Ruske slovo 50

ИНФОРМАТОР, ОГЛАШКИ, ИНТЕРМЕЦО

ГЛАСНЇК ПО РУСКИ

ВИШОЛ РУСКИ ХРИСТИЯНСКИ КАЛЕНДАР ЗА 2019. РОК

РОК LXXIV ЧИСЛО 50 (3815) НОВИ САД, 14. ДЕЦЕМБЕР 2018.

ЦЕНА 30 ДИНАРИ

Фото: Вероника Вуячич

Тогорочни Календар мож купиц за 500 динари у просторийох „Руского слова” у Новим Садзе, у нашей онлайн кнїжкарнї и при заступнїкох „Руского слова” – у Руским Керестуре у дописовательстве и при Ксениї Оросовей (025/703-757, 064/0666-884); у Коцуре при Милки Фейсовей у кнїжкарнї и Меланиї Шантовей (Петефи Шандора 47, 021/727-049); у Дюрдьове при Звонкови Салаґови (Светозара Милетича 25, 021 838 055); у Вербаше при Миронови Нярадийови (Сивч Йовґена 86, 064/120-2607); у Новим Орахове при Любомирови Рацови (Руски дом, 024/723-584); у Шидзе (Беркасово, Бачинци, Бикич Дол) при Владимирови Гарвильчакови (062/440-974); у Петровцох, при Желькови Гаргайови (Матиї Ґубца 1, 00385-32-554-152).

ЕР Т А Е Т И СК ЗОМБОР У КЕРЕСТУРЕ АЛ В О Ц С О Г

У Велькей сали Дома култури Руски Керестур вовторок, 11. децембра, одбавена професийна представа Народного театра зоз Зомбора, комедия Кена Лудвиґа „Тенор на пожичку”, за котру режию подписує Оливера Дьордєвич.

ОГЛЯД НУ ЦЕ НА ПРЕ ШЛОСЦ оволуєме читачох новинох П „Руске слово” же би помогли препознац особи на старих фотоґрафийох. Пре точне идентификованє особох на сликох, хтори маю окремну музейну вредносц, потребна помоц од ширшей явносци. Шицки фотоґрафиї настали у дакедишнєй фотоґрафскей роботнї Бруґошових у Руским Керестуре. Кажду фотоґрафию ше подпише зоз одредзену шифру, та кед же препознаце даєдну, лєбо вецей особи на фотоґрафиї, модлїме Вас же бисце явели до Заводу на число телефона 021/548-421, лєбо на мейл: zavod.rusini@gmail.com.

■ ПРЕГЛАШЕНА ЕПАРХИЯ СВ. МИКОЛАЯ Фотоґрафия: 0210N

Фотоґрафия: 0237P

НЄ ХАСНУЄМЕ ШИЦКИ ПРАВА ЯКИ МАМЕ Пише: мр Гелена МЕДЄШИ, длугорочна прекладателька у покраїнских орґанох управи

„Шицки людзе народзени шлєбодни, з єднаким достоїн- цох, назвох орґанох, орґанизацийох и фирмох, обявйованю ством и правами”, гвари ше у Общей грамоти о людских явних поволанкох, обвисценьох, як и при виписованю друправох Зєдинєних нацийох. Тоти права заґарантовани, нєод- гих явних надписох. Службене хаснованє язикох националцудзиви и реґуловани з велїма медзинароднима документа- них меншинох тиж подрозумює: хаснованє язикох у управми. Медзи велї други людски права спада и право на слу- ним и судским поступку и водзенє управного и судского поступку на язику националней меншини; хаснованє язика у жбене хаснованє язика и писма. Статут АП Войводини утвердзує же ше у орґанох и орґани- комуникациї орґанох з явнима овласценями зоз гражданами; зацийох АП Войводини службено хаснує сербски язик и ки- видаванє явних документох и водзенє службених евиденцирилске писмо, мадярски, словацки, горватски, румунски и йох и збиркох особних податкох; хаснованє язикох нациоруски язик и їх писма. Зоз статутом општини односно горо- налних меншинох на гласацких лїсткох и виберанковим маду ше утвердзує язики и писма хтори ше службено хаснує териялу; хаснованє язика у роботи представительних целох. на тей териториї, а у Законє о утвердзованю компетенцийох Права ‒ кед у питаню службене хаснованє нашого язика и АП Войводини предписане же автономна покраїна, прейґ писма ‒ маме надосц. Алє, цо з того хаснуєме? У єдинкох своїх орґанох, окончує инспекцийни надпатрунок у обласци локалней самоуправи дзе зоз статутом тото предвидзене – службеного хаснованя язикох и писмох на териториї АП Во- виписани назви улїчкох и даєдни ґеоґрафски локалитети. Кед єст виберанки – виберанйводини – як зверену робокови материял на републичЧи дахто з нас ма особну леґитимацию, ту. За реґулованє того права ключни два закони: Закон о пасош, вожацку дозволу, здравствену кнїжочку ним и покраїнским уровню вше преложени и на наш язик. службеним хаснованю язикох и подобне на руским язику? Чи ше дахто з и писмох и Закон о защити нас озвал дараз на даєдним шалтеру кед пришол Медзитим, компетентни у дзепоєдних општинох ше поправох и шлєбодох националпокончиц дацо урядове по руски?Чи назва носовали же нє маю прекланих меншинох. Ту и Закон о националних совитох нацио- даєдней фирми виписана по руски? Чи дахто дателя за наш язик, а актуална дараз поднєсол даяку молбу або жалбу забрана обезпечованя роботи налних меншинох, зоз хторим у державних орґанох служи реґуловани овласценя национаписану по руски? як обгрунтованє чом то так. налних совитох у тей обласци. На основи уставних амандманох зоз 1967. року, уж шлїду- Чи дахто з нас ма особну леґитимацию, пасош, вожацку юцого, 1968. року до Покраїнского секретарияту за инфор- дозволу, здравствену кнїжочку и подобне на руским язику мациї прияти осем прекладательки: два за мадярски, два за (або голєм двоязично)? Чи ше дахто з нас озвал дараз на словацки, два за румунски и два за руски язик. Кед ше окрем даєдним шалтеру кед пришол покончиц дацо урядове по писаного прекладаня за потреби Секретарияту почало си- руски? Чи назва даєдней фирми хторей власнїк Руснак вимултано и консекутивно прекладац схадзки Скупштини АП писана по руски? Чи ше на винчаню малженскей пари у Войводини, основана Прекладательна служба за штири язи- шицких местох чита текст по руски, або двоязично (кед ки националних меншинох хтори ше теди службено хасно- млодята розличних националносцох)? Чи дахто дараз вало. Дїялносц Служби була обачлїво звекшана, понеже поднєсол даяку молбу або жалбу написану по руски? Гоч Скупштина мала и законодавни овласценя: прекладало ше прекладательох и судских толмачох за руски язик єст реґзакони зоз шицких обласцох, алє и шицки под’законски ак- истрованих, анї єден судски або управни поступок по рути. Пошвидко, Служба приключена ґу Покраїнскому секре- ски нє водзени. Юристи би поведли же нєт фаховцох хтотарияту за предписаня, управу и национални меншини, дзе ри суверено паную з руску терминолоґию у тей обласци. Дараз бул на Правним факултету у Новим Садзе Лекторат є и нєшка, кед означує 50 роки роботи. Прекладательни служби 70-их рокох було и у городзе Но- за руски язик, дзе будуци правнїки звладовали фахову тервим Садзе, Шидзе, Бачкей Тополї, Кули и Вербаше. Медзи- минолоґию. Таки лекторат потребни нє лєм на правним, тим, вони нєшка нє постоя, алє ше прекладательни роботи алє и на других факултетох. заш лєм спрам потреби окончує у рамикох даєдних других О чим ше роби? Чи ше, можебуц, ганьбиме буц „национална меншина”, чи ше ганьбиме за свой язик? Чи би на нас бослужбох. Язик и писмо, як пише у предписаньох, национални заєднї- ком патрели тоти цо бизме ше ґу нїм на даяким урядовим ци можу хасновац у усним и писаним контактованю орґанох месце озвали по руски, чи би поведли же ‒ нє розумя цо и орґанизацийох медзи собу, як и зоз странками, односно сцеме. Чи нам, просто, лєгчейше урядови допис написац по гражданами; водзеню поступку за витворйованє и защиту сербски? правох, длужносцох и одвичательносцох гражданох; водзе- Мадяре, Словаци, та и Румунє у Банаце шицки тоти права на ню предписаних евиденцийох з боку општинских орґанох и службене хаснованє язикох и писмох навелько хасную. Вони орґанизацийох хтори окончую явни овласценя на териториї язик тримаю за барз важне (гоч нє и єдине) означенє нациоопштини; видаваню явних документох хтори важни за ви- налного идентитету. Мали бизме ше упатриц на нїх, бо – як свой язик будземе чувац, так го длуго будземе мац.■ творйованє зоз законом утвердзених правох гражданох.. Язик и писмо ше службено хаснує и при виписованю назвох Становиска висловени у тим тексту виключно авторово и нє вше одражую ушорйовацку политику новинох „Руске слово” местох и других ґеоґрафских назвох, назвох площох и улї-

2 РУСКЕ СЛОВО

14. ДЕЦЕМБЕР 2018.

ЗМИСТ

УВОДНЇК Пише: Марина ДЖУДЖАР, дописователька зоз Руского Керестура

■ Тижньовнїк 4–5. Медзинародни дзень людских правох у АП Войводини

■ Нашо места 10. Означени Дзень општини Шид

■ Економия 12–14. Обставини у статкарскей продукциї

■ Духовни живот 16. Преглашена Епархия Св. Миколая

■ Култура и просвита 20. Фестивал малих сценских формох у Новим Садзе

■ Дикица 22–23. Франти з давен-давна

■ Мозаїк 24–25. Безпечносц младих вожачох у транспорту

■ Людзе, роки, живот 26–27. Люба и Деян Бобальово з Бикичу

■ Информатор 32–34. Мали оглашки и In memoriam

■ Спорт 38–39. Психолоґия у спорту, предусловиє за резултати Насловни бок: Вишол Руски християнски календар за 2019. рок Авторка фотоґрафиї: Вероника Вуячич

ХТО БУДЗЕ ПРЕДСТАВЯЦ КЕРЕСТУРЦОХ? Пред гражданами Општини Кула на нєдзелю, 16. децембра, скорейчасово виберанки за состав локалного парламенту. Векшини нє цалком ясне же прецо после два и пол рока од остатнїх локалних виберанкох, на котрих владаюца Сербска напредна странка здобула стабилну векшину, будземе гласац ознова. Нормална ствар гласац, алє нєзвичайно же прецо так часто. Окреме збунююце за наших людзох зоз Руского Керестура же то уж треци виберанки за остатнї пол рока на котри доставаю поволанки − 8. юлия ше гласало за Совит Месней заєднїци, потим 4. новембра за Национални совит рускей националней меншини, та тераз, 16. децембра за одборнїкох у Скупштини општини Кула. Треба наглашиц же Керестурци у вкупним чишлє жительох у Општини Кула участвую зоз коло 11 одсто, а нєписане правило же ше обчекує и таку заступеносц у локалним парламенту, Општинскей ради и других орґанох локалней самоуправи. У прешлим зволаню СО Кула зоз валалу були тройо одборнїки, спомедзи котрих єден задзековал на мандат, та могло чуц глас лєм двоїх. Задзековал тиж и член Општинскей ради, та Керестур там нє мал свойого представнїка, а праве тот орґан приноши значни одлуки и наисце унапрямює окончованє власци на локалним уровню. На нєдзельових виберанкох участвую осем лїстини, вєдно єст предложени аж 168 кандидати за одборнїкох, спомедзи котрих лєм осмеро Керестурци. Нажаль, нєт представнїкох зоз Руского Керестура на каждей лїстини, присутни су лєм на штирох. Дискутабилне же прецо – можебуц ше нє пренаходза у дзепоєдних идеолоґийох, а можебуц орґанизаторе тих лїстинох нє видзели свою перспективу у сотруднїцтве з Керестурцами. Попри тим, треба надпомнуц же спомедзи спомнутих осмерих, половка ше находза у долнїх часцох лїстинох, та велька вироятносц же нє достаню мандат. Шведкове зме активней предвиберанковей кампанї котра у нашим валалє тирва ище од лєта. Наисце ше робело вельо, валал релативно ушорени, орґанизовани роботни акциї, ришени и велї проблеми на котри ше чекало и даскельо роки. Но, нє так же би нє було цо ище зробиц, алє праве то би требали буц задатки нововибраней власци. Зоз задатком же би шицки места у општини Кула були под’єднак заступени у розподзельованю средствох з локалного буджету, буду задлужени 37-еро нововибани одборнїки, а хто и кельо з нїх буду представяц Керестур, то уж укажу резултати после виберанкох на котрих право гласа маю скоро 36 тисячи гражданє зоз општини Кула, од хторих коло штири тисячи Керестурци.

* ”РУСКЕ СЛОВО” – гласнїк по руски * Виходзи каждого пиятку * Снователь Национални совит рускей националней меншини * Видава НВУ ”Руске слово”, Нови Сад * Перше число вишло 15. юния 1945. року у Руским Керестуре * Адреса: НВУ ”Руске слово”, Булевар ошлєбодзеня 81/VII, 21000 Нови Сад * Редакция: одвичательни редакторe – Славица Фейса, Ясмина Дюранїн, Микола М. Цап, Микола Шанта * редакторе/ки рубрикох – Мирон Горняк-Кухар, Александар Паланчанин, Мартица Тамаш, Олена Планчак-Сакач, Вероника Вуячич * новинаре/ки – Мария Афич, Влада Дїтко, Ана Маркович, Сандра Саламун, Златко Колєсар, Марина Джуджар * лекторка – Блажена Хома-Цветкович * ґрафична редакторка – Люпка Цвеїч * ґрафични дизайнерки – Мария Гудак, Таня Салонтаї * Телефони: 021/6613-697, 021/6624-708, 021/6623-076; 021/6621-433 * Телефакс 021/528-083 * Предплата за цали рок: у жеми 1 500 динари, а у иножемстве 100 евра * Жиро-рахунок Banca Intesa a.d. Beograd 160-923244-82 * Девизни рахунок 160-0050870024999-53 * Рукописи ше нє враца * Д ру ку є Д ру ка р н я graf” П е т р о ва р а д и н * ”Maxima E-mail: redakcija@ruskeslovo.com * Web site: www.ruskeslovo.com * YU ISSN 0350-4603 * COBISS SR-ID 15915778 * Друковани тираж 2 000 *

Директор др БОРИС ВАРҐА *** Главни одвичательни редактор ИВАН САБАДОШ

14. ДЕЦЕМБЕР 2018.

РУСКЕ СЛОВО 3

ТИЖНЬОВНЇК У СКУПШТИНИ АП ВОЙВОДИНИ ОЗНАЧЕНИ МЕДЗИНАРОДНИ ДЗЕНЬ ЛЮДСКИХ ПРАВОХ И 50 РОКИ ПРЕКЛА ДАТЕЛЬНЕЙ СЛУЖБИ

РОВНОПРАВНОСЦ УБУДОВАНА У ИНСТИТУЦИЙОХ Пондзелок, 10. децембра, у Скупштини АП Войводини у Новим Садзе, отримана шветочносц з нагоди Медзинародного дня людских правох и пейдзешата рочнїца иснованя Прекладательней служби у орґанох Покраїни. Тот важни дзень першираз означени як шветочносц од покраїнского значеня

П

редсидатель Влади АП Войводини, Иґор Мирович, здогаднул присутних же тот дзень од того року з одлуку Скупштини АП Войводини и инициятиву Влади АП Войводини означени як дзень од окремного значеня за Покраїну. – Влада на чиїм сом чолє цалком пошвецена моцнєню свидомосци о людских правох и обезпечованю дружтва толеранциї без предросудох и дискриминациї. У сотруднїцтве зоз шицкима институциями Влада Войводини континуовано роби на уна-

ским заєднїцами, Драґана Милошевич, з тей нагоди надпомла же право на пестованє културного идентитета и потримовка информованю на язикох националних меншинох найзначнєйши людски права хтори зоз конкретнима програмами потримує Покраїнска влада. У Скупштини АП Войводини з тей нагоди означени вельки ювилей – 50 роки од снова-

Покраїнски секретар за образованє, управу, предписаня и национални меншини – национални заєднїци, Михаль Нїлаш, повинчовал вельки ювилей прекладательней служби. Вон надпомнул же служба як и поте-

СУБВЕНЦИЇ ЗА МЕНШИНСКУ КУЛТУРУ И МЕДИЇ

предзеню и злєпшаню людских правох – гварел предсидатель Влади АП Войводини Иґор Мирович. Подпредсидатель Покраїнскей Влади и покраїнски секретар за образованє, управу, предписаня и национални меншини – национални заєднїци, Михаль Нїлаш, здогаднул же на тот дзень принєшена Декларация Зєдинєних нацийох о людских правох. – Мултинационалносц, мултикултуралносц и мултиконфесионалносц Войводини то богатство з хторим ше пишиме. Источашнє, то указатель же наша покраїна добри приклад як ше розвиваю и чуваю людски права – гварел подпредсидатель Влади Михаль Нїлаш. Покраїнски секретар за културу, явне информованє и одношеня зоз вир-

4 РУСКЕ СЛОВО

Покраїнски секретар за културу, информованє и одношеня з вирскима заєднїцами, Драґана Милошевич, винєсла податок же Секретарият на чиїм є чолє, опредзелєл 51 милион динари за субвенционованє роботи пейцох заводох за културу националних заєднїцох. Окрем того Секретарият финансийно потримує информованє на язикох националних меншинох, односно 22 новинки чий снователь национални совити националних меншинох, на осем язикох. У тим року друковани меншински медиї достали 278 милиони динари.

ня и роботи Прекладательней служби у покраїнских орґанох управи. Шветочни сход отворел предсидатель Скупштини АП Войводини, Иштван Пастор хтори надпомнул же пред мешацом парламент Европи вигласал Резолуцию о минималних стандардох за меншински заєднїци у Европскей униї. Одряднїци Резолуциї, як гварел предсидатель Пастор, зме давно витворели з численима новима и старима предписанями и Законску реґулативу. Остатнї вименки Дїловнїка о роботи Скупштини АП Войводини, витворена можлївосц же би посланїки доставали материяли на мацеринскей бешеди.

раз, будзе мац потримовку од ресорного секретарияту, а тиж так и Покраїнскей влади. На шветочно сци присуствовал заменїк Покраїнского омбудсмана, дакедишнї директор прекладательней служби, Янош Орос, як и представителє штирох оддзелєньох прекладательней служби, а у мено Оддзелєня на руским язику бешедовала мр Гелена Медєши, наша длугорочна прекладателька у орґанох покраїнскей управи.■ А. Паланчанин 14. ДЕЦЕМБЕР 2018.

tiznjovnjik@ruskeslovo.com

У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ

УТВЕРДЗЕНА ПРОГРАМА ЗА НАЦИОНАЛНЕ ШВЕТО На 5. схадзки Орґанизацийного одбору хтора отримана пияток, 7. децембра у Руским Керестуре, утвердзена конєчна, комплетна програма за Централну преславу Националного швета Руснацох у Сербиї хтора будзе у Руским Керестуре, 19. януара идуцого року. Як потолковала предсидателька Одбору Олена Планчак Сакач, преслава Дня Руснацох 2019. року будзе у духу означованя 100-рочнїци од снованя Руского народного просвитного дружтва (РНПД) односно „Просвити”, инстутуциї хтора була ношитель културного и народного розвою Руснацох на тих просторох. Концепция Националного швета будзе як и потерашнїх рокох, почина зоз служеньом Благодарней Служби Божей у церкви на 17 годзин. На 18,30 у виронаучней сали будзе вистава – портрети наших паноцох, а буду виложени и вибрани малюнки з мотивами Керестура хтори ту настали на подобових колонийох Няради. Потим будзе послуженє на етно-столє на 19,30, понеже на 20 годзин почина Централна преслава у Велькей сали Домa култури, а Коктел плановани у Ресторану „Червена ружа” на 22 годзин. – Централну програму ше конципує так же би нє була длугша од годзини и пол. Вона будзе преткана зоз рочнїцу снованя РНПД-а, та помедзи музични часци буду и часци ґлуми, о найважнєйших акцентох тей историйней подїї, як РНПД основане, хто ше за тото заложел, и як вибрани руски язик хтори и нєшка бешедуєме, и на нїм зме основали цалу нашу културу и традицию – заключела Планчак Сакачова.

Як и потераз, главни орґанизатор Националного швета Завод за културу войводянских Руснацох, а на тот завод з домашнїм Домом култури Руски Керестур. Здогаднїме, зоз преславу Дня Руснацох у Суботици у януаре того року, закончени циклус у хторим у предходних рокох кажде место дзе у значнєйшим чишлє жию Руснаци и маю свой орґанизвани културни живот було домашнї тей преслави. Од 2007 року 17. януар прилапени як датум Националного швета Руснацох у Сербиї, а перша преслава отримана тиж у Руским Керестуре. М. А. 14. ДЕЦЕМБЕР 2018.

STANOVISKA Пише: Мирослав ЗАДРЕПКО, новинар

ДЕМОКРАТИЯ, НАРОД И ЕСТАБЛИШМЕНТ

Єст рижни дефинициї демократиї, а по єдней з нїх, демократия нїч вецей од диктатури векшини. Способ на хтори ше у демократиї приходзи на власц оддавна дискутабилни, пре вязи политики зоз капиталом, медийну манипулацию и подобним, а дискутабилни и намири гевтих хтори ше боря за власц – чи наисце сцу робиц за явни интерес, чи лєм за себе. Алє и попри шицкого спомнутого, векшина политиколоґох твердзи же демократия и далєй найлєпше державне ушоренє хторе можеме мац. Людзе ше углавним нє буня вельо после виберанкох и лєгко прилапюю „нову реалносц”; хто на власци, на власци є, и роби гевто цо надумал, а кед баш маме щесца, пороби и дацо з того цо обецал. Медзитим, приду моменти кед народ, маса, людзе, гласаче, база, можеце их волац як ґод лєм сцеце, наисце нє задовольни зоз тим цо и як власц роби, и одшмеля ше тото и указац. И вец вам ше случа „жовти брушлїки” на улїцох городох и валалох, лєбо як тот феномен накресцел єден тутейши политичар, „случел ше народ”. У сущносци, тот протест, хтори ше даскельо тижнї зявел у вецей европских державох, цалком леґитимни и законїти у демократским дружтве. Наймасовнєйши ше случує у Французкей, почал пре подрагшенє цени горива и мал ефекту – француски предсидатель Макрон одустал од тей мири. Источашнє були орґанизовани протести и у Бриселу, як потримовка Паризу, а були наяви же ше исте случи и у других городох Бенелукса. Протестовали и Мадяре пре пременки у Закону о роботи, а пре насилство и напад на єдного зоз лидерох опозициї у Беоґрадзе орґанизовани протест „Стоп кирвавим кошульом”. Заєднїцке шицким тим протестом тото же гражданє револтовани зоз поступками за хтори веря же одвичательна власц, односно система лєбо естаблишмент. Нє позберали их на улїцу, голєм нє декларативно, политичаре зоз опозициї, алє ше людзе зорґанизовали коло даякого циля и ришели же би дацо сами поробели. И можебуц би то могло политичаром дакус отвориц очи кед би постало масовне, як цо є тераз нє. Правда, тераз то випатра як утопия пре партократию, контролу медийох, летарґию и шицко тото цо препреченє же би бунт досягнул критичну масу, та шанси же би ше дацо витворело на тот способ тераз малючки, Алє анї Рим нє збудовани за дзень. Док ґод идея постої, и док постої дзека, постої и надїя. О дзень, мешац-два, лєбо о пейц роки, нє битне, битне же би идея у каждим поєдинцови же ше ма право побунїц нє замарла, гоч як ше ю естаблишмент трудзи знєважиц. Чи то будзе, чи нє, од каждого з нас завиши. Становиска висловени у тим тексту виключно авторово и нє вше одражую ушорйовацку политику новинох „Руске слово”

РУСКЕ СЛОВО 5

ТИЖНЬОВНЇК 100 РОКИ ОД ВЕЛЬКЕЙ НАРОДНЕЙ СКУПШТИНИ И ПРИСОЄДИНЄНЯ (IV)

ВЕЦЕЙ ДРАГИ, ЄДЕН ЦИЛЬ За розлику од южнославянских народох зоз дакедишнєй Монархиї позбераних до Держави Словенцох, Горватох и Сербох, Южни Славянє, а насампредз Серби у Южней Угорскей мали иншаки попатрунки на националне зєдиньованє, и сцигли по ньго по другей, кратшей драги Пише: Сашо САБАДОШ

6 РУСКЕ СЛОВО

И

ще од часу политичней активносци Светозара Милетича шейдзешатих и седемдзешатих рокох дзеветнастого вику, розвивало ше жаданє за приключеньом войводянских Сербох ґу Сербиї. После розпаду Сербскей народней шлєбодоумней странки, першей политичней партиї Сербох у Южней Угорскей, осемдзешатих рокох дзеветнастого вику, два главни политични опциї „пречанских“ Сербох були Сербска народна либерална странка чий вожд бул Михайло Полит-Десанчич и Сербска народна радикална странка под руководством Яши Томича, иншак Милетичового жеца. Праве Томич, колоритна и контроверзна политична фиґура, бул єден зоз ключних особох найодвичательнєйших за успишне приключенє южноугорских Сербох ґу матичней держави. Нєзадовольство Сербох з австро-угорску власцу окреме ше звекшало 1912. року кед угорски власци утаргли церковно-школску автономию хтору Серби мали ище од конца седемнастого вику и Привилеґийох хтори достали од цара Леополда І. Царски Привилеґиї нє лєм же отримали и утвердзели идентитет сербского народу з того боку Дунаю, алє и допринєсли же би ше очувалo културу, историю и национални континуитет сонароднїкох на матичних просторох, погнобених под Турками. Їх утаргованє було боляце вдеренє з озбильнима пошлїдками. Причина за тото було жаданє власцох у Будапешту же би консолидовали мадярски национални корпус прейґ пошвидшаня асимилациї, а значни уплїв мали и подли одношеня медзи АвстроУгорску и Сербию хтори ше одражовали през „Царинску войну” (1906-1911), Анексийну кризу (1908), як и през процивенє Габзбурґскей монархиї початку Першей балканскей войни (1912). Єдна з причинох за нєзадовольство була и нєрозришена шмерц карловацкого патриярха Лукияна (Боґдановича). После Сараєвского атентату 28. юния 1914. року одношенє власцох и припаднї-

кох нємецкого и мадярского народу ґу Сербом ше ище баржей погоршало. Найвизначнєйши Серби доставали грожаци писма, а случовали ше и насилства спрам сербского жительства як цо то физични напади и очкодованє маєтку Сербох. По обявйованю войни, велї визначни сербски политичаре з Южней Угорскей интернировани, а до лаґрох власци послали и велїх звичайних Сербох, окреме з Босней и Герцеґовини, бо окреме вони були третировани як нєлоялни елемент. ФОРМАЛИЗОВАНЄ ФАКТИЧНОГО СТАНУ По пребиваню Солунского фронту початком єшенї 1918. року, сербске войско з вельку помоцу Французох нєзатримуюцо рушело ошлєбодзовац свойо отечество и други териториї Южних Славянох. На подручу нєшкайшей Войводини нє було векши оружийни зраженя медзи одходзацима остатками пораженого войска и наступаюцого сербскоґо, анї насилства над цивилним жительством. Нови Сад завжати, лєбо придати, 9. новембра 1918. року з уходом сербского войска под вожством майора Воїслава Буґарского. Два днї познєйше, з примирйом закончена Перша шветова война у цалей Европи, а Австро-Угорска практично престала исновац. Було потребне лєм на одредзени способ формализовац фактични стан и заокружиц територию будуцей держави Южних Славянох. Тей турбулентней єшенї 1918. року, у чаше кед ше на териториї Монархиї зявели рижнородни дезертере познати у народзе як ловґоше и „желєни кадер“ хтори пробовали профитовац з анархичней ситуациї и дзе ше на рубних територийох дезинтеґрованого Кральовства и Царства зявйовали рижни нєприпознати, експериментални „держави“, як цо то наприклад „Банатска република“ хтору концом 1918. року прокламовали нємецки и мадярски социялдемократи у Банаце, на просторе Бачкей, Банату, Сриму и Баранї почали ше формовац локални Народни ради Сербох, Бунєвцох и других Славянох. Векшинске опредзелєнє Сербох на просторе Южней Угорскей було за директне приключенє Кральовини Сербиї, а нє прейґ Народней ради у Заґребе, 14. ДЕЦЕМБЕР 2018.

tiznjovnjik@ruskeslovo.com

як цо то предкладали войводянски сербски политичаре блїзки политичному вождови Сербох у Горватскей Светозарови Прибичевичови як цо то наприклад були Васа Стаїч, Душан Бошкович и Александер Моч, хтори трицетих рокох ХХ вику постаню прихильнїки доставаня автономного статусу за Войводину у рамикох Кральовини Югославиї. У нєшкайших толкованьох феномену и историяту присоєдинєня, насампредз ше акцентує национални аргумент, односно жажда за зєдинєнє Сербох з обидвох бокох Дунаю до єдней держави, цо була политика Сербскей народней радикалней странки Яши Томича, хтора ше на концу и зисцела. Медзитим, треба мац на розуме же у тих преламних дньох и тижньох, и у обставинох без преседана, розпатрана и опция за зєдинєнє зоз Сербию прейґ Заґребу, односно Держави Словенцох, Горватох и Сербох. Идея хтору потримовали и спомнути интелектуалци и народни предняки медзи войводянскима Сербами, поволовала ше на практични аргументи: интеґровани привредни, транспортни, финансийни системи зоз другима славянскима териториями бувшей Монархиї, та и заєднїцку вецейвиковну историю и подобним културним милєом. Прешвечлїво превладала перша опция. ОДЛУКИ И ОБЧЕКОВАНЯ Дня 24. новембра отримани Вельки народни збор у Руми дзе принєшена одлука о директному приключованю Сриму Кральовини Сербиї. То було окреме значне, понеже Срим бул административно часц такволаней „троєднїци“ – Кральовини Горватскей, Славониї и Далмациї и тот акт требал представяц становиско сримских Сербох же вони нє припознаваю одлуки Народней ради у Заґребе. Дзень познєйше, 25. новембра, иста одлука у Новим Садзе принєшена и за Бачку, Банат и Бараню на „Велькей народней скупштини Сербох, Горватох, Бунєвцох, Словакох, Руснацох и других народох зоз Банату, Бачкей и Баранї“. Як цо читательом „Руского слова” уж познате, на тей Скупштини участвовали и делеґати бачванских Руснацох и то зоз Керестура, Коцура, Дюрдьова, Вербасу и Нового Саду. Як цикави факт треба спомнуц же зоз Скупштину предшедовал Жумберчан Йован Хранилович, длугорочни грекокатолїцки парох у Новим Садзе. На тей Скупштини формована и Народна управа за Бачку, Банат и Бараню як дочасови вивершни орґан за тоту територию, а на його чолє бул зомборски адвокат др Йован Лалошевич. Одлука о присоєдинєню Кральовини Сербиї, од хторей ше глєдало же би заступала интереси Сербох, Бунєвцох и других Славянох з простору Южней Угорскей, и на хтору ше раховало, цо окреме значне за 14. ДЕЦЕМБЕР 2018.

меншински заєднїци, як на ґаранта єднакосци и шицких правох славянских и нєславянских народох на тим просторе, мала дискутабилни леґалитет, алє була у складзе з уж спомннутима принципами о самоопредзелєню народох хтори прокламовал предсидатель ЗАД Вудро Вилсон и прето мож повесц же леґитимитет присутни при такому поступку представительох Славянох Войводини. О нєполни тидзень познєйше, 1. децембра 1918. року, войводянски териториї вєдно зоз Сербию вошли до новей Кральовини Сербох, Горватох и Словенцох. Територия Кральовини СГС конєчно була утвердзена з догварками у Неїю 1919. року з Болгарску, Рапалу 1920. року з Италию и Триянону 1920. року з Мадярску и Румунию. З формованьом новей держави посцигнуте и духовне єдинство православних Сербох з формованьом єдинственей Сербскей православней церкви 1920. року. РЕЗУЛТАТИ И ПОШЛЇДКИ Присоєдинєнє войводянского простору ґу Кральовини Сербиї 1918. року длугорочно дефиновало судьбу тей териториї. У складзе з медзинароднима спорозуменями, Серби и Горвати хтори жили на територийох хтори припадли Мадярскей и Румуниї мали право опредзелїц ше дзе буду жиц, велї принєсли одлуку преселїц ше до Кральовини СГС, и були познати под назву оптанти. Таке право мали и тутейши Мадяре и Нємци. Вшелїяк, значне число людзох одлучело ше остац дома, та гоч и у нових державох. У перших рокох иснованя, у младей южнославянскей держави запровадзена аґрарна реформа дзе по першираз пришло до прерозподзельованя жеми за обрабянє з рукох найвекших маєтнїкох худобним землєдїлцом медзи хторима були и Руснаци хтори основали нєвельке населєнє у Дальским Риту при Вайски. Треба повесц же тота реформа була справедлївша од гевтей после Другей шветовей войни, и окреме нє гнобела анї єдну националну заєднїцу у Войводини. Остало зазначене же єдини Руснак хтори бул облапени з аґрарну реформу як маєтнїк бул Михал Шимко з Керестура. Заш лєм, з аґрарну реформу були фаворизовани и найвецей профитовали фамелиї добровольцох сербского войска, ткв. „солунцох“ хтори найвецей були з територийох Босни, Герцеґовини и Лики и хтори на територийох Бачки, Банату и Сриму формовали числени колонистични населєня. Шицки спомнути, як и велї други пошлїдки Велькей войни и одлуки Велькей народней скупштини о присоєдинєню допринєсли, вєдно зоз случованями под час и после Другей шветовей войни, випатрунку Войводини яку нєшка познаме.■ (Предлужи ше)

РУМУНСКА ОПЦИЯ Кед уж (нє)участвованє нєславянских народох – Мадярох и Швабох з Войводини у роботи Велькей народней скупштини розумлїве, ситуация з банатскима Румунами (чия матична держава була сербски союзнїк у праве законченей войни) була специфична. Значни факт у тим було отримованє Велькей народней скупштини Румунох у Дюлафегервару (нєшкайшей Алба Юлиї) 1. децембра 1918, дзе прокламоване приключенє Трансилваниї, Банату, Кришани и Марамурешу ґу Кральовини Румуниї. Ту предвидзени уход цалого Банату до румунскей держави, цо приведло до длугоких прегваркох медзи Румунию и Кральовину СГС, перше о териториялним розгранїченю, дзе контингент французкого експедицийного войска чувал демаркацийну линию док гранїца нє утвердзена, а потим и о духовней юрисдикциї православних церквох над Сербами у Румуниї, и Румунами у южнославянскей держави.

РУСКЕ СЛОВО 7

НАШО МЕСТА ЛОКАЛНИ ВИБЕРАНКИ У ОПШТИНИ КУЛА

НА НЄДЗЕЛЮ ШЕ БУДЗЕ ГЛАСАЦ У општини Кула на нєдзелю, 16. децембра, буду отримани локални виберанки, на котрих ше будзе гласац за нови состав Скупштини општини Кула котри творя 37 одборнїки Пише: Марина ДЖУДЖАР

О

отримованю скорейчасових локалних виберанкох у општини Кула явносц дознала 28. октобра кед предсидателька Скупштини Сербиї Мая Ґойкович розписала виберанки за штири општини, медзи котрима и Кула. До теди актуални состав локалного парламенту мал стабилну векшину котру творели коалицийни партнере зоз Сербскей напредней странки и Союзу войводянских Мадярох. Зоз Општину по конституованє СО Кула, руководзи Дочасови орґан Општини Кула на чиїм чолє Велибор Милоїчич (дотерашнї предсидатель Општини Кула), а його члени Милорад Лазич, Милан Вуякович, Ливия Козма и Наташа Станоєвич. ОСМЕРО КАНДИДАТИ ЗОЗ РУСКОГО КЕРЕСТУРА Перши котри поднєсли кандидатуру то були коалицийни партнере дотерашнєй векшини, Општински одбор Сербскей напредней странки (СНС) и Союзу войводянских Мадярох (СВМ), а то лїстина котра ноши назву „АЛЕКСАНДАР ВУЧИЧ – ПРЕТО ЖЕ ЛЮБИМЕ КУЛУ”. На нєй ше находза 37 кандидати за одборнїкох локалного парламенту, а медзи нїма и тройо Керестурци – на 11. месце Мария Шепински (1953.), пензионерка, на 19. Владимир Олеяр (1981.), дїловни информатичар, и Тихомир Медич (1968.), приватни поднїматель на 28. месце. Друга по шоре преглашена лїстина „СОЦИЯЛИСТИЧНА ПАРТИЯ СЕРБИЇ – ИВИЦА ДАЧИЧ” на котрей ше находза 25 кандидати, медзи котрима тиж тройо зоз Руского Керестура – на трецим месце Весна Макаї (1979.), кухарски технїчар, на 16. Ярослав Колбас (1973.), дохтор медицини, и на 21. Весна Горняк (1987.), кухарка. Под шорним числом три на виберанкох будзе лїстина „РУХ ОБНОВИ КРАЛЬОВИНИ СЕРБИЇ – МАРКО КО-

ШУТИЧ”. Ношитель лїстини зоз Кули, а медзи 25 кандидатами лєм 22. по шоре, Тамара Лакатош (1995.), теолоґ зоз Руского Керестура. Штварта лїстина „РУСИЙСКА СТРАНКА – ДУШАН ГАЙДУКОВИЧ – КЕКОВО ПРИНЦИПИ” понука 13 кандидатох, анї єден нє з Руского Керестура, а ношитель зоз Червинки. Потим, на пиятим месце ше находзи лїстина „РУХ СОЦИЯЛИСТОХ – АЛЕКСАНДАР ВУЛИН”, на нєй ше находза 25 кандидати, тиж нїхто з Руского Керестура. Шеста по шоре преглашена лїстина „СЕРБСКА РАДИКАЛНА СТРАНКА ДР ВОЇСЛАВ ШЕШЕЛЬ” на котрей 13 кандидати, медзи котрима анї єдна особа нє зоз Руского Керестура. Лїстина „ПАРТИЯ ЗЄДИНЄНИХ ПЕНЗИОНЕРОХ СЕРБИЇ – МИЛАН КРКОБАБИЧ – И КУЛА СЕРБИЯ” преглашена под числом седем, на нєй 25 кандидати зоз шицких местох општини, а зоз Руского Керестура на 6. месце Владимир Надь (1952.), пензионер. Остатня преглашена лїстина котру поднєсла ґрупа гражданох, а ноши назву „ҐРУПА ГРАЖДАНОХ КРИТИЧНА МАСА”, на нєй за одорнїкох предложени 15 кандидати, алє нїхто зоз Руского Керестура. О ОСТАТНЇХ ВИБЕРАНКОХ Прешли виберанки були отримани 24. априла 2016. року, на котрих найвецей освоєла СНС, 19 мандати, а вєдно зоз коалицийнима партнерами мали стабилну векшину од 23 одборнїкох. Попри тим, векшину Скупштинских одлукох потримовали и дзепоєдни одборнїки котри були формално у опозициї. Теди на виберанкох участвовали аж 12 лїстини, а виходносц була вецей як 56 одсто. У прешлим составе СО Кула були тройо Керестурци, Мария Шепински и Владимир Варґа, обидвойо зоз СНС, як и Борис Шайтош зоз ДС котри задзековал на мандат после рока.

8 РУСКЕ СЛОВО

14. ДЕЦЕМБЕР 2018.

mesta@ruskeslovo.com

Предсидатель Општини Кула бул Перица Видеканїч по 28. май 2018. року, кед задзековал на тоту функцию, а о Препоруки о його розришеню з боку Аґенциї за борбу процив корупциї, локални парламент розправял на схадзки отриманей 30. януара 2018. року, кед му дата велька потримовка за дальшу роботу. Зоз СО Кула предшедовал Велибор Милоїчич, а на схадзки 11. юния 2018. року є вибрани за предсидателя Општини Кула, понеже ше теди розправяло о Видеканїчовим задзекованю, а функцию предсидательки СО Кула превжала Тат’яна Квасни. АКТИВНА ПРЕДВИБЕРАНКОВА КАМПАНЯ Под час предвиберанковей кампанї, та и скорей, општину Кула и шицки населєни места потераз нащивели числени покраїнски и републични функционере, министрове, директоре вецей аґенцийох и службох, и предсидатель Републики Сербиї Александар Вучич, котри пришол з нагоди отвераня новей фабрики у Кули „Фиорано 2”, як и премиєрка Сербиї Ана Брнабич. Як часц тих активно сцох у Руским Кере стуре зазначени рижни активно сци, два донациї – кед Општински одбор СНС подаровал пец за етажне зо гри ва нє до Дому пен зи о не рох вредно сци коло 80 000 динари, и машину за помиванє судзини до кере стурскей Дзецинскей заградки „Цицибан” ПУ „Бамби” зоз Кули, вредно сци 38 000 динари, цо подаровали члени Ме сного одбору СНС и велї Кере стурци, а на инициятиву одборнїци Мариї Шепински. Тих дньох закончене ас фалтованє улїци Йовґена Семана, зоз драпаним ас фалтом навежени уход ґу теметову, и виас фалтована часц Ленїновей улї ци по верх но сци 600 ква драт ни метери. Мож обачиц и други роботи на ушореню валалу, ремонтовани и шицки штири условни автобусни станїци, обложени су зоз лексаном, а плехово часци ошмирґлани и офарбени, поставени бандери у улїци Яши Бакова, ошвиценє за ноцни тренинґи на стадиону на Ярашу Фодбалского клубу „Русин”. Ище пред мешацом на теметове була орґанизована роботна акция з котру розчисцени и розкерчени запущени стари часци котри заро сли до черякох.■ 14. ДЕЦЕМБЕР 2018.

У КОЦУРЕ

ДИҐИТАЛНИ ТАБЛИ СПОЗОРЮЮ НА ШВИДКОСЦ Роками ше Коцурци поносую на вожачох котри зоз вельку швидкосцу гоня авта през главну, односно улїцу Маршала Тита, котру часто преходза школяре кед одходза и врацаю ше зоз школи. За ришованє того проблему було даскельо предклади и идеї предходних рокох, медзитим, за семафор нє було финансийни средства, „лєжаци полицайци” нє мож класц на главну драгу, та ше тераз тот проблем пробує ришиц зоз диґиталнима таблами котри указую вожачом же зоз котру швидкосцу гоня и спозорюю их кед гоня швидше як цо дошлєбодзене. Диґитални табли положени у центре валала, опрез ОШ „Братство єдинство” и опрез амбуланти. Средства за виробок и поставяне таблох, односно пенєжну часц, обезпечела коцурска Месна заєднїца, а роботу поробели роботнїки подприємства „Смарт трафик” зоз Сримскей Митровици. Табли поставени як апел нєсовисним вожачом и зоз вельким наздаваньом же зобудза совисц при вожачох же би обрацели увагу и безпечнєйшє гонєли през Коцур, а окреме на тих часцох дзе школяре. З. К.

ЄВАНГЕЛСКА ЦЕРКВА У КОЦУРЕ

СЦИГЛА ГУМАНИТАРНА ПОМОЦ ЗОЗ ГОЛАНДИЇ Євангелска Церква у Коцуре на чолє зоз своїм лaїцким пастором Александром Суботином ше уж роками трудзи же би за швета як цо то Крачун и Нови рок дзеци и худобних розвешелєла и помогла им у каждодньовим живоце. Гуманитарна помоц зоз голандского городу Хардервийк сцигла и

того року, алє нажаль за пакецики того року нє було достаточно средства. Камион гуманитарней помоци зоз хасновану ґардеробу прешлого штвартку сцигол до Коцура, а тоти шмати змесцени у просторийох коцурского ДОД, чийо члени помогли же би ше шмати поуношело. Дзелєнє гуманиитарней помоци почало, а будзе подзелєна фамелийом у потреби у Коцуре, Вербаше, Руским Керестуре, Кулпину, Дюрдьове, Товаришеве и Змаєве. З. К.

РУСКЕ СЛОВО 9

НАШО МЕСТА ШВЕТОЧНА СХАДЗКА СО ШИД

ДЕЦЕМБЕРСКА НАГРА ДА ПОЛИЦИЙНЕЙ СТАНЇЦИ З нагоди означованя 74-рочнїци ошлєбодзеня Шиду и Дня општини, 6. децембра у сали Културно-образовного центра отримана шветочна схадзка Скупштини општини Шид и шветочна академия

Ш

веточносц почала зоз державну гимну Боже правде, а после привитних словох присутних и здогадованя на подїю пред 74 роками, кед вчас рано 6. децембра сцигла шлєбода за хтору велї дали свойо животи, а приказани и документарни филм як здогаднїк на тото цо у шидскей општини поробене у 2018. року. На швето Святого Сави у януару 2018. року придата на хаснованє ґенерално обновена сала и бина у Културно образовним центре хтора тераз єдна з найсучаснєйших мултифункционалних салох присподобена за хаснованє за рижни змисти и програми. ВИТВОРЕНИ ПРОЄКТИ У тим року предлужене ушоренє Индустрийней зони при Адашевцох, у Беркасове Сримска улїца достала асфалтну драгу, вивартана ище єдна студня за потреби подмирйованя з воду, окончую ше активносци и пририхтованє потребних документох за будованє обиходнїци коло Шиду, як єдного з вельких капиталних проєктох на хтори ше чека уж даскельо децениї. Тиж значна подїя було купованє ИМ „Срим” у предликвидацийним поступку, з боку клальньох „Аґропапук” зоз Куковцох и „Дюрдєвич” зоз Суботишта при Печинцох, а роботни места достали вецей як 100 нєзаняти особи. Клальню у авґусту нащивел и предсидатель Републики Сербиї Александар Вучич и обецал нови инвестициї хтори поможу у розвою шидскей општини. Тиж витворени и проєкт помоци у обисцу старим особом о хторих ше стараю 23 ґеронто ґаздинї, витворене

СРИМ У ПЕРШЕЙ ШВЕТОВЕЙ ВОЙНИ У Народней библиотеки „Симеон Пищевич” штварток отворена вистава под назву „Срим у Першей шветовей войни”. З тей нагоди виложени документи и фотоґрафиї, а бешедоване и о войни и побидох. Тиж наступели и школяре Ґимназиї „Сава Шуманович”, а у музичней часци наступел хор „Шидянке”. Орґанизаторе програми були Историйни архив „Срим” зоз Сримскей Митровици и Здруженє сербско-русийского товаришства зоз Шиду. Тиж у Руским доме отворена самостойна вистава малюнкох Зори Владич зоз Шиду и фото документация борецкей орґанизациї.

10 РУСКЕ СЛОВО

предлужене пребуванє до 17 годзин у дзецинскей заградки, обновени школи у Моловину и Беркасове, а на хаснованє придати водовод за Бикич и Привину Ґлаву. Шветочну схадзку СО Шид отворел Велимир Ранисавлєвич, предсидатель СО, хтори з тей нагоди здогаднул на жертви за шлєбоду и же прето вше мушиме мерковац и чувац шлєбоду. ПРИПОЗНАНЯ ЗАСЛУЖНИМ По традициї додзелєна Децемберска награда, найвисше општинске припознанє. Предсидатель општини Предраґ Вукович придал награду Полицийней станїци Шид, а приял ю Радослав Лакич, заменїк командира. Як обгрунтованє, у чежких обставинох кед безпечносц у питаню, окреме остатнї роки кед на подруче Општини приходзи и остава значне число миґрантох, зачувана безпечносц жительох. Додзелєне и окремне подзекованє хторе достала Индустрия меса „Срим”, а приял го Марко Башич. Окремни плакети додзелєни Покраїнскей влади АП Войводини, потим Канцелариї за управянє з явним укладанями (приял ю Зоран Диздаревич, помоцнїк директора), а плакету достал и Покраїнски секретарият за польопривреду, водопривреду и лєсарство. Приял ю ресорни секретар Вук Радоєвич хтори и подзековал у мено наградзених. Потим у уметнїцкей програми виведзени драмски фалат „Голгофта и воскре сенє Сербиї 1914–1918” у виводзеню ґлумцох Народного те атра з Беоґраду. Означованє Дня ошлєбодзеня и Дня општини Шид того року було у знаку 100-рочнїци од побиди у Першей шветовей войни и 100-рочнїци од присоєдинєня Войводини Сербиї.■ Вл. Дїтко 14. ДЕЦЕМБЕР 2018.

mesta@ruskeslovo.com

ОТРИМАНА СХАДЗКА СКУПШТИНИ ОПШТИНИ ВЕРБАС

ПРИЛАПЕНИ ПЛАН ЯВНОГО ЗДРАВЯ ПО 2025. РОК У Вербаше прешлей стреди отримана петнаста схадзка Скупштини општини на хторей прилапени: План явного здравя за период од 2018. року по 2025. рок, з Акцийним планом за запровадзованє, Одлука о снованю Совиту за безпечносц, Одлука о приступаню приношеня Статуту општини Вербас и звитом о оконченю Одлука о буджету општини Вербас за 2018. рок на дзень 30. септембер 2018. року. На тей схадзки дотерашнї секретар локалного парламенту Данка Василєвич подзековала на функциї, а за нового секретара вибрана Ивана Крезович. Прилапене предкладанє одлуки о вименкох и дополнєньох Одлуки о снованю Културного центру Вербас и предкладанє Одлуки о вименкох Одлуки о окончованю комуналней дїялносци. Прилапени и рочни звит о роботи Општинского штабу за позарядово ситуациї општини Вербас за период од 1. януара 2017. року по 31. децембер 2017. року, предкладанє ришеня о даваню согласносци на План роботи Општинского штабу за позарядово ситуациї општини Вербас за 2019. рок, ришенє о менованю окончователя длу-

жносци директора ЯП за дистрибуцию природного ґазу „Вербас-ґаз” з Вербасу и друге. На концу схадзки прилапени и предкладаня Комисиї за кадрово, административни питаня и роботни одношеня, та так Скупштина општини меновала Рихарда Хенґла за о. д. директора Културного центру Вербас, а Мария Златович Арсениєвич менована за директора Туристичней орґанизациї општини Вербас. А. М.

У ВЕРБАШЕ

ОПРЕМЕНА СЕНЗОРНА ХИЖА

Тих дньох Вербащанє потрошели награду од 23 тисячи евра хтору зоз посиланьом фискалних рахункох праве вони заслужели. Опремели сензорну хижу за потреби дзецох з инвалидитетом у будуцим Дньовим пребуваню. О тим же дзе ше розподзелї тот пенєж, през анкету одлучели гражданє општини Вербас, а Дньове пребуванє пошвидко будзе отворене. У сензорней хижи як иновативней методи роботи з дзецми зоз розличнима розвойнима очкодованями, од тераз опрема и справи хтори служа за порушованє дзецинских схопносцох и осетох. Хаснує ше ю у терапиї дзецох з аутизмом, очкодованьом сензорней интеґрациї, а при дзецох ви-

14. ДЕЦЕМБЕР 2018.

волує чувство сиґурносци и змирює их. Пре опреманє сензорней хижи, дньове пребуванє нащивели члени Општинскей ради Даниєла Илич и Мариян Миянович и директорка Центра за социялну роботу Нада Батричевич. – Опремели зме сензорну хижу и тераз остало закончиц друге опреманє того обєкту и анґажовац фахово особи за роботу у дньовим пребуваню за особи з инвалидитетом. Тота хижа оможлїви нову роботу з дзецми хтори маю почежкосци у розвою, а полна є и з рижнима апаратами хтори стимулую дзецински осети, увагу и помагаю у розвою и комуникациї – гварела з тей нагоди Даниєла Илич. Вона додала же попри сензорней хижи, у дньовим пребуваню будзе и роботно-окупацийна простория, физио-сала, про стория за рекреативни активносци и простория за роботу лоґопеда з дзецми. А. М.

У ҐЕРОНТОЛОҐИЙНИМ ЦЕНТРУ ВЕРБАС

ДОБУДОВАНИ ЛИФТ У Ґеронтолоґийним центру Вербас прешлого тижня почали будовательни роботи вибудови лифту и реконструкциї постояцого обєкту будинку тей Установи. Проєкт добудови лифту финансує Министерство за роботу, борецки и социялни питаня за хтори наменєни средства у суми 5 758 152 динари. Виводзач тих роботох ДОО „Теко лифти” з Беоґраду, а вибрани є у поступку явней набавки. Директорка Ґеронтолоґийного центру Вербас Радмила Мусич з тей нагоди виражела вельке задовольство пре започату важну роботу добудови лифту, хтори єден з нєобходних условийох и стандардох за витворйованє лиценци у обезпечованю услугох социялней защити. – Попри условийох хтори вимага Правилнїк о лиценцованю орґанизацийох социялней защити, єст и реална потреба хасновательох и занятих у установи же би у будинку мали лифт, з оглядом на тото же вецей як 80 одсто хасновательох слабо рухоми – визначела Мусич. У тей хвильки пополнєтост капацитетох Ґеронтолоґийного центру 98 одсто, а на лїстини чеканя за змесценє до тей установи звекшого слабо рухоми, або нєрухоми особи. Пре злєпшани условия, Центер годзен прияц вецей хасновательох хтори чекаю змесценє. А. М.

РУСКЕ СЛОВО 11

ЕКОНОМИЯ ОПТИМАЛНИ УСЛОВИЯ ЗА ПРОДУКЦИЮ ШВИНЬОХ ДАВАЮ ВИСОКИ ПРИРОСТ

Пише: Мартица ТАМАШ

ЗАРОБИ ТОТ ЦО ПРОДУКУЄ НА ВЕЛЬКО Утаргованє вакцинованя швиньох од швиньскей чуми, як и отверанє можлївосци за вивоз, стимуловало би вельо векшу продукцию швиньох при продуковательох

П

ВЛОНЇ БУЛ ДОБРИ РОК – Прешли 2017. рок бул барз добри за продукцию швиньох, бо викармени швинї мали добру цену од 200, 210 динари без пдв. Того року одкупна цена швиньох анї раз нє прешла 150 динари. Кед ше одкупну цену од 150 або 130 динари поровна з гевту од 200 динари, то барз велька осцилация хтору мали продукователє чежко можу превозисц – гвари Яукович.

12 РУСКЕ СЛОВО

родукция швиньох найзаступенша обласц статкарства у Сербиї и найновши податки Републичного заводу за статистику указую же ше рочнє у цалей Сербиї випродукує коло 3,5 милиони швинї, а найвецей, скоро 3 милиони у Войводини и Централней Сербиї. У Войводини ше найвецей швинї випродукує на сиверу Бачки и у Сриме, а у централней Сербиї, найвецей у Мачви. Зоз тим ше Сербия находзи на 8. месце у Европи по количестве випродукованого швиньского меса од 45кг рочнє, у одношеню на число жительох. Мале число викармени швинї вивожи ше зоз Сербиї до Чарней Гори и Босни и Герцеґовини, а вельке количество змарзнутого швиньского меса ше увожи, и у вельких клальньох прерабя до продуктох з меса. За успишну продукцию барз важне направиц оптимални условия, а то значи же треба мац квалитетни ґенетски материял, квалитетни просториї за змесценє зоз кармилками, поїлками, одвитуюцу температуру и добру вентилацию, по потреби квалитетне лїченє и же би ше тот цо хова швинї нєпреривно усовершовал. Вельки йоркшир и Ландрас два найзаступенши файти у Сербиї, важа як барз плодни и кед ше их покрижа, даваю барз добру нову ґенерацию швиньох. НАЙЗАСТУПЕНШИ ШВЕДСКИ ЛАНДРАС И ВЕЛЬКИ ЙОРКШИР Ґордана и Зоран Яукович зоз Нового Саду, на своєй фарми швиньох у Коцуре, маю

Шведски ландрас, Вельки йоркшир и найвекши су продукователє швиньох у општини Вербас и околїску, после Индустриї меса „Карнекс”. Рочно зоз тей фарми випоруча клальньом 1 700–1 800 викармени швинї, маю 100 прашачки и мешачно маю за предай, або карменє, коло 170 прашата и коло 150 викаремни швинї. – Моя фарма єдина у околїску, попри Карнексу, хтора ма заокружени процес продукциї, шицки други купую прашата, а я мам и свойо. Мам швинї прашачки, та мойо финални продукти и прашата и викармени швинї, у зависносци од стану на тарґовищу, од того чи ше лєпше у тим моменту може заробиц на прашатох, чи на швиньох за кланє – гутори Зоран Яукович. Зоз продукцию швиньох Зоран Яукович занїма ше од 1986. року кед дипломовал на Польопривредним факултету, на Департману за статкарство и почал робиц на Карнексовей фарми швиньох („Фармакооп”, а потим „Свиньоґойство”) у Вербаше, дзе вецей роки бул директор, як и на маґистерских студийох. Яуковичово маю сучасно опремену автоматизовану фарму, хтора сполнює шицки еколоґийни стандарди, та на нєй робя лєм два особи, Зоран и єден роботнїк, хтори иншак пензионер. – Квалитетни ґенетични материял Топикс (Topics), увезол сом з Голандиї и Данскей. То дїдовска линия зоз хторей сом достал свойо прашата, увезли зме и корназох, раса Шведски ландрас, Вельки йоркшир и з того 14. ДЕЦЕМБЕР 2018.

ekonomija@ruskeslovo.com

Кед прашачки залучим и кед ми потребни дози за оплеменьованє, терминалєц трорасни мелез, поручуєм у Дорослове, зоз фарми „Холо”, дзе Топикс ма репродуктивни центер.

вальнї, так же ма як пласовац месо и продукти з меса. Директор „Супермикс плус” Янко Русковски гвари же у своєй клальнї мешачно режу коло 150-200 швинї, а месо и продукти з меса предаванюх у своїх предавальньо у Коцуре и по околних местох, у ВЕЛЬКИ ОСЦИЛАЦИЇ Вербаше, Србобрану, Змаєве, Кере стуре, У ОДКУПНЕЙ ЦЕНИ Червинки. За домашню суху колбасу „Супермикс” на туристично-ґастрономскей маМожем повесц же маме продукцию, як нифестациї „Турийска колбасияда” три раз и Данска и исту таку ґенетику. Прашачдостал першу награду за квалитет. ки у єдним прашеню штреднє даваю – За нашо потреби правиме статкову по14,5 – 15 прашата, по прашачки штреднє карму за нашу фарму швиньох. Кед бизме ше 12,5-13 прашата залучує, а штреднї куповали покарму, нє було би нїякого рарочни индекс прашеня 2,4. По єдней Зоран Яукович хунку. Хто ма добру статкову покарму и кед прашачки рочно залучим од 29-30 праза швинї бере субвенциї од держави, тому шата. Прашата залучуєме на 12,5 на 14ше виплаци кармиц швинї. 14,5 предаваме. И кед шицко то направим, дармо, кед цеПоловку швиньох за клальню маме з нашей фарми, а на швиньох за кланє 130 або 140 динари, яка була у да- другу половку купуєме зоз мини фармох з околїска, з Коскельо претходних мешацох. Нашому заробку у продук- цура, Вербасу, Руского Керестура. Найглєданше швиньциї швиньох у нас нє завадза же, у одношеню на Данску, ске месо, а за познатих купцох, за вельки швета, рихтаме маме драгши кредити, драгшу струю и з часци драгши и говедзиново и овче месо. Од швиньского меса купци додатки до статковей покарми. Найвецей завадзаю вельнайбаржей глєдаю традицийни продукти, ки осцилациї у одкупней цени викармесуху колбасу, кулен и сланїну, порихтани них швиньох – гутори Зоран Яукович. на традицийни способ, так як ше дакеди За свою фарму швиньох Яукович сам рихтало. а вец шицки други продукти. У прави покарму, з векшого зоз своєй ку2017. року максимална цена швиньох була курици, хтору продукує на державней 215 динари, а того року максимална цена у жеми у Косанчичу, хтору бере до закупу. шпицу, у авґусту и септембру, була 170 диБуло би добре кед би ше одкупну ценари и вец нагло почала падац. Тераз, пре ну знало напредок. Попри тим, лєм ше у забивачки одкупна цена 150 динари, алє то Сербиї вакцинує швинї процив швиньбудзе тирвац по Нови рок и вец вироятно скей чуми, так же ми нє можеме нїґдзе спаднє попод 150 динари. Дакеди кажде до Европскей униї вивезц нашо швинї и обисце у валалє мало швинї, а тераз ридко швиньске месо. Так тарґовище зведзене хто трима, бо ше кармиц даскельо фалати лєм на нашу державу, а кед бизме нє малєм за себе, нє виплаци. Попри тим, осцили обовязне вакцинованє и кед би ше лациї у одкупней цени причина же прецо швинї могло вивожиц, сиґурно би ше у ше швинї менєй продукує – гутори Янко Янко Русковски нас вельо вецей продуковало швинї. Ту Русковски. поцаг треба да направи наша держава. З другого боку, на Заходзе змарзнуте месо може стац шеВАЖНЕ МАЦ СИҐУРНОГО КУПЦА йсц мешаци а у нас рок, та ше увожи вельки количества Желько Бе серминї з Коцура по профе сиї ветеринарзмарзнутого меса и знїжує одкупну цену викармених ски технїчар, заняти є у подприємстве за физично техшвиньох. Заробок у тим ланцу продукциї меса на боку нїч не обезпеченє, так же роби по зменох. Вон уж 11 роклальньовей индустриї, хтора вше зароби 20-25 одсто од ки про дукує швинї, ма мини фарму у хторей рочно виуложеного, чи одкупна цена швиньох 130, а чи є 200 динари. То указує же субвенция держави треба же би була продукує коло 2 000 швинї. През цали рок ма у обєктох 170 швинї. векша, бо ше так стимулує анґажованє – Кед нєшка предам 20 швинї, такой кувекшого числа людзох у тей обласци. На пу єм 20 прашата. Мам и нови обєкт, так же каждого занятого у швинярстве, индиод яри будзем мац места за вецей як 200 ректно ше дава роботу ище пейц-шейсц шви нї. Перше сом тримал прашачки и преособом, у продукциї покарми за швинї, да вал сом прашата, а вец сом почал кармиц роботи на фарми, по месарньох и тарґшвинї за месарню Воїслава Ґаковича Ґрґи з овцом. Остатнїх рокох досц сом робел Коцура и опредзелєл сом ше кармиц швинї. на обезпечованю купцох за викармени Сиґурни пласман то найважнєйша часц рошвинї и прашата, так же ми предаванє боти. Нє виплаци ше тримац швинї на маидзе добре и лєгко – гутори Яукович. ло. Треба мац вецей як 60-70 швинї, кед ДОБРЕ ШЕ ПРЕДАВАЮ ше сце мац даяку плацу. Заробок по швиТРАДИЦИЙНИ ПРОДУКТИ нї 3 000 динари и кед маце 10 швинї то 30 000 динари, и кед ше то подзелї на пеДОО „Супермикс плус” з Коцура роби йц мешаци мешачни заробок 6 000, а за од 2002. року. Ма погон за правенє статтот пенєж ше 30 днї у мешацу нє виплаковей покарми, фарму, клальню и предаЖелько Бесерминї ци уходзиц и рано и вечар до кармика.

14. ДЕЦЕМБЕР 2018.

РУСКЕ СЛОВО 13

ЕКОНОМИЯ ТУРИСТИЧНА ОРҐАНИЗАЦИЯ ОПШТИНИ ВЕРБАС

АТРАКТИВНИ СПОРТСКИ И АКТИВНИ ТУРИЗЕМ Општина Вербас транспортно лєгко доступна и идеална початна точка за виглєдованє Войводини, Сербиї и реґиону, атрактивна є дестинация за спортски и активни туризем як цо лов, риболов и транзитни туризем Пише: Ана МАРКОВИЧ Йовґен Ґено Кухар

ЖИМА, ЧАС ЗА ЗАБИВАЧКИ У месара Йовґена Ґена Кухара у Коцуре на велько ше роби, бо жима, од новембра по конєц януара, прави час за забивачки, окреме кед ше сце мац традицийно порихтани колбаси, кулени, гурки, шмарцмол або бендов, и вец окурени колбаси и шунки. – Дакеди кажде обисце тримало швинї, тераз туньше купиц викармену швиню як кармиц. Швиньске месо ше найвецей є, а потим живинске и говедзина. Найвецей ше купує викармени швинї за кланє ту у валалє, а „полутки” у месарнї у Ґаковича, або зоз супермаркетох. Дахто ноши дому шицки швижи продукти, а хто сце, куриме шунки и сланїни, бо таки продукти, у хторих лєм соль, попер и паприґа и смачни и здрави – гутори месар Ґено Кухар.

Сам правим єдзенє. Нє мам жеми, та купуєм кукурицу и шицко цо треба до покарми. Наяр купим кукурицу за цали рок, теди є найтуньша. Любим тоту роботу, любим кармиц швинї, гей же робота нє паньска, алє я задовольни – гутори Желько Бесерминї. Желько гвари же о швиньох найвецей научел през праксу. – Купуєм 25 килово прашата. Под прашата нє кладзем сламу, мам парне зогриванє попод бетон у кармику, так же ше вони на цеплим лєгчейше адаптую и рошню. За роботу при швиньох ми треба три годзини дньово. Мам полуавтоматски поїлки и кармилки, досц раз на дзень понасиповац єдзенє, алє треба заш лєм вецей раз войсц до кармика, видзиц чи шицко у шоре. Нєт ту вельо роботи, кед єст добри обєкти. Кед сом на роботи, помага ми оцец. Я му шицко порихтам и вон лєм насипе єдзенє. Швинї ми уматичени, вакциновани од чуми, кед вивожим швинї, виберам пасоши за нїх, то придавам держави и доставам субвенцию од 1 000 динари по фалату. Добре би було кед би субвенция по фалату була векша, голєм як у Мадярскей, дзе є 30 еври по швинї. Кед би держава дала 30 еври по швинї, най одкупна цена будзе и 120 динари, нє треба ми заробок на швинї, мнє досц 30 евра хтори заробим од субвенциї – гутори Желько Бесерминї.■

14 РУСКЕ СЛОВО

Т

уризем на подручу општини Вербас вше вецей постава буц значни и єден з найважнєйших задаткох Туристичней орґанизациї општини Вербас же би з своїма активносцами промововала и повязовала туристични потенцияли општини. Туристична орґанизация (ТО) општини Вербас порушує вибудов туристичней инфраструктури и доприноши розвою туризму през части и рижнородни промотивни активносци, през виробок квалитетного информативно-промотивного материялу, през орґанизованє и участвованє на наукових, фахових, спортских, културних и других сходох и манифестацийох. Попри промоциї туризма општини Вербас, координує медзи привреднима и другима субєктами у туризму, зазберує и обявює информациї о туристичним понукнуцу на подручу општини Вербас, орґанизує туристично-информативни центри и сотрудзує з другима туристичнима орґанизациями. – Општина Вербас транспортно лєгко доступна и идеална початна точка за виглєдованє Войводини, Сербиї и реґиону. Наша стратеґия подрозумює промовованє општини Вербас як атрактивней дестинациї за од14. ДЕЦЕМБЕР 2018.

ekonomija@ruskeslovo.com

редзени файти туризма – лов, риболов, спортски и транзитни туризем. Ту и фахова и финансийна потримовка поднїмательом у обласци валалского туризма з цильом змоцньованя їх капацитетох, потримовка и промовованє окремних збуваньох и манифестацийох хтори значни за збогацованє туристичного понукнуца и прицагованє туристох, алє и стаємна едукация и фахове усовершованє занятих – визначел информатор у ТО Михайло Киш и додал же Орґанизация ма активну интернет пре зентацию на адре си www.turizamvrbas.com. Пропаґандна дїялносц ТО подрозумює друкованє промотивного материялу як цо то брошури, каталоґи, публикациї, мапи, календари манифестацийох и друге, а вербаска Орґанизация пририхтала и друковала квалитетни промотивни материял. Так општина Вербас достала свой перши туристични водзач и мапу городу, а за потреби наступох на саймох пририхтани флаєри и брошури на хторих представени лов, риболов, капацитети за змесценє и погосцительни обєкти на подручу вербаскей општини. ПОРЯДНЄ УЧАСТВУЮ НА САЙМОХ – Кед слово о участвованьох на саймох у жеми и реґиону, участвуєме поряднє на Медзинароним Сайме туризма у Беоґрадзе, Сайме туризма у Новим Садзе, на Медзинародним сайме туризма и активного одпочивку у Нишу, на саймох у Краґуєвцу, Баня Луки, Сараєве... А Туристична орґанизация активно участвує и у орґанизациї шицких манифестацийох хтори значни за општину Вербас. Медзи иншим, то: Фестивал поезиї младих, Панонски вашар, Ноц музейох, Фиякерияда у Равним Селу и друге – визначел орґанизатор за роботу и промоцию туристичного продукту у ТО Вербас Зденко Неурочни и додал же попри тих манифестацийох Орґанизация промовує општину Вербас и през Крачунски концерт КУД „Жатва” з Коцура, Святосавски вечар у Коцуре, Крачунски турнир у ґуґланю у Вербаше, Фестивал ґусларох, Фестивал поезиї младих, Невенов фестивал дзецох поетох у Савиним Селу, Културне лєто у Змаєве, Манифестацию „Коцурска жатва” у Коцуре, Фестивал меду у Вербаше, Єшеньски подобови салон и друге. Туристична орґанизация Вербас нєдавно наступела на 10. Медзинародним сайме туризма и валалского туризма у Краґуєвцу.

14. ДЕЦЕМБЕР 2018.

– Того року акцент зме дали промовованю активней файти туризма през спорт и рекреацию, а окремну увагу дали зме промоциї Центра за физичну културу „Драґо Йовович” – визначел Неурочни и додал же наступ на Сайме у Краґуєвцу бул винїмково значни за Туристичну орґанизацию, бо витворени числени контакти и догварени рижнородни файти сотруднїцтва з туристичнима орґанизациями городох и општинох ширцом Сербиї. ВЕРБАС ДОСТАНЄ ТУРИСТИЧНУ СИҐНАЛИЗАЦИЮ – Ґу тому, ми активно сотрудзуєме з Туристичну орґанизацию Сербиї и ТО Войводини, а були зме уключени и до проєкту „52 викенди у Сербиї”. Акцент даваме активней файти туризму, а у городзе маме Центер за физичну културу „Драґо Йовович” хтори ма 14 отворени и исто тельо змисти у завартим просторе, ма и капацитети за змесценє, конґресну салу, ресторан. У нашей општини маме и приступачни места за риболов, та активно промовуєме и риболовни туризем. Далєй, маме и културне нашлїдство, вили индустриялцох, Городски музей, два ґалериї, єдну з найстарших Ґимназийох у Сербиї, огньогасну турню, памятнїк проєктантови Велякого бачкого каналу Йожефови Кишови, и друге – гварел Неурочни и додал же у Вербаше досц заступени и транзитни туризем, а намагаю ше значнєйше активовац и валалски туризем. – Пробуєме витвориц и значнєйше сотруднїцтво, през кластер або подобну файту заєднїцкого дїйствованя, зоз сушеднима општинами Кула, Оджак, Бач, Темерин, Бачка Паланка... На тот способ ше до реґионох уключую и општини у Сербиї, а то ше указало як добра пракса – заключел Неурочни и додал же би таке сотруднїцтво шицким було у интересу за прицагованє туристох. Киш и Неурочни на концу додали же на нєдавним конкурсу за туристичну сиґнализацию, вербаскей Туристичней орґанизациї одобрени средства, та у наступним периодзе тота сиґнализация будзе поставена, зоз ню буду означени културноисторийни обєкти, явни и погосцительни обєкти у општини Вербас.■

РУСКЕ СЛОВО 15

ДУХОВНИ ЖИВОТ У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ

ПРЕГЛАШЕНА ЕПАРХИЯ СВ. МИКОЛАЯ По одлуки папи римского Франциска, потерашнї Еґзархат за грекокатолїкох Сербиї, после 15 рокох дзвигнути до Епархиї св. Миколая – Руски Керестур, а наш владика Георгий Джуджар перши епархиялни владика пархия св. Миколая нєпоштредно подпада, подложна Апо столскому пристолу односно святийшому оцови – папови, а нє, наприклад, одредзеней митрополиї. Тоту вистку на швето св. Миколая – 6. децембра по григориянским календаре, на шпиваней Служби Божей у Катедралней церкви св. оца Миколая першираз оглашел потерашнї наш еґзарх владика Георгий Джуджар. Вистка о преглашеню новей епархиї владикови Геогрийови сцигла у писме од апостолского нунция у Сербиї Лучияна Сурияния, дзе тиж стої же будзе оглашена 6. децембра пополадню и у новинох „Осерваторе романо” у Риме. З тей нагоди, за „Руске слово” епархиялни владика кир Георгий Джуджар виявел: – Епархия то церковна структура у тим смислу же, гоч би нас раз и нєстало, тото мено остава як титуларна Епархия за навше. Наприклад, я дотераз ношел мено епархиї Акрасо, а то у Малей Азиї, хтора була одприлики у трецим столїтию. Епархия, то єдна стаємна церковна єдинка, хтора цалком закончена, оформе-

Административнe шедзиско Епархиї у Новим Садзе

16 РУСКЕ СЛОВО

Фото: М. Рамач

Е

на. Кед слово о вирних, парохийох, владикови, у сущно сци, нє меня ше нїч у одношеню на тото цо були и мали у Еґзархату. З тим же епархия вязана за єдно ме сто, а еґзархат нє вязани за ме сто. Кон крет на епар хия ма шиц ки структури хтори вязани за тото поняце. Епархия грече ске слово, одноши ше на стаємне владиче ство, хторе остава на тирвацо. Подрозумює ше розвитосц, дозретосц тей структури. Бо, перше ше формує еґзархат, як цошка мисийне, та ше патри як будзе, докля будзе, чи ше будзе розвивац. Гоч, у нашим случаю, могло то и таВладика кой буц епархия, прето же нашо парокир Георгий хиї нє одтераз, вони ту вецей як 200 роДжуджар ки. Як час преходзел, шицки потребни условия виполнєти менєй-вецей и дошло ше до дозрето сци, до стабилно сци, до задоволююцого розвою и могло Еґзархат дзвигнуц до ранґу Епархиї – потолковал владика кир Георгий. Бешедуюци о тей значней подїї, декан бачки о. Владислав Рац з Коцура, потвердзел же за нашу Церкву то велька историйна новосц, понеже епископия подрозумює тирвацосц и останє ту як церковна структура навше, док еґзархат дочасова структура, цо значи же може буц и загашена. Административна управа, шедзиско и новей Епархиї остава у Новим Садзе, дзе була и управа Еґзархату.■ М. А./М. Г. К. 14. ДЕЦЕМБЕР 2018.

duhovni@ruskeslovo.com

У ВЕРБАШЕ ОТРИМАНИ ТРАДИЦИЙНИ ВЕЧАР ПРИЯТЕЛЬОХ

ЗБОГАЦОВАНЄ ДРУЖТВЕНИХ ОДНОШЕНЬОХ Традицийни Вечар приятельох, хтори орґанизує парохийни Каритас з Руского Керестура, отримани прешлей соботи у вербаским ресторану „Чаво”, а тема була „Борба процив худобства”. Вечар з Каритасом вєдно орґанизовали Рух фоколарох и Економия заєднїцтва, а окремни госц бул проф. др Луиджино Бруни зоз Италиї, професор политичней економиї на Универзитету Лумза у Риме и позарядови професор економиї и етики на Универзитету София у Лопяну, а од нєдавна и член Dicasterii, односно папов совитнїк за мирянох (лаїкох), живот и фамелию. Водителє вечар почали зоз цитатом Кяри Лубик, сновательки Руху фоколарох, и так шицких присутних привитали и здогадли на єй идеал, „же би шицки єдно були”, а госцох було з рижних местох – з Молу, Канїжи, Руского Керестура, Коцура, Сенти, Беоґраду, Нового Саду, Суботици, Зомбора, Панчева, алє и Белґиї, Италиї, Мадярскей, Горватскей... З тей нагоди представена и кнїжка др Бруния хтора нєдавно преложена на сербски язик „Рана другого – економия и людски одношеня”, а того вечара заєднїцтва и християнскей любови, дзепоєдни госци з присутнима подзелєли свойо животни приповедки. На Вечар приятельох були поволани шицки цо жадаю збогациц свойо животни попатрунки, а як визначене, кнїжка професора Бруния помогнє велїм же би роздумовали о своїх животох и о животох своїх ближнїх. На тот способ послали поруку же од подприємствох до поєдинцох, кажде з нас у своїм штредку може допринєсц з власну инициятиву же би ше помогло гевтим хтори у потреби. – Барз зме задовольни же идея економиї заєднїцтва и у нашей жеми достава озбильни розмири, розвива ше, а як хриситянє, маме и обовязку же бизме дали шицко од себе же би тота идея жила. Наздаваме ше же тото стретнуце у шицких нас зобуци цепле здогадованє, приємне чувство и найлєпшу можлїву комуникацию – визначене на сходзе. Професор Бруни у Сербиї пребувал од 6. децембра, кед у Беоґрадзе у Центру за културу „Влада Дивлян” у сотруд-

нїцтве зоз Центром за културни студиї и християнство, бул учашнїк на трибини, а 7. децембра на Технїчним факултету „Михайло Пупин” у Зренянину отримал викладанє. – Дзекуєм шицким хтори орґанизовали тоти шицки стретнуца, нє очековал сом таку пополнєту салу, а пачи ше ми и амбиєнт. Наприклад, келнере коло нас преходза и то указує же зме у єдним амбиєнту у хторим ше роби. Робота нам нє завадза. Медзитим, кед нє робиме, вец завадзаме. Економия то живот, наша робота, шицко. И найвекши духовни искуства ше случую док людзе робя. Нєшкайша економия видзи лєм числа, лєм профит, алє ище векша правда то же людски єства векши од економиї. Кед же даєдно подприємство од нас твори лєм число, то ше му на концу заш лєм нє уда. Людзе можу исц прейґ того, вони вше особи хтори маю шлєбоду, достоїнство. Вони можу принєсц и одлуку чи буду робиц чи нє. Мушиме вше буц и остац у контакту зоз худобнима и треба же би ЕЗ сотрудзовала зоз другима рухами, институциями и здруженями за промовованє новей идеї о економиї – визначел у своїм викладаню о економиї заєднїцтва др Бруни. У интермецу програми наступела Дзивоцка ґрупа „Ариа” зоз Руского Керестура, а на концу бул аґапе и коктел. А. М.

У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ ПРЕСЛАВЕНЕ ШВЕТО МИКОЛАЯ

ЗАЧУВАЦ ДУХ ДАРОВАНЯ У керестурскей парохиї 6. децембра преславене швето св. оца Миколая, хтори вечар пред тим, по Всеночним дзецом подзелєл 330 дарунки. Того дня була и Крачунска споведз. Всеночне предводзел преосвящени владика Георгий Джуджар, а сослужели беркасовски парох о. Владимир

14. ДЕЦЕМБЕР 2018.

Еделински Миколка и домашнї парох о. Михайло Малацко и капеланє о. Владимир Медєши и о. Михайло Шанта. Дванацме члени Церковного одбору були швичкаре. По Всеночним виронаучни дзеци зоз шестрами Служебнїцами пририхтали кратку програму Миколайови хтори нащивел церкву полну з дзецми и їх родичами. Вон им поручел же найважнєйше робиц добри дїла, помагац єдни другим, а поготов тим цо маю найменєй. Потим шицким дзецом подзелєл дарунки хтори финансовали їх родичи, а єдну трецину подаровали парохиянє дзецом з фамелийох у потреби. Як визначел парох о. Малацко, з тоту подїю визначує ше дух дарованя хтори у своїм живоце пестовал св. Миколай, а тот його приклад ма длугу традицию и у нашей церкви и народзе. Тот дух дарованя сце ше пренєсц и на наймладши ґенерациї. М. А.

РУСКЕ СЛОВО 17

КУЛТУРА И ПРОСВИТА КЕРЕСТУРСКИ ХОР ГОСЦОВАЛ У КОШИЦОХ

ПРЕДСТАВЕНИ ЯК ЧУВАРЕ ТРА ДИЦИЇ Катедрални хор „Св. оца Миколая” и Дома култури Руски Керестур предводзени з дириґентку Лидию Пашо, 8. и 9. децембра госцовал у Кошицох у Словацкей, на поволанку домашнього Катедралного хору „Св. Кирила и Методия”. Керестурски Хор наступел 8. децембра на швето Непорочне зачатиє на вечаршей Служби Божей у кошицкей Катедрали, а 9. децембра у церкви у новей часци Кошицох дзе участвовали на вечаршей Литурґиї. На обидвох Службох участвовали з домашнїм хором, а по Служби мали кратши наступи дзе виведли духовни шпиванки и коляди. По словох орґанизатора Желька Ковача, тота нащива витворена дзекуюци сотруднїцтву котре Керестур ма зоз Земплинску теплицу. – На основи тих наших познанствох поволали наш хор госцовац и до Кошицох, а у рамикох проєкта яки реализовала Олґа Седровичова хтора витворює сотруднїцтво и ширше зоз Сербию и у Словацкей презентує културне богатство нашей жеми. Наш Хор там бул наисце сердечно прияти и вигосцени, представени зме нє лєм вирним цо були на Службох, алє и ширше, бо Службу у Катедрали и наступ нашого хору директно преношел и їх вирски радио. Наздаваме ше же ше нашо соструднїцтво предлужи – виявел Ковач. Позитивни упечатки о тим госцованю ма и дириґентка Лидия Пашо хтора барз задовольна зоз шицким, як и зоз наступом нашого Хору и попри тим же нє могли буц комплетни, а драгоцине им и упознаваме з їх хористами и черанє искуствох.

Як член нашого Хору и керестурски парох о. Михайло Малацко участвовал и на Литурґийох, а за тоту нагоду гварел: – Домашня Седровичова нас представела як специфичних чуварох традициї и у церковним шпиваню хторе ше дакус розликує од їх стилу, а и у нашей бешеди, понеже вони уж векшином бешедую по словацки, и же зме шицко свойо зачували у мултикултуралней Войводини. Видзели зме же єст простору же би и ми їх поволали на госцованє на нашим фестивалу – визначел о. Малацко. Госцованє керестурского Хору у Словацкей финансовал орґанизатор, керестурска Парохия и керестурски Дом култури. М. А.

У ДОМЕ КУЛТУРИ У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ

„50 РОКИ ДРАМСКОГО МЕМОРИЯЛУ” У Хорскей сали Дома култури, 11. децембра, представена нєдавно видрукована моноґрафия „50 роки Драмского мемориялу Петра Ризнича Дядї”, у присустве єй автора Дюри Латяка и вельочислених почитовательох нашей театралней дїялносци. У мено єдного з видавательох Дома култури директор Йоаким Рац подзековал Министерству култури хторе финансийно, як и шицким цо на даяки способи помогли виходзенє тей значней публикациї хтора вишла з нагоди

18 РУСКЕ СЛОВО

ювилейного Драмского мемориялу котри отримани прешлей яри. О значносци моноґрафиї у мено видавателя Заводу за културу войводянских Руснацох бешедовала директорка Заводу Анамария Ранкович, а у видаваню кнїжки участвовало и НВУ „Руске слово”. Моноґрафию и обставини у яких настала потим представел єй автор Дюра Латяк. – Театрална дїялносц кед ше нє призначи, як кед би єй анї нє було. У тим контексту и тота кнїжка ма вельку вредносц за нашу театрални живот за хтори ше наздаваме же ше и надалєй отрима и попри шицких чежкосцох – наглашел Латяк. До дискусиї о актуелним стану и будучносци нашого театру ше уключели и присутни на промоциї. На концу директор Дома култури наявел же промоция моноґрафиї будзе отримана и у Новим Садзе у нашим Заводзе за културу, а кнїжку ше нє будзе предавац, алє будзе подзелєна театралним дїячом и нашим Културно-уметнїцким дружтвом и другим институцийом, а достали ю и шицки присутни на промоциї. М. А. 14. ДЕЦЕМБЕР 2018.

kultura@ruskeslovo.com

ВИШОЛ РУСКИ ХРИСТИЯНСКИ КАЛЕНДАР ЗА 2019. РОК

РОЧНЇЦИ У ФОКУСУ Найпопуларнєйша руска кнїжка – Руски християнски календар за 2019. рок видрукована. Календар ше зявює як заєднїцке виданє НВУ Руске слово и Християнского часопису Дзвони. Обсяг му 264 боки. Змистово є богати, зоз фотоґрафиями и шицок є у фарбох. Понука репрезентативни вибор авторох и темох зоз рижних обласцох нашого духовного, културного и дружтвеного живота, як и красней литератури, социолоґиї, психолоґиї, историї, животу младих, спорту и гумору. Календар у знаку двох вельких ювилейох. Перши ювилей то 100-рочнїца од снованя Руского народного просвитного дружтва, статю о тей значней подїї подписує проф. др Янко Рамач, а други важни ювилей, то 100-рочнїца од присоєдинєня Войводини ґу Кральовини Сербиї 1918. року, историйней подїї у хторей важну улогу мали и Руснаци и грекокатолїцки священїк, парох нашей новосадскей парохиї Йован Хранилович. Улога Руснацох у тим процесу скорей нє була досц ошвицена, писало ше зоз идеолоґийней позициї, а у новшим чаше, нашо квалификовани историчаре, на чолє зоз проф. др Дюром Гардийом ошвицели позицию Руснацох и грекокатолїцкей церкви у тим историйним процесу. Праве о тим вон пише у Календаре. Календар означує и 25-рочнїцу Християнского часописа Дзвони, а статю подписує перши редактор часопису, Михал Рамач. У блоку култури обявена статя о брендованю културних подїйох при Руснацох, а подписує ю Олена Планчак-Сакач, а академик Юлиян Тамаш подписує есей О гашеню духовних и дружтвених огньох. Иван Сабадош резимує роботу старого Националного совиту и представя читачом нови Совит котри вибрани на виберанкох, хтори були того року. У блоку Духовни живот Календар през статю Мариї Афич означує 15-рочнїцу нашого Еґзархату, хтори, уж кед Календар бул у друкарнї, унапредзени до Епархиї Святого оца Миколая у Руским Керестуре. У тим блоку єст вецей добри статї информативного характера, а подписую их нашо священїки о. мр Михайло Малацко, о. Владислав Варґа, о. Юлиян Рац и о. Владимир Еделински Миколка. У блоку Наша прешлосц Календар приноши вецей цикави статї, як на приклад статю Славомира Олеяра о

Карл Ернст Клаусови, науковцови хтори одкрил нови хемийни елемент, та му дал мено Рутениюм, як и статю о карпатскому гайдукови Олекси Довбуш, хтори помагал рускому народу, а статю подписує Юлиян Пап. У тей рубрики єст и статя о. Михайла Шанти о Друкарским акцийним обще стве „Унион” у Ужґород зе (1902–1938). У тей друкарнї друковани велї кнїжки хтори читали нашо людзе. У блоку Литература, прилоги подписую: Михал Рамач, Ирина Гарди-Ковачевич, Яким Чапко, Агнета Бучко Папгаргаї, Мария Яким, Владимир Кочиш, Мелания Римар, Славко Афич, Марина Хома, Агнетка Костелник Балатинац, Златка Чизмар, Ася Папуґа, Михайло Катона и Славомир Олеяр. Цикави тексти зоз психолоґиї подписую Мирон Горняк Кухар и Ана Маркович. О активносцох младих тексти потписую Мая Зазуляк, Мария Стрибер, Михаїл Римар, Ивона Будински, Никола Копилович и Дане Макаї. У Календаре представени портрет Дюри Латяка, подписує го Юлиян Пап, а о проблемох викладаня виронауки пише Мелания Римар, док Славица Фейса пише о Рускайовей фамелиї зоз Сримскей Каменїци. Календар мож купиц за 500 динари у просторийох НВУ „Руске слово” и при колпортерох. М. Ш.

ПРЕДСТАВА „ТЕНОР НА ПОЖИЧКУ” У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ

ПОПРЕПЛЄТАНА РАДОСЦ

У Велькей сали Дома култури Руски Керестур вовторок, 11. децембра, одбавена професийна представа Народного театра зоз Зомбора, комедия Кена Лудвиґа „Тенор на пожичку”, за котру режию подписує Оливера Дьордєвич. Публика мала нагоду провадзиц наисце професийну комедию, дзе ше на сцени зоз одличну сценоґрафию зменюю осмеро ґлумци. У представи ґлумя Давид Тасич Даф як Сондерс, Нинослав Дьордєвич як 14. ДЕЦЕМБЕР 2018.

Тито Мерели тенор пре котрого ше розвива цали заплєт. На перши попатрунок збунєтого, а заш лєм одлучного Макса ґлуми Александар Ристоски, улогу Мариї Марелийовей супруги бавела Милияна Макевич, Джулиї Биляна Кескенович, а Даяни Ваня Ненадич. Даница Ґрубачки ґлумела младу Меґи, а Неманя Бакич бул послуга у готелским апартману, котри попри тим мал огромне жаданє постац оперски шпивач.

Комедия у котрей зєдинєни ґрупи, на перши попатрунок, цалком розличних людзох, а шицко зоз преплєтаньом радосци. За сценоґрафию була задлужена Диана Радосавлєвич Милович, за костими Биляна Ґрґур, а корепетитор Аґота Виткаи Кучера. Инспициєнт Зоран Вучкович, а суфлер Нинослав Вранич. Представа реализована з потримовку Општини Кула, як у Руским Керестуре, так и у других местох општини. М. Дж.

РУСКЕ СЛОВО 19

КУЛТУРА И ПРОСВИТА 16. ФЕСТИВАЛ МАЛИХ СЦЕНСКИХ ФОРМОХ „ДЮРА ПАПГАРГАЇ” У НОВИМ САДЗЕ

ТРАДИЦИЯ ПРЕДЛУЖЕНА, ГОЧ ЛЄМ И У ЄДНИМ ДНЮ Фестивал ше, през тоти 16 роки тирваня, трансформовал, а менял и назву. Од першобутних моно и дуо драмох прероснул до малих сценских формох. Зоз тоту пременку дати нови можлївосци Фестивалу

У

Фото: В. Вуячич

Новим Садзе, пияток вечар, 7. децембра, отримани 16. Фестивал малих сценских формох „Дюра Папгаргаї” у Ґимназиї „Лаза Костич”. Шицких присутних привитал нововибрани предсидатель Националного совиту Руснацох Борислав Сакач, а урядово Фестивал отворел длугорочни театрални дїяч Дюра Латяк. Привитуюци шицких присутних Борислав Сакач наглашел же тогорочни Фестивал отримани у орґанизациї нового предсидателя Управного одбору Матки – Дружтва Руснацох Нового Саду – Войводини Владимира Гаргая. Традиция ше предлужела, гварел Сакач, гоч и лєм у єдним дню, а то дава надїю же ше ю предлужи и надалєй. Отвераюци Фе стивал Дюра Латяк гварел же те атер єдна з найстарших и найдрагших уметно сцох. Добре же Нови Сад орґанизовал таки фе стивал, як дополнєнє Драмскому мемориялу „Петро Ризнич Дядя” хтори ше орґанизує у Руским Кере стуре и, же му дал мено по Дюрови Папгаргайови, бо вон по сле Петра Ризнича найважнєйша фигура у нашим руским те атре. Руснаци нє маю економски можлїво сци отримовац профе сийни те атер, та з тим тот Фе стивал до става на значеню. Того року Фестивал ше отримує лєм у єдним дню пре вецей причини, од гевтих финансийних, по тамаль же даєдни представи були одказани. На репертоаре були два представи. Перше була виведзена дзецинска, „Вайфай принцеза” кулского РКУД „Др Гавриїл Костельник” у режиї Нади Лендєр. Бул то красни и досц вельки дзецински ґлумецки ансамбл. Дзеци представу одбавели як кед би ше наисце на сцени лєм бавели, а пренєсли и порученє, же сучасна технїка нє шицко у живоце.

20 РУСКЕ СЛОВО

Друга представа була за старших „Жени” Студия „АРТ” Дома култури Руски Керестур у режиї Владимира Надь Ачима. Шейсц нєщешлїви животни приповедки виприповедани у першей особи од шейсцох женох, хтори указую на терху живота и їх нєщешлїви судьби. Керестурски млади ансамбл у добрим темпу, з интересантнима костимами и минималистичну сценоґрафию, дзе шицки реквизити мали свою функцию, упечатлїво одбавел представу, дзе єдну з тих женох одґлумел хлоп. Шицки улоги були прешвечлїво дочаровани публики. Тоти два представи на Фестивалє нє виведзени премиєрно, бо су уж бавени, та можебуц и то причина же у сали нє було вельо публики. Фестивал, през тоти 16 роки тирваня, ше трансформовал, а менял и назву. Од першобутних моно и дуо драмох прероснул до малих сценских формох. Зоз тоту пременку дати нови можлївосци Фестивалу. Вшелїяк же би у наиходзацих рокох, после даскелїх кризних, тому Фестивалу требало врациц квалитетни репертоар, та з тим и публика придзе у векшим чишлє. Фестивал у тим 16-рочним тирваню мал и златни роки, кед на нїм були и госцуюци театри. Так зме мали нагоду видзиц, спатриц и прировнац наш театрални живот зоз другима. З нагоди участвованя на тим Фестивалу пригодни дарунки уручел предсидател УО Дружтва Владимир Гаргаї режисером Нади Лендєр и Владимирови Надь Ачимови. Модераторка вечара була Марина Хома. Матка – Дружтво Руснацох Нового Саду – Войводина бул орґанизатор Фестивала, а финансийно є потримани з боку Покраїни и Националного совиту Руснацох.■ О. Планчак-Сакач 14. ДЕЦЕМБЕР 2018.

kultura@ruskeslovo.com

МИНИСТЕР ПРОСВИТИ НАЩИВЕЛ ОПШТИНУ КУЛА

ВЕЛЬО ШЕ ПОРОБИ З ДОБРИМ СОТРУДНЇЦТВОМ Министер просвити Младен Шарчевич визначел тото цо добре у нашим штредку. Важне му було видзиц же школа з меншинску руску заєднїцу ма добру потримовку од локалней самоуправи, а визначел и же керестурска школа лапа крочай зоз шветом, цо видзел и на годзини роботики

М

инистер просвити, науки и технолоґийного розвою Младен Шарчевич зоз сотруднїками вчера нащивел општину Кула, дзе у шветочней сали Општини Кула участвовал на схадзки Активу директорох образовних установох општини, а потим нащивел Школу „Петро Кузмяк” у Руским Керестуре и ОШ „Вук Караджич” у Червинки. У керестурскей Школи министра Шарчевича зоз предсидательом Дочасового орґану Општини Кула Велибором Милоїчичом дочекали директорка Хелена Пашо Павлович и єй сотруднїки, заняти у Школи и школяре. Министра привитала и народна посланїца у Скупштини Сербиї Олена Папуґа, хтора з нїм сотрудзує як член скупштинского Одбору за образованє, науку и технололґийни розвой. На уходзе го зоз хлєбом и солю дочекали школяре облєчени до сербского и руского народного облечива, а єдну руску забавну шпиванку за ньго виведли ґимназиялки з руского оддзелєня. Министер потим нащивел годзину математики зоз роботику у шестей класи хтору отримала професорка мр Наталия Будински. Школяре демонстровали часц своєй настави. Министер Будинскову потримал у иновативней настави и як єдну зоз 200 вонкашнїх совитнїкох Министерства просвити. Потим як обишол и просториї у Доме школярох, министер свою нащиву предлужел у Червинки у тамтейшей Основней школи дзе го дочекала директорка Наташа Дєрич. У вияви за медиї хтору там дали и Велибор Милоїчич и министер Шарчевич, обидвоме потвердзели же Министерство поможе обезпечиц 30 милиони динари хтори хибя же би ше у школи у Червинки доправели просториї за преширенє предшколскей установи, а министер поопатрал цо шицко потераз поробене з уложенима коло 10 милионами. Министер тиж визначел тото цо добре у тим штредку, важне му було видзиц же школа з меншинску руску заєднїцу ма добру потримовку од локалней самоуправи, а визначел и же керестурска школа лапа крочай зоз шветом цо видзел и на годзини роботики. Роботу Школи „Петро Кузмяк” му на Активу директорох подробно представела єй директорка Пашо Павлович. 14. ДЕЦЕМБЕР 2018.

– Мали зме вельку чесц же министер нащивел и нашу школу. На Активу зме бешедовали о проєктней настави, реформи ґимназиї и друге. Я го упознала и зоз специфичносцами нашей школи, гоч вон уж вельо знал о тим. Видзела сом же му барз мило же ми отримуєме тоти нашо драгоциносци як цо настава на руским язику у основней школи и у ґимназиї. Министрови хтори бул барз задовольни же Школа модерна, як випатра и як ше отримує, алє я му визначела вельку потребу оправиц закрице на школи, за цо уж обезпечени проєкт. И гоч то велька инвестиция хтора з ПДВ-ом виноши 13 милиони 830 тисячи динари я ше наздавам же у наступним периодзе будзе и витворене – гварела Пашо Павлович. Министер за медиї бешедовал и о активносцох Минситерства на дальшей диґитализациї школох. – На Активу сом визначел поєдиносци коло дальшей диґитализациї школох, будзе ище 8 тисячи нови диґитални учальнї, пририхтує ше и квалитетнєйшу мрежу школох на териториї цалей Сербиї и шицки локални самоуправи муша принєсц акти о мрежи школох на своєй териториї. То нє значи гашенє школох, лєм глєданє лєпших ришеньох. Паралелно маме интензивни активносци и на витворйованю мрежи иновативних центрох у Сербиї – заключел министер Шарчевич.■ М. Афич

РУСКЕ СЛОВО 21

БАЧИ ДЮРА З КЕРЕСТУРА

РОК XXXVIII ДЕЦЕМБЕР 2018. число 465 Число ушорел: Михал Симунович

ШМИХ З РУСКИХ НОВИНОХ Пририхтал: Дюра Латяк

ЯКИ ПЕНЄЖ, ТАКИ И ЦИПЕЛИ

– Слухайце, панє майстор, тоти ципели цо я од вас купел, пошли за єден мешац. – Е, а вашо пенєжи, цо сце ми дали за ципели, пошли за два днї!

ПОБОЖНИ

– Слухай, Янку, знаш ти седму Божу заповидь? – То ше зна, же знам. – Но, а кед би ти обачел у цудзей комори бок сланїни, чи биш го вжал? – Нє, нєшка бим нє вжал, бо пияток. Почекал бим до ютра.

ЛОҐИКА

Пише: Юлиян ПАП

Пред 25 роками хронїчар зазначел и таке: „У косидби увожиме жито, у ламачки кукурицу. Увожи ше млєко, месо, швинї, а колє домашнє статкарство. Вєшенї нїхто нє сцел кукурицу, а тераз, кед є штири раз драгша, аж ше бию на нєй. Желєни пияц драги, а пред роком-двома ше шицки оруцовали з кромплями, цибулю, капусту. Цо ше то паре у аґраре? Випатра же там дзе престава лоґика – ту почина аґрарна политика!”

ПОЧАТОК

У статкарстве єст уж тельо нагромадзени проблеми же нє знаш одкаль почац. Кед ше так предлужи, поколє ше и тото кус статку, та ше будзе мушиц почац – од початку.

(РН ч. 13(333) од 25. марца 1932. р. б. 4.)

Владимир ДУДАШ ИВАНОВ

К

ЛАПА РИБИ НА МЕДВЕДЗИ

Илустрация Любомира Сопки зоз 2010. року

онєчно и Владо постал пензионер. Наробел ше за тоти штерацец роки, перше у валалскей задруґи, а вец и у иножемстве. Роками родумовал же як то будзе док вон постанє пензионер. Спочатку ше му спачел таки спомалшени пензионерски живот, алє о даскельо мешаци почало му буц допито. Цошка би пременїц, муши ше вон даґдзе анґажовац, подумал. Надумал так: кажде рано после фриштику пойдзе до Новей карчми на партию мексика”. Зна ше же у карчми ” нє мож шедзиц на сухо, барз ше зда єдно пивко, а и два, кед карта добре руши. Кед векше дружтво, може и три, а далєй ше нє чита. Така пременка ше нє барз спачела його Марї. Цо вон ма тельо шедзиц у карчми, ша можу вони и иншак уживац. Од слова до слова, та пришло и до велькей звади. Гвари му вона: Можеш ти себе найсц и иншаку розвагу окрем карчми. Опать цо робя други пензионере, идз на беґель, та лапай риби. Пать, добре ми вона гвари, подумал, вера же постанєм рибар. Виро снул сом при долїни, знам лапац риби. Укажем я тим цо ше ровно хваля у карчми же яки су добри рибаре.

22 РУСКЕ СЛОВО

О два-три днї Владо купел циґонї и цали рибарски прибор. У гумнє велька громада гною, та там накопал гно” йово медведзи”. Чул же на нїх барз цвенкаю терпеши. Додня рано уж бул на беґелю, заруцел циґонї и чека. Нєодлуга почало цвенкац, Владо зґрабел циґонь и вицагнул велького терпеша. О даскельо минути ище єдного, та знова и трецого. Владо нє сциговал анї заруцовац циґонї. Просто нього, на гевтим боку беґеля шедза двоме рибаре зоз сушедного валалу. Шедза, алє нїч нє влапели. Корци их же як Владо тельо налапал, та ше му питаю докричуюци: Колеґа, на шта ти пецаш?! На медведе! – кричи Владо. На шта?! – чудую ше тоти двоме. Видзи Владо же тим цошка нєясне, а вец ше здогаднул же ше гнойово медведзи по сербски волаю ронци. Им, випатра, дакус оддало, бо ше почали и шмеяц. Кед Владо сцигол до Новей карчми похвалїц ше, уж го на дзверох дочекали його пайташе. Сцигол новопечени рибар! – роздар ше Кирил. Я поєм шицки цо ши налапал, и то живи! – франтує Юлин. Владо нагнївано руцел чуварку” полну з терпешами ” на штред карчми. Най вас тераз видзим хто их поє живи. Цо ви себе думаце же я таки рибар цо ше лєм хвалї же ше тоти найвекши одквачели, як ви знаце другим солїц розум. Я стара школа, лапал сом риби док ви ище цагали шерпенку по праху – гвари им Владо. Шицки уцихли, а вец ше озвал качмар: На цо ши их тельо налапал? На медведзи, так сом пояшнєл и тим двом колеґом на беґелю цо пришли лапац з другого валалу. Шицки прасли до шмиху, а карчмар гвари Владови: – Ти наисце стара школа. Сцигує рунде шицким у карчми, я плацим. 14. ДЕЦЕМБЕР 2018.

АНЕҐДОТА

ПАПА ИЩЕ НЄ ОДПИСАЛ Wst velqo ane}doti o keresturskomu parohovi Mihajlovi Makajovi, alw dumam `e wdna nwpoznata yvnosci. Vona nw lwm `e ukazuw na parohovu znahodl<vosc, alw i `e du{-pastirska slu`ba an< nw takoj-taka wdnostavna yk {e mo`ebuc duma. D<do Dxra, wden z keresturskih boga~oh medzi dvoma velqkima vojnami, ostal }dovec. Bul stari, alw zdravi. Raz tak u valalw stretol {e zoz svox lxbovu z mladosci, a i vona pod starosc postala }dovica. Kus-pokus voni {e po~ali v{e ~astej{e stretac, ta {e tak nadumali i pobrac. D<do Dxra wj obecal `e wj prepi{e ~asc kapitalu, alw {e tomu sperala jogo dzivka. Po{la tak vona do paroha na poradu. – Na stari roki scu pravic taku paradu – ponosovala {e vona parohovi. – Pokon~ime mi to najlwp{e yk mo` – ulagowl x paroh. Nw pre{lo tomu an< me{ac, a }u parohovi pri{ol i d<do Dxra. – Panocec, y }u vam na velqku be{edu – gvari mu d<do. – E, velqka be{eda najlwp{e ~e~e pri pogariku – gvari na to paroh Makaj, bo u` znal preco von pri{ol, ta zoz fijovki vinyl fly{ku. D<do na{iroko vipripovedal parohovi preco pri{ol, go~ paroh u` {icko toto znal. – Mi bi {e sceli pobrac, povin~ac {e – gvari mu na koncu d<do. – [icko mi to pokon~ime tak yk treba. A kelqo to vi mace roki, nw verim `e vam ih treba pravic – {al< {e paroh. – [a, nazberalo {e, pre{lo mi osemdze{at – ozbilqni d<do. – E, tu wst wdno male usloviw – za vin~anw starih co im pre{lo osemdze{at roki y mu{im od Papi pitac do{lwbodzenw. To obi~na formalnosc, alw {e x mu{i vipo~itovac. Nw potirva to dlugo, y vam yvim dok scignw pismo – gvari mu paroh. D<do {e z tim ulagowl, ta veseli po{ol domu. Nw pre{lo me{ac, a d<do znova do paroha. – Paroh, y barz nwscerpeni, ozda me rozumice yk hlop hlopa – gvari mu d<do. – Zna`e `e vas rozumim, alw pismo i|e nw sciglo. Znace yka to Papova administraciy, yk i ka`da druga – max kedi, a nw znax `e to barz va`ne, `e tu gori! – tolkuw mu paroh. D<do Dxra {e nakratko ulagowl – {a ked poteraz telqo ~ekal, pri~eka i|e dakus. Prihodzel d<do i|e na daskelqo zavodi do paroha, alw odvit v{e bul isti – Papa i|e nw odpisal. U tim ~ekanx d<do i umar. M. Simunovi~ 14. ДЕЦЕМБЕР 2018.

З ПОШТАРОВЕЙ ТОРБИ

ЯК ГРИЦКО ПОСТАЛ ГРИЦКА Pred tim як пойду на морйо нашо дзеци принєсли клїтку зоз росийским герчком, котрого купели нашей унуки Ганчи пред трома мешацами. – Ми идземе на морйо, а ви ше старайце о Грицкови. Ту вам нашенька и будзеце му давац по єдно струче яблука на дзень. А кажди штири днї очисцице клїтку – порозказовала нам нєвеста Юлка. Вони одпутовали на морйо, а Грицко ше одомашнєл у нас, скакал и обрацал ше у клїтки на колєсу. Я провадзел фодбал на телевизору. Прешло тому пейц днї и у хижи ше почал чувствовац смрод. Янку, думам себе, треба ше лапиц до роботи, очисциц клїтку и пременїц пиловину. Отворел я клїтку, а Грицко помедзи мойо руки ше вимкнул, вискочел и сцекнул под орманчик. Док я зоз метлу да го виглобим, а вон уж сцекол до приклєта, я за нїм, а вон уж у конку... Зоз конкових ґарадичох скочел до Фебронових джобацих ружох. А ту коло ружох єст и мушкатли дзе ше фурт сушедов кандур вилєгує. На нєщесце, кандур бул на своїм месце, хвацел того росийского герчка и у єдним скоку ше му видзел лєм хвост на сушедовим древеним плоце. – Но, тебе уж аминь, алє цо будзе зо мну од моїх док ше враца – то нє знам, думам себе. Кед моя пришла дому зоз кафи, я єй виприповедал як настрадал Грицко. Було гандрованя и дудраня. Шицко я то людски поднєсол од Феброни, алє як прейдзем при нєвести, а и унуки, же ми сцекол Грицко? Ютредзень будзи ше моя. – Ставай, бер тоту клїтку, идз до Петра и обидвоме просто до варошу и купце другого Грицка. Так и було, пренашли зме тоту предавальню. Rozpatral som i {acoval htori bi bul najpodobnwj{i Grickovi, a vec som збачел єдного хтори бул мирни и барз здабал на нашого Грицка. Кед зме го принєсли бул дакус чудни, нє обрацал ше барз вельо у своїм колєсу, алє зато бул галави у єдзеню. О тидзень врацели ше нашо з моря. Ганча ше барз зрадовала свойому Грицкови. Син и нєвеста обачели же то нє исти Грицко, бо тот бул тлустейши. Но, же би нє розчаровали Ганчу, нє сцели нїч повесц. Мнє лєм тельо гварели же знаю од babи як скончел прави Грицко. Прешол тидзень, а скоро и други, кед задзвонєл телефон. – Добри дзень дїду, мам вельку новосц за тебе – гвари ми моя унука. – Ша озда оцец достал повекшанє плаци, або мац офарбела власи на чарно – озвал ше я унуки. – Та нє, алє Грицко ше окоцел и ма два мали герчата. И одтераз ше вола Грицка! Дюра Салонтаї, dakedi{n> po{tar kocurski

РУСКЕ СЛОВО 23

МОЗАЇК ЯК ЗВЕКШАЦ БЕЗПЕЧНОСЦ МЛАДИХ ВОЖАЧОХ

ПОТРЕБНЕ ИСКУСТВО У ШИЦКИХ ТРАНСПОРТНИХ УСЛОВИЙОХ Шицки вожаче, а окреме тоти млади и початнїки, хтори нє маю досц искуства за корманьом, муша буц осторожни и одвичательни и мац на розуме правила и поступки за безпечне справованє у транспорту. Окреме тераз, кед пред нами подла хвиля, алє и велї швета Пише: Ана МАРКОВИЧ

С

овит за безпечносц транспорту Општини Вербас запровадзел сотруднїцтво зоз Националну вожацку академию НАВАК, през акцию „Живот за младих вожачох” у хторей участвую вожаче з пробну вожацку дозволу з териториї тей локалней самоуправи. У НАВАК-у вожаче з пробну дозволу маю нагоду безплатно прейсц специялизовани тренинґ безпечного воженя. Слово о єднодньовим тренинґу на хторим наймладши учашнїки у транспорту, медзи иншим, можу научиц вецей о наглим гамованю по мокрей и шлїзкей драги, и правилним реаґованю у подобних очежаних условийох. – Млади вожаче хтори прешли обуку у НАВАК-у нє виволали анї єдно транспортне нєщесце зоз смертельнима пошлїдками, цо указує же така файта едукациї дава резултати. Вони ту подполно безплатно доставаю квалитетну обуку, под час хторей маю нагоду през симуловани условия воженя у условийох звекшаного ризику, здобуц схопносци и научиц як адекватно реаґовац и зачувац нє лєм свой, алє и животи своїх сопутнїкох и других учашнїкох у транспорту – визначене после обуки. Понеже резултат тей акциї драгоцини, як гварела предсида-

телька Совиту за безпечносц транспорту општини Вербас Миляна Штулич, акцию посиланя младих вожачох на обуку до НАВАК-у ше предлужи. Обука у НАВАК-у отримана праве на час. Пред нами жима и швета – а кед слово о транспорту то значи нєвигодни условия на драгох, як цо шнїг, ляд, молга и вчасни змерк, алє и розпусти, оставанє вноци до позна, „даванє себе на волю”... Шицки вожаче, а окреме тоти млади, початнїки, хтори нє маю досц искуства за корманьом, муша буц осторожни и одвичательни и мац на розуме правила и поступки за безпечне справованє у транспорту. Ниа, дзепоєдни найважнєйши.

ПРЕМЕНКА ХВИЛЇ – ЗВЕКШАНИ РИЗИК Воженє вноци и кед нєвигодна хвиля, подрозумює же вожач муши швидкосц присподобиц стану на драги, видлївосци, преглядносци, атмосферним условийом, стану превозки, интензитета транспорту... так да превозку може благочасово застановиц пред каждим препреченьом хторе може обачиц або ма причину предвидзиц.

Кед хвиля нєвигодна, и кед ноц, способносц осетох, насампредз очох вожача зменшана. Ноц проблематична прето же видне польо вожачох зужене, траци ше контраст, чежше мож преценїц далєкосц и швидкосц превозкох хтори приходза вочи, векша монотония, можлїви нєсподзиваня як цо то пешак у цмей ґардероби, животиня на драги и подобне. Виглєдованя указали же нєобчековани, перши єшеньски шнїг, и паданя после длугшого сухого периоду значно звекшую ризик од нєщесцох. З часом ше учашнїки у транспорту звикню на подли условия хвилї и тот неґативни уплїв менши, а нєщесца нє таки чежки.. Иншак, кед слово о хвилї, найвекши неґативни уплїв на вожачох маю екстреми хтори виходза з оптималним вредносцох: барз цепла (вецей як 33 ступнї) або барз жимна хвиля, моцни диждж, велька молга, смоґ лєбо, як цо було вєшенї, дим од палєня сцернянки и подобне. При искусних вожачох тот уплїв нє таки моцни, алє ше нїґда подполно нє траци. Проблем з нєвигоднима условиями и тот же стан драги директно уплївує на застановяцу драгу, та так кед асфалт мокри потребне нам 30 одсто вецей простору же би зме цалком закочели, а кед драга змарзнута,

Млади Вербащанє у НАВАК-у

24 РУСКЕ СЛОВО

14. ДЕЦЕМБЕР 2018.

mozajik@ruskeslovo.com то три раз вецей. Наприклад, застановяца драга путнїцкей превозки при швидкосци од 50км/г по сухим 28 метери, по дижджу ше предлужує на 40 метери, а по залядзеней подлоги то може буц и 110 метери. Пре шицки тоти причини, младим вожачом потребне уж на обуки у авто-школи формовац позитивни становиска, и учиц их же би гонєли по принципох „дефанзивней вожнї” – чували и мерковали на свою и безпечносц других учашнїкох у транспорту. Основни лайт-мотив того концепту вожнї – керовац опасни и ризични ситуациї. Млади вожаче найризичнєйша катеґория учашнїкох у транспорту, понеже су ище у процесу формованя знаньох и здобуваня искуства, а окреме су ризични кед з нїма у превозки парняки. Так Закон предвидзел огранїченя за младих у смислу же под час тирваня пробней дозволи абсолутно нє шму вожиц под дїйством психоактивних субстанцох (нулта толеранция), нє шму гонїц у периодзе медзи 23 и 6 годзин, нє шму хасновац телефон док гоня превозку и подобне. Дакому тото можебуц випатра иритируюце, алє, на длугши час, чува главу. Бо, як и у шицким другим у живоце, барз чежко пременїц здобути звикнуца, а окреме тоти погришни. А раз научене, остава завше.

ПОЧАТНЇКИ НАЙРИЗИЧНЄЙША КАТЕҐОРИЯ Преценєне же при младих и нєискусних вожачох (то углавним вожаче по 25 роки живота и вожаче хтори маю менєй як 5 роки вожацкого стажу), ризик од участвованя у нєзґоди три до пейц раз векши як при искусних вожачох. Бриґує же коло 50% шицких учашнїкох у транспортних нєщесцох у Сербиї вожаче хтори маю до пейц роки вожацкого стажу, без огляду же их заступеносц у транспорту лєм коло 20% у одношеню на други катеґориї вожачох. У анализох трансопртних нєзґодох, млади вожаче представяю окремну старосну катеґорию, а тоти анализи вшадзи у швеце указую вельку умишаносц младих вожачох до транспортних нєзґодох. Прето у тим смислу потребна стаємна едукация (як цо за Вербащанох була тота у НАВАК-у), превенция, алє и репресия младих вожачох, же би ше цо ефкаснєйше плївовало на прилапйованє концепту дефанзивней вожнї, вожнї хтора процивносц гевтей аґресивней, насилнїцкей, офанзивней, а хтору, нажаль, барз часто видзиме на наших драгох. ■ 14. ДЕЦЕМБЕР 2018.

ДЮРДЬОВ

НА СОБОТУ ТРАДИЦИЙНИ ЛИТЕРАТУРНИ ВЕЧАР МЛАДИХ

Л итературни вечар младих, осми по шоре, будзе отримани на соботу, 15. децембра, у просторийох КУД ,,Тарас Шевченко” у Дюрдьове. Сход учашнїкох од 19:30 годзин, а програма почнє на 20 годзин. Учашнїкох за тот вечар зволали орґанизаторе Литературного вечара, алє вшелїяк же ше могли и сами приявиц. На тим вечаре, як и потераз, буду участвовац млади учашнїки, зоз Руского Керестура, Коцура, Зомборa и Дюрдьова. Представя ше зоз поезию, прозу, стендап комедию, з музичнима точками… За тераз их єст приявених дзешецеро, а єденаста учашнїца ше представи през свою виставу фотоґрафийох. На концу програми, тиж по традициї Литературного вечара, будзе друженє шицких учашнїкох и публики. Т. С.

НАШО МАСТЕРАНТИ Мено и презвиско: НИКОЛА ГАРДИ Датум народзеня и место одрастаня: 4. януар 1993, Кула Здобути ступень, напрям, обласц: Мастер инжинєр електротехнїки и рахункарства Тема мастер роботи и датум мастерованя: Єдно ришенє за преношенє Docker меморийних сликох з помоцу CernVM системи датотекох, 17. 2018. Основни студиї (Факултет, Универзитет): Факултет технїчних наукох, Универзитет у Новим Садзе Штредня школа: Штредня технїчна школа ,,Михайло Пупин” Кула, напрям: ,,Електотехнїчар рахункарох” Роботне место: инжинєр у Европским центре за нуклеарну физику у Женеви, ЦЕРН Награди и специялизациї: Школяр ґенерациї у штреднєй школи 2012. року и у основней музичней школи у Кули 2008. року. Найлєпши студент у промоциї рахункарства и автоматики у 2018. року. Язики: руски, сербски, анґлийски, а служи ше и зоз нємецким и французким Интересованя и гобиї: електротехнїка, астрономия, математика, история и безпечносц рахункарских системох Контакт: hardi.nikola@gmail.com Плани за будучносц: Пречитац шицки кнїжки хтори ма.

РУСКЕ СЛОВО 25

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ МАЛЖЕНСКА ПАРА: ЛЮБА И ДЕЯН БОБАЛЬОВО ЗОЗ БИКИЧУ

Пише: Владимир ДЇТКО

НЄ МОЖ ЗНАЦ Упартосц, добра дзека и Фейсбук помогли же би ше упознали Деян и Люба. Любов гранїци нє ма, а млада пара ше наздава же можебуц ище дахто з валалу руши по їх шлїдох. Кед ше дацо укаже як добре, миле и красне, можебуц же о тим и други буду штудирац. Хто зна, можебуц же ше Бикичанє убудуце буду частейше свадзбовац.

26 РУСКЕ СЛОВО

ПО НЄВЕСТУ ПОШОЛ ДО УКРАЇНИ У Бикичу єст шумне число леґиньох за женїдбу хтори ище нє упознали свою будуцу животну сопутнїцу, но заш лєм вше дахто з нїх тото животне питанє риши. Нєодлуга будзе рок як єден з нїх свою пару упознал и оженєл ше. Слово о Деянови Бобальови, предсидательови валалу и КПД „Иван Котляревски”, хтори свою Любу приведол з України

А

лє, рушиц би од початку у тей красней приповедки, од того часу кед Деян упознал свою супругу Любов, односно Любу як ю тераз волаю, зоз Закарпатскей обласци у України. – Пред даскельо роками до України ходзели робиц нашо валалчанє Стева и Васа Гнатко, до валалу Имстичово, у општини Иршава, блїзко при Мукачове. Кед приходзели до Бикичу, бешедовали як им там, як ше знашли и цо робя, та ше и я прейґ фейсбуку заинтересовал, и цалком случайно тиж прейґ Фейсбуку упознал Любу Зейкан. Почали зме ше поряднє дописовац и контактовац. Тирвало то можебуц три тижнї, а вец Елемир Рац зоз Руского Керестура зоз супругу Ирину рушели на драгу до України, та пошол и я зоз нїма. Було то влонї у фебруару – приповеда Деян, хтори даскельо днї бул у пана Павла Чучки у

Ужгородзе. Зоз Любу ше теди стретнул барз на кратко, можебуц на єдну годзину, у замку Паланок у Мукачове. Так почало. ШИЦКО ИШЛО ЯК ПО ВОДИ После того першого стретнуца, ушлїдзело и друге у авґусту, кед сом упознал и єй фамелию, а вец у септембру Люба пришла першираз до Бикичу дзе у нас була даскельо днї. Теди уж такповесц шицко було ришене, бо ю Деян спитал. Кед ознова у новембру пошол до України, остал кус длужей, та з Любу пошол и до Бардейова на фестивал „Маковицка струна”. Кажду хвильку вєдно препровадзовали, а пред Крачуном того року, точнєйше 3. януара ознова пошол до України, алє ше нє врацел сам. Приведол свою будуцу супругу до Бикичу. Вєдно ше врацели 15. януара, а 27. ше повинчали у оп14. ДЕЦЕМБЕР 2018.

ljudze@ruskeslovo.com

штини. Люба наставнїца українского язика, у валалє дзе жила робела як вихователька. – Имстичово ма коло 3 000 жительох, так же Бикич мали у одношеню на ньго, алє видзим же ту людзе добри, роботни и побожни. Нєт ище рок як сом ше одала, алє сом ше присподобела на живот у Бикичу. Вязана сом за фамелию и обисце, нє ходзим по сушедох, або по родизни, а помали вше вецей учим бешедовац и по сербски. Вєдно зоз Деяном сом була на фестивалу „Червена ружа” у Руским Керестуре и на „Жатви” у Коцуре. Вшелїяк же зме нє препущели анї „Културне лєто” у Шиду, поготов же нам є ту барз блїзко. Припознавам, крашнє ми у новим штредку и наздавам ше же єдного дня достанєм роботу у своїм фаху, ту у валалє – приповеда нам Люба, и пробує поровнац Бикич з валалом у хторим одросла. У Имстичове людзе тиж вредни, роботни и барз ходза до церкви. Кед ше на улїци стретню, єдни другим здравкаю зоз Слава Исусу Христу, а нє добри дзень як ту. Кед одходза до церкви, шветочно ше пооблєкаю, а звичайно ище всоботу наваря полудзенок и за нєдзелю и напечу колачи. Нєдзеля дзень за духовносц и одпочивок. СТЕФАНА ЗМЕ БАРЗ ЧЕКАЛИ Окремна радосц у фамелиї Бобальових була 13. авґуста, кед им ше народзел син Стефан. З оглядом же ше концом януара повинчали у матичара, Деян и Люба церковне винчанє и источасно кресценє малого Стефана виплановали у церкви у Бикичу 6. октобра. Кумове були староста Вишного Тварожцу, Йозеф Балащак и його супруга Лидия. Бул присутни и Мирослав

14. ДЕЦЕМБЕР 2018.

Буйда, началнїк Бардейовского округу, а Емил Балащак зоз Бардейова написал и окремну писню пошвецену млодятом. На винчаню и кресцинох з України пришол Любов власни брат Иван зоз свою будуцу супругу. Найвекшу увагу Бобальово тераз пошвецели малому Стефанови. Деян уж даскельо роки на чолє Месней заєднїци и вєдно з мацеру Невенку роби у овоцнїку дзе окрем брескиньох маю и ягоди, а занїмаю ше и зоз заградкарством та садза гращок и капусту. И Деян и Люба задовольни, так як як сцели так покончели, а гваря же пред собу маю вельо плани.■

У нащиви України

РУСКЕ СЛОВО 27

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ НАШ ГОСЦ: ДАРИНКА ДУДАШ З КЕРЕСТУРА

БИЗНИС ЗА ЖИМНИ ДНЇ

Пише: Мая ЗАЗУЛЯК ГАРДИ

Даринка Дудаш з Руского Керестура уж длуго штрика и гекла, насампредз за свою душу, алє єй роботи мож купиц и у Новим Садзе, а однєдавна их пласує и прейґ Фейсбуку. Тот Даринков мали бизнис ма и ориґиналне мено – „Мамов Штрик”

Д

аринка и єй супруг Йовґен вельо помагали и потримовали їх дзивку Биляну же би розвила свой креативни бизнис ручних роботох, цо ше єй и поспишело, а ище вше єй помагаю, кельо потребне. Но, тераз и вона помага мацери у пласованю и рекламованю штриканя и гекланя. Дудашово еколоґийно освидомени, а таки и їх продукти. – Робела сом то так, як ше гвари, за свою душу, и даровала сом свойо роботи. Потим их Биляна почала предавац у Креативним просторе „Креативки НС” у Новим Садзе, дзе и вона предава свойо продукти. Нєдавно ми направела и Фейсбук бок „Мамов Штрик” („Мамин Штрик”),

28 РУСКЕ СЛОВО

хтори ми вона водзи и до чого ше я, поправдзе, нє мишам. Кед би ме вона так нє рекламовала, я би то, щиро, анї нє поробела и нє знам анї як идзе предаванє прейґ дружтвених мрежох, то сом шицко єй препущела. Биля прави и фотоґрафиї моїх продуктох, а направела и лоґо за тот мой мали бизнис – припознава Даринка, на чиїм профилу на Фейсбуку мож пречитац коментари задовольних муштерийох, як цо то „Красни штрикани ствари! Шапки мам у вецей фарбох”, „Цепле, мегке, нїжне и веселе”... И коло идейох за Даринково штриканє и гекланє помага єй дзивка, гоч наша собе-

14. ДЕЦЕМБЕР 2018.

ljudze@ruskeslovo.com

шед нї ца ище вше во лї єд но став нє й ши ства ри. – Биля ми дакеди понука и даяки компликованши, модернєйши ствари. Правим и бависка за дзеци, дацо з популарних рисованих филмох, кактуси, медведжики, бабки и друге. Тиж так, и букмаркери, односно означовача за кнїжки, шапки, понча, тераз и украси за ядловци. Опатрам часто идеї и на интернету, углавним на Пинтересту, а там кед почнєш, нє мож стануц. Опатрам тото цо ше дотика штриканя и гекланя, алє и вообще, цо шицко людзе робя – гвари вона. ЗАРОБОК УКЛАДА ДО МАТЕРИЯЛУ Гоч дакому робота з иглїцами и иглїчками випатра як права наука, Даринки тото ремесло праве уживанє. – Штрикац сом научела ище як дзецко, кед сом бабком штрикала трикови. Моя мац вельо штрикала, та сом од нєй учела, а вец сом предлужела так, пре уживанє и же би ми час прешол. Задовольна сом и зоз предаваньом, а найвецей преход за шапки и понча. Но, нє мам я ту даяки заробок, бо шицко цо заробим укладам до нового материялу за нови роботи – толкує Даринка и визначує же найволї робиц вечар, кед пороби по обисце шицко цо ма. – То ми вец одпочивок од шицкого, тота робота ме опущує и нїочим нє роздумуєм. Бависка нє так чежко направиц, алє на концу єст досц пипканя, док ше прави очи, уста и друге. И я сцела участвовац у тей акциї хтора була орґанизована за беби народзени скорей часу, хторим ше геклало гоботници, наволани „Хоботнице чуде снице”, прето же крак здогадує беби на пупкову пантлїку и помага им же би ше чувствовали сиґурно. Глєдало ше жени хтори можу направиц тоти бависка, та сцела и я, и започала сом, алє сом позно

14. ДЕЦЕМБЕР 2018.

закончела. Но, алє можебуц будзе з даєдней другей нагоди – гвари тота креативка. ЛОВАРКА БЕЗ ПУШКИ Даринка родом зоз Любовиї, зоз заходней Сербиї, а супруга Йовґена упознала кед ходзела до Керестура до своєй тети. – У Керестуре сом од 22-ох рокох. Кед сом ше преселєла, барз ми хибела природа, и нє могла сом буц заварта у хижи. Же бим була у природи, а и же би ми нє було допито, почала сом ходзиц зоз хлопами на лови и наисце ми було крашнє. Єст вельо анеґдоти з тих часох. Шицки хлопи зо мну дзелєли свой фриштик, бо я нє єдла вельо, а була сом там єдина жена. Положела сом аж и ловарски испит, гоч сом нїґда нє тримала пушку у рукох, нє забивала сом животинї, баржей сом их сановала, алє сом ходзела пре дружтво. Тераз ми уж нє так хиби мой родни край, у Керестуре сом уж длуго, длужей як там, ту ми фамелия, а там нє мам нїкого, та анї нє ходзим так часто – здогадує ше Даринка як було кед пришла до нового штредку, у хторим єй нове було и нови язик. – Спочатку сом розумела по руски, гоч сом була цихо, правела сом ше же нє розумим, же бим видзела чи ме людзе огваряю – гвари вона през франту. З часом и прегварела по руски, як тераз и бешедує зоз супругом, а и зоз дзивку. Кед єй супруг остал без роботи у друкарнї „Руске слово”, Дудашово започали фамелийни бизнис. – То було даґдзе ’90-их рокох кед зме отворели друкарню „Ситорол”. Но, кед Йовґен пошол до пензиї, пре стали зме з роботу, алє и далєй Билї помагаме коло принтох на чеґери хтори вона прави и подобне. Скорей Биля и я правели и маґнети, мам их и тераз вельо виляте, алє питанє чи то дакеди закончим. За будучносц нє мам даяки вельки плани хтори би вредзело спомнуц – додала наша скромна собешенїца. ■

МАЛА ЧАСУ И ЗА ПСИ Попри друкарнї, Даринка теди надумала же розпочнє ище єден бизнис, и то як одховйователька псох. – Видзела сом у дальшого сушеда же маю малого пса, и надумала сом же будзем одховйователька. Мала сом их коло 15, то була файта патулясти пинч, старала сом ше о нїх и предавала их. Медзитим, пришла криза, людзе вше менєй куповали, та зме до конца и тото престали – гвари вона.

РУСКЕ СЛОВО 29

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ ЗДРУЖЕНЄ ПЕНЗИОНЕРОХ У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ

ВЕЛЬО ВЕЦЕЙ ЯК ДОМ Пише: Марина ДЖУДЖАР

Просториї котри хаснує Месни одбор Здруженя пензионерох у Руским Керестуре вше полни, ту керестурски пензионере препровадзую шлєбодни час. През друженє, розвагу, розгварку и рижни дружтвени бависка преходзи кажде их предполаднє ДОМ ОТВОРЕНИ ШИЦКИМ Членарина символична, алє интересантне же ю велька векшина плаци, праве прето же су свидоми же то средства котри ше вихаснує там дзе треба. Попри тим, привитани шицки пензионере котри ше сцу дружиц, а нєписане правило гвари же дополадня хлопи, а пополадню жени. Жени нє таки заинтересовани и приходза у меншим чишлє, алє интересантне же су у Управи наисце активни.

30 РУСКЕ СЛОВО

Ш

ицко дзекуюци добрей поради и орґанизованосци, ту и толерантносц и порозуменє за каждого. Можебуц дахто дума же то таке дацо подобне як карчма, алє напроцив, просториї у Доме пензионерох ше хасную у правим смислу − насампредз за їх друженє. Пензионерох у валалє єст коло 1 000, з того числа коло половка и члени, дзепоєдни менєй, або вецей активни, алє у Доме су шицки вше привитани. Праве прето ше кажде о Доме стара як о своїм доме, можебуц и баржей. Так на приклад у просторийох забранєне куриц, и то ше почитує, шицки виходза вонка. О просторийох ше стара домар Янко Катона, котри позна каждого члена. КАРТАНЄ ПРЕЗ ЦАЛИ РОК Як уж длугорочни обичай наклада, три столи у Доме пензионерох кажде предполаднє забераю три ґрупи хлопох котри ше картаю, нє лєм през жиму, алє през цали рок, и як нам потолковали нїґда за пенєжи. Кажда ґрупа ма свой стол, кажди хлоп свойо место и одредзени час кеди ше зиходза. Кед же даєден нє придзе, там и замена. Найчастейше ше картаю зоз мадярскима картами мексико, або рамшлу, зна ше хто пи-

ше и хто одноши побиду. Можебуц орґанизованше и од професийних казинох, алє вше зоз цильом розваги. Так картанє у Пензионерским доме заходзи до високих схопносцох и поставяня питаня же кому би ше удало надкартац искусних пензионерох? З тей нагоди, кед зме прешлей соботи нащивели Дом, єдна ґрупа ше уж картала, друга праве шедала за стол, а треца ше ище нє зишла, вони приходза кус познєйше, гваря нам присутни. За першим столом ше картаю, Йовґен Папуґа, Тихомир Маркович, Юлиян Ковач и Владимир Югик котри ту з часу на час, а нєшка меня Юлина Джуньового. Яким Папуґа и Любо Фечов з тей нагоди лєм публика. За тим столом найдлугши пензионерски стаж ма Йовґен Папуґа котри пензионер уж полни 24 роки, тельо и ходзи ше ту дружиц, вше кельо найдзе часу, бо, як гвари, єст обовязки и коло обисца. Пензионер, чия приповедка приходу до нашого валалу цалком нєзвичайна то Тихомир Маркович, а однєдавна ше и вон карта. − Я ту у валалє як национална меншина, приходзим однєдавна скоро каждей соботи, ту предавам мой мед, та мам обовязку 14. ДЕЦЕМБЕР 2018.

ljudze@ruskeslovo.com

и присц подружиц ше. У Руским Керестуре жиєм полни 54 роки, пришол сом з Беоґраду на одпочивок без бутєлара, ту сом до стал роботу директора у „Першим маю”, квартель, а и оженєл сом ше, так сом ту остал. Наисце сом задовольни у Керестуре − приповеда през франту Маркович. Пе йц роч ни пен зи о нер ски стаж ма Юлин Ковач, майстор котрого шицки познаю як Киду. − Я ту швижи”, стаємна зме екипа за ” картанє, розробел сом свою тактику за побиду. Картаме ше през цали рок, з часу на час през лєто пойдземе на беґель або на Дунай лапац риби, алє зме углавним у нашим Доме − гвари Ковачов. За другим столом ше картаю Владо Бучко, Владимир Керґдярто, Михал Колошняї, Любомир Надь и Здравко Обрадович. То тиж нє стални состав екипи, двоме у замени, алє мож повесц же и замени стаємни бавяче. Найдлугши стаж у Пензионерским доме ту маю Кереґдярто и Надь котри ту уж вецей як 20 роки. − Патрим присц кажди дзень, вше кед можем. Єст уж осем роки як сом пошол до пензиї, а тераз уж меням брата Дюру котри вше ридше ходзи на картанє − толкує Бучко. У терашнїм составе ше карта и Здравко Обрадович котри у Керестуре жиє дзеветнац роки, а медзи иншим о Руснацох ма лєм красне слово повесц. Евиденция о побидох ше прави каждого дня, алє ше ю нє чува, кажди дзень єдна нагода за нового побиднїка. Попри учашнїкох у картаню, коло стола шедза ище тельо, як вони за себе гваря кибицере. Ту ше здогадую на младосц, приповедаю цо єст нове у валалє, хто кельо мал адути, яки штих и под, алє нам потвердзую же спреводзки нєт. Медзи нїма приповедки рижнородни, єден препутовал пол швета, други робел у швеце, ту и локални парасти, майстрове, ґаздове... За шицких єст вше места, а найбаржей ше радую кед треба направиц места за ище єден карсцель. ЛЄМ ЗАВИДЗИЦ НА ТАКЕЙ ОРҐАНИЗАЦИЇ Ме сни одбор Здруженя пензионерох у Руским Кере стуре мож видвоїц по тим же функционує на завидним уровню, без стаємних порядних средствох приманя вони ше знаход за на рижни спо соби, алє ше вид зелюю спомед зи шицких здруженьох як найсхопнєйши за обезпечованє средствох финансованя. Їх модел єдинствени, алє на тельо розробени же су 14. ДЕЦЕМБЕР 2018.

спо собни себе обезпечиц шицко. З добру дзеку и упарто сцу Управи и членох, вони шицко ришую. − Поряднє ше уклада до про сторийох, вше ше остараме же би нам було чисте и обилєне. Половка будинку нам изолована зоз стиропором, а наздаваме ше же другу половку поробиме цо скорей. Нєодлуга будзе ришени и проблем зогриваня, пец за етажне зогриванє зме до стали як донацию, а єден наш член пороби шицко цо потребне за приключованє на систем централного зогриваня котри ше роками нє хаснує – толкує предсидатель Здруженя Яро слав Малацко, и предлужує же нє до ставаю нїяки средства за порядну дїялнсц зоз локалного буджету, а од кеди утаргнути самодопринос, вони остали и без того. Приходую лєм зоз членарини котра символична, як и зоз донацийох котри до ставаю од привреднїкох котрим су поштреднїки у предаваню їх продуктох. Найвецей и найвекши роботи на своїм Доме поробени на рижних роботних акцийох до котрих ше уключую члени. Орґ а ни зато ре су ве цей як 30 ри жних актив но сцох през ца ли рок, дзеч нє ше од волую и на ро бот ни ак циї, маю слу ха за сво їх чле нох, а сотруд зую зоз шиц ки ма. З на го ди Дня пла не ти же ми при ви тую на й млад ших школя рох и оводар цох котри за нїх при рихтую про гра му. Попри тим поштреднїки су у предаваню вецей арти клох, дзеч нє помагаю и совитую коло безплатних одходох до купельох и спо собох витво рй о ва ня пен зи о нер ских правох.■

ЧАСТО ШЕ ВАРИ И ПОЛУДЗЕНОК Стаємни пензионере з часу на час, на идею поєдинцох орґанизую и варенє полудзенку. Так у поради, даскельо раз до мешаца ше зложа и уваря пасулю, дзе кажде участвує зоз исту суму пенєжу. Як дознаваме, нєдавно ше наскладали и купели праше котре упекли у пекарнї, та у Доме була права госцина.

РУСКЕ СЛОВО 31

informator@ruskeslovo.com СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 7. децембра наполнєли ше три смутни роки як нас занавше зохабел наш мили супруг, оцец и дїдо

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 5. децембра 2018. року занавше нас зохабел наш мили оцец, швекор и дїдо

ДЮРА ТИРКАЙЛА (1951–2018) з Руского Керестура З любову и подзекованьом памятки на це чуваю твойо наймилши: дзивка Оленка зоз супругом Дзвоном, дзивка Таня зоз супругом Дзвоном, и унуки Теодора зоз Бояном, Мартина, Андрей и Валентина Спочивай у мире Божим! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 10. децембра 2018. року наполнєл ше жалосни рок як нас зохабела и пошла до вичносци наша мила мац, баба и прабаба

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Нашому милому шовґрови

ЕМИЛ ГУДАК (1936–2015) з Руского Керестура З любову и почитованьом памятку на ньго навики буду чувац супруга Злата, син Златко, нєвеста Оленка, дзивка Емилия, жец Слободан, и унуки Борис и Мартина, Дарян и Ана Спочивай у мире Божим! НА ЗДОГАДОВАНЄ Тих дньох наполнєли ше 34 роки и 16 роки як нє з нами нашо

ЙОВҐЕН КИШ – МЕЛАНИЯ КИШ ДЮРИКОВ народзена Винаї (1913–2002) (1914–1984) з Руского Керестура З любову и почитованьом, памятку на нїх буду чувац дзивка Веруна зоз супругом Владом, унук Владимир зоз супругу Радмилу и дзецми, и унука Весна зоз супругом Драґаном и дзецми Спочивайце у мире Божим! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 14. децембра 2018. року наполнюю ше седем смутни роки як нас занавше охабел наш мили

МИХАЛ ГРУБЕНЯ (1939–2011) з Нового Саду Памятку на його любов и доброту буду чувац супруга Ната, дзивка Любка, унук Иван и унука Саня Спочивай у мире Божим!

32 РУСКЕ СЛОВО

ДЮРА ТИРКАЙЛА МЕЛАНА СИВЧ (1951–2018) (1937–2017) з Руского Керестура з Руского Керестура Памятку на єй милу подобу чуваю Од Дюру, Снежани, Желька и Сандри Андришкових єй наймилши Спочивайце у мире Божим! Спочивай у мире Божим! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 8. децембра ше наполнєли 10 смутни роки як нас зохабела наша мила мац и баба, а 21 рок як нас зохабел наш мили оцец и дїдо

МАРИЯ БЕСЕРМИНЇ з Коцура Мили родичи, нїґда нє будзеце забути. Памятки на вас чуваю вашо наймилши. Спочивайце у мире Божим!

ЯНКО БЕСЕРМИНЇ

NA ZDOGADOVANW

YKIM GOLIK (10. HII 1984 – HII 2018)

LEONA GOLIK (16. HII 1995 – HII 2018) z Ruskogo Kerestura

YKIM GOLIK (17. IV 2001 – HII 2018) <h najmil{i

14. ДЕЦЕМБЕР 2018.

informator@ruskeslovo.com

НА ЗДОГАДОВАНЄ Дня 3. децембра наполнєли ше три роки як нас зохабела наша мила мац, баба и прабаба

ГЕЛЕНА САБАДОШ (1929–2015) з Руского Керестура З любову и почитованьом памятку на ню у своїх шерцох навики буду чувац, син Славко зоз супругу Гелену, унука Арияна зоз Йоелом, унука Андрея зоз супругом Слободаном и сином Николом Спочивайце у мире Божим!

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 20. децембра 2018. року наполня ше штири смутни мешаци, а дня 26. децембра 2018. року наполня ше пейц смутни роки як нє з нами нашо мили родичи, баба и дїдо, прабаба и прадїдо

МАРИЯ ЦАП ДЮРА ЦАП народзена Хома (1922–2013) з Нового Саду (1927–2018) Красни памятки на їх любов и доброту вично чуваю дзивки Злата и Славица Спочивайце у мире Божим!

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 18. децембра наполня ше пейц смутни роки як нас занавше зохабел наш мили супруг, оцец и дїдо

ЯНКО КОВАЧ (1938–2013) з Руского Керестура

Красни памятки на ньго чуваю його наймилши, супруга Мелана, дзивка Натка, и унуки Мирослав и Тат’яна Спочивай у мире Божим! Покраїнски секретарият за урбанизем и защиту животного штредку, на основи члена 10. Закона о преценьованю вплїву на животни шредок („Службени новини РС” чс. 135/04) обявює

OБВИСЦЕНЄ o поднєшеней вимоги за одлучованє о потреби виробку студиї о преценьованю вплїву на животни штредок Ношитель проєкта „ЦРНИ МБ ҐАЗ ПЕТРОЛ” д.о.о. Елемир, улїца Здравка Челара бб, Елемир, поднєсол вимогу за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок проєкта Експлоатация писку на поверховим копу „Виноґради” при Елемиру, на катастерских парцелох чс. 691/1, 691/2, 705, 708, 712, 713/5, 714, 702, 703/1, 703/3, 703/4, 711, 691/3, 692, 693, 700, 704, 703/2, 707, 710, 713/3, 709, 713/1, 713/2, 713/4 и 729 КО Елемир СО Зренянин. Податки и документацию зоз вимоги ношителя проєкта мож достац на увид у просторийох Покраїнского секретарияту за урбанизем, будовательство и защиту животного штредку, Булевар Михайла Пупина 16, Нови Сад (прижемє, канцелария ч. 39). Шицки заинтересовани, у чаше од 10 дньох од дня обявйованя того обвисценя, можу доставиц свойо думанє у писанєй форми на адресу Секретарияту.

14. ДЕЦЕМБЕР 2018.

CENOVN>K MALIH I POSMERTNIH OGLA[KOH – mala ogla{ka do 20 slova ko{ta 200 dinari – mala ogla{ka vecej yk 20 slova ko{ta 300 dinari – uramikovani tekst ogla{ki, abo vin~ovanki ko{ta 500 dinari – posmertna ogla{ka na wdno polqo ko{ta 600 dinari – posmertna ogla{ka na dva poly ko{ta 1 200 dinari. Cenovn<k va`i od 1. мая 2015. roku Ogla{ki mo` poslac na mejl office@ruskeslovo.com лєбо ruske.redakcija@gmail i uplacic na rahunok Novinsko-vidavatelqnej ustanovi “Ruske slovo” u Бanki Inteza ~islo 160-923244-82. Informaci< mo` dostac na telefon 021/ 6613-697.

Городска управа за защиту животного штредку на основи члена 20. пасус 1. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк Републики Сербиї” число 135/04 и 36/09), обявює

ОБВИСЦЕНЄ о явним увиду, явней презентациї и явней розправи о Студиї о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта Ношитель проєкта „Телеком Сербия” а.д. Таковска 2, Беоґрад, поднєсол вимогу за даванє согласно сци на Студию о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта базней станїци мобилней телефониї „НС Димитрия Аврамовича” – НСУ 254, НСЛ254, у Новим Садзе, у улїци Димитрия Аврамовича 10, на катастерскей парцели 6917/3 К.О. Нови Сад I, Город Нови Сад. Податки и документацию зоз вимоги ношителя проєкта мож видзиц у про сторийох Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду, Улїца Руменацка 110 а, Нови Сад, роботни днї од 10 по 15 годзин по 9. януар 2019. року. У складзе зоз членом 6. Правилнїка о по ступку явного увиду, презентациї и явней розправи о студиї о преценьовню вплїву на животни штредок („Службени глашнїк РС”, 69/05) заинтерсованих орґанох, орґанизацийох и явносц под час тирваня явного увиду можу поднєсц зауваги и думаня на студиї о преценьованю вплїву у писаней форми Городскей управи за защиту животного штредку. Явну розправу и презентацию ше отрима 10. януара 2019. року, у про сторийох Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду, Руменацка 110 а, Нови Сад, на 11, 30 годзин.

OGLA[OVANW 021/6613-697, 021/ 6624/708 e-mail: ruske.redakcija@gmail.com

РУСКЕ СЛОВО 33

ИНФОРМАТОР * дзе цо будзе * дзе цо будзе *

БУДЗЕ ПРИКАЗАНИ ФИЛМ „АКЦИЯ ВИСЛА” На соботу, 15. децембра з початком на 18,15 годзин у Кули, у просторийох РКУД „Др Гавриїл Костельник” будзе приказани бавени филм Стоваришеня Лемкох „Акция Висла” друга часц, у режиї Андрия Копчи. Уход задармо за шицких заинтересованих. ***

ПАХУЛЬКА У РКЦ

На штварток, 20. децембра, у Руским културним центре у Новим Садзе, будзе дзецинска крачунско-новорочна програма „Пахулька”, на хторей буду участвовац дзеци хтори ходза на годзини руского язика у предшколскей установи и у новосадских школох и дзеци члени секцийох у РКЦ. Програма почнє на 19,30 годзин. Гибайце ше дружиц зоз нами и з Дїдом Мразом. Чекаме вас! ***

ЛИТЕРАТУРНИ ВЕЧАР МЛА ДИХ У ДЮРДЬОВЕ

На соботу, 15. децембра, у просторийох Културнопросвитного дружтва „Тарас Шевченко” у Дюрдьове, будзе Литературни вечар младих. Тот Литературни вечар млади з дюрдьовского Дружтва орґанизую осми раз, а поволую заинтересованих же би ше од 19,30 годзин почали сходзиц у їх просторийох, бо програма почнє на 20 годзин. Як и каждого року, после урядовей програми будзе друженє.

*** НА НЄДЗЕЛЮ БУДЗЕ КРАЧУНСКИ ВАШАР Крачунски вашар котри орґанизує парохийни Каритас у Руским Керестуре, будзе отримани на нєдзелю, 16. децембра, у велькей виронаучней сали од 8 до 13 годзин. На вашаре буду викладаче з вецей местох, годно купиц велї крачунски прикраски и лакотки, як и дац добродзечни прилог за фамелиї у потреби.

*** МОЖ ЗАПИСАЦ ПАКЕЦИКИ

МАЛИ ОГЛАШКИ ПЕНЗИОНЕРКА, сама у дво и пол хижовим квартелю видава хижу женскей особи котра нє кури. Нови Сад, Лиман II, при каменїцким мосце. Цена 10 000 динари мешачно. Тел: 021/454-796, 063/8338526 (може и на Вибер). ***

ДИХТОВАНЄ облакох и дзверох з неопрен ґуму. Щици од витру, жими, праху и шпорує на зогриваню. Монтираме и оправяме ролетни, гармониково дзвери, пантлїково фиронґи, мрежи од суньоґох. 060/5088-433 и 025/5827-710

РОБОТНЇ ЗА ПИСАНЄ ПРОЄКТОХ ЗА ВИКЕНД У ЗАВОДЗЕ Того викенду, на нєдзелю 16. децембра, буду орґанизовани два роботнї за младших и старших, на котрих заинтересовани годни научиц як треба написац проєкти и пополнїц потрени формулари за реализацию рижних идейох и програмох. Перши сет роботньох пошвецени младим активистом, односно особом хтори водза младежски проєкти лєбо секциї у одредзеним дружтве, здруженю, орґанизациї и хтори маю идею и жадаю ю реализовац у своєй заєднїци. Попри роботнї на хторей годни розвиц свою идею до проєктного предкладу до тей мири же го зоз малима дополнєнями годни послац на шлїдуюци конкурсни розпис финансиєрох, млади годни винєсц и свойо идеї о напряме у хторим би Завод за културу войводянских Руснацох могол реализовац свойо проєкти идуцого року кед будзе означена Европска престолнїца младих у Новим Садзе. Други сет роботньох пошвецени гевтим активистом лєбо занятим у одредзеним дружтве, здруженю, орґанизациї хтори уж писали проєктни предклади на конкурси Заводу за културу ВР и НС Руснацох. На роботньох будзе слова о тим як пополнїц формулари, як их прилагодзиц/злєпшац и як написац финансийни и наративни звити за реализовани проєкти. Приявиц ше мож найпознєйше до штвартку 13. децембра, на мейл адре су Заводу: zavod.rusini@gmail.com.

Як и прешлих рокох, так и того року Дїдо Мраз з нагоди Нового року, наймладшим Керестурцом будзе дзелїц пакецики на пригодней програми у Велькей сали Дома култури. Пакецики мож записац у просторийох Месней заєднїци (МЗ) Руски Керестур у Спортскей гали. Бон за пакецик кошта 500 динари, а попри богатого пакецика з лакотками, МЗ опредзелєла и дополнююци средства з котрих окрем пакецика подарує по єдну дзецинску кнїжку котру видала НВУ „Руске слово”. Шветочна програма и дзелєнє пакецикох будзе на пияток 28. децембра з початком на 14 годзин. ***

34 РУСКЕ СЛОВО

14. ДЕЦЕМБЕР 2018.

informator@ruskeslovo.com

ЦЕНОВНЇК КНЇЖКОХ НВУ “РУСКЕ СЛОВО” КАЛЕНДАР 2019 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .500 дин. Мелания Римар (вибрала и пририхтала): ДРАГА ДО ШВЕТА . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .300 дин. Агнета Бучко Папгаргаї: ТАМ ДЗЕ СЛУНКО ВИХОДЗИ . . . . . . . . . . . . . . . . . . .300 дин Яким Чапко: ЦЕРЕНЬ СПОД НОХЦА . . . . . . . . . . . . . . .300 дин. Тамара Хрин Рончевич: КАПКА НА КОНЦУ НОХЦА . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .300 дин. Михал Рамач: ДУГА НАД ДУНАЙОМ . . . . . . . . . . . . . . .300 дин. Владимир Ґарянски: КОНЬ ЗОЗ ЧУДЕСНЕЙ НОЦИ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .400 дин. Дюра Латяк: РУСНАЦИ (I том) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .500 ДИН. Мелания Римар (вибрала и пририхтала): КОГУЦИК ЯРАБИК . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .200 дин. Юлиян Тамаш: СКЛАДАНЄ ИДЕНТИТЕТОХ . . . . . . . .500 дин. Себастиян Няради: ИНИСУР – РИКА КНЯЗА . . . . . . . .300 дин. Саша Сабадош: ДАРМОЄДИ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .200 дин. Гавриїл Костельник: РОСА И СЛУНКО . . . . . . . . . . . . . .500 дин. Микола Мушинка:ОД УСНЕЙ ПО ПИСАНУ ЛИТЕРАТУРУ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 400 дин. Олена Планчак-Сакач: ШИТКО . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .300 дин. Mihajlo Kova~: ^ELYDZ DRINKOVA . . . . . . . . . . . . . .400 din. Irina Gardi-Kova~evi~: КОТУЛЬКИ И ҐОМБУЛЬКИ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .300 дин. Људмила Попович и Надија Мирошниченко: САВРЕМЕНА УКРАЈИНСКА ДРАМА . . . . . . . . . . .500 дин. Людмила Попович и Надїя Мирошниченко: СУЧАСНА УКРАЇНСКА ДРАМА . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .500 дин. 14. ДЕЦЕМБЕР 2018.

НОВОПОВИНЧАНИМ МАЛЖЕНСКИМ ПАРОМ ДАРУЄМЕ ПРЕДПЛАТУ НА „РУСКЕ СЛОВО” Но во по вин чани малженски пари можу безплатно достац рочну предплату новинох „Руске слово”. Таку акцию порушало НВУ „Руске слово” же би по три мо ва ло ин формо ва нє по руски и здобуло нових читачох. Рочну предплату новинох „Руске слово” можу достaц шицки малженски пари на териториї Републики Сербиї, дзе голєм єден супружнїк зоз рускей заєднїци и котри ше побрали после 1. септембра 2018. року. Рочна предплата важи єден рок, починаюци од датума прияви. Хто жада участвовац у акциї треба же би на имейл адресу rsfin@eunet.rs послал єдну фотоґрафию зоз свадзби и адресу дзе треба же бизме вам посилали кажди тидзень новини.

РУСКЕ СЛОВО 35

СПОРТ РУКОМЕТНА СЕКЦИЯ З РУСКОГО КЕРЕСТУРА

МЕДЗИНАРОДНЕ ЗМАГАНЄ И ДРУЖЕНЄ Штварток, 6. децембра, у керестурскей Школи бул орґанизовани Мини рукометни турнир на котрим попри домашнєй Рукометней секциї, участвовали и дзеци зоз Србобрану и Илоку з Републики Горватскей У першей часци Турнирa одбавени три змаганя РК „Илок” – РК „Србобран” 1:0, Рукометна секция Руски Керестур – РК „Србобран” 4:2 и Рукометна секция Руски Керестур – РК „Илок” 8:5. Понеже зоз Илоку пришло векше число дзецох, домашнї з Рукометней секциї бавели ище єдно змаганє котре було медзи страшима дзецми з Руского Керестура и страшима з Илоку, дзе победзели госци з резултатом 8:5. Медзинародне сотруднїцтво зоз сушедну Горватску реализоване дзекуюци познанству и искуству домашнього тренера Славка Надя и илоцкого РК. Илочанє першираз участвовали на подобним турниру прешлей яри у Дироню, а тераз пред нїма орґанизация крачунского турнирa на котри поволани и дзеци зоз Руского Керестура. – Турнир у Илоку будзе орґанизовани 28. и 29. децембра, обчекуєме седем екипи – зоз Руского Керестура, зоз Мадярскей, два зоз БиГ и нашо горватски, Цер-

на, Славонски брод и Илок. Циль отримованя таких и подобних турнирох, у першим шоре, то же би дзеци обиходзели нам блїзки городи и держави, же би ше дружели и упознавали други култури – гвари Бланка Башич, єден спомедзи орґанизаторох з Илоку, и родитель двоїх дзецох котри учашнїки. Турнир бул орґанизовани у фискултурней сали Основней и штреднєй школи з домом школярох „Петро Кузмяк”, а реализовани є и зоз вельку помоцу родичох котри крашнє привитали и дочекали госцох. М. Дж.

ВЕЛЬКИ УСПИХ НА ЗМАГАНЮ У РУМУНИЇ

ПЛЇВАЦКИ КЛУБ „БЄЛИЦА” ОСВОЄЛ 17 МЕДАЛЇ Плївацки клуб „Бєлица” Вербас участвовал на шеснастим медзинародним мемориялним плївацким митинґу „Петре Ловас” у Темишвару, а у конкуренциї од 380 плї-

36 РУСКЕ СЛОВО

вачох з Румуниї, Сербиї и Мадярскей, ПК „Бєлица” на найлєпши способ представел свою державу и Вербас зоз освоєнима 17 медалями и погаром за найуспишнєйшу змагательку. Змаганє отримане на вельким базену и то було друге преверйованє од початку сезони, на хторим ше шицким плївачом удало звалїц особни рекорди. Медалї освоєли Мария Країнович, Ема Павлюк, Сташа Туторов, Милена Мандич, Сара Павлюк, Борис Хайду, Никола Йовович, Надя Иґрачки, Лена Йокич. За плївачох зоз ПК „Бєлица” тераз шлїдза школске републичне змаганє у Краґуєвцу и плївацки митинґ у Бечею, дзе обчекую же предлужа зазаначовац одлични резултати. А. М. 14. ДЕЦЕМБЕР 2018.

sport@ruskeslovo.com

ШК „ОМЛА ДИНЄЦ”

МЕМОРИЯЛНИ ТУРНИР 2018. Шаховски клуб „Омладинєц” зоз Коцура внєдзелю 9. децембра орґанизовал 23. Мемориялни турнир на чесц покойним предсидательом и бавячом Клуба

Н

а турниру участвовали вкупно 27-еро шахисти зоз Коцура, Руского Керестура, Кули, Вербасу, Бачкого Доброго Поля, Србобрану и Змаєва, а найстарши учашнїк Ґеорґи Йоцев зоз Вербасу мал аж 89 роки. Бавело ше 15 минути по бавячу, седем кола и швайцарске компютерске парованє. Перше место на турниру освоєл Боян Петрович зоз Вербасу, а други бул Милан Златич тиж зоз Вербасу. Обидвоме освоєли по 6 поени, алє Боян Петрович освоєл пол поена вецей. Треци на тогорочним Мемориялним турниру бул Любомир Турович зоз Вербасу, алє є член коцурского ШК „Омладинєц”. ШАХ КВАЛИТЕТНИ – СЕЗОНА УСПИШНА Предсидатель Омладинца Янко Бесерминї, задовольни же ше каждого року здогадню и бувших шахистох котри през вшелїяки часи отримали Клуб и остарали ше

же би ше за коцурских шахистох надалєко чуло. Предсидатель Бесерминї свидоми же за отримованє Клубу потребни средства и одреканя, алє вон задовольни же вєдно зоз членами Клуб тирва и наисце є барз успишни. – За нами ище єдна успишна шаховска сезона, а, ниа, тераз зме ю заокружели зоз тим Спомин турниром на котрим зме ше ище раз здогадли на покойних бавячох и предсидательох котри охабели шлїд у Клубу. Того року зме на турниру мали учашнїкох зоз наших местох, позберали зме 27 учашнїкох и бависка були квалитетни и наисце ше уживало у шаху. Наздавал сом ше же и наш найлєпши бавяч Карло Бала годзен присц, медзитим думам ше турнир и без нього барз квалитетни – гварел Бесерминї. НА ЧЕСЦ ШИЦКИМ ШАХИСТОМ

САМИ ХЛОПИ И ЄДНА ПАНЇ Окрем перших трох местох котри за освоєне место достали погари, шаховски кнїжки як награди достали и штвартопласовани Саво Манойлович зоз Србобрану пиятопласовни Ґоран Попович зоз Бачкого Доброго Поля, шестопласовани Ґавра Коларич зоз Вербасу и седмопласовани Владимир Лазор зоз Кули. Окремни подзекованя достали и Миряна Шолая зоз Коцура, як єдина панї на турниру и Стефан Кврґич зоз Змаєва, котри зоз 12 роками наймладши учашнїк. 14. ДЕЦЕМБЕР 2018.

Шаховски турнир у Коцуре, котри ше традийно отримує у другей часци рока бул пошвецени и дакедишнїм предсидательом и членом Клубу – Миколи Москальови, Райкови Шолайови, Дюлови Фараґови, Юлиянови Русковскови, Миколови Баратови, Славкови Боканови, Желькови Йововичови, Срболюбови Станковичови, Стевови Мандичови, Михайлови Варґови, Вили Концови, Владимирови Надьови, Владимирови и Юлиянови Сабодайковим и Любисавови Пауновичови. После турниру шахисти у просторийох коцурского Каритасу предлужели друженє, а орґанизовани и смачни полудзенок котри порихтал Микола Горняк Кулька. Спонзоре турниру Општина Вербас, месарня ТРИС, Милорад Мича Татич, Михайло Варґа Пеле и дзивка и шестра Владимира и Юлияна Сабодайкових, Любица Црнчич, котра тиж финансийно помогла отримованє того Мемориялного турниру.■ З. Колєсар

РУСКЕ СЛОВО 37

СПОРТ СПОРТ И МОТИВАЦИЙНА ПСИХОЛОҐИЯ

Пишу: Aна МАРКОВИЧ Александар ПАЛАНЧАНИН

ТАЛАНТ НЄ ПОСТОЇ – ПОСТОЇ ЛЄМ ПРЕДИСПОЗИЦИЯ Спорт, як и шицки други обласци у живоце, провадзи цивилизацийни здобутки. Нєшка постал вецейдисциплинарни у провадзеню можлївосцох и окреме посцигованю резултатох. Посцигнуц добри резултат, у гоч хторей дисциплини, вимага вельо роботи, тренинґи, упартосци и любови. Медзитим, вони тиж так и резултат применьованя велїх наукових дисциплинох. Єдна з нїх и психолоґия

З ЛЄМ ЄДЕН ОДСТО ПОСТАНЮ ВЕРШИНСКИ СПОРТИСТИ – Лєм 1 одсто жительства ма тоту привилеґию же би постали вершински спортисти. Други 99% треба же би були физично активни и так унапредзели и защицели свойо физичне и психичне здравє. Задаток розвиваня звикнуца за порядним вежбаньом при тих 99 одсто людзох, од дзецох, прейґ одроснутих, по старих, можебуц и векше виволанє за психолоґох, як психолоґийне пририхтованє малочислених вершинских спортистох – гварела Занини.

38 РУСКЕ СЛОВО

оглядом на тото же чловек чувствительни, шицки пременки у своєй блїзкосци чувствує, а спрам свойого менталного склопу тоти информациї декодира. Спрам информацийох хтори резултат декодираня, так ше и справує. Розположени є, смутни, лєнїви, нагнївани, порихтани робиц, поцагує ше до себе и подобне. Пременки у розположеню досц лєгко обачиц при спортистох. Кельо лєм пременки у розположеню, справованю и бавеню обачуєме у єдним тениским стретнуцу нашого славного Нолета Дьоковича? Як шицки препреченя по вельки успих звлада и, на радосц шицких нас, победзи? Єдну часц одвиту шицки менєй–вецей знаме, а друга часц одвиту у його тиму хтори го провадзи на шицких стретнуцох у швеце. У тей часци, у звладованю препреченьох нєфизичней природи, вельку помоц дава психолоґия. СПОРТ МЕНТАЛ Андрия Ґерич, славни одбойкаш ґенерациї хтори освоєл шветово припознаня на вельких змаганьох, медзи хторима и златна медаля на Олимпийских бавискох у Аустралиї 2000. року, дипломовани психолоґ. Опредзелєл ше же би зоз своїм знаньом и искуством помагал спортистом. – Факултет сом закончел 2014. року и такой сом себе отворел „фирму” хтора ше вола

„Спорт ментал”. Вона дава помоц шицким спортистом з обласци психолоґиї. Єден час сом тримал преподаваня хтори були нащивени. Отримал сом 15 преподаваня на хторих були вецей як 150 спортисти зоз шицких спортох. То були мотивацийни преподаваня у хторих сом, як преподавач, хасновал шицке знанє зоз психолоґиї, а тиж так и мойо искуство як спортисти. Мам намиру почац тримац и спортски ремесельнї и за спортистох, и за родичох. Затераз робим поєдинєчни мотивацийни сеанси прейґ Скайпу, углавним зоз дзецми од 12 роки, а часто и зоз старшима – гварел Андрия Ґерич. У тей роботи, як надпомнул, окрем того же дакому помага, дацо и научи. Окреме кед слово о даяким спорту у хторим нє ма искуства. – Кажди спортиста би требал мац свой циль у спорту з хтори тренира. То важне прето же циль ма два напрями. Дефинованє цилю єден з мотивацийних алатох. Но, мушим надпомнуц же у спорту барз важне крачац з малима крочаями. Односно, за кажди тренинґ треба себе поставиц циль и посцигнуц го. То єдина драга за посцигованє добрих резултатох, нє лєм у спорту, алє и вообще у живоце. Каждодньове напруженє на тренинґох то тот мали крочай хтори водзи по успих. Вельо раз ми ше случело же спортисти нє маю свой циль. Ту вец треба добре закасац рукави и помогнуц. Треба найсц одвити на велї питаня и пренайсц праву драгу ґу витвореню истого. Ту барз важна робота зоз родичами, хтори часто посилаю дзеци на спортски тренинґи спрам своїх амбицийох – надпомнул Андрия Ґерич. Здогаднул ше єдней красавици хтора тренирала тенис. Єдини циль у тим спорту хтори мала було же би ше висликовала за насловни бок спортского часопису! Витворела го, алє вецей од того нїч. – У спорту важне мац прешвеченє и самодовириє. Односно, на розуме вше треба мац же нїч нє конєчне и же вше може буц лєпше. Мам приклад з мойого искуства кед зме освоєли златну медалю на Олимпияди у Австралиї. Теди наш тренер Зоран Ґаїч, на кажди тренинґ приходзел зоз словами же ми можеме витвориц златни успих. То ше на концу и зисцело. Без самодовирия и прешвеченя же може буц лєпше – нєт успиху. Но, треба надпомнуц же зме зоз нашим Ґайом ма14. ДЕЦЕМБЕР 2018.

sport@ruskeslovo.com ли добру комуникацию, а вон добре знал нашо можлївосци. Як би ше то поведло „до нас уруцел хробака” и удало нам ше – гварел Андрия Ґерич. Кед слово о роботи зоз дзецми, надпомнул же гоч кажди спорт ма свойо огранїченя у пре роки, до 12 рокох би нє требало посилац дзеци на тренинґи. У початку їх тренинґи би требали буц як бависко, а улога тренера у тим же би дзецом пояшнєл прецо ше дацо роби. Мотивация дзецох ше состої у препознаваню себе. ПСИХОЛОҐИЯ У РЕКРЕАЦИЇ Медзитим, психолоґия спорта у ширшим смислу облапя и психолоґию рекреациї (або вежбацку психолоґию) хтора подрозумює менталну потримовку, активнєйшу або пасивнєйшу, а хтору ше дава каждей особи цо уключена до даєдней файти физичней активносци, провадзенє уплїву физичней активносци на ментални стан вежбача, алє и уплїв психичного стану на мотивацию ґу вежбаню и на вежбацке искуство. – Яка улога психолоґа у вежбацкей психолоґиї? Як перше, вон часц тиму хтори ше стара же би особа витирвала у своєй намири вежбац. Значне надпомнуц же особа хаснує єден сет мотиваторох за починанє вежбаня, а други за витирвалосц у нїм. Найзначнєйше завжац холистични приступ ґу особи и випитац хтора физична активносц при нєй виволує задовольство и ма одредзену значносц. Кед особа може реализовац себе през тоту активносц, чувствовац ше источашнє и самостойно, алє и повязано и анґажовано, вона будзе мац вецей енерґиї хтора нєобходне условиє же би ше посцило оптимални стан, односно искуство хторе жада повторйовац ‫ – ؘ‬визначує спортски психолоґ и тренер боксу Драґана Занини. ВЕЖБАНЄ ОКРЕМЕ ЗНАЧНЕ ЗА РЕҐУЛАЦИЮ СТРЕСУ – Вежбанє барз значне за реґулацию стресу и менталне здравє. Воно порушує лученє ендорфину, хемийней субстанци хтора нам помага же бизме ше добре чувствовали, служи як медитация у руху, ефикасна є файта релаксациї и реґулациї симптомох анксиозносци и депресивносци. Тиж так, вежбанє ма ефекту и на нашо коґнитивни перформанси, злєпшуюци паметанє и концентрацию. Тото барз значне у старшим возросту понеже, пре предлуженє животного вику, будзе вше вецей гевтих хтори хори од Алцхаймеровей деменциї – гварела Занини и додала же на концу, алє нє и менєй значне, вежбанє уплївує на социялизацию, зменшованє осаменосци хтора може буц фактор ризику за наставанє розличних патолоґийних станох. – Препоруки Шветовей здравственей орґанизациї же би одроснути чловек тижньово мал 150 минути умерено интензивней физичней активносци и 75 минути интензивнєйшей 14. ДЕЦЕМБЕР 2018.

физичней активносци. Шицки файти активносци требало би же би були заступени: од вежбаньох хтори порушую кардио-респираторну систему, прейґ вежбох моци, по вежби розцагованя. Физичну активносц треба третировац як лїк, за превенцию або ублажованє розличних медицинских станох – заключела Занини. Спрам того, физична активносц нє подрозумює нужно орґанизовану файту тренираня, достаточно же би ше чловек сам длужей прешейтал, гонєл бициґлу, робел основни вежби моци хаснуюци лєм чежкосц свойого цела. – Значне спомнуц и же до „препорученей минутажи” уходзи и робота хтору препровадзице коло чежших физичних активносцох (робота у загради, зберанє лїсца, ношенє древох, чуханє облакох, премесцованє мебелю..), алє и активни транспорт хтори подрозумює же бисце нє хасновали моторизовани превозки, алє тоту руту прешли пешо, на бициґли, бегали, вожели ше на тротинету и подобне – додава Занини. „РОЗРУШАЦ” БИ ШВЕТ

НЄТ РЕЦЕПТУ – Рецепт за успих у спорту нє постої. Кажди спортиста ма свою драгу хтора го одведзе, лєбо нє одведзе, по одредзени цилї и успих. Вшелїяк, треба вельо робиц, тренирац и буц упарти. Мушим надпомнуц же таланту нєт. То видумана катеґория, лєбо вигварка, постої лєм предиспозиция же би дахто постал добри атлетичар, кошаркаш, фодбалер, ґимнастичар. Моя улога як психолоґа же бим помогнул младим спортистом же би на лєгчейши способ дошли по успих, та и шампионску титулу – гварел Андрия Ґерич.

Шветова здравствена орґанизация порушала програму хтора ма задаток „розрушац” цали швет и чия имплементация започата того року и будзе тирвац по 2030. року. – Циль же би ше физичну нєактивносц зменшало за 10 одсто по 2025, односно за 15 одсто по 2030. рок. Цо би то значело за Вербас? Наприклад, понукнуц бициґлистичну станїцу дзе годно пожичиц бициґлу, або орґанизовац кажди викенд беганє у парку як цо ше то роби на заходу... Вшелїяк, применьованє того проєкту подрозумює розлични мири имплементациї, дзепоєдни финансийно вимагаюци, док ше други операю на добру дзеку и ентузиязем же би ше вежбачом розличного возросту и з розличнима проблемами понукло ширшу лепезу физичних активносцох – гварела Занини и додала же би требали доминировац тоти активносци хтори вонка и у природи. ■

РУСКЕ СЛОВО 39

ИНФОРМАТОР, ОГЛАШКИ, ИНТЕРМЕЦО

ГЛАСНЇК ПО РУСКИ

ВИШОЛ РУСКИ ХРИСТИЯНСКИ КАЛЕНДАР ЗА 2019. РОК

РОК LXXIV ЧИСЛО 50 (3815) НОВИ САД, 14. ДЕЦЕМБЕР 2018.

ЦЕНА 30 ДИНАРИ

Фото: Вероника Вуячич

Тогорочни Календар мож купиц за 500 динари у просторийох „Руского слова” у Новим Садзе, у нашей онлайн кнїжкарнї и при заступнїкох „Руского слова” – у Руским Керестуре у дописовательстве и при Ксениї Оросовей (025/703-757, 064/0666-884); у Коцуре при Милки Фейсовей у кнїжкарнї и Меланиї Шантовей (Петефи Шандора 47, 021/727-049); у Дюрдьове при Звонкови Салаґови (Светозара Милетича 25, 021 838 055); у Вербаше при Миронови Нярадийови (Сивч Йовґена 86, 064/120-2607); у Новим Орахове при Любомирови Рацови (Руски дом, 024/723-584); у Шидзе (Беркасово, Бачинци, Бикич Дол) при Владимирови Гарвильчакови (062/440-974); у Петровцох, при Желькови Гаргайови (Матиї Ґубца 1, 00385-32-554-152).

ЕР Т А Е Т И СК ЗОМБОР У КЕРЕСТУРЕ АЛ В О Ц С О Г

У Велькей сали Дома култури Руски Керестур вовторок, 11. децембра, одбавена професийна представа Народного театра зоз Зомбора, комедия Кена Лудвиґа „Тенор на пожичку”, за котру режию подписує Оливера Дьордєвич.

ОГЛЯД НУ ЦЕ НА ПРЕ ШЛОСЦ оволуєме читачох новинох П „Руске слово” же би помогли препознац особи на старих фотоґрафийох. Пре точне идентификованє особох на сликох, хтори маю окремну музейну вредносц, потребна помоц од ширшей явносци. Шицки фотоґрафиї настали у дакедишнєй фотоґрафскей роботнї Бруґошових у Руским Керестуре. Кажду фотоґрафию ше подпише зоз одредзену шифру, та кед же препознаце даєдну, лєбо вецей особи на фотоґрафиї, модлїме Вас же бисце явели до Заводу на число телефона 021/548-421, лєбо на мейл: zavod.rusini@gmail.com.

■ ПРЕГЛАШЕНА ЕПАРХИЯ СВ. МИКОЛАЯ Фотоґрафия: 0210N

Фотоґрафия: 0237P