Issuu

КОНЦЕРТИ РУСНАЦОХ

СРИМСКА МИТРОВИЦА

РОК LXXI ЧИСЛО 50 (3659) НОВИ САД, 18. ДЕЦЕМБЕР 2015. РОКУ

НОВИ САД

■ ПРИРИХТОВАНЄ ЗА КРАЧУН ЦЕНА 30 ДИНАРИ Прешлого викенду руски дружтва отримали три значни концерти. Традицийна Шветочна академия „Мацери Рускинї”, як централна манифестация Руснацох у Сримскей Митровици, отримана у Театре „Добрица Милутинович”. КПД „Дюра Киш” у Шидзе означело 95 роки иснованя, а на концерту ше представели шицки секциї КПД „Дюра Киш”, та и госци КПД „Иван Котляревски” зоз Бикичу и КУД „Яким Гарди” зоз Петровцох. Окрем 95 рокох иснованя, означени и 20 роки од отвераня нового Руского дому. У Новосадским театре/Ujvideki szinhaz Руски културни центер з Нового Саду внєдзелю отримал Рочни концерт з назву „РКЦ свойому городу”, а на бини були младши аматере и ветеранє. ШИД

ОГЛЯДНУЦЕ НА ПРЕШЛОСЦ еб редакция „Руского слова”, у сотруднїцтве зоз Заводом за културу войводянских Руснацох, Музейом Войводини и Покраїнским заводом за защиту памятнїкох, поволує читачох новинох „Руске слово” и нащивительох сайта (www.ruskeslovo.com) же би помогли препознац особи на старих фотоґрафийох. Фотоґрафиї хтори ше будзе обявйовац на сайту и у новинох диґитализовани, а пре точне идентификованє особох на сликох, хтори маю окремну музейну вредносц, потребна помоц од ширшей явносци. Шицки фотоґрафиї настали у дакедишнєй фотоґрафскей роботнї Бруґошових у Руским Керестуре. Кажду фотоґрафию ше подпише зоз одредзену шифру, та кед же препознаце даєдну, лєбо вецей особи на фотоґрафиї, модлїме Вас же бисце явели до Заводу на число телефона 021/548-421, лєбо на мейл: zavod.rusini@gmail.com. Фотоґрафиї ше будзе обявйовац длугши часови период, а на сайту буду пошоровани на окремним месце, так як виходза у новинох.

ПОМОГНЇЦЕ, РОЗПИТАЙЦЕ ШЕ, ПРЕПОЗНАЙЦЕ!

У ТИМ ЧИШЛЄ МУРОВИ КАЛЕНДАР ЗА 2016. РОК

Фотоґрафия: K006a–0131P

ШЛЇДУЮЦЕ СПЕЦИЯЛНЕ ДВОЧИСЛО „РУСКОГО СЛОВА” ВИДЗЕ 29. ДЕЦЕМБРА 2015. РОКУ

■ РОЧНИ КОНЦЕРТИ

Н A ШИХ ДРУЖТВОХ

ЗМИСТ

■ Тижньовнїк 5. Закончена перша часц конзервациї Бруґошових неґативох 6–7. Борба процив насилства над женами

■ Нашо места 9. У Шидзе Уницеф помага дзецом-миґрантом 11. Закончена каплїчка у Коцуре

■ Култура и просвита 12–13. Рочни концерт КПД „Дюра Киш” у Шидзе 14. Шветочна академия „Мацери Рускинї” у Сримскей Митровици 15. Рочни концерт Руского културного центра у Новим Садзе

■ Дом и фамелия 17–19. Крачун и Нови рок лєм цо нє ту 20. ЖеноблоґИя

■ Мозаїк 22–23. Музично-литературни програми, у Новим Садзе и Шидзе

■ Людзе, роки, живот 24–25. Аранка Маґоч, коцурска шивачка

■ Духовни живот 26. Означени „Дзень Каритасу 2015” у Новим Садзе

■ Економия 29. Совитованє о напредним овоцарстве

■ Информатор

30–33. Оглашки и In memoriam

■ Сорт 34–35. Треци полчас – Мирослав Хома, спортски и животни шампион На насловним боку – КПД „Дюра Киш” у Шидзе. Автор фотоґрафиї – о. Владимир Еделински Миколка.

Шлїдуюце специялне двочисло „Руского слова” видзе 29. децембра 2015. року

* ”РУСКЕ СЛОВО” – гласнїк по руски * Виходзи каждого пиятку * Снователь Национални совит рускей националней меншини * Видава НВУ ”Руске слово”, Нови Сад * Перше число вишло 15. юния 1945. року у Руским Керестуре * Адреса: НВУ ”Руске слово”, Булевар ошлєбодзеня 81/7, 21000 Нови Сад * Редакция: заменїк одвичательного редактора Иван Сабадош – ; редакторе/ки – Дюра Винаї, Мирон Горняк-Кухар, Михайло Зазуляк, Александар Паланчанин, Олена Планчак-Сакач, Славица Фейса; новинаре/ки – Мария Афич, Влада Дїтко, Мая Зазуляк, Ана Маркович, Танита Ходак * Язична редакторка – Блажена Хома-Цветкович * Лекторка – Ясмина Дюранїн * Технїчна редакторка – Люпка Цвеїч; компютерски обробок – Вероника Вуячич, Мария Гудак, Таня Салонтаї * Телефони: 021/6613-697, 021/6624708, 021/6623-076; 021/6621-433 * Телефакс 021/528-083 * Предплата за цали рок: у жеми 1 500 динари, а у иножемстве 100 евра * Жиро-рахунок Banca Intesa 160-923244-82 * Девизни рахунок Raiffeisen BANK a.d. Београд 26 5100000002458904 * Рукописи ше нє враца * Друкує Друкарня ” Maxima graf” Пет роварадин * E-mail: ruske.redakcija@gmail.com * Web site: www.ruskeslovo.com * YU ISSN 0350-4603 * COBISS SR-ID 15915778 * Друковани тираж 2 300 *

Direktorka MARTICA TAMA[ *** Odvi~atelqni redaktor dr BORIS VAR]A

2 РУСКЕ СЛОВО

18. ДЕЦЕМБЕР 2015.

ВИНЧОВАНКА

ХРИСТОС РАЖДАЄТСЯ

ицко цо створене – то дїло Божей любови и зоз ню диха. Божа любов ше розлїва на шицких и на шицко. У тей любови милосердиє Боже нам послало на жем свойого Сина Єдинородного, же би нас нє лєм нащивел, алє же би постал єден з нас, же би, одкупююци чловека зоз власци диявола, указал и доказал безгранїчну любов ґу чловекови. Исусово Рождество – то конкретне Боже обявенє людского спашеня, то Його циха казань о конкретней любови ґу нам. Исус ше родзи же би бул занавше з людзми, же би нас прейґ Голгофтскей жертви ознова врацел до обняца любяцого Бога Оца, алє и же би нас поволал на сотруднїцтво и партнерство у обнови Божого царства на жеми. Кажде поволани же би прейґ власней любови и милосердия участвовал у тим сотруднїцтве ратованя чловечества. То нє терха котру нам Бог наклада, то радосц даваня и жертви по прикладу самого Новонародзеного, котри сходзи на жем у нашим людским целу и враца ше у нїм, алє уж одкупеним и побожественим. Зоз своїм родзеньом од Пречистей Дїви Мариї, Друга Особа Пресвятей Тройци, воплоцени Син Божи, очолююци людски род, приводзи чловека до дому Оца Нєбесного и остава зоз нїм до конца викох. Дух Рождества Христового най вше панує у наших шерцох же бизме були чувствительни и подзековни за Божу любов и милосердиє ґу нам! Нє допущме ше спреведац краткотирвацим жемским „райом”, нє падайме на спреведаюци обецунки того котри спричинєл таки Божи интервенциї и нє робме нїч у одсутносци и без участвованя Бога у нашим спашеню! Прилапме за основу нашого жемского живота Божу науку и приклад милосердия нашого Спасителя. Рождество Христово – то швето любови, котра принєшена на жем з

18. ДЕЦЕМБЕР 2015.

приходом Новонародзеного и спонукує и нас на каждодньово нукашнє духовне родзенє! Порушує нас на обнову чловека, фамелиї, нациї, держави, цалого швета...Рождество Христово нас поволує же бизме почитовали шицки Божи створеня, а понад шицко же бизме пестовали и чували тото цо у нас найвреднєйше – чистоту души и шерца през покаянє и милосердиє, у любови и пребачованю. Саме народзенє Исуса нєповторлїве, алє нашо духовне родзенє вше потребне, нє лєм у крачунским чаше, алє стаємно, цали живот през нашу виру, през сполньованє християнских обовязкох, а окреме през Божествену Литурґию. Рождество Христово то вельке и глїбоке таїнство, и нєвичерпне жридло зоз котрого можеме черпац духовни ласки. Воно вична инспирация любови Божей ґу шицким створеньом, а окреме ґу чловекови. Насампредз, воно натхнуце милосердносци ґу своїм ближнїм, котра нас порушує и дава моци буц подобни Оцови яки шицких полюбел и шицким є Милосердни Оцец. Най нас и тото Рождество Христове, у Року Милосердия Божого, виведзе зоз цмоти до шветла кед зме заблукали, най нас духовно вилїчи кед зме захорели, и зєдинї нас зоз духовну фамелию – Церкву Христову! А дух Рождества най вично пребува у наших душох, у наших домох и фамелийох. Христос Раждаєтся! – Славите Єго! + Георгий Ваш владика

РУСКЕ СЛОВО 3

ТИЖНЬОВНЇК ОТВОРЕНИ ПОГЛАВЯ 32 И 35 У ПРЕГВАРЯЦКИМ ПРОЦЕСУ СЕРБИЇ ЗОЗ ЕУ

ПЕРШИ КРОЧАЙ НА ДЛУГОКЕЙ ДРАГИ На Другей медзивладовей конференциї, хтора отримана пондзелок, 14. децембра у Бриселу, Сербия отворела перши два поглавя и зоз тим почина процес ускладзованя зоз стандардами и нормами Европскей униї. Гоч ше обчековало же перши на шоре буду поглавя о правосудстве и людских правох, затераз су ище нє тема

а початку, Сербия отворела поглавє 32, хторе ше занїма з финансийну контролу и поглавє 35, хторе ше занїма з одношеньом Беоґраду и Приштини. Медиї пренєсли вияви урядових особох ЕУ и Сербиї з хторих видно осторожни оптимизем. Премиєр Александар Вучич визначел же то значни дзень за Сербию, прето же европски интеґрациї указую на економске напредованє и файту дружтва якому сцеме припадац. Европски комесар за сушедство и политику преширеня Йоганес Ган повинчовал Сербиї, єй влади и гражданом на шицким цо посцигнуте на европскей драги Сербиї, алє визначел же аж тераз шлїдзи чежка робота. З часом ше будзе отверац поглавя хтори реґулую и з европскима стандардами ускладзую шицки обласци и функциї держави и дружтва – од аґрару и енерґетики, по социялу и еколоґию. На тот способ, процес придружованя ґу ЕУ дотика ше цалого дружтва и каждого граждана. ВЕКША ШЛЄБОДА, АЛЄ И ОДВИЧАТЕЛЬНОСЦ Републична министерка за евроинтеґрациї Ядранка Йоксимович гварела же идуци поглавя Сербия можебуц отвори у першей половки 2016. року, а то би мали буц поглавя 23 и 24, хтори реґулую фундаментални права, а понеже су барз важни за ЕУ, вироятнє буду заварти аж на концу прегваркох. Медзитим, порихтаносц Републики Сербиї за тоти два поглавя нє оценюю шицки єднак. Поглавя 23 и 24 окреме значни за поєдинца и припаднїкох меншинских заєднїцох. За розлику од дружтвених обласцох хтори у Европи високо формализовани з прецизнима предписанями, обласц меншинских правох наклада универзални стандарди на уровню Униї, алє способ їх витворйованя у велькей мири зверени националним законодавством, на основи историйних, културних и традицийних здобуткох. Праве прето у поглавйох 23 и 24 держава кандидат може направиц найвекши викрок, алє и реґресию. Одкеди ше почало правиц прегваряцку платформу за тоти два поглавя, хтору пририхтує Роботна ґрупа за виробок Нарису акцийного плану (хторе ма 25 членох, дзе окрем представительох компетентних державних институцийох и седмеро члени спред Координациї националних совитох), держава инсистує на форми, односно иснуюцей законскей реґулативи, а меншински заєднїци, чийо национални совити орґанизовани до Координациї, спозорюю на практични слабосци законох, односно їх нєприменлївосц, лєбо медзисобну колизию. Становиско Координациї националних совитох одскорей же спомнута реґулатива ма формални и змистови квалитет и одредзує

4 РУСКЕ СЛОВО

ши ро ки об сяг мен шин ских правох, алє єст вельо проблеми у практич ней при ме ни, окреме прето же є без „приму шу ю цих ин струмен тох”, одно сно, хибя каребни мири у случаю кед ше законски предписаня нє применює. Як потвердзенє становиска Ко орди на циї, мож спатриц факт же у „остатнєй хвильки” пременєни рядошлїд отвераня поглавйох у прегваряцким проце су о членстве Сербиї у Европскей униї. По сле єшеньского звиту Европскей комисиї, дзе пририхтаносц за Поглавє 23 хторе ше одноши на право судство и людски права, дзе и права меншинских националних заєднїцох, до стало слабу оцену, и попри наявох же будзе отворене медзи першима, затераз нє на дньовим шоре. ОТВОРЕНИ ПИТАНЯ Координация през рок пририхтала вецей материяли з намиру же би ше тоти слабо сци виправело. Предкладаня ше фокусую на питанє демократскей партиципациї и политичного представяня меншинских националних заєднїцох, цо предусловиє за дальши законодавни активно сци у напряме ефикасней и применлївей правней реґулативи у обласци меншинских правох. Медзитим, як сообщене по сле остатнього єй зашеданя хторе прешлого тижня було у Новим Садзе, числени предлоги вименкох и дополнєньох хтори предложели национални совити, Роботна ґрупа за виробок Нарису акцийного плану лєбо нє розпатрала, лєбо нє прилапела, цо, по становиску Координациї, нє у духу декларованого инклузивного проце су меншинских заєднїцох хтори би требали буц уважовани партнер держави у тим проце су. Прето Координация вимага же би ше предкладаня НС-ох хтори ше нє розпатрало, лєбо пре даяки други причини нє вошли до тераз актуалного Нарису акцийного плану, у цало сци положело на лїстину ткв. „спорних питаньох” хтори ше зявели на схадзкох Роботней ґрупи, а же би ше тота лїстина убудуце волала „спорни и нерозпатрани питаня”. Координация заключела же ше без адекватного розпатраня спомнутих питаньох нє шме заключиц терашню фазу вирабяня Нарису Акцийного плану. Гоч общи интерес же би прегваряцки процес ишол цо швидше, оцена Европскей комисиї охабя вецей часу же би ше запровадзело конструктивни диялоґ держави и меншинских заєднїцох, и витворело заєднїцки и хасновити резултат.■ И. Сабадош/М.Зазуляк 18. ДЕЦЕМБЕР 2015.

ТИЖНЬОВНЇК У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ ЗАКОНЧЕНА ПЕРША ЧАСЦ КОНЗЕРВАЦИЇ НЕҐАТИВОХ БРУҐОШОВИХ ФОТОҐРАФОХ

КУЛТУРНИ СКАРБ ЯК РОЗВОЙНИ ПОТЕНЦИЯЛ На парохиї у Руским Керестуре, 11. децембра закончена перша часц длугорочного проєкта защити неґативох на склу зоз фотоґрафского студия оца и сина Осифа и Йовґена Будинскових – Бруґошових, цо ше того року робело на три заводи. Таки скарб, окрем културного, може мац и розвойни потенциял

еґативи ше скенирало на керестурскей Парохиї прето же ше их там чува, а роботу окончели фаховци з Покраїнского заводу за защиту памятнїкох хтори и ношитель тей важней роботи. На конзервациї неґативох робели етнолоґ-конзерватор др Миряна Дєкич, фотоґраф Неделько Маркович и историчар уметносци Деян Радованович. У проєкту участвує и Завод за културу войводянских Руснацох, а на идентификациї материялу анґажовани и нашо фаховци историчарка Любица Отич, музейни совитнїк у Музею Войводини хтора и член Одбору за културу нашого Националного совиту, як и историчар Сашо Сабадош заняти у Зомборским архиву и член Националного совиту Руснацох. БОГАТИ ВИБОР МОТИВОХ Най здогаднєме, скениранє склєняних неґативох почало у юнию и потераз зняти 350 неґативи, цо штварцина од вкупного материялу дзе начишлєни коло 1 200 склєняни плочи. По словох др Миряни Дєкич, барз су задовольни зоз динамику з яку ше поробело першу часц тей обсяжней роботи: – Найважнєйше же ше то вообще почало робиц, бо зме дотераз роками лєм знали же таки драгоцини фундус стої ту на Парохиї. Сцем констатовац же вибор мотивох хтори зазначела камера Будинскових фотоґрафох одлични, маме вельо приклади портретох, алє и дзепоєдних обєктох, обичайох, вереньох, знїмки церкви, Лурдскей Мариї, так же сиґурно будзе интересантне док то єдного дня презентуєме и явносци. – заключела др Дєкичова. З тим цо потераз поробене барз задовольна и Любица Отичова хтора ше конкретно уключела до того проєкта, а уж даскельо роки була и член инициятив-

ней ґрупи фаховцох коло нашого Заводу за културу хтори анимировал и фахову и ширшу явносц коло защити руского културного скарбу и културних доброх: – Барз сом задовольна же ше нашо идеї о защити почало и реализовац. Оптимисти зме и вериме же ше розпочата робота нарок предлужи, а барз важни шлїдуюци крочай же би ше тото цо потераз поробене презентовало явносци, бо нє треба чекац аж док ше конзервує шицок фундус. Зоз заєднїцкима фаховима моцами з аспекта нєрухомих и рухомих културних доброх, зоз свою схопносцу и искуством и добру дзеку сцели бизме и то витвориц. Плануєме скенирани и идентификовани материял обявиц у фото-моноґрафиї и през виставу. Др Миряна Дєкич тиж иницировала же би ше Руска национална заєднїца представела у Етноґрафским музию у Беоґрадзе, а виложени материял би з найвекшей часци бул тот хтори зме тераз обробели, и преширени ище и з другима змистами. Тоту идею уж потримали нашо Завод за културу и Национални совит, та плановали и средства за їх реализованє у идуцим року. ЗАЩИТА АМБИЄНТАЛНЕЙ ЦАЛОСЦИ За проєкт защити руского културного скарбу у найширшим смислу роками ше професийно интересує и историчар Деян Радованович: – Я на єден „побочни” способ участвуєм у тим проєкту документованя и копираня того фотоґрафского материялу, цо

ПОМАГАЮ И ЧИТАЧЕ „РУСКОГО” По словох Любици Отичовей значна часц скенираного материялу идентификована, а у тим вельке доприношенє дава и „Руске слово ”хторе обявює скенирани фотоґрафиї: – Наша робота тераз докончиц идентификованє особох и подїйох на неґативох и тераз явно дзекуєм и „Рускому слову” же тому доприноши. З обявйованьом фотоґрафийох, нам у тим може помогнуц широка явносц, а то ше и случує.

18. ДЕЦЕМБЕР 2015.

прави способ його защити и конзервациї. То єдна часц широкого проєкта, а я ше занїмам зоз велькима нєрухомима културнима добрами и участвовал сом и у призначованю, документованю и валоризованю тих доброх. Вєдно ше намагаме же бизме пренашли ключ як би тото фантастичне место як цо Руски Керестур могло ожиц, же би млади нє одходзели. У його историї єст вельо того у чим можеме найсц корень и ядро будуцого розвою, так як то Керестурци вше робели. Тоту визию здушнє потримує и наш млади фаховец историчар и архивар Сашо Сабадош. – Думам же то наисце удатна идея и проєкт на конзервациї тих неґативох, а кед ше амбиєнтална цалосц того штредку Керестура преглаши за памятнїк култури, з тим достанєме нє лєм защиту, алє и звекшованє потенциялу у каждим смислу. Нє лєм туристичного, алє и културного, а можебуц и привредного кед бизме могли младим людзом обезпечиц шансу же би одредзени привредни конари порушовали на принципох хтори поставени ище у прешлосци, вшелїяк же би ше тарґовище пренашло и за тото. Ми мушиме пренаходзиц нови способи представяня Руского Керестура, а по моїм думаню и по тим цо сам паметам и цо ми мойо стари бешедовали, у Керестуре ше вше глєдало нови способи напредованя и розвиваня привреди и витворйованя през дацо нове. Кед опатриме цали Керестур вше ишол напредок, и велька чкода же то застановене без огляду же обставини були подли. Мушиме порушац тот ґен при Керестурцох же треба исц напредок и же ше муши на основи традициї будовац дацо нове. Нє валяц, алє надбудовйовац.■ Мария Афич

РУСКЕ СЛОВО

ТИЖНЬОВНЇК НАСИЛСТВО НАД ЖЕНАМИ, ПРОБЛЕМ НЄ ОД ВЧЕРА

ПРЕДПИСАНЯ И СТРАТЕҐИЇ ИЩЕ НЄ ЗАЖИЛИ

Фото: В. Вуячич

Пише: Славица ФЕЙСА

Людзе нє любя бешедовац о насилстве, аж анї теди кед знаю же у сушедстве маю насилнїка. Нє барз веря же у нашей жеми ефикасна система хтора защици жертву, та велї нє сиґурни же кед би були шведкове, чи би насилство приявели. О тим, алє и о одвичательносци институцийох, о нєусоглашених законох, и їх нєприменьованю нєдавно бешедоване у Покраїнскей влади АП Войводини

д початку рока по новембер того року у фамелийно партнерских одношеньох у Войводини забити осем жени. Циль – насилство зопрец цо скорей, змоцнїц системски пременки, алє и становиско общей явносци, бо по резултатох нєдавней анкети о становискох жительох Войводини на спомнути проблем, резултати анї кус нє оптимистични. Кажди други випитани директно (37 одсто), або прейґ познатого (27 одсто), позна жену хтора жертва насилства, а 40 одсто випитаних гваря же су нє сиґурни чи би насилство приявели. Тото на сходзе з нагоди означованя Медзинародного дня людских правох (10. децембер), сообщела Невена Миличевич, представителька Аґенциї „Ковачич и Спаїч” на хторим бешедоване о проблему насилства над женaми. ИНСТИТУЦИЙНИ ПРИСТУП

Сход за медиї орґанизовал Покраїнски секретарият за привреду, занятосц родну ровноправносц, а о тим цо ше потераз зробело же би ше насилство зопарло, и як далєй ришовац тот проблем хтори нє од вчера, бешедовали Мирослав Васин, подпредсидатель Покраїнскей влади и покраїнски секретар за привреду, занятосц и родну ровноправносц, Анита Беретич помоцнїца покраїнского секретара за обласц родней ровноправносци и Таня Иґнятович у мено Автономного женского центра. Мирослав Васин надпомнул же шицки Активносци хтори пред Секретариятом, а у рамикох Програми за защиту женох од насилства у фамелиї, лєм предлуженє политики Покраїнскей влади хтора през рижни проєкти тото роби уж седем роки. Но, велї нє знаю же покраїнски орґан тот хтори предло-

6 РУСКЕ СЛОВО

жел и запровадзел Стратеґию за защиту од насилства у фамелиї и других файтох родно заснованого насилства, вельо ширше. То перши документ у Сербиї хтори ше системски занїма з тоту тему. Його запровадзованє окреме похвалєне у Звиту Европскей Комисиї о напредованю Сербиї. Секретарият з велїма орґанизациями постал єдна велька мрежа на териториї цалей Сербиї, єдна експертска ґрупа у хторей шедза представителє розличних Секретариятох и компетентних институцийох (полициї, судства, цивилни орґанизациї). – Тото цо Секретарият зробел, а Влада прилапела, то барз важне. То перши документ у Сербиї хтори ше усоглашовало з Конвенцию Совиту Европи хтора ратификована 2013. року, и ми потераз на националним уровню нє маме нїч цо примена тей конвенциї – гварела Таня Иґнятович.

МОЖЕ НАМ БУЦ ПРИКЛАД – Кед приповедам о австрийским моделу, о швидких мирох защити, вец бешедуєм о политики держави хтора гвари же од ютра будзе так и нїяк иншак. У Австриї два роки рихтали Закон, дискутовали о нїм и прилапели го, алє ше го почало применьовац аж о шейсц мешаци, прето же министер полициї гварел же му треба пол рока же би обучел 25 000 полицийних службенїкох. То значело написац упутства службенїком, тото цо шму, а цо нє шму робиц, и яки пошлїдки кед ше того нє буду притримовац – гварела Таня Иґнятович. 18. ДЕЦЕМБЕР 2015.

ТИЖНЬОВНЇК – То єден одлични документ хтори положени до фийовки и чека. Чека же бизме ше зобудзели на уровню держави, направели стратеґию, усоглашели закони и поведли – полиция ма поступац так, Центер за социялну роботу – так, тужительство ма робиц – тото и тото... Кед ше дакому опитаце же чи наисце так и поступаю, нїхто на тото нє ма одвит. Ма даєден службенїк тот папер у своїх рукох, пополнює дахто формулари за насилство у здравствених установoх? Дахто сиґурно же гей, но, ми тото нє знаме. Тото цо хиби то – провадзенє и примена – гварела Иґнятовичова.

службенїк у полициї, у Цетру за социялну роботу, Доме здравя, и у тужительстве, односно, як вони медзисобно чераю информациї, чи су ефикасни, и яки їх одлуки. Тото цо на професионалцох вплївує, то традицийни стереотипни способ роздумованя. Їх становиска нє усоглашени, кажде толкує случай на свой способ. Насилство нє хорота, алє то дошлєбодзенє хторе себе дахто додзелєл же би малтретировал другого. Значи, йому лєм треба стануц на хвост.

СОС ТЕЛЕФОН И СИҐУРНИ ХИЖИ

Чом так барз чежко ришиц тот проблем и прецо наша держава ту нє понагля, спомнути вецей причини. Перши то традицийни, дзе видно же гоч як ми сцеме буц ровноправне дружтво, хлопи заш лєм доминантни у шицких сферох, у економских и политичних, а там моц. Кед би там дахто справел шора, пооначел би ше з велїма хлопами. Друге, у нашим дружтве нєпознате же як ше справую хлопи хтори приноша одлуки, чи знаю поувредзовац, чи су аґресивни... Факт же полициї чежко запровадзиц шор, бо би мушела виконтроловац службенїкох, хлопох, и нє зна ше як би вони реаґовали, бо велї з нїх маю особни предрозсудки. То ше дознало по шведоченю велїх женох над хторима окончене насилство. После прияви полициї, службенїки минимализовали случай. Гуторели им же цо нє зробели тото або гевто, увредзовали их... – Кед би ше почитовало закон, алє шицки закони, вец би то лєгко було запровадзиц. З другого боку, кед ше нє пробує нїч, можу прейсц и двацец роки. Становиска ше барз помали меняю, а пременки ше подшвидшую лєм теди, кед ше подзвигує стандард. Кед Войводина пове – нулта толеранция и вше тото наглашує, вона пременї свидомосц при гражданох хтори буду знац же кажде насилство треба приявиц, а то длугоки процес – становиско Автономного женского центру. – Док ми стоїме у месце, швет нє стої, швет у хторим и ми сцеме буц (у Европи). Вона вше кус помкнє стандарди, а кед и ми сцеме буц часц того дружтва, того швета, будземе ше мушиц ґу ньому присподобиц. Шицки сцеме буц лєпше ушорене дружтво, дружтво у хторим ясни правила бависка – поведзене на сходзе. Гоч о тим цо бешедоване нє мож знац чи и кеди ше розяшнї, дискусия закончена з яснима поруками. Компетентних у Влади треба „прицискац” и од нєй вимагац же би направела таку систему хтора одвитує потребом дружтва у хторим жиєме. Новинаре маю право опитац ше, гражданє тиж, а Влада муши одвитовац. Нїхто од нас нє шме спац.■

И попри тим же Сербия ратификовала Конвенцию Совиту Европи о викореньованю насилства над женами и обовязала ше же свойо закони усоглаши з тим документом, жени лєпше защици, а покаре насилнїкох, наша жем ище вше нє уведла швидки мири защити од насилнїка, обезпечела СОС телефон на териториї цалей жеми. – СОС телефон нє барз „видно” и думам же кед би ше ше о нїх бешедовало тельо кельо о сиґурних хижох, вон би нєшка функционовал 24 годзини нєпреривно. Ми можеме приповедац о тим же чом лєгчейше мац сиґурну хижу, алє чом наша политика нє така же ми сцеме мац стандард таки же будземе мац хижи дзе склонїме жени, алє же би нам хижи були празни. Чом ми нє можеме прилапиц швидки мири защити хтори Австрия ма 22 роки, та нам насилнїки шедза дома, а жени з дзецми у сиґурних хижох. По тим закону держава, (полиция), гвари насилнїкови же наиходзаци 14 днї нє годзен войсц до свойого обисца, ключи од обисца такой дава полициї, и то нє завиши од дзеки насилнїковей жени. Вона ше нє може предумац и наютре свойого мужа волац на кафу. После 14 дньох жена одлучи цо будзе робиц, чи сце мац други мири защити, чи сце судски поступок. Но, насилнїк зна же го хтошка може и на три днї по швидким поступку вируциц з обисца, без огляду же то їх заєднїцки дом, або дом його родичох – поведзене на сходзе. ВИНОВАТИ НАСИЛНЇК, А НЄ ЖЕРТВА У нас проблем вецейнїсти. Жена хтора прияви насилство нє зна дзе ма глєдац ришенє. О системи зна лєм тельо же є нє на єдним месце. Нє у полициї є, анї у Центре за социялну роботу, нє у тужительстве, а нє зна аж анї кельо поступки постоя. У єй глави сто питаня – дзе ма пойсц, и чи то потупенє, судски спор, вина... Яки правила, цо мож вєдно ришовац, а цо окреме и чи єй вообще дахто пове же нє муши участвовац анї у єдним поступку, алє ма право на защиту, цо и стандард спомнутей Конвенциї – вона ма право буц защицена, а нє муши участвовац у поступку. Ми прицискаме жену же би участвовала у поступку, бо нам чежко позберац шицки докази. Жену тримаме 6 мешаци же би нє могла рушиц далєй, конциповац свой живот, алє чекаме же би нам пришла до суду – гварела Иґнятовичова. На тото ше озвала и Беретичова: – Барз важне мац ясну слику о становиску и знаню гражданох и гражданкох о насилстве у фамелиї же бизме добре конциповали и унапрямели нашо мири и програми. Треба подзвигнуц свидомосц у явносци же насилство нєприлаплїве, и упознац гражданох з обовязками институцийох хтори маю компетентносц у случаю насилства – гварела вона. На сходзе поведзене и тото же маме лєпши предписаня як цо вони зажили у пракси. И ту централни проблем. Кед ше прияви насилство, нїхто нє контролує як поступа поєдинєчни 18. ДЕЦЕМБЕР 2015.

ПРОЦИВ ПРЕДРОЗСУДКОХ

РУСКЕ СЛОВО

НАШО МЕСТА ДОМ ЗДРАВЯ У ШИДЗЕ ДОСТАЛ ВРЕДНИ ДАРУНОК

АМБУЛАНТА НА КОЛЄСОХ Канцелария популацийного фонда Зєдинєних нацийох у рамикох координациї Тима Зєдинєних нацийох за сотруднїцтво зоз Владу Републики Сербиї у поглядзе миґрантскей кризи, прешлого тижня придала Дому здравя у Шидзе вредну донацию – рухому амбуланту. Тиж додзелєни и медицински стол за ґинеколоґийни препатрунки, ултразвучни апарат за ґинеколоґию и мобилни апарат за кардиоґрафию. Кед ше придавало ключ од превозки и апаратох, були др Доина Болоґа, директорка Канцелариї УНФПА за Сербию, Ирена Боячкова Солорано, стаємна координаторка Зєдинєних нацийох за Сербию и др Ве сна Кнєґинїч, помоцнїца министра здравя. На красних дарункох им подзековал др Крсто Куреш, директор Дома здравя Шид и главни координатор шицких гуманитарних орґанизацийох на тим подручу хтори даваю медицинску помоц миґрантом. Вон наглашел же рухома амбуланта, а и опрема, олєгчаю и пошвидшаю при помоци миґрантом, а тиж и домашньому жительству. Др Куреш го сцински поинформовал и же Дом здравя дава медицинску помоц од самого початку миґрантскей кризи на тим подручу, а то од половки септембра.

Нукашньосц комби превозки зоз опрему

По сле нащиви Дома здравя и придаваня донациї, го сцински вєдно зоз Александром Вулином, министром за роботу, занятосц, борцох и социялни питаня у Влади Сербиї, нащивели центер за прилапйованє миґрантох у Шидзе про сто гайзибанскей станїци и прешвечели ше же наша держава почитує найвисши стандарди кед слово о помоци и зме сценю миґрантох. Вл. Дїтко

ОБЩИ ШПИТАЛЬ ВЕРБАС

РУСКИ КЕРЕСТУР

ДОНАЦИЯ ЗА БИЛИ МАНТИЛИ

МОЖ УПЛАЦОВАЦ ЗА НОВОРОЧНИ ПАКЕЦИКИ

Тих дньох до вербаского Общого шпиталю сцигла ище єдна донация, односно материял и униформи за занятих, а дзекуюци длугорочному сотруднїцтв зоз Социялно–гуманитарну нєвладову орґанизацию „Табита” з Нового Саду и малженскей пари Бранки и Желимирови Срнец. Главна шестра на Интернистичним секторе Єлена Баничевич гварела же така потримовка барз значна и додала же малженска пара

8 РУСКЕ СЛОВО

Срнец роками анимирує донаторох з цалого швета и на тот способ обезпечує гуманитарну помоц там дзе є нєобходна. Як сообщене, у шпиталю ше наздаваю же ше таке добре сотруднїцтво предлужи, а пара Срнец окрем помоци здравственим установом и установом социялней защити, обезпечує помоц и школом, церквом, вирским заєднїцом, здруженьом и другим установом хтори питаю помоц. А. М.

Од пондзелку, 14. децембра, у Месней заєднїци Руски Керестур (у єй канцелариї у спортскей гали) мож уплациц за новорочни пакецик. Уплациц можу поєдинци, як и подприємства за дзеци занятих роботнїкох, а цена пакецика 500 динари. У МЗ ше достанє бон, з хторим потим годно достац пакецик. Як то узвичаєне, дзелєнє пакецикох будзе на заєднїцким дочеку Дїда Мраза, а 30. децембра у Доме култури, а пригодну програму за тоту нагоду пририхтую Оддзелєнє „Цицибан” ПУ „Бамби”, Школа „Петро Кузмяк” и Дом култури. МЗ вецей керестурским тарґовецким фирмом понукла же би направели пакецик за 500 динари, так же того тижня будзе познати його змист и хто го направи. М. З. 18. ДЕЦЕМБЕР 2015.

НАШО МЕСТА АКТИВНОСЦИ УНИЦЕФ-У У ШИДЗЕ

СТАРАЮ ШЕ О ДЗЕЦОХ МИҐРАНТОХ У рамикох Центра за социялну роботу у Шидзе, а зоз потримовку УНИЦЕФ-а од 1. децембра робиц почал фахови тим хтори ше стара о дзецох миґрантох Педаґоґи, психолоґи и социялни роботнїци хтори на тот способ достали роботу на пейц мешаци, а пред тим нє були заняти, 24 годзини ше стараю о потребох наймладших хтори рушели з родичами до Заходней Европи – Нашо фаховци розпоредзени у Центре за прилапйованє у Шидзе при гайзибанскей станїци, як и у мото-готелу при Адашевцох на авто-драги Беоґрад–Заґреб. У першим шоре вони ше стараю помогнуц дзецку хторе, на приклад, у драже пре рижни причини остало саме без родичох або родзини хтори можебуц уж прешли гранїцу, а воно остало саме. Їх длужносц помогнуц же би ше, так повесц, злучела фамелия. Вони ше тиж так стараю и анимировац дзеци док чекаю одход ґу гранїци же би им дакус олєгчали тоту

чежку и напарту драгу – гвари Драґана Шинка, директорка Центра за социялну роботу у Шидзе. Вона додава и же спомнути тим свойо активносци координує и зоз Комесариятом за вибеженцох, потим Червеним крижом и їх Службу глєданя, Домом здравя и нєвладовима орґанизациями. Наприклад, кед же ше случи же ше пренайдзе дзецко без родичох, або блїзкей родзини, такой ше обєдинює одвитуюце дочасове змесценє кед треба и до одвитуюцей установи кед же глєданє родичох тирва. – Задаток фаховцох у тиму и же би зопарли тарґовину з людзми односно зоз дзецми и же би их охранєли од насилства. Тиж помагаю и у даяких „дробнєйших” каждодоньових проблемох, як наприклад, случело же ше

Драґана Шинка, директорка Центра за социялну роботу у Шидзе

єдному дзецку подарли ципели, а вони ше такой остарали пренайсц други. Добре же УНИЦЕФ препознал таки потреби за дзецох миґрантох, бо би ми сами нє могли сполнїц шицки тоти обовязки, маюци у оглядзе и порядни роботи и обовязки з домашнїма хаснователями – гварела нам на концу директорка Драґана Шинка. Вл Дїтко

ОПШТИНА ЖАБЕЛЬ

ПЕЙЗАЖНЕ УШОРЙОВАНЄ ПАРКОХ У жабельскей општини прешлого тижня почало пейзажне ушорйованє паркох у центру шицких местох, же би були и безпечнєйши и красши, а роботи би ше мало закончиц по конєц рока По проєкту инжинєра пейзажней арихитектури, котри бул у шицких паркох у општини, тих дньох буду орезани сухи стебла и конари, посадзени вецей файти древкох и украсного желєнїдла, пошата трава, ушорени дражки. По-

Дюрдьов зоз новима древками будзе ище красши

18. ДЕЦЕМБЕР 2015.

неже проєкт лєм з часци финансийно потримани, нивелация травовей поверхносци, котра запланована у шицких паркох, будзе поробена лєм у Жаблю. Стари пняки з кореньом повинїма ЯКП „Услуги и отримованє” Општини Жабель. Предвидзене же би ше посадзело вецей як три тисячи нови украсни ядлїново древка. Вони би требали прикрашиц парки. – Шицко ма свой животни вик, та так и стебло. Гей же страшне видзиц кед их режу, алє то потреба. Посадзи ше нови древка и рошлїни. По другим проєкту у шицких местох општини буду поставени канти за шмеце, котри зме осторожно вибрали, же би ше их нє могло швидко и лєгко знїщиц. Плануєме поставиц и нови лавки – гварела Милица Миличевич, директорка ЯКП „Услуги и отримованє”. Сто канти за одпад, котри ше цалком ротираю коло своєй оси буду покладзени до шицких паркох, а двацец метални контейнери за пет амбалажу на теметови. Средства обезпечени од Покраїнского секретарияту за животни штредок и отримуюци розвой и општинского фонда за животни штредок, а Проєкт финансує Покраїнски секретарият за привреду, обезпечованє роботи и ровноправносц родох. С. Барань

РУСКЕ СЛОВО

НАШО МЕСТА ТУРИСТИЧНА ОРҐАНИЗАЦИЯ ОПШТИНИ ЖАБЕЛЬ

ПРОМОЦИЯ ПОТИСКОГО ВИНАРСТВА тельох вина, винских здруженьох и винарийох зоз скоро шицких општинох потиского реґиону – з Чуроґу, Темерину, Молу, Бачкого Ярку, Сримских Карловцох, Апатину, Зомбора, Ириґу, Зомбору, Ковилю, як и других местох. Едукативна часц менифестациї и того року прицагла увагу числених продуковательох вина. Енолоґ Йован Попов, бешедовал о сортох вина котри ше пестую у Туристична орґанизация Општини Жабель прешлого подручу у Потися и тогорочним обераню вина, док енопиятку у ресторану „Наша ловарска приповедка” у лоґ и сомелиєр Любица Радан бешедовала о блїзкей вяЖаблю орґанизовала Манифестацию „Нови вина По- зи поживи и вина. тися”. Єй циль и далєй презентация домашнїх винох Окрем нїх , у комисиї за оценьованє найлєпших викотри продуковани у подручу коло рики Тиси. нох була и енолоґ Мира Попов. Од 36 прикладнїкох, У рамикох манифестациї була деґустация рижних вибрани найлєпши три перши места у трох катеґорийфайтох вина вецей як трицец самостойних продукова- ох, найлєпши били, червени и чарни вина. Перше место за биле и червене вино достали Чуружанє „Кум МП”, перше место за червене вино подзелєли Драґица Драґин зоз Чуроґу и Золтан Бохоцки зоз Темерину. Же би вино баржей смаковало, у єдней часци сали шицки мали нагоду коштовац домашнї сири, бомбони и колачи, а за памятку дому однєсц сувенир. Присутних привитали Чедомир Божич, предсидатель Општини Жабель и Мария Чупич директорка ТОО Жабель. Манифестацию потримали Министерство тарґовини, туризма и телекомуникациї и Општина Жабель. Преподаванє о сортох вина котрим одвитує подруче Потися С. Барань

Манифестация „Нови вина Потися” презентовала домашнї вина трицец самостойних продуковательох зоз подруча рики Тиси, а бешедоване и о сортох котри би були найлєпши у тим краю, як и обераню грозна и чуваню вина

ЗОЗ РОБОТИ МЕСНЕЙ ЗАЄДНЇЦИ ШИД

УШОРЮЮ ПОТОК ШИДИНИ Плани и активносци у Месней заєднїци Шид уж други рок ше очежано витворюю „на ложичку”, а причина же Месна заєднїца уж други рок нє ма власни средства – односно месни самодопринос Плани и активносци у Месней заєднїци Шид уж други рок ше витворюю „на ложичку”, прето же Месна заєднїца нє ма власни средства, односно нєт месни самодопринос хтори вишол ище 31. децембра 2013. року. Нови, на початку 2014. року нє вигласани, а повторйованє вияшньованя нє запровадзене.

10 РУСКЕ СЛОВО

Гоч з яри було нависцоване же ше у тим року предлужи вибудов ярку за атмосферске одцеканє дижджовки, за цо требало коло 14 милиони динари, алє пре безпенєжносц тота робота нє започата. Активносци на основи достатих средствох, як нам гварел др Крсто Куреш, предсидатель Совиту МЗ, почали нєдавно алє у других роботох. Насампредз, ушорйованє потока Шидини котри чече през город, як и ушорйованє дзецинских теренох за бавенє у городзе. – У другей половки новембра започало ше ушорйовац поток Шидина – Знїщує ше коровче и збера и одклада одрутки. Тоти роботи окончую заняти у ЯКП „Стандард”. Кед подла хвиля роботи ше претаргує, а кед

хвиля будзе вигодна, вец ше их предлужи. Наздаваме ше же будзе ище красна хвиля и же тото цо заплановане поробиме – гвари предсидатель Куреш и додава же за тоти роботи потребно 400 тисячи динари хтори ше достало зоз општинского буджета. Тиж ше почало и ушорйовац дзецински терен за бавенє у населєню „Восток” дзе треба пременїц лавки и други мобилияр и канти за шмеце. За ушорйованє шицких тринац теренох плановане уложиц 300 тисячи динари, тиж зоз општинского буджета. Ушорйованє теренох хторе нє будзе покончене у тим року, по словох предсидателя Крсти Куреша, предлужи ше на яр шлїдуюцого року. Вл. Дї. 18. ДЕЦЕМБЕР 2015.

НАШО МЕСТА У КОЦУРЕ

ПОЛИТИКА

КОНЄЧНО ГОТОВА КАПЛЇЧКА

У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ ОТРИМАНИ БАЗАР ЗДРАВЯ

После окреме длугого часу будованя и адаптованя коцурскей каплїчки, хтора ше находзи блїзко при новим руским, односно православним теметове, вона конєчно готова, и достала дошлєбодзенє за хаснованє. Шицки услуги коло хованя, и хаснованя каплїчки од тераз у Коцуре будзе окончовац Явне комуналне подприємство „Комуналац” зоз Вербасу, по одлуки Општини Вербас. Услуга хтору понука „Комуналац” кошта 7 048,19 динари, и вона уключує приманє покойного, копанє гроба, формованє гроба и хаснованє капели. Попри тим, подприємство понука вельке число услугох, як цо то предаванє квица и венцох, вирабянє и розношенє посмертних оглашкох, ушо-

ПРЕПАТРЕЛИ ШЕ 73 ОСОБИ

рйованє гробних местох през цали рок и ище вельо други услуги. Як потолковал Любомир Милачич зоз „Комуналцу”, у їх подприємстве маю дежурних двацец штири годзини, а дежурни роботнїк хтори роби у коцурскей каплїчки зоз Коцура, и може ю у найкратшим чаше одомкнуц. Милачич тиж гварел, же по одлуки Скупштини Општини Вербас, по отвераню каплїчки покойни вецей нє годни лєжиц дома, алє ше шицки хованя буду мушиц окончовац зоз каплїчки. Т. Ходак

У Здравственей амбуланти у Руским Керестуре, 73 особи ше превентивно препатрели всоботу, 12. децембра, на Базару здравя хтори ше отримує у местох општини Кула з мотом „За напреднєйше здравє”. Найвецей особи було старшей и штреднєй ґенерациї хтори мали нагоду препатриц цукер у креви, кревов прицисок, ултразвук абдомену и ЕКҐ шерца, и консултовац ше з кардиолоґом. Як виявел директор Дома здравя Кула др Жарко Шевин, найидеалнєйша цильна ґрупа таких препатрункох би були гражданє од 40-55 рокох хтори заняти и ридко превентивно нащивюю лїкарох. Окремна нагода на базару и ултразвучни препатру-

ДОНАЦИЯ КОЦУРСКОГО КАРИТАСУ

ШКОЛА ДОСТАЛА ПЕНЄЖ ЗА БЕТОНОВАНЄ ДРАЖКОХ Дзекуюци донациї Каритасу, хтору коцурска Основна школа „Братство єдинство” достала участвуюци у проєкту „Зменшанє ризику од природних катастрофох”, початком тижня ше почало обновйовац бетонски дражки коло школского будинку. До проєкта хтори спроводзи Каритас Сербиї у сотруднїцтве зоз Каритасом нашого Апостолского еґзархату на цалей териториї Сербиї, були уключени два локални заєднїци, Коцур и Руски Керестур. Проєкт облапял едукациї хтори запроведзени пред тим роком, а у тей фази проєкта коцурскей школи ше донировало пенєж – 1 000 еври, як помоц у ришованю даякого проблему зоз хторим ше стрета, а ма вязи зоз елементарнима нєпогодами. 18. ДЕЦЕМБЕР 2015.

У школи одлучене же то будзе праве бетонованє старих бетонских поверхносцох, понеже же су уж барз зруйновани, та ше вода затримує тамадз кадзи школяре и наставнїки преходза кед иду до школи. Роботи окончує самостойна ремеселнїцка роботня „Нено” зоз Вербасу, а вибетонує ше вецей як сто квадрати поверхносци коло школи. Но, пре пременлїву хвилю, нє мож точно повесц кеди роботи буду закончени. Як потолковал координатор каритасового проєкта Елемир Джуджар, окрем школи таку донацию од Каритасу достанє и Месна заєднїца, хтора з того пенєжу купи циви за одводни ярок на улїчки Ошлєбодзеня. Т. Ходак

нок абдомену, дзе спада печинка, шлїжинка, жовч и покрутки, дзе роби лєм єден специялиста, та ше у порядней пракси препатрунки заказує. Базар здравя орґанизує Уния женох Општинскоґо одбору Сербскей напредней странки у сотруднїцтве з Домом здравя Кула чийо заняти окончую превентивни безплатни препатрунки. Базар здравя соботами буд зе отримани у шицких местох општини Кула, а потераз є окрем у Керестуре, отримани и у Крущичу. М. А.

РУСКЕ СЛОВО 11

КУЛТУРА И ПРОСВИТА ОТРИМАНИ РОЧНИ КОНЦЕРТ КПД „ДЮРА КИШ” У ШИДЗЕ

ОЗНАЧЕНИ 95 РОКИ ИСНОВАНЯ

На двогодзиновим концерту ше представели шицки секциї КПД „Дюра Киш”, як и госци КПД „Иван Котляревски” зоз Бикичу и КУД „Яким Гарди” зоз Петровцох. Окрем 95 рокох иснованя, означени и 20 роки од отвераня нового Руского дому

Руским доме у Шидзе прешлей нєдзелї, 13. децембра, Културно-просвитне дружтво „Дюра Киш” отримало Рочни концерт зоз хторим означело вельки ювилей – 95 роки иснованя (1920–2015). Як у програми визначене, спомнуте Дружтво єдно з найстарших на тих просторох и ма найдлугшу традицию пестованя язика, култури и обичайох Руснацох хтори ше до Шиду приселєли 1803. року зоз Руского Керестура, а пред

тим зоз сиверней часци Угорскей, зоз Подкарпатя далєкого 1751. року. – Ту зме ше населєли, остали, алє зме нїґда нє забули хто зме, цо зме и одкаль зме, и вше зме були упарти зачувац и пестовац нашо руске мено. Окрем чуваня своєй традициї у рамикох своєй фамелиї, нашо Руснаци ше вше зберали коло церкви, школи и преднякох хтори дали вельке доприношенє очуваню нашей рускосци – поведзене у конферанси на Рочним концерту.

ГОСЦИ НА КОНЦЕРТУ На Рочним концерту були Наташа Цвєткович, предсидателька СО Шид, Биляна Крч, помоцнїца предсидателя Општини задлужена за социялни питаня, Ромко Папуґа, началнїк Општинскей управи, дзепоєдни одборнїки СО и Члени Општинскей ради, члени Националного совиту Руснацох зоз Шиду, паноцове о. Михайло Режак и о. Владимир Еделински, представнїки КУД зоз Шиду и околїска и други.

У Шидзе 1920. року основана Руска читальня, у народзе позната як Руска школа, а тоту ше назву и нєшка нє ридко чує кед слово о КПД „Дюра Киш”. Праве то и бул фундамент терашнього Дружтва. Як визначене у програми, од 1946. року Дружтво исновало як Руска матка, а од 1952. року ма мено познатого

12 РУСКЕ СЛОВО

18. ДЕЦЕМБЕР 2015.

КУЛТУРА И ПРОСВИТА партизана Дюри Киша и так ше вола и нєшка. Перши предсидатель Дружтва бул Силвестер Еделински, потим Ґриґорий Дуда и други... Як гварене, окрем Руснацох у роботи Дружтва вше участвовали и шицки други националносци хтори жию на тим просторе и вєдно през шицки тоти роки творели. Чесц же би отворели Рочни концерт, мали наймладши члени хтори одтанцовали танєц „Дунє ранке”, а при рихта ла их вихователька Ясминка Димитриєвич. Потим ше представел орке стер Дружтва под руководством Драґана Макивича, а солиста на приму бул Зденко Данчо. Одгра ли „А кад те бе любит не смем” и „Венчик руских писньох”. За мерковани наступ мала и Младша шпивацка ґрупа Дружтва хтора виведла даскельо руски шпиванки. Слово о ґрупи хтора у тим року мала вельо замерковани наступи на наших и других манифе стацийох, а окреме же наступали у популарней еми- Солисти на концерту: сиї РТС „Шлї- Андєла Добраш и Михаел Ґовля вик”. У Дружтве ше пе стує и соло шпиванє, а того ставели зоз танцами „Танцовала би вечара ше представели Андєла До- я танєц, та за танцом”, „Три гвиздочбраш и Михаел Ґовля. Уж роками ки на нєбє”, „Опришки”, „Пастирудатни наступи у пе стованю рускей ски танєц”, а публика окреме ужинародней шпиванки ма и Старша вала у „Гопаку” и танєчнїкох нашпивацка ґрупа КПД „Дюра Киш” градзовала з аплаузами. Тиж удатни хтора з тей нагоди тиж одшпивала наступ мала и хлопска шпивацка даскельо руски шпиванки „Чия то ґрупа госцинского дружтва зоз Пезаградка”, „Преквитай, преквитай”, тровцох хтора одшпивала венчик руских писньох. На „Шнїло ше ми”. Чесц наступиц на Рочним концер- концерту було места и ту мала и Шпивацка ґрупа КПД за поетски хвильки, а з „Иван Котляревски” зоз Бикичу хто- тей шветочней нагоди ра одшпивала даскельо шпиванки як Мирон Джуджар, поди Младша шпивацка ґрупа КПД предсидатель Дружтва, „Дюра Киш” хтора зашпивала „Ве- пречитал писню „Дважнї зайду”, „Фуяра, фуяра” и „А на сторочна драга”, Шигори”, а такой за нїма и Старша шпи- дяня, учителя и писателя Михала Ковача. вацка ґрупа зоз двома шпиванками. Кед концерт почали Окреме удатни наступ на концерту мали госци зоз Петровцох зоз Репу- домашнї зоз наймладблики Горват скей, члени КУД шима, закончел ше зоз одно сно „Яким Гарди”. Фолклорна секция, старшима, чий уметнїцки руководитель и хоре- Старшу ґрупу хтора одоґраф Звонко Костелник, ше пред- танцовала Руски тан18. ДЕЦЕМБЕР 2015.

ШЕДЗИСКО ДРУЖТВА КПД „Дюра Киш” роками мало шедзиско у старим будинку Рускей читальнї у главней улїци на Вельким шоре, а после валяня будинку, єден час исновало у Лєтнєй владическей резиденциї, потим у старим будинку ОШ „Бранко Радичевич” и потим у будинку дакедишнього „Илиянума”, же би 1995. року, на 250 рочнїцу од проселєня Руснацох на тоти простори, бул отворени нови Руски дом. З Рочним концертом означени и 20 роки нового будинку Руского дому.

ци, а потим учашнїки вєдно одшппивали „Многая лїта”. Публика уживала у двогодзиновим концерту, а домашнї их поволали же би ше ознова стретли 17. янура 2016. року з нагоди отримованя Акедемиї означованя националного швета Руснацох.■ Вл. Дїтко Фото: Вл. Дї. и о. В. Е. М.

РУСКЕ СЛОВО 13

КУЛТУРА И ПРОСВИТА

ЦЕНТРАЛНА МАНИФЕСТАЦИЯ РУСНАЦОХ У СРИМСКЕЙ МИТРОВИЦИ

ПРОГРАМА ПОШВЕЦЕНА „МАЦЕРИ РУСКИНЇ” Традицийна Шветочна академия „Мацери Рускинї”, як централна манифестация Руснацох у Сримскей Митровици, отримана пияток, 11. децембра пред полну салу у Театре „Добрица Милутинович”

рограму з нашу шветочну шпиванку „Браца Русини” почала Мишана шпивацка ґрупа „Руски зарї”, а Академия цали час була попреплєтана зоз стихами зоз Поеми „Мацери Рускинї” Гелени Гафич Стойков, хтори двоязично рецитовали Теодора и Ирена Ванчик, Милена Костич и Ивана Боґич. На клавиру их провадзела Тияна Бережни, а зоз писнями о Руснацох участвовали и старши рецитаторе Ясна Арбанас и Звонко Беднар. Найвекши аплауз до стали наймладши – дзеци и школяре котри уча руски язик у нашей грекокатолїцкей церкви, а з котрима роби професорка руского язика Моника Абодї. Вони одрецитовали даскельо писнї и вимодлєли молитву „Богородице Дїво”. Як госци на програми наступели члени КУД „Бранко Радичевич” зоз Сримскей Митровици, чий Ансамбл ветеранох одтанцовал „Танєц витаня”, и КУД „Яким Ґовля” з Миклошевцох, з Горватскей, чия шпивацка ґрупа одшпивала даскельо руски шпиванки, а танєчнїки одтанцовали два танци.

14 РУСКЕ СЛОВО

Дириґентка Шпивацкей ґрупи „Руски зарї” Даниєла Горняк, зоз провад зеньом Дзивоцкей шпивацкей ґрупи, на атрактивни спо соб виведла нашу нову популарну шпиванку „Червени чижмочки”, а на програми наступело и домашнє українске КУД „Коломийка” з українску народну шпиванку. На концу програми шицки учашнїки вєдно одшпива ли популарну войводянску композицию и „Многая лїта”, шицких шпивачох провад зел орке стер „Ходоба и приятелє”, а домашнї на концу под зелєли и под зекованя шицким котри помогли у ре а лизованю Академиї. Конферансу по руски и по сербски вод зели Анита Абодї и Владимир Крстич. У мено орґанизатора, Душанка Чордаш Ко стич мед зи го сцами на Шветочней академиї окреме при вита ла заменїка предсидателя НС Руснацох Йовґена Мудрия и подпредсидательку НС Наташу Регак, котра на початку Академиї присутних привита ла у мено Совиту. Привитани и представителє Городскей управи за културу, спорт и младеж Сримскей Митровици, парох грекокатолїцкей церкви о. Владислав Варґа, медиї, числени спонзоре, як и патраче. Шветочну академию орґанизова ла Подручна канцелария На ци о нал но го со ви ту Ру сна цох у Сримскей Митровици. По Шветочней академиї друженє домашнїх и го сцох предлужене у парохийней са ли нашей церкви Возне сеня Го споднього, дзе ше з найвекшей часци и сход за Руснаци у Сримскей Митровици.■ Дюра Винаї 18. ДЕЦЕМБЕР 2015.

КУЛТУРА И ПРОСВИТА У НОВОСАДСКИМ ТЕАТРЕ/UJVIDEKI SZINHAZ РУСКИ КУЛТУРНИ ЦЕНТЕР ОТРИМАЛ РОЧНИ КОНЦЕРТ

НА БИНИ ВЕЦЕЙ ЯК СТО АМАТЕРЕ

Руски културни центер з Нового Саду внєдзелю, 13. децембра, отримал Рочни концерт зоз назву „РКЦ свойому городу”, а на бини було вецей як сто учашнїкох онцерт отримани у Новосадским театре/Ujvideki szinhaz, чия сала з тей нагоди була полна з нащивителями, а на Рочним концерту участвовали як младши, так и аматере ветеранє. Шицких присутних, як и членох Националного совиту Руснацох и представительох институцийох и здруженьох, привитала конферансиєрка Саня Маркович. Перше ше представели наймладши, як ше и швечи, та Дзецински хор одшпивал даскельо шпиванки, а як соло шпивачка опрез Хора шпивала Сара Надрлянски и шпивацки дует Саша Загорянски и Мижо Ковач. Дзецинска фолклорна ґрупа, хтора того року позберала красне число танєчнїкох, цо бул вецейрочни проблем у РКЦ, и у одличним ритме одтанцовала танєц „Коломийка”. Красне число позбераних дзецох на нєдзельовим концерту указує же тото Дружтво ма будучносц, и же длугорочни труд ентузиястох у нашей рускей култури нє бул даремни. Уметнїцки руководителє тих дзецинских секцийох у Дружтве Ана-Мария Рац, Владимир Иван Вева и Михаїл Римар. Хор „Гармония”, под дириґенством Весни Кесич Крсманович, на Рочним концерту одшпивал три руски композициї, медзи котрима „Хижочко стара” у интересантним аранжману хтори охабел найкрасши упечаток на публику. Женска шпивацка ґрупа ше представела з вецей рускима композициями у двох блокох, а наймоцнєйши аплауз

18. ДЕЦЕМБЕР 2015.

достали на композицию „Дзбай, мамо дзбай”. Хлопска шпивацка ґрупа тиж у двох блокох одшпивала даскельо руски, як и шпиванки других народох. Найупечатлївше, штирогласно хлопи одшпивали композицию „Я до лєса желєного нє пойдзем”, як и словенску композицию „Ґор чез изаро”. Руководителє тих секцийох директор Хору Борислав Сакач, Женскей шпивацкей ґрупи уметнїцки руководитель Мирослав Пап, а Хлопскей Борут Павлич и Михайло Колєсар. Фолклорна ґрупа ветеранох ше представела зоз двома хореоґрафиями – Рускима танцами и сербским „Войводина” и указали же су ище вше у добрей форми, а Виводзацка фолклорна ґрупа з динамичним „Варешковим танцом”, хтори упечатлїво одтанцовали лєм дзивчата. Хореоґрафове танцох Миломир Шайтош и Миодраґ Цветкович Баняц, а уметнїцки руководителє тиж Миломир Шайтош и Владимир Иван Вева. Шицких учашнїкох на концерту провадзел Народни оркестер РКЦ. Публика у сали з громкима аплаузами богато наградзовала виводзачох и кляпкала у ритме виводзених композицийох. Саня Маркович на концу подзековала виводзачом на концерту, а публики на нащиви. Концерт финансийно потримала Городска рада за културу Нового Саду.■ О. П-С. Фото: В. Вуячич

РУСКЕ СЛОВО 15

КУЛТУРА И ПРОСВИТА 25. ДНЇ МИКОЛИ М. КОЧИША У ДЮРДЬОВЕ И НОВИМ ОРАХОВЕ

У КОЧИШОВИМ РОДНИМ МЕСЦЕ У рамикох 25. Дньох Миколи М. Кочиша у дюрдьовскей Основней школи „Йован Йованович Змай” вчера отримана програма на хторей школярки рецитовали писнї и здогадли на живот и роботу Миколи М. Кочиша, родом Дюрдьовчаня, алє и його уплїв на нєшкайше школованє на руским язику. З тей нагоди найвреднєйшим читачом кнїжкох зоз школскей библиотеки заступнїца Дружтва за руски язик, литературу и културу Ирина Папуґа уручела припознаня з меном „Амалиї Хромиш”, тиж родом Дюрдьовчанки, а достали их Ксения Вереш, Мария Горняк, Єлена Мудри, Мария Барна, Єлена Горняк и наставнїк виронауки котри роби и у библиотеки Данил Задрепко. Школа, родичи, наставнїки и учительки ше можу поцешиц, бо за тоту награду каждого року єст красне число вредних школярох котри ю заслужую. Предсидатель Управного одбору Дружтва Владимир Салонски професорки руского язика и литератури, наставнїци у дюрдьовскей Школи Мариї Самарджич уручел Плакету „Проф. Гавриїл Г. Надь”, за доприношенє воспитно-образовней роботи и популаризованю руского язика и литератури медзи школярами, родичами и у дружтвеним штредку. – Нїч од того би нє було без школярох, бо наставнїки у школох пре нїх, а нє вони пре нас. Наздавам ше же ми мойо школяре и у будучносци помогню же бизме ше и надалєй добре пласовали на змаганьох и смотрох рецитаторох – гвареля Мария Самарджич котрей шицки присутни винчовали на награди, та и директорка ОШ Мария Тртич. – Мария Самарджич у нашей школи преподава руски язик и литературу двацец три роки. Крашнє сотрудзує-

ме. Школяре котри маю дотик зоз руским язиком треба же би були при нєй на настави же би мала цо вецей школярох, та и успиху на змаганьох – гварела Мария Тртич. – У Дюрдьове барз важне отримац руски язик у школи и шицки класи кед професоре доставаю таки награди – гварела Ирина Папуґова. У другей часци програми воспитачки у дюрдьовскей ПУ „Дюрдєвак” Марини Сабадош Папуґова уручела кнїжку новей музичней творчосци за дзеци „Червене пупче 1969-2012”, а потим представела нови виданя Дружтва, хтори подаровани и школскей библиотеки. На програми у рамикох Дньох Миколи М. Кочиша присуствовали школяре нїзших и висших класох ОШ котри уча руски язик, учительки Мелания Саламун и Єлена Салаґ, наставнїца сербского язика Даниєла Самарджич и наставнїца руского язика и литератури котра преподава у Новим Садзе Ванеса Медєши. С. Барань

ГОДЗИНА ЛИТЕРАТУРИ И МАЛЬОВАНЯ У рамикох Дньох Миколи М. Кочиша у новоораховскей Основней школи „18. октобер”, штварток, 10. децембра, отримане стретнуце з писательку и подобову уметнїцу Серафину Макаї и подобовим уметнїком Силвестером Макайом. За тоту нагоду школяре котри пестую руски язик у ораховскей и у ОШ „Чаки Лайош” у Бачкей Тополї зоз свою

16 РУСКЕ СЛОВО

наставнїцу Сенку Бенчик пририхтали пригодну програму, а потим им писателька читала свойо стихи и гуморески. – Ми раз рочнє под час Дньох Миколи М. Кочиша вєдно зоз Дружтвом за руски язик, литературу и културу орґанизуєме стретнуце наших писательох и школярох, прето же през таки стретнуца дзеци вецей мотивовани за литературу и за руску бешеду. Теди, кед ше рихтаме за тото стретнуце, ми векшу увагу пошвецуєме творчосци писательови хтори приходзи. Обдумуєме програму, плакату, а приходза нам и родичи, бо то єдна файта и явней годзини – гварела наставнїца Сенка Бенчик. На стретнуцу була орґанизована и вистава малюнкох на склу Серафини Макаї, а Силвестер Макаї под час програми мальовал пейзаж, так же дзеци и присутни могли видзиц творенє єдного подобового малюнку, хтори ше потим подаровало Школи. У другей часци програми Ирина Папуґова представела нови виданя Дружтва за руски язик, литературу и културу. О. П-С. 18. ДЕЦЕМБЕР 2015.

НАША ТЕМА: ПРЕД КРАЧУНОМ И НОВИМ РОКОМ ROK XIV ^ISLO 12

ШВЕТА ПРЕД ДЗВЕРМИ

Пред нами найкрасши днї у року – Крачун и Нови рок. Уж о даскельо днї Руснаци у Керестуре и за Дунайом, преславя тото найрадоснєйше християнске швето так як цо узвичаєне – з найблїзшима, при смачней вилїйовей вечери. Тидзень по Новим року, и шицки други. А же би тоти швета були окремни, порихтайце ше. Роздумайце як их препровадзице и дайце шицко од себе же би випатрали так, як уж роками плануєце. Гайде, най ше того року витвори шицко цо сце потераз задумовали. Най то будзе того Крачуна, и того Нового року. На вас ше стої чи сцеце мац полне обисце зоз швицацима ґомбулями, прикрасками, швичочками, на столє шицкого, и милих людзох при себе. Ви одлучце чи то будзе забава до рана, мир у душички, єдноставносц, цеплота обисца, ванилийово колачики, чи кремпита. Кед сце здрави, алє и кед вас здравє нє так служи, кед сце осамени або залюбени, кед робице або сце без роботи, кед дакого чекаце, або дахто чека вас, кед маце у кишенки або нє... гоч як – зробце дацо же бисце на швета були щешлїви. Порихтайце з дзецми цо будзе на столє, обрадуйце их, и тих найблїзших, алє и свойо шерцо... Лєм най нє будзе же нїч нє зробице. Число ушорела: Славица ФЕЙСА

Най швета нє прейду без Вас!

18. ДЕЦЕМБЕР 2015.

РУСКЕ СЛОВО 17

НАША ТЕМА: ПРЕД КРАЧУНОМ И НОВИМ РОКОМ

ДОМ И ФАМЕЛИЯ

ЄДЛА, ОБИЧАЇ И АРАНЖМАНИ За швета ше, правда, треба порихтац. Треба пренайсц тото цо ше каждому окреме пачи и пробовац го справиц, увариц або упечиц. Гоч цо и як зробице, найважнєйше же з новима идеями створице окремну, шветочну атмосферу

а Вилїю после вечери, за хтору ше служи печена риба на рискаши, на столє звичайно стоя и бобальки, суха овоц, танєр з овоцу и мед и орехи. Того дня ше є лєм посни єдла як капущанїки, пуканки, дунца... На перши дзень Крачуна мож єсц шицкого, та на богатим столє юшка, печене месо, сарма, колбаса и други єдла по смаку фамелиї. ПЕЧАРКОВА МАЧАНКА

Велї нє знаю же ше у Сриме, у Бикичу на стол ґу риби на Вилїю кладзе и мачанку з печаркох. Печарки – пипенки, рошню на Фрушкей гори, а у октобру и новембру ше их обера, и кладзе змарзнуц. На Вилїю ше попражи муку на олєю, долєє з воду розблажену капусну юху, и кед кус превре, дода обарени печарки и по солї. Невенка Бобальова з Бикичу таку мачанку роками рихта, а того року можеце и ви. КАПУЩАНЇКИ Капущанїки, або капушнїки, мож рихтац на вецей способи. Йоска Балїнтова зоз Дюрдьова пражи капущанїки по рецепту своєй мацери. Гоч єй мац капущанїки пекла у пецу, вона их пражи на масци у векшей тепшички. Перше пошека капусту, а кед є квашна, або слана, пред тим ю добре вимиє. За 7 капущанїки треба 7 векши гарсци муки, та видзе же єдна гарсц – єдно цесточко, односно єден капущанїк. Дода ше штварцину швижого квасу, хтори ше лєм розтруши, а нє кладзе ше до млєка и цукру, як за колачи на квасу. Дода ше три раз до пальцох солї, або єдна ровна ложичка, и лїтней води кельо мука поднєше. Цесто нє треба же би було тварде, алє мегчейше, же би ше добре розганяло и готове є кед ше нє лїпи на пальци. Цесто нє треба же би кисло, бо вец капущанїки груби як лепинь, алє ше го такой гнєце и роби зоз нїм. Квасу ше муши положиц же би капущанїки були ценки и мегки.

18 РУСКЕ СЛОВО

До каждого цесточка идзе єдна гарсц капусти, вшадзи єднак ше покладзе на цесточко, а нє лєм до штредку. Вец ше таки цесточка закруца до лабдочкох” и розганя. Таки гото” ви капущанїки треба такой пражиц и єсц. ЖИТКО Дакеди давно ше верело же кед житко на Крачун густе и желєне, таки будзе и цали наступни рок. Крачунске житко символизовало и обнову живота, и благостан хтори ше жадало мац нє лєм през крачунски швета, алє цали рок. Тим цо о даскельо днї Крачун, житко уж желєне, алє гевти цо Крачун славя по старим календару, маю кеди, бо житко ище вше нє позно пошац до мисочкох. Ана Варґова з Руского Керестура роками шеє житка и совитує же пред тим як ше го положи до судзинки, житко єдну ноц муши буц намочене у води. Вец ше воду злєє и ище єден дзень житко стої у цеплим, аж вец го треба пошац. Вона долу, до мисочки положи и дакус глїни – помишаней купчей и мелкей зоз кертечини, вец житко, а на верх ознова глїни, лєм кус вецей як до пол мисочки. Житко стої у цеплим, а залїва ше зоз пирскачом за шмати зоз лїтну воду кажди други дзень док ше нє розрошнє, а вец и поридше. Того року нє купуйце житко. Пошейце го сами.

смаку) муки кельо приме. Помишац поступнє шицки состойки, добре их зєдинїц, а муки додац тельо же би ше достало цесто з хторим мож добре робиц. Охабиц цесто най стої даскельо годзини. З того це ста мож з фурмочку вибивац рижни фиґурки, а мож направиц и кульки. Печиц у релни на 180 ступнї, 8 минути.

АРАНЖМАНИ, ПАРТКИ И ПРИКРАСКИ Славица Страценски з Нового Саду барз креативна жена хтору нашо читаче упознали кед за нашо новини прикрашовала писанки. Тих дньох зме ю нащивели и видзели як зоз кус мриї мож виробиц барз красни, уникатни прикраски хтори роками мож класц на ядловец. Вона нє шицко купує, прави аранжмани з материялу хтори находзи и у природи: ядлїново древко, шишарки, конарчки. Гоч цали роботни вик робела у медицини, Страценскова и схопна шивачка. Понаходзи по дутянох одвитуюце платно и вец з нього шиє партки, заглавки и бависка дзецом, вишива, кладзе перлочки... Зна барз крашнє поскладац фарби, прикрашиц шицко з машлїчками и перлочками, и у тим ужива. Окреме тераз пред шветами.

МЕДОВНЇКИ Велї ґаздинї за швета наисце запратани, треба шицко на час порихтац, попораїц, навариц и напечиц колача. Кажда ґаздиня добре зна цо найблїзши найволя, та тото и рихта. Но, нє згорше кед кухарка и експериментує, и каждого року напече и цошка нове. Дзеци окреме любя медовнїки, и то нїч нє нове, бо су смачни и крашнє випатраю. Рецепт за медовнїки нам дала Марча Джуджарова з Нового Саду хтора прави и украшує медовнїки на барз вельо способи, и за велї швета. Потребне: 200 ґр меду 200 ґр цукру 200 ґр марґарину 2 вайца ложичка соди бикарбони присмачка за медовнїки (або лєм цимет и гвоздзик по 18. ДЕЦЕМБЕР 2015.

КРАЧУНСКИ ВЕНЄЦ З ҐОМБУЛЬОХ Найкрасши днї у року пред нами, та тема крачунскей декорациї обисца ознова актуална. У шицким тим найважнєйше кед шицко можеце покончиц у фамелиї, у обисцу зоз наймилшима, окреме з дзецми. Крачунски венєц з ґомбульох нє чежко направиц, а нє треба анї вельо материялу. Потребне древко за шмати з дроту, лєбо фалат кус грубшого дроту, клїщи, ґомбулї (завиши яки вельки венєц правиме) и машля. Перше з древка з дроту направиме круг, лєбо скруциме дрот, алє мушиме охабиц верх хтори з клїщами викривиме так же бизме достали квачку на хтору го заквачиме. Потим розкруциме верх на древку на хтори з обидвох бокох здзиваме ґомбулї. Ґомбулї треба позбивац, бо є красши кед их єст вельо. На концу, на квачку завязац вельку машлю и пущиц конци же би були цо длугши.

18. ДЕЦЕМБЕР 2015.

РУСКЕ СЛОВО 19

НАША ТЕМА: ПРЕД КРАЧУНОМ И НОВИМ РОКОМ

ДОМ И ФАМЕЛИЯ

18 РУСКЕ СЛОВО

18. ДЕЦЕМБЕР 2015.

РУСКЕ СЛОВО 19

ДОМ И ФАМЕЛИЯ

женоблоґ

Пише: Ясмина ДЮРАНЇН

Photofunia

САҐА О СТАРОМУ (И О СТАРЕЙ)

email: jasmina.djuranin@gmail.com

20 РУСКЕ СЛОВО

ж почала новорочна еуфория. Шицко оквецене ище на початку децембра, улїчки ше блїща од рижнофарбових шветлох хтори дочарую шветочну атмосферу у тим прекрасним городзе. Знїженя (кобаяґи) на каждим углє, а я лєм рахуєм кельо мам того року порихтац пакецики за Крачун(и), цо до нїх положиц, цо будзем вариц и печиц за шве та и з ке льо нула ми ше то пи ше. И уж вид зим: математично-акробат ска бравура (лєбо дебакл) будзе и того року. Лєгко дзецом – вони науча даяку коляду и гоч дзе пойду – зашпиваю даяки пакецик. А у нїм и лакотки, и динарчки. Од обидвох ше дзвига розположенє. Чом же би нє були задовольни? Ище кед од Дїда Мраза достаню тото цо и написали у писемку – радосци нєт конца!

А вон ми наисце идзе на ґанґлиї. Прецо? Га, прето! Нє познам анї єдного хлопа хтори роками, а у тим случаю виками, приноши таку радосц до обисца. Думаце же то прето же ма таки ирваси? Хтори лєца? Ша у даєдних державох з нїх правя колбаси! Чи прето же цали рок под милим богом нїч нє роби, бо ше рихта за тоту єдну ноц обисц цали швет? А-а... Нє. То прето же му шицко тото порихта БАБА МРАЗАНЯ. Га, гей. Вон лєм позбера шицку славу. А вона жена шицко пороби. Шицки писма му по склада на єдно ме сто, и шмати му порихта, и пакецики направи. Без нєй – вон би бул нула. Зиро. А знаце цо панї Мразаня роби тей чаривней ноци 31. децембра вечаром кед випровад зи дїда? Ужива... То єден єдини дзень у року кед себе може дац на волю. Ище анї ирваси нє вифуркню горуцу пару з нозґрох, вона уж планує як буд зе уживац. Напуща себе полну кад зу води, пущи даяку музику, отвори вельку Милку и – ище анї нє задумала як закончи тот совершени дзе нь, а те ле фон уж брен ка. Стари забул мапу цо му виписала кад зи ма перше пойсц. Кречана! А думала же кед ше так поприбера до тих новорочних чаривних шматох, же вон наисце того дня буд зе таки – совершени. Ба, купак. Кажди раз ше так занєше. Шлїдуюцого року, верабоже же му и я напишем писемко. Док нє преверим чи вон наисце виполнює жаданя, нє змирим ше. А тото исте зробце и ви. Кед и вам и мнє виполнї жаданє, а жаданя шицки маме, вец ше од нового року врацаме до дзецинства. Порадзене? Будземе вериц, твардо вериц до доброти, до даякого добродїя хтори нам поможе, а и свою помоц нєсебично даме. То нам будзе найкрасши пакецик. А верим же нам у тим и Баба Мразаня помогнє. ;) 18. ДЕЦЕМБЕР 2015.

КУЛТУРА И ПРОСВИТА З НАГОДИ ДВОХ ЮВИЛЕЙОХ ГОРОДСКЕЙ БИБЛИОТЕКИ НОВОГО СА ДУ

ПОДЗЕКОВАНЄ НАШЕЙ „ЗАГРАДКИ” Часопис за дзеци „Заградка” пияток, 11. децембра, достал Подзекованє з нагоди 60-рочнїци од снованя Дзецинского оддзелєня у Городскей библиотеки Нового Саду, хтора того року преславює и 170 роки од снованя. Подзекованя уручени у Городскей хижи на Манифестациї „Кнїжка у шерцу”, хтора виросла з дакедишнєй „Читательней значки” за дзеци, а од 2003. року запровадзена є як традицийне збуванє. Подзекованє прияла одвичательна редакторка „Заградки” Мелания Римар. На шветочносци з тей нагоди присутних привитал директор Городскей библиотеки Нового Саду Драґан Коїч, а шветочносц отворел член Городскей ради за културу Ваня Вученович.

ДВОЙО ШКОЛЯРЕ НАГРАДЗЕНИ Писателька и одвичательна редакторка часопису за дзеци „Заградка” Мелания Римар того тижня нащивела годзину ученя руского язика при наставнїци Славици Мали у ОШ „20. октобер” у Вербаше. У тей порядней нащиви Мелания Римарова до Вербасу принєсла и награди котри од „Заградки” достали школяр Митро Уйфалуши зоз ОШ „Светозар Милетич” и школярка Сара Канкараш з ОШ „20. октобер”. Годзину нащивел и директор школи „20. октобер” Раденко Шимун хтори привитал Римарову и виражел добре сотруднїцтво зоз наставнїцу Славицу Мали. А. М.

З нагоди тих двох ювилейох Городскей библиотеки Нового Саду уручени Подзекованя сотруднїком зоз установох култури, образованя и медийним хижом, а Подзекованя достали и школяре. Медзи наградзенима, окрем нашого часопису за дзеци „Заградка”, и даскельо ТВ, Новосадски театер Ujvideki szinhaz, Часопис за дзеци „Невен” и „Мали Невен”, даскельо новосадски основни школи, Центер за подобове воспитанє дзецох и младих Войводини, тарґовински подприємства, як и даскельо поєдинци. О. П-С.

У РУСКИМ КУЛТУРНИМ ЦЕНТРЕ У НОВИМ САДЗЕ

НОВА ДИРЕКТОРКА НАТАША МАКАЇ МУДРОХ Управни одбор Руского културного центру у Новим Сад зе концом новембра, за директорку РКЦ вибрал Наташу Макаї Мудрох, донєдавна предсидательку УО РКЦ. На явну оглашку конкурова ли дотерашнї директор Владимир Сивч и Наташа Макаї Мудрох, а зоз гласаньом, члени УО з векшину гласох за директора вибрана Наташа Макаї Мудрох. Термин за жалби прешол и вибор за директора РКЦ полноважни. Наташа Макаї Мудрох закончела Високу школу фахових студийох за обра зованє воспитачох у Новим Садзе и по образованю є фахови воспитач. На чоло ново садского Дружтва першираз вибрана жена, а, як гвари, єй задумка же би РКЦ бул 18. ДЕЦЕМБЕР 2015.

ново садским Руснацом як други дом, одно сно база у хторей ше буду зберац и робиц за руске добро. – Почали зме зоз реновираньом про сторийох, жадаме омасовиц членство, а попри по стояцих програмох, требало би правиц и нови,

же би ше о нас Руснацох знало вецей, як у нашим городзе, так и ширше у Сербиї. Думам же зме барз заварти и програми правиме лєм за нас, а требали бизме ше отвориц ґу другим. Тиж так у будуце жадаме апликовац на рижни конкурси, котри би потримали нашо акциї. Наш найвекши проблем же ше РКЦ третира як здруженє гражданох, а кед би нам снователь бул Город Нови Сад, цо на даскельо заводи пробоване, алє нє витворене, були би нам плацени комунални трошки, а могли бизме мац и заняти особи у Дружтве. Покля ше тото нє розриши, робиме так як мож – гварела нам нововибрана директорка РКЦ Наташа Макаї Мудрох. О. П-С.

РУСКЕ СЛОВО 21

МОЗАЇК МУЗИЧНО-ЛИТЕРАТУРНА ПРОГРАМА

НАЙВАЖНЄЙША ВЗАЄМНА Пише: Ася ПАПУҐА

У Заводу за културу войводянских Руснацох у Новим Садзе, 10. децембра отримана музично-литературна програма младих, як и вистава фотоґрафийох Даряна Гардия, у орґанизациї младежского часопису МАК и Заводу за културу войводянских Руснацох

а програми участвовали млади авторе – музичаре, шпиваче и поетове, хторим того и прешлого року вишла кнїжка лєбо музични албум, як додаток часописа МАК, а наступели и дзепоєдни наймладши сотруднїки МАК-у. Програму провадзела вистава фотоґрафийох зоз зборнїка фотоґрафийох „// / /” Даряна Гардия, хтори вишол зоз остатнїм числом МАК-у. Редакторка МАК-у, Мая Зазуляк, привитала нащивительох и представела тогорочну роботу того часописа. Вона представела зборнїк фотоґрафийох „// / /” Даряна Гардия зоз Руского Керестура, студента на Академиї подобових уметносцох и дизайнa у Братислави, у Словацкей. Як Зазулякова гварела, тот зборнїк видати у сотруднїцтве зоз Заводом за културу войводянских Руснацох, а рецензию за зборнїк написала Биляна Чурна Роман.

Марина и Кристина, єдни з наймладших сотруднїкох МАК-у

Представени албум Златка Русковския „Лєм єден погляд” Цецилия

Михаил

РЕТРОСПЕКТИВА ВИДАНЬОХ МАК-у У музичней часци програми млади музичаре и шпиваче представели албум Златка Русковския „Лєм єден погляд”, хтори вишол з октоберским числом МАК-у. Анамария Колошняї, Саня Полдруги, Сашо Палєнкаш и автор, Златко Русковски, одграли и одшпивали пейц писнї, а патрело ше и видео-спот хтори зняти початком юния за писню „Пламень” зоз спомнутого албума. – Треци раз представяме албум, першираз зме наступели на „Дньовки”, а були зме и у Шидзе. На албуму сотрудзовала и Танита Ходак, медзитим, нє могла присц на програ-

22 РУСКЕ СЛОВО

му. Задовольни сом зоз сотруднїцтвом, шицки зме ше уклопели и зложели. Кед ше роби з озбильнима людзми хтори знаю роботу, нєт нїяки почежкосци, анї проблеми – визначел Русковски. – Наисце нам лєгко наступац вєдно. Мали зме барз мало проби, алє ше шицки добре познаме, уж длуго сотрудзуєме – додал Сашо Палєнкаш. На програми ше представели и

Марина Роман и Кристина Афич, як єдни з наймладших сотруднїкох МАК-у, хтори одшпивали и одграли шпиванку на анґлийским язику. Саня Полдруги одшпивала и єдну авторску шпиванку зоз свойого албума „Поведз ми”, хтори вишол прешлого року, а на ґитари ю провадзел Михаил Рамач. – Зоз тоту програму МАК направел наисце прекрасну ретроспективу виданьох. Жадам же би и надалєй так успишно робели и предлужели 18. ДЕЦЕМБЕР 2015.

МОЗАЇК У РУСКИМ ДОМЕ У ШИДЗЕ

У НОВИМ САДЗЕ

ПОТРИМОВКА промововац шицких младих хтори ше по дачим визначую – гварела Полдругова.

ПОЕЗИЯ Зоз поезию ше представели Цецилия Надь и Михаил Рамач, хторим вяри того року видата двокнїжка „Чаривни нїтки/З молу до дуру”. Надьова пречитала три писнї, а Рамач єдну, а другу, хтору сам и компоновал, одшпивал и одграл на ґитари. Надьова наглашела же рецензению за єй кнїжку написала Каролина Папуґа, хтора була и єй професорка, а, тиж так, найбаржей ю и потримала. Рамач тиж вихасновал нагоду подзековац Миронови Джуньови, рецензентови своєй кнїжки. Обидвойо ше зложели же добре же ше потримує и реализує таки програми, окреме пре язик и национални идентитет, а же найважнєйша взаємна потримовка – кед музика потримує литературу и литература музику. Директор Заводу за културу войводянских Руснацох, Серґей Тамаш похвалєл роботу часописа МАК и гварел же ше сотруднїцтво Завода и МАК-у предлужи и у 2016. року. Шицки авторе виявели же су барз задовольни зоз сотруднїцтвом хторе мали зоз МАК-ом. Мая Зазуляк подзековала шицким учашнїком и нащивительом же потримали програму и наявела же од нового року, МАК предлужує з роботу и з видаваньом додаткох. – Зоз тоту програму зме символично заварли тогорочну роботу нашого часописа. Нове число видзе уж у януару, понеже МАК од шлїдуюцого року будзе виходзиц раз мешачно – гварела редакторка МАК-у, Мая Зазуляк. Зазулякова визначела же МАК вше отворени шицким младим хтори жадаю обявйовац свойо тексти, фотоґрафиї, шпиванки, илустрациї и подобне. ■ 18. ДЕЦЕМБЕР 2015.

ПРЕДСТАВЕНА СУЧАСНА РУСКА МУЗИКА За Дзень општини и 71-рочнїци ошлєбодзеня Шиду, внєдзелю, 6. децембра, у Руским доме у Шидзе отримани музични вечар на хторим представена сучасна руска музика

адумку Далибора Болдиша зоз Шиду о представяню сучасней рускей музики, Одбор за младеж Националного совиту Руснацох дзечнє прилапел, та так Шидянє мали красни музични вечар. За представянє музики були задлужени Сашо Палєнкаш и Златко Русковски зоз Руского Керестура, як и Танита Ходак зоз Коцура. Праве на початку вечара ше з даскелїма шпиванками представела Танита Ходак, а провадзели ю Палєнкаш и Русковски, та то такой ,,зограло” нащивительох. У предлуженю вечара за добре розположенє бул задлужени Сашо Палєнкаш хтори зоз Златком Русковскийом представел свойо композициї, гевти цо уж зняти, а на репертоаре було и дацо цо ту премиєрно виведли. Палєнкаш присутним бешедовал и о наших традицийних музичних фестивалох од националного значеня и обичайох вязаних за Крачун у Руским Керестуре. Нєсподзиванє за присутних була коляда ,,Ноц над Вифлеєм”, обробена у сучасним духу, а обробок молитви ,,Оче наш” хтори присутни у такей

музичней верзиї першираз чули и дожили, наисце було окремне нєсподзиванє и дожице. Же би ше млади зоз Шиду, Беркасова и Бикичу цо красше чувствовали помогло спонтане справованє без ,,протокола” и одлична шпиванка, музика и интерпретаторе. Вл. Дїтко

„НАЙ РУСНАК/РУСКИНЯ 2015” Авторки радио-емисиї за младих „Останьце нашмеяни”, Саня Маркович и Саня Полдруги, Два Санї, и того року направели конкурс за вибор „Най Руснака/Рускинї 2015” З тей нагоди поволуєме шицких же би гласали за єдну особу, возросту од 15 по 35 роки, котра ше, по вашим думаню, того року найбаржей визначела зоз своїма успихами. Гласац можеце на Фейсбук боку Двох Саньох так же напишеце мено свойого фаворита на їх муре, лєбо ше им можеце явиц до инбоксу. Кажде може гласац лєм раз и лєм за єдну особу, а лайки ше нє рахує. Потераз титулу „Най Руснака/Рускинї” достали: Сашо Палєнкаш 2009. року, Мирослав Кевежди 2010. року, Михаил Дудаш 2011. року, Ивона Торма 2012. року, Сандра Барань 2013. року, Ана Римар 2014. року. Вони нє у конкуренциї за „Най Руснака/Рускинї 2015”. Конкурс тирва по 31. децембер.

РУСКЕ СЛОВО 23

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ АРАНКА МАҐОЧ, КОЦУРСКА ШИВАЧКА

У ЄЙ СУКНЬОХ ШЕ ПИШЕЛИ Пишe: Танита ХОДАК

Аранка Маґоч з Коцура ещи у младосци любела шиц и скравац. Тота єй любов давно преросла до гобия, алє и до роботи хторей є и нєшка вирна. Кед до рукох вжала платно и шедла за машину, такой знала як би шмата мала випатрац. Кед почала робиц, нє ставала. Нєшка велї жени у валалє маю голєм єдну сукню хтору зошили єй схопни руки

ранка памета же почала шиц ещи барз млада, прето же вше сцела мац уникатну шмату, таку яку у валалє нїхто нє мал. Перши єй „креациї” настали на бабовей старей шивацей машини, а после трох деценийох, и нєшка памета як випатрала перша блузна хтору себе ушила. – На бабовей машини теди ещи чолнок нє бул округли, алє длуговасти, и нє була на струю. На нєй сом могла шиц лєм по просто, и припознавам, нє було то богзна як пошите, гоч за початок досц добре випатрало – памета Аранка. И гоч ше школовала за технолоґа цукру, у фаху нїґда нє робела, алє попри роботи дома и коло дзецох, вше мала часу и за свой гоби. – Кед сом ше одала, од андї сом на дарунок до стала електричну шивацу машину, и на нєй сом почала шиц себе и найблїзшим. Нїґда сом нє мала вельки амбициї и нє

24 РУСКЕ СЛОВО

думала сом же з гобия будзем и зарабяц, та сом нє укладала до модерних машинох – гвари Аранка. Роки преходзели, а у валалє було вше менєй шивачки. Аранка вше частейше шила женом до валалу. Видзела же були задовольни, и праве тото младу шивачку мотивовало озбильнєйше ше лапиц до тей роботи. Нєодлуга, векши швета у валалє нє мож було анї задумац без шматох Маґочовей шивачки. НОВОРОЧНА ШМАТА БУЛА НАЙРОЗКОШНЄЙША – Идеї сом находзела у „Бурди”, а инспирацию на ТВ водителькох, хтори були вше крашнє поприберани. Жени приходзели и з власнима идеями, а найрозкошнєйши були новорочни шмати. Новорочну ноц ше славело у валалє, на иґранкох, святочних салох, ресторанох и кафичох. За таки нагоди сом нє раз шила шмати. То зви18. ДЕЦЕМБЕР 2015.

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ чайно були розкошни сукнї, длугоки и елеґантни. Жени ше теди нє облєкали так „шлєбодно” як нєшка, алє сукнї наисце крашнє випатра ли. Познєйше ми велї приношели преправиц даяку шмату, и з нєй справиц новорочну. Нєшка и тото прешло. Тераз дзивки воля купиц готову шмату за кажду нагоду – гвари Маґочова. У остатнїх двох и пол деценийох у текстилней индустриї ше вельо пременєло. Домашня индустрия охудобнєла, шмати з увозу єст на каждим углє, та вец лоґичне же и робота шивачкох страцела смисел. Нєшка вельо єдноставнєйше купиц готову шмату як трациц пенєж и час, перше на вибор материялу, а вец на шице даякей сукнї. – Нєт тельо роботи як дакеди. Нє можем повесц же вецей нє шиєм, алє частейше преправям готови шмати, зашивам, скрацуєм и подобне. Шиєм вецей сукнї за матурски вечар, а тоти шмати звичайно видумовани. Дзивки их находза на интернету, та вец ми приноша указац же яке сцу – гвари Аранка. А интернет нєшка барз вельке жридло рижних моделох, окреме матурских сукньох даякого познатого креатора. Аранка, вец, пробує тото цо мож и на комютеру – copy paste, прекопирац таку шмату. – Задумана шмата нїґда нє може буц иста як на даякей слики. Перше же ю ма на себе даяка манекенка, хтору годзинами намесцали же би крашнє випатрала. Ридко кому так як манекенком, сукня стої на целу – як злята. Друге, чежко мож найсц и таки материяли, а анї я нє можем так

БАЛА ШЕ ЖЕ ЄЙ РУКА ДИРҐНЄ Аранка у своїх двацец пейц рокох искуства у шицу лєм єдно нє любела – кед знала же платно з хторого мала ушиц шмату барз драге. Гвари же вше було добре теди кед нє знала почим купени материял. Накадзи дознала, була як на иглох, бо ше бала ше же єй рука годна дирґнуц, або даґдзе платно заштригнє. На щесце, вше шмату ушила без векших проблемох.

18. ДЕЦЕМБEР 2015.

Аранка найволєла шиц длугоки, елеґантни сукнї, таки яки ношели ТВ водительки

исто истучко ушиц як цо видзим на слики. Вец ше з дзивку порадзиме же цо будземе робиц, цо пременїме, же би на концу, кед випробує ушиту сукню, пошла дому задовольна – гвари шивачка Аранка. У РОБОТНЇ – КРЕАТИВНИ ГАОС Дакеди за шице, док мала вельо роботи, мала лєм мали куцик за свой гоби, а тераз ма вельо векши простор за роботу, а менєй роботи. Шиє у старей хижи при обисцу. Гвари же за шице ма часу звичайно вноци, аж кед шицко пороби коло обисца и дзецох. Вец ше завре до свойого „мигелю”, и шиє. Дакеди три, штири годзини, дакеди и цалу ноц. До того простору Аранка нє пуща нїкого. Там, гвари – креативни гаос: рендочки, цверенки, пантлїки, ґомбички, як и позапочинани шмати на вишачкох, як гвари, звичайни „жителє” старей хижи. Почесне место ма Аранкова „Ружа степ” машина, з двацецпейцрочним стажом. И попри тим же ше до шивачкох нє ходзи як дакеди, Аранка люби же конєчно ма часу дацо ушиц и себе. Теди ше нє стара же чи потрафи таке як муштерия сце, лєбо чи сцигнє на час ушиц. Опущи ше и ужива у своїм креативним гобию. А кед закончи, цеши ше у своєй креациї – у шмати, яку нїхто други у орманє нє ма, лєм вона.■

РУСКЕ СЛОВО 25

ДУХОВНИ ЖИВОТ ОЗНАЧЕНИ „ДЗЕНЬ КАРИТАСУ 2015” У НОВИМ САДЗЕ

КАЖДИ ЧЛОВЕК МА ДОСТОЇНСТВО У „Студию М” у Новим Садзе, 12. децембра, пейц Каритаси у Сербиї – Беоґрадского надвладичества, Суботицкого, Зренянинского и Сримского владичества и Каритас Апостолского еґзархату за грекокатолїкох, вєдно означели „Дзень Каритасу 2015” з назву „Мнє сце то зробели”, по словох Исуса Христа. Хор „Гармония” з дириґентку Весну Кесич Крсманович и солистку сопраном Ану Римар шпивал духовни писнї, а директор Каритасу Сербиї протоєрей ставрофор Владислав Варґа привитал присутних, медзи хторима були представнїки Сербскей православней церкви, протестантских Церквох, исламскей заєднїци, Влади АП Войводини и Городу Нового Саду. – Винчуєм Каритасу на гуманосци и же указал же и у чежких часох чловек остава чловек, а Влада Покраїни сотрудзує у тих активносцох и помага кельо може – гварел з тей нагоди подпредсидатель Влади Войводини Мирослав Васин. Парох новосадски о. Юлиян Рац презентовал медитацию з паповей Бу-

Вирни у церкви Мена Марийового

Янко Катона и Соня Виславски бешедовали о Каритасу Еґзархату

ли о преглашеню позарядового ювилея рока милосердия, а представнїки пейцох владических Каритасох представели їх роботу. О дїялносци Каритасу нашого Еґзархату бешедовали вивершни директор Янко Катона и Соня Вислав-

ски, психолоґ у Центру за слуханє „Нїтка”. У полней церкви Мена Марийового, на Служби Божей по горватски и мадярски, хтору предводзел беоґрадски архиепископ монс. Станислав Хочевар, сослужели и священїки Еґзархату. У народним облєчиве, Наташа Шовш и Владимир Сендерак зоз Коцура, на Служби даровали череґи. На концу, у своєй бешеди, предсидатель Каритасу Сербиї монс. Хочевар щиро подзековал шицким хтори нєсебично помагаю людзом у потреби и участвую у роботи Каритасу, наглашуюци же нас вон шицких повязує и промовує достоїнство людского єства. М. Г. К.

У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ

ПОЧАЛА КРАЧУНСКА ДЗЕВЯТНЇЦА У Каритасу парохиї св. оца Миколая у Руским Керестуре, 13. децембра, отримани традицийни Крачунски вашар хтори орґанизовали каритасово волонтере, а на хторим ше углавним предавало крачунски и други прикраски и лакотки. Добродзечни прилоги ше назберало менєй як влонї, а и нащивительох на вашаре було дакус менєй як по други роки. Назберани пенєж ше похаснує за моц загроженим фамелийом, за крачунски швета. Вовторок, 15. децембра, у Катедралней церкви почала и побожносц крачунскей дзевятнїци хтора ше будзе модлїц кажди вечар по Служби Божей на 17,30 годзин, по Вилїю, 24. децембра. М. А.

26 РУСКЕ СЛОВО

18. ДЕЦЕМБЕР 2015.

ДУХОВНИ ЖИВОТ ПОМОЦ ЖЕРТВОМ ВОЙНИ У УКРАЇНИ

УСПИШНА ФИНАЛИЗАЦИЯ АКЦИЇ Початком децембра до України сцигла штварта тура, континґент гуманитарней помоци за интерно розселєних и тих цо загрожени од пошлїдкох войни у України. През скоро цали 2015. рок, тоту гуманитарну акцию реализовали Грекокатолїцка Церква (Каритас) и Инициятивна ґрупа гражданох зоз Сербиї. Зоз парохиї у Новим Садзе – котра була центер збераня помоци за Бачку – до Львова послате коло 1,5 тони гуманитарней помоци, шмати, найвецей за дзеци, жени и хлопох. Помоц донирана українским гуманитарним орґанизацийом „Помоц дзе-

цом геройох” и „Кридла надїї” зоз Львова. Превоз помоци зоз Нового Саду финансийно помогли приватни фирми и добротворе зоз Львова, а акцент штвартей тури то помоц интерно розселєним и дзецом котри пре войну остали без родичох. Акциї збераня гуманитарней помоци по войводянских грекокатолїцких парохийох тирвала од априла по юний того року, алє людзе приношели помоц аж по новембер. Прето по остатнїх (прелиминарних) рахункох, назберани вецей як пейц тони, насапредз шмати, ствари особней гиґиєни и тирвацши поживово продукти.

Селектованє помоци за царину у Новим Садзе

У прешлих трох турох помоц зоз скоро шицких грекокатолїцких парохийох Бачкей и Сриму була дистрибуована до Ивано-Франковска, Києва и Львова. Орґанизаторе Мирослав Гочак и Борис Варґа приводза ґу концу превоженє гуманитарней помоци до України, а акцию оценюю як барз успишну, прето же ше людзе одволали и принєсли даскельо раз вецей як цо було плановане одвесц. – Наисце можеме буц задовольни з одволаньом и дзекуєме шицким добродїйом, понеже у України велька потреба за помоцу, вона барз значи, окреме же приходзи жима. Проблем бул превесц тоту помоц, та зме хасновали и дипломатски превозки, а можем повесц же ше и надалєй будземе присподобйовац ґу ситуациї и потребом у гуманитарним анґажованю – гварел Мирослав Гочак. До конца рока орґанизаторе планую до України послац и пияту туру помоци. По подакох Зєдинєних нацийох, пре конфликт на востоку України до лєта погинули коло осем тисячи людзох. УНИЦЕФ оценює же конфликт потрафел коло пейц милиони людзох, од котрих 1,7 милиони дзеци. М. Г. К.

РОБОТНА АКЦИЯ У КОЦУРЕ

ДЗИЯКОВНЮ БУДЗЕ ХАСНОВАЦ ЕТНО КЛУБ

На роботней акциї хтору орґанизовали члени Церковного одбору и парохиянє грекокатолїцкей церкви Успения пресвятей Богородици у Коцуре, у дворе дзияковнї пияток, 11. децембра, розкерчени простор хтори будзе претворени до обрабяцей жеми и придодати остатку жеми коло церкви, хтора будзе видата, док просториї дзияковнї буду дати на хаснованє Етно клубу „Одняте од забуца”.

18. ДЕЦЕМБЕР 2015.

Простор у хторим була заграда и заградка дзияковнї бул запущени, зароснути зоз черяками и оградзени зоз шором древох. На роботней акциї древа повицаговани зоз кореньом и так ше достало коло метер и пол огриви. Розкерчени простор – коло сто метери квадратни и простор хтори уж мож хасновац за обрабянє, вєдно маю коло три ферталї гольта, и на нїх уж у шлїдуюцей сезони будзе посадзена даяка польопривредна култура. – Понеже ґу тей жеми нє мож дойсц зоз комбайном, Одбор того року жито скошел ручно, а убудуце ше планує обновиц мурик коло дзияковнї, и направи ше пейцметерову капуру, же би ше з такима проблемами вецей нє зочовало – потолковал предсидатель Церковного одбору проф. др Михайло Фейса. Одкеди ше з дзияковнї одселєла дзиячка по дзияковей шмерци, просториї остали празни, и вони буду дати на хаснованє Етно клубу „Одняте од забуца”, цо потвердзел и парох коцурски о. Владислав Рац. З оглядом на тото же Етно клуб уж хаснує векшу часц дзияковнї, зоз тим прешири свойо просториї. Т. Ходак

РУСКЕ СЛОВО 27

ЕКОНОМИЯ ИВАН ҐУБАШ, ПОДНЇМАТЕЛЬ ЗОЗ КОЦУРА

ДОБРИ И ПОДЛИ БОК ЛЕҐАЛНОГО ДЇЛОВАНЯ Обовязки ґу держави ше муши плациц раз у мешацу, а кажде хто ше сце упущиц до „авантури” поднїмательства, муши буц порихтани на велї препреченя и одреканя же би витворел задумки

нашей держави уж длуго єст шивей економиї, зоз чим ше дружтво бори, алє то нє идзе лєгко. Так и у Коцуре, без огляду на пооштрованє контролованя и карох за поднїмательох хтори нє маю реґистроване подприємство, истих єст вельо, бо и нєзанятосц велька, та людзе пробую сами заробиц пенєж и на таки способ. З помоцу держави, найшмелши ше одлучую реґистровац свойо подприємство, бо правда, теди велї ствари иду лєгчейше, алє им найчастейше после кратшого часу подприємство препаднє, прето же им обток звичайно мали же би закрил шицки трошки. Вец ше тоти поднїмателє ознова врацаю до шивей зони. ПОЗИТИВНИ ПРИКЛАДИ Заш лєм, у валалє єст и приклади позитивного дїлованя уж роками, без огляду на почежкосци. Таке и подприємство „Елмедо” Ивана Ґубаша, хторе ше занїма зоз сервисом апаратох за розхладзованє. Иван почал тоту роботу ище кед закончел стредню школу, а подприємство исновало зоз претаргнуцами пре рижни причини. Медзитим, од 2007. року, тото подприємство Иванови основне жридло приходох и успишно дїлує у континуитету по нєшка. – Подприємство сом реґистровал, бо сом сцел же би шицко було леґалне. Зоз тим сом достал и здравствене осиґуранє за себе, супругу и дзеци, достал сом можлївосц виписованя фактурох, а на чарно бим то нє могол, и плаценє би могло окончовац лєм у кешу. Цо найважнєйше, сиґурни сом же ме держава нє прешлїдзує, и нє будзем плациц нїяку кару, понеже поряднє виплацуєм обовязки – толкує Иван. „Елмедо” подприємство специялизоване лєм за апарати за розхладзованє и построєня, цо нє значи же Иван нє ма роботи. Вон оправя хижни апарати, уградзує и оправя клими, хладзальнї, та вельки построєня за розхладзо-

СПОКУСИ ШИВЕЙ ЕКОНОМИЇ Шива економия єдна з найвекших спокусох зоз хторима ше зочує привреда Сербиї и по оценох Фондациї за розвой економскей науки „Френ”, пошлїдки видно у нє плаценю порциї, дисторзиї тарґовища, нєлоялней конкуренциї и нєефикасним розподзельованю ресурсох. Гоч шива економия и далєй важна як „сиґурна мрежа” велїм поєдинцом и фамелийом, єй неґативни пошлїдки за занятих, подприємства и дружтво гет превозиходза єй предносци.

28 РУСКЕ СЛОВО

ванє за месарнї, овоцарнї и други подобни роботи. Конкурентни є у околїску, алє нє прето же є єдини. – Єст майстрох хтори робя исте тото цо и я, та аж и у валалє, алє я єден з ридких хтори реґистровани. Векши подприємства ме праве прето и анґажую, бо мам леґалну фирму, и прето же им можем виписац фактуру, та ми услугу виплаца прейґ рахунку – гвари Ґубаш. Обовязки ґу держави муши виплациц раз мешачно, и ту углавним уключени порциї, доприноси и подобни трошки. Кнїжки нє водзи и порцию плаци паушално, цо вибрал кед ше реґистровал, а условиє за таки способ дїлованя то висина рочного обтоку. БЕЗ РОБОТНОГО ЧАСУ Обовязки хтори Иван муши виплациц досц вельки, а же би заробел и прейґ того и мал даяки профит од своєй роботи, Иван муши робиц без роботного часу. Ниа, ту и тот подли бок поднїмательства. – Мушим робиц нисце вельо. Нє можем себе допущиц осемгодзинови роботни час, викенди и шлєбодни днї, бо ше то такой обачи на приходох. Меркуєм и же бим ше дакеди одпочинул, алє то наисце ридко. Мало сом и дома, вше сом даґдзе на терену, и барз ми жаль же нє мам часу анї за дзеци и супругу, анї за приватни живот, алє то цена хтору мушим плациц. Вше ше перше намагам заробиц за тото цо мам дац держави, а потим и же бим мал достойни приход – толкує Иван. Праве му прето и ясне же прецо ше велї поднїмателє скорей одлуча робиц на чарно. Даваня хтори вон муши мешачно видвоїц за державу тоти особи затримаю за себе и маю векши приходи. Алє заш лєм, Иван задовольни зоз условиями у хторих роби и нє поносує ше. Процес реґистрациї подприємства, як гварел, барз єдноставни и швидко ше закончи. Медзитим, кажде хто ше сце упущиц до „авантури” наволаней поднїмательство, муши буц порихтани на велї препреченя и одреканя, же би сцигол по верх пирамиди, дзе ше находзи тото прецо кажде и почина таку идею – профит.■ Т. Ходак 18. ДЕЦЕМБЕР 2015.

ЕКОНОМИЯ СОВИТОВАНЄ О НАПРЕДНИМ ОВОЦАРСТВЕ

ЦО СКОРЕЙ ПРИМЕНЇЦ СУЧАСНУ ТЕХНОЛОҐИЮ Совитованє о унапредзованю продукциї овоци позберало фаховцох зоз рижних обласцох польопривреди и коло 400 овоцарох заинтересованих за сучасну продукцию

орґанизациї Дружтва овоцарох Войводини на Новосадским сайме, всоботу, 12. децембра, отримане традицийне совитованє о напредней продукциї овоци у нас. Анализу о роду за тот рок, и поровнованє з даскелїма прешлима, на початку виложел професор др Зоран Кесерович зоз Польопривредного факултету у Новим Садзе. Анализуюци тему „Интензивнєйше хаснованє польопривредней жеми”, вон представел конкретни розлики медзи продукцию овоци хтори садзени на густо и гевтима хтори давно засадзени. Розлики вельки, насампредз у количестве, алє и у квалитету, на цо треба барз Овоцаре на совитованю могли купиц рижни препарати мерковац. Кесерович даскельо раз наглашел же без залїваня нєт интензивней прованє слунковей шветлосци. Нє шицко єдно анї котри ше дукциї. Як приклад наведол шлївки, котри ше по традициї материял хаснує, анї котра фарба за котру овоц, односно у нас нє залїва, односно залїва ше лєм 5 одсто поверхно- подлогу. сци. Прето зме вецей у Европи анї нє лидере у продукциї Бешедовало ше и о тарґовищу яблукох у Восточней шлївкох. Европи, о нашей велькей нагоди за вивоз, понеже русиИнтересантне преподаванє мал професор др Мишел йске тарґовище так повесц нєпресушне. Тиж так, проБравети зоз Италиї, котри анализовал рижни файти мре- дукция черешньох ма вельки отворени простор за пласожох процив каменцу, окреме уплїв фарбох на препущо- ванє, понеже єй нєт, а то роба хтору ше глєда.

И РУСНАЦИ НА СХОДЗЕ З оглядом же у нас єст вельо менши маєтки, нєпоштредним продуковательом окреме интересантни спознаня о интензивним хаснованю польопривредней жеми, а медзи учашнїками на тим сходзе були и нашо продукователє зоз Вербасу, Шиду, Кули, Руского Керестура, односно наших местох.

Бешедоване и о чуваню плодох у хладзальньох, самоходних машинох за оберанє, односно трешенє овоци, причинох сушеня младих овоцнїкох яблукох и грушкох... Коло штерацец викладателє вихасновали тот сход же би нащивительом, власнїком овоцнїкох, понукали рижни машини, резервни часци, опреми за наводньованє, гної и препарати за идуцу сезону. Дю. В.

У ВЕРБАШЕ БУДЗЕ КЛУБ ЗА ГЛЄДАНЄ РОБОТИ

УНАПРЕДЗЕНЄ ЗНАНЯ И СХОПНОСЦИ Представителє Националней служби за обезпечованє роботи и 85 локалних самоуправох, медзи хторима и Вербас, прешлого тижня подписали спорозуменє о отвераню нових клубох за глєданє роботи, 10 центрох за информованє и професийне совитованє и 80 самовислужних роботних станїцох. Слово о проєкту ЕУ „Помоц ґрупом хтори чежше доставаю роботу”, хтори помага нєзанятим же би уна18. ДЕЦЕМБЕР 2015.

предзели знаня и схопносци за активне глєданє роботи и на тот способ постали конкурентни на тарґовищу роботи. ЕУ за проєкт видвоєла 6,5 милиони еври, а Национална служба 3,6 милиони еври. После подписованя контрактох визначене же циль отвераня нових єдинкох обезпечиц помоц нєзанятим у глєданю роботи и же би ше локални самоуправи активнєйше уключели до даваня такей помоци.

У мено Општини Вербас контракт з директором Националней служби за обезпечованє роботи подписал заменїк предсидателя Општини Милан Ґлушац. Того року за мири активней политики обезпечованя роботи опредзелєне 2,8 милиярди динари и ище 550 милиони за особи зоз инвалидитетом, а по податкох Националней служби од авґуста того року, у Сербиї було 737 838 нєзаняти особи. А. М.

РУСКЕ СЛОВО 29

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Нашей милей мацери и баби, котра нас занавше зохабела 3. децембра

ГЕЛЕНА САБАДОШ (1929–2015) з Руского Керестура

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Нашей милей мацери, баби и прабаби

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 11. децембра 2015. року занавше нас охабела наша мац, швекра, баба и прабаба.

З любову и почитованьом памятку на ню навики буду чувац єй мили: син Славко зоз супругу Геленку, унука Андрея зоз супругом Слободаном, унука Арияна зоз Джоелом и сват Пастернаков зоз Канади Спочивай у мире Божим!

ГЕЛЕНА САБАДОШ народзена Павлович (1929–2015) з Руского Керестура У наших шерцох остава вельки боль и пражнїна. Навики це буду паметац дзивка Марча, унуки Наташа, Борис зоз фамелию и унук Сашо Спочивай у мире Божим!

ИРИНА НЯРАДИ народзена Ґовля (1933–2015) з Вербасу Памятку на ню вично буду чувац синове Йоаким и Владо, нєвеста Ана, як и унуки Таня зоз фамелию и Наташа

НА ЗДОГАДОВАНЄ Дня 21. децембра наполнї ше У 2015. року наполня ше седем чежки и жалосни рок як вецей роки як пошол до вичносци наш нє з нами моя супруга и мац син и брат

НА ЗДОГАДОВАНЄ Дня 21. децембра наполнї ше рок як нас занавше зохабела наша нєпрежалєна

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 14. децембра 2015. року наполнєли ше штири смутни роки як нас занавше зохабел наш мили

МАРИЯ НАДЛУКАЧ народзена Венчельовски (1955–2014) з Нового Саду Памятку на ню чуваю Надлукачово: Михайло, Мария, Синиша з Керестура и Соня зоз Нємецкей Спочивай у мире Божим!

МИХАЛ ГРУБЕНЯ (1939–2011) Памятку на його любов и доброту вично буду чувац супруга Ната, дзивка Любка, унук Иван и унука Саня Спочивай у мире Божим!

МАРИЯ НАДЛУКАЧ ИҐОР НАДЛУКАЧ народзена Венчельовски (1977–2008) (1955–2014) з Нового Саду Дзекуєме за любов и доброту. Час нє спера боль у наших шерцох. Вашо наймилши: супруг и оцец Владимир, син и брат Борис Спочивайце у мире Божим! НА ЗДОГАДОВАНЄ Занавше уж ше преселєли до вичносци

МАРИЯ НАДЛУКАЧ (1955–2014)

НА ЗДОГАДОВАНЄ

ИҐОР НАДЛУКАЧ (1977–2008)

з Нового Саду На забуваю на нїх їх сушедово: Янко, Мария Папянково зоз дзецми Славку, Мирком и Томиславом Най им будзе лєгка жем! На своїх милих

ИРИНА ВЕНЧЕЛЬОВСКИ ЙОВҐЕН ВЕНЧЕЛЬОВСКИ тарґовец народзена Будински (1933–1998) (1934–1995) з Руского Керестура

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ

СЕРАФИНА ҐАЇНОВ народзена Салаґ (1927–2009) з Нового Саду З любову и почитованьом памятку на нїх вично буду чувац їх наймилши Спочивайце у мире Божим! ЙОАКИМ САЛАҐ (1933–2001) з Дюрдьова

30 РУСКЕ СЛОВО

МАРИЯ НАДЛУКАЧ ИҐОР НАДЛУКАЧ народзена Венчельовски (1977–2008) (1955–2014) з Нового Саду Мили нашо, з вельку любову зоз слизами у шерцох и з надїю до нового стретнуца Вашо наймилши Спочивайце у мире Божим!

18. ДЕЦЕМБЕР 2015.

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Нашому шовґрови и кумови

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ

ЕМИЛОВИ ГУДАКОВИ (1936–2015)

ЕМИЛ ГУДАК (1936–2015) з Руского Керестура З любову и почитованьом найкрасши памятки на ньго буду чувац Оленка Бучкова зоз фамелию и Злата Сабадошова Спочивайце у мире Божим!

Од женох з Управного одбору „Желєного персценя”: Леони Доротичовей Ґутеша, Наталиї Колесаровей и Йозефини Еделинсковей Спочивайце у мире Божим!

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 18. децембра наполнює ше рок як на свою остатню драгу пошол наш мили супруг, оцец и дїдо

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 26. децембра 2015. року наполня ше два роки як нас занавше зохабел наш мили супруг, оцец, дїдо и прадїдо

ВЛАДИМИР СЕНДЕРАК (1939–2014) з Коцура Памятки на щешлїви часи препровадзени у любови и радосци занавше буду чувац у своїх шерцох: супруга Йоска, дзивка Славка, жец Мирослав, дзивка Єленка, жец Силва и унучата Лена, Яна, Андрей, Дамир и Ванеса Спочивайце у мире Божим!

ДЮРА ЦАП (1922–2013) з Нового Саду Памятку на ньго вично чуваю супруга Мария и дзивки Славка и Злата

НА ЗДОГАДОВАНЄ Дня 15. децембра 2015. року наполнєли ше дзешец смутни роки як нас занавше зохабела наша мила мац, баба и прабаба

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Наполнєли ше штири смутни роки як нас занавше зохабела наша мила супруга, мац, баба, шестра, андя

НА ЗДОГАДОВАНЄ Дня 17. децембра 2015. року наДня 14. мая 2015. року наполнєполнєли ше два роки як нас золи ше седемнац роки як нас зохабела наша мила хабел наш мили

ИРИНА КАТРИНА (1921–2005) з Руского Керестура Памятку на ню чуваю дзивка Марча Дудашова зоз Нового Саду зоз фамелию и синове Янко и Владимир зоз Руского Керестура зоз фамелиями Спочивайце у мире Божим!

КСЕНИЯ ПАВЛОВИЧ народзена Надь (1943– 2011) з Руского Керестура Єй подобу у своїх шерцох вше буду чувац єй наймилши Спочивай у мире Божим!

ЮЛКА ШЕПИНСКИ ДЮРА ШЕПИНСКИ народзена Роман (1998–2015) (2013–2015) Памятку на нїх навики буду чувац дзивка Славица и унука Йована Спочивайце у мире Божим!

НА ЗДОГАДОВАНЄ Дня 26. децембра 2015. року наДня 23. децембра 2015. року наполня ше 26 роки як нас занавполня ше тринац роки як нас заше зохабел наш мили оцец, дїдо навше зохабела наша мила мац, и прадїдо баба и прабаба

ЯНКО ПАСТЕРНАК МЕЛАНИЯ ПАСТЕРНАК (1927–1989) (1928–2002) з Руского Керестура Памятку на їх любов и доброту навики буду чувац син Янко и дзивка Марча зоз фамелиями Спочивайце у мире Божим!

18. ДЕЦЕМБЕР 2015.

CENOVN>K MALIH I POSMERTNIH OGLA[KOH – mala ogla{ka do 20 slova ko{ta 200 dinari – mala ogla{ka vecej yk 20 slova ko{ta 300 dinari – uramikovani tekst ogla{ki, abo vin~ovanki ko{ta 500 dinari – posmertna ogla{ka na wdno polqo ko{ta 600 dinari – posmertna ogla{ka na dva poly ko{ta 1 200 dinari. Cenovn<k va`i od 1. av}usta 2011. roku Ogla{ki mo` poslac na mejl office@ruskeslovo.com лєбо ruske.redakcija@gmail i uplacic na rahunok Novinsko-vidavatelqnej ustanovi “Ruske slovo” u banki Inteza ~islo 160-923244-82. Informaci< mo` dostac na telefon 021/ 6613-697.

РУСКЕ СЛОВО 31

РЕКЛАМНИ БЛОК

ЦЕНОВНЇК КНЇЖКОХ НВУ “РУСКЕ СЛОВО”

MALI OGLA[KI DIHTOVANW oblakoh i dzveroh zoz neopren-}umu. Telefon: 063/8238-767. PRAVIME po meri roletni i garmonikovo dzveri. Tel: 063/8238-767 i (025) 58-27-710. *** ВЛАГА? Изолуєме влажни хижи. 063/440-470; 063/102-41-14.

32 РУСКЕ СЛОВО

Микола Шанта: ВСЕЛЕНСКА ЧЕРКОТКА . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .300 дин. Ася Папуґа: ГРИШКА . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .200 дин. Владимир Бесерминї: СЛОВО БОЯНА ДВОКРАЯНА . . . .300 дин Агнета Бучко Папгаргаї: ОСЦЕ И ЧЕРЕШНЇ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .300 дин. Ирина Гарди-Ковачевич: ГАЛОВ . . . . . . . . . . . . .500 дин. Мирон Жирош: ГОРНЇЦА БАЧВАНСКОСРИМСКИХ РУСНАЦОХ . . . .500 дин. Юлиян Тамаш: ЦЕНТУРИОН – ДЗЕШЕЦ ЛЮБОВНИ ЗАПОВИДИ . . . . .700 дин. Ev}enij âkan: BA^VANSKI SAFARI . . . . . .300 din. Vasilq Mudri: BUDZENW YRI . . . . . . . . . . . . . .300 din. Mikola M. Cap: NA @RIDLOH DUHOVNOSCI . . . . . . . . . . . .400 din. Lxbomir Medw{i: ÂSOKROK . . . . . . . . . . . . . .400din. Slavomir Oleyr: NA[ENW . . . . . . . . . . . . . . . . .500din. Ana Tama{: ÔM ÔMKA NW MA UHA . . . . .200 din. Samanta Rac Stoilqkovi~: ÂRNA RUSALKA . . . . . . . . . .200 din. Sa{a Sabado{: POTARGANI ÊRVENI CVERNI . . . . . . . . . .200 din. Melaniy Rimar: @VIRKI U AZBUKI . . . . . . .400 din. [tefan Gudak: ZAJDA ZA MIRNI SON . . . .400 din. Vladimir Ko~i{: LYDOVA TRAVA . . . . . . . . .400 din. Vladimir Kirda Bolhorves: ZA GORAMI . . . .500 din. Xliyn Pap: ÔM [E KA^KA Z VODU MA^KА . . . . . . . . . . . . .300 din.

18. ДЕЦЕМБЕР 2015.

ИНФОРМАТОР/СПОРТ У КУЛСКЕЙ ОПШТИНИ

ПРЕДКЛА ДАНЄ ЗА НАЙ-СПОРТИСТОХ

Спортски клуби з местох кулскей општини по 31. децембер того року муша оправдац достати буджетски средства и до Општини послац звити о їх трошеню, поведзене прешлого тижня на схадзки заменїка предсидателя Општини Кула Велибора Милоїчича з представителями клубох. Шицки клуби хтори нє доруча звити и средства нє оправдаю, достати пенєж буду мушиц врациц, а ґу тому, од Општини Кула идуцого року нє достаню финасийну потримовку. Попри того правданя средствох, Општина Кула спортски клуби поволує и же би посилали предкладаня за наградзованє найлєпших спортистох и клубох за посцигнути резултати у 2015. року на змаганьох у нашей жеми и

иножемстве. Явна поволанка за даванє предкладаньох за наградзованє розписана концом прешлого тижня, а тирва до пондзелку, 21. децембра. Награда будзе пенєжна, Општина Кула за тоту намену опредзелєла милион 400 000 динари. Найлєпши спортисти и клуби до станю єднократну пенєжну награду, а сума будзе завишиц од числа приявених. Предкладаня, з толкованьом и доказом о по сцигнутих резултатох, треба придац найпознєйше до 14 годзин 21. децембра на писарнїцу Општинскей управи, а Явна поволанка у цало сци обявена на веб-сайту општини Кула www.kula.rs М. Зазуляк

* дзе цо будзе * дзе цо будзе * дзе цо будзе *

У ЗАВОДЗЕ ПРОМОЦИЯ ДВОХ МАСТЕР РОБОТОХ У просторийох Заводу за културу войводянских Руснацох у Новим Садзе, Футожска 2/III, 18. децембра, на 13 годзин, отрима ше промоция двох мастер роботох, автора Саши Сабадоша „Руска преса у Югославиї медзи двома шветовима войнами” и авторки Марини Джуджар „Прикметнїки у руским язику”, котри видал Завод за културу войводянских Руснацох по Конкурсу под назву Едиция иновациї „Владимир Ґарянски”. Тиж будзе представени и Зборнїк роботох з другей рускей науковей конференциї младих науковцох и професионалцох хтора отримана 24. мая 2014. року у Новим Садзе. ***

НА ПИЯТОК ШВЕТОЧНА АКА ДЕМИЯ З НАГОДИ 25-РОЧНЇЦИ СОЮЗУ

У „Студию М” у Новим Садзе на пияток, 18. децембра, на 18,30 годзин, будзе Шветочна академия з нагоди 25-рочнїци снованя Союзу Руснацох Українцох Сербиї. Як наявене, на Академиї буду участвовац хори „Гармония” з Нового Саду, „Пасторала” зоз Жаблю и „Калина” з Индїї и Тамбурови оркестер з Нового Орахова. Наступи и женска шпивацка ґрупа „Бикичанки” зоз Бикич Долу, як и дует Микитишин–Пронек зоз Кули. 18. ДЕЦЕМБЕР 2015.

З нагоди ювилея найзаслужнєйшим членом и партнером Союзу буду уручени припознаня, а домашнї обчекую и приход партнерских орґанизацийох з иножемства. ***

ОЗНАЧОВАНЄ 25-РОЧНЇЦИ РУСКЕЙ МАТКИ НА НЄДЗЕЛЮ

На нєдзелю, 20. децембра, у Руским Кере стуре буд зе пригодна шветочносц з нагоди означованя 25рочнїци снованя Рускей матки (1990–2015). Шветочносц будзе у Хорскей сали Дома култури на 16 годзин, а окрем културно-уметнїцкей програми, буду уручени и припознаня и подзекованя институцийом, установом, орґанизацийом и найактивнєйшим членом РМ. ***

ПРОМОЦИЯ МОНОҐРАФИЇ У МУЗЕЮ ВОЙВОДИНИ

Промоция моноґрафиї „Ношня и танци бачванско-сримских Руснацох”, отрима ше на вовторок, 22. децембра 2015. року на 12 годзин у Музею Войводини, у улїци Дунайска 35, Нови Сад. О кнїжки буду бешедовац авторе: мр Катарина Радисавлєвич, Йоаким Рац и Микола Ґубаш и рецензенти проф. др Янко Рамач и Звонко Костелник, як и представнїк Музею Войводини. ***

У РКЦ ВИСТАВА О МИТРОПОЛИТОВИ ШЕПТИЦКОМУ На пондзелок, 21. децембра 2015. року, у Руским културним центру у Новим Садзе будзе отворена вистава з нагоди 150-рочнїци народзеня митрополита Андрея Шептицкого. Отверанє вистави будзе на 18 годзин. Културна рада Грекокатолїцкей церкви св. апостолох Петра и Павла у Новим Садзе. ***

У НОВИМ САДЗЕ „ФРИЖИДЕР ЦЕПЛОГО ШЕРЦА”

У Новим Садзе почала гуманитарна акция „Фрижидер цеплого шерца” под час хторей гражданє можу даровац єдзенє за социялно загрожених. Як и прешли роки, у Змай Йововей улїци поставени пейц фрижидери до хторих мож класц єдзенє хторе ше нє швидко губи и лакотки за дзеци. Орґанизатор Акциї – Радио Сиґнал. Акция „Фрижидер цеплого шерца” тирва по 26. децембер, а потамаль, єдзенє мож охабяц од 8 до 20 годзин.

OGLA[OVANW 021/6613-697, 021/ 6624/708 e-mail: ruske.redakcija@gmail.com

РУСКЕ СЛОВО 33

СПОРТ МИРОСЛАВ ХОМА, СПОРТСКИ И ЖИВОТНИ ШАМПИОН

Пише: Александар ПАЛАНЧАНИН

УСПИХИ РЕЗУЛТАТ УПАРТОСЦИ И ВЕЛЬКЕЙ ЛЮБОВИ

Приклади успишней инклузиї инвалидних, покалїчених особох маме вельо. Здогаднїме ше популарного шпивача Рей Чарлса, астрофизичара Стивена Хокинґа... У швеце спорта подобни приклади єст ище вецей. У року кед ше отримує Олимпийски бависка, и спортисти з инвалидитетом змагаю ше на Параолимпийских бавискох

ден з упартих спортистох зоз инвалидитетом то и Мирослав Хома, пейдзешатшейсцрочни Новосадян, хтори уж дзешец роки тренира столни тенис у клубе „Спин” у Новим Саду. – Кеди сом ше почал занїмац зоз спортом?... Анї нє паметам! Мал сом пейц роки и зоз моїма товаришами сом бавел фодбал. Од теди ми фодбал наймилши и перши спорт. Познєйше, кед сом бул младши мали зме добру екипу у малим фодбалу. Мали зме и Лиґу у малим фодбалу и ми, як найлєпша екипа зоз Нового Саду, ходзели на турнири. Теди зме були помедзи осем найлєпши екипи. Каждого року нас як найлєпших волали на финални турнир хтори бул у ранґу державного першенства у малим фодбалу – гварел Мирослав Хома. Нажаль, врацаюци ше зоз державного першенства хторе ше 1986. року отримовало у Марибору, у тедишнєй Социялистичней Републики Словениї, на авто-драги при Заґребе мали транспортне нєщесце. Пре покалїченє у нєщесцу, Мирослав од теди у кочику.

НОВОСАДЯНКА НАЙЛЄПША НА ШВЕЦЕ На шветочносци Шветовей столнотенисерскей федерациї у Лисабону (Портуґалия), Борислава Перич Янкович репрезентативка Сербиї у столним тенису особох зоз инвалидитетом, преглашена за найлєпшу на швеце. Столни тенис бави у новосадским Клубе „Спин”, а окрем нєй у конкуренциї були и репрезентативки Бразилу, Александра Бруно Коста и Китаю, Янґ Киян. Того року Борислава освоєла златну медалю у поєдинєчней конкуренциї на Европским першенстве хторе отримане у Данскей, а у екипней Себия була друга у Европи. Того року освоєла и три куп-змаганя. У богатей спортскей кариєри освоєла стрибло на Параолимпийских бавискох у Лондону. На основи посцигнутих резултатох уж ше квалификовала за наиходзаци Параолимийски бависка хтори идуцого року буду у Рию (Бразил).

34 РУСКЕ СЛОВО

– Наша екипа ше волала „Танґо – Рестотека Точак”. Теди, „Точак” бул главне место за сходзенє младих зоз цалей Войводини, а до нєй приходзели и зоз Беоґраду. Сцем повесц же ше екипа волалал лєм „Танґо”, алє ше меняли мена главного спонзора. Екипа була фантастична. Велї бавяче познєйше предлужели спортски кариєри у иножемстве. Бавели: Тибор Цимбал, хтори тераз у Французкей, Стеван Миловац, хтори перше бавел за Войводину, потим за Червену гвизду, а тераз є у Портуґалиї. У екипи були ище Мирослав Тополич, Душан Пайович Далтон, Златан Муєзинович, Драґан Попович. То бул косцанїк клуба, а ґу нам ше приключовали и велї други. Бул то „дрим тим” Нового Саду. Були зме найлєпши, а у тим составе зме бавели хто зна кельо турнири... Милион! Розумлїве, на скоро шицких зме були побиднїки. Цешим ше же наша екипа два раз бавела на финалних змаганьох Беоґрадского турнира у малим фодбалу. То бул теди найвекши турнир, а на нїм було и по дзевецсто екипи зоз цалей тедишнєй Югославиї – гварел Мирослав. СПОРТ ЯК РЕГАБИЛИТАЦИЯ У нєщесцу хтори мал зоз екипу страдал ище єден його пайташ хтори тиж так тераз у кочику. Оперовани є у шпиталю у Заґребе, а рехабилитацию после оперованя мал у Вараждинских купельох. Тирвала полни два роки. Як надпомнул – терапия була така длуга, як кед би бул у войску. – Моя любов ґу спорту ми вельо помогла у звладованю почежкосцох од покалїченя. Дава ми мотив и моц, то предлуженє психо-физичней регабилитациї. З оглядом 18. ДЕЦЕМБЕР 2015.

СПОРТ на тото же сом фодбал вецей нє могол бавиц, почал сом бавиц кошарку зоз пайташами хтори мали подобни покалїченя. И у кошарки зме мали добри успихи. Були зме державни шампиони, а мали зме добри успихи и на змаганьох у иножемстве. Теди зме мали вельо добрих бавячох, алє нажаль, нє мали зме добри кочики. Тераз обратно – маме добри кочики, алє нємаме бавячох. Єден час сом бул и тренер фодбалских екипох „Дява” и „Лиман”. З тима екипами сом два раз дошол по финални змаганя у малим фодбалу, гоч зме почали од нули, а успихи зме призначели лєм за три роки – гварел Мирослав. Як роки преходзели, бул примушени престац бавиц кошарку, а тиж так престал буц и тренер фодбалскей екипи, а од 2005. року активно почал бавиц столни тенис. СТРИБЛОВА ЕКИПА НА ЕВРОПСКИМ ПЕРШЕНСТВЕ

Екипа „Танґо – Рестотека Точак” єдна з найлєпших у дакедишнєй Югославиї

През дзешец роки, кельо бави столни тенис за свой Клуб „Спин”, Мирослав призначел вельо добри успихи и достал вельо припознаня. Часто путує на змаганя, и як надпомнул, кед блїзши релациї, одходза на авту, а кед треба исц далєй, вец на авиону. – Наймилше припознанє хторе сом освоєл було пред двома роками, 2013. року, на Европским першенстве хторе отримане у городзе Ливиньо. Теди зме екипно завжали друге место. Тота награда барз драгоцина и прето же сом за анґажованє у спорту як припознанє од городу Нови Сад достал припознанє за посцигнути резултати у столним тенису и спорту. Таки змаганя, першенства на державним уровню и материялно валоризовани. Од награди сом себе купел авто хтори присподобени за мойо вожацки можлївосци, цо ми барз значи кед треба путовац на змаганя и за особни потреби. Спомнєм и змаганє у Данскей хторе отримане у октобру дзе зме як репрезентация дошли по штиро-финални змаганя. Лєпша од нас була лєм екипа зоз Шпаниї – гварел Мирослав. Идуцого року у Рию, у Бразилу, буду отримани Параолимпийски бависка. Як Мирослав надпомнул, вон нє мал амбициї пойсц на тото змаганє, бо ше пласман муши вибориц на шветових куп-змаганьох. Бави ше дзешец таки змаганя на хторих ше збера боди, а перши по освоєних бодох зоз каждей катеґориї ше пласую на Параолимпияду.

Кошаркашска екипа у хторей бавел и Мирослав Хома

18. ДЕЦЕМБЕР 2015.

Понеже вон участвує лєм на єдним шветовим-куп змаганю – лєбо у Лашким (Словения), лєбо и Ливиню (Италия), та нє ма досц назберано боди и тераз є на 37. месце. Найвекше препреченє, за Мирослава, кед слово о тих змаганьох, то же треба путовац. На тот завод зоз Клубу „Спин” фарби нашей держави на Параолимпийских бавискох у Рию буду бранїц: Митар Паликуча, Борислава Перич Ранкович и Нада Матич. Клуб „Спин” ма 15 столнотенисерох, а тренер им Лазар Куртеш. Город Нови Сад вельо помага Клубу. Дньово маю три термини за трениранє у Спортским и дїловним центру. Поставени дванац столи, а каждого вовторку ше бави лиґашски змаганя, хтори починаю у октобру, а закончую ше у априлу. То Городска лиґа, єст их седем, а Мирослав бави у трецей лиґи.

ТРЕЦИ НА ПЕРШЕНСТВЕ НОВОГО САДУ Штредком прешлого мешаца у Новим Садзе отримане поєдинєчне першенство Сербиї за столнотенисерох зоз инвалидитетом. Од 80 змагательох у хлопскей и женскей конкуренциї зоз седем клубох, найлєпши резултати посцигли домашнї столнотенисере зоз Клубу „Спин”. У своєй катеґориї – 3 до 5, Мирослав Хома завжал треце место.

– Кед нє бавим столни тенис, найволїм лапац риби. Мам и свой чамец и пайташа зоз хторим вєдно идземе лапац. Можем ше похвалїц же сом и ту досц успишни. Гоч лапам билу рибу, дакеди ми ше заквачи и шуль и чука. Найчежши шуль хтори сом влапел мал 3 кили и дзеветсто ґрами, а чука мала округло штири кили. Риби звичайно лапаме на Дунаю, а дакеди идземе и далєй – до Жаблю на Єґричку, на беґель до Србобрану, лєбо Туриї – гварел Мирослав. После законченей розгварки, на розходзе з Мирославом на драже, велї преходнїки застали поруковац ше з нїм. З ошмихом му винчую на посцигнутих успихох нє скриваюци одушевиє же ше стретли зоз спортским шампионом. И нє лєм спортским – и животним.■

РУСКЕ СЛОВО 35

КОНЦЕРТИ РУСНАЦОХ

СРИМСКА МИТРОВИЦА

РОК LXXI ЧИСЛО 50 (3659) НОВИ САД, 18. ДЕЦЕМБЕР 2015. РОКУ

НОВИ САД

ПОМОГНЇЦЕ, РОЗПИТАЙЦЕ ШЕ, ПРЕПОЗНАЙЦЕ!

У ТИМ ЧИШЛЄ МУРОВИ КАЛЕНДАР ЗА 2016. РОК

Фотоґрафия: K006a–0131P

ШЛЇДУЮЦЕ СПЕЦИЯЛНЕ ДВОЧИСЛО „РУСКОГО СЛОВА” ВИДЗЕ 29. ДЕЦЕМБРА 2015. РОКУ

■ РОЧНИ КОНЦЕРТИ

Н A ШИХ ДРУЖТВОХ