Ruske slovo 51 52 by Руске слово

НОВОСАДСКИ ДЗЕЦИ ЗОЗ ШПИВАНКУ ДОВОЛАЛИ ДЇДА МРАЗА У Руским културним центре у Новим Садзе отримана уж традицийна дзецинска манифестация ”Пахулька”. Школяре нїзших класох ОШ котри у своїх школох уча руски язик, зоз стихами и шпиванками обрадовали вельочислену публику и з удатну програму указали цо научели на годзинох руского язика. Такой на початку Пахульки” наступели ” предшколски дзеци котри ходза на руски язик до ”Палчочки”, а привитуюци наиходзаци швета, шицки дзеци одшпивали и єдну коляду. На концу програми, хтору водзели Лена Яковлєв и Михаило Пап, ґу дзецом пришол Дїдо Мраз и подзелєл им дарунки. Дзеци за ”Пахульку” пририхтали учительки Ана-Мария Рац, Оля Яковлєв и Александра Колбас. Я. Дюранїн

РОК LXXI ЧИСЛО 51-52 (3660-3661) НОВИ САД, 29. ДЕЦЕМБЕР 2015. РОКУ

■ КРАЧУНСКИ ШВЕТА ЦЕНА 30 ДИНАРИ

ОГЛЯДНУЦЕ НА ПРЕШЛОСЦ У ТИМ ЧИШЛЄ НА ДАРУНОК КНЇЖКА

еб редакция „Руского слова”, у сотруднїцтве зоз Заводом за културу войводянских Руснацох, Музейом Войводини и Покраїнским заводом за защиту памятнїкох, поволує читачох новинох „Руске слово” и нащивительох сайта (www.ruskeslovo.com) же би помогли препознац особи на старих фотоґрафийох. Фотоґрафиї хтори ше будзе обявйовац на сайту и у новинох диґитализовани, а пре точне идентификованє особох на сликох, хтори маю окремну музейну вредносц, потребна помоц од ширшей явносци. Шицки фотоґрафиї настали у дакедишнєй фотоґрафскей роботнї Бруґошових у Руским Керестуре. Кажду фотоґрафию ше подпише зоз одредзену шифру, та кед же препознаце даєдну, лєбо вецей особи на фотоґрафиї, модлїме Вас же бисце явели до Заводу на число телефона 021/548-421, лєбо на мейл: zavod.rusini@gmail.com. Фотоґрафиї ше будзе обявйовац длугши часови период, а на сайту буду пошоровани на окремним месце, так як виходза у новинох.

ПОМОГНЇЦЕ, РОЗПИТАЙЦЕ ШЕ, ПРЕПОЗНАЙЦЕ!

Фотоґрафия: K006a–0132P

ШЛЇДУЮЦЕ СПЕЦИЯЛНЕ ДВОЧИСЛО „РУСКОГО СЛОВА” ВИДЗЕ 14. ЯНУАРА 2016. РОКУ

■ ЩЕШЛЇВИ НОВИ 2016. РОК!

ЗМИСТ

■ Тижньовнїк 4–5. Преслава 25. рочнїци Союзу Руснацох Українцох 6–7. Преслава 25. рочнїци Рускей матки

■ Духовни живот 10–15. Крачун и швето святого Миколая

■ Нашо места 19. Нащива Грекокатолїцкей церкви зоз Мадярскей Рускому Керестуру

■ Литературне слово 21–24. Тема числа: Крачунски и новорочни швета

■ Култура и просвита 26–27. Вистава Албрехта Дирера и його сучаснїкох 28–29. Хореоґраф Борислав Барна пририхтує танєчнїкох у Бикичу

■ ”Руске” у швеце

30–31. Як Русини витоворюю права у Словацкей (6)

■ Людзе, роки, живот 32–33. Музична уметнїца Лїляна Барна Никитович зоз Кули

■ Информатор

34–41. Оглашки и In memoriam

■ Спорт 42–43. СД „Русин” – блїщаци за нїма рок На насловним боку – Под крачуном. Авторка фотоґрафиї – Сенка Надь.

Шлїдуюце, специялне двочисло „Руского слова” видзе 14. януара 2016. року

* ”РУСКЕ СЛОВО” – гласнїк по руски * Виходзи каждого пиятку * Снователь Национални совит рускей националней меншини * Видава НВУ ”Руске слово”, Нови Сад * Перше число вишло 15. юния 1945. року у Руским Керестуре * Адреса: НВУ ”Руске слово”, Булевар ошлєбодзеня 81/7, 21000 Нови Сад * Редакция: заменїк одвичательного редактора Иван Сабадош – ; редакторе/ки – Дюра Винаї, Мирон Горняк-Кухар, Михайло Зазуляк, Александар Паланчанин, Олена Планчак-Сакач, Славица Фейса; новинаре/ки – Мария Афич, Влада Дїтко, Мая Зазуляк, Ана Маркович, Танита Ходак * Язична редакторка – Блажена Хома-Цветкович * Лекторка – Ясмина Дюранїн * Технїчна редакторка – Люпка Цвеїч; компютерски обробок – Вероника Вуячич, Мария Гудак, Таня Салонтаї * Телефони: 021/6613-697, 021/6624708, 021/6623-076; 021/6621-433 * Телефакс 021/528-083 * Предплата за цали рок: у жеми 1 500 динари, а у иножемстве 100 евра * Жиро-рахунок Banca Intesa 160-923244-82 * Девизни рахунок Raiffeisen BANK a.d. Београд 26 5100000002458904 * Рукописи ше нє враца * Друкує Друкарня ” Maxima graf” Пет роварадин * E-mail: ruske.redakcija@gmail.com * Web site: www.ruskeslovo.com * YU ISSN 0350-4603 * COBISS SR-ID 15915778 * Друковани тираж 2 300 *

Direktorka MARTICA TAMA[ *** Odvi~atelqni redaktor dr BORIS VAR]A

2 РУСКЕ СЛОВО

29. ДЕЦЕМБЕР 2015.

ВИНЧОВАНКА

Щешлїви крачунски и новорочни швета шицким Руснацом, нашим дружтвом, орґанизацийом и установом, и шицким добрим людзом з хторима жиєме. Жичиме вам вельо здравя, успиху и щесца у Новим 2016. року. Национални совит Руснацох

29. ДЕЦЕМБЕР 2015.

РУСКЕ СЛОВО 3

ТИЖНЬОВНЇК ОЗНАЧЕНА 25-РОЧНЇЦА ОД СНОВАНЯ СОЮЗУ РУСНАЦОХ УКРАЇНЦОХ СЕРБИЇ

ВИТИРВАЛА РОБОТА НА ОЧУВАНЮ РУСКОГО ИДЕНТИТЕТА Концом прешлого вику, 1990. року, у Новим Садзе у маю, у полним полнючким Доме синдикатох основани Союз Руснацох и Українцох Югославиї, а по углядзе на таку орґанизацию хтора уж була основана у Горватскей. На тей святочносци присуствовали Руснаци як делеґати зоз простору цалей бувшей Югославиї У новосадским Студию „М” пияток вечар, 18. децембра, святочно ознчена 25-рочнїца од снованя Союзу Руснацох Українцох Сербиї. Святочносц почала зоз гимнами Републики Сербиї и України, хтори одшпивал Жабельски Хор „Пасторала” под дириґенством Катарини Янкович, а потим одшпивана руска святочна писня „Браца Русини” хтору виведол новосадски Хор „Гармония” под дириґенством Весни Кесич Крсманович. На святочносци зоз минуту цихосци дата почесц упокоєному др Янкови Сабадошови хтори бул єден зоз иницияторох и сновательох Союзу Руснацох и Українцох Югославиї. ДРАГА ҐУ ОФИЦИЙНИМ КОНТАКТОМ Госцох и шицких присутних на програми привитал предсидатель Союзу Руснацох Українцох Сербиї Боґдан Виславски, а перши привитни и слова винчованки упутел подпредсидатель Покраїнскей влади Мирослав Васин котри, медзи иншим визначел же Войводина мултиетнїчна и мултикултурна реґия у хторей жию 26 розлични национални заєднїци, а по тим богатстве то єдинствени приклад у Европи. – Можем повесц же тото представянє меншинох єдно зоз найвекших задовольствох функциї котру окончуєм,

4 РУСКЕ СЛОВО

можлївосц присуствовац манифестацийом националних заєднїцох у Войводини, дзе ше на найкрасши способ указує їх особеносц и їх култура – визначел Васин. У мено Националного совиту Руснацох сход привитал предсидатель Вивершного одбору Националного совиту Руснацох Желько Ковач, котри Союзу повинчовал на витирвалей и успишней роботи. – Представнїки Союзу у чежких часох зоз особну шмелосцу заступали нашу заєднїцу пред тедишню державу, кед наша заєднїца була подзелєна з двох бокох Дунаю. Союз 90-тих рокох орґанизовал школованє наших студентох на України. Як призначене, коло сто студентох було на школованю, а дзепоєдни з нїх тераз успишни науковци, културни дїяче, новинаре. Коруна тей роботи вшелїяк подписованє Спорозуменя медзи Автономну Покраїну Войводину и Закарпатску обласцу України, дзекуюци хторому ше контакти витворює прейґ официйних державних орґанох. Так реґуловани питаня студентох и сотруднїцтва медзи културнима и образовнима институциями – гварел Ковач. Рочнїцу Союзу у мено Союзу РусинохУкраїнцох Словацкей Републики повинчовал подпредсидатель Централней ради СРУС Виктор Бандурчин, котри бул на чолє делеґациї госцох зоз Словацкей, у хторей були и Валерия Чернок и Михайло Иванцо. 29. ДЕЦЕМБЕР 2015.

ТИЖНЬОВНЇК Перши предсидатель Союзу академик Юлиян Тамаш бешедовал о снованю тей орґанизациї и визначел же ми Українцом коренє, а Українци нам коруна, пояшнююци значенє Києвскей Руси, хтора була заєднїцка держава шицким Во сточним Славяном и як писатель ше заложел за интеґритет України. Як гварел Тамаш, час оправдал снованє Союзу. ШМЕЛОСЦ У ЧЕЖКИХ ЧАСОХ Отец Роман Миз бешедовал як други предсидатель Союзу, а тоту функцию окончовал у найчежших часох – у войни, кед требало ратовац наших братох за Дунайом. Як гварел о. Миз ратовац требало и Руснацох и

ТЕЛЕГРАМИ ВИНЧОВАНКИ Медзи другима, 25-рочнїцу Союзу Руснацох Українцох Сербиї повинчовали: амбасадор України у Републики Сербиї Олександер Александрович, Шветова федерация українских лемковских орґанизацийох (СФУЛО) и їх предсидателька София Федина, Наталия Петий-Потапчук, уметнїцка руководителька Закарпатского народного хору з Ужгороду, Здруженє Лемкох Польскей и други.

Українцох, бо церпели и єдни и други. У Беоґрадзе у Парламенту Сербиї, вєдно зоз Симеоном Сакачом при по сланїкох питали защиту за наших людзох у Сриме. Нє було лєгко, а нє було анї приємно, гварел о. Миз, бо ше им и грожело. Терашнї предсидатель Союзу Боґдан Виславски пояшнєл потребу снованя Союзу осемдзешатих рокох прешлого вику, же би ше урядово заступало потреби рускей заєднїци пред державнима орґанами. По сле привитних бешедох ушлїд зела уметнїцка програма у хторей участвовали Хор „Гармония” з Нового Саду, Хор „Пасторала” зоз Жаблю, КУД „Иван Котляревски” з Бикичу, КПД „Карпати” з Вербасу, Хор „Калина” з Индїї, як и солисти и дуети. На тей програми одшпивани вецей руски, сербски и українски шпиванки, а на концу одшпиване и Многолїтствиє по сербски и по руски, хторе одшпивали Хор „Пасторала” и Хор „Гармония”.■ Олена Планчак-Сакач Фото: Дю. Винаї 29. ДЕЦЕМБЕР 2015.

ПРИВАТИЗАЦИЯ МЕДИЙОХ

ЧИ МОГЛО ЛЄПШЕ? У Скупштини Войводини прешлого тижня отримана конференция о меншинским и вецейязичним информованю у контексту запровадзованя актуалних медийских законох. Представителє меншинских медийох, покраїнскей администрациї и институцийох, и представителє медийних здруженьох розпатрали пошлїдки виходзеня держави з власнїцтва над медиями, як и шансох таких медийох у тарґовищних обставинох и проєктним финансованю.

Основни становиска актерох коло нєобходносци приватизациї медийох чий снователь на даяки способ дотераз була держава анї после вецейрочней дискусиї ше нє пременєли лєбо приблїжели. Повторене же покраїнска администрация и национални заєднїци од початку спозорйовали на ризик приватизациї меншинских медийох. Представителє Новосадскей новинарскей школи представели дотерашнї биланс, дзе виходзи же вецей медиї препадли лєбо су у процесу гашеня, як цо успишнє робя у новим власнїцтве. Институция Покраїнского омбудсмана арґументовано представела нєдоповедзеносци законскей реґулативи у медийней сфери хтори окреме загрожую информованє у меншинских заєднїцох. З другого боку, Нєзависне дружтво новинарох Войводини акцентовало модели як вихасновац нагоди у нових обставинох, насампредз кед слово о медийох цивилного сектора. През дискусию доминовал упечаток же ше анї єден од обчекованих цильох приватизациї медийох – нєзависне информованє и исти уловия на конкурсох – нє зисцел. З єдного боку, праве приватни друковани и електронски медиї емитую змисти хтори проблематични по професийних и етичних стандардох, а з другого, у дзепоєдних локалних штредкох на нїби транспарентних конкурсох скоро шицок предвидзени пенєж достали медиї чий нови власнїк ма вязи з политичнима структурами. Дотерашнї розлични становиска на тот завод ище додатно преглїбени, насампредз през полемику о мотивох чом єдна страна стриктно за, а скоро шицки други процив приватизациї меншинских медийох. Конференция отримана у орґанизациї НДНВ як часц проєкта хтори потримую Амбасада Голандиї, Покраїнски секретарият за културу и явне информованє и ОЕБС. Я. Винаї

РУСКЕ СЛОВО

ТИЖНЬОВНЇК ОЗНАЧЕНА 25-РОЧНЇЦА РУСКЕЙ МАТКИ

НАЙВЕКША И ОСНОВНА ДУХОВНА ВРЕДНОСЦ НАШОГО НАРОДУ ТО НАШ ЯЗИК У прешлих 25 рокох у зложених, дзекеди и нєприємних периодох, Руска матка витворйовала свойо основни цилї. Дотерашнї резултати потвердзую потребу єй постояня и роботи и у наступним периодзе, у хторим очуванє власного руского идентитета и надалєй будзе наш задаток – гварел предсидатель Матки Дюра Папуґа

пригодну шветочносцу у Руским Керестуре внєдзелю, 20. децембра, означена 25-рочнїца снованя Рускей матки. Шветочносц отримана у Хорскей сали Дома култури, а окрем членох РМ и других госцох, предсидатель Матки Дюра Папуґа окреме привитал делеґациї Бунєвскей матки, на чолє з єй предсидательом Иваном Седлаком, и Матки словацкей, на чолє з предсидательку Катарину Мелеґову Мелихову; предсидателя Вивершного одбору Националного совиту Руснацох Желька Ковача, началнїка Општинскей управи Шид Ромка Папуґу, котри бул на чолє делеґациї зоз Шиду и предсидателя Совиту Месней заєднїци Руски Керестур Владимира Олеяра. На початку шветочносци Борис Фейди пречитал привитно-винчуюце писмо од Матици сербскей, а Миломир Шайтош од предсидателя Шветовей ради Русинох/Руснацох/Лемкох (РРЛ) Штефана Лявинца з Будапешту, у хторим вон наглашел же ше того року означує и 25-рочнїцу снованя Русинскей оброди у Словацкей, 25рочнїцу Шветового конґресу РРЛ, 70 роки од снованя нєшкайшого Театра Александра Духновича у Прешове и 10 роки роботи Музею русинскей култури, тиж у Прешове. ОЧУВАНЄ ВЛАСНОГО ИДЕНТИТЕТА РУСНАЦОХ – Руска матка oснована 28. децембра 1990. року у чаше кед ше за свой идентитет Руснаци мушели ознова почац бориц на найозбильнєйши способ, теди кед витворйованє националних правох на очуванє и розвой власного идентитета почали и пробовали гамовац зоз шицких бокох. Кед загрожовали и починали нас преглашовац за своїх и за їх субетноси. Нажаль, тоти и таки активносци предводзели, и теди и нєшка, чудни двойни людзе, пре свойо власни интереси, лєбо пре дачийо директиви – гварел на початку свойого реферату з назву „Очуванє власного идентитету Руснацох” предсидатель Рускей матки Дюра Папуґа, здогадуюци же Руска матка першираз основана 1945. року понеже ше, як гварел, уж теди похопело же найвекша и основна духовна вредносц нашого руского народу то наш язик „нєпоштредни и подполни вираз народного духу, наш розконарени, благородни, моцни народни язик”. – Наша руска национална заєднїца ище 1919. року ришела же свой бешедни народни язик подзвигнє на уровень литературного язика, цо и вигласане на Пeршим руским народним сходзе 1919. року з Рeзолуцию о руским язику. Народни язик бачванско-сримских Руснацох кодификовал др Гавриїл Костельник 1923. року – гварел Папуґа, обрацаюци увагу и на тото же мото Сновательней Скупштини Рускей матки 1990. року бул „Дом там дзе розум”.

6 РУСКЕ СЛОВО

– Основни цилї и задатки Рускей матки були и остали очуванє идентитета Руснацох и витворйованє правох и интересох у обласци пестованя и розвою власного руского язика, у образованю, науки, култури, у информованю, у литератури и уметносцох. У прешлих 25 рокох у зложених, дзекеди и неприємних периодох, Руска матка витворйовала свойо основни цилї. Дотерашнї резултати активносци членох Рускей матки, орґанизованих у месних организацийох у Руским Керестуре, Кули, Коцуре, Вербаше, городскей орґанизациї у Новим Садзе и реґионалней орґанизациї за Срим у Шидзе, потвердзую потребу єй постояня и роботи и у наступним периодзе, у хторим очуванє власного руского идентитета и надалєй будзе наш задаток – гварел Дюра Папуґа. Здогаднул же, окрем нього, у Инициятивним одборе за снованє Матки були Михайло Варґа, Яков Фейса, Дюра Папгаргаї и Владимир Сабо Дайко, як и же дотерашнї предсидателє Рускей матки були Любомир Медєши, Михайло Варґа, Наталия Дудаш, Михайло Катона и др Юлиян Рамач. Значну часц свойого реферату Дюра Папуґа пошвецел и активносцом Матки на медзинародним планє, односно єй участвованя у Шветовим конґресу РРЛ, хторому була єден зоз сновательох и порядни учашнїк на шицких дотерашнїх 13 конґресох и мала значну улогу у русинским руху. Два конґреси отримани и у нашей жеми, як и велї активносци Шветового форуму Русинскей младежи. У прешлих трох мандатох, од 2009. по 2015. рок, предсидатель Шветовей ради РРЛ бул представитель Рускей матки, як и предсидателє 5 зоз 6 комисийох Шветового конґресу. У културно-уметнїцкей програми вецей руски шпиванки, медзи нїма и нєформалну „гимну” РМ „Мой валал Руски Керестур” („Писня Руснака”), одшпивала Кристина Афич, котру на тамбуркох провадзели Павле Рац и Жарко Остоїч, та Хлопска шпивацка ґрупа керестурского Домa култури, под руководительством Юлияна Рамача Чаму. 29. ДЕЦЕМБЕР 2015.

ТИЖНЬОВНЇК З нагоди свойого ювилея, РМ на шветочно сци уручела и вецей подзекованя орґаном, орґанизацийом и установом, як и припознаня найактивнєйшим поєдинцом, а у мено наградзених подзековал Владимир Дудаш, котри з тей нагоди визначел же РМ єдно з найстарших наших здруженьох гражданох, як и же зачувала Руснацох у Сербиї, а помогла и русинскому руху у жемох во сточней Европи. МАТКИ ШЕ МУША ТРИМАЦ ВЄДНО На концу пригодней шветочно сци, ювилей РМ повинчовали и предсидателє зродних орґанизацийох, дзе у мено Словацкей матки (зоз шедзиском у Бачким Петров цу) Ката ри на Мелеґова Мелихова ви значе ла же ше матки муша тримац вєдно, бо так лєгчейше по сцигню свойо исти цилї – очуванє идентитета, язика и култури, док предсидате ль Бу нєвскей матки Иван Седлак з тей нагоди гварел же Ру ска и Бу нєвска матка маю вельо того заєднїцкого:

РОВНОПРАВНОСЦ ПОЛОХ

ЗАКОН ҐАРАНТУЄ ЄДНАКОСЦ У Шабцу штредком децембра отримана конференция з назву „Стимулoванє родней ровноправносци у рамикох националних совитох националних меншинох”, а у орґанизациї Академиї женского лидерства, з потримовку Мисиї ОЕБС-а у Сербиї. На конференциї бешедовали представителє Мисиї ОЕБС-а у Сербиї, спомнутей Академиї, Одбору за людски и меншински права Скупштини Републики Сербиї, и представительки националних совитох. Представени и резултати проєкта з истим меном як и предлоги за запровадзованє механїзмох за родну ровноправносц у националних совитох. У мено Националного совиту (НС) Руснацох на конференциї були членїца його Вивершного одбору (ВО) Наташа Макаї Мудрох, як и предсидатель ВО Желько Ковач,

ПРИПОЗНАНЯ И ПОДЗЕКОВАНЯ З нагоди 25-рочнїци Рускей матки єй Управни одбор 27. новембра одлучел же Подзекованя з нагоди ювилея достаню Министерство култури и информованя Републики Сербиї, Скупштина АП Войводини, Шветова рада РРЛ, Матица сербска, Бунєвска матка, Словацка матка, Општина Кула, ОШ „Братство єдинство” Коцур, Месна заєднїца Коцур, Месна заєднїца Руски Керестур и Задужбина „Бора Латинович” з Кули. З нагоди 25-рочнїци РМ Подзекованє достали и поєдинци - мр Гелена Медєши з Руменки, Миломир Шайтош з Нового Саду, Владимир Дудаш, Мария Дорошки, Михайло Катона, Любица Няради, Юлиян Лазор, Славко Пап и Владо Джуджар з Руского Керестура, Моника Гарди, др Михайло Фейса, Аранка Медєши, Славица Бесерминиї, Ксения Медєши, Микола Медєши и Юлиян Неваляни з Коцура, Владимир Гаргаї з Беґечу, Владимир Бучко з Кули, Владо Няради з Вербасу, Саня Тиркайло зоз Шиду, Владимир Джуня з Бачинцох, Бора Латинович з Кули и Дюро Милекич з Арандєловцу. Постгумно, РМ Подзекованя додзелєла Владимирови Сабо Дайкови з Коцура и Мирославови Силадьови з Вербасу.

– Анї Бунєвци нє маю свою матичну державу и преходза през подобни виволаня и оспорйованє идентитета. Ми почитуєме идентитети других, та обчекуєме же би ше так справовали и ґу нам – гварел Седлак, здогадуюци присутних же Бунєвска матка, зоз шедзиском у Суботици, того року означела 20-рочнїцу обновеней роботи, як и же остатнї час зазначене добре сотруднїцтво маткох.■ М. Зазуляк 29. ДЕЦЕМБЕР 2015.

член Совиту Мирослав Кевежди и представителька цивилного сектора Єлена Перкович. Национални совити препознати як приклад добрей пракси кед слово о ровноправносци полох, насампредз понеже механїзми хтори то оможлївюю важна часц актуалного Закона о националних совитох, хтори окреме одредзує виберанкову процедуру. – Уж од самих виберанкох за тото зволанє националних совитох предписане же на каждей лїстини муши буц 30 одсто кандидатох хтори з малочисленшого полу, а при нас то ище вше жени. Так тераз у националним совиту, од 19 членох шейсц жени, а намагаме ше вшадзи применьовац исти механїзем, односно же би у шицких одборох трецина були припаднїки менєй заступеного полу – потолковала за РТВ Наташа Макаї Мудрох. Подпредсидателька Влади Сербиї Зорана Михайлович хтора и предсидателька Координацийного цела за родну ровноправносц наявела же нарис новей Националней стратеґиї за родну ровноправносц од 2016. по 2020. рок, и Акцийного плану за єй запровадзованє, окреме акцентує инструменти за економске моцнєнє женох и їх векшу заступеносц у политичним живоце. Катеґориї хтори окреме церпя дискриминацию, а то припаднїци ромскей популациї, жени на валалє и жени з инвалидносцу, у тим буду мац найвекшу потримовку, гварела Зорана Михайлович. М. З.

РУСКЕ СЛОВО

ТИЖНЬОВНЇК СХОД О МЕНШИНСКИХ ПРАВОХ У БЕОҐРАДЗЕ

ҐУ ПРИМЕНЛЇВОМУ МОДЕЛУ Министерство за державну управу и локалну самоуправу Влади Републики Сербиї 18. децембра орґанизовало округли стол з тему „Национални совити/меншински самоуправи у правней системи РС”. У присустве представительох европских институцийох бешедоване о формалним рамику, алє и о препреченьох у пракси кед слово о сполньованю меншинских правох

кругли стол, хтори отримани у сотруднїцтве з Мисию ОЕБС-а, мал спатриц можлївосци за унапредзенє нормативних рамикох з хторима ше утвердзує права националних меншинох, и часц є активносци предвидзенєй з Акцийним планом за Поглавє 23 (хторе ше одноши на людски права) у прегваркох о членстве Сербиї у ЕУ. Окрем подредсидательки Влади РС и министерки за державну управу и локалну самоуправу Кори Удовички и шефа Мисиї ОЕБС-а у Сербиї Петера Буркгарда, на сходзе були представителє Скупштини Сербиї, державних орґанох, 17 националних совитох меншинох, амбасадох, и нєзависних целох и цивилного сектора. У мено Националного совиту Руснацох на округлим столє у Беоґрадзе були заменїк предсидателя Йовґен Мудри, член Совиту Мирослав Кевежди и Єлена Перкович, як представителька цивилного дружтва. Кед ше спатри цали корпус меншинских правох з обласци културней автономиї, и одношенє держави ґу меншинским заєднїцом, министерка Кори Удовички гварела же циль єй администрациї витвориц систему и модел хтори будзе функционовац у пракси, цо потераз, кед плани дакеди оставали лєм на паперу, нє вше бул случай – Сербия ма добри законодавни рамики з хторима ше реґулує права националних меншинох, гварела подпредсидателька Влади Сербиї и министерка державней управи и локалней самоуправи Удовички, алє додала же єст проблеми у запровадзованю предписаньох, та дзепоєдни правни ришеня треба меняц пре лєпше применьованє. Як гварела,

ПРОБЛЕМАТИЧНИ ТОЧКИ Понеже медийна реформа актуалне питанє, Кори Удовички оценєла же кед слово о меншинским информованю, национални совити муша мац важну совитодавну улогу, алє нє и же би постали продукователє змистох, лєбо же би тримали монопол над ушорйованьом. Гварела и же ше тераз муши уходзиц нови способ финансованя програмох у информованю на язикох меншинох. Як єдно з найвекших препреченьох у обласци сполньованя меншинских правох, Кори Удовички акцентовала кажду политизацию и инструментализованє националних совитох, понеже то директно загрожує сущносц концепт у културней автономиї.

8 РУСКЕ СЛОВО

Устав дава цалком добри рамик за лєпши закон о националних совитох националних меншинох и же предмет дискусиї може буц шицко цо у терашнїх уставних рамикох. У тим контексту, министерка Удовички наглашела же потребне прецизовац витворйованє права националних меншинох на културну автономию, же прешлого року прилапени Закон о националних совитох унапредзел виберанкову систему за совити, та ше прето у нїм нє отверало питаня компетенциї НС-ох, як и же намира обновиц Буджетски фонд за национални меншини, основани 2002. року. Министерка гварела же ше уж роби на прилапйованю подзаконского акту, як предусловия за таки способ финансованя. Додала же и попри найвекшей фискалней консолидациї, держава у тим року нє зменшала суми за финансованє НС-ох. З оглядом на значносц того питаня, на сходу представена и Анализа нормативного рамику з хторим ше ушорює права националних меншинох у Сербиї, з акцентом на потерашнє финансованє националних совитох националних меншинох. Шеф Мисиї ОЕБС-а у Сербиї Петер Буркгард оценєл же Сербия ма напредни правни рамики за защиту националних меншинох, насампредз прейґ националних совитох, алє потребне применьованє законох. Же зоз законами проблем у пракси, на округлим столє заключел и шеф першого сектору операцийох Делеґациї ЕУ у Сербиї Николас Бизел, наглашуюци же ЕУ поважно провадзи розвой на тим планє. По словох представительох держави, 2015. рок означел и интензивни диялоґ Влади Сербиї и НС-ох националних меншинох, а далєй шлїдзи явна дискусия о Акцийним планє за моцнєнє положеня националних меншинох (як часц Акцийного плану за отверанє Поглавя 23 у прегваркох з ЕУ). Заменїк предсидателя Йовґен Мудри после схода з представителями держави повторел становиско меншинских заєднїцох хторе артикуловане прейґ Координациї националних совитох. Окрем же нєобходне дефиновац статус самей Координациї, национални совити тиж тримаю же нєобходне цо скорей принєсц нови Закон о националних совитох, насампредз пре утвердзованє їх компетенцийох, и превозиходзенє терашнєй ситуациї же актуални закон, окрем же є у тей обласци значно „ощербени” после одлукох Уставного суда Сербиї, часто у колизиї з другима законами хтори ше дотикаю меншинских правох, як цо образованє, култура и медийни закони.■ И. Сабадош 29. ДЕЦЕМБЕР 2015.

ТИЖНЬОВНЇК ДЕЛЕҐАЦИЯ НАЦИОНАЛНОГО СОВИТУ РУСНАЦОХ НАЩИВЕЛА ОПШТИНУ ШИД

ПОДЗЕКОВНОСЦ ЗА ДОБРЕ СОТРУДНЇЦТВО Окрем же локална самоуправа у Шидзе єдна з тих хтора у цалосци сполнює законски обовязки ґу рускей националней заєднїци, Бикич будзе домашнї централней преслави Националного швета Руснацох 2017. року

елеґацию Националного совиту Руснацох у хторей були предсидатель Вивершного одбору Желько Ковач и подпредсидателька НС Наташа Еделински Миколка, як и координатор Подручней канцелариї НС. У Бикичу Деян Бобаль, хтори и предсидатель Совиту МЗ Бикич и КПД ,,Иван Котляревски” стреду, 23. децембра прияли предсидатель општини Шид Никола Васич и началнїк Општинскей управи Ромко Папуґа. Пред си дате ль Ви вер шного одбору Националного совиту Руснацох Желько Ковач з тей нагоди у мено Националного совиту подзековал предсидательови Васичови же шидска општина єдна з локалних самоуправох хтора у подполно сци сполнює свойо финансийни и други обовязки кед слово о активно сцох Руснацох на подручу шидскей општини у прешлих штирох рокох. – Бешедовали зме и о култури, образованю и информованю у шидскей општини и зложели ше же випочитовани законски предписаня по тих питаньох кед слово о Руснацох. Тиж розпатрена и можлївосц же би ше

29. ДЕЦЕМБЕР 2015.

виучованє руского язика запровадзело и на предшколским уровню. Розпатрена и можлївосц же би локална самоуправа финансийно помогла роботу Подручней канцелариї НС у Бикичу у идуцим року. Предсидателя Васича зме поволали на означованє Националного швета Руснацох 2016 року на Централну манифе стацию у Кули и информовали го же Бикич будзе домашнї централней манифе стациї швета Руснацох 2017. року – гварел Желько Ковач. И Деян Бобаль, предсидатель Совиту МЗ Бикич и КПД ,,Иван Котляревски”, визначел добре сотруднїцтво зоз шидску општину, хтора ше медзи иншим указує и у финансийней потримовки локалней самоуправи МЗ Бикич та гварел же ше Бикичанє наздаваю же локална самоуправа поможе финансийно пририхтованє того валалу за означо ва нє цен трал ней пре сла ви швета Руснацох 2017 року, насампредз кед слово о ушореню Дома култури. – З руску националну заєднїцу добре сотруд зуєме, и почитуєме шицки єй права хтори одред зени у законских предписаньох, чи то слово о култури, образованю, чи о информованю. Тиж добре сотруд зуєме и зоз вашу Церкву и наздавам ше же и нада лєй буд земе унапред зовац нашо одношеня – заключел предсидатель општини Шид Никола Васич.■ Вл. Дїтко

РУСКЕ СЛОВО

ДУХОВНИ ЖИВОТ ПРЕСЛАВЕНЕ РОЖДЕСТВО ХРИСТОВО У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ

КРАЧУН ЗДОГА ДУЄ ЖЕ НАС БОГ БЕЗГРАНЇЧНО ЛЮБИ У парохиї св. оца Миколая у Руским Керестуре по григориянским календаре од 25. по 27. децембер вирни вєдно з преосвященим владиком Георгийом Джуджаром преславели найрадоснєйше швето у року, Рождество Христово – Крачун. Владика на Перши дзень швета символично отворел и Святи рок – Рок милосердия ОТВОРЕНИ ДЗВЕРИ РОКА МИЛОСЕРДИЯ

к уж длугорочна традиция, на Вилїю пополадню и вечар, Христово народзенє, зоз колядованьом и винчованьом, глашели дзеци и млади хтори ходзели по шпиваню до своїх родзинох и сушедох, а було надосц шпивачох и з других ме стох. У Катедралней церкви на 23 годзин радосц Крачуна ше пре славйовала на Всеночним хторе предводзел владика Георгий з осем священїками. Найшветочнєйше було на Перши дзень швета, на Архиєрейскей Служби Божей хтору владика предводзел з дванац священїками, а пред Службу шветочно отворел и Рок мило сердия. На Служби Божей шпивал и домашнї хор церкви св. оца Миколая и Дома култури з дириґентку Лидию Пашо. Владика у казанї домашнїм и їх го сцом повинчовал Крачун – „Го сподь Бог у своїм вельким мило сердию по -

КОЛЯДИ ГЛАША КРАЧУНСКУ РАДОСЦ На Други дзень швета Рождества Христового, 26. децембра вечар, у Доме култури у Руским Керестуре, отримани традицийни Крачунски концерт. На Концерту коляди интерпретовали рижни секциї Дома култури, а наступели дзецински хор „Шкорванчки”, Дзивоцка ґрупа з провадзеньом оркестра, Хлопска ґрупа и Мишани хор Дома култури и Церкви св. оца Миколая. Наступела и рецитаторка Минеа Югас, як и виронаучна ґрупа дзецох хторих пририхтали шестри служебнїци. Крачунски концерт орґанизовал Дом култури, а програму пририхтали дириґентка, професорка Лидия Пашо, музични руководитель Юлиян Рамач Чамо, шестри служебнїци, руководителька Рецитаторскей секциї Ивана Дудаш, а конферансу водзел Себастиян Надь.

10 РУСКЕ СЛОВО

На Перши дзень Крачуна пред архиєрейску Службу Божу на 10 годзин, владика Георгий у присустве вирних и 12 священїкох з наших парохийох шветочно отворел главни дзвери на нашей Катедрали. З тим символичним обрядом владика отворел Святи рок – Рок милосердия у нашим Еґзархату, хтори папа Франциско у Риме отворел 8. децембра, а будзе тирвац по 20. новембер 2016. року. Як владика визначел, Церква отворела тот рок же бизме почувствовали Боже милосердиє, алє и же бизме сами були милосердни ґу другим. Потим як отворел дзвери Катедрали, през нїх вошли зоз духом покаяня и шицки присутни, та тот чин з другима потребнима условиями, а то же би особа була висповедана, випричащана, и же би ше помодлєла за намиреня святого оца папи, вирни достали полни одпуст од своїх грихох. Як гварел владика, попри катедралней церкви св. оца Миколая, полни одпуст годно достац и у нашим Марийовим святилїщу – Водици. Полни одпуст тиж мож достац и вецей раз у святим року, алє лєм раз у єдним дню, за себе, або за своїх покойних.

слал свойого сина на тот швет прейґ котрого придзе спашенє и од ку пе нє люд скому роду. То наша радосц, то радосц нєшкайшого швета. Бог приходзи же би з нами жил и остал навики. То жридло нашей радо сци, надїї и вири, бо знаме же зме любени од Го спода Бога.” Крачун на бого служеньох ше пре славйовало и други и треци дзень, на Службох Божих хтори було три и штири на дзе нь, и шпивало ше коляди. На Други дзень Крачуна у Доме култури отримани и Крачунски концерт, а на Треци дзень швета у шицких Службох було мированє, та було и вельо вирних, окреме родичох з малима дзецми. По дзецинскей Служби того дня Крачун повинчовали и виронаучни дзеци хтори пририхтали ше стри Служебнїци. Як уж традиция, на Перши дзень швета по Служби на парохиї парохови владикови и парохови о. Малацкови Крачун були повинчовац и представителє Националного совиту Руснацох, на чолє з предсидательом Славком Рацом, тиж и члени Церковного одбору и Катедралного хору.■ М. Афич 29. ДЕЦЕМБЕР 2015.

ДУХОВНИ ЖИВОТ ПРЕСЛАВЕНЕ ШВЕТО СВЯТОГО ОЦА МИКОЛАЯ КОЦУР

ШВЕТО ЗА НАЙМЛАДШИХ Швето Святого Миколая у грекокатолїцкей церкви у Коцуре преславене зоз мированьом, всоботу, 19. децембра, а дзень пред тим святого Миколая привитали наймладши, хтори после Всеночного отримали пригодну музично-сценску програму за тоту нагоду. Школяре шицких возростох рецитовали и шпивали писнї о Миколайови, та виведли кратку сценску сличку зоз хтору указали на живот св. Миколая. Цалу програму з нїма порихтала їх вироучителька Ксения Бсерминї. После програми Миколай бул у коцурскей церкви и подзелєл дзецом пакецики. Коло сто седемдзешат пакецики хтори того вечара подзелєни порихтали члени Церковного одбору хтори ше уключели до гуманитарней акциї коцурского Каритасу. Пред тим Миколай даровал пакецики и дзецом з окремниима потребами. Т. Х.

ВЕРБАС

ДРАМСКА СЛИЧКА О СВЯТИТЕЛЬОВИ

З нагоди швета св. Миколая по юлиянским календаре, у нововербаскей парохиї св. Владимира всоботу, 19. децембра, була Служба Божа и потим пригодна програма, на хторей дзецом подзелєни 25 пакецики. У старовербаскей парохиї Покрова Пресвятей Богородици пригодна програма и дзелєнє пакецикох дзецом були внєдзелю, 20. децембра, по Велькей Служби. Програму пририхтали

виронаучни и дзеци котри виучую руски язик, а пририхтала их учителька Славица Мали. Дзеци виведли драмску сличку „Преслава Святого Миколая”, а окрем з вербаских школох „Светозар Милетич”, „20. октобер” и „Братство-єдинство”, участвовали и двойо дзеци зоз Србобрану. Орґанизовало програму помогли и Микола Коле Чижмар, Томислав и Данило Чижмарово и Борис Малїк, а подзелєни 70 пакецики. Шицким учашнїком на програми подзековал старовербаски парох о. Алексий Гудак. А. М.

НОВИ САД

ДЗЕЦИ ДОЧЕКАЛИ ДОБРОДЇЯ У вечаршей Служби Божей у церкви у Новим Садзе всоботу, 19. децембра, привитани св. Миколай. За ньго ше окреме рихтали дзеци и школяре хтори ходза на виронауку, и през драмски приказ приходу Миколая, прицагли увагу шицких присутних у церкви. Драмску сличку з дзецми пририхтали ш. Георгия и вироучителька Мелания Римар. На самим концу св. Миколай подзелєл 77 пакецики. Вечаршу Службу Божу служел о. Юлиян Рац, парох новосадски. С. Ф. 29. ДЕЦЕМБЕР 2015.

РУСКЕ СЛОВО 11

ДУХОВНИ ЖИВОТ ПРЕСЛАВЕНЕ ШВЕТО СВЯТОГО ОЦА МИКОЛАЯ У ШИДЗЕ

ДЗЕЦИ ШЕ ЗРАДОВАЛИ И того року з нагоди швета Святого Миколая у наших церквох у шидскей општини чуц було дзецински галайк и радосц приходу святителя и дарователя хтори каждого року дарує добрим дзецом. Всоботу, 19. децембра, пред вечаром святи Миколай перше нащивел церкву у Бикичу дзе го дочекали виронаучни дзеци и парох о. Владимир Еделински Миколка. БEРКАСОВО

БИКИЧ

ШИД

БАЧИНЦИ

Дзеци Миколайови рецитовали, а вон им подзелєл коло 40 пакецики. Драга Миколая потим водзела до Беркаксова дзе ше у церкви тиж позберали дзеци и родичи. После привитних словох и красних писньочкох, Миколай им подзелєл 18 пакецики. Найвецей дзеци того соботового вечара було у церкви у Шидзе, дзе Миколая привитали парох о. Михайло Режак и виронаучни дзеци. Вони рецитовали, а окрем паноца виронауки, рецитовац их порихтала и наставнїца Златка Сивч Здравич. После красних словох, Миколай подзелєл коло 40 пакецики и обецал же придзе и нарок. Нє остали забути анї дзеци у нашей парохиї у Бачинцох. Вони ше после Служби Божей внєдзелю, хтору служел парох о. Дарко Рац, позберали у Церковней сали дзе достали Миколайови дарунки коло 20 дзеци. И того року Святи Миколай пред тим як цо подаровал дзецом дарунки, нащивел и старших хтори ше каждого штвартку дружа у Лєтнєй владическей резиденциї. Окрем пароха о. Михайал Режака, Миколая привитали старши особи, зрадовали ше його проходу и шпивали му „О хто, хто”, а вон и им подзелєл скромни дарунки. Вл. Дї.

СРИМСКА МИТРОВИЦА

ПРЕКРАСНИ МЕЛОДИЇ По служби Божей, всоботу, у грекокатолїцкей церкви Вознесения Господнього, отримана пригодна програма з нагоди швета Святого Миколая, а Миколай по програми дзецом подзелєл пакецики. Музично-рецитаторску програму з дзецми на роботнї пририхтали професорки Моника Абодї и Даниєла Горняк. У програми участвовали дзеци шицких возростох, шпивали, рецитовали, та и грали прекрасни мелодиї. Програму патрел и святи Миколай, а потим подзелєл сладки пакецики. Д. К.

12 РУСКЕ СЛОВО

29. ДЕЦЕМБЕР 2015.

ДУХОВНИ ЖИВОТ ПРЕСЛАВЕНЕ ШВЕТО СВЯТОГО ОЦА МИКОЛАЯ ДЮРДЬОВ

РА ДОСЦ ДАВАНЯ Дюрдьовски парохиянє швето Святого Миколая означели всоботу, 19. децембра, зоз Службу Божу Святого Йоана Златоустого, а после порихтали и пригодну музично-рецитаторску програму. У казанї о. Йоаким Холошняй подгаднул хто бул св. Миколай и прецо го паметаме по добрим, як и же нє треба забуц же вше радоснєйше давац, як доставац. Хто так наисце роби и теди кед го прицишню найвекши бриґи вон полного шерца, щешлїви и радосни. – Най тото нєшкайше собранє у шицких нас будзи свидомосц же вше треба помагац. З тим почитуєме закон Божи и зоз тим ущешлївюєме себе. Бо теди нє думаме лєм на себе и

свойо потреби, алє и на потреби каждого чловека котри жиє на тим швеце, гварел у казанї о. Йоаким Холошняй. У Служби шпивали члени Церковного хору „Розанов”, а по мированю члени Церковного одбору дзецом подзелєли сто пакецики. Потим у виронаучней сали у парохиї виронаучни дзеци виведли музично-рецитаторску програму. Школярох котри шпивали о Миколайови пририхтал вироучитель Данил Задрепко, а рецитаторох котри читали виривки з молитвенїка пририхтал Яким Гарди. Пакецики за дзеци направени дзекуюци спонзорству и парохиї. Того дня пред Службу була и споведз. С. Барань

КУЛА

ҐОСПОДЇНЦИ

ДРАМСКА СЛИЧКА И ДАРУНКИ

ПАКЕЦИКИ НАЙМЛАДШИМ

У кулскей грекокатолїцкей парохиї св. Йосафата швето св. Миколая преславене всоботу, 19. децембра. З тей нагоди була и традицийна програма, а Миколай наймладшим парохяном подзелєл коло 100 дарунки. Раншу Службу Божу на 9 годзин служел парох о. Виталий Лотоцки и наказовал о живоце и чеснотох св. оца Миколая хторого почитує и слави цала вселенска Церква, и на Заходзе, и на Востоку. Св. Миколая почитую

29. ДЕЦЕМБЕР 2015.

и як защитнїка морякох, велїх городох, та и дзепоєдних державох, а тиж и як дзецинске швето хторим ше теди пририхтує дарунки. Так и у нашим народзе и у наших парохийох, та и у парохиї у Кули. По вечаршей Служби хтора була на 17 годзин, а хтору служел капелан о. Платон Салак, виронаучни дзеци зоз ш. Марию пририхтали програму пошвецену св. Миколайови. По руски и по українски дзеци виведли кратку драмску сличку о тим як дочекую св. Миколая, а хтори дарунки приноши добрим дзецом. Потим шицки вишпивали познату шпиванку до св. Миколая хтори пришол до преполней церкви и подзелєл коло 100 дарунки. Векшину финансовали родичи дзецох, а остаток подаровала парохия, и достали их дзеци зоз загрожених фамелийох, як и учашнїки у програми. М. А.

На швето святого Миколая, по юлиянским календаре, прешлей соботи предполадньом наймладшим Ґосподїнчаном у грекокатолїцкей церкви Святого архангела Михаїла, по Служби Божей, хтору служел ґосподїнски парох о. Михаил Холошняй, подзелєни трицец пакецики. Дарунки обезпечела їх парохия, а порихтали их члени Церковного одбору. – На Служби було крашнє видзиц вельо дзеци. Гевти котри нє могли присц всоботу на Службу, пакецик однєшеме того тижня до обисца – гварел Владимир Иван предсидатель Церковного одбору. С. Б.

РУСКЕ СЛОВО 13

ДУХОВНИ ЖИВОТ КРАЧУНСКИ И НОВОРОЧНИ ВАШАР У ШКОЛИ „ПЕТРО КУЗМЯК”

НАМАГАЦ ШЕ ҐУ ПРАВИМ ВРЕДНОСЦОМ У голу Основней и штреднєй школи „Петро Кузмяк” з Руского Кере стура, отримани крачунски и новорочни вашар под мотом „Помогнї ти, та помогню и тебе”. На вашаре школяре предавали пригодни винчованки, а по словох директорки Школи Хелени Пашо Павлович, приход подаровали парохийному Каритасу за фамелиї у потреби же би швета шицки могли до стоїнствено пре славиц.

До гуманитарней акциї уключени були скоро шицки школяре

НОВЕ ОРАХОВО

ТРАДИЦИЮ ШЕ ПРЕДЛУЖИ У новоораховскей церкви Христа Одкупителя всоботу, 19. децембра, преславене швето Миколая. На 14 годзин отримана Служба Божа, хтору служел новоораховски парох о. Владислав Рац, а по Служби школяре котри виучую руски язик з елементами националней култури, виведли пригодну програму. Дзекуюци родичом и КУД „Петро Кузмяк”, пре слава швета закончена з дзелєньом пакецикох дзецом. Ораховски вирни, зоз своїм парохом о. Рацом, на таки способ Миколая преславюю од 2005. року, а на тим 10-рочним ювилею подзелєни 27 пакецики. Число пакецикох нависцує же ше традицию предлужи. У нагоди Миколая, о. Владислав Рац Службу Божу исти дзень служел и у Бачкей Тополї. С. Б.

14 РУСКЕ СЛОВО

На вашаре виведзена и мала програма хтору пририхтали школяре першей класи руского оддзелєня Ґимназиї зоз свою професорку Наталию Будински, хтори були и иницияторе тей подїї. Як виявела Будинскова тота акция тиж єден вид ученя школярох о правих животних вредносцох. Ґимназиялци одшпивали два крачунски коляди, а бул и Дїдо Мраз зоз хторим ше школяре нїзших класох висликовали. До тей гуманитарней акциї були уключени скоро шицки школяре. Крачунски винчованки вирабяли нїзши класи зоз своїма учительками, а на вашар пришли и дзепоєдни їх родичи. Школяре пиятей и шестей класи з наставнїками з пригоднима прикрасками пририхтали панои виложени у школским голу. На концу вашара шицким присутним подзелєни мали дарунки-бомбони зоз виписаним красним жаданьом цо пририхтали школяре седмих и осмих класох и руски оддзелєня Ґимназиї, а на вашаре були и други штредньошколци. Тоту гуману инициятиву ре ализовали наставнїци Славка Гайдук и Златица Малацко. М. Афич

У КОЦУРЕ

ОТРИМАНИ ПЕРШИ КРАЧУНСКИ САЯМ Волонтерки коцурского Каритасу внєдзелю, по першираз орґанизовали крачунски саям, од хторого приходи були наменєни за гуманитарни потреби

Са ям отри ма ни 20. де цем бра у цер ков ней са ли г р е ко ка то л ї ц ке й церкви у Коцуре, и ме сто пре шо бут ного плану, же годно куповац лєм до поладня, саям бул отворени цали дзень. Волон тер ки вєдно зоз ше страми служеб нї ца ми зоз коцурского манастира за тоту нагоду по рихта ли Акцию ше могло потримац кра чун ски колачи, и зоз гуманитарнима прилогами хтори днями пред тим вредно цифровали, икебани, карточки, маґнети и други ручни роботи, а шицок приход од предаваня будзе вихасновани за друженя старих и дзецох зоз окремнима потребами и за нащиви хорим и нємоцним. Же би саям бул велїчезнєйши, ґу орґанизаторком ше придружели и креативки зоз валалу и з Руского Кере стура, хтори на сайме тиж понукали свойо ручни роботи и лакотки, а часц своїх приходох тиж видвоєли за исту намену. Попри тим, на сайме була виложена шкатула за гуманитарни прилоги, та хто сцел, могол и на таки спо соб потримац тоту акцию. Т. Х. 29. ДЕЦЕМБЕР 2015.

ДУХОВНИ ЖИВОТ НОВИ САД

ВИБРАНИ НОВИ ЦЕРКОВНИ ОДБОР Na {veto Mikolay, u cerkvi Svytih apostoloh Petra i Pavla u Novim Sadze menovani novi Cerkovni odbor, и на концу Служби одобрнїки svyto~no и pri{agali. U {l<duxcih pejcoh rokoh novosadsku parohix budu vodzic i starac ше о нєй {l<duxci parohiynw: Mirko Besermin<, Joakim Kanxh, Dxra Kanxh, Mihal Kova~, Зlatko Kolbas, Vladimir Kolo{ny<, Nemany Korpak, Mihajlo Monar, Velimir Paplacko, Vladimir Rimar, Borislav Saka~ i Vladimir Stri~ko. Предсидателя ше вибере познєйше. Потерашньому Церковному одбору, котри успишно робел у прешлих пейцох рокох, подзековал парох о. Юлиян Рац. Дю. В.

Стари и нови Церковни одбор зоз парохом о. Юлияном Рацом

ВИФЛЕЄМСКИ ОГЕНЬ ЗАШВИЦЕЛ И У НАС

МИР У КАЖДИМ ОБИСЦУ Делеґация скаутох зоз України до Коцура Вифлеємски огень принєсла внєдзелю, 20. децембра, а познєйше того дня огень привитани и у Руским Керестуре. Вифлеємски огень рушел зоз Вифлеєму и на драги по Сербию уж бул вецей европских жемох и розишол ше на шицки боки швета.

После Руского Керестура и Коцура огень будзе однєшени до Мадярскей и Словацкей

У Коцуре огень привитали шестри служебнїци и о. Виталий Лотоцкий, и пренєшени є до каплїчки коцурского манастира одкаль го можу превжац шицки парохиянє и хасновац за свойо намени. Скаути преноша Вифлеємски огень зоз гаслом „Мир у каждим обисцу”, а после Коцура и Руского Керестура огень будзе однєшени до Будапешту у Мадярскей и до Прешова у Словацкей. Огень поблагословени у церкви Рождества у Вифлеєму одкаль ше кажди рок превожи до Бечу. Отамаль го члени скаутских орґанизацийох розноша по Т. Х. /М. А. цалей Европи и швеце. 29. ДЕЦЕМБЕР 2015.

БЕОҐРАД

ПАКЕЦИКИ И ДРУЖЕНЄ На Миколая, 19. децембра, вирни у нашей беоґрадскей парохиї св. Кирила и Методия були домашнї и госцом зоз Сримскей Митровици, а на Служби Божей велї вихасновали и можлївосц висповедац ше пред Крачуном. По Служби, хтору служел беоґрадски парох о. Вла ди слав Ва рґа, дзе ци при ви та ли Ми колая, котрому пририхтали рецитациї и шпиванки. У програми з нагоди Миколая участвовали Яна Бучко, Борис Алексич Питков и Михайло Кахан. Миколай дзецом подзелєл вецей як 15 пакецики, а по програми за парохиянох орґанизоване красне друженє. О. Л. Р.

РУСКЕ СЛОВО 15

НАШО МЕСТА СКУПШТИНА ОПШТИНИ КУЛА

ЗВИШОК 45 ЗАНЯТИХ

У идуцих трох рокох кулска општина за 45 особи муши зменшац число занятих у општинских орґанох, явних подприємствох и установох хторим є снователь – од терашнїх 481 на 463 – гварене на остатнєй схадзки Скупштини општини Кула хтора отримана вовторок, 22. децембра Одборнїки з векшину гласох прилапели Одлуку о максималним чишлє занятих на нєодредзени час у системи локалней самоуправи, а принєшена є на основи найновшого Закона о максималним чишлє занятих у явним секторе. Як на СО Кула гварел заменїк предсидателя Општини Кула Велибор Милоїчич, уж по початок фебруара 2016. року число занятих будзе зменшане за 29 особи, найвецей у орґанох општинскей управи и явно-комуналних подприємствох, та у обласци култури и дзепоєдних месних заєднїцох, а по конєц рационализованя за ище 14 особи.

ЗМЕНШАНЄ ЧИСЛА РОБОТНЇКОХ И У КЕРЕСТУРЕ У Руским Керестуре, у ЯКП „Руском” можу буц заняти найвецей 16 роботнїки, а тераз єст 18, так же число будзе зменшане за 2 особи. Зменшанє числа будзе и у Доме култури, дзе можу буц 5 заняти, так же як звишок будзе преглашена єдна особа (административни роботнїк), док ше у Месней заєднїци Руски Керестур нє будзе зменшовац число занятих, понеже робя 2 особи, кельо и предвидзене.

Представителє опозициї спозорели же би ше водзело рахунку о чишлє занятих у култури, понеже, як гварели, кед фахово роботнїки пойду до пензиї, їх роботни места ше гаши, та постої опасносц од гашеня роботи установох у култури. ОдвитоСкупштина општини Кула прилапела Одлуку ване же ше змено максималним чишлє занятих на нєодредзени час шованє одноши на административних, а нє фахових ни з тих одлукох принєшени пре ускладзованє з новима законскима предроботнїкох у култури. Скупштина општини Кула вовто- писанями, а наглашене же комунална рок принєсла и вецей одлуки хтори такса за викладанє фирми на дїловним ше одноша на наплацованє таксох за просторе (ткв. „фирмарина”) остава хаснованє явних поверхносцох, о по- иста, док звекшана такса за реґистроставяню и скланяню менших монта- ванє моторних и приключних превозжних обєктох дочасового характеру кох, окрем за польопривредни превозна явних поверхносцох, о дошлєбод- ки и маншини. Як гварене у толковазеним числу поверхох на обєкту, о ню, такси за реґистрованє превозкох локалних комуналних таксох, Одлу- ше нє звекшовало 14 роки, а и надалєй ку о локалних административних буду найнїзши у одношеню на шицки таксох, та о предаваню дзепоєдних сушедни општини. М. Зазуляк обєктох хтори лицитовани. Дзепоєд-

ОТРИМАНА СХАДЗКА СО ВЕРБАС

ВИМЕНКИ О ОПШТИНСКЕЙ УПРАВИ У Вербаше прешлого тижня отримана предостатня схадзка локалного парламенту у тим року. На тей, двацец трецей схадзки Скупштини општини Вербас, медзи иншим, прилапена Одлука о вименкох и дополнєньох Одлуки о Општинскей управи. Вименки подрозумюю и гашенє „Дирек-

Прилапени вименки и дополнєня Одлуки о Општинскей управи

16 РУСКЕ СЛОВО

циї за вибудов” як явного подприємства и єй будуце функционованє як оддзелєня, о чим ше найвироятнєйше будзе одлучовац на шлїдуюцей схадзки СО, хтора ма буц отримана 30. децембра. На тей схадзки ше будзе розпатрац и буджет за идуци, 2016. рок. Прилапене и дополнєнє Одлуки о снованю Явного комуналного подприємства „Комуналац” Вербас, та Ришенє о даваню согласносци на вименки и дополнєня Програми дїлованя Явного подприємства за транспорт путнїкох „Вербас”. На предкладанє Комисиї за кадрово, административни питаня и роботни одношеня, Скупштина општини за директорку Центра за социялну роботу знова вибрала Наду Батричевич, хтора дипломовани социялни роботнїк. Попри тим, членїца Школского одбору ОШ „Бранко Радичевич” Саня Лалович розришена тей длужносци, а на єй место вибрана Драґана Бачич. Иншак, на початку схадзки дотерашня нєзависна одборнїца Мая Ковач Ґода обвисцела Скупштину општини же одтераз заступа интереси новоснованого Руху „Лївица Сербиї – Борко Стефанович”. А. М. 29. ДЕЦЕМБЕР 2015.

НАШО МЕСТА ОСТАТНЯ СХАДЗКА СО ЖАБЕЛЬ У 2015. РОКУ

ВЕКШИ БУДЖЕТ И НОВИ ПРОЄКТИ На остатнєй схадзки у тим року СО Жабель прилапела ребаланс буджета за 2015. рок, буджет за 2016. рок хтори виноши милиярду 155 милиони динари Скупштина општини Жабель 18. децембра отримала остатню схадзку у тим року на котрей було трицец дзевец точки, а найважнєши ше одношели на прилапйованє ребалансу буджета за 2015. рок, як и буджет за 2016. рок, хтори виноши милиярду 155 милиони динари. Понеже за предлуженє вибудови канализациї обезпечени 200 милиони динари з Покраїни, часц буджету идуцого року будзе унапрямени на пома-

НЄ БУДЗЕ ОДПУЩОВАНЯ У жабельскей општини нє будзе одпущованя на основи Одлуки о максималним чишлє занятих на нєодредзени часц у явним секторе, понеже єй одобрени 256 особи, кельо и єст занятих, а плаци останю исти. Найвецей занятих єст у општинскей управи 86 особи, у Предшколскей установи 45, Явно-комуналних подприємстох „Чистота” 30, „Услуги и отримовнє” 26, „Водовод” 21... и по єдна особа у шицких штирох Месних заєднїцох у општини.

ганє социялно загроженим катеґорийом, особом з окремнима потребами, а и надалєй ше будзе наградзовац найлєпших штредньошколцох и студентох. Власни средства, коло 600 милини динари будзе ше хасновац и за локалну самоуправу, розвой польопривреди, инфраструктуру, предшколске воспитанє и защита животного штредку. Лєм за розвой спорта и младежи по тей основи ше нє видвойовало средстсва. Новосц же нарок нєзаняти жени котри чекаю перше дзецко буду доставац єднократну помоц – дзешец тисячи динари а тото право ше одноши на жени котри першираз ваготни з доказом же су у двацец осмим тижню и на жени котри маю до тройо дзеци. Прилапени и проєкт явно-приватного партнерства у обласи явного ошвиценя у шицких штирох местох општини, за цо буду видвоєни 15 милиони динари, як и програми роботи за 2016. рок шицких штирох Месних заєднїцох и општинских явних установох. С. Б.

ҐУ РОЧНЇЦИ КОЛОНИЗАЦИЇ

МИКЛОШЕВЦИ

СЕДЕМДЗЕШАТ РОКИ У КОЦУРЕ

ПРОГРАМА ПО ГОРВАТСКИ, РЕЦИТАЦИЇ ПО РУСКИ

На схадзки у Доме култури у Коцуре 15. децембра основани Орґанизацийни одбор за преславу 70-рочнїци колонизациї людзох з Босни и Герцеґовини до Коцура, а инициятор преслави Културно-уметнїцке дружтво „Завичайно врело”. Як одлучене на схадзки, преслава будзе отримана 13. и 14. мая 2016. року. Схадзку водзел предсидатель того КУД-а Ненад Павич, а на схадзки присуствовали члени управного и надпатруцого одбору того Дружтва, представнїкки валалских здруженьох и институцийох, Месней заєднїци, як и людзе хтори участвовали у орґанизациї 60Ненад Павич, рочнїци колонизациї. предсидатель КУД Иницияторе на схадзки винєсли план преслави, а од присутних питали помоц у орґани- „Завичайно врело” зациї и составяню и обдумованя програми, же би преслава була означена достоїнствено. З нагоди преслави потим запланована богата програма у хторей попри домашнього дружтва буду участвовац и спомнути валалски здруженя, а будзе ше состояц зоз спортских бавискох, през хтори ше нащивителє годни годнуц на стари країшски бависка, потим вистави фотоґрафийох, и малюнкох зоз колониї „Коцур”, хтора з тей нагоди будзе мац тему колонизациї, святочней академиї, културней програми, країшского вечара и другого, а орґанизаторе планую видац и моноґрафию. Т. Ходак 29. ДЕЦЕМБЕР 2015.

Школяре Основней школи Чаковци и Подручней школи Миклошевци у своїх местох вчера отримали крачунски програми за родичох и предшколски дзеци. Вєдно зоз своїма учительками пририхтали музично-танєчни и рецитаторски змисти пошвецени найрадоснєйшому християнскому швету – Крачуну, як и Новому року. У Подручней школи Миклошевци програма була по горватски, а потим дзеци котри виучую мацерински язик при учительки Лесї Мудри, виведли народни звичай Руснацох винчованя и колядованя на Вилїю. На концу програмох Дїдо Мраз подзелєл крачунски пакецики, хтори обезпечела Општина Томповци. Дю. Лї.

РУСКЕ СЛОВО 17

НАШО МЕСТА СОВИТ МЕСНЕЙ ЗАЄДНЇЦИ РУСКИ КЕРЕСТУР

РИШОВАЦ ПРЕДКЛА ДАНЯ ГРАЖДАНОХ Анализуюци кажде предкладанє поєдинєчно, члени Совиту Месней заєднїци Руски Керестур вовторок, 22. децембра, прилапели звит, односно предкладаня и зауваги Керестурцох зоз Збору гражданох, хтори отримани 28. новембра Векшина ше одноши на комунални и инфраструктурни проблеми и потреби у месце, а констатоване же ше даєдни почало ришовац, даєдни риши пошвидко, у наступним чаше. Винєшени потреби вязани и за комунални плани МЗ и ЯКП „Руском”, а пре терашнї способ явних набавки и системи финансованя, муши ше их ришовац и у сотруднїцтве зоз ЯП „Завод за вибудов”, другима подприємствами и Општину. Заключене и же збори гражданох потребне орґанизовац раз до рока. Совит МЗ вовторок принєсол одлуку о розтаргованю контрактох о закупу трох обєктох зоз їх закупцами, понеже, на основи Закона о явней вла-

ЗАЄДНЇЦКИ ДОЧЕК ДЇДА МРАЗА И НОВОГО РОКУ На стреду, 30. децембра, на 14 годзин у Велькей сали Дома култури будзе орґанизовани дочек Дїда Мраза и пригодна програма, а за пакецик, хтори кошта 500 динари, по 28. децембер мож уплациц у просторийох МЗ (у спортскей гали). Ґу тому, Месна заєднїца и тераз будзе орґанизовац и заєднїцки дочек Нового року, 31. децембра на пол ноци у центру валала – з огньометом.

сно сци, ме сни заєднїци вецей нє власнїки нєрухомо сцох, алє вони явна власносц општинох. На тото шицки ме сни заєднїци спозорели и з Општини Кула, так же контракти формално буду претаргнути, а закупци их годни предлужиц з компетнентима у Општини и по условийох одредзених у општинских орґанох. Слово о Младежским доме, чекальнї на авто бу скей ста нї ци (по го сци те ль ни обєкт „Бомбай”) и єдней предавальнї на Вельким шоре. Як то у Руским Керестуре уж вельорочни звичай, и того року будзе орґанизована рочна преширена схадзка Совиту, МЗ 30. децембра у спортскей гали.

Позитивно ришени и дзепоєдни вимоги за финансийну и други помоц, та так Совит з дотацийох за дружтвени орґанизациї того року опредзелєл 20 тисячи динари основаней Ме сн ей орґанизациї Здруженя инвалидох роботи, а на вимогу занятих у апатики у валалскей Здравственей амбуланти, порадзене же ше винайдзе потребни средства же би ше кладло одвитуюци цегелки до апатики, понеже терашня подлога на жеми очкодована. До Дома здравя Кула Совит МЗ пошлє вимогу же би ше ришело проблем же хиби дзецински лїкар у валалскей Здравственей амбуланти. М. Зазуляк

СУБОТИЦА

ШПИВАЛ ХОР З КЕРЕСТУРА Внєдзелю у Суботици отримана Служба Божа котра ше отримує каждей остатнєй нєдзелї у мешацу. З тей нагоди Служба була шветочна, отримана на треци дзень Крачуна. Службу служел парох керестурски, о. Михайло Малацко, а прикрашело ю шпиванє членох хору Катедралней церкви зоз Руского Керестура и шестрох Служебнїцох. На концу Служби за присутних вирнїкох було миропомазанє и подзелєни проскурки. Домашнї, Дружтво Руснацох у Суботици, пририхтали госцом закуску и ошвиженє, а тиж подзековали и домашнїм Францисканом, котри од 2003. року дзечнє допущую же би ше у малей каплїчки у Францисканскей церкви служело Службу Божу за грекокатолїцких вирнїкох у Суботици. Присутни вирнїки могли обисц и Вертеп у Францисканскей церкви. И. Г.

18 РУСКЕ СЛОВО

29. ДЕЦЕМБЕР 2015.

НАШО МЕСТА ВИРНИ ЗОЗ ГРЕКОКАТОЛЇЦКИХ ПАРОХИЙОХ У КЕРЕСТУРЕ И СЕҐЕДИНУ НАЩИВЕЛИ ЄДНИ ДРУГИХ

НАЙ БИ ГРЕКОКАТОЛЇКИ БУЛИ МОСТ У ЦЕРКВИ Парохию св. оца Миколая у Руским Керестуре, 20. децембра нащивели вирни зоз грекокатолїцкей парохиї у Сеґедину зоз хтору Керестурцом врацели прешлотижньову нащиву їх парохиї и Марийовому святилїщу у Марияповчу Тоти нащиви резултат проєкта за прейґранїчне сотруднїцтво у цивилним секторе одн. медзи жительством, за хтори зоз „Ембериєри хораш”, фондациї ЕУ за Мадярску, средства достала сеґединска грекокатолїцка парохия св. Розалиї. То источашнє и перши конкретни таки проєкт у нашей рускей заєднїци. Єй вирни, рижних ґенерацийох внєдзелю були у керестурскей Катедрали на велькей Служби Божей на 10 годзин. Службу предводзели домашнї парох о. Михайло Малацко и капелан о. Владимир Медєши, а сослужели сеґедински священїки о. Миклош Саплонцаи и о. Андраш Горняк, як и єден римокатолїцки священїк зоз суботицкого владичества. На Служби єдну часц шпивал и домашнї хор под руководством Лидиї Пашо котри госцом вєдно зоз парохиянами на концу Служби одшпивал

многолїтствиє. Домашнї парох о. Михайло Малацко их потим накратко упознал з историю нашого приходу и самей Катедрали, а на концу домашнїм по мадярски тиж одшпивали многолїтвствиє. У просторийох Каритасу госцом пририхтане окрипенє и друженє, а вони потим нащивели и Провинцийни дом и манастир шестрох служебнїцох. Дзень пред тим вирни зоз сеґединскей парохиї нащивели и Нови Сад и його знаменїтосци, як и римокатолїцку парохию св. Рока зоз хтору уж од скорей тиж сотрудзую. Як уж спомнуте, тот проєкт подрозумйовал медзисобну нащиву двох парохийох, та 12. и 13. децембра (єден автобус) парохиянє з Керестура предводзени зоз парохом о. Малацком були у Мадярскей. Перше зашли до Сеґедину до парохиї своїх домашнїх, а вец з їх представителями одпутовали 400

км далєй, до Марияповчу, найпознатшого грекокатолїцкого святилїща у тей жеми. Першого дня нашу Службу Божу служел о. Малацко, а внєдзелю Керестурци участвовали на заєднїцкей Служби зоз шицкима паломнїками. О тим проєкту прейґгрнїчного сотруднїцтва о. Миклош Саплонцаи виявел: – Понеже ми у Сеґедину маме досц Русинох по походзеню, алє уж нє знаю свой язик, у Керестуре зме нашли найвекшу, тиж русинску заєднїцу. Були зме ту скорей, упознали вас и одлучели ше уключиц вас до того проєкта сотруднїцтва. Мило нам було же вас ми прешлого тижня могли прияц и буц вєдно у Марияповчу, дзе знаме же одходзели и вашо предки. Нєшка сце нас барз крашнє прияли, ту людзе барз любезни, а видно же ше вельо трудза и робя же би зачували и свою националносц и свою парохию. М. Афич

IN MEMORIAM

МЕЛАНИЯ ПЛАНЧАК (1954–2015)

После кратшей чежкей хороти, стреду, 16. децембра, у 62. року живота умарла позната рускокере стурска фотоґрафка Мелания Планчак зоз Руского Керестура, власнїца Фото-студия „Планчак”. Планчакова (дзивоцке Монар) народзена 6. новембра 1954. року у Руским Керестуре, дзе и препровадзела свой животни и роботни вик. По законченю штреднєй тарґовецкей школи єден час робела як тарґовкиня, а концом 80-тих рокох прешлого вику ше почала занїмац з фотоґрафию и видео-знїманьом, цо пошвидко постала єй главна професия. Вєдно зоз сином Владом основала Фото-студио „Планчак” и од початку 90. рокох була єдна з главних фотоґрафкох и знїмателькох шицкого цо ше збувало у Руским Керестуре и вообще медзи Руснацами, алє и 29. ДЕЦЕМБЕР 2015.

ширше, понеже робела и у Кули, Вербаше, Коцуре, робела и у местох дзе жиє словацка национална заєднїца и других. Фотоґрафовала и знїмала шицко – од приватних збуваньох значних за фамелиї, та по шицки други у дружтвеним, образовним, културним, церковним, спортским и привредним живоце Керестура, так же прейґ фотоґрафиї и видео-знїмкох, як и скорейших керестурских фотоґрафох, и єй робота на одредзени способ доприноши терашньому и будуцому архивованю и историї Руского Керестура. Медзи иншим, зняла и филм з нагоди 250 рочнїци приселєня Руснацох. Похована є 17. децембра на керестурским теметове, а на остатню драгу ю випровадзели штирме священїки з Руского Керестура и Кули, як и числени Керестурци и єй почитователє з других местох. М. З.

РУСКЕ СЛОВО 19

КУЛТУРА И ПРОСВИТА 25. ДНЇ МИКОЛИ М. КОЧИША У БАЧИНЦОХ И НОВИМ САДЗЕ

ПРЕДСТАВЕНА ТВОРЧОСЦ ДЮРИ ЛЇКАРА

церковней сали парохиї у Бачинцох внєдзелю, 20. децембра, после Служби Божей, було цесно же би прияла шицких зацикавених хтори пришли на представянє дзешатей кнїжки учителя у пензиї Дюри Лїкара зоз Миклошевцох, фотомоноґрафиї „Миклошевци под сримским нєбом”, алє и других його кнїжкох, хтору орґанизовало Дружтво за руски язик, литературу и културу зоз Нового Саду у рамикох 25. Манифестациї Днї Миколи М. Кочиша. Госцох и нащивительох привитал парох о. Дарко Рац, хтори здогаднул же Микола М. Кочиш праве бул учитель и у Бачинцох и же културна манифестация хтора ноши його мено присутна през програми у вецей наших руских местох. Шицких у мено Дружтва за руски язик, литературу и културу привитала Ирина Папуґа, а потим учитель у пензиї, алє и писатель и новинар Дюра Лїкар бешедовал о своїх кнїжкох. Централне место у представяню його творох мала праве фото моноґрафия „Миклошевци под сримским нєбом” у хторей Лїкар обсяжно представел прешлосц, алє и терашньосц Миклошевцох и його жительох. У першей часци представена прешлосц Миклошевцох, а у другей кажде миклошевске обисце по улїцох и шицко илустроване зоз фотоґрафиями, а Лїкар як приклад такей презентациї фамелийох, накратко представел праве Лїкарову фаме-

лию. У кнїжки представени и паноцове и учителє хтори службовали у валалє. Виривки зоз кнїжки пречитали його супруга Сенка, а тиж и нєвеста Сенка, так же нащивительом ище баржей приблїжели тото значне виданє. Тота моноґрафия ма векше значенє од локалного уровню, алє є значна и за Руснацох хтори, вообще, жию у Републики Горватскей, а тиж можу буц значна и виглєдовачом. Автор хтори нєпреривно робел у просвити од 1961. по 2006. рок написал и велї други кнїжки у хторима писал о фодбалу у валалє, о културних манифестацийох, образованю

ПАНАХИДА ЗА О. ЙОВАНА ХРАНИЛОВИЧА Пияток, 18. децембра, у рамикох Дньох Миколи М. Кочиша на Руским теметове у Новим Садзе одслужена панахида и означена 160рочнїца од народзеня o. Йoвана Храниловича (1855–1924), священїка, публицисти и писателя. Панахиду служел новосадски парох о. Юлиян Рац, а сослужовал дзияк Йовґен Надь. У мено Дружтва за руски язик, литературу и културу о 160-рочнїци o. Йoвана Храниловича бешедовала Ирина Папуга, а о його новинарскей роботи у Новим Садзе бешедовал Велимир Паплацко. Присутни були представителє Горватского културно-просвитного дружтва „Станислав Препрек” зоз Нового Саду, чий предсидатель Мариян Сабляк привитал означованє рочнїци o. Йoвана Храниловича и пречитал стихи писателя Станислава Препрека.

20 РУСКЕ СЛОВО

КНЇЖКИ НА ДАРУНОК Дюра Лїкар з тей нагоди придал парохови о. Даркови Рацови три прикладнїки моноґрафиї „Миклошевци под сримским нєбом”, як и други його твори до парохиялней библиотеки. На дарунку, алє и презентациї його творчосци, подзековал му парох о. Дарко Рац.

(школстве), польопривреди, потим о шицких парохийох у хторих у Горватскей жию Руснаци, як и о успихох школярох у фолклоре, драмскей, шпивацкей и рецитаторскей секциї. Дюра Лїкар визначел же Миклошевци були богати валал и познати по продукциї статку и меса, и єден з найушоренших валалох на уровню Горватскей, а вредни людзе ше старали зачувац свой идентитет и унапредзиц и ушориц валал. Ирина Папуґа накратко представела и найновши виданя, а з тей нагоди визначела и кнїжку Леони Лабош Гайдук „Цеплосц дїлох, перли словох” чия промоция будзе, як нависцела, отримана и у Шидзе, а потим присутним у сали подзелєла на дарунок кнїжки.■ Вл. Дїтко 29. ДЕЦЕМБЕР 2015.

ДЕЦЕМБЕР 2015. рок

ЧИСЛО 12

ТЕМА: „ЖИМСКИ ОДГУКИ” Гавриїл КОСТЕЛЬНИК

З МОЙОГО ВАЛАЛА (виривок) ***

СВЯТОЧНА ДЕЦЕМБЕРСКА АТМОСФЕРА Кус скорей як приду швета векшину людзох занєше тота окремна атмосфера хтора панує пред шветами. Так и у тим, остатнїм числу у 2015. року редакция ЛС вам жада пренєсц часточку тей атмосфери прейґ литератури, алє и окремних илустрацийох. На даскелїх бокох годни сце пречитац дїла авторох зоз хторима, наздаваме ше, почувствуєце окремну атмосферу дарованя, зогриваня при пецику док шнїг пада (гоч того року анї температура нє права жимска, а нєт анї шнїгу), алє и народзеня Исуса и дочеку Нового року. Праве же шицки тоти случованя повязани и єдно коло другого поскладани, од половки децембра до половки януара, вони и при людзох будза окремни емоциї. Прето, тема децемберского числа ЛС „Жимски одгуки” хтори нам можу указац на красоту хтора окреме у тим периоду виражена при людзох. Познати сербски писатель, Душко Радович, о Новим року гварел: „Нови рок, розуми ше, придзе и гевтим хтори го нє буду чекац. Медзитим, шицка жажда ше находзи праве у чеканю, нє у Новим року. Крашнє чекац дацо за цо сце сиґурни же придзе.” Мили нашо читаче, най вам тот 2016. рок будзе преполни таких моцних чеканьох и виполнєтих жаданьох. Ми ше будземе намагац же бизме вам голєм виполнєли обчекованя од вашого додатку ЛС. Редакция ЛС

Кед ше змерка, а дзивче ше до ґаздинї збере, свою кудзель и гарсц влакна под пазуху бере, та вец видзе зоз капурки – и на драже чека кед обачи же пайташка идзе єй з далєка. Привитаю ше и иду до ґаздинї нука, гей, а ту уж полна хижа и превелька гука; ту колєскох од кудзелї, вреценох фурканє, ту веселе и леґиньох, дзивчатох шмеянє. Ту шпиванки нєпрестане, пресладке гурчанє, ту єй яґод тащка кридлох до нєба лєтанє, ту ше младе шерцо з огньом своїм розпалює, ту ше любов – радосц його гласом прегварює. Ценким гласом дзивче водзи язика свойого красне слово – шпиваночку до шерца любого. За ню шицки мило гурча з полнима гласами, и єй шерцо так провадза з полнима шерцами. Шпива дзивче – гонї кудзель, влакно припущує, а златна ше єй нїточка з рукох вишлїзкує, и округло на врецену ценка омотує; шпива дзивче, гонї кудзель – нїтки приспорує. Уж досц позно и мешац ше бляди указує, же им исц до дому треба, сам им прегварює. А вони го слухаю, уж ше позбераю, и нараз ше од ґаздинї з прадкох розхадзаю. Виду з двора, иду дому мирно, шептаюци, даєден ше лєґинь скриє – груду на нїх руци, па од мира и шептаня звисок ше розлєє, плашлїви ше, бояжлїви, на остатку шмеє. На нїх мешац зарю свою ясну розсипує, по билим им шнїгу драгу дому указує, бистрим оком их провадзи, на нїх ше огляда, и зоз нєба у тим часу ґу нїм зисц зажада. (Идилски венєц „З мойого валала”)

29. ДЕЦЕМБЕР 2015.

РУСКЕ СЛОВО 21

ТЕМА: „ЖИМСКИ ОДГУКИ” ЗОЗ ПОП КУЛТУРИ

Пол Дейвид ХЮСОН

НОВИ РОК Шицко мирне за Нови рок Швет у билим розпочина Жадам буц з тобу Буц дзень а ноц Нїч ше нє меня за Нови рок Будзем з тобу Под кирваво-червеним нєбом Швет ше зишол у чарним и билим Тримаю ше вєдно, даскельо вибрани Новини гваря, гваря Поведзме же то правда, же то правда И пребиц ше можеме Гоч розтаргнути на двойо Можеме буц єдно Почнєм ознова Можебуц прави час Можебуц нєшка Будзем з тобу И так зме гварели же то златни час А злато причина наших войнох Гоч жадам буц з тобу Буц дзень а ноц Нїч ше нє меня за Нови рок (U2, албум „War” 1983. прешпивал Ваня Дула)

22 РУСКЕ СЛОВО

(„Гришка”, збирка поезиї, Ася Папуґа, НВУ „Руске слово” Нови Сад 2015)

ИСУСЕ... МОДЛЇМ ЦИ ШЕ.... Исусе... модлїм ци ше... унапрям ме на мою жемову улогу утвердз у мнє виру Божу укаж ми на драгу ище нєпренайдзену укорень у мнє древо мудросци удихнї до мнє воздух вирносци уведз ме до тайнох безконєчносци Исусе... модлїм ци ше... помир народи злобни... повадзени поцилуй боляци руки виробени погласкай шветово дзеци витрапени попровадз млади цикави блуканя пребач одгуки у горох каяня подзель з нами духовни плаканя Исусе... модлїм ци ше... отвор поспани очи най видзиме змегчай камени шерца же бизме любели обогац нашо души зоз жажду же бизме дзелєли облєч нашо голи животни знаня отаргнї нас бидних од препаданя одведз нас до райского иснованя. (Фейсбук ґрупа, „Литература по руски”, 2015.)

ЖИМСКИ ВЕЧАР

Мачка при пецу ганьблїво лєжи, грає, муркота... Черканє годзини, цихосц вечарша... Патрим на мацер як зоз любову нїтку за нїтку до платна предзива, вишива, а вонка драги

„ГРИШКА” НЄ ГРИШКА У РУСКЕЙ ЛИТЕРАТУРИ

Емилия ПЛАНЧАК СУБРАМАНИАМ

Ярослава МИКИТА (Кочиш)

Кед вечар жимски валал облапя сциха, а жима по облакох квети малює, при руским пецу док шедзим, и хиби ми лєм лампа стара цо на нїм дараз ганьблїво клїпкала, до швета сказкох зоз тобу сцекам, цо за нас их видумуєм.

Олена ПЛАНЧАК-САКАЧ

и дражки шицки завяти, та дом наш, таки малючки, єдини цепли випатра ми теди. Цошка чаривне краднє ми ошмих и цага думки далєко дзешка, и видзи ше ми з гучаньом витру же дзвончки чуєм, форканє коньох... и видзи ше ми – санки прилєца, тебе принєшу з далєка. Шнїг зоз це стресам, греєм ци руки, док думки богати до другей сказки нас нє уведу. (Народни календар, 1972.)

Народни ПИСНЇ

ПРИ ЯШЛЬОХ ХРИСТОВИХ Єй, паненка Смиреного синка Нам породила. До яслїгкох Єго єст положила. Немойне дїтятко, Мале пахолятко. .................................. Лєм ше цешела, Так му шпивала. .................................... Вол и осел На ньго дихали, Так му рикали: „Цар наш, краль наш, Лєжи меджи нами!” Так го виталї. Лежит немолятко, Разлїчне пташатко. Єго хвалилї, А уж не билї, Котри своєй Велїкой милости ................................... Послал сина З небесе високе Аби нас спасол, Котир од нарожденя, Жадной потїшеня, Не мал наш мили Христос єдини. (Записане септембра 1897. од Мариї Шанта у Коцуре, Руски народни писнї, 1972.) 29. ДЕЦЕМБЕР 2015.

Найновша кнїжка поезиї Асї Папуґа ноши интересантни наслов „Гришка”, кратки и ясни як математични термин, алє мож повесц же обявйованє тей збирки поезиї нїяким концом нє гришка. У рускей литератури то єден нови, швижи, сензибилни глас младей рускей поетеси, хтора пробує пренайсц власни, автентични, ориґинални вислов у своїх стихох, хтори з часу на час нєзвичайно заблїшню и нєсподзиваю читателя. За поезию Асї Папуґа мож повесц же ма шицки прикмети лирики, вона єдноставна, суґестивна и интимна. У єй поезиї шицко покус сцигшане и щесце и боль, без велькей експресиї, алє з вельку импресию. Вона сучасна и сензибилна поетеса, а у єй поезиї шицко виражене зоз конкретнима поетскима сликами, док тон писньох вше покус преткани з меланхолию. Гоч тота поезия дескриптивна по своїх можлївосцох, вона исто тельо и особна, нєпоштредна и интимна. У тим злученю вонкашнєй слики и нукашнього поетесового стану шицка суґестивносц и росположенє, а у тей поезиї иснує и блага задуманосц над смислом живота и преходносцу. Интересантни стихи: „Сизиф и мунтатов/ єднаке повторйованє/ и єднаке чеканє/, Останє записане, а ми щезнєме медзи словами/, Пре лєгкосц, очежани одход/, Пречури час/ и далєкосц постанє блїзка/, Нове будзе старе/ а нєпознате ше розяшнї/, Завера ше круг/ лєбо зламе, лєбо змоцнї/... Поезия тей младей авторки розщипена помедзи лярму и цихосцу, горучку и жиму, прициском и олєгчаньом, прешлосцу и терашньосцу, домом и цудзину, гордосцу и скромносцу, пиху и ганьбу, шмелосцу и страхом.., помедзи два спроцивени швети, у глєданю любови и смисла тирваня, ту, тераз и нєшка. Гоч Ася у власним гарешту гордосци скрита, замкнута, злєкнута, вона ту нє сце остац занавше, вона глєда свой виход до швета хтори ше коло нєй вше швидше и швидше руша, та у тим швидким темпу живота и гришки ше частейше случую. (виривок зоз рецензиї)

Ася ПАПУҐА **********

********** През пах дзецинства чувствуєме сиґурносц. През фарби сна збачуємє нєлагодносц. През звук мриї вериме до преходносци. Облєкли зме цудзи шмати, а свойо на других нє препознаваме.

Гарешт. Зоз ланцами коло ногох блукаме єдни коло других. Треба нам шицко, а нє жадаме нїч. Гарешт. Зоз мехами на главох одбиваме ше єдни од других. Краднєме вельо, а чуваме мало. Гарешт. На єднаких карсцельох чекаме вдеренє струї. Оправдуєме цудзе, а обвинюєме власне. Кажде свой судия и, нажаль, кажде пресудзовал себе. Гарешт. 29. ДЕЦЕМБЕР 2015.

********** Гришка. Як лєгко. Без оправданя, без глєданя помоци, без сочувствия. Зоз ровнодушним припознаньом отвориц дланї и вигвариц ясно: Гей, гришка. Без гордосци и без скромносци, без пихи и без ганьби, без шмелосци и без страху. Лєм так, єдноставно: Гей, гришка. Як лєгко.

РУСКЕ СЛОВО 23

ТЕМА: „ЖИМСКИ ОДГУКИ” ЗОЗ ПОП КУЛТУРИ

Пол Дейвид ХЮСОН

22 РУСКЕ СЛОВО

(„Гришка”, збирка поезиї, Ася Папуґа, НВУ „Руске слово” Нови Сад 2015)

ЖИМСКИ ВЕЧАР

„ГРИШКА” НЄ ГРИШКА У РУСКЕЙ ЛИТЕРАТУРИ

Емилия ПЛАНЧАК СУБРАМАНИАМ

Ярослава МИКИТА (Кочиш)

Олена ПЛАНЧАК-САКАЧ

Народни ПИСНЇ

Ася ПАПУҐА **********

РУСКЕ СЛОВО 23

ЛИ КУ ТЕ ЦИ РАТ К УР НИ

О АВТОРОВИ – o. ЮЛИЯН РАЦ, народзени 1954. року и ма закончени два факултети: италиянски язик и литература и латински язик и филозофию и теолоґию, а при концу є маґистерских студийох. Роби як наставнїк италиянского и латинского язика и священїк є, и парох у Новим Садзе. Почал писац, як толкує, у студентских дньох и теди то було „пробованє” писаня пре саме писанє, а остатнї роки пре подзекованє Господу Богу за Його милосердносц. о. Юлиян Рац уж познати у руским литературним швеце нє лєм пре свойо твори, алє и пре кнїжки хтори видал за виронауку за дзеци у нїзших основних класох. Як потолковал о. Рац, пише прето же жада зазначиц стихи шерца хторе дурка за Бога и ближнього и виражиц подзековнанє за превельку любов Божу ґу ньому и ґу чловекови. Циль його писаня „подзелїц и з другима тоти искуства и чувства Оцовскей любови.”

o. Юлиян Рац

ЛЮБОВ БОЖА СПОЛНЄЛА ОБЕЦАНЄ У Провидинию своїм од вше ши нас, Боже, мал любов Твоя вична иснованє нашо чувала... У полноти часох до райского швета ши нас дал, же би нас Твоя свята блїзкосц стално огривала. Дал ши нам и нашей души вичносц, подобну Тебе, же би це зоз власну шлєбодну волю вше любела, же биш вше нам, любяци нас, вично даровал себе, а наша врацена любов Твою святосц славела... Плани нам погубел завидно напасни диявол, спокушуюци нас зоз истучку исту гордосцу. Обецуюци нам божество, з раю нас виведол, до станя плачу, зною, слизох, зоз страшну зависцу... Любов Твоя силна, Боже, нїґда нє опущела чада свойо мили и найсовершенши створеня... У плану спашеня врацанє ґу це обецала, прейґ жертви Сина Спасителя була витворена. Назарет бул лєм початок, место було Вифлеєм спасительного плану ошлєбодзеня Божого… У бидних яшелькох ше Спаситель ґу нам населєл, беруци нашо цело и стан слуги покорного. Шицко, окрем гриха, пре нас до конца искуствовал од теди му цо людске нїч стране нє поставало, бо пришол ґу нам нє прето же би нас лєм нащивел, алє же би Царство Боже при нас запановало... И нашо души - Вифлеєм, най ше з Исусом родза, най у нїх лєм радосц и цеплота Божа пребува, най любов и доброта Божа и других приводза як вифлеємска гвизда там, дзе Крачун пребува.

РОЗГВАРКА ЗОЗ ОЦОМ НЄБЕСНИМ „Чом ме так любиш, Господи, кед ци за любов нє вше з любову врацам, чом вше посцераш мойо увреди, кед их повториц ознова жадам? Чом любов твоя така превелька, же ши и сина за мнє жертвовал; И сцерпезлївосц така ци велька, же ши ме сто раз уж помиловал?” „Я любов вична, нє бой ше, сину! Милосердносц моя зоз нєй виходзи! нє чежко забуц твою провину, кед щиросц сина до мнє доходзи! Дай ше ми любиц, дай ми навики! Нагоду глєдам, нє глєдам вельо. Увидзиш теди як силни рики, з мойого шерца почечу телї!” „Дзекуєм, тату, прим ме гришного, прим щири жалї и мнє цалого до шерца Твойого боляцого!” (обявене у кишенковим календару за 2015. рок у Шиду)

Число ушорела редакция ЛС: Александра Живкович, Александра Лендєр и Ваня Дула. Фотоґрафиї: Вероника Вуячич

24 РУСКЕ СЛОВО

29. ДЕЦЕМБЕР 2015.

КУЛТУРА И ПРОСВИТА У МУЗЕЮ ВОЙВОДИНИ У НОВИМ САДЗЕ

ПРОМОЦИЯ МОНОҐРАФИЇ О РУСКИМ НАРОДНИМ ОБЛЄЧИВЕ У Музею Войводини вовторок, 22. децембра, отримана промоция моноґрафиї „Ношня бачванскосримских Руснацох” – „Танци бачванско-сримских Руснацох”, хтору вєдно пририхтали Завод за културу войводянских Руснацох и Музей Войводини, а на тим виданю ше робело коло два роки. Публикация вишла троязично – на руским, сербским и анґлийским язику, а тиж так, обявени и ДВД наших руских танцох. Шицких присутних привитала директорка Музею Войводини Аґнеш Озер, як и директор Заводу войводянских Руснацох мр Серґей Тамаш. Директорка Музею Озер визначела же тей институциї окремна чесц же участвовала у тим проєкту, бо Музей отворени и ґу националним заєднїцом и вон тиж так и їх дом. Тота публикация вшелїяк велька подїя, як за нас Руснацох, так и за Музей, бо ше праве вон стара зачувац културне нашлїдство и национални скарб шицких заєднїцох на тим просторе, та так активно допринєсол и тому нашому виданю. Тамаш визначел же ше после двох рокох удало реализовац тот проєкт, вєдно зоз Музейом Войводини, з оглядом же тема покус и провокативна, озбильна и чувствительна. У тим проєкту вельке доприношенє дали Любица Отич, музейна совитнїца и Йовґен Мудри, подпредсидатель НС Руснацох. О кнїжки бешедовали рецензенти др Янко Рамач и Звонко Костелник, як и авторе мр Катарина Радисавлєвич, Йоаким Рац и Микола Ґубаш. Як гварел др Янко Рамач Руснаци ше до Бачки приселєли з велькей териториї, зоз 14 мадярских жупанийох и нє були анї у етнїчним смислу виєдначени. Понеже жили на перифериї власного народу и з нїм були менєй

28. ДЕЦЕМБЕР 2015.

у контакту, вецей контактовали зоз сушеднима народами, та так примали и їх уплїви. Нажаль, яке було народне облєчиво наших предкох у 18. и 19. вику нє зачувани шлїди, лєм у старим краю, а тото цо паметаме то тоти руски шмати, хтори ше найвецей ношело помедзи два войни и праве тераз була уж остатня хвилька зачувац автентичне паметанє на тоти шмати хтори Руснаци нєшка облєкаю як народни костим уж лєм на наступох. Ко стелник бешедовал о кодификациї ру ских тан цох, дзе ше ру ше ло од свад зебних танцох, а вец на основи етно-кореолошких елементох и новокомпонованих танцох стандардизовало ше руски танци, хтори ше танцує у тим руским народним облєчиве. О танцох бешедовали и авторе Йоаким Рац и Микола Ґубаш, а о руским народним облєчиве бешедовала и авторка того виданя мр Катарина Радисавлєвич. Вона визначела же то за ню було окремне искуство и профе сийна спокуса, же би по сле 20 рокох роботи на народним облєчиве у Войводини дознала вельо вецей и о нашим руским облєчиве и то на ище живим материялу. На концу бешедовала и Любица Отич хтора визначела же єй барз мило же ше конєчно кодификовало руске народне облєчиво, хторе ше у остатнїм чаше вулґаризовало у своїм хаснованю, а у тей моноґрафиї мр Катарина Радисавлєвич направела єден одлични историйни прегляд и обявени Кодекс облєканя руских шматох, хторого ше тераз буду мушиц притримовац шицки нашо хореоґрафи и културно-уметнїцки дружтва, хтори пестую руску културу и традицию. Чкода же ше у таким капиталним виданю подкрадла гришка и то у наслове кнїжки, та место же би писало народне облєчиво, остало ношня на сербским язику.■ О. П-С.

РУСКЕ СЛОВО 25

КУЛТУРА И ПРОСВИТА

ВИСТАВА АЛБРЕХТА ДИРЕРА И ЙОГО СУЧАСНЇКОХ

Пишe: Олена ПЛАНЧАК-САКАЧ

– Тото цо Дирер и цар Максимилиян I зоз Триюмфалну процесию зрозумели, то винїмкову моц графики як медия за пропаґованє и ширенє идейох – гварела Снежана Мишич

РЕНЕСАНСНИ МАЕСТРО РИСУНКА, МАЛЯР И ҐРАФИЧАР Вистава „Албрехт Дирер и його сучашнїки – Триюмфална процесия цара Максимилияна I” часц ґрафичней збирки Восточнословацкого музею зоз Кошицох, а тота збирка часц нашлїдства донатора Имреа Хенслмана. Албрехт Дирер уж за живота бул копирани и славни. Його моноґрам А Д постал препознатлїви ширцом Европи

– Албрехт Дирер ше стретнул з италиянским маляром Дякопом Барбиєриом, хтори го заинтересовал за малярство и так настал його автопортрет хтори виробени по углядзе на Христа – гварела Снежана Мишич

истава ґрафикох „Албрехт Дирер и його ра Имреа Хенслмана, хтори тиж свою збирсучаснїки – Триюмфална процесия ца- ку донирал. Ми указали нашо капацитети и ра Максимилияна I”, хтора у Новим Садзе бешедовали о тим цо би у будучносци моотворена у новембре и будзе тирвац по 9. гла буц тема сотруднїцтва и чераня медзи януар, ма вельки публицитет, як у фаховей нашима установами. Понеже Кошице було явносци, так и при звичайних нащивитель- европска престолнїца култури у 2013. року, ох, школярох и студентох. Вистава резултат а Нови Сад достал кандидатуру за 2021. сотруднїцтва медзи Музейом Беоґраду и рок, їх искуства би нам ше барз здали. Ту Ґалерию Матици сербскей з Нового Саду, думам на искуства же як єден музей, або хтори их поволал же би були часц їх била- ґалерия, можу мац хасен кед у єдним року тералного сотруднїцтва зоз городом Коши- култура у фокусу живота єдного городу – це у Словацкей. гварела мр Тияна Палковлєвич, управнїца – Ми ше одволали, бо нашо жаданє було Ґалериї Матици сербскей. же бизме Новосадяном представели вельНа тей вистави мож видзиц шицки найкого маляра ренесанси, велького маестра лєпши характеристики нємецкей ґрафики, а рисунка и ґрафичара. Тото сотруднїцтво за- то брилиянтни рисунок, совершена технїка почал Беоґрад, ми ше приключели. Музей у виробку и барз розвити смисел за деталї. Цо Кошицох настал на подобни способ як и ше дотика Дирерових ґрафикох, ту присутми, зоз збирки єдного колекционара, у на- ни три вельки його циклуси: Циклус Апокашим случаю то бул Сава Телипса св. Йоана, односно келия, як єден зоз зачатнїОдкровенє св. Йоана, у пикох идеї о снованю музея таню древорези и на тей при Матици сербскей, хтовистави виложени штири ри зоз власней збирки подаґрафични лїстки зоз того ровал 11 фамелийни порциклусу, штири лїстки зоз трети. Зоз тей идеї настала циклуса Живот Богородинаша колекция, хтора нєци и три зоз циклуса Хришка ма вецей як 9 тисячи стово страданє. Христово предмети. На исти способ страданє Дирера найвецей настал и Восточнословацки интересовало, окреме помузей у Кошицох, и вони сле 1500. року, найвецей ше мр Тияна Палковлєвич мали свойого колекционазанїмал зоз тоту тему.

26 РУСКЕ СЛОВО

29. ДЕЦЕМБЕР 2015.

КУЛТУРА И ПРОСВИТА Дирер по походзню зоз фамелиї златарох, його дїдо и оцец були златаре и вон, ище як 12-рочни хлапец, вошол до роботнї свойого оца и як шеґерт овладал зоз шицкима резбарскима технїками и алатами и ту ше уж видзело його винїмкови смисел за рисунок. ҐРАФИКА ПОСТАЛА УМЕТНЇЦКА ТЕХНЇКА

ки и по скицох єдного уметнїка. И ґрафични лїсток Витез шмерци и диявол, хтори єден зоз найпрепознатлївших Дирерових ґрафикох, а тота ґрафика настала под уплївом єдней розправи Еразма Ротердамского у „Приручнїку християнского витеза”. Кажда ґрафика полна зоз символику – гварела Мишич.

ДЕМОКРАТИЗАЦИЯ Златарство и ґрафика барз повязани, окреИ СОЦИЯЛИЗАЦИЯ УМЕТНОСЦИ Снежана Мишич ме технїка бакрорезу, так же Дирер уж як хлапец з оцовей роботнї мал у рукох занат и После штреднього вику гуманизем и схопносц за рисунок. ренесанса приноша нову и филозофию и естетику, чловек у – На вистави вкупно 138 ґрафични лїстки и подзелєна є центре збуваня у дружтве приходзи до демократизациї и содо двох цалосцох. Перша цалосц облапя 20 ґрафични лїст- циялизациї уметносци, бо праве ґрафика тому допринєсла. ки самого Албрехта Дирера и 74 ґрафични лїстки Диреро- Треба знац же праве теди одкрита и друкарня, одкрил ю вих сучаснїкох, а то нємецки и италиянски уметнїки. Другу Ґутемберґ у Майнцу и перши ґрафични лїстки уходза як цалосц облапяю 44 ґрафични лїстки Триюмфална процесия илустрациї до кнїжкох у остатнїх деценийох 15. вику. Ґрацара Максимилияна I. Тото цо наша публика вшелїяк може фика ше и розвила з тей идеї же би ше репродуковало уметвидзиц на тей вистави то розвой ґрафичней технїки, бо пра- нїцки дїла. Зоз социялизацию уметносци, вона доступна ве дзекуюци Дирерови и його сучаснїком ґрафи векшому числу людзох, лєгчейше ше ю дистриубує. Меня ка концом 15 столїтия вишла зоз рамикох ремеселнїцкей дї- ше одношенє публики ґу уметносци и одношенє самого ялносци и постала уметнїцка технїка, а ґрафични лїсток по- уметнїка ґу дружтву. Уметнїк постава свидоми себе цо укастал окремне уметнїцке дїло. Вецей нє бул у служби репро- зую и Дирерово аутопортрети. дукованя даякого уметнїцкого дїла, а тото цо заєднїцке – Можебуц Дирер нє таки познати як Леонардо, Рафело шицким тим ґрафичним лїстком цо виложени на тей виста- або Микеландєло, алє вон посцигнул шицко тото цо и вони. ви, то нє лєм источасно кед настала школа, алє и як тото Дирер бул и маляр, и ґрафичар, позарядово добре рисовал, шицко стимуловане. Анї на єдним ґрафичним лїстку нє на- а тото цо мало людзе знаю, вон бул и теоретичар уметнойдзеце мено и презвиско лєбо датум, алє ту сци. Написал штири тракмоноґрами, иницияли, розлични пиктогратати: єден о идеалних ми як ше теди уметнїки подписовали, и то пропорцийох, єден о ґеобарз интересантне – визначела Снежана метриї, єден о фортификаМишич, висши кустос у Ґалериї Матици циї односно утвердзеньох, сербскей. и трактат о уметносци На вистави тиж и поєдинєчни ґрафични хтори остал нє докончени, лїстки на хторих найчастейше релиґийни а писани є нємецким теми, алє исную и антични теми, бо Диреуметнїком. Дирер бул униров час то час гуманизма и ренесанси кед верзални ґений свойого ше увагу дава Антики, кед пришло до пречасу, як и Леонардо, шицменкох на шицких уровньох, нє лєм у ко го интересовало. Путоуметносци, алє и у дружтве вообще. вал до Италиї даскельо – Два Дирерово лїстки спадаю до ремек раз, бо сцел дознац вецей, дїлох Диреровей ґрафичней уметносци то сцел ше усовершовац, а носорґ або риноцерус, хтори и лайт мотив окреме го интересовали цалей вистави. Вон виробени 1515. року, идеални пропорциї людалє интересантне же Дирер носорґа нїґда ского цела. Тиж так го иннє видзел, а виробел го на основи призначтересовала и перспектива – гварела Мишич. Дирер до Италиї путовал пре усовершованє, та кед други ПОХОДЗЕНЄ АЛБРЕХТА ДИРЕРА раз одпутовал до Италиї, вон ше поносовал же го други маляре копираю и подписую свойо роботи з його моноґрамом. У литератури ше стрета податок же фамелия Дирер Вон уж за живота бул копирани и славни. Його моноґрам А угорского походзеня. По походзеню су зоз мадярского Д постал препознатлїви ширцом Европи и знало ше же то варошу Ойтош, дзе народзени и Диреров оцец, алє подпис Албрехта Дирера. оцец напущел тот варош и пошол до Нинберґу, хтори – З оглядом на тото же вистава уж була у Беоґрадзе, и уж у тедишнїм чаше бул вельки, царски город и там найю видзела наша фахова явносц, ми у Новим Садзе порихтавироятнєйше пременєне и їх презвиско, хторе перше ли богату и квалитетну провадзацу програму, рижни препоглашело Тирен, цо на нємецким язику значи дзвери, а даваня, нє лєм о Диреровей ґрафики, алє и о тей епохи. Так и мено мадярского варошу Ойтош тиж значи дзвери. були обробени и будинки, и музика, и єдзенє, и драгописи, З часом тото Тирер прешло до Дирер, алє фамелия у а ту и роботнї за предшколски и школски дзеци. Вистава своїм гербу зачувала символ дзверох , та з тим и свобарз нащивена и ми прещешлїви же то так – гварела Мийо угорске походзенє. шич.■ 29. ДЕЦЕМБЕР 2015.

РУСКЕ СЛОВО 27

КУЛТУРА И ПРОСВИТА ХОРЕОҐРАФ БОРИСЛАВ БАРНА ЗОЗ ШИДУ ПРИРИХТУЄ ТАНЄЧНЇКОХ У БИКИЧУ

ТАНЦИ УКАЗАЛИ И У ИНОЖЕМСТВЕ За пейц роки роботи, Барна з младшу и старшу танєчну ґрупу КПД „Иван Котляревски” наступел на числених манифестацийох у Бикичу, Шидзе и околїску, а тиж и у иножемстве. Зоз фаховосцу и упартосцу у роботи, пришли и резултати у роботи зоз танєчнїками

ред пейцома роками на поволанку Деяна Бобаля, предсидателя КПД „Иван Котляревски” у Бикичу, хореоґраф зоз Шиду Борислав Барна одволал ше же би помогнул у роботи зоз танєчнїками. Добре памета початки у роботи кед, як гвари, нє було вельо дзеци, можебуц шейсц дзивчата и троме хлапци зоз хторима почал роботу пририхтуюци „Дикански козачок” або такволани „тройки”. Танєц ше рихтало за традицийну манифестацию у Бикичу „Пришли нам Русадля”. Хореоґрафия успишно порихтана и Барна бул задовольни з наступом танєчнїкох на спомнутей манифестациї, а публика их наградзела з аплаузами. ПОЧАТОК НЄ БУЛ ЛЄГКИ После того у його роботи наступела пауза єдну сезону кед до Бикичу як хореоґраф приходзел Йоаким Рац Мими, а вец ознова Бикичанє остали без хореоґрафа и Деян Бобаль го замодлєл же би предлужели робиц. У медзичаше число танєчнїкох ше звекшало, так же формована младша и старша танєчна ґрупа, хтори Барна пририхтовал за општинску смотру фолклору. З младшима робел „Чобански танєц” и „Решето”, а зоз старшима „Дикански козачок” и „Гопак”. У роботи му як уметнїцка руководителька помагала дзивка Бояна, а значну помоц дала и його супруга Миряна, хтора ше остарала ушиц облєчиво за дзивчата и хлапцох и за старшу, як и младшу танєчну ґрупу. – Проби отримуєме найменєй раз тижньово у зависносци од моєй роботи, з оглядом на тото же робим як огньогашец, алє кед ше дацо сце и кед у питаню велька лю-

ПОТРИМОВКА ПАРОХА О. Владимир Еделински Миколка, парох у Беркасове, хтори задлужени и за филиялу Бикич, гвари же окрем духовносци за отримованє Русанцох, вельку улогу ма и култура. – Борислав Барна вельо помогнул зоз свою пожертвовну роботу же би танєчнїки у Бикичу посциговали замерковани резултати. Вєдно танцую нє лєм Руснаци, алє и Серби, Горвати и друґи. Окрем руских, порихтани и сербски танци и прето наступ на „Лемковскей ватри” бул дацо окремне. Посцигнуте треба и отримац, бо видзиме як у Шидзе у КПД „Дюра Киш” у тей сезони нє исную младша и старша танєчна ґрупа, алє ше наздавам же и тот проблем будзе превозидзени. Церква и я, як парох, потримуєме очуванє нашого културного идентитета, а окреме ту у Сриме дзе то нє лєгко витвориц – гвари о. Владимир Еделински Миколка.

28 РУСКЕ СЛОВО

бов ґу танцом и жаданє же бим свойо знанє пренєсол на танєчнїкох, вец ше вше найдзе часу – приповеда Борислав Барна. – Проби отримуєме у будинку школи, а кед цепло вец и на школским дворе. Тиж проби по потреби були и на бини Дома култури, же би танєчнїки мали чувство цо сцена и як ше розпоредзиц на бини, бо иншак кед ше пробує у учальнї або на другим месце. Кед требало, у роботи ми помагали и дзеци мойого брата Драґана, Дьордє и Мария хтори тиж танєчнїки. КОРУНА РОБОТИ – НАСТУП У ПОЛЬСКЕЙ За кратки час, танєчнїки з Бикичу постали замерковани нє лєм на програмох у валалє и Шидзе, алє наступели и у иножемстве. Влонї були у Стебнику у Словацкей Републики з нагоди ювилея, означованя 600-рочнїци валалу. Там танцовали „Руски танєц”, „Гопак” и „Коломийку”. Праве за „Коломийку” ушите нове облєчиво и купени нови чижми за дзивчата и хлапцох, бо, як напомина Барна, на сцени ше шицко патри, нє лєм танєц, алє и яке облєчиво, цо зохабя упечаток на патрачох. Танєчнїком у паметаню останє и тот 2015. рок кед госцовали у Польскей на фестивалу „Лемковска ватра”, дзе старши танєчнїки мали наступи у двох дньох. На перши завод у програми длугшей од пол годзини, наступели зоз „Руским танцом”, „Баришевску полку” и „Гопаком”, а помедзи танци були музични точки, односно шпиванки. – На други завод зме наступели зоз танцами зоз Сербиї, бо зме сцели указац нє лєм нашо традицийни танци, алє и танци держави зоз хторей приходзиме и танци векшинского народу. Виведли зме „Моравац”, „Чачак”, „Подва29. ДЕЦЕМБЕР 2015.

КУЛТУРА И ПРОСВИТА лу” и „Качерац”. Добре зме ше и музично порихтали, бо зме музику пред одходом до Польскей зняли, а вельку помоц нам дали гудаци зоз КПД „Дюра Киш” зоз Шиду. Грали Златко Манько бас, Йован Маркович, гармоника, Обренко Лупич, контра и Драґан Макивич, ґитара, а технїчну помоц нам дал и Културно-образовни центер же би музику успишно порихтали – гвари Барна. Бикичски танєчнїки у тим року мали удатни наступ и на општинскей смотри фолклору дзе наступела младша танєчна ґрупа, потим обидва ґрупи наступели на манифестациї „Пришли нам Русадля”, а коруна роботи бул одход до Польскей. Наш собешеднїк припознава же до роботи з танєчнїками, окрем знаня, треба уложиц и вельо труду и упартосци, зочовац ше з рижнима проблемами, кед треба и жичац облєчиво же би на на-

МЕДЗИНАРОДНА КОНФЕРЕНЦИЯ О ИНТЕРКУЛТУРАЛНОСЦИ И ОБРАЗОВАНЮ У НОВИМ САДЗЕ

МОСТ МЕДЗИ ЛЮДЗМИ У Новим Садзе, 18. децембра отримана Медзинародна конференция „Интеркултуралносц у образованю”, хтору орґанизовал Педаґоґийни завод Войводини, а медзи учашнїками зоз Сербиї и Мадярскей були и проф. др Михайло Фейса и Мелания Римар. На отвераню схода предсидатель Орґанизацийного одбору Ленка Ердель гварела же то нагода представиц мултикултуралносц од оводи по факултет, як и литературу, язик и прекладанє. Професор Фейса з Одзелєня за русинистику на Филозофским факултету у Новим Садзе представел тему о интеркултуралносци и прекладательству констатуюци же у вязи зоз креированьом интеркултуралних наставних програмох и звонканаставних активносцох, нєобходне розвивац и медзипрекладательство. Як прекладатель „Алиси у жеми чудох”, вон дума же прекладательство то мост медзи културами прейґ хторого ше вони приблїжую и упознаваю. З тей нагоди илустровани и трансфер датого анґлийского културного контекста на руски. М. Г. К.

IN MEMORIAM

Др ЯНКО САБАДОШ (1928–2015)

ступу танєчнїки були замерковани. Алє ше на концу то шицко враци окреме кед на змаганю фахови жири да добри оцени, а публика наградзи танєчнїкох з аплаузами. Зоз посцигнутима резултатами задовольни и Деян Бобаль, предсидатель КПД „Иван Котляревски”, хтори гвари же им Борислав Барна барз помогнул. – Наздавам ше же ше нєодлуга позбераю танєчнїки и же вец почню ознова проби. Барна вельо поробел за нашо Дружтво и помогнул нам кед було чежко рушиц напредок, кед слово о фолклорней секциї. Ми му потераз плацели трошки лєм на гориво, алє за резултати хтори витворел, мушиме го и лєпше наградзиц и наздавам ше же нам у тим поможе и наш Национални совит – оптимиста предсидатель Бобаль и додава же одход на „Лемковску ватру” и замерковани наступ тото и потвердзую.■ Вл. Дїтко 29. ДЕЦЕМБЕР 2015.

По длугшей хороти, у 88. року живота, 16. децембра, у Беоґрадзе умар др Янко Сабадош, наш познати наукови и дружтвено-културни роботнїк. Янко Сабадош народ зени 19. юния 1928. року у Руским Керестуре, дзе закончел основну школу, ґимназию у Новим Садзе 1948. року, а Правни факултет у Беоґрадзе 1957. року. Робел у Вербаше, Новим Садзе и Беоґрадзе – у Заводзе за явну управу АП Войводини, Ради Союзу синдикатох Сербиї и Югославиї, ССРНЮ на виглєдовацких и аналитичних роботох, одкаль 1989. року пошол до пензиї. Под час роботи предлужел и последипломски студиї и 1974. року на Факултету политичних наукох у Беоґрадзе маґистровал з тему „Вплїв одвоєного третированя рускей од українскей народносци у СФР Югославиї на єй културни и политични живот”, а докторску дисертацию, з

насловом „Револуцийни и националноошлєбодительни рухи українского народу концом 19. и на початку 20. вику”, на Факултету политичних наукох у Беоґрад зе одбранєл 1990. року. Теми з тей обласци обявйовал у руских периодичних публикацийох и на наукових конференцийох у Новим Садзе, Беоґрадзе, Києве, Вуковаре и Руским Керестуре. У рускей културней явносци обявел даскельо приповедки, а баржей го прицаговала история нашого народу. Окрем даскелїх винїмкох, цала його творча активносц пошвецена темом з историї Руснацох и Українцох у дакедишнєй Югославиї. Попри цалосней културно-науковей дїялносци, др Янко Сабадош мал барз значну учасц и у снованю Союзу Руснацох и Українцох Югославиї и Сербскоукраїнского дружтва у Беоґрадзе. Др Янко Сабадош поховани у Беоґрадзе. Дю. Латяк

РУСКЕ СЛОВО 29

ROK X

ДЕЦЕМБЕР 2015 ^islo 18 (120)

Пририхтал: М. Зазуляк и А. Паланчанин

ЯК РУСНАЦИ У ДРУГИХ ЖЕМОХ ВИТВОРЮЮ

ПРАВО МАЛО ПРИМЕНЄНЕ

Право на службене хаснованє русинского язика и писма у Словацкей єдна зоз значних темох хтору у своїм аналитичним звиту о положеню русинскей меншини пред двома роками обробел мр Петро Крайняк, а як найзначнєйши проблем визначел же, гоч на тото маю права, Русини их нєдостаточно хасную. Констатує же за нєцалосне витворйованє правох одвичательни и державни орґани, насампредз на нїзших ступньох, хтори нє на час и нє цалком запровадзую на уровню держави принєшени закони и уредби

о законских предписаньох, право на службене хаснованє язика и писма у општинох у Словацкей маю национални меншини котри у нїх творя найменєй 20 одсто жительства, а 2011. року тедишнї Уряд подпредсидателя влади СР за людски права и национални меншини утвердзел же Русини тото право маю у 68 општинох. Исти уряд теди окончовал и преверйованє хаснованя русинского язика и доступносц формуларох у шицких општинох и констатоване же овладованє з русинским язиком при занятих у општинох и месних орґанох державней управи, окреме у писаней форми, на нїзким уровню и насампредз хиби знанє кодификованого русинского язика.

RUSINSKI YZIK SLABO ZASTUPENI U PRAKSI – Русински язик у Словацкей кодификовани 1995. року. Mа статус меншинского язика, go~ {e урядово може виучовац на на Филозофским факултету у Прешоvе, и витворює права урядового хаснованя на основох Европскей повелї о реґионалних або меншинских язикох, алє у урядоviм хаснованю у державних установох и институцийох вон барз слабо заступени. Значи – ма права и можлївосци, алє го державни орґани “воля” нє хасновац. У Словацкей пробовали ришиц проблем виучованя русинского язика зоз прескакованьом, надскакованьом, нє мали уведзене анї факултативне анї порядне виучованє русинского язика у основних (закладних) школох у местох и валалох у хторих жию Русини/ Руснаци, нє хасновали русински язик у штредньошколскей системи, алє почали виучовац русински язик на високошколским уровню – Филозофски факултет у Прешове, Катедра, а тераз Оддзелєнє русинистики – gvarel Dxra Papu}a, predsidatelq Ruskej Matki. По jogo slovoh zoz Войводини Руснацох/Русинох у Словацкей nw bulo. Vони то нє жадали и нє могли анї вимагац, анї прилапиц. Вше твердзели же їх русински язик єдини прави русински язик, а наш руснацки язик нє похопйовали озбильно, бо им здабал на їх народни язик (земплинско-шаришска народна бешеда), и нє прилапйовали озбильно кодификацию нашого Бачваньскосримского язика Руснацох, хтору ище 1923. року поробел др Гавриїл Костельник.

30 РУСКЕ СЛОВО

Закон o державним язику Народней ради Словацкей Републики з 1999. року (у пояшнєню познєйших предписаньох) припаднїком националних меншинох оможлївює хаснованє язика у службених контактох у орґанох явней управи и водзенє цалей службеней аґенди на язику меншини, як цо матрикули, записи, представки, статистики, евиденциї, биланси, службени призначки, информациї за явносц и подобне. СLU@BEN>KI BE[EDUX, ALW NW PI[U PO RUSKI На основи (питальнїцкого) виглєдованя Уряду влади СР з 2011. року, у русинских општинох аж 96 одсто заняти владаю з бешедним русинским язиком, алє урядову аґенду, и то часточнє, водзи лєм єдна општина. Розправи у општинских орґанох на русинским язику ше отримує у 42,6 одсто, на словацким язику у 17,7 одсто, а на обидвох язикох тиж у 17,7 одсто општинох дзе Русини у векшини, лєбо их єст 20 одсто од vkupного жительства. Записи, представки и матрикули ше у русинских општинох водзи на словацким язику, а службенїки у општинох углавним нє znаю писаc нa кодификованim русинскim язикu, насампредз пре нєзнанє азбуки. Понеже таки стан бул o два роки, Крайняк державним орґаном предклада же би ше за административних роботнїкох у општинских урядох и матрикулох уведло курси з русинского язика, алє и обуку о толкованю права на хаснованє язикох и писмох националних меншинох. Причина нєзнаня кодификованого русинского язика же ше го нєдосc учи у школох, векшина гражданох sловацкей русинскей народносци з досягнутим штредньошколским образованьом матуровала на словацким язику, при чим нє мала можлївосц матуровац з мацеринского русинского язика. Крайняк наводзи и приклад з общого живота – же ше комуникованє медзи Русинами на социялних мрежох и веб-бокох вецей як 90 одсто одвива на словацким, лєбо на русинским язику написаним з латинkу и прето, як констатує, Русини медзи собу у писаней форми, та vec и службено, у явносци преферую державни язик. 29. ДЕЦЕМБЕР 2015.

РУСКЕ У ШВЕЦЕ

СВОЙО ПРАВА – СЛОВАЦКА (6)

У ПРАКСИ По 1. юлий 2011. року информацию о можлївосци хаснованя русинского язика уведли лєм 4,4 одсто општинi з русинску националну меншину. Но, з општинох нєт податки чи одлуки писани подєднак на державним и язику меншини, и чи дахто вимагал видаванє двоязичного випису з матрикули, або двоязични формулар. TABLI NAPISANI PO UKRA>NSKI, MESTO PO RUSKI Спомедзи 68 русинских општинох, у двох трецинох нєт транспортни ознаки на русинским язику, а на даєдних постояцих таблох назви на українским нє пременєни на русински язик. Новши податки гваря же, нпр. у свиднїцкей општини єст 66 валали дзе Русини творя 20 одсто жительства, алє у велїх назви местох нє означени двоязично, за цо, як констатоване, одвичательни месни орґани и старостове. Ґу тому, як за портал e-dukla.sk гварел русински активиста и учитель русинского язика Милош Стрончек, попри старостох, одвичательносц max i одборнїкi же у месних орґанох и при їх руководительох нє инсистую сполн<c законскi обовязки о двоязичносци. За ньго приоритет же би Русини були „читани и видзаци вшадзи дзе су, на цалей териториї Словацкей”. З тим проблемом упознати и у Прешовским самоуправним краю, a компетентни за „Поддуклянски новини” гварели же, по оконченей контроли, у складзе зоз законом буду покладзени табли на русинским язику там дзе их нєт. И руkоводзаци зоз Здруженя интелиґенциї Русинох Словацкей Уряд Влади спозорели же треба виправиц

ЯЗИК И ЖИМНА ВОЙНА – После Друgej шветовеj воjни паметам же були барз оштри рozправи же чи ше при даlqшим розвоx русинскоgо yзика, або диyлекта, требало оprec на укра>нски, чи на сербски yзични жридла. После претаргнуца зоз Восточним блоком, преваgла политична концепциy же ше треба операц на сербски жридла. То виволовало веl> реа}ovany при нашеj интели}енцi>, аlw n>ч nw помоgло. Здоgадnwм ше при формоваnx школства, наша интелиґенциy glwдала же би ше у школох виучовало, yк окремни предмет и укра>нски yзик, аlw таки вимоgи nw прилапени. На тот способ зме одрезани од нашоgо жридла, та особи котри заинтересовани за школоваnw на Укра>ни, або за роботи у Укра>ни. Z початку маx проблеми пре слабе знаnw терашnwj литературнеj укра>нскеj бешеди, а исто и тоти особи котри заинтересоваnи за провадзеnw под>joх у Укра>ни, yк политичних так и културних, и nw max досц yзичнеj основи за таке дацо – gvarel Bo}dan Vislavski, predsidatelq Soxzu Rusnacoh i Ukra>ncoh.

29. ДЕЦЕМБЕР 2015.

стан з ище 1989. року, бо велї назви русинских местох остали написани на українским язику, та потребне цалkom премаповац транспортни табли, як и таблиознаки на будинкох орґанох явней управи (општинских урядох), дзе то дотераз нє окончене. У тарґовинскей и економскей сфери zo{ickim абстинує хаснованє русинского язика. Тарґовинско-правну и економску аґенду скоро виключно ше водзи на словацким язику, а у обласци здравства и социяли русински язик ше хаснує у усней комуникациї. У здравствених установох у реґионох дзе ше бешедує по русински, комуникация медзи пациєнтом и здравственима роботнїками ше одвива на язику на хторим ше пациєнт озве, а у тей обласци нє зазначени вимоги за витворйованє язичих правох. Кед слово о оглашованю, иновирана форма Закона о державним язику з 2009. рoку наводзи же оглашки на язику националней меншини мож обявйовац аж по їх обявйованю на державним язику. На основи Уредби Влади, информациї хтори ше одноша на загроженє живота, здравя, безпечносци, або маєтку гражданох, окрем на державним, општини обовязни давац и на язику меншини, но того ше нє притримую. Понеже добре знаю словацки язик, гражданє котри бешедую по русински, лєбо граждански здруженя, таки информациї нa русинским язику анї нє вимагаю. У локалних радийох у русинских општинох оглашованє з каждодньового живота превладує на словацким язику. Спомедзи шицких обласцох, русински язик ше найвецей хаснує у сфери култури – у Театрe Александра Духновича у Прешове, потим у ПУНА, дзе векшина представох Поддуклянского уметнїцкого народного ансамблa драматурґийно поставена на презентациї русинских традицийох; русински язик хаснує Музей русинскей култури у Прешове, русински язик ше хаснує у конферансох и другим на манифестацийох и фестивалох... У медийох, информациї на русинским язику ше до явносци пласує прейґ програмней структури емисийох Радио-телевизиї Словацкей (Радио „Патриа” у Кошицох и Редакциї народносних емисийох СТВ у Кошицох) и прейґ периодичней и нєпериодичней преси на русинским язику. ■ Преклад зоз словацкого Дю. Латяк Фотоґрафиї з русинских сайтох

РУСКЕ СЛОВО 31

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ МУЗИЧНА УМЕТНЇЦА: ЛЇЛЯНА БАРНА НИКИТОВИЧ ЗОЗ КУЛИ

ОДРАСТАЛА ЗOЗ ГУШЛЮ

Пишe: Мария АФИЧ

Пред нами Националне швето Руснацох, а єдна з учашнїцох у програми будзе и наша реномована уметнїца дипл. музичар на гушлї – Лїляна Барна Никитович з Кули. Нашей рускей музики дала вельке доприношенє як шпивач-солиста, як член Националного оркестру и концерт-майстор, а тиж и як педаґоґ у Школи за основне музичне образованє у Кули дзе є нєшка директорка

д новембра 2014. року, Лїляна Барна була окончователь длужносци директора, а од марца того року є директорка Школи за основне музичне образованє (ШОМО) хтора ма и оддзелєнє у Руским Керестуре. Тоту длужносц, гвари, прилапела найбаржей прето же Школа окремна и специфична, и функционує баржей як єдна велька фамелия. – По законченю мандатох нашого длугорочного директора Йозефа Квинтуса, прилапела сом тоту функцию и як подзекованє праве йому хтори ме потримал у барз важних хвилькох у моєй професиї. За шицки тоти роки бул слуп и барз велька потримовка шицким нам, занятим – толкує Лїляна. ИЩЕ ЯК СТУДЕНТКА ПОЧАЛА РОБИЦ Лїляна барз люби свою роботу зоз дзецми хтору почала робиц пред 17 роками. Ище кед була на другим року студийох гушлї на новосадскей Академиї уметносцох, тедишнї директор ю поволал робиц, понеже єден наставнїк пошол до пензиї.

– Чежко було найсц одредзени наставни кадри, та сом ше прето прилапела тей роботи, гоч сом знала же нє будзе лєгко. Барз ме потримали мойо родичи, а з другого боку моя робота була важна финансийна помоц у моїм школованю, бо то були чежки часи инфлациї. Шицко сом у року вислухала, а дипломовала дакус познєйше. У медзичаше сом „вошла до фамелийних водох” – здогадує ше Лїляна. Кед почала робиц у ШОМО як наставнїца гушлї, Барнова мала седем школярох, цо половка норми, же би свою класу максимално преширела. – Найвекша сатисфакция ми же ме нєшка на тей роботи заменює моя дакедишня школярка-абсолвентка на академиї, же там мам ище два мойо школярки, а велїх и у штреднєй музичней школи – задовольна наша собешеднїца. НАЙКРАСШИ ДАРУНОК Лїляна Барнова и єй шестри, народзени у Берлину дзе їх родичи робели велї роки и там здобули и фамелию, и материялну основу же би ше познєйше врацели до Кули, кед Лїляна мала почац ходзиц до школи.

ШОМО ВАЖНА РУСНАЦОМ И ОБРАТНО Як директорка ШОМО, Лїляна Барна Никитович визначує вельку потримовку хтору керестурске оддзелєнє ма од руских институцийох, а окреме од Школи „Петро Кузмяк” хтора им дава просториї. – Цешим ше же у нашей Школи аж 80 одсто кадри приходза праве з керестурского оддзелєня. Наша Школа тиж и прейґ своїх школярох доприноши пестованю нашей рускей музичней творчосци.

32 РУСКЕ СЛОВО

29. ДЕЦЕМБЕР 2015.

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ – Паметам же сом у Берлину найволєла патриц дзецинску емисию „Мапет шоу” дзе єдна дзивка грала на гушлї. Мнє ше то барз пачело, цо обачели и мойо родичи. Кед зме ше 1986. мали врациц до Кули, а я мала почац ходзиц до школи, през лєто ме саму зохабели у Барновей баби. Баба ме научела бешедовац по руски. Кед ше родичи врацели з Нємецкей, на дарунок ми принєсли гушлю, и то бул мой найкрасши дарунок. Лїляново родичи теди роздумовали цо далєй. Мали гушлю и дзивче цо сцело грац, та оцец хтори и сам дакеди бул буґнар у ґрупи „Єдинци” наишол на нашого познатого музичара Йовґена Хому з Керестура. – Цали рок сом ходзела до ньго дому, до Керестура, и вон ме научел перши „крочаї” на гушлї. На симпатични способ ме учел грац, а вец ме уключел до свойого оркестра у кулянским Дружтве „Иван Сенюк” и на каждей проби сом мала нови музични задатки. Хома нєшка покойни, бул барз добри чловек, сцерпени, вельо знал и барз любел гушлї – зоз подзековносцу ше на спомнутого музичара здогадує наша собешеднїца. Дознаваме же интересантна була Лїлянова и дальша музична драга. Кед ю мац сцела уписац до основней музичней школи, нє сцели ю прияц на примаци испит прето же запожнєла рок. Но, мац була упарта, та комисия заш лєм попущела. – Думам же превагло и думанє тедишнєй наставнїци, нашей Славки Варґовей, хтора тиж препознала мой талант. Почала сом при наставнїкови Карлови Турнерови, а кед одкрил же я уж знам грац, такой ме преруцел до шлїдуюцей класи. Тот рок сом була и на змаганю и освоєла треце место, а шлїдуюци роки мала сом и висши награди. Кед ме вжал под свойо професор Имре Ямбол з новосадскей штреднєй школи, оможлївел ми три раз през лєта участвовац у интернационалним музичним кампу у Мадярскей дзе сом здобула барз драгоцини искуства – памета Барнова и гвари же анї нє було двоєня цо би любела робиц у живоце.

Лоґичне предлуженє була штредня музична школа „Исидор Баїч” у Новим Садзе у класи Ибої Турнаи, а штварти рок и при Ирини Яшвили, зоз Музичней академиї хтора ю потим превжала и на студийох. ЗАПАМЕТАНИ НАСТУПИ НА „РУЖИ” Руска явносц талант Лїляни Барновей упознала прейґ єй наступох на фестивалу „Червена ружа” дзе ше указала як винїмкова соло-шпивачка. – Шпивац сом почала зоз своїм бендом под час студийох цо ми тиж було финансийне жридло за школованє, а мой перши наступ бул на „Пупчецу” дзе ме пририхтала спомнута наставнїца Славка. При концу основней 29. ДЕЦЕМБЕР 2015.

ФАМЕЛИЯ ВЕЛЬКА ПОТРИМОВКА Велька правда же би успишна жена нє могла мац успишну кариєру кед би ю нє потримовала фамелия. – Од самого початку родичи ме потримовали на моєй драги, а уж штернац роки и мой супруг Маринко и дзивочки, тринацрочна Милена и пейцрочна Яна. Кед би вони нє були порихтани помогнуц и кед би нє було велького порозуменя медзи нами, я би шицко тото нє могла посцигнуц. Можем повесц же сом и професийно и приватно цалком задовольна зоз своїм животом – щиро гвари Лїляна.

школи ме поволали грац до оркестра Дома култури у Керестуре. Так зме почали сотруднїцтво хторе ше покус предлужело и у штреднєй школи. Кед сом була на Академиї, мала сом дебитански наступ на „Ружи” 1997/98. року зоз забавну композицию „Ми нє зохабени” Славка Афича. Вец ме почали волац и други авторе и настали красни шпиванки Мирона Сивча, „Ровнїно моя”, „Любов страцена”, а було крашнє сотрудзовац и з Владимиром Малацком чию сом єдну композицию шпивала и з познатим Звонком Кочишом Цолетом. Скоро кажди єй наступ подрозумйовал и даєдну з наградох, та Лїляна толкує прецо єй єден час нє було на бини. Як гвари, то була щира намира же би ше шансу дало и младим колеґом. – Барз сом задовольна же ше потим почали зявйовац нови шпивачки як цо Саня Полдруги, Танита Ходак и велї други хтори виросли до одличних шпивачкох и я их щиро потримуєм и цешим ше же маме тельо младих хтори ошвижели руску музичну сцену. Дознаваме же найвекша музична любов нашей уметнїци то кед до рукох вежнє гушлю, и заграє у оркестру. Гоч пробовала буц член новосадскей Филгармониї, пре числени обовязки то було чежко виводлїве. Як єдна файта компензациї то тота же є нєшка визначни член, та и концерт-майстор у руским Националним оркестру. Як гвари, по тим зме як заєднїца постали специфични, а буц член того оркестра постало важне и членом котри нє Руснаци. – Барз ше добре чувствуєм же доприношим нашей рускей заєднїци, а знам же прето задовольни и мой оцец, и цала його родзина – гвари Лїляна.■

РУСКЕ СЛОВО 33

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 16. децембра 2015. року занавше нас охабела наша мила мац и баба

МЕЛАНИЯ ПЛАНЧАК – фото тета народзена Монар (1954–2015) з Руского Керестура

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 16. децембра 2015. року занавше ме охабела моя мила супруга

MЕЛАНИЯ ПЛАНЧАК – фото тета народзена Монар (1954–2015) з Руского Керестура

Занавше останєш у наших шерцох. Вично ожалосцени син Владо, нєвеста Таня, унука Ивана и унук Иван Спочивай у мире Божим!

Днї преходза, а жалосц и смуток оставаю. Памятку на це вично будзе чувац твой супруг Михал Спочивай у мире Божим!

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 16. децембра 2015. року занавше нас зохабела наша мила шестра и тета

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Нашей милей куми

МЕЛАНИЯ ПЛАНЧАК (1954–2015) з Руского Керестура З любову и почитованьом красни памятки на ню буду чувац шестра Наталия и єй дзеци Сенка и Сашо зоз фамелиями Спочивай у мире Божим! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 26. децембра 2015. року наполнєли ше три жалосни роки як вецей нє з нами наш мили син, брат и бачи

ДЮРА КРЕНЇЦКИ (1965–2012) з Руского Керестура

МЕЛАНКИ ПЛАНЧАКОВЕЙ (1954–2015) з Руского Керестура Памятку на ню навики буду чувац кум Владо, кума Маря, Здравко и Оленка зоз фамелию Спочивай у мире Божим! Нашей шестринїци

НА ЗДОГАДОВАНЄ Дня 23. децембра наполнєли ше два смутни роки як ше преселєл до вичносци наш мили

МИКОЛА ВИСЛАВСКИ (1951–2013) з Руского Керестура З любову и почитованьом памятку на це чуваю твойо наймилши Спочивай у мире Божим!

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ

МЕЛАНКИ ПЛАНЧАК з Руского Керестура

З любову и почитованьом памятку на ньго чуваю оцец Яким, мац Ирина, шестра Златка зоз фамелию и Сашо и Мая зоз фамелиями Спочивай у мире Божим!

Мила Меланко, постої цошка цо нїґда нє може умрец, а то любов и здогадованє на твой ошмих и веселу подобу. Янко Виславски, Ирина Ковач, Злата Орос и Мария Медєши зоз фамелиями Спочивай у мире Божим!

НА ЗДОГАДОВАНЄ Дня 18. децембра 2015. року напол- Дня 9. юния 2015. року наполнєнєли ше дзешец роки як вецей нє з ли ше шеснац роки як вецей нє з нами наш мили оцец и дїдо нами наша мила мац и баба

НА ЗДОГАДОВАНЄ Дня 6. новембра 2015. року напол- Дня 14. октобра 2015. року наполнєня ше двацец роки як нас занавше ли ше двацец пейц роки як нас зазохабела наша мила мац и баба навше зохабел наш мили оцец и дїдо

ИВАН ТИМКО ЛЕОНА ТИМКО (1941–2005) з Руского Керестура (1945–1999) Найкрасши памятки на їх подоби чуваю дзивка Таня зоз супругом Славком, син Иван зоз супругу Славку и унуки Ванеса, Адриана и Олеся Спочивайце у мире Божим!

34 РУСКЕ СЛОВО

МЕЛАНА ДЖУНЯ народзена Гарди

МИРОН ДЖУНЯ

з Нового Саду Їх мила подоба и доброта останю нам у вичним паметаню. Ожалосцена дзивка Иринка, жец Яким, унуки Таня зоз фамелию и Саша Човс Спочивайце у мире Божим!

29. ДЕЦЕМБЕР 2015.

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 21. децембра 2015. року випровадзели зме до вичносци нашого милого

ЙОАКИМ КОЧИШ (1924–2015) з Дюрдьова

Др ЯНКА САБАДОША

Його цепле слово и мила подоба занавше останю у нашим шерцу и думкох Супруга Миряна и син Игор з фамелию ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ З вельким смутком и любову ше одпитуєме од

Др ЯНКА САБАДОША Памятку на його подобу и роботу вично буду чувац шестра Мария Виславски зоз синами и їх фамелиями

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 17. децембра 2015. року занавше нас зохабел наш мили

НА ЗДОГАДОВАНЄ Дня 23. децембра 2015. року наполнєли ше осем роки як нас занавше зохабел наш мили супруг, оцец и дїдо

СИЛВО ЧАКАН (1925–2007) З Руского Керестура З любову и почитованьом памятку на ньго чуваю супруга Леона, дзивка Нада, жец Михал и унуки Боян и Марияна Спочивай у мире Божим!

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 1. януара 2016. року наполня ше два чежки роки як нас занавше зохабел наш любени супруг, оцец и дїдо

ДЮРА НАДЬ – Митьов (1958–2014) з Руского Керестура

З любову и почитованьом памятку на ньго вично буду чувац супруга Ґеновева, син Владимир зоз фамелию и дзивка Мария Папгаргайова зоз фамелию Спочивайце у мире Божим! ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Нашому милому бачикови

Др ЯНКОВИ САБАДОШОВИ (1928–2015) з Беоґраду З любову и почитованьом у красних памяткох буду го чувац Боґдан и Леона Виславсково зоз дзецми и їх фамелиями Най спочива у мире Божим! ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 16. децембра 2015. року пошол до вичносци наш приятель и културно-наукови дїяч

др ЯНКО САБАДОШ (1928–2015) з Беоґраду

Остали нам лєм красни памятки на наш щешлїви заєднїцки живот. Занавше ожалосцени: супруга Геленка, дзивка Наташа зоз супругом Ярославом и дзецми Иваном и Даниелом Фейдийово и дзивка Весна зоз супругом Деяном Медєшово Спочивай у мире Божим!

Його творча робота останє нам у паметаню. Союз Руснацох Українцох Сербиї

НА ЗДОГАДОВАНЄ Дня 1. януара 2016. року наполня ше пейц жалосни роки як нє з нами мой мили брат

НА ЗДОГАДОВАНЄ Дня 27. децембра 2015. року наполнєли ше дванац роки як нас занавше зохбел и зармуцел наш мили

ЙОАКИМ КОЗАР (1942–2011) з Руского Керестура Памятку на його любов и доброту чува брат Михал Козаров зоз супругу Ксению и дзецми Спочивай у мире Божим!

29. ДЕЦЕМБЕР 2015.

НА ЗДОГАДОВАНЄ Дня 1. януара 2016. року наполня ше пейц жалосни роки як нє з нами наш мили супруг, оцец, швекор, дїдо и прадїдо

ЙОАКИМ КОЗАР

(1942–2011) з Руского Керестура Памятку на його любов и доброту чуваю супруга Мелана, син Борис зоз фамелию, дзивка Таня зоз сином Мижом Спочивай у мире Божим!

Вичная му памят!

ЯКИМ ПАПУҐА (1934–2003) з Нового Орахова

Час преходзи, алє ми це нїґда нє забудземе. Памятку на це чуваю: твоя супруга Мелания, твойо дзеци Геленка, Вирка и Яким з фамелиями

РУСКЕ СЛОВО 35

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 17. децембра 2015. року, занавше нас зохабела наша мила мац, швекра, баба и шестра

ИРИНА ВУЯЧИЧ (1939–2015) народзена ЧИЖМАР з Вербасу Твоя любов и доброта навики будзе медзи нами и занавше останєш у наших здогадованьох и каждодньових молитвох. У смутку за тобу оставаю син Бранко, дзивки Бранка и Мария, нєвеста Вероника, жецове Райко и Милорад и унучата: Саня, Срдян, Лука и Сташа

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Внєдзелю 20. децембра 2015. року, наполнєло ше пол рока як ше до вичносци преселєл наш мили и добри муж, оцец, швекор и дїдо

ВЛАДИМИР ПАЛАНЧАЇ (1944–2015) з Руского Керестура Чловек жиє тельо кельо жию и памятки на ньго, а ти будзеш у наших памяткох по конєц наших животох. Спочивай у мирe Божим!

По красних хвилькох паметац це буду и браца Янко, Илия и Микола и нєвести Амала и Мелания Чижмарово зоз фамелиями Спочивай у мире Божим!

Твойо наймилши: супруга Фемка, син Владко, дзивка Терезка, нєвеста Тамара, жец Желько и унуки Мирко, Дарко, Давид, Борис и Ана

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Прешол чежки и жалосни рок як вецей нє з нами наша мила супруга, мац и баба

НА ЗДОГАДОВАНЄ Дня 28. децембра 2015. року наполня ше єденац жалосни роки як нас занавше, после чежкей хороти, зохабел наш наймилши

ЙОВҐЕН ПАПУГА (1957–2014) з Бачинцох

СЛАВКА БИКИ (1955–2014)

Твойо унуки Исидора, Маша, Ива и Миа ище нє свидоми же це нєт. Мамо, чежко нам без тебе. Ясмина, Тамара, жецове Ґоран и Мижо и твой супруг Янко Спочивай у мире Божим! НА ЗДОГАДОВАНЄ Дня 21. децембра 2015. року наполнєли ше дванац роки як нас зохабел

ЯКИМ БУЧКО (1914–2003) з Руского Керестура Памятки на ньго чуваю син Яким зоз супругу Наталу и унук зоз супругу и дзецми Спочивайце у мире Божим!

36 РУСКЕ СЛОВО

З вельку любову и почитованьом вично будземе паметац твою милу подобу и доброту. Твойо: мац Ґенка, супруга Геленка, синове Ярослав и Иґор и шестра Мартица Taмаш зоз супругом Владимиром, сином Андрейом и дзивку Ану зоз супругом Мирославом Спочивай у мире Божим и най це ангели чуваю!

НА ЗДОГАДОВАНЄ Преходза жалосни роки, як вецей нє з нами нашо мили котри нас занавше зохабели и пошли до вичносци

ЯНКО КАНЮХ (1947–2009)

МАРИЯ КАНЮХ народзена Дудаш (1919–2003) з Руского Керестура

Вашу любов и доброту будземе навики чувац у наших шерцох. Вашо наймилши

МИХАЛ КАНЮХ (1915–1998)

Спочивайце у мире Божим!

29. ДЕЦЕМБЕР 2015.

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 4. януара 2016. року наполня ше пейц смутни роки як занавше пошол од нас мой барз любени супруг и наш мили супруг и дїдо

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 23. децембра наполнєли ше шейсц жалосни мешаци як ше до вичного дому преселєл наш мили супруг, оцец и дїдо

МИХАЛ САБАДОШ (1933–2011) з Нового Саду Памятку на ньго буду чувац супруга Славица, дзивка Славка и Таня, жецове Живко и Теодор и унучата Владо, Душан, Иґор и Сара Вичная му памят! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 10. януара наполня ше шеснац барз чежки и жалосни роки як нас занавше зохабел наш мили и єдини син

МИХАЙЛО РАЦ (1948–2015) месар з Руского Керестура

ЙОАКИМ ДЖУДЖАР – ЯШО (1960– 2000) з Руского Керестура Мили сину, роки преходза, а боль у наших боляцих шерцох навики остава. Твой благи ошмих, любов и доброту нїґда нє забудземе. Вше ши у наших шерцох кадзи ходзиме, кед лєгаме и кед ставаме. Ожалосцени мац Гелена и оцец Владимир Спочивай у мире Божим!

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ ЯНКО ГАРВИЛЬЧАК (1920–1996) МЕЛАНА ГАРВИЛЬЧАК (1922–2002)

Шицки ше вешеля пре швета, а нам ше чежко радовац бо у наших шерцох вельки смуток. Чежко прилапиц правду же ши вецей нє з нами, алє надїя до нового стретнуца нам дава моци крачац далєй. Красни памятки на це чуваю твоя супруга Фемка, дзивка Александра зоз супругом Сашом, дзивка Терезка зоз супругом Марком и унукове Лука, Марио, Антоний и Тадей Спочивай у мире Божим! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 10. новембра наполнєли ше Дня 27. децембра наполнєли ше двадванац смутни роки як нас занавше цец два смутни роки як нас занавше напущела наша мила мац, швекра, напущел наш мили оцец, швекор, дїбаба и прабаба до и прадїдо

МАРЧА ГАРВИЛЬЧАК (1943–1949) ВЛАДО ГАРВИЛЬЧАК (1954–2014) ВАЛЕНТИНА СТАНОЄВИЧ (1927–2011) ЙОВАН СТАНОЄВИЧ (1919–1999) З любову и почитованьом памятку на нїх у шерцох и молитвох чува фамелия Гарвильчакова зоз дзецми Спочивайце у мире Божим!

ЛЮБИЦА ПЛАНЧАК народзена Гербут (1929–2003)

Навики останєце у наших шерцох. Ожалосцени: син Владо зоз супругу Ирину, син Янко зоз супругу Любицу, унуки Терезка зоз супругом Дамиром, Даринка зоз супругом Слободаном, Славко зоз супругу Ваню, Звонко, Златко, та праунуки Ґоран, Давид, Тияна и Алекса Спочивайце у мире Божим!

* дзе цо будзе *

ПРИЯВЙОВАНЄ ЗА „КАРПАТИ ОПЕН” У ВЕРБАШЕ Треци турнир у столним тенису „Карпати опен” буд зе отримани у про сторийох Дружтва „Карпати” у Вербаше, на соботу, 16. януара 2016. року. Змаганє почнє на 10 годзин, а сход учашнїкох будзе на 9 годзин. Приявйовиц ше мож по 10. януар на телефон 021/706-257 або на интернет адре су kpdkarpati@eunet.rs 29. ДЕЦЕМБЕР 2015.

ВЛАДИМИР ПЛАНЧАК (1928–1993)

Городска управа за защиту животного штредку Городу Нового Саду на основи члена 10. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк Републики Сербиї”, число 135/04 и 36/09) обявює

ОБВИСЦЕНЄ

о поднєшеней вимоги за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок проєкта Ношитель проєкта „Телеком Сербия” а.д., Таковска 2, Беоґрад, поднєсол вимогу за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок проєкта базней станїци мобилней телефониї „НС148/НСУ148, НСЛ148 НС – Сутєска” у улїци Сутєска 3, у Новим Садзе, на катастерскей парцели число 858, К.О. Нови Сад II, Город Нови Сад. Податки и документацию зоз вимоги ношителя проєкта мож видзиц у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду, Улїца Руменацка 110, Нови Сад, роботни днї од 10 до 15 годзин. Шицки заинтересовани, у чаше 10 днї од дня обявйованя того обвисценя, можу дац свойо думанє у писаней форми на адресу Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду.

РУСКЕ СЛОВО 37

Gorodska uprava za za|itu `ivotnogo {tredku na osnovi ~lena 29. pasus 1. Zakona o precenqovanx vpl<vu na `ivotni {tredok (“Slu`beni gla{n<k Republiki Serbi<” ~islo 135/04 i 36/09), obyvxw

OBVISCENW o prinw{enim ri{eню z htorim data soglasnosc на Студию о преценьованю вплїву на ìvotni {tredok проєкта – базней станїци mobilnej telefoni> „Вибудов бензинскей станїци зоз шлїдуюцим змистом: предайни обєкт зоз рестораном поверхносци прижемє (П), закрице, резервоар за чечни нафтни ґаз (ТНҐ) поверхносци 30 кубни метери, два резервоари за нафту и нафтни деривати поверхносци 2х60 кубни метери, манипулативней поверхносци, паркинґ, острова зоз азимутами, тотем, прецекалїще ТНҐ, пумпа ТНҐ, защитна ограда ТНҐ, сепаратор и тротоар” у Новим Садзе No{itelq prowkta „CONSULT SUPPORT CENTER” ДОО Беоґрад, Пери Слиєпчевича число 13, Беоґрад, поднєсол вимогу за даванє согласносци на Студию о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта „Вибудов бензинскей станїци зоз шлїдуюцим змистом: предайни обєкт зоз рестораном поверхносци прижемє (П), закрице, резервоар за чечни нафтни ґаз (ТНҐ) поверхносци 30 кубни метери, два резервоари за нафту и нафтни деривати поверхносци 2х60 кубни метери, манипулативней поверхносци, паркинґ, острова зоз азимутами, тотем, прецекалїще ТНҐ, пумпа ТНҐ, защитна ограда ТНҐ, сепаратор и тротоар” у Новим Садзе (у предлуженю улїчки Корнелия Станковича) на катастерскей парцели 3854/9 КО Нови Сад I, Город Нови Сад. Posle zaprovadzenogo postupku и предкладу Технїчней комисиї, Gorodska uprava za za|itu ìvotnogo {tredku dny 23. децембра 2015. roku prinwsla ri{enw ~islo VI-501-1077/15 з хторим дата согласносц на предметну Студию. Z cilqom obviscovany zainteresovanej yvnosci tekst ri{eny obyvxw {e u calosci: Gorodska uprava za za|itu ìvotnogo {tredku, na osnovi ~lena 24. Zakona o precenqovanx vpl<vu na ìvotni {tredok (“Slu`beni gla{n<k RS”, ~s. 135/04 i 36/09), ~lena 192. pasus 1. Zakona o ob|im upravnim postupku (“Slu`beni novini SRX” ~islo 33/97 i 31/01 i “Slu`beni gla{n<k RS” ~islo 30/10) i ~lena 11, 34. i 36. Odluki o Gorodskih upravoh Gorodu Novogo Sadu (“Slu`beni novini Gorodu Novogo Sadu”, ~islo 52/08, 55/09 i 11/10, 39/10, 60/10 i 69/13), postupaxci po vimogi овласцених адвокатох Николи Шияна и Даници Констатиновича зоз Нового Саду, Войводи Мишича число 12, на мено ношителя Проєкта „CONSULT SUPPORT CENTER” ДОО Беоґрад, Пери Слиєпчевича число 13, Беоґрад, u postupku odlu~ovanw o даваню согалсноци на Студию о precenqovanю vpl<vu na ìvotni {tredok prowkta” – „Вибудов бензинскей станїци зоз шлїдуюцим змистом: предайни обєкт зоз рестораном поверхносци прижемє (П), закрице, резервоар за чечни нафтни ґаз (ТНҐ) поверхносци 30 кубни метери, два резервоари за нафту и нафтни деривати поверхносци 2х60 кубни метери, манипулативней поверхносци, паркинґ, острова зоз азимутами, тотем, прецекалїще ТНҐ, пумпа ТНҐ, защитна ограда ТНҐ, сепаратор и тротоар” у Новим Садзе, posle зaprovadзenого postupku i zvitu tehnїчней комисиї, prino{i

РИШЕНЄ

1. Дава ше согласносц на Студию о преценьованю вплїву на животни штредок за проєкт „Вибудов бензинскей станїци зоз шлїдуюцим змистом: предайни обєкт зоз рестораном поверхносци прижемє (П), закрице, резервоар за чечни нафтни ґаз (ТНҐ) поверхносци 30 кубни метери, два резервоари за нафту и нафтни деривати поверхносци 2х60 кубни метери, манипулативней поверхносци, паркинґ, острова зоз азимутами, тотем, прецекалїще ТНҐ, пумпа ТНҐ, защитна ограда ТНҐ, сепаратор и тротоар” у Новим Садзе (у предлуженю улїчки Корнелия Станковича) на катастерскей парцели 3854/9 КО Нови Сад I, Город Нови Сад, ношителя Проєкта „CONSULT SUPPORT CENTER” ДОО Беоґрад, Пери Слиєпчевича число 13, Беоґрад. 2. Обовязує ше ношитель проєкта же: – проєкт виведзе у складзе зоз приложену документацию и условиями и мирами защити хтори утвердзели други овласцени орґани и орґанизациї, а дати су у прилогу Студиї; – обезпечи условия и запровадзи мири за зоперанє, зменшованє лєбо одклоньованє чкодлївих вплївох на животни штредок, хторих єст у Студию, поглавє 8 „Опис мирох з цильом зопераня, зменшованя лєбо одклоньованє каждого значнєй-

38 РУСКЕ СЛОВО

шого чкодлївих вплївох на животни штредок”; 3. Ношитель проєкта длужни обезпечиц вивершованє програми нєпреривного провадзеня у складзе зоз важацима предписанями хтори дефиновани зоз поглавйом 9 „Програма провадзеня вплїву на животни штредок ” и же податки достати зоз мониторинґом доручує Аґенциї за защиту животного штредку, Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду и Городскей управи за инспекцийни роботи – Обласц инспекциї за защиту животного штредку;

ОБГРУНТОВАНЄ

No{itelq prowkta „CONSULT SUPPORT CENTER” ДОО Беоґрад, Пери Слиєпчевича число 13, Беоґрад, podnwsol vimogu za даванє согласносци на Студию о precenqovanю vpl<vu na `ivotni {tredok prowkta – „Вибудов бензинскей станїци зоз шлїдуюцим змистом: предайни обєкт зоз рестораном поверхносци прижемє (П), закрице, резервоар за чечни нафтни ґаз (ТНҐ) поверхносци 30 кубни метери, два резервоари за нафту и нафтни деривати поверхносци 2х60 кубни метери, манипулативней поверхносци, паркинґ, острова зоз азимутами, тотем, прецекалїще ТНҐ, пумпа ТНҐ, защитна ограда ТНҐ, сепаратор и тротоар” у Новим Садзе. У складзе зоз Законом о преценьованю вплїву на животни штредок и Правилнїком о поступку явного увида, презентациї и явней розправи о студиї о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк РС”, число 69/05) запровадзени поступок преценьованю вплїву на животни штредок и обезпечене участвованє заинтересованих орґанох и орґанизацийох и явносци. У законским термину, хтори предвидзени за явни увид, Студия о преценьованю вплїву проєкта на животни штредок була виложена у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку по 10. децембер 2015. року. Под час тирваня явного увида нє доручени думаня и зауваги у писаней форми на Студию о преценьованю вплїву проєкта на животни штредок з боку заинтересованих орґанох, орґанизацийох и явносци анї нє було винєшених думаньох заинтересованєй явносци под час презентациї и явней розправи хтора отримана 11. децембра 2015. року цо константоване у записнїку число VI-501-1077/11 од 11. децембра 2015. року. Зоз ришеньом о образованю и менованю предсидателя и членох технїчней комисиї за оцену Студиї о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта „Вибудов бензинскей станїци зоз шлїдуюцим змистом: предайни обєкт зоз рестораном поверхносци прижемє (П), закрице, резервоар за чечни нафтни ґаз (ТНҐ) поверхносци 30 кубни метери, два резервоари за нафту и нафтни деривати поверхносци 2х60 кубни метери, манипулативней поверхносци, паркинґ, острова зоз азимутами, тотем, прецекалїще ТНҐ, пумпа ТНҐ, защитна ограда ТНҐ, сепаратор и тротоар” у Новим Садзе, нo{itelя prowkta „CONSULT SUPPORT CENTER” ДОО Беоґрад, Пери Слиєпчевича число 13, Беоґрад, число VI-501-1077/15 од 26. новембра 2015. року, формована Технїчна комисия за оценьованє Студиї о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта, хтора випитала Студию о преценьованю вплїву и после запровадзеного, зоз законом утвердзеним поступком, о своєй роботи тому орґану доручела звит число VI501-1077/15 од 18. децембра 2015. року зоз оцену предметней Студиї о преценьованю вплїву и зоз предкладом же ше на исту да согласносц. Зоз увидом до комплетней документациї, после запровадзеного поступку и звиту технїчней комисиї константоване же Студия зробена у складзе зоз Законом о преценьованю вплїву на животни штредок, Правилнїком о змисту студиї о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк РС”, число 69/05) и Ришеньом о потреби преценьованя вплїву и о одредзованю обсягу и змисту студиї число VI-501-878/15 од 24. септембра 2015. року, хтору принєсла Городска управа за защиту животного штредку Городу Нового Саду. Кед ше Проєкт виведзе у складзе зоз технїчну документацию и кед ше випочитує шицки предвидзени мири за зменшованє лєбо зоперанє чкодлївих вплївох на животни штредок зоз точки 2. и 3. того ришеня, робота обєкта нє будзе значнєйше загрожовац животни штредок. На основи горе наведзеного ришене як у диспозитиве. Поука о правним лїку: Тото ришенє конєчне у управним поступку. Процив того ришеня ношитель Проєкта може порушац управни спор пред Управним судом у чаше 30 днї од дня од дня приманя ришеня, а заинтересована явносц у чаше 30 днї од дня обявйованя обвисценя о принєшеним ришеню у средствох явного информованя.

ОБВИСЦЕНЄ

о поднєшеней вимоги за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок проєкта Подприємство „Тelenor Common Operation ” Оддзеелєнє Беоґрад-Нови Беоґрад, по овласценю ношителя проєкта „ТЕЛЕНОР” д.о.о., Младежских бриґадох 90, Нови Беоґрад, поднєсол вимогу за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок

ОБВИСЦЕНЄ

Городска управа за защиту животного штредку Городу Нового Саду на основу члена 20. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк Републики Сербиї”, число 135/04 и 36/09) обявює

ОБВИСЦЕНЄ

о явним увиду, явней презентациї и явней розправи Студиї о преценьованю вплїву проєкта на животни штредок Ношитель проєкта „SANIHEM” д.o.o. Нови Бечей, Йосифа Маринковича число 76, поднєсол вимогу за даванє согласносци на Студию о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта „Продукцийни комплекс за продукцию медицинских средствох, средствох за дезинфекцию и средства за хижну хемию поверхносци прижемє (П) и часц прижемє и поверх (П+1)” у Новим Садзе, у улїци Приверднїкова, на катастерскей парцели число 2260/7 К.О. Нови Сад I, Город Нови Сад. Городска управа за защиту животного штредку Городу Нового Саду на основу члена 10. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк Републики Сербиї”, число 135/04 и 36/09) обявює

ОБВИСЦЕНЄ

о поднєшеней вимоги за одлучованє о потреби преценьованю вплїву проєкта на животни штредок Ношитель проєкта „Teлеком Сербия” а.д. Таковска 2, Беоґрад, поднєсол вимогу за одлучованє о потреби преценьованю вплїву на животни штредок проєкта базней станїци мобилней телефониї – „НС -Сателит-

проєкта базней станїци мобилней телефониї „НС Сентандрейска драга” у улїци Сентандрейска драга число 165 у Новим Садзе, на катастерскей парцели число 65/4, К.О. Нови Сад IV, Город Нови Сад. Податки и документацию зоз вимоги ношителя проєкта мож видзиц у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду, Улїца Руменацка 110, Нови Сад, роботни днї од 10 до 15 годзин. Шицки заинтересовани, у чаше 10 днї од дня обявйованя того обвисценя, можу дац свойо думанє у писаней форми на адресу Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду. ня вплїву на животни штредок проєкта базней станїци мобилней телефониї „НС Храм Святого Георгия, у улїци Николи Пашича 4, на катастерскей парцели число 9559, К.О. Нови Сад I, Город Нови Сад. Податки и документацию зоз вимоги ношителя проєкта мож видзиц у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду, Улїца Руменацка 110, Нови Сад, роботни днї од 10 до 15 годзин. Шицки заинтересовани, у чаше 10 днї од дня обявйованя того обвисценя, можу дац свойо думанє у писаней форми на адресу Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду.

Податки и документацию зоз вимоги ношителя проєкта мож видзиц у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду, Улїца Руменацка 110, Нови Сад, под час роботних дньох од 10 до 15 годзин по 1. фебруар 2016. року. У складзе зоз членом 6. Правилнїка о поступку явного увиду, презентациї и явней розправи о студиї о преценьовню вплїву на животни штредок („Службени глашнїк РС”, 69/05) заинтерсованих орґанох, орґанизацийох и явносц под час тирваня явного увиду можу поднєсц зауваги и думаня на студиї о преценьованю вплїву у писаней форми Городскей управи за защиту животного штредку. Явну розправу и презентацию ше отрима 2. фербуара 2016. року, у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду, Руменацка 110, Нови Сад, на 12 годзин.

НС71/НСУ71” у улїци Футожска драга число 12, у Новим Садзе, на катастерскей парцели число 7855/2 , К.О. Нови Сад I, Город Нови Сад. Податки и документацию зоз вимоги ношителя проєкта мож видзиц у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду, Улїца Руменацка 110, Нови Сад, под час роботних дньох од 10 до 15 годзин. Шицки заинтере совани, у чаше од 10 дньох од обявйованя того обвисценя, можу дац свойо думанє у писаней форми на адресу Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду.

29. ДЕЦЕМБЕР 2015.

Городска управа за защиту животного штредку на основи члена 29. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк Републики Сербиї” число 135/04 и 36/09), обявює

ОБВИСЦЕНЄ

о принєшеним ришеню з хторим дата согласносц на Студию о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта базней станїци мобилней телефониї – „Петроварадин 5” Подприємство „Telenor Common Operation”, Оддїл Беоґрад-Нови Беоґрад по овласценю ношителя Проєкта „Теленор” д.о.о. Младежских бриґадох 90, Нови Беоґрад, поднєсол вимогу за даванє согласносци на Студию о преценьованю вплїву застатого стану на животни штредок проєкта базней станїци мобилней телефониї „ Петроварадин 5 ” у улїци Фрушкогорского одряду ачисло 5, у Петроварадину, на катастерскей парцели число 1540/7, К.О. Петроварадин, Город Нови Сад. После запровадзеного поступку и предлогу Технїчней комисиї, Городска управа за защиту животного штредку дня 25. децембра 2015. року принєсла ришенє число VI-501-900/15, зоз хторим дата согласносц на предметну Студию. З цильом обвисцованя заинтересованей явносци текст ришеня обявює ше у цалосци: Городска управа за защиту животного штредку, на основи члена 24. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк РС”, чс. 33/97 и 31/01 и „Службени глашнїк РС”число 30/10) и члена 11., 34. и 36. Одлуки о Городских управох Городу Нового Саду („Службени новини Городу Нового Саду”, число 52/08, 55/09, 11/10, 39/10, 60/10 и 69/13), поступаюци по вимоги „Telenor Common Operation”, Оддїл Беоґрад-Нови Беоґрад по овласценю ношителя Проєкта „Теленор” д.о.о. Младежских бриґадох 90, Нови Беоґрад, у поступку одлучованя о даваню согласносци на Студию о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта базней станїци мобилней телефониї – „Петроварадин 5” после запровадзеного поступку и звиту технїчней комисиї, приноши

РИШЕНЄ

1. Дава ше согласносц на Студию о преценьованю вплїву на животни штредок за проєкт базней станїци мобилней телефониї „Петроварадин 5” у улїци Фрушогорского одряду число 5, у Петроварадину, на катастерскей парцели число 1540/7, К.О. Петроварадин, Город Нови Сад ношителя проєкта „ТЕЛЕНОР” д.о.о. Младежских бриґадох 90, Нови Беоґрад. 2. Обовязує ше ношитель проєкта же: – проєкт виведзе у складзе зоз технїчну документацию и условиями и мирами защити хтори утвердзели други овласцени орґани и орґанизациї, а дати су у прилогу Студиї; – обезпечи условия и запровадзи мири за зоперанє, зменшованє лєбо одклоньованє чкодлївих вплївох на животни штредок, хторих єст у Студию, поглавє 8. „Опис мирох з цильом зопераня, зменшованя лєбо одклоньованє каждого значнєйшого чкодлївого вплїву на животни штредок”; 3. Ношитель проєкта длужни обезпечиц вивершованє програми нєпреривного провадзеня у складзе зоз важацима предписанями хтори дефиновани зоз поглавйом 9. „Програма провадзеня вплїву на животни штредок ” и же податки достати зоз мониторинґом доручує Аґенциї за защиту животного штредку, Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду и Городскей управи за инспекцийни роботи – Обласц инспекциї за защиту животного штредку; 4. Наклада ше ношительови проєкта же у случаю реконструкциї и пременки технїчних характеристикох базней станїци зоз точки 1. того ришеня, поднєше вимогу компетентоному орґану за одлучованє о потреби преценьованє вплїву на животни штредок.

ОБГРУНТОВАНЄ

Подприємство „Telenor Common Operation”, Оддїл Беоґрад-Нови Беоґрад по овласценю ношителя Проєкта „Теленор” д.о.о. Младежских бриґадох 90, Нови Беоґрад, поднєсол вимогу за даванє согласносци на Студию о преценьованя вплїву на животни штредок проєкта – базней станїци мобилней телефониї „Петроварадин 5” у улїци Фрушкогорского одряду число 5, у Петроварадину, на катастерскей парцели число 1540/7, К.О. Петроварадин, Город Нови Сад. З проєктом першобутно предвидзене поставянє тросекторней антенскей системи хтора будзе мац три антени (за кажди сектор по єдну) и то за перш

29. ДЕЦЕМБЕР 2015.

сектор єдна антена Huawei ADU451807 за обидва радио системи (GSM 900 и UMTS), за други сектор єдна антена Huawei АТR451606 за обидва радо сисетми (GSM 900 и UMTS) и за треци сектор єдна антена Huawei АТR451704 за обидва радио системи (GSM 900 и UMTS). Предвидзени азимути антенох за систему GSM 900 то 50 ступнї (сектор 1), 180 ступнї (сектор 2) и 300 ступнї (сектор 3). и за систему UMTS 20 ступнї ( сектор 1) , 150 ступнї (сектор 2) и 270 ступнї (сектор 3). Конфиґурация примодавача базней станїци за систему GSM 900 и UMTS предвидзена 2+2+2. Технїчна комисия предложела же би ше за предметну базну станїцу обезпечело технїчне ришенє у шицких обєктох хтори ше находзa у зони звекшаней чувствительносци интензитет поля бул максимално 10 одсто od референтней вредносци за опсяг GSM 900 и UMTS у зонох звекшаней чувствительносци. После окончених вименкопх и допополнєньох з проєктом предвидзене поставяянє тросекторней антенскей системи хтора будзе составена з єдней антени типа Huawei АDU451807 (сектор1) за обидва радио системи (GSM 900 и UMTS), єдна антена типа Huawei АТR451602 (сектор 2) и єдна антена типа Huawei АТR451807 (сектор 3) за обидва радо сисетми (GSM 900 и UMTS). Азимути антенох за системи GSM 900 и UMTS то 50 ступнї (сектор 1), 180 ступнї (сектор 2) и 300 ступнї (сектор 3). Конфиґурация примодавача базней станїци за систему GSM 900 то 2+2+2 а за UMTS 2+2+2. У складзе зоз Законом о преценьованю вплїву на животни штредок и Правилнїком о поступку явного увида, презентациї и явней розправи о студиї о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк РС”, число 69/05) запровадзени поступок преценьованя вплїву на животни штредок и обезпечене участвованє заинтересованих орґанох и орґанизацийох и явносци. У законским термину, хтори предвидзени за явни увид, Студия о преценьованю вплїву проєкта на животни штредок була виложена у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку по 28. септембер 2015. року. Под час тирваня явного увиду нє доручени думаня и зауваги у писаней форми на Студию о преценьованю вплїву проєкта на животни штредок з боку заинтересованих орґанох, орґанизацийох и явносци анї нє було винєшених думаньох заинтересованєй явносци под час презентациї и явней розправи хтора отримана 29. септембра 2015. року цо константоване у записнїку число VI-501-900/15 од 29. септембра 2015. року. Зоз ришеньом о образованю и менованю предсидателя и членох технїчней комисиї за оцену Студиї о преценьованю вплїву на животни штредок „Петроварадин 5 ” у улїци Фрушкогорского одряду число 5, у Петроварадину, на катастерскей парцели число 1540/7, К.О. Петроварадин, Город Нови Сад, ношителя проєкта „ТЕЛЕНОР” д.о.о., Нови Беоґрад, Младежских бриґадох 90, число VI-501-900/15 од 4. септембра 2015. року, формована Технїчна комисия за оценьованє Студиї о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта, хтора випитала Студию о преценьованю вплїву и после запровадзеного, зоз законом утвердзеним поступком, о своєй роботи тому орґану доручела звит число VI-501-900/15 од 24. децембра 2015. року зоз оцену предметней Студиї о преценьованю вплїву и зоз предлогом же ше на исту да согласносц. Зоз увидом до комплетней документациї, после запровадзеного поступку и звиту технїчней комисиї константоване же Студия зробена у складзе зоз Законом о преценьованю вплїву на животни штредок, Правилнїком о змисту студиї о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк РС”, число 69/05) и Ришеньом о потреби преценьованя вплїву и о одредзованю обсягу и змисту студиї число VI-501-707/15 од 21. юлия 2015. року, хтору принєсла Городска управа за защиту животного штредку Городу Нового Саду. Кед ше Проєкт виведзе у складзе зоз технїчну документацию и кед ше випочитує шицки предвидзени мири за зменшованє лєбо зоперанє чкодлївих вплївох на животни штредок зоз точки 2. и 3. того ришеня, робота обєкта нє будзе значнєйше загрожовац животни штредок. На основи горе наведзеного ришене як у дипозитиве. Поука о правним лїку: Тото ришенє конєчне у управним поступку. Процив того ришеня ношитель Проєкта може порушац управни спор пред Управним судом 30 днї од дня приманя ришеня, а заинтересована явносц 30 днї од дня обявйованя обвисценя о принєшеним ришеню у средствох явного информованя.

ИНФОРМАТОР

ЦЕНОВНЇК КНЇЖКОХ НВУ “РУСКЕ СЛОВО” Микола Шанта: ВСЕЛЕНСКА ЧЕРКОТКА . . . . . . . . . . .300 дин. Ася Папуґа: ГРИШКА . . . . . . . .200 дин. Владимир Бесерминї: СЛОВО БОЯНА ДВОКРАЯНА . .300 дин Агнета Бучко Папгаргаї: ОСЦЕ И ЧЕРЕШНЇ . . . . . . . . . . . . .300 дин. Ирина Гарди-Ковачевич: ГАЛОВ . . . . . . . . . . . . . . . .500 дин. Мирон Жирош: ГОРНЇЦА БАЧВАНСКО-СРИМСКИХ РУСНАЦОХ . . . . . . . . . .500 дин. Юлиян Тамаш: ЦЕНТУРИОН – ДЗЕШЕЦ ЛЮБОВНИ ЗАПОВИДИ . . . . . . . . . .700 дин. Ev}enij ^akan: BA^VANSKI SAFARI . . . . . . . . . . . . .300 din. Vasilq Mudri: BUDZENW YRI . . . . . . . .300 din. Городска управа за защиту животного штредку Городу Нового Саду на основу члена 20. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк Републики Сербиї”, число 135/04 и 36/09) обявює

ОБВИСЦЕНЄ

о явним увиду, явней презентациї и явней розправи Студиї о преценьованю вплїву проєкта на животни штредок Ношитель проєкта „Teлеком Сербия” а.д. Таковска 2, Беоґрад, поднєсол вимогу за даванє согласносци на Студию о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта базней станїци мобилней телефониї „НСУ221 НС-Булевар Йована Дучича УМТС” у улїци Булевар Йована Дучича 26, на катастерскей парцели число 10730/3 К.О. Нови Сад I, Город Нови Сад. Податки и документацию зоз вимоги ношителя проєкта мож видзиц у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду, Улїца Руменацка 110, Нови Сад, под час роботних дньох од 10 до 15 годзин по 25. януар 2015. року. У складзе зоз членом 6. Правилнїка о поступку явного увиду, презентациї и явней розправи о студиї о преценьовню вплїву на животни штредок („Службени глашнїк РС”, 69/05) заинтерсованих орґанох, орґанизацийох и явносц под час тирваня явного увиду можу поднєсц зауваги и думаня на студиї о преценьованю вплїву у писаней форми Городскей управи за защиту животного штредку. Явну розправу и презентацию ше отрима 26. януара 2015. року, у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду, Руменацка 110, Нови Сад, на 12 годзин. Городска управа за защиту животного штредку Городу Нового Саду на основи члена 10. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк Републики Сербиї”, число 135/04 и 36/09) обявює

ОБВИСЦЕНЄ

о поднєшеней вимоги за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок проєкта Ношитель проєкта „Телеком Сербия” а.д., Таковска 2, Беоґрад, поднєсол вимогу за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок проєкта базней станїци мобилней телефониї „НС84, НСУ84, НСЛ84 – БУЛЕВАР ОШЛЄБОДЗЕНЯ” у улїци Булевар ошлєбодзеня 81, у Новим Садзе, на катастерскей парцели 10237/1, К.О. Нови Сад I, Город Нови Сад. Податки и документацию зоз вимоги ношителя проєкта мож видзиц у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду, Улїца Руменацка 110, Нови Сад, роботни днї од 10 до 15 годзин. Шицки заинтересовани, у чаше 10 днї од дня обявйованя того обвисценя, можу дац свойо думанє у писаней форми на адресу Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду.

РУСКЕ СЛОВО 39

ИНФОРМАТОР Городска управа за защиту животного штредку на основи члена 29. пасус 1. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк Републики Сербиї” число 135/04 и 36/09), обявює

ОБВИСЦЕНЄ

о принєшеним ришеню зоз хторим ше утвердзує же нє потребне преценьованє вплїву на животни штредок проєкта „Вибудов трансформаторскей станїци „ТО ЗАХОД 3” – 10,5/20kV – 3x5000kVA”, Футожска драга 6, на катастерскей парцели число 7716/3, К.О. Нови Сад I, Город Нови Сад ношителя проєкта ЯКП „НОВОСАДСКА ЦЕПЛЯРНЯ” Нови Сад, Владимира Николича 1 По овласценю ношителя проєкта ЯКП „НОВОСАДСКА ЦЕПЛЯРНЯ” Нови Сад, Владимира Николича 1, Славко Миятов зоз Нового Саду, Душана Даниловича 9, хтори заняти у „SLAVIRIS” d.o.o. Нови Сад, Слободана Йованович а15/1, поднєсол вимогу за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок Проєкта „Вибудов трансформаторскей станїци „ТО ЗАХОД 3” – 10,5/20kV – 3x5000kVA”, Футожска драга 6, на катастерскей парцели число 7716/3, К.О. Нови Сад I, Город Нови Сад. После запровадзеного поступку, Городска управа за защиту животного штредку дня 16. децембра 2015. року принєсла ришенє число VI-5011045/15, зоз котрим ше утвердзує же за предметни проєкт нє потребне преценьованє вплїву на животни штредок. З цильом обвисцованя заинтересованей явносци текст ришеня обявює ше у цалосци: Городска управа за защиту животного штредку, на основи члена 30. точка 2. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк РС”, чс. 135/04 и 36/09) и члена 192. пасус 1. Закона о общим управним поступку („Службени новини СРЮ” число 33/97 и 31/01 и „Службени глашнїк РС” число 30/10) и члена 11., 34. и 36. Одлуки о Городских управох Городу Нового Саду („Службени новини Городу Нового Саду”, число 52/08, 55/09, 11/10, 39/10, 60/10 и 69/13), поступаюци по вимоги ношителя проєкта ЯКП „НОВОСАДСКА ЦЕПЛЯРНЯ” Нови Сад, Владимира Николича 1, за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок проєкта „Вибудов трансформаторскей станїци „ТО ЗАХОД 3” – 10,5/20kV – 3x5000kVA”, Футожска драга 6, на катастерскей парцели число 7716/3, К.О. Нови Сад I, Город Нови Сад приноши

РИШЕНЄ

1. Утвердзує ше же за проєкт „Вибудов трансформаторскей станїци „ТО ЗАХОД 3” – 10,5/20kV – 3x5000kVA”, Футожска драга 6, на катастерскей парцели число 7716/3, К.О. Нови Сад I, Город Нови Сад, ношителя проєкта ЯКП „НОВОСАДСКА ЦЕПЛЯРНЯ” Нови Сад, Владимира Николича 1, нє потребне преценьованє вплїву на животни штредок 2. Ношитель проєкта ше обовязує же проєкт виведзе на способ хтори описани у Вимоги и же обезпечи условия за зоперанє, зменшанє лєбо одклоньованє чкодлївих вплївох на животни штредок, на способ хтори описани у Прилогу 1. хтори доручени ґу вимоги и твори його состойну часц.

ОБГРУНТОВАНЄ

40 РУСКЕ СЛОВО

По овласценю ношителя проєкта ЯКП „НОВОСАДСКА ЦЕПЛЯРНЯ” Нови Сад, Владимира Николича 1, Славко Миятов зоз Нового Саду, Душана Даниловича 9, хтори заняти у „SLAVIRIS” d.o.o Нови Сад, поднєсол вимогу за одлучованє о потреби преценьованя вплїву застатого стану на животни штредок Проєкта Слободана Йовановича15/1, поднєсол вимогу за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок Проєкта „Вибудов трансформаторскей станїци „ТО ЗАХОД 3” – 10,5/20kV – 3x5000kVA”, Футожска драга 6, на катастерскей парцели число 7716/3, К.О. Нови Сад I, Город Нови Сад. У складзе зоз Законом о преценьованю вплїву на животни штредок, о поднєшеней вимоги обвисцена явносц з оглашованьом у средствох явного информованя и МЗ „Ґаврило Принцип”. У зоз законом предписаним терминє нє доручени думаня заинтересованих орґанох, орґанизацийох и явносци. Локация и намена проєкта у складзе зоз Ришеньом зоз хторим ше видава будовательна дозвола число V-3511571/15 од 30. септембра 2015. року хтору видала Городска управа за урбанизем и квартельни роботи Городу Нового Саду. Зоз увидом до докуменатциї хтора доручена ґу вимоги, по запровадзеним поступку rozpatrany vimogi, тот орґан утвердзел же ше предметни проєкт находзи под точку 12. подточка 11. Трафо-станїца и розклопни пошореня, Лїстина II Уредби о утвердзованє лїстини проєктох за хтори обовязна преценьованє вплївох и Лїстини проєктох за хтори ше може вимагац преценьованє вплїцох на животни штредок (“S.G. RS” ~islo 114/08) як и же критериюм за одлучованє о потреби виробку студиї о преценьованю вплїву на животни штредок – напруженє 220 kV лєбо вецей. Зоз проєктом предвидзене убудованє нових сухих изолованих зоз епоксилну изолацию зоз воздухом охладзених енерґетских трансформаторох 3x5000 kVA преносного одношеня 10,5/20 kVYnD5/IP 00, зоз сетом вентиалторох за резервне дополнююце хладзенє зоз провадзацу опрему и инсталациями, а з оглядом же напруженє трафо станїци и розклопного пошореня спод критериюма за одлучованє о потреби виробку студиї о преценьованю вплїву на животни штредок и же зоз применьиваньом мири защити животного штредку хтори предвидзени у Вимоги, буц обезпечени предписани квалитет животного штредку, утвердзене же нє потребни виробок Студиї о преценьованю вплїву проєкта на животного штредку. Кед ношитль проєкта поступи у складзе зоз условиями хтори утвердзени зоз точку 2. диспозитива того Ришеня, под час порядней роботи проєкта, нє зяви ше неґативни ефекти хтора би значнєйше вплївовали наж животни штредок. Na osnovi gore navedzenogo, ri{ene yk u dispozitive. Pouka o pravnim l<ku: Prociv togo ri{eny moè {e viyvic àlba Pokra<nskomu sekretariytu za urbanizem, budovatelqstvo i za|itu ìvotnogo {tredku u ~a{e 15 dn< od dny primany ri{eny, pрейґ того tim or}anu. Zainteresovana yvnosc moè viyvic àlbu prociv togo ri{eny u ~a{e 15 dn< od dny obyvjovany u sredstvoh yvnogo informovany, прейґ того or}anu.

Городска управа за защиту животного штредку на основи члена 29. пасус 1. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк Републики Сербиї” число 135/04 и 36/09), обявює

ОБВИСЦЕНЄ

о принєшеним ришеню зоз хторим ше утвердзує же нє потребне преценьованє вплїву на животни штредок проєкта „Вибудов трансформаторскей станїци „ТО ЗАХОД 2” 20/0.4 kV - 1x1000kVA + 1х630 kVA” у Новим Садзе, Футожска драга 6, на катастерскей парцели число 7716/3, К.О. Нови Сад I, Город Нови Сад. По овласценю ношителя проєкта ЯКП „НОВОСАДСКА ЦЕПЛЯРНЯ” Нови Сад, Владимира Николича 1, Славко Миятов зоз Нового Саду, Душана Даниловича 9, хтори заняти у „SLAVIRIS” d.o.o. Нови Сад, Слободана Йовановича15/1, поднєсол вимогу за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок Проєкта „Вибудов трансформаторскей станїци „ТО ЗАХОД 2” 20/0.4 kV - 1x1000kVA + 1х630 kVA” у Новим Садзе, Футожска драга 6, на катастерскей парцели число 7716/3, К.О. Нови Сад I, Город Нови Сад. После запровадзеного поступку, Городска управа за защиту животного штредку дня 16. децембра 2015. року принєсла ришенє число VI-501-1046/15, зоз котрим ше утвердзує же за предметни проєкт нє потребне преценьованє вплїву на животни штредок. З цильом обвисцованя заинтересованей явносци текст ришеня обявює ше у цалосци: Городска управа за защиту животного штредку, на основи члена 30. точка 2.. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк РС”, чс. 135/04 и 36/09) и члена 192. пасус 1. Закона о общим управним поступку („Службени новини СРЮ” число 33/97 и 31/01 и „Службени глашнїк РС” число 30/10) и члена 11., 34. и 36. Одлуки о Городских управох Городу Нового Саду („Службени новини Городу Нового Саду”, число 52/08, 55/09, 11/10, 39/10, 60/10 и 69/13), поступаюци по вимоги ношителя проєкта ЯКП „НОВОСАДСКА ЦЕПЛЯРНЯ” Нови Сад, Владимира Николича 1, за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок проєкта „Вибудов трансформаторскей станїци „ТО ЗАХОД 2” 20/0.4 kV - 1x1000kVA + 1х630 kVA” у Новим Садзе, Футожска драга 6, на катастерскей парцели число 7716/3, К.О. Нови Сад I, Город Нови Сад приноши

РИШЕНЄ

1. Утвердзує ше же за проєкт „Вибудов трансформаторскей станїци „ТО ЗАХОД 2” 20/0.4 kV - 1x1000kVA + 1х630 kVA” у Новим Садзе, Футожска драга 6, на катастерскей парцели число 7716/3, К.О. Нови Сад I, Город Нови Сад, ношителя проєкта ЯКП „НОВОСАДСКА ЦЕПЛЯРНЯ” Нови Сад, Владимира Николича 1, нє потребне преценьованє вплїву на животни штредок 2. Ношитель проєкта ше обовязує же проєкт виведзе на способ хтори описани у Вимоги и же обезпечи условия за зоперанє, зменшанє лєбо одклоньованє чкодлївих вплївох на животни штредок, на способ хтори описани у Прилогу 1. хтори доручени ґу вимоги и твори його состойну часц.

ОБВИСЦЕНЄ

ОБГРУНТОВАНЄ

По овласценю ношителя проєкта ЯКП „НОВОСАДСКА ЦЕПЛЯРНЯ” Нови Сад, Владимира Николича 1, Славко Миятов зоз Нового Саду, Душана Даниловича 9, хтори заняти у „SLAVIRIS” d.o.o Нови Сад, поднєсол вимогу за одлучованє о потреби преценьованя вплїву застатого стану на животни штредок Проєкта Слободана Йовановича15/1, поднєсол вимогу за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок Проєкта „Вибудов трансформаторскей станїци „ТО ЗАХОД 2” 20/0.4V 1x1000kVA + 1х630 kVA” у Новим Садзе, Футожска драга 6, на катастерскей парцели число 7716/3, К.О. Нови Сад I, Город Нови Сад. У складзе зоз Законом о преценьованю вплїву на животни штредок, о поднєшеней вимоги обвисцена явносц з оглашованьом у средствох явного информованя и МЗ „Ґаврило Принцип”. У зоз законом предписаним терминє нє доручени думаня заинтересованих орґанох, орґанизацийох и явносци. Локация и намена проєкта у складзе зоз Ришеньом зоз хторим ше видава будовательна дозвола число V-351-1572/15 од 1. октобра 2015. року хтору видала Городска управа за урбанизем и квартельни роботи Городу Нового Саду. Зоз увидом до докуменатциї хтора доручена ґу вимоги, по запровадзеним поступку rozpatrany vimogi, тот орґан утвердзел же ше предметни проєкт находзи под точку 12. подточка 11. Трафо-станїца и розклопни пошореня, Лїстина II Уредби о утвердзованє лїстини проєктох за хтори обовязна преценьованє вплївох и Лїстини проєктох за хтори ше може вимагац преценьованє вплїцох на животни штредок (“S.G. RS” ~islo 114/08) як и же критериюм за одлучованє о потреби виробку студиї о преценьованю вплїву на животни штредок – напруженє 220 kV лєбо вецей. Зоз проєктом предвидзене убудованє нового зоз олєйом хладзеним енерґетским трансформатором 630 kVA преносного одношеня 20/0.4 kV DYn5, капацитета розклопней опреми за TR-1000kVA, а з оглядом же напруженє трафо станїци и розклопного пошореня спод критериюма за одлучованє о потреби виробку студиї о преценьованю вплїву на животни штредок и же зоз применьованьом мири защити животного штредку хтори предвидзени у Вимоги, буц обезпечени предписани квалитет животного штредку, утвердзене же нє потребни виробок Студиї о преценьованю вплїву проєкта на животного штредку. Кед ношитель проєкта поступи у складзе зоз условиями хтори утвердзени зоз точку 2. диспозитива того Ришеня, под час порядней роботи проєкта, нє зяви ше неґативни ефекти хтора би значнєйше вплївовали наж животни штредок. Na osnovi gore navedzenogo, ri{ene yk u dispozitive. Pouka o pravnim l<ku: Prociv togo ri{eny moè {e viyvic àlba Pokra<nskomu sekretariytu za urbanizem, budovatelqstvo i za|itu ìvotnogo {tredku u ~a{e 15 dn< od dny primany ri{eny, pрейґ того or}anu. Zainteresovana yvnosc moè viyvic àlbu prociv togo ri{eny u ~a{e 15 dn< od dny obyvjovany u sredstvoh yvnogo informovany, прейґ того or}anu.

НСХ66, НСУ66, НСЛ66 ПАВЛА ПАПА – МУП” у улїци Павла Папа 44, у Новим Садзе, на катастерских парцелох чс. 7144/1, 7144/2 и 7145, К.О. Нови Сад I, Город Нови Сад. Податки и документацию зоз вимоги ношителя проєкта мож видзиц у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду, Улїца Руменацка 110, Нови Сад, роботни днї од 10 до 15 годзин. Шицки заинтересовани, у чаше 10 днї од дня обявйованя того обвисценя, можу дац свойо думанє у писаней форми на адресу Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду.

29. ДЕЦЕМБЕР 2015.

ОБВИСЦЕНЄ

о принєшеним ришеню зоз хторим ше утвердзує же нє потребне преценьованє вплїву на животни штредок проєкта „Реконструкция часци обєкта „ТО ЗАХОД” и убудов коґенерацийного пошореня” за комбиновану продукцию електричней и цеплотней енерґиї зоз применьованьом 3 ґазних моторох на пририодни ґаз вкупней електричней моци 9,98 Mwe односно вкупного цеплотного капацитета 10,35 МWt, Футожска драга 6, на катастерскей парцели число 7716/3, К.О. Нови Сад I, Город Нови Сад. По овласценю ношителя проєкта ЯКП „НОВОСАДСКА ЦЕПЛЯРНЯ” Нови Сад, Владимира Николича 1, Славко Миятов зоз Нового Саду, Душана Даниловича 9, хтори заняти у „SLAVIRIS” d.o.o. Нови Сад, Слободана Йовановича15/1, поднєсол вимогу за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок Проєкта „Реконструкция часци обєкта „ТО ЗАХОД” и убудов коґенерацийного пошореня” за комбиновану продукцию електричней и цеплотней енерґиї зоз применьованьом 3 ґазних моторох на природни ґаз вкупней електричней моци 9,98 Mwe односно вкупного цеплотного капацитета 10,35 МWt, Футожска драга 6, на катастерскей парцели число 7716/3, К.О. Нови Сад I, Город Нови Сад. После запровадзеного поступку, Городска управа за защиту животного штредку дня 17. децембра 2015. року принєсла ришенє число VI-501-1044/15, зоз котрим ше утвердзує же за предметни проєкт нє потребне преценьованє вплїву на животни штредок. З цильом обвисцованя заинтересованей явносци текст ришеня обявює ше у цалосци: Городска управа за защиту животного штредку, на основи члена 10. пасус 4. и 6. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк РС”, чс. 135/04 и 36/09) и члена 192. пасус 1. Закона о общим управним поступку („Службени новини СРЮ” число 33/97 и 31/01 и „Службени глашнїк РС” число 30/10) и члена 11., 34. и 36. Одлуки о Городских управох Городу Нового Саду („Службени новини Городу Нового Саду”, число 52/08, 55/09, 11/10, 39/10, 60/10 и 69/13), поступаюци по вимоги ношителя проєкта ЯКП „НОВОСАДСКА ЦЕПЛЯРНЯ” Нови Сад, Владимира Николича 1, Славко Миятов зоз Нового Саду, Душана Даниловича 9, хтори заняти у „SLAVIRIS” d.o.o. Нови Сад, Слободана Йовановича15/1, поднєсол вимогу за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок Проєкта „Реконструкция часци обєкта „ТО ЗАХОД” и убудов коґенерацийного пошореня” за комбиновану продукцию електричней и цеплотней енерґиї зоз применьованьом 3 ґазних моторох на природни ґаз вкупней електричней моци 9,98 Mwe односно вкупного цеплотного капацитета 10,35 МWt, Футожска драга 6, на катастерскей парцели число 7716/3, К.О. Нови Сад I, Город Нови Сад.

РИШЕНЄ

1. Утвердзує ше же за Проєкт за одлучованє о потреби преценьованю вплїву на животни штредок проєкта „Реконструкция часци обєкта „ТО ЗАХОД” и убудов коґенерацийного пошореня” за комбиновану продукцию електричней и цеплотней енерґиї зоз применьованьом 3 ґазних моторох на пририодни ґаз вкупней електричней моци 9,98 Mwe односно вкупного цеплотного капацитета 10,35 МWt, Футожска драга 6, на катастерскей парцели число 7716/3, К.О. Нови Сад I, Город Нови Сад, ношителя проєкта ЯКП „НОВОСАДСКА ЦЕПЛЯРНЯ” Нови Сад, Владимира Николича 1, нє потребне преценьованє вплїву на животни штредок. 2. Ношитель проєкта ше обовязує же проєкт виведзе на способ описани у Вимоги и же обезпечи условия и запровадзи мири за зоперанє, зменшованє и одклоньованє чкодлївих вплївох на животни штредок, на способ описани у Прилогу 1. хтори доручени ґу вимоги и твори його состойну часц, як и же окреме обезпечи слїдующе: – miri htori obezpe~a же защита и очуваня квалитета воздуха будзе у складзе зоз Законом о защити воздуха (“Slu`beni gla{n<k RS”, ~islo 36/09 и 10/2013) и другима позитивнима предписанями хтори уредзую тоту обласц; – miri htori obezpe~a же поступанє зоз одрутнима водами и квалитет одрутних водох будзе у складзе зоз Законом о водох (“Slu`beni gla{n<k RS”, ~islo 36/09 и 93/2012) и другима позитивнима предписанями хтори ушорюю тоту обласц; – miri htori obezpe~a же поступанє зоз одрутнима материями будзе у складзе зоз Законом о управя-

29. ДЕЦЕМБЕР 2015.

ню зоз одрутками (“Slu`beni gla{n<k RS”, ~islo 36/09 и 88/2010) и другима позитивнима предписанями хтори уредзую тоту обласц; – miri htori obezpe~a же защита од галайку и уровня галайку будзе у складзе зоз Законом о защити од галайку у животним штредку (“Slu`beni gla{n<k RS”, ~islo 36/09 и 88/2010) и другима позитивнима предписанями хтори уредзую тоту обласц; – у рамику програми провадзеня вплїву на животни штредок окреме обезпечи провадзенє квалитета: воздуху, одрутних водох и уровня галайку, у складзе зоз позитивнима предписанями.

ИНФОРМАТОР

ВИШОЛ РУСКИ ХРИСТИЯНСКИ КАЛЕНДАР ЗА 2016. РОК

ОБГРУНТОВАНЄ

По овласценю ношителя проєкта ЯКП „НОВОСАДСКА ЦЕПЛЯРНЯ” Нови Сад, Владимира Николича 1, Славко Миятов зоз Нового Саду, Душана Даниловича 9, хтори заняти у „SLAVIRIS” d.o.o. Нови Сад, Слободана Йовановича15/1, поднєсол вимогу за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок Проєкта „Реконструкция часци обєкта „ТО ЗАХОД” и убудов коґенерацийного пошореня” за комбиновану продукцию електричней и цеплотней енерґиї зоз применьованьом 3 ґазних моторох на природни ґаз вкупней електричней моци 9,98 Mwe односно вкупного цеплотного капацитета 10,35 МWt, Футожска драга 6, на катастерскей парцели число 7716/3, К.О. Нови Сад I, Город Нови Сад. У складзе зоз Законом о преценьованю вплїву на животни штредок, о поднєшеней вимоги обвисцена явносц з оглашованьом у средствох явного информованя и МЗ „Ґаврило Принцип”. Зоз законом предписаним терминє нє доручени думаня заинтересованих орґанох , орґанизацийох и явносци. Локация и намена проєкта у складзе зоз Ришеньом зоз хторим ше видава локацийне дошлєбодзенє V-351-1322/15 од 1. октобра 2015. року, хтори видала Городскей управи за урбанизем и квартельни роботи Городу Нового Саду. Зоз увидом до документациї хтора доручена ґу вимоги, по запровадзеним поступку розпатраня вимоги, тот орґан утвердзел же ше предметни проєкт находзи под точку 3. одточку 1. Пошореня за продукцию електричней енерґиї, водовей пари, цеплей води, технолоґийней пари лєбо зогратих ґазох (термоелектрани, цеплярня ґазнитурбини, пошореня зоз мотором зоз нукашнїм згорйованьом, други пошореня зоз згорйованьом) уключуюци и парни котли у пошореньох зоз згорйованьом зоз хаснованьом шицких файтох горивох, Лїстини II Уредби о утвердзованю Лїстини проєктох за хтори обовязне преценьованє вплїву и Лїстини проєктох за хтори ше може вимагац преценьованє вплїву на животни штредок („Службени глашнїк РС”, число 114/08) як и же критериюм за одлучованє о потреби виробку студиї о преценьованю вплїву на животни штредок – моцносц од 1 до 50 MW. Зоз проєктом предвидзена убудовйованє три ґазни мотори – ґенераторе зоз комплетну провадзацу опрему як цо ґазни рампи, загартушовачи галайку, утилизатори цеплоти димних ґазох, розхладзуюцей кули, командно енерґетскей табли за повязованє опреми и синхронизацию роботи и софтверу за управянє зоз роботи коґенерацийних модулох при приоритету трошеня цеплотней енерґиї. Цеплотна енерґия зоз ґазних моторох пласує ше до системи за пририхтованє потрошмєй цеплей води а електрична енерґия до вонкашнєй диструбутивней мрежи. З оглядом же моцносц коґенерацийного пошореня спод 10 MW, же ше як енерґент за доставанє цеплотней и електричнй енерґиї хаснує пририодни жемови ґаз и же ше зоз примєнованьом мири защитит животного штредку хтори предвидзени у Вимоги, буц обезпечени предписани квалитет животного штредку, утвердзене же нє потребни виробок Студиї о преценьованю вплїву проєкта на животни штредок. Кед ношитель проєкта поступи у складзе зоз условиями хтори утвердзени зоз точку 2. диспозитива того Ришеня, под час порядней роботи проєкта, нє зявя ше неґативни ефекти хтори би значнєйше вплївовали на животни штредок. Na osnovi gore navedzenogo, ri{ene yk u dispozitive. Pouka o pravnim l<ku: Prociv togo ri{eny moè {e viyvic àlba Pokra<nskomu sekretariytu za urbanizem, budovatelqstvo i za|itu ìvotnogo {tredku u ~a{e 15 dn< od dny primany ri{eny, pрейґ того or}anu. Zainteresovana yvnosc moè viyvic àlbu prociv togo ri{eny u ~a{e 15 dn< od dny obyvjovany u sredstvoh yvnogo informovany, прейґ того or}anu.

Видрукована найпопуларнєйша и найтиражнєйша руска кнїжка – РУСКИ ХРИСТИЯНСКИ КАЛЕНДАР 2016. И того року вон заєднїцке виданє НВУ „Руске слово” и Християнского часопису „Дзвони”. Обсяг ма 280 боки, шицки боки у фарби, так же мож повесц же Календар прави руски сувенир. Цена кнїжки 500 динари. У Календаре єст статї зоз обласци нашей политики, култури, духовного живота, нашей прешлосци, литератури, польопривреди, психолоґиї, спорту, гумору, пишеме о рочнїцох и ювилейох, о наших людзох у швеце, о активносцох наших младих... Календар мож купиц у НВУ „Руске слово” у Новим Садзе, при заступнїкох „Руского слова”. У Руским Керестуре у дописовательстве и при Даринки Варґовей (Партизанска 34, 025/703-904); у Коцуре при Зденки Фейсовей (Дюри Бильнї 11 б, 021/727103); у Дюрдьове при Звонкови Салакови (Светозара Милетича 25, 064/353-21-19); у Вербаше при Миронови Нярадийови (Сивч Йовґена 86, 064/120-2607); у Новим Орахове при Любомирови Рацови (Руски дом, 024/723-584); у Бачкей Тополї при Николи Сеґедийови (065/64-785-27); у Кули при Елемирови Мудрого (Блок 6/а, 025/721-404); у Шидзе (Беркасово, Бачинци, Бикич Дол) при Владимирови Гарвильчакови (062/440-974) у Петровцох, при Желькови Гаргайови (Матиї Ґубца 1,0038532-554-152). MALI OGLA[KI

DIHTOVANW oblakoh i dzveroh zoz neopren-}umu. Telefon: 063/8238-767. PRAVIME po meri roletni i garmonikovo dzveri. Tel: 063/8238-767 i (025) 58-27710. *** ВЛАГА? Изолуєме влажни хижи. 063/440-470; 063/102-41-14.

РУСКЕ СЛОВО 41

СПОРТ СПОРТСКЕ ДРУЖТВО „РУСИН”

ЗА НЇМА БЛЇЩАЦИ РОК Пише: Александар ПАЛАНЧАНИН

Атлетичаре

Салдо спортских успихох СД „Русин” зоз Руского Керестура вецей як позитивни. Добри резултати призначели шицки спортски екипи – фодбалере витворели план лєпше як очековали, а найвекше и найкрасше нєсподзиванє були млади атлетичаре и каратисти. Нє було змаганя на хторим участвовали, а же нє призначели вельки успихи, а до Руского Керестура ше врацели зоз найвекшима припознанями

х успихи ище значнєйши, бо су по сцигнути дзекуюци велькому закладаню, упарто сци и ище вецей сцерпезлїво сци спортистох, тренерох и велькей потримовки родичох. Атлетичаре од початку 2015. року вельо робели и тренирали. Ярню часц змаганьох дочекали досц добре порихтани. Уж на початку фебруара участвовали на Першенстве Сербиї за старших пионирох у гали, дзе освоєли 2 медалї у дисциплини скаканє до висока – єдну стриберну, Антония Монар (1,50 м) и Валерия Ковач у истей дисциплини освоєла бронзову медалю (1,40 м). – О два тижнї, точнєйше 22. фебруара, було Першенство Сербиї за младших пионирох у гали. На тим змаганю зме участвовали у вельо вецей – у екипи були аж 10 атлетичаре. Ту заблїсла Кристина Катона як младша

Саня Тиркайла

42 РУСКЕ СЛОВО

пионирка (2002–2003. рок), бо освоєла златну медалю у скоку до висока з пре скоченима 1,46 м, цо бул єй нови особни рекорд злєпшани за 5 цм. Ту ше досц добре знашол и млади атлетичар Тони Пашо хтори у руцаню кулї завжал одличне 5. ме сто з руценима 7,73 м. То бул його нови особни рекорд – гварела Саня Тиркайла, тренер младих атлетичарох зоз Руского Кере стура. ШКОЛСКА АТЛЕТИКА Потим ше почали шоровац змаганя дзе окремни акцент дати на школски змаханя з атлетики, понеже су барз популарни медзи дзецми. У тим возро сту того року заблїсли дзивчатска екипа основней школи (Даяна Сабо – 100 м, Кристина Катона – 300 м, Тереза Будински 600 м, Антония Монар – скаканє до висока, Валерия Ковач – скаканє до далєка и Славка Мудри, руцанє кулї. Екипа була перша на Општинским змаганю у Червинки, а тиж так перша и на Окружним змаганю у Зомборе, а друга на Медзиокружним змаганю у Новим Садзе. – На Першенстве Сербиї за младших пионирох у тробою, хторе отримане 17. мая у Новим Садзе, у барз моцней конкуренциї участвовала иста екипа атлетичарох – Даяана Сабо, Кристина Катона, Тереза Будински, Антония Монар, Валерия Ковач и Славка Мудри. Нє по сцигли зме даяки значни резултат, но тото цо ме одушевело же, кед вируцена бодовна лїстина зоз шицкима 29. ДЕЦЕМБЕР 2015.

СПОРТ резултатами на змаганю, а змагали ше вєдно 24 млади тробойци, рекорд трима ище вше наш Иван Будински зоз освоєнима 2 235 бодами у трох дисциплинох (тробой – 60 м, скаканє до далєка, куля), а по ставел го пред двома роками, 2013. ро ку, кед бул младши пионир – гварела Саня Тиркайла.Як почали рок успишно так го и приведли ґу концу. До стали вельо награди и припознаня, алє кед ше спатри ца ли 2015. рок, у хторим кере стур ски атле ти ча ре, мало повесц, заблїсли, мож повесц же бул у знаку Монаровей, Катоновей и Будинския. ШИЦКИ КАТЕҐОРИЇ УСПИШНИ Каратисти зоз Руского Кере стура початком того року призначели два вельки ювилеї – 40 роки каратеа, у Руским Кере стуре и 35 роки од кеди оформени Карате клуб „Русин”. За спортски клуб то озбильни роки нє лєм пре длуги вик, алє и пре вельо успихи хтори за тот час призначени. Лїстина успихох лєм у тим року длугока, а єден з остатнїх успихох у тим року Русиново каратисти призначели на змаганю у Де спотовцу на Купу Сербиї. Oсвоєли аж дзевец медалї – шейсц у поєдинєчней и три у екипней конкуренциї. На тим змаганю участвовали 30 клуби и коло 350 змагателями. Русин

Михал Орос

ВИТВОРЕНИ ПЛАН ФК „Русин” зоз Руского Керестура плановал же будзе на штредку таблїчки, медзитим завжали штварте место и уж тераз може мирно очековац предлуженє сезони на яр. Од петнац змаганьох, осем раз бул домашнї, страцел штири змаганя, два бавел нєришено, а дзевец победзел. Освоєл 29 боди, а ґол розлика 26:24. 29. ДЕЦЕМБЕР 2015.

Каратисти

представяли дзевецеро члени Карате клубу и у катеґориї пионирох Ґлориян Штранґар освоєл друге, а Теодор Няради треце место. У катеґориї „надїйох” Сара Планчак и Мартина Рац освоєли перше, Марина Надь треце место, а у катеґориї кадетох Александар Гарди треце место. У катеґориї пионирох хлапцовска екипа Русинa освоєла друге, а у катеґориї „надїйох” дзивчатска екипа була перша. У хлапцовскей екипi були Ґлориян Штранґар, Теодор Няради и Андрей Дудаш, а дзивчатску Сара Планчак, Мартина Рац, Марина Надь и Анамария Няради. Екипа кадетох, у хторей були Даниєл Кормош, Александар Гарди и Андрей Катона освоєла друге место, а шицки спомнути места керестурски каратисти на Купу Сербиї освоєли у борбох. – У року хтори за нами Карате клуб „Русин” призначел добри успихи. Як тренер сом задовольни насампредз же то бул рок у хторим зме призначели два вельки ювилеї Клуба: 35 роки Клуба и 40 роки од кеди ше карате як спорт зявел у Руским Керестуре. Ювилеї зме означовали през цали рок, а видали зме и кнїжку, моноґрафию з тей нагоди. Найвецей ше цешим же зме на державних змаганьох Шотокан карате союзу, як и на шицких других призначовали добри резултати. Окреме бим видвоєл успихи Сари Планчак у поєдинєчней конкуренциї, як и екипи у хторей Сара Планчак, Марина Надь, Ана-Мария Няради, Мартина Рац хтори були фантастични на Куп змаганьох Войводини, Републики, як и на першенствених змаганьох – гварел тренер каратистох Михал Орос. Плани за идуци рок унапрямени на ище векшей мотивациї младих атлетичарох и каратистох, як и на злєпшаню условийох за розвой спорту. Єден з предусловийох у тим року витворени – то отверанє спортскей гали у Руским Кеєрестуре. Окрем того, тренере Саня Тиркайла и Михайло Орос, оптимистични, бо очиглядне же єст вельо талантовани дзеци. Уложени труд и сцерпезлївосц ше як надпомли, у роботи з младима виплаци, бо ше успих враци вше з медалями.■

РУСКЕ СЛОВО 43

РОК LXXI ЧИСЛО 51-52 (3660-3661) НОВИ САД, 29. ДЕЦЕМБЕР 2015. РОКУ

■ КРАЧУНСКИ ШВЕТА ЦЕНА 30 ДИНАРИ

ОГЛЯДНУЦЕ НА ПРЕШЛОСЦ У ТИМ ЧИШЛЄ НА ДАРУНОК КНЇЖКА

ПОМОГНЇЦЕ, РОЗПИТАЙЦЕ ШЕ, ПРЕПОЗНАЙЦЕ!

Фотоґрафия: K006a–0132P

ШЛЇДУЮЦЕ СПЕЦИЯЛНЕ ДВОЧИСЛО „РУСКОГО СЛОВА” ВИДЗЕ 14. ЯНУАРА 2016. РОКУ

■ ЩЕШЛЇВИ НОВИ 2016. РОК!