Issuu

ИНФОРМАТОР, ОГЛАШКИ, ИНТЕРМЕЦО

ГЛАСНЇК ПО РУСКИ

ЗАЄДНЇЦКА НОВОРОЧНА ЕМИСИЯ

РОК LXXIII ЧИСЛО 51 (3764) НОВИ САД, 22. ДЕЦЕМБЕР 2017.

У ТВ студию Дунав” направена Новорочна двогодзинова емисия у хторей ” участвую новинаре зоз меншинских редакцийох Телевизиї Войводини. Емисия будзе емитована на РТВ2, 31. децембра, на 22 годзин.

■ РИБАЛОВИ – ВЕЛЬКA РОБОТА, AЛЄ И ПОТЕНЦИЯЛ

Фото: Мария Афич

Фото: РТВВ

ЦЕНА 30 ДИНАРИ

У ТИМ ЧИШЛЄ МУРОВИ КАЛЕНДАР ЗА 2018. РОК

ОГЛЯД НУ ЦЕ НА ПРЕ ШЛОСЦ оволуєме читачох новинох „Руске слово” же би помогли препознац особи на старих фотоґрафийох. Пре точне идентификованє особох на сликох, хтори маю окремну музейну вредносц, потребна помоц од ширшей явносци. Шицки фотоґрафиї настали у дакедишнєй фотоґрафскей роботнї Бруґошових у Руским Керестуре. Кажду фотоґрафию ше подпише зоз одредзену шифру, та кед же препознаце даєдну, лєбо вецей особи на фотоґрафиї, модлїме Вас же бисце явели до Заводу на число телефона 021/548-421, лєбо на мейл: zavod.rusini@gmail.com.

Фотоґрафия: 0666P

■ КРАЧУН, НАЙРАДОСНЄЙШЕ ШВЕТО

ВИНЧОВАНКА

ЗМИСТ

■ Тижньовнїк 4-6. Улога совитох за медзинационални однношеня

■ Нашо места 10-11. Кружни цеки за безпечнєйши транспорт

■ Духовни живот 12-14. Миколай у наших парохийох

Успишни дїловни 2018. рок и благословени крачунски швета, вельо здравя и особного щесца жичи Вам Новинско-видавательна установа „Руске слово”

■ Култура и просвита 16-17. Як усоглашиц календар руских манифестацийох

■ Дом и фамелия 19-21. Крачунски обичаї и традиция

■ Руске словечко 24-25. Нашо гвиздочки: Елена Деметер

■ Економия 28-29. ИПАРД конкурс за польопривреду

■ Людзе, роки, живот 30-31. Як (нє) скапал рокенрол (XXVI)

■ Информатор

32-35. Оглашки и In memoriam

■ Сорт 38-39. Спортски активносци у завартим

На насловним боку: Ґу Крачуну Авторка фотоґрафиї: Мария Афич

* ”РУСКЕ СЛОВО” – гласнїк по руски * Виходзи каждого пиятку * Снователь Национални совит рускей националней меншини * Видава НВУ ”Руске слово”, Нови Сад * Перше число вишло 15. юния 1945. року у Руским Керестуре * Адреса: НВУ ”Руске слово”, Булевар ошлєбодзеня 81/7, 21000 Нови Сад * Редакция: одвичательни редакторe Борис Варґа * редакторе/ки рубрикох – Дюра Винаї, Мирон Горняк-Кухар, Александар Паланчанин, Олена Планчак-Сакач, Славица Фейса, Ясмина Дюранїн, Ана Маркович * новинарке/ки – Мария Афич, Влада Дїтко, Сандра Саламун, Златко Колєсар, Марина Джуджар * язична редакторка – Блажена Хома-Цветкович * технїчна редакторка – Люпка Цвеїч * редакторки фото и компютерского обробку – Вероника Вуячич, Мария Гудак, Таня Салонтаї * Телефони: 021/6613-697, 021/6624-708, 021/6623-076; 021/6621-433 * Телефакс 021/528-083 * Предплата за цали рок: у жеми 1 500 динари, а у иножемстве 100 евра * Жиро-рахунок Banca Intesa a.d. Beograd 160-923244-82 * Девизни рахунок 1 6 0 - 0 0 5 0 8 7 0 0 2 4 9 9 9 - 5 3 * Р у ко п и с и ш е н є в р а ц а * Д ру ку є Д ру ка р н я ” M a x i m a g r a f ” П е т р о ва р а д и н * E-mail: redakcija@ruskeslovo.com * Web site: www.ruskeslovo.com * YU ISSN 0350-4603 * COBISS SR-ID 15915778 * Друковани тираж 2 000 *

Директорка МАРТИЦА ТАМАШ *** Главни одвичательни редактор ИВАН САБАДОШ

2 РУСКЕ СЛОВО

22. ДЕЦЕМБЕР 2017.

ВИНЧОВАНКА

ХРИСТОС РАЖДАЄТСЯ! нагоди радосного швета Рождества Христового мило ми и того року з цалого З шерца висловиц щири винчованя и благо-

слов. Христос Раждаєтся – Славите Єго! Нєшка нам з нєбесним шветлом швици дзень Рождества Христа Бога и Спасителя нашого. Настал нам дзень любови и радосци. То дзень у яким сам Бог зишол гу гришнїком – Створитель зишол гу свойому створеню – пребогати Бог постал бидни. Того, котрого давно пред народзеньом пророковали пророки, тераз после народзеня славя и ошпивую нєбесни ангели. У вифлеємскей пещери Пречиста Дїва трима на рукох Сина свойого и Бога нашого. У яшелькох лєжи тот, Котри у своїх рукох трима цали швет, Створитель слунка ше народзел у ноцней цмоти, безконєчно мудри постал дзецко. Яка то пречудна смиреносц, до якей ше облєкол всемогутни Бог. Того дня зме прияли богатства на живот вични. Прето славме тото вельке швето Рождества Христового по християнски. Було би мало поприкрашовац нашо доми и нашо храми, було би мало аж и шпивац крачунски писнї и коляди, кед би у наших шерцох нє було Божей благодатї, и кед би дзвери наших шерцох остали отворени на грих. Най нам тото швето Рождества Христового змоцнї, насампредз, святу виру у наших шерцох, же бизме вше паметали и нїгда нє забували на тоти обецунки котри зме дали прейг наших кумох на дзень нашого кресценя – народзеня до живота надприродного. Теди зме обецали вирносц и любов Богу и своєй святей Церкви. На таки способ зме ше обовязали на вирносц и свойому обряду, и традицийом. Тота вирносц Богу и Церкви чувала нас през столїтия, нє дала нам препаднуц, додавала нам сили и одваги подношиц и превозисц почежкосци каждого часу, вше у твардей надїї на Христову побиду. У тей винчованки на швето Рождества Христового жадам висловиц щири жаданя, яки на окремни способ упутюєм младим, хорим и слабим. Най Дзецко Боже Христос Спаситель крипи нашу виру, цеши нас з надїю на лєпше будуце и умножи нашу любов до Бога и до ближнього. Мойо жаданя шицким же бизме у обновеним духу препровадзели швета Рождества Христового, у правей радосци дзецох Божих. А Нови рок най принєше сполнєнє наших жаданьох и наздаваньох. Христос Раждаєтся – Славите Єго! Благодать Господа нашого Исуса Христа най будзе зоз шицкима Вами! Ваш Владика + Георгий 22. ДЕЦЕМБЕР 2017.

РУСКЕ СЛОВО 3

ТИЖНЬОВНЇК РОБОТА СОВИТОХ ЗА МЕДЗИНАЦИОНАЛНИ ОДНОШЕНЯ

АКТИВНЄЙШИ СУ КЕД ЄСТ ПРОБЛЕМИ Пишу: Редакция и мрежа дописовательох

Добри медзинационални одношеня треба пестовац и зачувац

Совити за медзинационални одношення у локалней самоуправи, то нє исте цо и национални совити националних меншинох, гоч їх дїялносц медзисобно повязана. Обидва тоти Совити важни за реализацию правох националних заєднїцох у Сербиї

У КУЛИ ПРЕДЛОЖЕНИ ЖЕЛЬКО КОВАЧ На електронскей схадзки Националного совиту Руснацох, котра отримана 18. децембра, одлучене же би ше до Совиту за медзинационални одношеня у кулскей општини предложело Желька Ковача. Комисия за кадровски и административни питаня и роботни одношеня прешлого тижня доручела допис до Националного совиту Руснацох же би у кулскей општини предложели кандидата у мено рускей националней меншини.

4 РУСКЕ СЛОВО

овити за медзинационални одношення (далєй Совити) ушорени по Закону о локалней самоуправи, а предвидзени су за национално мишани єдинки локалней самоуправи. То штредки, дзе припаднїки єдней националней меншини котри маю вецей як 5 одсто, або вєдно вецей як 10 одсто гражданох општини, у одношеню на попис зоз 2011. року. Совити єдни з ношительох активносцох з Акцийоного плану за витворйованє правох националних меншинох Поглавя 23, прегваряцкого процесу Сербиї з ЕУ (опать антерфиле „Як то у пракси”). Окреме ше то одноши на уводзенє язика меншини до службового хаснованя у местох дзе вони жию. У општинох дзе жию Руснаци, своїх представнїкох у Совиту тота заєднїца ма у Новим Садзе, Шиду и Жаблю, а обчекує ше финализация зволаньох у кулскей и вербаскей Општини. ПРАВА ТУ, ЛЄМ БИ ИХ ХАСНОВАЦ Скупштина Городу Нови Сад концом септембра принєсла ришенє о виборе предсидателя, заменїка предсидателя и членох Совиту за медзинационални одношеня. У Совиту за медзинационални одношеня Городу Нови Сад пецеро представителє сербского народу, два представительки мадярскей и по єден представитель горватскей, рускей и словацкей националней

меншини. На предкладанє Националного совиту Руснацох, до Совиту у Новим Садзе вибрани Миломир Шайтош, як представитель рускей националней меншини у Новим Садзе. Совит вибрани на мандатни перод од пейц роки. Представитель рускей националней меншини у Совиту Нового Саду гвари же ище вше нє отримана анї єдна схадзка, гоч Совит конституовани. – Чекало ше же би дзепоєдни други ствари були на Скупштини, як цо буджет Нового Саду, же би вона о тим гварела свойо думанє. Же би ше знало кельо будзе потребне припаднїком националних меншинох за їх дїялносц, односно кельо ше додзелї їх институцийом, орґанизацийом и здруженьом – гвари Шайтош и додава же ище вше о буджету нє познати деталї. У новембре Скупштина општини Шид основала Совит за медзинационални одношеня до хторого вибрани тройо представнїки Сербох и по єден представнїк Словацох, Горватох и Руснацох. Руску заєднїцу там предстaвя Деян Бобаль з Бикичу. На конститутивней схадзки заключене же на подручу општини Шид медзинационални одношеня добри и же у будучносци таки живот представнїкох вецей националних меншинох и векшинского сербского народу треба пестовац и зачувац. Општина Шид и скорей мала тото цело, о чиєй ше роботи и активносцох у явносци 22. ДЕЦЕMБEР 2017.

tiznjovnjik@ruskeslovo.com

мало знало. Терашнї Совит ма полну потримовку за паметаню остала нємила подїя, хтора ше у їх валалє роботу од општинскей власци, а и сами члени одлуче- случела пред даскельома роками. – Кед зме ше вноци врацели зоз означованя централли робиц активно и нє були тото лєм на паперу. Деян Бобаль гвари же робота Совиту то нагода же би ней шветочносци з нагоди означованя националного ше меншини лєпше упознали медзи собу, гоч и потераз швета Руснацох у Сримскей Митровици, транспортни медзи нїма було добре сотруднїцтво, насампредз кед табли у валалє були виписани з увредлївима порученяслово о култури и дїялносц медзи КУД-ами. На пита- ми. Таки вандализем осудзела општинска власц, а хто нє, цо би ше у наиходзацим периодзе могло найсц на то поробел, нє одкрите анї по нєшка. Щесце же то нє погубело добри медзнационални одношеня и же ше дньовим шоре Совиту, Бобаль гвари. – Верим же кед у питаню Руснаци и други меншини, вецей подобне нє случовало. Прето зме ту же би на то би могло буц пестованє мацеринского язика. Роками пестованю добрих медзинационалних одношеньох у ше поставя питанє на яки способ же би ше у наших шко- Совиту шицки вєдно робели – гвари Деян Бобаль. Катица Виюк, предсидалох цо вецей дзеци, односно школярох, телька Совиту за медзинауключело до пестованя руского язика ционални одношеня у як виборного предмету. З надосц труду Шидзе гвари же тото цело тото ше и сполнює. Вшелїяк же єст прилапело Правилнїк о ище школярох хтори нє ходза на тоти роботи и будзе активно годзини и нє хасную право хторе им робиц. держава оможлївела. Прето би ше тре– Думам же зме шицки у бало завжа за ширшу потримовку тим целу углядни представришованя того питаня – гвари предстaнїки своїх националних витель Руснацох у Совиту у Шидзе. заєднїцох и же вєдно будзеБобаль уж роками активни у полиме робиц же бизме зачували тичним и дружтвеним живоце у шиддобри медзинационални скей општини, и дума же велї питаня Бикичаньом у паметаню остала нємила годзен добре спатриц. По його думаню подїя, хтора ше у їх валалє случела пред одношеня, бо у шидскей даскельома роками општини жию 19 националменшини маю високи права хтори им держава дава, алє питанє кельо ше тоти права наисце ни заєднїци. Источасно то и велька одвичательносц. хаснує и кельо Руснаци, и други заєднїци, зацикавени Отворена сом за сотруднїцтво и кажде хто дума же ма же би ше на тим планє дацо пременєло на лєпше. Попри даяки проблем у обласци у хторей зме компетентни, виучованя у школох, слаба точка и урядове хаснованєя шлєбодно ме може контактовац и виложиц го – гварела нам Катица Виюк. руского язика и писма там, дзе воно предписане. Совит за медзинационални одношеня Општини Жабель у тим року зашедал три раз, цо потераз найвеПРОБЛЕМИ РИШОВАЦ БЛАГОЧАСОВО цей. Медзитим, анї єдна тогорочна схадзка нє отримаДеян Бобаль дума же треба же би ше проблеми на у подполним составе, а даєдни представителє хтори ше зявя, ришовало благочасово. Бикичаньом у вообще нє були анї раз присутни. Совит роби на принципу консензуса, та го прето чежко посцигнуц. Пре таки стан, на остатнєй схаздки, котра анї нє отримана ЯК ТО У ПРАКСИ пре нє иснованє кворуму, присутни члени Совиту Милица Дреновац, руководителька Оддзелєня за общу предложели же би место гевтих котри нє приходза, управу локалней самопурави у Шидзе гвари же Совит за були меновани нови члени. медзинационални одношеня основани и пре запровадзоваМирослав Чакан з Дюрдьова до Совиту меновани у нє Акцийного плану за унапредзованє положеня националмарцу 2015, а то му други мандат. Чакан и заменїк них меншинох хтори принєсла Влада Републики Сербиї. предсидателя того цела. – Кажда локална самоуправа длужна основац таке цело, Вон гвари же у прешлим мандату Совиту схадзки цо и зробела наша Скупштина општини. Правилнїк о були зволовани кед було даяки проблеми, поведзме кед роботи предписує же би ше схадзки отримовали раз мешачно, або у трох мешацох. Трецина членох тиж може виписовани националистични и други проблематични вимагац отримованє схадзки, кед думаю же то потребне. ґрафити. Одлуки ше приноши зоз консензусом, а кед ше то нє – На щесце того вецей нєт. Требало би добре вианалислучи, вец ше окончує консултациї покля ше коло одредзовац же чи ше у општинских местох запровадзує шицки зеного питаня нє посцигнє догварку – гвари Милица законски права меншинох – гварел Мирослав Чакан. Дреновац и додава же мандат їх Совиту тирва три роки, алє члени оставаю у Совиту по вибор нового составу. ЧЕКА ШЕ НА КУЛУ И ВЕРБАС Вона гвари же Совит заступа, односно водзи рахунку и о других националних меншинох хтори нє маю представнїМирослав Чакан гвари же Совит нє одлучує, кох у тим целу, як цо, наприклад, Роми. Робота Совиту тиж будзе и анализована. алє о дачим дава думанє и препорученє локал– Совит длужни виробиц Звит о роботи же би ше видзеним самоуправом, прето му дакеди вимкнє же ло яки активносци мал през рок. Тот звит раз рочнє будзе би о даєдней општинскей одлуки дал думанє и розпатрац Скупштина општини, як снователь Совиту – заключенє. Чакан гвари же руска заєднїца, додава руководителька Оддзелєня за общу управу локалвєдно зоз ромску и мадярску, у општини досц ней самопурави у Шидзе. активни. Руснаци у школох уча свой язик, у 22. ДЕЦЕМБЕР 2017.

РУСКЕ СЛОВО 5

ТИЖНЬОВНЇК ОРҐАНИЗАЦИЙНИ ОДБОР ЗА ПРЕСЛАВУ НАЦИОНАЛНОГО ШВЕТА РУСНАЦОХ Фото: В. В.

библиотекох у општини єст нашо кнїжки, иснує КУД у Дюрдьове, фестивали и концерти, а тото нє шицки заєднїци маю. По Чаканових словох, Совит нє ма подполно ясну позицию, бо його обовязки нє досц прецизовани и мож их похопиц на вецей способи. – Прешлого року прилапена заувага Совиту же шицки општински културно-уметнїки дружтва з буджета достали исти средства. Нє водзело ше

ЦО ГВАРИ ЗАКОН По Закону о локалней самоуправи, до Совиту за медзинационални одношення представнїкох можу делеґовац национални меншини и сербски народ кед маю вецей як 1 одсто припаднїкох у єдинки локалней самоуправи. Совит по Закону самостойне роботне цело, котре творя припаднїки сербского народу и националних меншинох, котри у нїм муша буц ровномирно заступени. Совит розпатра питаня реализованя, защити и унапредзеня националней ровноправносци. Дїлокруг, состав, вибор членох и способ роботи Совиту ушорює ше зоз одлуку скупштини локалней самоуправи. Совит о своїх становискох и предкладох обвисцує скупштину локалней самоуправи, котра ше о нїх муши вияшнїц найпознєйше о мешац. Општина длужна дац на думанє Совиту предклади шицких одлукох котри ше одноша на националну ровноправносци. Совит ма право пред Уставним судом порушац поступок за оцену уставносци и законїтосци одлукох локалней самоуправи, а тиж пред Верховним судом порушац поступок за оцену чи одлуки у складзе зоз статутом локалней самоуправи. Национални меншини котри маю вибрани свойо национални совити, меную своїх представнїкох до Совиту за медзинационални одношення.

рахунку кельо кажде дружтво активне, кельо ма членох и активносци. Руска заєднїца орґанизує фестивал од националного значеня, цо општина хвалї и потримує. Таку заувагу зме плановали дац и того року, алє нє було нагоди – гварел Мирослав Чакан. На схадзки СО Кула, отриманей 28. новембра того року прилапени Предклад о снованю Совиту за медзинационални одношеня на териториї општини Кула. Дефиновани состав Совиту, котри будзе мац дзевец членох, штверо буду сербскей националносци як представителє векшинского народу котри предклада Комисия за кадровски и административни питаня и роботни одношеня СО Кула, а по єдного члена предложа национални совити националних меншинох котрих єст у кулскей општини вецей як єден одсто од вкупного жительства, то Мадяре, Руснаци, Українци, Чарногорци и Горвати (опать антерфиле „У Кули до Совиту предложени Желько Ковач”). Як нам поведзене у Општини Вербас, нєодлуга ше обчекує формованє Совиту за медзинационални одношеня и менованє його членох на єдней од наиходзацих схадзкох СО Вербас.■

6 РУСКЕ СЛОВО

СВЯТОЧНА АКАДЕМИЯ БУДЗЕ КАМЕРНА Орґанизацийни одбор за преславу Националного швета Руснацох, котре будзе означене 19. януара у Суботици, пияток отримал конференцию за медиї у Заводзе за културу войводянских Руснацох (ЗКВР) и представел свою роботу и основни випатрунок преслави У уводней часци бешедовала предсидателька Орґанизацийного одбору Олена Планчак-Сакач, а о музичней часци Централней програми Татяна Колєсар Ґвоїч. Моноґрафию „Руснаци у Суботици” представел редактор Сашо Сабадош, а о. д. директора ЗКВР Анамария Ранкович уметнїкох чийо роботи нащивителє годни видзиц на вистави, хтору пририхтує Олґа Карлаварис. Предсидатель Дружтва Руснацох у Суботици Иван Гарди тиж бешедовал о Моноґрафиї и наздаваню же ше члени їх Дружтва баржей активую у роботи з нагоди означованя швета Руснацох. Олена Планчак-Сакач з тей нагоди виявела: – Националне швето Руснацох означи ше 19. януара, пияток, у Суботици у Городскей хижи. Термин отримованя швета вигласал Управни одбор Заводу за културу войводянских Руснацох, а прилапени є и на Орґанизацийним одборе за преславу швета з векшину гласох. Програма почнє зоз Архиєрейску благодарну Службу Божу, хтора будзе у францисканскей церкви Св. Архангела Михаїла и почанє на 17 годзин, а предлужи ше у Городскей хижи зоз отвераньом Вистави, промоцию монографиї о Суботици и святочну академию – гварела Планчак-Сакачова. Вона додала же простор Городскей хижи барз красни и святочни, та нє вимагал окремну сценоґрафию, алє є без бини, без правей сцени, та ше програму прилагодзело тому простору. Прето програма будзе баржей камерна и пошвецена нашому єдиному композиторови класичней музики Иванови Ковачови хтори бул и декан на Музичней академиї, а того року ше означовалои и 80рочнїцу од його народзеня. У програми ше здогаднєме и на поету Мафтея Виная, хтори жил и робел у Суботици. У векшей часци наступя млади аматере – домашнї зоз Суботици и зоз других наших местох. У програми буду заступени шицки файти музики, од народней по класичну, а акцент будзе же ми ту на тей ровнїни жиєме уж три вики и охабяме єден релевантни шлїд у творчосци, як у музики, так и у литератури и подобовей уметносци. Плакату, поволанки, каталоґ и Моноґрафию о Суботици подобово обдумал ґрафични дизайнер Иґор Орсаґ. Музична редакторка РТВ Татяна Колєсар Ґвоїч гварела же святочна академия будзе камерна, з оркестром руководзи Мирослав Пап, а учашнїкох нєт вельо, алє су за тоту нагоду квалитетни. Бешедуюци о Моноґрафиї „Руснаци у Суботици”, Сашо Сабадош наглашел же є барз значна, як перши друковани шлїд, и же у тей кнїжки єст тексти наших историчарох и публицистох о перших Руснацох у Суботици, та по нєшка. Кнїжка будзе порихтана за централну преславу зоз тиражом 200 фалати, на коло 200 бокох. З нагоди представяня подобових уметнїкох, Анамария Ранкович акцентовала же то будзе квалитетна вистава, на хторей ше представя Александар М. Лукич, Еуґен М. Кочиш III и Андреа Палатинус. Мирон Горняк Кухар 22. ДЕЦЕМБЕР 2017.

tiznjovnjik@ruskeslovo.com

ЖЕНСКA ПАРЛАМЕНТАРНA МРЕЖA У НАРОДНЕЙ СКУПШТИНИ

ЕКОНОМСКИ ЗМОЦНЇЦ ЖЕНИ НА ВАЛАЛЄ Бикич познати по продукциї брескиньох и грозна, та єдна з идейох була же би ше у валалє продуковало финални продукти з тих овоцох, а нє лєм предавало як сировину Медзи учашнїцами пиятей Конференциї Женскей парламентарней мрежи, хтора зашедала прешлого пиятку у Народней скупштини Републики Сербиї, зоз општини Шид були – Невенка Бобаль и Марина Шолтис зоз Бикичу и Снежана Павлица, предсидателька Женскей парламентарней мрежи у Шидзе. На Конференциї участвовала и народна посланїца Олена Папуґа, котра членїца Женскей парламентарней мрежи. Невенка Бобаль гвари же ше анї нє наздавала же будзе участвовац на таким єдним значним сходзе женох у парламенту Сербиї. – Поволала ме Оливера Радованович и предложела же бим участвовала зоз „Желєну мрежу Войводини“. Перше нас привитала предсидателька Народней скупштини Сербиї Мая Ґойкович, потим зме послухали викладаня з обласци здравя, защити животного штредку, як и актуални законски предписаня – гари Невенка Бобаль. После такволаней пленарней часци, жени ше подзелєли до роботних ґрупох, а Бобальова ше опредзелєла за обласц економского змоцньованя женох на валалє, бо тота обласц, як гвари, вєдно зоз защиту животного штредку на таким сходзе порушана першираз. Жени на тей роботнї нє слухали лєм викладаня других, алє мали можлївосц и сами бешедовац и поставяц питаня. Бобальова з тей нагоди представела активносци Здруженя женох „Бикичанки“, котрому є и предсидателька.

– Гварела сом же зме потераз на рижних манифестацийох предавали колачи хтори зме напекли, або фартухи хтори зме зошили. Алє ту барз слаби заробок. Жени на валалє треба вецей мотивовац и економски змоцньовац. Бикич познати по продукциї брескиньох и грозна, та єдна з идейох була же би ше ту у валалє продуковало финални продукти з тих овоцох, а нє лєм предавало як сировину. Наприклад, же би ше варело маджун, або правело сок и компот. Же би таке дацо у валалє зажило, треба мац финансийну потримовку, муши буц високи квалитет и же би ше продукт на тарґовищу добре предало – гвари Невенка Бобаль. На Конференциї Женскей парламентарней мрежи могло послухац искуства женох зоз Итебею, хтори почали правиц маджун зоз шлївкох. То вшелїяк порив и за Бикичанки же би ше прилапели такей роботи, з хторей би могли мац лєпши заробок. Вл. Дїтко 22. ДЕЦЕМБЕР 2017.

STANOVISKA Пише: Александар САВАНОВИЧ, новинар

ДАРУНОК Як ше приблїжує Нови рок, почина ме помали, алє сиґурно, лапац гевта евфория шветох. За нас, цо жиєме у Новим Садзе або Беоґрадзе, тота евфория шветох почала ище початком новембра, односно з конца октобра, кед ше ориєнтуєме по шветочних прикрасох вароша. Алє, заш лєм, нє нашедам так лєгко на психолоґию маси и масовного ошвиценя. Аж ми тоти швицаци украси яґда покус и зменшали задовольство шветох, бо розумим же дочек Нового року тирва пейц-шейсц днї, а нє 60. Заш лєм, остава надїя же, кед ю уж так чекаме, тота нова 2018. будзе, наздавам ше, вельо вельо лєпша, нє лєм од того року, алє и од шицких прешлих. Донайпосле, власц нам каждого року толкує же ше праве того року нїґда лєпше нє жило, у одношеню на гевти предходни. Вец можеме обчековац же шлїдуюци рок будзе рок благостаня, найвекших плацох, нїґда векших пензийох, найвекшого БДП-а... Ниа, пробуєм ше наздавац же голєм єдного року, голєм дацо потрафя. Нє пре мнє, алє пре тих (кед их вообще єст) котри им веря. Кед же им веря так як им я нє верим – кажди рок би бул рок велького розчарованя до їх обецункох. Тото цо сом дзекуюци искуству похопел, одкеди тота ґарнитура людзох на власци, то же 2018. рок сиґурно будзе, або предвиберанкови, або виберанкови. Бо, насице, було би глупе кед би ше народ опущел и, нє дай Боже, забул дзе ше му находза виберацки места. Даєдним то и ридка нагода же би пенкало вжали до рукох и заокружели препоручене число. Шицко здабе на виберанкови маратон, котри ма циль же би за два-три виберанкови циклуси опозициї вецей нє було у локалних и реґионалних Скупштинох. Алє анї у националней. Же би тот каменьчок у ципели вецей нїкого нє жулял, а реформи буду исц як подмасцени. Гоч, яка нам опозицийна сцена, нє чудовал бим ше кед би ше тоти з опозициї, котри ше нє злуча зоз влацу, и без виберанкох ше єдноставно самозагашели у медзисобних войнох и нацагованьох за лидерски позициї. Вец нам виберанки анї нє буду потребни. Най ше врацим на шветочну евфорию. Вона, голєм за мнє, почина од старокалендарского святого Миколая и тирва по штредок януара. Теди, славиме шором сшвета, и шветовни и церковни, по обидвох календарох. Тото цо пробуєм каждого року, а то бим и вам препоручел, под час вешеля, дарованя и фамелийних сходох нє роздумовац о тих людзох и збуваньох котри ми завадзаю и терхую ме. Най останю вонка, вонка з обисца и цо далєй од шветочного стола. И тоти слова котри сом написал на початку текста охабям за собу и нє будзем о нїх думац и з нїма ше вецей терховац. Радуєм ше тим ридким хвильком шлєбоди од роботних обовязкох и нагоди же бим зоз фамеию дочекал радосни днї Крачуна, утринї у церкви зоз „Рождество твойо“, колядами, кориндяшами, з особами з котрима ше часто нє стретам... Цо мам вецей роки на животним конту, вше вецей поставам свидоми часу котри лєци и котри ше нїґда нє враци. Прето ше намагам голєм тоти прекрасни днї вихасновац розумно, нашмеяц ше, дац потримовку и добри намири людзом коло себе, бо нам тото хиби. Даровац ше людзом коло себе, важнєйше од гоч котого дарунка. На концу, то и глїбока симболика Рождества. Же бизме були людзе, у тих себичних часох.

Становиска висловени у тим тексту виключно авторово и нє вше одражую ушорйовацку политику новинох „Руске слово”

РУСКЕ СЛОВО 7

НАШО МЕСТА ОПШТИНА ШИД ДОСТАЛА ИЩЕ ЄДНУ ВРЕДНУ ДОНАЦИЮ

БАҐЕРИ И ЦИСТЕРНА НА ХАСЕН ГРАЖДАНОМ Општина Шид у рамикох прейґгранїчного сотруднїцтва Сербиї и Босни и Герцеґовини, а прейґ проєкта „Одвит на позарядово ситуациї – ТАКОЙ”, достала два баґери и єдну цистерну за воду за пице

окална самоуправа у Шидзе прешлого тижня до стала ище єдну вредну донацию у рамикох проєкта „Одвит на позарядово ситуациї – ТАКОЙ”, а у рамикох прейґгранїчного сотруднїцтва Сербиї и Босни и Герцеґовини хтори потримує Европска уния. Слово о двох баґерох и єдней цистерни за воду за пице, а ключи од спомнутих превозкох предсидательови општини Шид Предраґови Вуковичови придал Штефан Худолин, представнїк Европскей униї у Беоґрадзе. ДЕМОНСТРАЦИЯ ДОДАТНЕЙ ОПРЕМИ Пригодна шветочносц з тей нагоди отримана у дворе Технїчнней служби ЯКП „Водовод” дзе бул виложени и чамец и провадзаца опрема хтори достати скорей, а пан Худолин аж и шеднул за кормань єдного з баґерох чийо можлївосци пред тим демонстровали заняти у Водоводу. – Наша локална самоуправа барз подзековна же участвовала у єдним таким проєкту ЕУ понеже зоз достатима донациями змоцнєни капацитети „Водоводу” и „Стандарду”. Тиж так, кед будзе потребне баґери и цистерна за воду ше будзе хасновац и у позарядових ситуацийох. И наша општина дала финансийну учасц у спомнутим проєкту, 60 000 евра – наглашел предсидатель општини Шид Предраґ Вукович. Представнїк Делеґациї ЕУ у Беоґрадзе Штефан Худолин тиж дал вияву новинаром у хторей наглашел: – Европска уния потримує проєкти прейґгранїчного сотруднїцтва, окреме кед слово о позарядових ситуацийох як цо то були вилїви або даяки други природни катастрофи. ЕУ за тот проєкт опредзелєла милион евра и то

ПРЕСА ЗА АМБАЛАЖУ ЯКП „Стандард” прешлого тижня достал ище єдну донацию – пресу за ПЕТ амбалажу, односно за пресованє пластичних фляшох. Слово о донациї подприємства „ЕQUIPO“ зоз Польскей. Придаваню преси вредней 15 000 евра присуствовал представнїк донатора Србислав Петкович. На донациї подзековал предсидатель општини Шид Предраґ Вукович и директорка „Стандарду” Славица Сремац.

8 РУСКЕ СЛОВО

половку за Сербию, а половку за Босну и Герцеґовину. Най спомнєм же зме уж скорей придали на хаснованє и два джип превозки и наздавам ше же шицко цо зме донирали будзе на вельку хасен гражданом. КООРДИНАЦИЯ СРИМСКИХ ОПШТИНОХ Шветочносци окреме руководзацих з општини Шид и явнокомуналних подприємствох, присуствовал и Томислав Янкович, предсидатель Скупштини Городу Сримска Митровица и Медзиопштинскей роботней ґрупи за сотруднїцтво. – Ми тиж подзековни ЕУ за помоц хтору зме достали бо шицки добре паметаме майски вилїви 2014. року кед Сава (хтора ше виляла у Ямени у шидскей општини) грожела вилїваню и у самей Сримскей Митровици. Достали зме даскельо превозки, чамец, дрон и опрему за людзох. Сами бизме чежко могли купиц шицко тото. Тиж, нашо општини у координациї, нашо явно-кумунални подприємства и нєвладови сектор, порихтанши у позарядових ситуацийох – гварел Томислав Янкович. У проєкту ЕУ „Одвит на позарядово ситуациї – ТАКОЙ” хтори почал 2. септембра 2016. року и тирва по 1. марец 2018 року, општина Шид достала дакус вецей як 300 000 евра, а город Сримска Митровица вецей як 200 000 евра. Як наглашене, циль проєкта сотруднїцтво општинох зоз двох державох, Шиду и Сримскей Митровици зоз Сербиї и „Берчко Дистрикту” и општини Брод зоз Босни и Герцеґовини, хтори ше находза на цеку рики Сави, и змоцньованє капацитетох охрани од вилївох.■ Вл. Дїтко 22. ДЕЦЕМБЕР 2017.

mesta@ruskeslovo.com

СХАДЗКА СКУПШТИНИ ОПШТИНИ КУЛА

ВЕКШИ КАПИТАЛНИ УКЛАДАНЯ На 14. схадзки Скупштини општини Кула, з векшину гласох прилапени шицки штири точки дньового шору, а найвецей ше розправяло о ребалансу општинскей каси за 2017. рок, и на концу одборнїки го прилапели Ребаланс буджету општини Кула за 2017. рок, котри представел началнїк Оддзелєня за финансиї и привреду Иґор Илин, котри ше з найвекшей часци одноши на звекшованє средствох за капитални укладаня на териториї цалей општини и котри виволал вельку розправу, одборнїки прилапели зоз 24 гласами.

З ребалансом буджету, и тераз найвецей средства видвоєни за капитални инвестициї, як цо то поцискуюци вод медзи Червинку и Кулу, вибудов нового будинку Дому здравя у Кули, вибудов спортскей гали у Сивцу, отримованє транспортних драгох, за явне ошвиценє, за транспортни знаки, за школи, цо по терашнїм ребалансу 43,8 одсто цалосного буджету.

У буджету за тот рок зменшани средства за вибудов фабрики води заєднїцкей за Руски Керестур и Крущич и средства котри були опредзелєни за польопривреду. Инвестиция вибудови фабрики води ше преноши до буджету за 2018. рок, понеже є затераз ище вше лєм у фази виробку проєкту. Тиж проєкти чия ше реализация преноши до буджету за наступни роки, як цо вибудов спортскей гали у Сивцу и вибудов Спортско-рекреативного центру у Кули допринєсли звишку у оштинскей каси. Звишок у буджету опредзелєни за формованє буджетного польопривредного фонду, за вибудов Дому здравя Кула, за Основни и Штреднї школи. Звекшани и средства за поставянє транспортних знакох, чийо отримованє по тим будзе под инґеренцию ЯП „Драги Сербиї”, цо резултує зоз шпорованьом у општинскей каси у будуцих рокох. Потвердзени и мандат новей одборнїци, у одборнїцкей ґрупи Сербскей напредней странки Драґани Дуркович котра пришла на место одборнїка Желька Маджарева зоз Сивцу, котри на прешлей схадзки задзековал на тоту функциї, понеже є поставени на функцию о. д. директора ЯКП „Роботнїк” у Сивцу. Прилапени Предклад Одлуки о розписованю явней лицитациї за предаванє нєрухомосцох котри у власноци Општини Кула, анї єдна у Керестуре, прилапени и Предклад Ришеня о понїщованю Ришеня о розришеню и менованю членох Школского одбору Економско-тарґовецей школи у Кули. М. Дж.

ЄВАНГЕЛСКА ЦЕРКВА У КОЦУРЕ

РОЗПОДЗЕЛЬОВАНЄ ГУМАНИТАРНЕЙ ПОМОЦИ Євангелска церква и того року достала гуманитарну помоц од орґанизациї „Помоц восточней Европи” зоз Голандиї. Доноровану гуманитарну помоц, у котрей були хасновани шмати, члени Євангелскей церкви у Коцуре вєдно зоз госцами зоз Голандиї розношели по шицких филиялох церковней општини. Окрем хаснованих шматох, Євангелска церква окрем хаснованих шматох од орґанизациї „Самаритан спурс” зоз Нємецкей достала донацию пакецикох котри того року достаню дзеци у коцурских културних здруженьох, як и дзеци котри тренираю фодбал у ФК „Искра”. Зл. К. 22. ДЕЦЕМБЕР 2017.

РУСКЕ СЛОВО 9

НАШО МЕСТА КРУЖНИ ЦЕКИ НА НАШИХ КРИЖНИХ ДРАГОХ

ЕДУКАЦИЯ ПОШВИДША ТРАНСПОРТ

Фото: В. Вуячич

Пишу: Сандра САЛАМУН Дюра ВИНАЇ

Крижни драги зоз кружним цеком оможлївюю швидши и економичнєйши цек транспорту, алє нашим вожачом у пракси постали нєприємни и пребарз компликовани – давно научена теория прави проблеми, та, и нєщесца

екшина вожачох котри мали обуку зоз транспорту и покладали испит зоз знаня и воженя, то окончели вельo скорей як цо ше на наших драгох почали правиц крижни драги зоз кружним цеком. Гоч ше теорию мушело добре порихтац и положиц тести зоз кружного цеку крижаня драгох, у пракси ше то нє могло превериц – у Войводини нє були кружни цеки. Аж кед ше пошли до Беґраду, на Славию, вожачом зоз сиверу обично пискали и указовали з пальцом. Вони ше нє знаходзели и правели потупеня. Ту ше видзело же теория єдно, а пракса цалком друге. Понеже ше у транспортним швеце указало же крижни драги зоз кружним цеком економични и практич-

ПЕЙЦ ПАНТЛЇКИ Найпроблематичнєйши кружни цек у Сербиї бул а и тераз є, на Славиї у Беґрадзе, и як припознаваю и беоґрадянє, вон проблем и им. Кружни цек на Славиї ма пейц пантлїки и седем уключеня, односно виключеня. Обток превозкох нєпреривно вельки, попри тим ту и автобуси, алє и трамваї котри маю предносц у одношеню на превозки. Кед нє знаце точно драгу, дзе треба же бисце ше уключели, и кед то на час нє зробице, можеце кружиц доокола и даскельо круги. Беоґрадски транспортни фаховци гваря же найлєпше кед точно знаце свою маршруту у кружним цеку, дзе треба же бисце вишли и напредок плануєце и унапрямуєце превозку ґу тей улїци. Кед ше то зна и звлада, вец кружни цек нє проблем, напроцив, крижна драга по котрей ше найфреквентнєйше одвива транспорт.

10 РУСКЕ СЛОВО

ни, по нїх ше цек транспорту вельо швидше одвива, превозки ше нє затримую на чеканє желєного шветла алє преходза кед им условия дошлєбодзую, та ше и у наших крайох починаю правиц кружни цеки. Правда, там дзе мож и дзе транспорт нє преобтерховани. Прето, вожаче починаю наиходзиц на проблеми зоз кружним цеком, а шведкове зме и нєщесцох котри ше праве у нїх и збуваю. ПРАВИЛА ЗА ВОЖАЧОХ Постоя даскельо основни правила у кружним цеку. Правило чс. 1. – тот цо у кружним цеку, ма предносц у одношеню на того цо звонка кружного цеку. Вше круци на право. Правило чс. 2. – авто у нукашнєй пантлїки кружного цеку спрам центру, кед кружни цек ма вецей пантлїки, нє ма предносц у одношеню на превозку ґу вонкашнєй часци, односно муши препущиц превозки з правого боку, и так скруциц до жаданей улїци. Нє шме резац драгу превозком з правого боку, односно, муши их препущиц и аж вец скруциц; так як би ше справовал гоч на хторей драги у транспорту. Правило чс. 3. – Трамваї вше маю предносц, то окреме треба наглашиц вожачом котри приходза зоз местох дзе нєт трамваї. Правило чс. 4. – вибер одвитуюцу пантлїку драги скорей як цо войдзеш до кружного цеку, маюци на розуме же биш зоз кружного цеку цо скорей вишол. Значи, кед круциш такой до першей улїци, нєт потреби же би ше лапало другу пантлїку у кружним цеку. То и главна зад22. ДЕЦЕМБЕР 2017.

mesta@ruskeslovo.com

главна задумка кружного цеку, односно найвекша його предносц. Правило чс. 5. – муши ше добре познац улїци у кружним цеку и нє шме ше предумовац дзе треба висц, односно чи ту скруциц, чи там скруциц. Правило чс. 6. – муши ше хасновац указовач напряму, клїпкач, же би други знали дзе превозка круци, односно же биш давал до знаня кадзи ше руцаш. На концу, поставя ше питанє: чи лєпше гамовац и стануц, чи направиц ище єден круг? Фаховци гваря же анї єден, анї други случай нє добри – кружни цеки задумани же би ше скорей вишло зоз нїх, а нє застановйовало або кружело доокола. ЗАПОЖНЄЛА ЕДУКАЦИЯ ВОЖАЧОХ О проблему зоз крижнима драгами побешедовали зме зоз Михалом Ковачом, транспортним инжинєром зоз Нового Саду. – Шицки ми, кед зме покладали вожацки испит, учели зме и правила у кружним цеку, односно як ше у нїм вожи. Но, забули зме, а попри того, скорей нє було вельо кружни цеки. Искуство зоз жемох у Заходних державох гутори же вони вельо практичнєйши як крижни драги зоз семафорами. Робени анализи и утвердзене же ше у нїх транспорт найшвидше одвива, и же су найпрактичнєйши. Насампредз, змирюю транспорт, нє претаргую го, превозки ше нєпреривно рушаю. У нїх ше вожи помали, та и кед би пришло до нєщесца, то лєм лєгчейши нєщесца. Економисти гваря же таки крижни драги найтунши за отримованє. Нєт семафори. – Як ше у нїх треба справовац? – Вше кед ше уходзи до кружного цеку муши ше препущиц превозки котри приходза з лївого боку, вони маю предносц. Кед ше войдзе до крижней драги, справує ше як и на каждей драги, нє шмеце резац напрям рушаня другим превозком а предносц маю превозки котри ше рушаю блїжей ґу центру.

КРИЖНИ ДРАГИ У ДВОХ УРОВНЬОХ Кед на крижних драох велька гужва, та гоч у питаню и кружни цек, транспортни фаховци предкладаю „найпростейши” ришеня – крижни драги у двох уровньох. То подрозумює укопованє єдней драги, правеня тунела, односно дзвиганє другей, цо часто вимага простор и вельки материялни средства. Кед ше жада посцигнуц прави ришеня и пошвидшац прецек превозкох, вец ше за кажду крижну драгу муши приступиц аналитично, направиц добри елаборат, и вец приступиц ґу вибудови. 22. ДЕЦЕМБЕР 2017.

– Цо найвекши проблем? – Думам же медиї досц затаєли у тим поглядзе, односно хибела координация. Знам же кед у Новим Садзе до обтоку пущени перша крижна драга зоз кружним цеком, у цалей околини Детелинари и Нового Населєня же дзелєли флаєри, кладли до ладичкох по квартельох. Но, то було мало. Аж кед ше на телевизиї почало толковац як ше треба справовац на таких местох, дало резултати. Поведзме, видзел сом и таки случаї же чловек уходзаци до кружного цеку рушел на лїви бок, бо му тота улїца була блїжей, односно нє мушел правиц скоро цали круг. Думам же треба лєм дакус вецей часу и кружни цеки цалком зажию и постаню нормална каждодньовосц. НОВИ САД – ЗРЕНЯНИН, ЖАБЕЛЬ – ДЮРДЬОВ На крижаню драгох Нови Сад–Зренянин и Жабель–Дюрдьов вєшенї виасфалтовани кружни цек. Пред тим була крижна драга з правом першенства, слабим ошвиценьом и без семафора. Приключованє на главну драгу, односно зоз правом першенства, Нови Сад–Зренянин, зоз напрямох Жаблю и Дюрдьова було очежане. После вецей нєщесцох, поставени семафор же би нє було нєщесца. Тераз, кед поставени кружни цек, поставене и нове ошвиценє, вельо моцнєйше, драга постала прегляднєйша, сам кружни цек дакус и видзвигнути, ма єдну пантлїку, нєт гужви, вожаче ше нє затримую длуго, рушанє вельо економичнєйше. Уж першого тижня як драга урядово пущена до обтоку, на виключеню з кружного цеку спрам Жаблю преврацел ше вельки камион полни з цукрову циклу – круцел на право, а преврацел ше на свой лїви бок. Цо шицко вплївовало на виврацанє, чи велька швидкосц и закон физики, нєдобра проєкция, чи даяки треци фактор, буду мушиц дац фаховци. Ґу тому, гоч преходи за пешакох и бициґлистох означени на шицких штирох бокох того цеку, вожаче их ридко кеди почитую. Же бисце безпечно прешли драгу, мушице причекац же би ше розчисцели шицки превозки и вец сиґурно прейсц. ШИЦКИ ВОЖА, АЛЄ НЄ ШИЦКИ ЗНАЮ ПРАВИЛА Кед кружни цеки сцигли до наших крайох, вельо ше приповедало о їх практичних предносцох, а менєй як ше у нїх треба справовац – як вожиц. Фаховци у транспорту предкладали же би ше покладало и одредзену часц тесту зоз транспорту, односно обовязно одслухали даскельо годзини едукациї о кружним цеку. Но, кед зме покладали вожацку зоз транспорту, инструкторе нам гуторели же мушиме научиц же добри вожаче вше муша учиц док вожа, и вше муша буц будни и читац знаки. Кружни цек нас шицких застал полупоспаних. ■

РУСКЕ СЛОВО 11

ДУХОВНИ ЖИВОТ

ПРЕСЛАВЕНЕ ШВЕТО МИКОЛЯ НОВИ САД

ПОУКИ ЗА МОЛИТВИ У полней церкви св. апостолох Петра и Павла внєдзелю Миколай подзелєл 73 пакецики дзецом на пополадньовей Служби Божей хтору служел парох о. Юлиян Рац. – Пакецики здогадую на святого хтори давал тим цо у потреби, а там и ми треба же бизме робели – гварел парох о. Рац. Дзеци, хторих пририхтала вироучителька Мелания Римар, рецитовали святительови и модлєли ше, а Миколай их поучовал же би були добри и же би славели Бога. На концу, парох поинформовал присутних же би приявели хорих и нємоцних за крачунску споведз. Тиж, же на Перши дзень Крачуна дзеци достаню пакецики од даровательох з Нємецкей, а парох о. Юлиян препоручел помодлїц ше за того хто даровал крачунски пaкецик. М. Г. К.

КОЦУР

У СРИМСКЕЙ МИТРОВИЦИ И БЕОҐРАДЗЕ

ДЗЕЦИ ПОДЗЕКОВАЛИ ДОБРОДЇЙОВИ

ДАРУНКИ ШИРОТOМ

Фото: О. Стецюк

У грекокатолїцкей церкви Успения Пресвятей Богородици швето св. Миколая преславене зоз мированьом, 19. децембра и дзецинску програму дзень пред тим. Тото вельке християнске швето наймладши преславели после Всеночного котре служел коцурски парох о. Владислав Рац, кед отримали прогодну музично-рецитаторску програму. Шпиванки и рецитациї з дзецми порихтали їх вироучителька Ксения Бесерминї и монахиня Михаїла Воротняк. Школяре шицких возростох шпивали и рецитовали святому Миколайови, а Миколай им после програми подзелєл пакецики. Члени Церковного одбору з тей нагоди порихтали вецей як 200 пакецики котри, окрем дзецом у церкви, подзелєни у Каритасу и дзецом зоз окремнима потребами. Прешла нєдзеля була пошвецена Каритасу, та назберани дзвончок 4 665 динари наменєни людзом у потреби. З. К.

Дзеци котри виучую руски и українски язик у Сримскей Митровици и Беоґрадзе, дзе парох о. Владислав Варґа, внєдзелю з писньочками о св. Миколайови, алє и з рижнима крачунскима и новорочнима винчованками и молитвами, дочекали св. Миколая. У Сримскей Митровици програму з рускима дзецми, котрих було вецей як 15, пририхтала проф. руского язика Моника Абодї, а по українски з дзецми робела воспитачка Славица Канюґа. Цала програма була у духу християнскей любови, бо св. Миколай похвалєл и заохоцел дзеци и старших же би помагали тим цо нє маю, а була орґанизована и акция помоци Широтиньцу у Виноградове у України котри водза шестри служебнїци. Дзеци першопричашнїки достали задармо пакецики як награду. И у Беоґрадзе святочно дочекани св. Миколай, котри з тей нагоди подзелєл 20 дарунки дзецом парохиянох и дзецом зоз Українскей амбасади. Каплїчка була преполна, а окремни госци були амбасадор України Олександр Александрович зоз супругу и представнїками амбасади котри цалу Службу Божу побожно провадзели. На концу ше сердечно дружели зоз нашима вирнима, медзи хторима були и богослов Славко Варґа, Алекса Стаменич, одно сно студенти зоз Руского Керестура, Коцура и околних местох. Вл. В.

12 РУСКЕ СЛОВО

22. ДЕЦЕМБЕР 2017.

duhovni@ruskeslovo.com

НОВИ ВЕРБАС

СТАРИ ВЕРБАС

ДЗЕЦИ ШЕ ПОХВАЛЄЛИ З ПИСНЯМИ

ПРОГРАМА СВЯТИТЕЛЬОВИ

ҐОСПОДЇНЦИ

ЖИЧМЕ ДОБРЕ ЄДНИ ДРУГИМ У парохиї у Ґосподїнцох, всоботу капелан о. Данил Задрепко и панїматка Оля Задрепко дзецом и старшим пририхтали друженє. Панїматка дзецом пририхтала рижни бависка, а о. Задрепко им бешедовал о св. Миколайови и то була нагода же би ше лєпше упознали. Як гварел о. Данил, дзеци достали фломастери и балони и писали Миколайови свойо жаданя. На друженю и закуски було коло 30 особи. Швето св. Миколая з дарунками, хтори орґанизовал Церковни одбор, означене внєдзелю зоз Службу Божу хтору служел о. Данил. У своєй казанї, вон бешедовал о мед зи соб ней брат скей любови и потреби же бизме єдни другим жадали добре, бо заєднїца лєм так може функционовац Було 32-ойо дзеци, а дарунки дати ище троїм дзецом хтори нє були присутни. М. Г. К. 22. ДЕЦЕМБЕР 2017.

Дзеци участвовали и з рецитациями Миколайови и зоз шпиванками „О, хто, хто” и „Ноц чаривна”. У музичних точкох програми на гармоники грал Любо Скубан. Парох о. Алексий Гудак з тей нагоди подзековал учительки Славици Мали, а подзелєни 66 пакецики. А. М.

ИНДЇЯ

ШКОЛЯРСКА РА ДОСЦ У Индїї, у церкви Успения Пресвятей Богородици, внєдзелю Миколай подзелєл пакецики дзешецерим дзецом на Служби Божей, хтору служел парох о. Петро Дутка, а дзеци подзековали з пригодну програму на хторей шпивали, рецитовали и винчовали на чесц святому добродїйови, так як их научели їх родичи. – Програма була добре порихтана и мило ми же швето крашнє преславене – гварел о. Дутка. По його словох, у Индїї у школи тиж преславени св. Миколай зоз дзецми хтори факултативно иду на наставу українского язика. У Индїї у школи єст православна виронаука, а римокатолїки и грекокатолїки у тим варошу нє маю школску виронауку. М. Г. К.

Фото: О. Стецюк

На швето Св. Миколая, вовторок, у нововербаскей парохиї Святого Владимира була Служба Божа, хтору служел парох о. Иґор Вовк, после хторей Миколай дзецом подзелєл пакецики. Велькодушни добродїй Миколай побешедовал з дзецми, а велї му указали як ше знаю прежегнац, як знаю молитви и духовни писнї. З тей нагоди у тей парохиї подзелєни 30 пакецики. А. М.

Вочи швета св. отца Миколая, внєдзелю у старовербаскей парохиї Покрова Пресвятей Богородици, после шпиваней Служби Божей, була орґанизована пригодна дзецинска програма. Програму виведли виронаучни дзеци и дзеци хтори ходза на годзини руского язику зоз Основних школох „Светозар Милетич” и „20. октобер”, од першей по осму класу. Пририхтала их учителька Славица Мали, а драмска сличка хтору з тей нагоди виведли була „Златне правило”.

РУСКЕ СЛОВО 13

ДУХОВНИ ЖИВОТ

У ОПШТИНИ ШИД

ПОМОЦ ЗОЗ ЗАХОДНЕЙ ЕВРОПИ Прешлей нєдзелї, вочи швета святого Миколая, добродїй хторому ше найбаржей радую дзеци, и того року нащивел нашо церкви у општини Шид и подзелєл дарунки дзецом. Внєдзелю у церкви у Бачинцох парох о. Дарко Рац служел Службу Божу, а з тей нагоди до церкви пришол и Миколай хтори подзелєл 12 дарунки дзецом. За дарунки ше остарала парохия и добротворе. Истого дня пре вечаром добродїй Миколай нащивел церкву у Шидзе, дзе го привитали дзеци зоз родичами, бабами и дїдами. Школяре хтори ходза на виборну наставу годзинох руского язика и виринауки, а хторих порихтали парох о. Михайло Режак, наставнїца Златка

Сивч Здравич и Вера Дупало, ґлумели, рецитовали и шпивали Миколайови, хтори подзелєл 48 пакецики. Тиж зоз музику и шпиванку наступела и Младша шпивацка ґрупа КПД „Дюра Киш” зоз Шиду. После Шиду драга Миколая водзела до Беркасова, дзе у церкви подзелєл 18 пакецики и потим предлужел до Бикичу, дзе го у церкви з нєсцерпеньом чекали дзеци. Як и у Шидзе и Беркасове, и у Бикичу виведзена пригодна програма, а Миколай потим подзелєл вецей як 40 пакецики. И того року, як и прешлих, и гуманитарна орґанизация ЕГО зоз Нового Саду обезпечела пакецики хтори дзецом на тих просторох порихтали їх парняки зоз Заходней Европи, так же дзеци достали по два пакецики. Вл. Дї.

ДЮРДЬОВ

ПОДЗЕЛЄНИ СТО ПАКЕЦИКИ У церкви Рождества Пресвятей Богородици у Дюрдьове, на Саночним на 17 годзин, хторого служел о. Михаил Холошняй, з нагоди швета св. Миколая, у орґанизациї Церковного одбора дзецом подзелєни сто пакецики. Як гварел о. Михаил Холошняй, на швето того святого добродїя, вовторок, на дополадньовей Служби Божей, покресцена одроснута Дюрдьовчанка Єлица Раґай, хторей була кума Саня Раґай Яндрич. М. Г. К.

14 РУСКЕ СЛОВО

КУЛА

ОД МИКОЛАЯ 92 ДАРУНКИ Швето св. Миколая 19. децембра преславене и у грекокатолїцкей парохиї священомученїка Йосафата у Кули. Того дня були два Служби Божо. Раншу служел парох о. Дамян Кича ЧСВВ, а вечаршу капелан о. Платон Салак ЧСВВ. У казанї священїки здогадли на инспиративни живот того св. владики Миколая хтори жил у 4. вику, алє чий приклад милосердия и окремней любови ґу худобним швици з глїбини викох и нєшкайшим и вирним у шицких часох. По вечаршей Литурґиї у церкви була пригодна програма на чесц св. Миколая хтору зоз виронаучнима дзецми будуцима и лоньскима першопричашнїками пририхтала ше стра служебнїца Емануила. До церкви пришло вельке число родичох з дзецми, дїдох и бабох, дочекац и св. Миколая котри на концу програми подзелєл дзецом 92 дарунки. М. А. 22. ДЕЦЕМБЕР 2017.

duhovni@ruskeslovo.com

У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ ОТРИМАНИ ГУМАНИТАРНИ КОНЦЕРТ

МЕЛОДИЇ ЗА ДЗЕЦИНСКИ ОШМИХ На Гуманитарним концерту „За нашо дзеци”, хтори 17. децембра отримани у Велькей сали Дома култури, нащивителє за уходнїци и як добродзечни прилог подаровали 64 500 динари. Як поведзене у привиту, Концерт отримани „же бизме виволали ошмихи на дзецинских тварох наших керестурских дзецох”. Тому допринєсла преполна сала публики зоз плаценьом уходнїцох, алє и вельким добродзечним прилогом. Як дознаваме од орґанизаторох, на Концерт ше дзечнє одволали и наступели млади шпиваче, музичаре и рецитаторе з авторскима и обробенима нумерами на руским, сербским и анґлийским язику, зоз Керестура, Дюрдьова и Нового Саду, од наймладших дзецох предшколского возросту по афирмованих младих уметнїкох. Перши наступели дзеци з Музичней оводи керестурскей Дзецинскей заградки „Цицибан” з руководительку Таню Фейди, потим Дзивоцка ґрупа „Пашово ангелки”, окремна госцинска з Нового Саду пейцрочна Душка Йованов, котру на ґитари провадзела Анамария Регак з Керестура. Наступели и рецитаторе Иван Планчак и Валентина Новта, а од шпивачох и музичарох представели ше и Мирослав Малацко, Себастиян Надь, Кристина Афич, Анамария Регак, члени „Пицикато бенду” Саня Дивлякович и Кристиян Няради. Наступел и Дориян Чизмар з писню з нового албуму ґрупи „Крейзи казнс” хтори праве вишол, Сашо Палєнкаш хтори того року обявел и даскельо нови синґли и споти, як и кантавтор Михаил Рамач з Дюрдьова хтори виведол и свою найновшу шпиванку. Концерт орґанизовали млади Керестурци на инициятиву Дорики Чизмар, хтора и сама наступела у Дзивоцкей ґрупи,

у сотруднїцтве з Домом култури и парохийним Каритасом. З тей нагоди Чизмарова за „Руске слово” виявела: – Идею за концерт сом достала кед у церкви оглашене же ше збера прилоги за Миколая и Крачун за дзеци хторим то найпотребнєйше. Концерт бул нагода же би вельо вецей людзе за красне швето даровали, та и же би млади творителє могли указац з того цо знаю. Барз сом нєсподзивана и подзековна же було тельо публики и же вельо пенєжу назберане. Тиж дзекуєм и велїм своїм товаришом хтори ме потримали и дзечнє участвовали у орґанизациї, а поготов Маї Зазуляк Гарди, Андреи Колесар, Сашови Палєнкашови, Андреи Надь, хтора водзела конферансу и учительки Наталиї Зазуляк и єй школяром котри за Концерт виробели плакати, Каритасу, и Дому култури же нам обезпечел простор – гварела Чизмарова. Зоз подарованого пенєжу буду направени коло 40 пакецики з облєчивом, бависками, средствами за гиґиєну и подобним. Млади з орґанизациї вєдно з каритасовима волонтерами их порозноша дзецом хторим найпотребнєйше, пред Крачуном, 23. децембра. М. Афич

У КОЦУРЕ

КРАЧУНСКИ ВАШАР У Церковней сали у Коцуре, 17. децембра, отримани треци Крачунски вашар, котри орґанизовал парохийни Каритас, а приход будзе похасновани за потреби коцурского Каритасу. На вашаре свойо продукти виложели и предавали коло 20 викладаче за Коцура, Вербасу, Кули и Руского Керестура. Понукнути крачунски прикраски, колачи, суха и орехаста овоц, маджуни и други продукти котри ше хаснує през крачунски швета. Вашар тирвал цали дзень, та було и друженя. Кооринаторка коцурского Каритасу ш. Михаїла Воротняк гварела же ше радує же Коцур ма вше лєпше сотруднїцство зоз Руским Керстуром, чийо жени у красним чишлє пришли виложиц свойо продукти и же є приємно нєсподзивана же за добродзечни прилог на Крачунским вашаре назберани аж 2 260 динари. Окрем понукнутих продуктох, нащивителє могли опатриц и виставу малюнкох „Кумових уметнїкох”, односно школярох зоз подобовей секциї Здруженя младих КУМ. З. К. 22. ДЕЦЕМБЕР 2017.

РУСКЕ СЛОВО 15

КУЛТУРА И ПРОСВИТА КАЛЕНДАР НАШИХ РЕПРЕЗЕНТАТИВНИХ МАНИФЕСТАЦИЙОХ

УСОГЛАШИЦ ТЕРМИНИ ОТРИМОВАНЯ Календар отримованя репрезентативних манифестацийох ше найчастейше прилапює и ускладзує початком рока, а перше го прилапює Одбор за културу НСР, а вец и Национални совит Руснацох Пишу: Мария АФИЧ Олена ПЛАНЧАК-САКАЧ

ултурно-уметнїцки дружтва на початку каждого року приявюю же кеди планую отримац свойо манифестациї, и понеже ше календар прилапює початком рока, єст досц манифестациї хтори маю фиксни датуми у року, або одредзени викенди, або одредзени датуми вязани за даяку рочнїцу и тоти датуми ше зна. Медзитим, єст дружтва хтори орґанизую манифестациї хторим нє точно одредзени дзень отримованя. З оглядом на тото же ше случує же ше даєдни манифестациї або фестивали знаю по датуме преклопи, о тих проблемох бешедуєме зоз предсидательку Одбору за културу Националного совиту Ґабриєлу Саянкович и Миломиром Шайтошом, предсидательом МАТКИ-Дружтва Руснацох Нового Саду-Войводини. Оби-

ВШЕ ШЕ

ДОГВАРИМЕ – Таки збиваня терминох маме на яр и вжиме, алє вше ше пробує догвариц и потераз ше нам то вше и удало – гвари Ґабриєла Саянкович

16 РУСКЕ СЛОВО

двойо собешеднїки и члени Националного совиту Руснацох. КАЖДОГО РОКУ ШЕ УСОГЛАШУЄ КАЛЕНДАР Одбор за културу НС Руснацох и Национални совит Руснацох початком каждого року пробує усоглашиц календар манифестацийох же би ше нє збивали у терминох и нє загрожовали отримованє єдни другим. – Таки збиваня терминох маме вжиме и на яр, алє вше ше пробує догвариц и потераз ше нам то вше и удало. На яр ше нам зна збиц Драмски мемориял Петра Ризнича Дядї и Културна манифестация „Яр Мафтея Виная”, як и Кирбай у Беоґрадзе и Фестивал хорского шпиваня у Вербаше, та ше вец патри кед ше уж знаю датуми, усоглашиц. На тото звичайно меркуєме, алє зна ше нам и вжиме збиц Руски фестивал малих сценских формох „Дюра Папгаргаї”, хтори ше отримує першого викенду у децембру и Днї Миколи М. Кочиша хтори ше традицийно отримує од 1. децембра уж вецей децениї, алє тота манифе стация тирва вше и длужей и до двох викендох – гвари Ґабриєла Саянкович, предсидателька Одбору за културу НСР. Понеже 22. ДЕЦЕМБЕР 2017.

kultura@ruskeslovo.com

ше у тим случаю роби о манифе ПРОБЛЕМ НЄ БУЛ стациї Днї Миколи М. Кочиша, ФИНАНСИЇ хтора ше отримує през дзень, а и – Проблем на самим початку нє иншаки ту со став публики, док були финансиї, як цо би ше то Руски фе стивал ма лих сценских могло подумац, з оглядом на тото формох „Дюра Папгаргаї” вше веже почина цошка нове, чарами, та кед ше збиє же 1. де- алє концепция, тексти, виводзаче цембер кед починаю Днї, и кед ше и шицко гевто „споза” цо провадзи збиє з викендом за Фе стивал, як кажди фестивал, як и термин цо то бул случай того року, гвари отримованя Фестивалу – гварел Саянковичова, то ше нє преклапа Миломир Шайтош каждого року, алє кед же ше случи, вец ше вше мож догвариц. – Наисце НС меркує на тото и скорей як КИ-Дружтва Руснацох Нового Саду-Войше прилапи календар, кед же єст даяки водини, тиж тераз уж покойни, Ярослав збиваня терминох, вец контактуєме з орґа- Сабол, швидко похопел задумку и слова низаторами и пробуєме цо лєпше розри- Дюри Папгаргая, и тота тема ше нашла уж на першей схадзки ГО дзе була цалком пошиц и поскладац – гвари Саянковичова. Цо ше дотика манифе стацийох хтори тримана и прилапена – гвари Шайтош. Концепция Фе стивалу швидко розринє у календаре репрезентативних манифе стацийох Руснацох, на нїх анї нє мож шена, то будзе фе стивал монодрами. О даскельо роки Фе стивал до стал младшоуплївовац. – Найчастейше то младши манифестациї го „брата”: порушани фе стивал дуодрахтори нє вше порядни и вони ше знаю по- ми, а потим, пошвидко, тоти два фе стивапреплєтац. На тото нє мож тельо уплїво- ли злучени до єдного под назву хтору и вац, та вец суґеруєме же би голєм з особну нєшка ноши: Руски фе стивал малих сцендогварку з людзми хтори орґанизую мани- ских формох. – Проблем текстох розришени так же фестациї у календару у комуникациї з тима цо орґанизую таки збуваня хтори ше ище обявйовани конкурси на хтори текстописавше нє находзи у календаре. Вецка ше про- телє посилаю свойо ориґинални драмски бує догвариц кельо ше то уж уда през рок тексти. Дружтво тоти тексти одкупює зоз чим поставаю його власносц. А виводзаче – гварела Саянковичова. и ґлумци? Но, то уж була ствар догварки и поради медзи Дружтвом, текстописательОД ИДЕЇ ПО ФОРМОВАНЄ ом и заинтересованима актерами. И нїґда ФЕСТИВАЛА нє було проблеми. Вше зме ше порадзели – – Кед зме ше концом 2002. року, дзепоєд- визначел Шайтош. ни члени праве основаного Городского одБЛУКАЛО ШЕ бору Рускей матки, зишли у клубу тедиОД АПРИЛА ПО ДЕЦЕМБЕР шнього Руского културно-про свитного дружтва, лєбо у, популарнєйше поведзене, – А термин? Е, то од початку, та аж по новосадскей Матки, и кед зме почали бешеду о тим же цо би то було гевто зоз чим 6. Фе стивал було проблематичне питанє. би ше городски одбор представел Новоса- Прецо? Прето же ше Фе стивал отримовадяном и зоз чим би бул препознати и при- ло на рижних ме стох, по рижних салох, а познати, а ище кед нам, тераз уж покойни, то як пошлїдок мало тото же ше Фе стиДюра Папгаргаї почал виношиц свойо вал могло отримац теди кед сала, хтору видзенє єдного драмского фестивалу хто- зме сцели, була шлєбодна. Та так термин рого Руснаци нє маю, а хтори им хиби, Фе стивалу блукал од априла по децемридко хто од нас присутних могол и заду- бер. Кед Фе стивал конєчно до стал свой мац же як тот Фестивал будзе випатрац о дом, т. є. театралну салу Ґимназиї „Лаза 15 роки и цо шицко хасновите принєше нє Ко стич”, у хторей ше отримує уж полни лєм новосадским и войводянским, алє и 10 роки, зявел ше проблем преклапаня вообще Руснацом, понеже представи зоз терминох зоз дзепоєднима другима маниФестивалу бавени у вецей жемох Европи фе стациями. Прето, на Управним одборе дзе Руснаци жию – гвари Миломиром Ша- Дружтва ришене же найменєй чкоди будйтошом, предсидательом МАТКИ-Дру- зе кед ше Фе стивал отрима першиого вижтва Руснацох Нового Саду-Войводини и кенда у децембру, кед викенд залапює три днї, понеже уж узвичаєне же и Фе предлужує: – На щесце, перши предсидатель ново- стивал тирва три днї. Кед нє, вец ше терсадского Городского одбору Рускей матки, мин Фе стивалу преклада за наступни виа познєйше и перши предсидатель МАТ- кенд – гварел Шайтош.■ 22. ДЕЦЕМБЕР 2017.

СТАТИСТИЧНА РЕТРОСПЕКТИВА – Од 2013. року, односно од 11. по шоре, Фестивал ноши назву свойого идейного снователя Дюри Папгаргая. Єдна мала статистична ретроспектива. За 15 роки тирваня Фестивалу: виведзене вецей од 80 представи, бавели вецей як 50 виводзаче, бавене по текстох вецей як 25 писательох, и представи режирали вей як 20 режисере. Прешвечени сом же би ше зоз тоту статистику пишели и векши национални меншини як цо то наша, руска – гварел Миломир Шайтош.

РУСКЕ СЛОВО 17

КУЛТУРА И ПРОСВИТА 27. ДНЇ МИКОЛИ М. КОЧИША У КУЛИ И НОВИМ ОРАХОВЕ

КНЇЖКИ НА ДАРУНОК У рамикох 27. манифестациї Днї Миколи М. Кочиша, отримане ище єдно стретнуце зоз школярами, на тот завод було у Основней школи „Иса Баїч” у

Кули, хтори уча руски язик з елементами националней култури у двох кулских основних школох, „Иса Баїч” и „Петефи бриґадох”. На стретнуцу були присутни школяре, секретар Дружтва за руски язик Ирина Папуґа, професорка руского язика мср Тамара Хома хтора виклада у Кули, и члени Дружтва Мелания Арваї и Владимир Бучко, котри тиж и предсидатель РКУД „Др Гавриїл Костельник” у Кули. Школяре з тей нагоди пречитали биоґрафию и рецитовали стихи Миколи М. Кочиша и других писательох, школярка Мария Жирош грала на виолини, а шицки вєдно одшпивали два крачунски шпиванки. Школяре достали на дарунок школски прибор, а професорка Хомова новши виданя Дружтва за руски язик. По законченей програми представительох Дружтва приял директор ОШ „Иса Баїч” Ґойко Секеруш. М. Дж.

***

ПОДАРОВАНИ НОВИ ВИДАНЯ Остатня програма у рамикох 27. Дньох Миколи М. Кочиша отримана у Новим Орахове. Стретнуце зоз школярами хтори уча руски язик у Основней школи „Чаки Лайош” у Бачкей Тополї и у Основней школи „18. октобер” у Новим Орахове, вєдно зоз їх професорку мср Сенку Бенчик, отримане у новоораховскей Школи. У програми участвовали двацец седмеро школяре, а бешедовали о писательови Миколови М. Кочишови, рецитовали його стихи и стихи других писательох, танцовали и грали сучасну музику, a на концу гуторели стихи и шпивали на чесц св. Миколайови чию програму отримали внєдзелю, 17. децембра, у церкви. У другей часци програми мр Гелена Медєши представела свойo пейц кнїжки з обласци руского язика у виданю Дружтва за руски язик, литературу и културу, а Ирина Пaпуґа нове число часописа „Studia Ruthenicа” (22). Дзеци на дарунок

18 РУСКЕ СЛОВО

достали школски прибор, а професорка Бенчик, директорка Школи Лидия Тризня и Владимир Маґоч зоз КУД „Петро Кузмяк” достали представени виданя. Тогорочна, 27. манифестация Днї Миколи М. Кочиша, почала 1. децембра, а закончена є 14. децембра у Новим Орахове. Єй отримованє

помогли Покраїнски секретарият за културу, явне информованє и одношенє з вирскима заєднїцами, Покраїнски секретарият за образованє, предписаня, управу и национални меншини–национални заєднїци, Национални совит Руснацох и Завод за културу войводянских Руснацох. Я. Дю. 22. ДЕЦЕМБЕР 2017.

ROK XVI ^ISLO 12 Число ушорела: Славица ФЕЙСА

Фото: В. Вуячич Т. Ходак

ФАМЕЛИЙНА ВИРНОСЦ

наша тема: КРАЧУНСКИ ОБИЧАЇ И ТРАДИЦИЯ

рока на рок пред Крачуном, нашо людзе ше уж по З традициї притримую старих обичайох, и єдно те исте робя гоч нє знаю точно одкаль дзепоєдни оби-

чаї походза. Даєдни поведза – нє важне чи пре виру, або традицию, ґаздинї знаю кеди треба пошац житко же би на Крачун було красне желєне, знаю напражиц капущанїки, упечиц бобальки и осух, рибу на рискаши, знаю попораїц и прикрашиц обисце, дробнєйши дзеци научиц колядовац... На ґаздиню вельо, гоч нє мож повесц же хлопи нїч нє робя, и же штудираю лєм о тим чи будзе надосц вина и палєнки за картанє после Саночного. Правда, нєшка иншаки часи, до Сночного ше нє ходзи так як дакеди давно, и нє карта ше у каждим другим обисцу, гоч є по нєшка зачуване, окреме на валалох. Ґаздиня и нєшка подпера вецей слупи у обисцу, алє бобальки и колачи нє кажда пече, єст хто то роби на велько. И хлопи, и младши и старши, порихтанши помогнуц же би ше Крачун преславело так як ше тому швечи. А тото цо найважнєйше каждого Крачуна, и нє лєм при Руснацох, то же би през швета фамелия була вєдно. Теди за столом у велїх домох „ожию” памятки на дзецинство Бешедом о дзецох, нєт конца края... Праве тота фамелийна вирносц и моцни порив за друженьом през швета шицких у доме повязую, а то на концу, и смисел. Прето ше на крачунски обичаї и на нашу традицию, здогаднєме и у тим Додатку „Руского слова”.

22. ДЕЦЕМБЕР 2017.

РУСКЕ СЛОВО 19

наша тема: КРАЧУНСКИ

famelija@ruskeslovo.com

ОБИЧАЇ И ТРАДИЦИЯ

БЕЗ ЧОГО БИ КРАЧУН НЄ БУЛ КРАЧУН Чежко же Крачун мож задумац без вилїйового стола, ище баржей бeз найблїзших и шпивачох хтори од обисца до обисца ширя радосну вистку народзеня Исуса Христа. Пририхтованя ґу тому швету давно почали, нє згорше ше на тото здогаднуц

ШВЕТОЧНИ ДЕКОРАЦИЇ

а вилїйовим столє звичайно запалєна єдна або вецей швички, а под парток даєдни и нєшка кладу зарна жита, овса и ярцу, кукурицу... На стред стола у тепши риба на рискаши, а коло нєй осух. По вечери на столє бобальки з маком з хторима ше понука каждого хто придзе по шпиваню. Ґаздиня нє забула на мед и орехи, а у мисочки яблука и помарачата, сухи шлївки и смокви... Даєдни на стол кладу и компот – варени шлївки у вину з циметом, други порихтали пригодни аранжмани, и обовязно – житко.

ЖИТКО

КАПУЩАНЇКИ И ОСУХ Пред Вилїю, рано, посни дзень, за фриштик ше рихта капущанїки, а за вечеру осух. Того дня ше звичайно рихта и бобальки. Капущанїки, або капушнїки ше дакеди пекло у пецу, нєшка их велї ґаздинї пражи на масци, або на олєю. Пошекану капусту ше добре вимиє и порихта муку. Тельо кельо ше сце капушанїки, тельо треба векши гарсци муки и штварцину швижого квасу, хтори ше лєм розтруши. Дода ше ровну ложичку солї, и лїтней води кельо мука поднєше, так же би цесто нє було тварде, алє мегчейше, же би ше добре розганяло. Готове є теди кед ше нє лїпи на пальци. Цесто нє треба же би кисло, вец капущанїки груби як лепинь, алє ше го такой гнєце и роби зоз нїм. До каждого цесточка идзе єдна гарсц капусти, вшадзи єднак, а нє лєм до штредку. Вец ше таки цесточка закруца до „лабдочкох” и розганя. Таки готови капущанїки треба такой пражиц и єсц. Осух ше пече зоз хлєбового цеста, а формує у тепши. Же би цесто нє кисло як кед ше пече хлєб, поджобе ше го зоз видлїчку. Од горе ше осух посолї, а мож го посипац зоз рашку. Упечени осух треба умиц од муки.

РИБА НА РИСКАШИ Очисцену потьку треба добре поумивац, позарезовац и посолїц, а вец охабиц най кус одстої. Очисцени два три цибулї треба пошекац, мож додац и єдну два мархви и вєдно попражиц на олєю у шерпенки. Дода ше умиту рискашу, попопрує, и посолї и таке шицко кус попражене усипе до тепшички и залєє з воду. Дахто люби кед рискаша

20 РУСКЕ СЛОВО

дакус и уварена. На рискашу ше кладзе рибу, дакус ю треба преляц з олєйом, а упечена є теди кед почервенї, и кед з рискаши випари вода. Док ше риба пече, мож по потреби доляц води же би нє була суха. На верх рискаши ґаздинї кладу и на колєска порезани кромплї. Кед риба упечена, кладзе ше ю на стол, и нє винїма зоз тепшички.

БОБАЛЬКИ За бобальки потребне: 80 деки муки, ложичка солї, два ложки цукру, млєка кельо приме, 30 деки маку, 10 деки мелкого цукру, 20 деки меду, 20 деки масла и 4 деки квасу. Загнєсц зограту муку, соль, цукер, викиснути квас и млєко. Вец ше зоз того цеста шулька шульканци и порозрезує ше их на коцочки яки сцеме же би нам були вельки бобальки. Кед бобальки векши, на концу буду мегчейши, кладзе ше их до тепши най ище кус кишню, и таки викиснути пече у горуцей релни. Лєпше кед су упеченши, червенши, вец су и смачнєйши. Упечени бобальки ше умиє у води и усипе до ванґлочки. Даєдни ґазиднї бобальки посипу зоз помлєтим цукром, маком, а други заш кладу розпущеного меду до лїтней води, зоз тим залєю бобальки и посипу з маком, поприцискаю их же би добре поупивали тот сок. Даскельо раз их треба премишац, и охабиц у жимним най ше добре охладза. У красней мисочки, або на танєру, бобальки ше кладзе на шветочни стол. 22. ДЕЦЕМБЕР 2017.

Пред тим як ше житко положи до судзинки, єдну ноц муши буц намочене у води. Вец ше воду злєє, и ище єден дзень житко стої у цеплим, аж вец го треба пошац. Долу, до мисочки ше положи и дакус глїни – помишаней купчей и мелкей зоз кертечини, вец житко, а на верх ознова глїни, лєм кус вецей як до пол мисочки. Житко стої у цеплим, а залїва ше зоз пирскачом за шмати зоз лїтну воду кажди други дзень док ше нє розрошнє, а вец и по ридше. Вери ше же крачунске житко символизує обнову живота и благостан хтори ше жада мац нє лєм през швета, алє цали рок. Тим цо о даскельо днї Крачун, житко уж желєне, алє гевти цо Крачун славя по старим календаре, най цо скорей покладу жито до мисочкох. Ище вше нє позно.

НА КРАЧУН У ИТАЛИЇ У Италиї ше крачунски обичаї барз разликую. У Риме и околїску, два тижнї пред Крачуном, по улїцох, и опрез церквох мож видзиц людзох як су пооблєкани до пастирох и граю на пастирских ґайдох, фуярох и пищалкох. Шпиваю и коляди, а людзе их дарую. Тоти шпиваче нє ходза по обисцох як у нас. У Риме ядловци за Крачун давно порихтани, а под нїма и дарунки хтори домашнї отвераю после Всеночного, на Вилїю. Окрем оквеценого ядловца, кажде обисце рихта, и свой вертеп – прави ремек-дїла. Кажда церква ма свой вертеп, а найвекши тот у церкви Святого Петра, алє и вертеп на площи Святого Петра. На явних местох єст барз вельки вертепи, зоз фиґурами хтори аж и векши од їх природней велькосци и вони єдна з крачунских атракцийох за шицких жительох Рима, алє и туристом. Пенєж зоз тих вертепох одходзи тим цо є найпотребнєйши – старим, хорим, худобним...

22. ДЕЦЕМБЕР 2017.

Дакеди ше нашо людзе нє затримовали вельо коло прикрашованя обисца. На танєру покладзена овоц и орехи, швичка, бобальки, снопчок слами под столом, житко и оквицени крачун, а коло нього винчованки и обращики – було цалком досц. Тераз часи иншаки, вше актуалнєйши крачунски и новорочни декорациї. Окрем же прикрашую обисце, доприноша же би атмосфера у доме була шветочнєйша, а вше барз добре кед у тим участвує фамелия. Кед дахто нє ма идеї, на интернету и дружтвених мрежох мож найсц наисце прекрасни декорациї и аранжмани з подробним упутством як шицко мож справиц. Треба мац лєм добру дзеку!

РУСКЕ СЛОВО 21

наша тема: КРАЧУНСКИ

famelija@ruskeslovo.com

ОБИЧАЇ И ТРАДИЦИЯ

ШВЕТОЧНИ ДЕКОРАЦИЇ

ЖИТКО

20 РУСКЕ СЛОВО

22. ДЕЦЕМБЕР 2017.

РУСКЕ СЛОВО 21

ДОМ И ФАМЕЛИЯ

женоблоґ

Пише: Ясмина ДЮРАНЇН

РАДОСЦ ТУ, У НАС САМИХ

email: jasmina.djuranin@gmail.com www.zenoblogija.com

22 РУСКЕ СЛОВО

Конєц рока, такповесц, пред дзверми... Мало-мало чуєм Яй, як ми швидко прешол, яй як тот рок прелєцел, док ше обрацим – уж ознова квецим крачун. Я ше трудзим нє роздумовац так. Ша, рок прейдзе вшелїяк, питанє ЯК ци прейдзе. Знаце тоти покус допити аналитични, мазохистични способи убиваня себе? Же од 1. януара почнєм з диєту, лєбо престанєм куриц, почнєм вежбац, ходзиц до церкви и ище вельо того... То таке чкодлїве роздумованє за каждого же аж. Бо, лєм тоти цо себе нєпреривно приповедали же тото дацо почню лєбо престаню робиц од пондзелку, тераз себе задали ище горши циль – од Нового року. Кед же су уж тераз – штварток, соботу, на початку мешаца, на пол рока – нє порихтани робиц тото цо себе жадали, вельки маю шанси дочекац и шлїдуюци рок, алє тераз розчаровани до себе, менши од макового зарна, же паля яки сом Лузер, цали рок сом мала часу за вежбанє, а од шицкого, мам 5 кґ вецей... То и я так робела, то озда кажде дакеди так прейдзе. Кед нє маме надосц моци и любови ґу власному єству, кед вше чекаме же ше дацо муши случиц лєбо же дахто други муши дацо поробиц же би ми були щешлїви, вец зме, у ствари, вше нєщешлївши.

З часом сом ше приведла до розума. Тераз себе нїч нє задавам, лєм здавам. Здавам себе красни хвильки у хторих сом у прешлим року наисце була щешлїва, з ким сом их препровадзела, кеди сом ше щиро шмеяла и цо сом одкрила нове о себе. И вец ше намагам тото повториц и того року. Бо, мешац за мешацом, рок за роком, и кед ше огляднєш – нєт шанси же ше чувствуєш розчаровано. Нєдавно сом ше доисцела же то наисце функционує. Кед сом почала квециц крачун, у шкатули сом нашла даскельо ґомбулї од моєй баби. А таки красни, старински, паметам як вишели док сом зоз шестру при крачуну стала и шпивала. Цала габа цеплих, безбрижних чувствох ме обняла. Як крашнє же сом их ту положела. Саму себе сом обрадовала! Кед би ми стали даґдзе индзей – забула бим на нїх. А так, голєм раз у року, окреме кед фамелийни швета пред нами, маме чувство же зме нє сами. Нє треба ми анї Дїдо Мраз, анї ше модлїц дакому же би ме орозположел. Шицка радосц у мнє самей. Того року ше остарам за добри чувства през цали рок. Дробнїци хтори ме подзвигню и украша час положим до шкатули ґу писанком, медзи танєри и погари цо хаснуєм лєм за родзени днї, алє и до ташки хтору ношим кажди дзень положим дацо цо ме вше будзе здогадовац на тото же – радосц нука, у мнє.

22. ДЕЦЕМБЕР 2017.

kultura@ruskeslovo.com

СЕДМИ ЛИТЕРАТУРНИ ВЕЧАР МЛА ДИХ У ДЮРДЬОВЕ

ПОЧАТНЇКИ И АФИРМОВАНИ АВТОРЕ Литературни вечар младих, седми по шоре, отримани пияток, 15. децембра у просторийох КУД ,,Тарас Шевченко”, у Дюрдьове. Нащивела го младеж зоз наших местох

а Литературним вечаре младих участвовали нашо млади авторе, даєдни першираз, а даєдни ту уж порядни. Єден з порядних учашнїкох то Саша Сабадош зоз Зомбора, котри и отворел Литературни вечар так же пречитал свойо твори. – За тот Литературни вечар вибрал сом пречитац два писнї зоз своєй остатнєй збирки поезиї котра обявена тей єшенї и єден виривок зоз приповедки котру пишем уж длугши час. Мушим повесц же тот Литературни вечар нє лєм же є за младих, алє и вон сам млади, нєпреривно ше подмладзує, и думам же то його наймоцнєйша прикмета – гвари Саша Сабадош. На тим вечаре пущали ше и видео знїмки, котри нашо учашнїки пририхта ли. Александра Живкович Бучко зоз Нового Саду пририхтала нєзвичайни видео, зоз котрим зацикавела младих. Михаил Рамач зоз Дюрдьова по слал знїмок його першого споту писнї ,,З єшенї”. Коло читаня, знїмкох, були и музични точки. Того року ше зоз двома рускима и єдну українску писню на ґитари представела Александра Русковски зоз Руского Кере стура. – Я першираз участвуєм на Литературним вечаре младих у Дюрдьове и барз сом задовольна. Пачи ми ше орґанизация и учашнїки, чувствуєм ше барз прилапено и заинтере сована сом присц и нарок – гвари Александра, єдна з нових учашнїкох. Було ище но вих уча шнї кох, Жар ко Остоїч и Тадей Малацко зоз Руского Кере стура, алє вони на сам вечар нє могли присц, та по слали писнї котри були пречитани. Поете са Ася Папуґа зоз Нового Саду котра тиж так нє могла присц, барз потримує литертурни вечари и вона по слала писню котру ше тиж пречитало. Тогорочни Литературни вечар младих, як и шицки по тераз, бул потримани з боку Роботного цела за младеж Национал-

ного совиту. На тим вечаре Иван Канюх представел Роботне цело за младеж котри и єдєн з членох истого. Мирко Пап, Нови Сад: – Же би ше ре а ли зо ва ли – Першираз сом на Литературним ве- шицки тоти подїї, стретнуца и чаре младих у Дюрдьове, и барз ми ше друженя за младих, тема о Напачи. Єден приємни вечар и наисце сом ционалним совиту т. є. о Роуживал. Можебуц нарок будзем и я єден ботним целу за младеж нєзаоз учашнїкох. биходна. Прето я сцел нєшка Лидия Горняк, Дюрдьов: – Я нє першираз на Литературним вечар зоз презентацию приблївечаре младих ту, аж сом мала нагоду жиц и потолковац младим же єден рок и водзиц програму. Мушим яке то цело и як функционує. повесц же сом обачела же з рока на рок, Могол сом у публики видзиц тот вечар вше баржей нащивенши. Па- же дахто бул упознати з тоту чи ми ше орґанизация, як и сам вечар. тему, дахто менєй, а дахто ма Найвецей ми ше пачел видео од Алек- полу информациї и прето дусандри Живкович Бучко. мам же важне бешедовац о Йован Живкович, Руски Керестур: тим. Зоз тоту презентацию зме – Мнє ше барз пачело як шпивала го сцовали у Руским Кере стуАлександра Русковски. Першираз сом ре, тераз у Дюрдьове, а план на Литературним вечаре младих и нам по конєц того рока, нащидзечнє придзем и нарок. Пачело ми ше виц и Коцур и Нови Сад – толи тото представянє Роботного цела за кує Иван Канюх. младеж, мушим повесц же сом научел и Орґ а ни зато ре то го веча ра дацо цо сом потераз о тим нє знал. барз задовольни, видзи им ше же тогорочни Литертурни вечар єден з лєпших. – За до во ль ни зме зоз на щивено сцу, жаль нам же даєдВИСТАВА МАЛЮНКОХ И РИСУНКОХ ни учашнїки нє могли присц, алє нам заш лєм мило же по слали свойо написани твори и же на таки спо соб учаЯк и прешлих рокох, так и того, нє було лєм читанє и ствовали. Думали зме же то добра нагода же би и члени шпиванє, алє була и вистава малюнкох и рисункох назоз Роботного цела за младеж участвовали так же би шей младей малярки Лари Петкович зоз Нового Саду. баржей потолковали младим же цо то и думаме же тота Малюнки и рисунки були виложени у сали дзе була пупрезентация була удатна – гваря єдни з орґанизаторох, блика, так же шицки после програми могли поопатрац Ларову виставу. Оля Балинт и Борис Цап.■ Тамара Салаґ

22. ДЕЦЕМБЕР 2017.

УПЕЧАТКИ НАЩИВИТЕЛЬОХ

РУСКЕ СЛОВО 23

Число 6 Ушорела: Славица Фейса

ЕЛЕНА ДЕМЕТЕР

Фото: В. Вуячич

ШО А Н

КИ Ч ДО З ГВИ

ед сце преходзели през Нови Сад, вериме же сце видзели даскельо билборди на хторих представени школяре з основних и штреднїх школох, хтори прешлого школского року посцигли найзначнєйши державни и медзинародни успихи. На єдним з нїх и Елена Деметер, школярка другей класи ОШ „Доситей Обрадович”. Елену, ище як малючку, барз интере совали букви. Часто стала при по стеру з азбуку залїпеним на фрижидеру, розпатрала, шацовала, а вец швидко одбегла до хижи и пробовала з тих буквох вискладац даєдно слово.

Мала лєм два и пол роки кед зоз буквох вискладала свойо мено. Кед почала ходзиц до оводи, Елена знала и читац и писац, алє и виприповедац пречитане. Праве прето ю учителька у першей класи предложела на змаганє з язика. Елена була од шицких НАЙ

Дизнийово сказки ю уведли до швета у хторим вона найволєла буц – медзи животинями. Кед почала ходзиц до першей класи, у „боравку” понагляла поробиц домашнї задатки, а вец зоз библиотеки вжала кнїжку и читала потамаль покля по ню нє пришли мама або тато. Еленова учителька предложела же би вона и ище даскельо школяре пошли на Медзинародне змаганє з читательства на Златибор, дзе ше оценьовало розуменє пречитаного текста. Нє погришела. Елена була перша и директно ше пласовала и на тогорочне змаганє. Опитали зме ше єй же цо найволї читац, гвари, чежко ше єй одлучиц, гоч нам вивоволала же кнїжки з едициї „Чаривна хижка на древе” (Лаґуна), тераз найволї, и шицким их препоручує.

НОВА КНЇЖКА

КОГУЦИК ЯРАБИК Тих дньох видрукована кнїжка руских народних писньох за дзеци, „Когуцик ярабик”, з нагоди 80 рокох од виходзеня першого числа „Нашей заградки” и 70 рокох од порядного виходзеня „Пионирскей заградки”, нєшка „Заградки”. У кнїжки зоз богатого народного скарбу рускей усней литератури дзецински писнї повиберала и пририхтала Мелания Римар. По словох рецензентки воспитачки Емилиї Костич, писнї препознатлїви, лєгки и за штири-пейцрочни дзеци, а блїзки су и старшим. Мож ю купиц за 200 динари на нашим сайту www.ruskeslovo.com, як и у нашим Дописовательстве у Руским Керестуре и при наших колпортерох. Я. Дю.

24 РУСКЕ СЛОВО

22. ДЕЦЕМБЕР 2017.

slovecko@ruskeslovo.com

ЦО АНИ ПРИНЄШЕ МИКОЛАЙ Н

Илустрация Любомира Сопки зоз децембра 2014. року

акадзи ше рано пребудзела, мала унучка Ана прибегла ґу дїдови Михалови. – Дїду, шнїла сом цошка барз красне. Пришнїло ше ми же ми того року Миколай принєше саночки. Кед би ше таке стало, барз бим ше зрадовала. Цо думаш, могло би ше таке дацо и наисце трафиц? – Ище як же би могло. Кед дацо барз жадаш, вец ци то дакеди придзе и у сну. Мнє ше таке вецей раз трафело у живоце – ґвари єй дїдо Михал. Кед ще Ана пошла бавиц, дїдо ше дакус застарал, бо му унучка задала вельку бриґу. Ша, о дзень-два Миколая! Цалу ноц штудирал, а аж над раном му пришло на розум – ма вон у валалє дальшу родзину Миколу. Вон стари майстор, колєсар, а ма златни руки. Цо Миколово очи видза, його руки поробя. Пойдзе вон до ньго порадзиц ше. Ютре-дзень дїдо нє могол анї фриштик дочекац, алє ше схопел просто до Миколи, майстра колєсара. Прешло уж и поладнє, домашнї би полудньовац, а дїда нєт. Рахую себе, озда ше дїдо з даским стретол у валалє, та ше так и затримал док ше нє набешедую, бо при дїдови звичайно бешеди „не будет конца”. Почало ше уж и змеркац, дораз и пацери, а дїда нєт, та нєт. Домашнї ровно випатраю на капурку же чи уж раз нє идзе. Забриґовали ше, над валалом ше спущела чарна хмара, мраз почал сцискац, хто зна цо ше му трафело. Праве дзвонєло на пацери, а вони видза як дїдо дринґа по гевтим боку попод хижи. Ноши цошка вельке под пазуху, замотане до поньвички. Ина ше налапала на дїдово баюси, почал и шнїг залєтовац, алє дїдо весели. Док дринґа, пошпивує себе „О кто, кто, Николая любит”. Випатра же ше Ани зисци сон. Михал Симунович

БУЯК ФЕРДИНАНД

22. ДЕЦЕМБЕР 2017.

Приповедка о Фердинандови доказує же би нє требало мац предрозсудки, а окреме нє треба судзиц о єдному буякови лєм по тим як випатра. Филм синхронизовани, уж ше приказує у Новим Садзе и векших варошох, а тоти цо на валалє, най преверя дзе би го найблїжей могли пойсц опатриц през розпуст. Карти за ньго купую и старши, преверене, одлични є!

Фото‫ ׃‬Promo

Однєдавна ше у биоскопох приказує перши трейлер за найновшу анимирану приповедку, хтора настала по кнїжки за дзеци „Приповедка о Фердинандови”, буякови з вельким шерцом хтори найволї пахац квеце и нє роздумує о борби з тореадорами. Буяка Фердинанда запаметали тоти цо одрастали осемдзешатих рокох, та и пред тим, же як под своїм облюбеним древом паха квеце. Режисер Карлос Сандана уж познати по одличних филмох як цо то „Рио” и „Ледено доба”, а тераз є режисер филма о велькому буякови з ище векшим шерцом. Но, у филму людзе Фердинанда иншак дожили, думаю же є опасни буячиско, жвир, одводза го з дому и завераю. Фердинанд одлучел же ше враци ґу своїм наймилшим, коло себе позберал тим юнакох хторих вєдно чежко мож задумац, и руша до нєвироятней авантури.

РУСКЕ СЛОВО 25

ЕКОНОМИЯ ЗОЗ КЕРЕСТУРСКИХ РИБАЛОВОХ

СУШНИ РОК БАРЗ НАЧКОДЗЕЛ

Пишу: Марина ДЖУДЖАР Мария АФИЧ

За продукцию найинтересантнєйша потька, котра тиж так и найглєданша файта риби у Сербиї. З другого боку, найвецей ше конзумує морски файти риби, котри мож купиц по вигодних ценох у предавальньох, а потька найбаржей преходзи кед крачунски пост

огорочна продукция на керестурских рибаловох резултовала з вельо меншим количеством риби пре вельочислени проблеми котри ше зявели у рибарским дїлованю. Од яри ше ратовало риби од вирусних хоротох, а влєце ше стретло з вельку сушу котра охабела пошлїдки у форми велького зменшаня рибного фонду у шицких водох. То були обставини з котрима ше борели шицки рибалови у нашей держави, та после велькей тенденциї звекшаня водових поверхносцох дзе ше пестує рибу остатнї даскельо роки, тераз можеме заключиц же капацитети зменшани, а як дознаваме од собешеднїкох, єст надосц и позаверани рибалови, так же нє мож приповедац о точней поверхносци. ВИРУСНИ ХОРОТИ

У Сербиї єст коло 14 000 гектари рибаловох, алє, нажаль, з тей поверхосци у функциї коло 8 500 гектари. У Руским Керестуре найвекши рибалов то „Русин”, дакедишнї рибалов котри бул у рамикох Польопривредного комбинату „Перши май” чия ефективна поверхносц у Руским Керестуре коло 90 гектари, а попри тим маю свойо рибалови у Идьошу и у Банату. – На початку яри того року зме мали проблеми з новима

26 РУСКЕ СЛОВО

ПЛАСМАН НЄ ПРОБЛЕМ Углавним шицка риба чий вилов заплановани будзе виловена по конєц крачунских шветох, ридко кеди ше дочека април, а було таки роки же вилов закончени и по Миколая, по юлиянским календару. Рибу пласую до околних местох, алє наша риба глєдана у Беоґрадзе, та и южнєйше у Сербиї, а вельки количества ше вивожи и до Босни, дознаваме од наших собешеднїкох.

вируснима хоротами, а процив вирусох нєт лїка, та зме ше операли лєм на природну одпорносц риби, цо зме посцигли з рижнородну покарму, адекватну зоогиґиєну, дезинфекцию, висушованьом, вимарзаньом. Убудуце шицки рибалови буду мушиц пошвециц вецей уваги охрани од вирусох, же би утрати були минимални, понеже можу буц катастрофални, и до 80 одсто – наглашує дипломовани маґистер рибарства Златимир Рамач, руководитель рибалова „Русин”. ДОДАТНИ ТРОШКИ Мирко Еделински власнїк другого по велькосци рибалова, котри ше тераз пресцера на поверхносци 20 гектари. 22. ДЕЦЕМБЕР 2017.

ekonomija@ruskeslovo.com

– Рок за нами цо ше дотика ґаздованя з рибаловом бул релативно чежки, нє лєм за нас алє вообще, думаюци и на околни держави, та можем повесц же и ширше у Европи. Суша котра зазначена того лєта направела велї дополнююци трошки, котри и без тих обставинох, досц вельки. Зоочели зме ше зоз зменшаним количе ством води и потребу за константним дополньованьом – гвари Еделински. У валалє єст ище даскельо менши рибалови, у котрих ше хова рибу преважно за власни потреби власнїкох. З добрим ґаздованьом вше ше обезпечи и одредзене количе ство за предай, з чим асше дополнює фамелийни буджет, а з другого боку и задовольство з успишну роботу. Цена риби того року, ище у фебруару, пред концом прешлей сезони звекшана. Потька з тедишнїх 350 динари пошла на 450, а тераз є коло 550 динари по килограму, цо продукователє оправдую з понуканьом и поглєдованьом на нашим тарґовищу, а шицко як резултат нєвигодней ситуациї и проблемох з котрима ше стретали тей продукцийней сезони. ДЕФИЦИТ НА ТАРҐОВИЩУ – Дефинитивно же на нашим тарґовищу риби нєт досц, патраци на утрати котри були и до 50 одсто, єст велї рибалови котри заварти, та то количе ство котре хиби, шицко то допринєсло звекшаню цени. Конкретно на нашу продукцию уплївує файта покарми котру хаснуєме, а то вецей файти житарки. За килограм потьки нам треба коло 4-5 кґ такей поживи, цо од 80 до 100 динари, а кед ше хаснує екструдирану поживу, тота цена идзе до 130 динари по килограму – толкує Рамач. – Найзаступенша файта котру ховаме то потька, понеже вона найглєданша, маме одредзене количе ство харчи и амура, но их ше слабше глєда – гварел Еделински. У рибаловох, златица кошта коло 150 динари, шуль 1 000 (прешлого року бул 600), харча коло 500 динари. Морски риби як цо то ослич и скуша мож купиц у предавальньох за коло 300 динари по килограму, цо знова прицагуюце за купцох. Други файти як цо то бранцин, орада и даґнї то файти чийо цени нє прилаплїви нашому жительству. МЕД ЗИ БИРОКРАТИЮ И КРАД ЗАМИ Рибарство ище вше нє цалком препознате як приоритетни конар статкарства. Потенциял за правенє нових рибаловох у Войводини наисце вельки, як и прино си по поверхно сци. Сейковити и нєплодни поверхно сци найидеалнєйши за формованє рибаловох, так же з нїма мож вихасновац и найнєплоднєйшу жем. – Вельки и длугорочни проблем рибалова „Русин” то нєпорозуменє з боку ЯП „Води Войводини”, понеже ми хаснуєме воду з беґельскей мрежи – гварел Рамач. – Спрам нїх плациме шицку воду котра войдзе до наших рибаловох, а нє бере ше до огляду же 70 одсто тей истей води ми врацаме назад до истей беґельскей мрежи. 22. ДЕЦЕМБЕР 2017.

Златимир Рамач

РИБАЛОВ „ЕЧКА” НАЙВЕКШИ Концом 19. вику з реґулацию цекох Тиси и Беґею, подзвигованьом бентох и реконструкцию тедишнього Билого озера почата интензивна планска продукция риби на ґаздовстве „Ечка”. То час кед почате сучасне рибарство, теди з капацитетом 140 тони, котри нєшка звекшани и преширени на 2 700 гектари, цо дава рочни вилов коло 6 000 тони риби.

Друга ставка котра нас бриґує то нєадекватни квалитет води котра уходзи до наших озерох, „Води Войводини” лєм коша беґель, алє нє винїмаю траву з беґелю, котра потим гнїє, та вода остава без оксиґену. Нажаль забранєне порибйованє з амуром, котри травоєд з чим би проблем могол буц ришени. Прето трошиме вельки количства вапна з котрим балансуєме ph вредносц води, а то нє препознате у случаю же до беґельскей мрежи врацаме вельо квалитетнєйшу воду – толкує Рамач. Вон додал же у сотруднїцтве з фаховцами з Природно-математичного факултету робели анализу квалитету води, алє же нажаль „Води Войводини” остали глухи на тоту ситуацию. Наздаванє таке же постояци Закон о польопривреди препозна значносц рибарства як єдного конара статкарства, та же з єдну добру стратеґию розвою потрима рибарство. Власнїки рибаловох нє маю право першенства арендованя державней жеми, а у Сербиї єст коло 130 000 гектари нєобрабяцей жеми, вигодней за формованє рибаловох. – Же би єден рибалов робел у складзе зоз Законом и шицкима предписанями, потребне надосц роботи, папери и оначеня з бирократию, а шицки потвердзеня ше видава дочасово на кратки период. Потримовка од держави наисце мала и виноши 10 динари по килограму, цо мизерно мало у поровнаню з околнима жемами, а то праве и причина прецо ми нє можеме буц конкурентни на странским тарґовищу. Реаґованя на чарне тарґовище скоро нїяки – наглашує Еделински. Ище єден проблем з котрим ше того року стретли то барз вельки крадзи, котри були части, як нїґда до тераз, та орґанизовали чуванє рибаловох.■

РУСКЕ СЛОВО 27

ЕКОНОМИЯ ОТВОРЕНИ ПЕРШИ КОНКУРС ЗА ИПАРД СРЕДСТВА ДО ПОЛЬОПРИВРЕДИ

ДАВА ВЕЛЬО, АЛЄ НЄ СПОЛНЮЄ ШИЦКИ ЖА ДАНЯ Пише: Марина ДЖУДЖАР

Перши конкурс за субвенционованє польопривреди з ИПАРД фонду отворени 20. децембра. То средства за котри ше з велькима обчекованями рихтали велї польопривреднїки. Фонд облапя жеми у предприступним процесу придружованя Европскей униї, а у Сербиї ше одноши на период до 2020. року. ИПАРД за тот период понукнє дзевец мири розпоредзени у трох димензийох, а то унапредзованє польопривредней продукциї, запровадзованє аґроеколоґийних мирох и розвой руралней економиї

е би держава котра у статусу кандидата за придружованє Европскей униї могла хасновац средства з предприступного фонду ИПАРД, перше муши сполнїц обовязку запровадзованя окремней системи за планованє, додзельованє и контролованє цалого процесу. То нє исте як и конкурованє за средства зоз националного буджету, як цо то покраїнски або републични конкурси за субвенционованє польопривреди. – ИПАРД вимага строги и точно одредзени концепт, нє прилапює скруцованє зоз драги – гварела у Руским Керестуре Радмила Вучинич, консултант за ИПАРД субвенционованє. – Средства за субвенционованє зоз националних буджетох вельо блїзши и єдноставнєйши за домашнї аґрар. Кед же сце потераз конкуровали, за инвестициї як цо то залївни системи, механїзация, або трактор, то було вельо єдноставнєйше. Пополнєли сце формулар, поднєсли вимогу и послали фискални рахунок и потвердзенє о вимирених поглєдованьох спрам Порцийней управи. Конкурованє за средства з ЕУ компликованше. Же бисце достали субвенциї обовязне конкуровац з трома предрахунками, а нє з єдним, та ше вибера найвигоднєше понуканє. Предмет инвестициї нє мож оцудзиц наступни пейц роки, муши ше находзиц на адреси дефинованей у вимоги. За векшину инвестицийох обовязне писанє бизнис плану, проєкту, виробок студиї вплїву на животни штредок. Кед достанєце средства з ИПАРД-у, поставаце предмет стварней

28 РУСКЕ СЛОВО

контроли наступни пейц роки – наглашела Радмила Вучинич. МЕРКОВАЦ НА ЗЛОХАСНОВАНЯ Перши Конкурс ИПАРД за субвенционованє польопривреди збурел домашнї аґрар, та мож обчековац и винїмково вельку налогу, алє и широки спектер нєпознатого. Конкурованє до ИПАРД фонду ше углавним роби анґажуюци єдну консултантску аґенцию, котра будзе водзиц цали процес, а цо заш лєм нє ґарант за доставанє средствох. Як почала приповедка о ИПАРД средствох, так ше явели и велї фалшиви и спреведзаци компаниї, котри понукали рижни услуги и по нєреалних ценох. Так зазначени случаї дзе аґенциї наплацовали членство, та понукали сиґурни преход на конкурсох, або напредок понукали подписованє контрактох за свойо услуги и наплацованє истих до 12 одсто вредносци инвестициї, а з початком ИПАРД конкурованя мож обчековац нагле преориєнтованє велїх ґу такей роботи, забуваюци на квалитет. – Трошки консултантскей аґенциї нє шму буц векши як 5 одсто цалей инвестициї, нїґда ше нє плаци одразу, а у тих трошкох муша буц облапени шицки потребни документи, як цо то виробок проєкту, бизнис плану, студийох вплїву на животни штредок и подобне. Можу буц и менши, бо нє за шицки инвестициї потребни студиї вплїву на животни штредок. 22. ДЕЦЕМБЕР 2017.

ekonomija@ruskeslovo.com

Анґажованє консултантскей аґенциї подрозумює сотруднїцтво од початку та по сам конєц Конкурсу, цо у реалносци 60 днї тирваня Конкурсу, 9 мешаци чеканя одвиту, период приношеня ришеня, период реализациї, вимога за вилацованє, та на концу ище 6 мешаци термин кеди мож обчековац уплацованє субвенциї – толкує Вучиничова. УСЛОВИЯ И ОБОВЯЗКИ КОНКУРСОХ За исти предмет инвестициї нє мож конкуровац и до националного буджету и до ИПАРД, точно одредзене же хтори парасти и за цо дзе конкурую. – Польодїлци котри обрабяю, т. є. маю реґистровани од 2 до 50 гектари жеми, без огляду на власносц на наступним Конкурсу годни апликовац за субвенциї купованя трактора и правенє нових капацитетох за складзиска, алє шицко у пропорцийних капацитетох власней продукциї и потребох. ИПАРД нє субвенционує услужни обробок жеми, або складзиска за тарґованє. Тота катеґория парастох може конкуровац за приключну механїзацию до републичних або покраїнских фондох. У другей мири за парастох од 50 до 100 гектари жеми мож конкуровац за шицко, окрем нє за трактор. Мушим наглашиц же ИПАРД нє субвенционує так повесц нїч живе, препознава статкарство, алє нє з боку купованя нових гарлох и збогацованя власного фонду – гварела Радмила Вучинич. По єй словох, польодїлци чийо поверхносци менши як 2 гектари конкурую до националних буджетох, а вибору и флексибилносци анї за єдну катеґорию нєт. Так „вельки” муша конкуровац до ИПАРД, а „мали” за национални средства. – Парасти котри ше преважно занїмаю зоз заградкарством, а реґистровани поверхносци зоз заградкарскима културами векши як 5 гектари, маю обовязку конкуровац до ИПАРД фонду за субвенционованє польопривреди. Парасти чийо таки поверхносци менши як 5 гектари и надалєй конкурую як и потераз за средства националного буджету. Нє патри ше на цалосни реґистровани поверхносци, алє цо на нїх реґистроване. Наглашуєм, ИПАРД нє єдноставни, так же кед сцеце конкуровац за тоти средства шицко муши буц абсолутно ушорене. Як приклад бим визначела же у случаю конкурованя за ИПАРД средства, так повесц завадза и факт кед же дома маце даскельо кури и швинї за свойо потреби, з ИПАРД ше на тото патри исто и як кед бисце мали нєреґистровану фарму, так же у тих случайох совитуєме же би

БОДОВАНЄ НЄ ВИГОДНЕ ЗА ВОЙВОДЯНОХ Бодовна таблїчка нє идзе на руку войводянским парастом. З можлївих 100 достатих бодох, на Конкурсу 25 боди доставаю особи котри робя у очежаних условийох дїлованя, як цо то бреговитогорски предїли, цо ту случай лєм коло Фрушкей гори. Тиж 25 боди ше достава кед ше польопривредне ґаздовство занїма зоз орґанску продукцию, потвердзене зоз сертификатом о орґанскей продукциї. Особи ношителє польопривредних ґаздов ствох младши од 40 рокох доставаю 15 боди, а жени без огляду на старосц ище 15 боди, та 10 боди достава подношитель кед є член задруґи, нє важно котрей, або чи є снователь.

22. ДЕЦЕМБЕР 2017.

ПРЕЗЕНТАЦИЯ ОТРИМАНА У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ У орґанизациї одкупйовача паприґи „Изґлед”, у Руским Керестуре отримана перша едукативна промоция о субвенционованю зоз спомнутого Фонду, указане на його предносци и слабосци. Як заключенє на концу, мож повесц же потримовка з домашнього аґрарного буджету нїч нє менша, а вельо є єдноставнєйша и блїзша обичному парастови. Можебуц же найлєпше ґаздовац фамелийно, мац реґистровани два ґаздовства, та и приступ ґу обидвом фондом.

апликаторе за таки средства тоти животинї тримали у других обисцох, а нє на своєй адреси – совитовала Вучиничова. Функционованє ИПАРД фонду и строги правила утвердзени зоз потерашнїх искуствох, кед ше тоти средства дзелєло у Болгарскей, Румуниї, Горватскей и других жемох, так же тераз уж нєт простора за рижни керованя правилох. У тим першим конкурсу найвецей ше приповеда о тракторох, алє опредзелєни 8 милиони евра, з котрих лєм 1,6 милиони за трактори. ЄСТ РЕФЕРЕНТНИ ЦЕНИ ЗА ПРЕДМЕТИ ИНВЕСТИЦИЇ – Цо ше дотика конкурованя за трактор, а и други инвестициї, ИПАРД ма одредзени референтни цени вредносци за предмети инвестициї, так же нє мож придац єден предрахунок, алє три. Комисия ИПАРД-у вибера найвигоднєйше понуканє, алє виплаци субвенциї лєм до вредносци своїх референтних ценох. Потим треба навесц и приблїжну спецификацию предмета инвестициї, знова нє пребарз обсяжну, а нє шме анї буц преписана з декларациї. Цо ше дотика спецификациї, вона важна прето же би особа котра конкуровала за нємецки трактор моцносци 100 киловати, место того нє достала продукт истих спецификацийох турского продукователя. Наглашуєм же предмет инвестициї муши буц з держави членїци, або котра у статусу придружованя ЕУ, а винїмок ше прави лєм кед праве тото и таке ше нє продукує у ЕУ – заключела Вучиничова. Мож конкуровац вецей раз, алє треба подробно и реално виплановац спрам своїх потребох и можлївосцох, понеже покля ше нє закончи єден циклус у котрим польопривреднїк конкуровал, вон нє може войсц до процесу идуцого конкурсу. Други конкурс наявени пред конєц першей половки 2018. року.■

РУСКЕ СЛОВО 29

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ ЯК (НЄ) СКАПАЛ РОКЕНРОЛ (XXVI)

З МАРИНЕРОМ НАЙВЕЦЕЙ ВИТВОРЕЛ Пише: Мария АФИЧ

Дзекуюци успишней роботи Музичней секциї при Младежским доме у Керестуре, числени хлапци ше влапели до рок музики и настали велї ґрупи. Медзи нїма бул и Славко Белак, хтори дзешка штредком 80-тих рокох постал член „Маринеру”. Вон пред тим уж мал рокенрол стажу у ґрупи „Фреш трилер бенд”, a источашнє бул и руководитель Музичней секциї и длугорочни младежски активиста

Белаково рокенрол початки подобни як и велїх музичарох спомнутих у нашим фельтону. Интересованє за музику памета дзешка у пиятей класи, штредком 70.тих рокох. – Мал сом братнякох Джуньових у Новим Садзе, рокерох, и у нїх сом видзел и першу електричну ґитару, и то на мнє барз уплївовало. Прето сом и надумал зоз зашпиваних купиц першу ґитару, и я то почал длобац самоуко, починал сом, а вец зохабял даскельо роки – здогадує ше Славко Белак. НЄ КАЖДЕ МОГОЛ ДО МУЗИЧНЕЙ – Вец, дас у осмей класи сом ознова почал грац и дзекуюци пайташом, Бобанови Костичови (почали ше формовац ґрупи), робела и Музична секция з Дюром Надьом, Владом Фейдийом, а предсидатель Младежи бул Янко Хома. То тиж уплївовало на младих же би єдни на других преношели интересованє за гранє и таку музику. Теди млади мали вецей дотику зоз живу музику як нєшка. Кажди викенд грали рижни ґрупи ту, у валалє, дзе ши могол „наживо” дожиц музику и гранє. То поцагло велїх, та и мнє, а и до Музичней секциї ше могло войсц лєм кед ши дацо знал грац. Основали зме и першу ґрупу „Фреш трилер бенд” у хторей були Славко Папуґа Йоцо, Славко Дудаш Бонзо, и я – шведочи Белак.

30 РУСКЕ СЛОВО

ПОБЕДЗЕЛА ҐРУПА „СЕЛМА” Перша „Керестурияда” була 1981. року и пошвидко постала часц „Червеней ружи”. Зазберовала велї ґрупи з наших местох, алє и популарни госцуюци ґрупи. На першей победзела ґрупа „Селма” хтору позберал Михайло Надь Беда, з музичарох дакедишнєй ґрупи „Наш страх” Шпиванка була у панк рок стилу, а обробел ю Беда. Ґрупа „Селма” наступала вельо роки на „иґранкох” у Младежским доме и шицок пенєж оставал за инструменти. Интересантне же Беда уж теди бул заняти як професор, та през дзень до рукох брал школски дньовнїк, а вечарами микрофон як шпивач.

З тоту ґрупу спомнути першираз наступели на єдней програми у Доме култури, потим на „Керестурияди” кед була у Старей школи на велькей бини, а члени ше зменьовали. Єден час шпивал Йовґен Еделински Дуле, раз Бобан грал з нїма, теди кед були предґрупа ґрупи „Друґи начин”. – Цешели зме ше же граєме, гоч самоуки, и таки зме були барз квалитетни музичаре, но и нашо гранє нє було дацо обовязне, амбицийне, поведол бим, була то музика за нас самих и тих у локалу. Так ше швидко и члени зменьовали, без даякого гнїву. 22. ДЕЦЕМБЕР 2017.

ljudze@ruskeslovo.com

Кед пошол Еделински, пришли младши Мидор – Мирослав Еделински и Иван Тимко, та зме так грали як предґрупа „Ю” ґрупи, а мали зме и свойо авторски писнї. Аж и на Керестурияди 1983. року зме грали нашо композициї, я шпивал и автор сом бул – памета Белак. МУШЕЛ БУЦ ШОР У тим периодзе Музична секция достала на квантитету, и постала барз масовна. Мали строгу и интересантну орґанизацию пробох хтору запровадзел Славко Белак, як член предсидательства Младежи. Як гвари, секцию превжал од Дюру Надя и Владу Фейдия. Белак теди уж бул заняти, та ключи стали у ньго у поштовей ладички. Була строга дисциплина и млади почитовали шор, водзело ше дньовнїк хто мал пробу, яке нашол, яке охабел, кед ше

МАРИНЕРОВО КОМПОЗИЦИЇ И СПОТ За руску редакцию Радио Нового Саду „Маринер” знїмал на три заводи 1988, 90. и 91. року по три шпиванки – 1. (Любела, Буц ми добра и Витхла ми шерцо) 2. (Кед ме остатнї погар загаши, Остань ми здрво и Висцерай точку) 3. (Оталь по нєбо, Укаж шицким же можеш и Седемнац ружи). Автор шицких композицийох Славко Белак на тексти Славка Будинския Киркия. На першим знїманю на басу грал Костелник (Чуста), а на других двох Иван Тимко, Сабо (Цуки) ґитару на шицких трох, на першим, место бубнох була ритем машина, а грал Джуня Пупсо, док на двох Дудаш Бонзо, а на шицких трох шпивал Чизмар Чизо. На клавиятурох грали на першим знїманю Чамо, а вец Михайло Барна. Зняти и ТВ спот за руску редакцию ТВ Н. Сад за композицию „Кед ме остатнї погар загаши”.

дацо погубело, и тото функционовало и було барз масовне. – Музична секция мала барз добри фундаменти, свой интензитет, була основа за Керестурияду. Кед тераз на тото думам, наисце зохабела шлїд, а можебуц могла дац и вецей кед би було векшей потримовки, вязи з рускима радио и тв редакциями и вецей знїманя. Чкода же ше тото нє удало ґрупом як цо „Април”, „Паприґаре”. Вони ше, вец, приблїжели ґу сербскей рок сцени – гварели наш собешеднїк. Славко Белак Ґрупи „Маринер” за важни наступи помагали и клавиятуристи, спочатку Юлиян Рамач Чамо, а поПЕРШЕ РОК, А ВЕЦ ТРАДИЦИЯ знєйше Михайло Барна. Барна бул и школовани музичар, бо закончел нїзшу музичну – Велї прешли през Музичну секцию, окреме ґенерациї 60-тих и школу за гармонику при наставнїкови Сив70-тих рокох. И тоти цо потим постали база Дома култури як цо чови. З „Маринером” грал и на двох студийЧамо и Барна, Мирко Хрин та и Цоле, Борис Чордаш, и тамбур- ских знїманьох, а тиж и 2010. року кед „Макаше, Кренїцки Беба... У Музичней ше пренашли у забавней му- ринер” ознова наступел после паузи од скозики, а вец преходзели и до Дому култури на традицийну музику. ро 20 рокох (престали грац 1991. року на КеДумам же би и нєшка младих так могло позберац до Дому у хто- рестурияди). Гоч ше рихтали пойсц грац до рим ше членство осипує. Тих цо би грали єст, лєм нє маю дзе, а України дзе их поволал Белаков приятель, там би могли достац и простор и вецей од того. Дом култури ма и пришла война, и санкциї шицко зопарли. фаховцох, там би задоволєли интересованє за модерну музику, а – Нови животни обовязки и война були помали би прилапели и нашу традицийну – прешвечени Белак. причина же зме престали грац. Но, орґанизаторе „Водова фест” нас поволали наступиц 2010. року. Радзели зме ше и рихтали даскельо мешаци, вежбали у Чизмара, бо там уж були инструменти Казансох. Його син Дориян грал з нами на бубнох, бо Бонзо нє бул ту, а наступели и Костелник, Барна на клавиятурох, Чизо шпивал и я на соло ґитари. Мали зме и трему як нїґда по теди, алє то було велїчезне искуство. Найбаржей прето же нашо писнї знала шпивац и наймладша публика – закончує Белак, хтори и нєшка заграє за свою душу и нє забува на музику своєй младосци■ „Маринерци” на керестурскей бини после 20 рокох паузи (Предлужи ше)

22. ДЕЦЕМБЕР 2017.

РУСКЕ СЛОВО 31

informator@ruskeslovo.com ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 19. децембра занавше нас зохабел наш мили оцец и дїдо

СИМЕОН СЕҐЕДИ (1947–2017) з Дюрдьова З любову и почитованьом памятку на Вас буду чувац син Мирослав, нєвеста Люпка и унуки Иван и Марина Спочивайце у мире Божим! ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 19. децембра занавше нас зохабел наш мили дїдо

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 19. децембра занавше нас зохабел наш мили оцец и дїдо

СИМЕОН СЕҐЕДИ (1947–2017) з Дюрдьова Красни памятки на його милу подобу буду чувац син Владимир, нєвеста Златка, унуки Саша и Тамара Спочивайце у мире Божим! ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 19. децембра занавше нас зохабел наш мили

СИМЕОН СЕҐЕДИ СИМЕОН СЕҐЕДИ (1947–2017) (1947–2017) з Дюрдьова з Дюрдьова Памятку на його любов и доброту Памятку на ньго будзе чувац шенавики будзе чувац унук Ваня, нєвеста Марина и праунук Мар- стра Геленка Кухарова зоз фамелию ко Спочивай у мире Божим! Спочивайце у мире Божим! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Наполнєли ше пейц жалосни роки як нас зохабели нашо мили родичи, баба и дїдо, прабаба и прадїдо

МАРИЯ ПАШО ЮЛИЯН ПАШО (1928–2012) з Руского Керестура (1929–2012) Навики вас будземе чувац у нашх шерцох. Вашо наймилши Спочивайце у мире Божим! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ На свойого милого оца и супруга На свою милу тету

СЕРАФИНА ҐАЇНОВ народзена Салаґ (1927–2009) з Нового Саду З любову и почитованьом памятку на нїх вично буду чувац їх наймилши Спочивайце у мире Божим! ЙОАКИМ САЛАҐ (1933–2001) з Дюрдьова

32 РУСКЕ СЛОВО

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 19. децембра ме занавше охабел мой мили супруг

СИМЕОН СЕҐЕДИ (1947–2017) з Дюрдьова З твоїм одходом настала велька пражнїна. Остали за тобу красни памятки на днї котри зме вєдно препровадзели. Будзем их чувац и глїбоко ношиц у своїм шерцу. Супруга Леона Спочивай у мире Божим! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 24. децембра 2017. року наполня ше 40 чежки и боляци днї як ме зохабел мой мили супруг

ЯНКО НЯРАДИ – ВУКАС (1941–2017) Нєпоцешена супруга Бранка

Спочивай у мире Божим!

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 26. децембра 2017. року наполня ше штири роки як нас занавше зохабел наш мили супруг, оцец, дїдо и прадїдо

ДЮРА ЦАП (1922–2013) з Нового Саду Памятку на ньго вично чуваю супруга Мария и дзивки Злата и Славица ИН МЕМОРИАМ Дня 17. децембра 2017. року наполнєли ше 30 роки як престало дуркац шерцо нашого милого супруга, оца и дїда

ЯНКО ФЕЙСА апатикар (1987–2017) Днї препровадзени з Тобу, нїґда нє забудземе. У надїї воскресеня... Твойо наймилши Спочивай у мире Божим!

22. ДЕЦЕМБEР 2017.

informator@ruskeslovo.com ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 14. децембра 2017. року занавше нас зохабел наш мили и добри оцец, дїдо и швекор

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 3. децембра 2017. року занавше нас зохабел наш мили оцец, дїдо, прадїдо и чукундїдо

МИХАЛ ОРОС (1933–2017) з Кули

ЛЮБОМИР ЧИЗМАР (1928–2017) з Руского Керестура Красни памятки на його подобу навики буду чувац син Любо зоз супругу Иринка, унуки Моника и Мирослав, та унуки Милица и Кимо Спочивайце у мире Божим!

З любову и почитованьом у своїх шерцох го буду чувац дзивки Натка и Фемка, унука Сандра зоз супругом Сашом, унук Виктор зоз супругу Шарлоту, унука Йохана, праунук Милош зоз супругу Таню и сином Костом, и праунук Стефан Спочивай у мире Божим!

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 22. децембра 2017. року наполнюю ше шейсц мешаци як пошол на драгу вичносци мой мили брат

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 22. децембра наполнєли ше 2 смутни роки як нас занавше зохабел наш супруг, дїдо и прадїдо

ЙОВҐЕН СЕҐЕДИ – БАДАРКОВ (1948–2017) з Вербасу Памятку на його щиросц и доброту вично буду чувац и ношиц у своїх шерцох, брат Янко зоз сином Звонимиром, нєвесту Златану и унуками Иваном и Сару Спочивай у мире Божим! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 23. децембра 2017. року наДня 26. децембра 2017. року наполня ше 28 роки як нас занавше зоха- полня ше 15 роки як нас занавше зохабела наша мила мац, бабел наш мили оцец, дїдо и прадїдо ба и прабаба

МЕЛАНИЯ ПАСТЕРНАК ЯНКО ПАСТЕРНАК (1927–1989) з Руского Керестура (1928–2002) Памятку на їх любов и доброту навики буду чувац син Янко и дзивка Марча зоз фамелиями Споивайце у мире Божим! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 21. децембра 2017. року наполнєли ше штернац роки як нас зохабел

ДЮРА ВИНАЇ (194–2015) з Руского Керестура З любову и почитованьом памятку у своїх шерцох навики буду чувац супруга Веруна и унучата Деян, Марияна и Сладяна з фамелиями Спочивай у мире Божим! НА ЗДОГАДОВАНЄ Дня 17. децембра 2017. року Дня 14. мая 2017. року наполнєли наполнєли ше штири роки як ше дзеветнац роки як нас зохабел нас зохабела наша мила наш мили

ЮЛКА ШЕПИНСКИ народзена Роман (2013–2017)

ДЮРА ШЕПИНСКИ (1998–2017)

Памятку на нїх навики буду чувац дзивка Славица и унука Йована Спочивайце у мире Божим!

НА ЗДОГАДОВАНЄ На сами крачунски швета наполня ше 25 роки як вецей нє з нами нашо наймилши ЗАГОРЯНСКИ

ВЛАДИМИР МАРИЯ ЯКИМ БУЧКО НАСТАСЯ (1962–1992) (1933–1992) (1914–2003) (1983–1992) з Руского Керестура Дзекуєме за шицку любов и доброту цо сце нам за живота дали. Памятку на ньго чуваю син Яким Памятку у своїм шерцу и далєй чуваю Роберт з маму Марию Загорянски, бабу Ксению Хринову, тету зоз супругу Наталу и унук зоз су- Олесю, шовґром Яношом и шестринїцами Констанцию и Юлию Футо пругу и дзецми Спочивайце и далєй медзи ангелами у мире Божим! Спочивайце у мире Божим!

22. ДЕЦЕМБEР 2017.

РУСКЕ СЛОВО 33

informator@ruskeslovo.com СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 25. децембра наполня ше пейц смутни роки як нас занавше зохабел наш мили супруг, оцец, дїдо и прадїдо

Памятку на його любов и доброту навики буду чувац у своїх шерцох: супруга Маґда, син Влада, дзивка Геленка, жец Мирослав, унуки: Ясна, Ивана, Деян зоз фамелиями Спочивай у мире Божим! НА ЗДОГАДОВАНЄ Дня 27. децембра наполня ше штернац смутни роки як нас занавше зохабел и зармуцел наш мили

Мила мамо прешли штири роки як сце нє з нами. Остало лєм здогадованє на Вас, вашу доброту, сцерпезлївосц и помаганє. Дзекуєме и вше останєце у наших найкрасших памяткох. Вашо� дзивка Славка, жец Славо, унук Желько, та шестра Веруна Нярадийова Най Вас ангели чуваю! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 8. децембра наполнєли ше штири роки як умарла наша мила баба и прабаба

ИРИНА НАДЬ народзена Гайдук (1936-2013) з Руского Керестура

ЯКИМ ПАПУҐА (1934–2003) з Нового Орахова Час преходзи, алє ми це нїґда нє забудземе. Памятку на це чуваю: твоя супруга Мелания Папуґова, син Яким, дзивка Геленка и Вирка шицки з фамелиями Спочивай у мире Божим!

З МАК-ОМ ВИДЗЕ И РОМАН Децемберске число МАК-у видзе концом мешаца, а з тим, остатнїм числом у тим року, будзе обявени и додаток – роман у приповедкох „ЛЮСПП” Александри Живкович Бучко, зоз хтору годно пречитац и интервю у рубрики „У фокусу”, як и рецензию того єй другого романа

34 РУСКЕ СЛОВО

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 22. децембра 2017. року наполнєли ше штерацец смутни днї як вецей нє з нами

ИРИНА НАДЬ народзена Гайдук (1936–2013) з Руского Керестура

ДЮРА НАДЬ (1935–2012) з Дюрдьова

„У фокусу” и розгварка зоз музичаром Михаилом Рамачом з Дюрдьова, хтори того року обявел даскельо синґли, а того мешаца представи ище нови авторски композициї, док у другей часци децембра на сайту mak magazine.band camp.com будзе обявени и нови албум керестурского бенду „Crazy Cousins”. „МАК-ов колаж” у децемберским чишлє одгаднє хто члени „Фоґашу”, хтори цали тот рок писали за рубрику „Дньова доза Руснацох”, а хтору и тераз годно пречитац, як и ру-

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 8. децембра наполнєли ше штири роки як вецей нє з нами наша мац, баба и швекра

брику „Так и нїяк иншак”, „Швет науки и технолоґиї”, „Упознай себе”, „З МАК-овей архиви”, „Директ до фаци”. „Упечатки” попровадза Литературни вечар младих у Дюрдьове, а пишу и о „венцу” Младежского шпайзу, док „Спорт и рекреация” о любови ґу лапаню рибох. „Власни печац” представи Дарка Папуґу з Руского Керестура, хторому гоби рисованє, а обвисци читачох и як ше можу предплациц на МАК у новим, 2018. року. М. З. Г.

Мила бабо, штири роки Вас нєт зоз нами, а ми ище вше думаме на вас. Дзекуєме вам за вашу любов и шицко красне цо сце нам дали. Нїґда вас нє забудземе, ваша унука Нена зоз супругом Деяном и ваш праунук Урош Йоличово Най вас ангеи чуваю!

CENOVN>K OGLA[KOH – mala ogla{ka do 20 slova ko{ta 200 dinari – mala ogla{ka vecej yk 20 slova ko{ta 300 dinari – uramikovani tekst ogla{ki, abo vin~ovanki ko{ta 500 dinari – posmertna ogla{ka na wdno polqo ko{ta 600 dinari – posmertna ogla{ka na dva poly ko{ta 1 200 dinari. Cenovn<k va`i od 1. мая 2015. roku Ogla{ki mo` poslac na mejl office@ruskeslovo.com лєбо ruske.redakcija@gmail i uplacic na rahunok Novinsko-vidavatelqnej ustanovi “Ruske slovo” u banki Inteza ~islo 160-923244-82. Informaci< mo` dostac na te le fon 021/ 6613697.

ВЛАДИМИР НАДЬ (1942–2017) з Руского Керестура Красни памятки на ньго навики буду чувац синове Любомир и Владимир, и унука Катарина Спочивай у мире Божим!

Покраїнски секретарият за урбанизем, будовательство и защиту животного штредку, на основи члена 10. Закона о преценьованю вплїву на животни шредок („Службени новини РС” чс. 135/04) обявює

OБВИСЦЕНЄ

o поднєшеней вимоги за одлучованє о потреби виробку студиї о преценьованю вплїву на животни штредок Ношитель проєкта НИС а. д. зоз Нового Саду, улїца Народного фронтс чс. 12, поднєсол вимогу за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок проєкта Адаптация крацерксого места нафтовода Елемир – Нови Сад, у склопе Рафинериї Нови Сад на к.п. чс. 2498/18 КО Нови Сад III. Податки и документацию зоз вимоги ношителя проєкта мо достац на увид у просторийох Покраїнского секретарияту за урбанизем, будовательство и защиту животного штредку, Булевар Михайла Пупина 16, Нови Сад (прижемє, канцелария ч. 39). Шицки заинтересовани, у чаше од 10 днї од дня обявйованя того обвисценя, можу доручиц свойо думанє у писаней форми на адресу Секретарияту.

MALI OGLA[KI DIHTOVANW oblakoh i dzveroh zoz neopren-}umu. Telefon: 060/5088-433. PRAVIME po meri roletni i garmonikovo dzveri. Tel: 060/5088-433 i (025) 58-27-710. *** ПОНУКАМЕ квалитетни пелет, брикет, углє „бановичи”, древо у палетох од 1 и 2 кубики. Превоз и витоварянє обезпечени. Руски Керестур, 064/268-38-62. *** ВЛАГА? Изолуєме влажни хижи. 063/440-470; 063/102-41-14.

22. ДЕЦЕМБEР 2017.

ИНФОРМАТОР

„ШВЕТЛОСЦ” ПЕРШИРАЗ У ФАРБОХ Тих дньох вишло штварте, остатнє тогорочне число часописа за л и т е р а т у р у, културу и уметносц „Шветлосц”. Дзекуюци Друкарнї „Максима ґраф” з Петроварадину и його директорови Яро славови Папови, тото число цале видруковане у фарбох и то перши раз же би тот наш часопис бул друковани у фарбох. Як гварел директор Пап, то його особни прилог и винчованка часопису „Шветлосц” з нагоди 65рочнїци од його виходзеня. Як и звичайно, число отвера блок уметнїцкей литератури, дзе мож пречитац поезию Владимира Кочиша и Олени Планчак-Сакач, и прозу Саши Палєнкаша и Славомира Олеяра. У рубрики „Зоз шветовей литератури” вишло трицец шесте предлуженє першого интеґралного прекладу Старого завита на руски язик, котри зоз старогреческого преложел др Янко Рамач. „Зоз сербскей литератури” часопис обявює два писнї Селимира Радуловича у прекладзе Олени Планчак-Сакач, док „Огляди” приноша роботу Миколи М. Цапа „Йосип Андрич и Гавриїл Костельник” и мср Ани Римар „Рецепция Ивана Франка у литературней творчосци Михайла Ковача”. Др Янко Рамач автор историоґрафскей роботи „Прилоги о здравственей култури и защити у виданьох Руского народного просвитного дружтва (1921–1941)”, док у рубрики „Статї и есеї” обявена статя Єлени Перкович „Вельки идеї у принципу єдноставни” и Юлияна Папа „Памятки зоз давного Львова”. Шлїдзи рубрика „Рочнїци – ювилеї”, у котрей прилог Дюри Латяка „Улога о. Дюри Биндаса у националним препороду бачванско-сримских Руснацох”, док „Прикази, критики, рецензиї” представяю нови кнїжки Себастияна Нярадия, Михайла Ковача и Томислава Мишира, о котрих пишу Ваня Дула, Мелания Римар и Ирина Гарди-Ковачевич. Число илустроване з малюнками Влади Нярадия з циклуса „Записи з Метеорох”. Як и шицки дотерашнї числа, и тото число „Шветло сци” мож опатриц на адре си: www.ruskeslovo.com/шветлосц. М. М. Ц. 22. ДЕЦЕМБEР 2017.

ВИШЛА ДЕЦЕМБЕРСКА „ЗАГРАДКА” Зоз друку в и ш л о о ст атнє число часоп и с а „Заградка” у тим року. Чесц буц на насловним боку достали школяре хтори у Основней ш к о л и „ Ж а р к о Зренянин” у Ґосподїнцох ходза и на годзини руского язика ґу наставнїци Ана Мариї Рац. Же дзеци окрем порядней настави у своїх школох у децембру мали и вельо други активносци, потвердзую вистки на 2., 18. и 19. боку. Читаче дознаю яки програми отримани у рамикох манифестациї „Днї Миколи М. Кочиша” у Ґосподїнцох и у Кули, цо робя мали еколоґове у Руским Керестуре, и яки бул концерт „Мацери Рускинї” у Сримскей Митровици. Представени и два успишни школярки – рукометашка Емина зоз Руского Керестура и будуца подобова уметнїца Мария зоз Коцура. Литературна часц часописа офарбена з крачунскима и новорочнима веселима фар-

бами. Писнї и приповедки о наиходзацих радосних шветох написали Агнета БучкоПапгаргаї, Серафина Макаї, Силвестер Д. Макаї, Мирон Будински, Мелания Римар, Владимир Дїтко, Стеван Белянски и ище даєдни писателє. У тим чишлє закончена рубрика „Заградково” родзени днї, а од януара 2018. року на тим боку будзе нова рубрика – нове нєсподзиванє. У додатку за наймладших коло кратких стихох илустрациї хтори дзеци маю повифарбйовац. Школярски литературни и подобово роботи о Крачуну, жими и Дїдови Мразови виполнєли аж пейц боки, а за жимски розпуст вредни читаче достали на цалим Забавним боку єдно дружтвене бависко. M. Р.

РУСКЕ СЛОВО 35

СПОРТ ШК „ОМЛА ДИНЄЦ“

ОПШТИНСКЕ ПЕРШЕНСТВО У ШАХУ Шаховски клуб „Омладинєц” зоз Коцура внєдзелю 17. децембра на Пелетовим салашу орґанизовал Општинске першенство у шаху. Перше место на турниру освоєл Будимир Крунич зоз Бачкого Доброго Поля На турниру участвовал 21 шахиста зоз вербаскей општини, а Ґеорґи Йоцев зоз Вербасу бул найстарши учашнїк понеже ма аж 88 роки. Бавело ше 15 минути по бавячови, седем кола и швайцарске компютерске парованє. Перше место на турниру освоєл Будимир Крунич зоз Бачкого Доброго Поля, други бул Ґавра Коларич член ШК „Омладинєц”, а треци бул Споменко Павичевич, тиж член коцурского Омладинца. Окрем перших трох местох котри освоєли погари, награди достали и штвартопласовани Раде Клєштан зоз Бачкого Доброго Поля и пиятопласовани Младен Масал зоз Вербасу котри як награду достали шаховски кнїжки. Предсидатель Омладинцу Янко Бесерминї, задовольни як прешол турнир, алє визначел ше очековал

ище даскелїх моцних бавячох котри пре оправдани причини нє участвовали. – Задовольни сом як прешол турнир, а Коцур и познати по квалитетних шахистох, та зме нєшка видзели же ше добри шах бави у цалей општини. Очековал сом ище вецей бавячох, медзитим и без нїх турнир бул моцни, понеже векшина шахистох котри участвовали рейтинґовани, та турнир бул досц моцни – заключел Бесерминї. После турниру було и друженє на смачним полудзенку котри уварел Mикола Горняк Кулька за домашнїх и госцох. Ґенерални спонзор турниру Општина Вербас. З. Колєсар

МИНИ РУКОМЕТНИ ТУРНИР У ДИРОНЮ

УЧАСТВОВАЛИ ПЕТНАЦ ЕКИПИ ЗОЗ ВОЙВОДИНИ На Мини рукометним турниру у Дероню, хтори отримани 10. децембра, змагали ше 15 екипи зоз войводянских местох, а медзи нїма и Рукометна секция Основней школи „Петро Кузмяк” з Руского Керестура хтору водзи тренер и учитель Славко Надь. Екипи ше змагали у трох ґрупох, а керестурска була у ґрупи з екипами з Бачкого Моноштору, Бачкого Брестовцу, Сивцу и домашню екипу з Дироню. Керестурски школяре два змаганя победзели, екипи Сивцу и Моноштору, а страцели од екипох Брестовцу и домашнїх. Кажда екипа як дарунок достала по єдну рукометну лабду, а кажди учашнїк почасцени зоз сендвичом и соком. Турнир орґанизовал Женски рукометни клуб „Диронь” з потримовку Рукометних союзох Войводини и Сербиї. M. A.

36 РУСКЕ СЛОВО

22. ДЕЦЕМБЕР 2017.

sport@ruskeslovo.com

НОВИ УСПИХ КИК БОКСЕРА ЛЮБУ ЯЛОВИЯ

БРОНЗА НА ШВЕТОВИМ ПЕРШЕНСТВЕ Найтрофейнєйши спортиста зоз Вербасу, кик боксер Любо Яловий, предлужел фантастични успихи на европских и шветових першенствох, а нєдавно освоєл бронзову медалю на Шветовим першенстве у кик боксу, у Будапешту Любо ше змагал у дисциплини К1, боксере до 75 кґ чежини, а то му штварта медаля зоз шветових першенствох. Кед ше ґу тому дода и два з европских першенствох, вец Яловий ма аж шейсц медалї зоз найвекших и найквалитетнєйших турнирох. Тренер Любу Яловия и єден з тренерох репрезентациї Сербиї Душан Килибарда з тей нагоди гварел же значне же предлужели з освойованьом медальох на найвреднєйших турнирох, а на Шветовим першенстве у Мадярскей борели ше 1 538 змагателє зоз шицких континентох и шицки тренере нашей репрезентациї ше складаю же то було найчежше, потераз змаганє, з наймоцнєйшу Будзе ше рихтац и за Европске першенство, нарок у Братислави конкуренцию. – Любо пре вельки спортски успихи дзевец раз бул – Любо освоєл бронзу, медзи 24 боксерами кельо ше преглашени за спортисту рока у општини Вербас. Тиж квалификовало за дисциплину К1 и катеґорию од 75 так муши ше визначиц же Любо закончел Економски килоґрами. Можебуц же могол буц и лєпши. Полуфи- факултет, же бешедиє по анґлийски, же є добитнїк Манале страцел у нєщешлївих обставинох и з чуднима су- йскей награди, найвекшого спортского припознаня у дийнима одлуками, за єден поен, алє ше врацел до бор- Сербиї, и Награди општини Вербас. Вибрани є на ме би за бронзу и предлужел освойовац медалї на швето- сто предсидателя Союзу спортох општини Вербас. Дувих першенствох, штварти раз по шоре – визначел Ки- мам же то заслужел и же на найлєпши спо соб предсталибарда. вя наш город на каждим ме сце дзе ше змага – гварел Иншак, репрезентация Сербиї участвовала зоз 29 Килибарда. змагателями, хтори освоєли седем златни, два стриберЛюбо єдногласно вибрани за предсидателя Союзу ни и штири бронзово медалї. спортох општини Вербас на порядней схадзки СкупКилибарда и Яловий уж планую нови крочаї, а на штини того цела, а мандат вибраних ор-ґанох Союзу шор приходзи Европске першенство у кик боксу, зака- тирва наступни штири роки. А. М. зане за идуци рок у Братислави.

НА КАРАТЕ ТУРНИРУ У СЕҐЕДИНУ

ДОБРИ ПЛАСМАН ШИДЯНЬОХ

Фото: КК „Шид“

22. ДЕЦЕМБЕР 2017.

На медзинародним карате турниру у Сеґедину у Мадярскей под назву „АДВЕНТ КУП 2017” участвовали коло 150 каратисти зоз 19 клубох зоз Сербиї, Румуниї, Босни и Герцеґовини, Горватскей, Словацкей и Мадярскей. На турнире участвовали и члени Карате клуба „Шид” зоз Шиду. Шидянє на тим вельким змаганю призначели барз замерковани резултати. Перши места у своїх катеґорийох освоєли Йована Петрович, Михаило Дакич и Сладяна Шопалович. Друге место завжали Лана Стойшич, Єлена Марянович и Елена Ковинчич Аралица, а треце место освоєл Петар Божин Вл. Дї.

РУСКЕ СЛОВО 37

СПОРТ СПОРТСКИ АКТИВНОСЦИ ВЖИМЕ

Пишу: Александар ПАЛАНЧАНИН Златко КОЛЄСАР

ГАЛИ И САЛИ – ХТО ШЕ ЯК ЗНАЙДЗЕ

Без порядних тренинґох и отримованя форми и кондициї, нєт анї успиху на спортских аренох. Тиж так и добре здравє завиши од физичней активносци през цали рок. Вжиме то дакус проблем за места дзе нєт заварти терени хтори нє маю адекватни условия за клубски тренинґи и рекреацию жительох. Векши городи нє маю таки проблем, бо окрем вельких спортских галох маю вельке понукнуце приватних терховньох и галох. У тим поглядзе ощербени менши места

луго очековану спортску галу пред двома роками почали хасновац спортисти, члени клубох хтори у фамелиї Спортского дружтва „Русин”. Хасную ю велї жителє валалу, любителє спортскей рекреациї. Спортска гала, по ґабаритох, нє спада ґу импозантним будинком тей файти. Но, Керестурцом барз значи, бо таки обєкт нє ма анї шедзиско локалней самоуправи – Кула. Будована є зоз Покраїнских средствох за капитални укладаня, средствох хтори достати од општини Кула и зоз средствох месного самодоприносу. Инвеститор бул Месна заєднїца Руски Керестур. ЖИМСКИ ЦЕНТЕР СПОРТСКИХ АКТИВНОСЦОХ Поверхносц гали 1 007 квадратни метери, односно то спортски терен зоз паркетом на хторим мож отримовац рукометни, одбойкашски и кошаркашски змаганя. На трибинох за публику єст 586 места, а спортистом на розполаганю шицки инфраструктурни часци нєобходни за спортски активносци у гали. – Наша спортска гала одкеди є отворена, хаснує ше без прерви, през цали рок. Так повесц, анї ше нє завера. Хасную ю шицки клуби у фамилиї Спортского дружтва „Русин”. Пополнєни шицки термини, та зме примушени и предполадньом отримовац тренинґи. Кед слово о ре-

38 РУСКЕ СЛОВО

ПОЛНОЛЇТСТВО У КОЦУРСКЕЙ ШКОЛСКЕЙ САЛИ Жени у Коцуре уж полни 18 роки, точнєйше од 1999. року маю нагоду ходзиц на найпопуларнєйшу файту женскей рекреациї, а то аеробик. Тот континуитет скоро 20 роки отримани дзекуюци женом котри маю вельку дзеку за вежбаньом и гоч од початку сами себе финансую, вони нє одступаю. Од першого дня, свойо тренинґи отримую у школскей сали. Безсумнїву тота упартосц им ше вецейнїсто виплацела. Перше, задоволєли свою потребу за физичнима активносцами, а друге, цо можебуц и значнєйше, здравши су и красши.

креациї, почали зме видавац спортску галу, а пенєж хтори ше на тот способ зароби хаснуєме за виплацованє рахункох. Мушим надпомнуц же шицки клуби задовольни з условиями хтори понука спортска гала, насампредз же и през жиму маю простор у хторим отримую форму и пририхтую ше за змаганя хтори починаю од яри – гварел Драґан Ковачевич, предсидатель СД „Русин” и директор гали. Затераз ище лєм нєришене зогриванє обєкта. Предвидзене же би ше за зогриванє гали хасновало ґаз. Медзитим, гоч ґазна инфраструктура оправена, зогриваня у гали у Руским Керестуре ище нєт. 22. ДЕЦЕМБЕР 2017.

sport@ruskeslovo.com

– Нажаль, ище нє порадзене хто превежнє обовязку отримованя обєкта. Насанпредз обовязки коло зогриваня. Мушим надпомнуц же од локалней самоуправи би ше за тоту обовязку до стало 1 200 000 динари. З оглядом же шицко покончене за зогриванє, директор подприємства „Сербия–ґаз” зоз Кули нам гварел же накадзи ше тот проблем риши, ґаз будзе пущени и гала будзе зограта. За тераз каждого року за галу од локалней самоуправи до ставаме по 800 000 динари, а тот пенєж хаснуєме за виплацованє рахункох за струю хтору ше потроши у гали – гварел предсидатеь Совиту Ме сней за єднї ци Руски Кере стур, Владимир Олеяр. По шицким очиглядне же спортисти и рекреативци зоз Руского Кере стура буду мушиц вецей часу хасновац за вежби за зогриванє, бо и тей жими иншаке зогриванє нє будзе. Щесце же слово о младих спортистох и любительох спорт, и же им нє завадза вельо же у гали нє цепло. Важнєйше им же маю про стор дзе можу витвориц свою любов и спортски амбициї. ШКОЛСКИ САЛИ – СОЛОМОНСКЕ РИШЕНЄ Вельки спортски обєкти як цо спортски гали, вимагаю векши видатки за їх будованє и отримованє. Праве прето их анї велї центри локалних самоуправох нє маю. Но, ришенє проблему за спорт у жимских часох у таких ме стох найдзене у школских салох. У Дюрдьове школску салу за физичне одкеди є направена хасную шицки – и школяре и спортисти и рекреативци. – Нашу спортску салу у Основней школи „Йован Йованович Змай” у Дюрдьове, од кеди є направена, каждодньово хасную шицки. И ми за нашо потреби, а тиж так и валалски спортски клуби за тренинґи, а жителє за рекрецию. Значи, у сали отримуєме и школски и звонка школски активно сци. Тренинґи наших школских секцийох у малим фодбалу, одбойки, кошарки, рукомету, столним тенису, отримую штирме наставнїки. У терминох хтори нє пополнєти, отримую ше шицки други активно сци як цо клубски тренинґи и рекреация. Сала опремена зоз нєобходну инфраструктуру, а тиж ма и зогриванє. Седем роки прешло од кеди є направена и за тераз шицки задовольни – гварела директорка школи Вукица Петрович. Дюрдьовским активним спортистом и рекреативцом вжиме на розполаганю и терховня. Правда, приватна є алє може задоволїц потреби клубох за пририхтованя, як и жительом хтори жадни спортских активно сцох Подобна приповедка и у коцурскей Основней школи „Братство єдинство”. Салу, зк и у Дюрдьове, хасную школяре за тренинґи у своїх секцийох, а тиж так и фодбалере, каратисти, рекреативци. Физкултурна сала коцурскей школи полна од рана до вечара понеже ю, кед ше закончи настава, хасную рижни школски секциї и спортски клуби. 22. ДЕЦЕМБЕР 2017.

– Кед слово о школских секцийох, салу хасную дзеци нїзших класох котрим учитель Данило Мученски трима секцию малого фодбалу за хлапцох, наставнїк физичней култури Любомир Загорянски водзи фодбалску секцию за дзивчата, а наставнїк Милан Хрутка, котри тиж преподава физичну културу учи дзивчата бавиц одбойку – гварела директорка школи Славица Байор. Спрам предписаньох Министерства за младеж и спорт, физкултурна сала, кед єст шлєбодни термини ше муши видавац спортским клубом, так же и коцурску физкултурну салу хасную кошаркашски клуб „Олимп” и Карате клуб „Вербас” зоз Вербасу, а периодично (кажди парни мешац) салу хасную и младши катеґориї ФК „Искра” зоз Коцура. Видаванє физкултурней сали спортским клубом нє дошлєбодзене наплацовац, а клуби пре тоту вигодносц длужни од 20 одсто по 30 одсто зменшац членарину за дзеци школского возросту. Сала ма добри условия и под час тирваня видатих терминох ше поряднє зогрива. З другима словами, задоволює потреби спортистох зоз Коцура. Кед ше подцагнє смужку, виходзи же спортисти по наших местох маю условия за свойо тренинґи, а жителє хторим спорт „вошол под скору” маю можлївосц рекреировац ше. За тераз вигоднєйши условия понукаю школски сали, насампредз же су зограти. Алє, и далєй остава наздаванє же ше условия по тим питаню вировнаю и же и єдина наша спортска гала у наступним периодзе будзе зограта дочековац спортистох у жимским периодзе.■

РУСКЕ СЛОВО 39

ИНФОРМАТОР, ОГЛАШКИ, ИНТЕРМЕЦО

ГЛАСНЇК ПО РУСКИ

ЗАЄДНЇЦКА НОВОРОЧНА ЕМИСИЯ

РОК LXXIII ЧИСЛО 51 (3764) НОВИ САД, 22. ДЕЦЕМБЕР 2017.

■ РИБАЛОВИ – ВЕЛЬКA РОБОТА, AЛЄ И ПОТЕНЦИЯЛ

Фото: Мария Афич

Фото: РТВВ

ЦЕНА 30 ДИНАРИ

У ТИМ ЧИШЛЄ МУРОВИ КАЛЕНДАР ЗА 2018. РОК

Фотоґрафия: 0666P

■ КРАЧУН, НАЙРАДОСНЄЙШЕ ШВЕТО