роботни днї у чаше од 10 до 15 годзин, на сайту Городскей управи за защиту животного штредку www. environovisad.org.rs. Заинтересована явносц може виявиц жалбу процив того ришеня у чаше од 15 днї од дня його обявйованя у средствох явного информованя, по тим орґану.

РУСКЕ СЛОВО 33

СПОРТ ШВЕТОВА ФОДБАЛСКА АРЕНА

НЄ ИДЗЕМЕ НА „ЕУРО” ПЕРШЕНСТВО – НА ШВЕТОВЕ МУШИМЕ Наша фодбалска репрезентация нє пласовала ше на Европске першенство у фодбалу. Гоч екипа составена зоз бавячох з клубох у хторих тераз бавя (углавним у иножемстве) солидна и вшелїяк требала буц у дружтве найлєпших екипох Старого континента – то им ше нє удало. А на тей фодбалскей смотри наша селекция нє участвовала двацец роки. Но, уж тераз почало планованє за одход на Шветове фодбалске першенство до Катару о два роки ержавна фодбалска селекция Сербиї за пласман за Европске фодбалске першенство бавела у ґрупи „Б”. У тей ґрупи окрем нашей екипи були репрезентациї Портуґалиї, України, Литваниї и Луксембурґа. После осем стретнуцох у ґрупней фази наша репрезентация мала пейц побиди, два нєришени стретнуца и єдно страцене. Фодбалере Сербиї дали 22 ґоли, а прияли 6 и з таким резултатом завжали треце место у своєй ґрупи зоз 14 бодами. У баражних стретнуцох, нажаль, наша екипа нє посцигла резултати хтори би обезпечели участвованє на Европским фодбалским першенстве. Праве прето роздумованя и планованя Фодбалского союзу Сербиї унапрямени на Шветове фодбалске першенство хторе ма буц отримане у Катару (Саудийска Арабия) 2022. року. ОД МАРЦА – НОВА ШАНСА Як наявене, предстояце Шветове першенство хтора ма буц отримане у Катару 2022. року, будзе специфичне и єдинствене у одношеню на предходни смотри найлєпших фодбалских репрезентацийох швета. Квалификацийни стретнуца починаю од марца идуцого року, а репрезентациї подзелни до дзевец ґрупох. Наша селекция бави у ґрупи „А” дзе бавя и екипи: Портуґалу, Републики Ирскей, Луксембурґа и Азарбейджану. Побиднїк у ґрупи идзе директно на Шветове першенство, а другопласовани екипи буду бавиц баражни стретнуца. У тей часци квалификацйних стретнуцох ґу тим екипом ше приключи и два найлєпши екипи зоз лиґи нацийох.

34 РУСКЕ СЛОВО

Найсц ше у дружтве найлєпших фодбалских екипох швета, вшелїяк вельки мотив за бавячох. Ґу тому треба додац и потримовку шицких нас хтори их у тей „експедициї” будземе провадзиц. На тот завод велька потримовка и помоц нашей екипи будзе и наш славни фодбалер и селектор велїх державних селекцийох швета, Бора Милутинович. Славни фодбалер уж дзешец роки жиє и Катару у Саудийскей Арабиї, дзе є на функциї совитнїка и амбасадора Шветового першенства 2022. року. По законченю формованя кавлификацийних ґрупох за Мундиял, Бора Милутинович бул задовольни. Насмапредз прето же нам процивнїки у тей першей рунди познати и з нїма зме вецей раз бавели. То насампредз репрезентациї Портуґалу, Ирскей и Луксембурґ. Зоз екипу Азарбейджану зме длуго нє бавели, алє вшелїяк же ше очекує позитивни резултат. Окреме наглашел же наш национални тим вшелїяк будзе мац потримовку од шицких нас, бо без того нє будзе резултати. Стретнуца починаю концом марца кед буду одбавени перши три кола. Потим на початку септембра буду одбавени ище три кола, а остатнї штири кола буду одбавени у октобру и новембру идуцого року. Баражни стретнуца ше будзе бавиц у марцу 2022. року. www.kurir.rs

НОВИ СЕЛЕКТОР РЕПРЕЗЕНТАЦИЇ? Медиї нєдавно обявели вистку же славни, дакедишнї, селектор репрезентациї Французкей Ремон Доменек, єден з кандидатох же би бул селектор нашей репрезентациї на место потерашнього Любиши Тумбаковича. Доменек славни французки фодбалер, а бавел за екипи Лион, Стразбур, Пари Сен Жермен, Бордо. Бул тренер у ФК „Лион”, а тиж так и селектор екипи Французкей на Мундиялу 2006. року кед ше екипа пласовала до финалного стретнуца, алє нажаль, страцела на пенали од репрезентациї Италиї. Бул тренер вельким фодбалским ведетом як цо Зидан, Анри, Анелка, Бартез... Уж дзешец роки є без анґажману, по своїм жаданю, алє випатра же му репрезентация Сербиї спокуса и мотив же би ше врацел на фодбалски терени.■ А. Паланчанин 18. ДЕЦЕМБЕР 2020.

sport@ruskeslovo.com

ОФК „БИКИЧ” НА КОНЦУ ЄШЕНЬСКЕЙ ЧАСЦИ ПЕРШЕНСТВА

МОГОЛ БУЦ И ЛЄПШИ ПЛАСМАН Єшеньска часц першенства у Медзиопштинскей фодбалскей лиґи Срим, ґрупа Заход оддавно закончена, а остава видзиц цо през жиму пременїц и злєпшац же би у предлуженю сезони на яр, пласман бул ище лєпши. Так роздумую у ОФК „Бикич” хтори єшень закончел на пиятим месце на таблїчки од 16 екипох з того подруча заходного Сриму

а початку розгварки Далибор Гнатко, предсидатель бикичских фодбалерох, гвари же вшелїяк же пласман могол буц лєпши як цо витворени. Но, лабда округла, а кед будзе щесца у ярнєй часци мож очековац лєпши резултати. – Гамовали нас калїченя фодбалерох цо ше одражовало на квалитет бавеня стретнуцох и на концу зме завжали пияте место цо и добре од 16 екипох у лиґи, бо значи же зме у верху таблїчки. Медзитим, думам же зме годни и лєпше и же би реални пласман у ярнєй часци було єдно з перших трох местох. Остава нам помоцнїц бавяцки кадер през жиму зоз двома-трома фодбалерами, вец тренирац добре и буц порихтани за предлуженє сезони – гвари Далибор Гнатко, и додава же кадетски тим у своєй катеґориї тиж освоєл пияте место. Предсидатель Клуба надпомнул же тот рок вихасновани на ушореню терена з оглядом же до Бикичу госцовац приходза екипи и зоз других городох и валалох Сриму. Збудована трибина зоз 110 местами зоз шедзисками и трибина закрита. Ушорене и зогриванє у зоблєкальнї, а остава покласц цегелки до бифеу (ресторану) хтори ро-

СТАНДАРДНИ БАВЯЧЕ Тренер Славко Дупаль нам предстaвел и тим хтори витворел пласман за пияте место у полусезони. Ґолман Ґоран Стоядинович, потим Боян Басрак, Миленко Васич, Дражен Момчилович, Иґор Дюрдєвич, Ґоран Момчилович, Душко Девич, Марко Йовичилич, Асмир Байрами, Тихомир Милетич, Деян Добрич, Дьордє Кляїч, Тодор Кнежевич, Милош Босанац, Слободан Недич, Вукашин Радмановац и Желько Иштук.

18. ДЕЦЕМБЕР 2020.

би кед Бикичанє домашнї, так же публика ма можлївосц и ошвижиц ше кед придзе патриц змаганє. Же би клуб функционовал потребни и финансийни средства. Гнатко нам гвари же од локалней самоуправи до стати 300.000 динари, помага и Месна заєднїци Бикич, як и спонзоре Янко Романяк, Звонко Гнатко, потим Далибор Гнатко и сам предсидатель клуба Далибор Гнатко, Мирослав Нонкович, пекарня „Лепинїца”, як и месарня „Янїч”, односно Борислав Янїч. Же пласман могол буц лєпши, склада ше и тренер Славко Дупаль, хтори тиж визначує же ше раховало завжац єдно з перших трох местох на таблїчки. Алє... – Було досц стретнуца хтори зме бавели нєришено и то на домашнїм терену, а могли зме победзиц, так зме раховали. Вец ше случовало же нам хибели єдни з найлєпших бавячох як цо Момчилович хтори одсустововал пре роботни обовязки, а тиж зме мали и покалїчених фодбалерох хтори нє могли бавиц, як цо шпиц бавяч Добрич. Рахуєме же през жиму змоцнїме тим зоз голєм трома фодбалерами. По єдного у одбрани, штредку и у нападу. Тиж кед почню пририхтованя за ярню сезону, треба вредно тренирац и добре рушиц на самим початку ярнєй сезони – гвари тренер Славко Дупаль. ■ Вл. Дїтко

РУСКЕ СЛОВО 35

СПОРТ ДЬОРДЄ ВАЯҐИЧ, ФОДБАЛЕР ЗОЗ КОЦУРА

У СПОРТУ НЄ ВАЖНИ ЛЄМ ТАЛАНТ, ВАЖНЕ И ЩЕСЦЕ

Пишe: Оля РУСКОВСКИ

ҐЕНЕРАЦИЯ НАЙВЕКШИХ По словох нашого Коцурца Дьордя Ваяґича, у спорту, попри таланту и места дзе ше находзиш, барз важне и щесце. А його нєщесце, як гвари, було же припада ґенерациї найвекших менох, найпознатших шветових фодбалерох. – Я ґенерация `65. року, а думам же шицки знаю хто Драґан Стойкович Пикси, Митар Мркела, Деян Савичевич, Альоша Асанович, як и Слободан Марович, Aлександар Стоянович, Ален Бокшич, Младенович... Шицки шветово фодбалере, бавели по цалим швеце, за наймоцнєйши шветово тими. Велька конкуренция, вельки мена же бим ше „вибил” помедзи нїх. Барз моцна ґенерация, а думам же то бул и верх югославянского фодбалу.

36 РУСКЕ СЛОВО

Фодбал вше бул єден зоз найпопуларнєйших, кед нє и найпопуларнєйши спорт на швеце. Одмалючка каждому хлапчикови найинтересантнєйше було бегац за лабду по пажици, упатраюци ше на познатих фодбалерох, давац ґоли, и правиц поцаги яки видзел на теренох вельких стадионох. З часу на час на поверхносц вибиє даєдна кариєра на хторей мож завидзиц и нашим людзом, добрим фодбалером, котру нє мож занєдзбац. Єдна з таких и фодбалска кариєра Коцурца Дьордя Ваяґича

ерши фодбалски поцаги Дьордє направел у єдиним коцурским Фодбалским клубу „Искра”. Найвекша радосц му було бависко на желєним тепиху фодбалского стадиону, и ище теди знал же го любов ґу тому спорту будзе провадзиц през цали живот. – Найбезбрижнєйше и найлєпше було бависко, у своїм валалє, зоз своїма пайташами. Як дзеци зме шнїли о вельких фодбалских клубох, о стретнуцох на терену зоз велькима фодбалскима менами. А я мал тото щесце же ше мнє сни и зисцели, бо сом як 15-рочни хлапец пошол зоз Коцура и теди почала моя озбильнєйша фодбалска кариєра – гвари на початку своєй приповедки наш собешеднїк Дьордє. Кариєру почал у „Искри” кед тренер у Клубу бул Воя Неделькович чийо слова и совити, як гвари Дьордє, и нєшка памета. – Перши капитен ми бул Любомир Русковски и бавели зме на єдним турниру зоз ФК „Индекс”. По сле його двох пасох, я „забил” два ґоли, ту ме замерковали и шлїдзела поволанка з ФК „Войводини”. Пошол сом до Нового Саду, и мой живот ше цалком преобрацел – з ошмихом предлужує приповедку. ОЗБИЛЬНА ШКОЛА Його дом шлїдуюци роки, тих 80-тих рокох, бул у ФЦ „Вуядин Бошков” у Ветернику, гвари Дьордє, дзе ше находзел ин-

тернат за младих талантованих фодбалерох. Отамадз ходзел и до стреднєй школи у Новим Садзе, а кажди фодбалер мушел буц и одлични школяр. Михал Миша Рац з Кере стура, котри тиж там бавел, помогнул теди младому Ваяґичови. – У тедишнї час ше вредновало даяки други вредно сци, кус иншак було як нєшка. Мушели зме буц прикладни школяре, мац добри оцени – хто бул „штребер”, вон бул „фаца”. Кед ши сцел бавиц у єдним таким вельким клубу яки була „Войводина”, глєдани вредно сци ши мушел випочитовац – надпомнул Дьордє. Млади таланти у фодбалскей школи були пририхтовани за „вельки ствари”. Учели странски язики, учели ше справовац у ре сторанох, на телевизиї, учели превозисц можебуц даяки свойо комплекси, ошлєбодзиц ше и комуниковац зоз новинарами, алє и з велькима фодбалскима гвиздами з котрима ше стретали. – ФК „Войводина” вше мала найлєпшу школу цо ше дотика фодбалу. Цо факултетске образованє представя за чловека у цивилстве, то фодбалска школа представя за єдного фодбалера. Озбильно зме робели, и гоч зме на терен крочели з думку же знаме шицко, попри тренера зме ше доисцели же знаме барз мало. Почал сом ше пендрац по ґарадичох успиху, а до ставал сом и стипендию, теди векшу як мой оцец цо мал плацу. Була то робота у озбильним стредку, у орґанизациї яка була характеристична 18. ДЕЦЕМБЕР 2020.

sport@ruskeslovo.com за тот час, кед ше барз добре знало и почитовало гиєрархию – бешедує далєй Ваяґич. БОГАТИ ФОДБАЛСКИ ЖИВОТ Теди му тренер у Войводини бул Александар Козлина, капитен „Гайдуку” зоз Сплиту и олимпийски шампион у фодбалу. А то лєм єдно зоз числених вельких менох, найвекших гвиздох фодбалского нєба, з котрима ше Дьордє стретал, робел, бавел, дружел. Були ту Илия Пантелич, Душан Драшкович, Милян Милянич, Младен Младенович, и велї, велї други. – Роки у Войводини були красни, вельо того ше случовало, живот бул швидки и барз активни. Путовали зме по швеце, бавели на турнирих, по Европи, по цалей тедишнєй Югославиї ходзели на пририхтованя. Бавели зме процив вельки клубох – Баєрн Минхен, Милан, Ювентус, Андерлехт. Були зме успишни, медалї и погари зме освоєли тельо же анї нєшка нє знам точне число. Три раз сом бул державни ас як омладинєц ФК „Войводини”, а тиж и учашнїк финала Купу Югославиї на Маракани, дзе бавели Червена гвизда и Динамо, а ми бавели процив Риєки. Плакета з того Купу ми єдна з наймилших – з ошмихом бешедує наш фодбалер з Коцура. Було ту вельо нєзабудлїви подїї котри ридко хтори фодбалер дожиє, понеже, як гвари Дьордє, чувство покля ши на терену, а з трибинох за це навия и по 15-20 тисячи людзе, анї зоз словами нє мож описац. И як щиро припознава, наисце уживал у тим периодзе свойого живота. – Бул сом талантовани, алє сом нє бул зошицким пошвецени фодбалу. А у спорту мушиш буц 100 одсто пошвецени, малу улогу бави талант, найважнєйши робота, труд и дисциплина. Пре можебуц и свойо даяки гришки и нєсташносци, кариєру сом нє предлужел у иножемстве, алє сом прешол бавиц за новосадски ФК „Кабел”. Свой талант за фобдал Ваяґич указал и у дресу ФК „Кабел”, та першого року з тим клубом вошол до Другей союзней лиґи Югославиї, а то тиж бул вельки успих. Друга лиґа була професийна цалком, фодбалере були заняти, доставали плацу, лєм, як толкує Дьордє, нє ходзели до фирмох, алє баве-

ФК „Вербас”

18. ДЕЦЕМБЕР 2020.

ли фодбал. Як гвари, ту ше почал стретац и зоз реалним животом, кед на поверхносц виплївали интереси и други даяки ствари, котри його нє интересовали. Вон ше тримал своїх становиских и своїх принципох. – Достал сом поволанку пойсц до репрезентациї Югославиї на пририхтованя, алє сом нє пошол. Мал сом бавиц за ФК „Белененсес”, алє гвизди ше нє поскладали, пришол период войни 90-их, нє достал сом потримовку од людзох од котрих сом ю обчековал, и мушел сом копачки и дрес заменїц зоз вояцку униформу. И подли и нєприємни ситуациї ше случую у живоце єдного спортисти. После штирох рокох у дресу новосадского клубу, Дьордє прешол бавиц за ФК „Вербас”, и як гвари, ту бул початок конца тей його озбильнєйшей кариєри. У дресу вербаского клубу наступел у осмини финала Купа Югославиї, а бул и єдини Коцурец котри бавел за Вербас. – Можебуц то могло буц и иншак, алє... Заш лєм, старши спортисти и познавателє спорту знаю же у тот час бавиц за клуби як цо Войводина, Кабел и Вербас, то значело буц на високей скали. Гоч сом можебуц нє виполнєл шицко за цо сом бул порихтани, шицко то вєдно барз красна часц мойого живота – гварел Дьордє. КОНЄЦ ТАМ ДЗЕ И ПОЧАТОК У ФК „Вербас” Дьордє ше затримал штири роки, а потим ше фодбалска лабда з вербаского стадиону докотуляла на место дзе за ньго шицко и почало – до коцурскей „Искри”. Ту лєм дакеди бавел, бул тренер дзецом, уживал у фодбалу и приємней атмосфери на полним коцурским стадиону, медзи своїма валалчанами. – Свою кариєру сом закончел на турниру „Яша Баков”. Були полни трибини, Искра победзела, а я бул преглашени за найлєпшого бавяча. Шицко то нєзабудлїви хвильки и нєзабудлїви чувства. Любим свой валал, любим людзох у нїм, ту сом вироснул, ту моя найвекша пиха – мой син Алекса. Можебуц сом нє витворел успих у кариєри яки сом могол, алє на концу, я задовольни. Бул то красни живот, шалєни живот, морйо прекрасних памяткох, и пре шицко тото з ошмихом на твари я закончуєм кажди дзень – гварел на концу коцурски фодбалер Дьордє Ваяґич.■

ФК „Войводина”

НАГРАДИ, ҐОЛИ, А И ПОДАЄДЕН ЧЕРВЕНИ КАРТОН Кажди фодбалер, та так и Дьордє, запаметал наймилши ґоли, значни награди, та и достати червени картони. – Бавели зме як омладинци у Форцхайму, у Нємецкей, у финалу турнира процив белґийского Андерлехта. Енцо Шифо, капитен репрезентациї Белґиї, єден з наймоцнєйших европских фодбалерох, на тим турниру преглашени за другого найлєпшого бавяча, а титула найлєпшого припадла мнє. Награда була телевизор у фарби, алє понеже ме Мирослав Виславски, директор ФК „Войводина”, здогаднул на гранїцу и царину, Енцо и я зачерали награди, та так я достал годзинку, а вон пошол з моїм телевизором – през шмих бешедує Дьордє. Наймилши ґол котри дал бул, як ше здогадує Ваяґич, кед затресол мрежу италиянскому Милану. Гоч конєчни резултат бул нєришени, барз му мило було же надмудрел опасну одбрану Италиянох. – У даєдних хвилькох сом мал кус „кратки живци”. На єдним стретнуцу, у процивнїцким тиму бавел Пикси, и у єдней ситуациї на терену, зме ше нашли у блїзким контакту, и вон на мнє плювнул. Я му врацел з бридким словом, и прето сом достал червени картон. Алє, нє бануєм за тото цо сом повед – з ошмихом гвари Коцурец.

РУСКЕ СЛОВО 37

ИНТЕРМЕЦО

ГОРУЦИ ТЕПШИ Ясмина Дюранїн

Били лазанї

Же нє муши буц млєте месо у каждей лазанї – потвердзує и тот рецепт. Тоти лазанї маю у себе место меса сир, а смаку доприноши и шпинат. Хто нє є меса, лєбо жада покоштовац дацо наисце окремне – най направи били лазанї. Ту важи златне правило як и за шицки лазанї – бешамел муши буц ридши од мачанки, а фил густи и без вельо чечносци.

Потребне:

■ пакованє 500 ґр готового цеста за лазанї

■ пакованє змарзнутого беби шпинату 400 ґр, лєбо 500 ґр швижого

■ 500 ґр купчого младого сира ■ 200 ґр фети ■ мала цибулька ■ 2-3 струча цеску ■ 3 вайца

За бешамел:

■ ■ ■ ■ ■

1,2 л млєка 3-4 ложки муки соль мускатни орещок ложичка сенфу

Так треба приготовиц:

Подинстац цибульку и цеснок, а док омегча додац шпинат. Кед ше хаснує змарзну ти шпинат вец треба доляц кущик води. Нє бойце ше додац присмачки до ньго! Вон сам по себе нєутрални, а нам треба моцни смак. Додайце веґети, попру, млєтого дюмбиру... Кед ше шицко зєдинї, кус охладзиц. У судзини змишац млади сир и потарту фету. Я додала и дакус пармезану (мож го купиц у каждим супермаркету за кус вецей як 100 динари, а дава феноменалну ноту). Пармезан ма интензивни смак, та нє треба ту вельо додавац, бо ше го посипе и на концу. Кед сири змишани, покоштуйце чи нє барз слане. Фета зна буц аж и барз слана. Кед сце нашли одвитуюци смак умишайце шпинат и вайца и добре розмишайце. Тераз зме достали фил зоз сиром и шпинатом. Бешамел уж кажде зна правиц – попражиме муку на олєю и додаваме млєка. Потим посолїме, додаме мускатни орещок и ложичку сенфу. Кед кус згушнє закончуєме з нїм. Бешамел муши

38 РУСКЕ СЛОВО

буц ридки. Док будзе требац преляц го прейґ шицкого, нє сцеме бановац же є барз густи. До тепши перше учерпнєме бешамелу тельо же би сподок бул прекрити. Потим почнєме шоровац цесто, потим бешамел, а потим фил зоз сиром и шпинатом. Потим ознова цесто, бешамел, фил... Док потрошиме шицке цесто, з остатком бешамелу прелєєме лазанї. Од горе посипеме з пармезаном. Од верху положиме алу-фолию и печеме дас 40 минути. Потим знєєме фолию и запечеме на червено. Я мала у фрижидеру и дакус траписту, та сом го потарла и додала. Най идзе живот! Нїхто ше нє бунєл. Шицки єдли и уживали. 18. ДЕЦЕМБЕР 2020.

rusmak.ruske@gmail.com

ГОРУЦИ ТЕПШИ

Пририхтали: Лю. Цвеїч и Т. Салонтаї

Таня Салонтаї

Домашнї сникерс штанґлочки

Приблїжую нам ше крачунски и новорочни швета и уж шицки роздумуєме яки колачи того року будземе печиц. Пред вами рецепт хтори ше швидко прави, а нє пече ше. Положиц воду на шпоргет же би преварла и до нєй усипац цукер, ванелийов цукер, масло. Кед ше масло розпущи положиц чоколаду и шицко вєдно премишац. Зняц зоз шпоргета и положиц кекси и кикирики. Усипац до глїбшей тепши, розмасциц и положиц до фрижидера най одстої 30-45 минути.

Потребне нам: ■ ■ ■ ■ ■ ■

2 децилитри води 400 ґрами цукру 250 ґрами масла ванелийов цукер 3 ребра чоколади 400 ґрами кекси (зоз розвалку поламани) ■ 250 ґрами на дробно порезани нєслани кикирики

Виняц зоз фрижидера преляц зоз ґлазуру и положиц до фрижидера ище 2 годзини. МАЛИ СОВИТ – ВЕЛЬКА ПОМОЦ Же бисце достали на дробно порезани кекси положце их до кеси и „потлучце” зоз розвалку

Ґлазура ■ 150 ґрами чоколади за варенє ■ 50 ґрами масла ■ ложка олєю 18. ДЕЦЕМБЕР 2020.

РУСКЕ СЛОВО

ИНФОРМАТОР, ОГЛАШКИ, ИНТЕРМЕЦО

ГЛАСНЇК ПО РУСКИ

ÍªÇÂÈ×ÀÉÍÀ ÊÍ¯ÆÊÀ ÇÀ ÄÇÅÖÈ

ÄÅÊÀÄÈ” ÔÈËÌ

У ШЛЇДУЮЦИМ ЧИШЛЄ ДАРУНОК: МУРОВИ КАЛЕНДАР ЗА 2021. РОК

ОГЛЯДНУЦЕ НА ПРЕШЛОСЦ

Фотоґрафия: 0012P

Фотоґрафия: 0203N

Даєдни фотоґрафиї обявюємє вецей раз, понеже за нїх дотераз нєт нїяки податки.

Завод за културу войводянских Руснацох ма нове число телефона 021/654-65-34

РОК LXXVI ЧИСЛО 51 (3920) НОВИ САД, 18. ДЕЦЕМБЕР 2020.

ЦЕНА 30 ДИНАРИ

Фото: Мария Афич

■ НАРОДНА ТРАДИЦИЯ

ЗА БУДУЦИ ПОКОЛЄНЯ