Ruske slovo 49

ГЛАСНЇК ПО РУСКИ ПЕРШИ НОВОСАДСКИ ВИНТЕРФЕСТ

РОК LXXII ЧИСЛО 49 (3710) НОВИ САД, 9. ДЕЦЕМБЕР 2016.

На Площи шлєбоди у Новим Садзе, oд 1. децембра по 3. фебруар, тирва перши „Новосадски ВинтерФест”. У рамикох манифестациї кажди дзень єст крачунски пияц, на хторим мож коштовац рижни єдла, предава ше сувенири, ядловци, мож ше повожиц на каруци. Кажди вечар на 18 г. дзецински хор шпива крачунски и новорочни шпиванки, а од 19 г. наступ маю новосадски ґрупи и ди-джеє з популарних локалних радио-станїцох.

Фото: В. В.

ЦЕНА 30 ДИНАРИ

■ БАКОВ

И ЙОГО НАШЛЇДНЇКИ

Фото: Вероника Вуячич

■ КЕЛЬО ШЕ ПОЧИТУЄ ТРАДИЦИЮ НАРОДНОГО ОБЛЄЧИВА?

ОГЛЯДНУЦЕ НА ПРЕШЛОСЦ оволуєме читачох новинох П „Руске слово” же би помогли препознац особи на старих фотоґрафийох. Пре точне идентификованє особох на сликох, хтори маю окремну музейну вредносц, потребна помоц од ширшей явносци. Шицки фотоґрафиї настали у дакедишнєй фотоґрафскей роботнї Бруґошових у Руским Керестуре. Кажду фотоґрафию ше подпише зоз одредзену шифру, та кед же препознаце даєдну, лєбо вецей особи на фотоґрафиї, модлїме Вас же бисце явели до Заводу на число телефона 021/548-421, лєбо на мейл: zavod.rusini@gmail.com.

■ РУСНАЦИ И ЕВРОПСКА

ПРЕСТОЛНЇЦА КУЛТУРИ 2021.

Фотоґрафия: K002_0021P

Фотоґрафия: K002_0041N

„ДНЬОВКА” ЖВЕРАТКО МЛАДИХ Пише: Сенка НА ДЬ, подпредсидателька ЗГ „Pact Ruthenorum” и єдна з орґанизаторох „Дньовки”

О тогорочней, 19. по шоре, Мултимедиялней манифе- зичней творчосци. Маме мало младих котри творя, цо стациї младих „Дньовка” сце уж читали у прешлим чи- було обачиц и у наступох, понеже ше велї опредзелюю шлє „Руского слова”, а з тей нагоди вам представим интерпретовац писнї, а мало хто наступи зоз свою пидруги бок тей програми, єй програму така яка була и яка сню. Медзитим, того року публика мала нагоду чуц и патриц є тераз, и прецо є значна младим. Факт же ше нєшкайша „Дньовка” досц розликує од пер- цошка нове – бенд у чиїм составе Кристина Афич, Пашобутней, такей яка була пред 19 роками. А факт и же вле Рац, Жарко Остоїч и Михаїл Римар, окрем обробку нєшкайша младеж нє така яка була у тот час. Нє уход- странскей писнї виведол и єдну нову по руски, по текзиц бим до того яка була на початку, бо я теди мала лєм сту Меланиї Римар и музики хтору направела Кристина. осем роки, та сом нє компетентна коментаровац теди- Окрем нїх, зоз свою авторску писню наступел и Михашнї стил и уметносц яка була „ин”. Алє знам же „Днь- ил Рамач зоз Дюрдьова. овку” од початку характеризовала опущеносц, хтору ше На „Дньовки” участвовали и тогорочни побиднїки за найкрасши дзивоцорґанизаторе кажди рок намагаю затримац. У Доме Концепт програми вше мож меняц, алє тому чому ки и леґиньски глас нє треба доганяц, то учашнїки, прето же на Фестивалу кулкултури зме звикли патриц тури „Червена рууглавним вирежирани проокремносц того вечара младих праве у жа” – уж спомнута грами, та так и на „Дньовнєсовершеносци Кристина Афич и ку” приходза таки цо любя критично шацовац и „хейтовац”, бо обчекую совершену Роберт Загорянски. З нагоди доставаня дзивоцкей лапрограму. Прето ше млади часто двоя чи наступиц, чи ди и чобольова у „Руским слове” обявени и интервю нє. Прето же вони аматере, а пред нїма полна Велька са- зоз нїма, у хторим обидвойо гварели же им заш лєм ла зоз публику шицких возростох. Вшелїяк же концеп- баржей одвитує стил „Дньовки”, як „Червеней ружи”. ту програми вше мож догнац, прето же вше дацо хиби, Причини тому же „Дньовка” дава можлївосц експеридацо менєй заступене, а дацо заш звишок, чого зме, як ментовац зоз жанрами музики, а теми писньох хтори орґанизаторе, и сами свидоми. Наприклад, мушим при- шпиваю на тей програми сучасни и им су блїзши. познац же влонї програма концептуално була досц ху- Оглядла бим ше и на реализованє програми „Дньовки” добна, и того зме були свидоми и скорей як нам патраче и визначим же за орґанизованє гоч якей подїї треба мац то зауважели. Алє дакеди иншак нє мож. Праве влонї визию. На початку „Дньовку” орґанизовали даскельо зме ше „шокирали” кед зме обдумали хто би ище могол поєдинци, а после даскелїх рокох тоту роботу превжало наступиц, а кед нам тоти особи (котри маю аж и менєй младежске здруженє „Pact Ruthenorum”. Як здогадує як 25 роки) гварели же би нє барз наступац, бо ше чув- Сашо Палєнкаш, котри орґанизовал „Дньовку” коло 10 ствую „старо”. Вец було коментари же „Дньовка” по- роки, у єдним периодзе ю ше аж и забраньовало, а заш става „Бамби фест”, и прето зме того року пробовали лєм є отримана. Отримала ше и 2014. року кед „Пакт” прешвечиц людзох же су нє стари и думам же зме на- формално нє бул активни, а орґанизацию програми теправели баланс медзи младшима, младима и „старшима ди превжало Туристичне здруженє Руски Керестур. На щесце, „Пакт” ше прешлого року подзвигнул на ноги, младима”. Концепт програми вше мож меняц, алє тому чому нє та знова превжал орґанизацию тей младежскей програтреба доганяц, то учашнїки, прето же окремносц того ми. А кед прежила таки часи, „Дньовка” треба же би вечара младих праве у нєсовершеносци – цо ше нас до- жила ище голєм 20 роки! тика, можу присц бурави, у тренерки, та и у пиджами. И Вше єст нєпорозуменя и чежки моменти, алє теди танє уходзиме до того цо буду виводзиц, нормално – кед то кой подумам як аж було кед „Дньовка” нє мала место отримованя, нє було пенєжу почасциц учашнїкох, а нє змисти хтори дакого директно увредзую и понїжую. У орґанизациї „Дньовки” сом уж даскельо роки и я ю дзе ище орґанизовац журку после того, правиц маїци знам лєм таку яка є тераз, без того тельо визначованого з лоґом, плакати и подобне, за цо тераз єст. А „Дньовбунту, контроверзних темох и шлєбоди младих. Вироят- ка” то заслужує, прето же и сами видзице же интерено прето же того уж скоро же нєт. Як у прешлей „Ана- сованє за програму нє опадує, кажди рок сала полна томиї” спомнул предсидатель нашого здруженя „Pact зоз патрачами зоз наших, та и других местох. Прето и Ruthenorum”, млади винашли лєгчейши способ буц значне же би нашо институциї потримали тоту Манифестацию, а окреме идуцу – ювилейну, 20. Прето же шмели – прейґ дружтвених мрежох. З роками ше програма меняла у зависносци од того цо зоз нову поставу „Пакту” и помоцу искуснєйших млади понукали, та мож повесц же „Дньовка” жвератко „Дньовка” може буц ище лєпша и квалитетнєйша.■ младих таки яки су и як ше ґенерациї меняли. Уж даскеСтановиска висловени у тим тексту виключно авторово и нє льо роки чувствує ше нєдостаток литературней и мувше одражую ушорйовацку политику новинох „Руске слово”

2 РУСКЕ СЛОВО

9. ДЕЦЕМБЕР 2016.

УВОДНЇК

ЗМИСТ Пише:Борис ВАРҐА, одвичательни редактор

■ Тижньовнїк 4–5. Роботне цело за родну ровноправносц 6–7. Активносци Националного совиту Руснацох

■ Нашо места 9. Совит Месней заєднїци Руски Керестур 11. Округли стол о интеґрациї миґрантох у Нємецкей

■ Економия 12. Мирослав Маґоч, польопривреднїк з Вербасу

■ Култура и просвита 14–15. Днї Миколи М. Кочиша 18–19. Чи почитуєме традицию облєканя народного облєчива?

■ Мозаїк 20–21. Руснаци и престолнїца европскей култури 2021.

■ Людзе, роки, живот 22–23. Стретнуце зоз Наду Кечкеш, пензионерку зоз Шиду 24–25. Шведоченя Ирини Олеяр, мацери Ромка Олеяра з Керестура

■ Духовни живот 26–27. Заключени Рок милосердия

■ Информатор

28–32. Оглашки и In memoriam

■ Спорт 34–35. Треци полчас – др Юлиян Малацко, Баковов „школяр” На насловним боку – вистава модних дизайнерох Fashion Christmas Trees у новосадским Меркатору. Модел на лївим боку – Лидиї Орза, а на правим – Нини Карлаварис Авторка фотоґрафиї – Вероника Вуячич

ЯКИ ТО У НОВИМ САДЗЕ РУСНАЦИ? Пред даскельома тижнями „Руске слово” нащивели уважени социолоґове и направели виглєдованє о медийох и Руснацох. Єдно зоз питаньох було и – „Кого бисце видвоєли з визначних Руснацох у Новим Садзе?”. Мойо контра питанє анкетаром було – „З котрей обласци?”. И наисце, поєдноставиц питанє о Руснацох значи, положиц их под єден калап и закруциц до пасових сукньох. Прето у тим чишлє „Руского слова” млади новинарки з рубрики „Мозаїк” пробовали дознац як ше Руснаци у Новим Садзе рихтаю за 2021. рок, кед тот варош постанє Европска престолнїца култури и чи орґанизаторе тей важней подїї „отворя дзвери” и етнїчним заєднїцом, як цо то Руснаци? Окреме на тоту тему було вельо розправи кед нєдавно була обявена информация же Нови Сад здобул тоту титулу. И сам варош барз комплексни, та питанє же котри змисти превагню и як орґанизаторе зосцу представиц Нови Сад як – сербску Атину, мултинационалну палету, чи панску Штредню Европу. И Руснацох у Новим Садзе єст рижних. Єдни ше спатраю лєм на традицию, та думаю же єдзенє и облєчиво цошка цо других прицагує же би ше з нами упознали. Други думаю же тото цо маме указац то людзе и култура – модерна, чи тота котру зме ту, у Войводини, остатнї децениї розвили. Треци, заш, гоч су Руснаци, думаю же тота характеристика менєй важна и маю „пурґерске” одношенє ґу националному питаню вообще, алє активно участвую у явним живоце Нового Саду. Таки трої розлични Руснаци и кед ше зиду за єдним столом, та ше по руски, вельо раз, нє можу згвариц. Хтошка раз бешедовал о тим же би нам тот феномен лєпше могла потолковац Стратеґия култури Руснацох. Други гваря же то нє потребне, бо Войводина и Нови Сад ище вше даваю простор за космополитизем. Трецим добре у своїм власним, традицийним просторе и думаю же вон найважнєйши за „обставанє заєднїци”. Пра ве ти тула, Нови Сад – пре стол нї ца кул ту ри, би тре ба ла и нас на гнац же би зме про бова ли дац ком плекснє ше вид зе нє са мих се бе. За початок досц и на єд ней три би ни, або окру глим столє... Пишце нам – ruske.redaktor@gmail.com

* ”РУСКЕ СЛОВО” – гласнїк по руски * Виходзи каждого пиятку * Снователь Национални совит рускей националней меншини * Видава НВУ ”Руске слово”, Нови Сад * Перше число вишло 15. юния 1945. року у Руским Керестуре * Адреса: НВУ ”Руске слово”, Булевар ошлєбодзеня 81/7, 21000 Нови Сад * Редакция: заменїк одвичательного редактора Иван Сабадош – редакторе/ки – Дюра Винаї, Мирон Горняк-Кухар, Михайло Зазуляк, Александар Паланчанин, Олена Планчак-Сакач, Славица Фейса, Ясмина Дюранїн; новинаре/ки – Мария Афич, Влада Дїтко, Сенка Надь, Сандра Саламун, Ана Маркович, Танита Ходак * Язична редакторка – Блажена Хома-Цветкович * Технїчна редакторка – Люпка Цвеїч; компютерски обробок – Вероника Вуячич, Мария Гудак, Таня Салонтаї * Телефони: 021/6613-697, 021/6624708, 021/6623-076; 021/6621-433 * Телефакс 021/528-083 * Предплата за цали рок: у жеми 1 500 динари, а у иножемстве 100 евра * Жиро-рахунок Banca Intesa a.d. Beograd 160-923244-82 * Девизни рахунок 160-0050870024999-53 * Рукописи ше нє враца * Друкує Друкарня ” Maxima graf” Пет роварадин * E-mail: ruske.redakcija@gmail.com * Web site: www.ruskeslovo.com * YU ISSN 0350-4603 * COBISS SR-ID 15915778 * Друковани тираж 2 100 *

Direktorka MARTICA TAMA[ *** Odvi~atelqni redaktor dr BORIS VAR]A

9. ДЕЦЕМБЕР 2016.

РУСКЕ СЛОВО 3

ТИЖНЬОВНЇК РОБОТНЕ ЦЕЛО ЗА РОДНУ РОВНОПРАВНОСЦ

РОВНОВАГА НАЙПРИРОДНЄЙШИ СТАН

Пише: Иван САБАДОШ

Национални совит Руснацох прилапел инициятиву же би основал Роботне цело за родну (родову) ровноправносц хторе ше будзе старац же би у явним живоце подєднак були заступени обидва поли. Звичайно ше то одноши на векше уключованє женох, алє у дзепоєдних обласцох нєт досц хлопох. Медзитим, позициї на хторих ше одлучує ище вше хлопски домен

И

нициятиву за здружованє цивилного сектору и националних совитох коло питаня родней (родовей) ровноправносци порушала Мисия ОЕБС у Сербиї, а потримала ю и институция Покраїнского омбудсмана. Ношителє Академия женского лидерства и Центер за потримовку женом, а партнере седем национални совити хтори припознати як добре орґанизовани и цалком конституовани кед слово о сполньованю културней автономиї меншинских националних заєднїцох. Медзи нїма и Национални совит Руснацох хтори у тей инициятиви и на семинаре „Политика родней ровноправносци у роботи националних совитох националних меншинох”, представяла Наташа Макаї-Мудрох. – Циль тей инициятиви звекшац видлївосц и присуство женох у явним и политичним живоце своєй заєднїци и цалого дружтва, понеже анализи терашнього стану указую же жени ище вше нєдосц мотивовани уключиц ше и участвовац. Перши крочай то формованє роботних целох за родну ровноправносц у рамикох националних совитох, хтори би заступали „уродньованє” политикох совитох, односно значеня родней ровноправносци – толкує Наташа Макаї-Мудрох хтора як членїца Националного совиту и його Вивершного одбору иницировала формованє такого цела и у нашим Совиту. По єй словох, до того цела за початок буду поволани женски особи хтори уж афирмовани и препознатлїви у рускей заєднїци, же би дали приклад и преправели драгу женом хтори можебуц маю амбициї, алє нєдосц потримовки же би активнєйше участвовали у явним живоце Руснацох – Жени ше часто обаваю явно ше експоновац. Дараз то уплїв традициї, обичайох и воспитаня дзе улога жени баржей у приватней сфери, обисцу и фамелиї, а дараз, єдноставно, нє було условия и потримовки – гвари Наташа Макаї-Мудрох и надпомина же подобни стан у шицких националних заєднїцох. Прето вельке значенє ма законска и институцийна потримовка. Важаце законодавство наклада же на лїстинох хтори участвовали на виберанкох за национални совити муши

СЕНЗИБИЛИЗОВАНЄ ЯЗИКА У запровадзованю начала родней ровноправносци вельку улогу ма родово сензибилизоване явно виповедзене слово, насампредз у медийох. Нєобходне ровноправно хасновац обидва роди за поняца хтори означую професиї, функциї и званя, як цо наставнїца, новинарка, авторка, студентка, директорка. Дискурс хтори промовую Женски студиї на новосадским Универзитету наклада и поняца як цо членїца, виглєдовачка, лєбо преподавачка. Єст и винїмки. Секретар як ознака функциї хаснує же за обидва поли, понеже секретарка виключно означує административну роботнїцу.

4 РУСКЕ СЛОВО

буц голєм 30 одсто кандидатох/кандидатки зоз шорох менєй заступеного полу, цо шицки заєднїци мушели сполнїц. Од седем совитох хтори участвовали на семинару о родней ровноправносци, три водза предсидательки (словацки, бунєвацки и чарногорски). Жени заступени и на подпредсидательских позицийох и у членстве вивершних одборох, алє на нїзшим уровню, у фахових одборох и роботних целох, родна ровноправносц ше нє вшадзи почитує. Одступаня єст на обидва боки, даґдзе доминую хлопи, а даґдзе жени, зависно од обласци. Наташа Макаї-Мудрох гвари же гоч то закон ище нє наклада, єст препорученє же би ше у цалей структури националних совитох почитовало начало родней ровноправносци. По єй словох, Роботне цело за родну ровноправносц нє ма намиру исц до другей крайньосци, же би ше хлопски швет заменєло зоз женским, алє витвориц ровновагу, односно єднаку заступеносц обидвох полох, цо би бул стабилни, и на концу природни стан. РУСКИНЇ У РУСКИМ ШВЕЦЕ По резултатох остатнього попису жительства, у Сербиї 2011. року було 14 246 Руснацох, од хторих 7 299 жени и 6 947 хлопи, цо значи же женска популация твори 51,2 одсто рускей заєднїци. У Националним совиту Руснацох и його орґанох углавним ше почитує начало родней ровноправно сци. Од 19 членох Совиту, шейсц жени, цо прецизно 31,5 одсто. Од трох подпредсидательох, єдна подпредсидателька, у пейцчленим Вивершним одборе троме хлопи и два жени. Мед зитим, кед слово о фахових целох, ситуация нє вшад зи иста. Два найвекши одбори – за образованє и за културу – на чолє маю жени. Ґу тому, у Одборе за образованє хтори ма 12 членох, лєм єден хлоп. Одбор за службене хаснованє язика и писма ма пейцох хлопох и єдну жену, алє у його Пододборе за демоґрафию од шейсцох членох два жени. З другого боку, Роботне цело за спорт и Роботне цело за науку остали „хлопски” упорища – обидва маю по пейцох членох. Други фахово цела Националного совиту сполнюю препоручени пропорцийни минимум. Одбор за културу у членстве ма осем хлопох и шейсц жени, у Одбору за информованє штири жени од шейсц членох, а Роботне цело за младих у членстве ма шейсц жени и седем хлопох. Значи, кед ше со став целох Националного совиту спатра през родни критериюм, праве Роботне цело за младих, хторе у сущно сци тиж антидискриминаторне, понеже обезпечує участвованє младей популациї у явним живоце рускей заєднїци, найблїжей ґу иде алному стану дзе обидва поли єднак заступени. Як тол ко ва нє та ких ро зли кох у со ста ве ро бот них це лох и од бо рох може по служиц же су, на сам предз, 9. ДЕЦЕМБEР 2016.

ТИЖНЬОВНЇК составяни по критериюме фаховосци, а дзепоєдни професиї ище вше традицийно вязани за одредзени пол. Медзитим, так лєм на перши погляд, а за руску заєднїцу може буц инспиративне виволанє же би ше у шлїдуюцих мандатох нашло вецей правнїци, науковки, спортистки, лєбо з другого боку, учительох або наставнїкох, хтори ше анґажую у Националним совиту, лєбо його фахових целох. Национални совит снователь, лєбо соснователь трох институцийох – НВУ „Руске слово”, Заводу за културу войводянских Руснацох и РНТ „Петро Ризнич Дядя”, а шицким у тим моменту на чолє директорки, правда лєм у „Руским” у порядним мандату, а у других двох институцийох у статусу окончователькох длужносци. Управни одбори тих институцийох тиж нєєднак запровадзую препоручене начало же би трецина членства була з менєй заступеного полу, так же у УО „Дядї” од дзевец членох три жени, у УО Заводу од 9 членох єст три жени од хторих єдна и предсидателька, а у тиж дзевецчленим Управним одборе „Руского слова” лєм єден хлоп, алє є на предсидательскей функциї. Попри тим, у трох школох хтори од значеня за Руснацох понеже ше у нїх порядно учи по руски – у Руским Керестуре, Коцуре и Дюрдьове, на чолних позицийох находза ше жени. На чолє Дружтва за руски язик, литературу и културу, як и рускей рубрики на Радию РТВ тиж так жени. ЧИ ЗМЕ ПОРИХТАНИ ЗА ЛИДЕРКИ? Специфичносц у рускей заєднїци же велї значни функциї окончую жени, алє часто єдна особа ма вецей функциї. На тот способ, структуру мож толковац на обидва способи – формално, жени пропорцийно заступени, а наисце их нєт вельо. З другого боку, цо замерковане и на семинаре о родней ровноправносци, Националну стратеґию Руснацох у Сербиї писали хлопи. То отвера и питанє же кельо жени наисце на местох дзе ше одлучує. Ношителька виберанковей лїстини „Руска лиґа” Олена Папуґа дума же руска заєднїца нє барз прилапює лидерки. – Треба припознац же у рускей заєднїци єст чувство за значносц родней ровноправносци, цо видно по тим же жени водза главне слово у вецей наших институцийох. Медзитим, думам же Национални совит затераз женом дава вивершни функциї дзе треба робиц, а нє позициї дзе ше одлучує. Нє лєм же жени фаховши у обласцох хтори ключни за културну автономию як хлопи, алє думам же и мотив иншаки. Жени анґажовани у рускей заєднїци маю дзеку робиц без надополнєня, алє хлопи часто нє буду робиц задармо. Думам же за руски менталитет чежко похоплїва женска амбиция, лидерки наиходза на подшмих, а лидера хтори ту пре хасен и статус прилапює гоч є и нєфахови. – гвари Олена Папуґа, хтора окрем же є ношителька лїстини хтора до Националного совиту уведла найвецей жени (три од штирох мандатох), як народна посланїца у Народней скупштини Републики Сербиї и найвисше ранґована политична особа при Руснацох. Ґенерално, медиї прешли найдлугшу драгу кед слово о професийним еманципованю женох. Дараз новинарство було скоро виключно „хлопске ремесло”, а нєшка є професия у хторей жени ровноправни. Подобно ше менял стан и у руским новинарстве. Наприклад, „Руске слово” 2002. року мало 25 стаємно занятих, од хторих 12 були жени. Концом того року од 24 занятих, тераз 14 жени. Од штирох виданьох „Руского слова”, нєшка „Заградка” и МАК маю редакторки З оглядом на нєшкайшу структуру студентох журналистики и Катедри, одкадз углавним приходза нови моци до руского новинарства, а илустративне и же за МАК про9. ДЕЦЕМБЕР 2016.

Учашнїци на Семинаре о родней ровноправносци

секово пишу два-три раз вецей млади авторки як авторе, перспектива и убудуце останє женска. Медзитим, у каждодньовей пракси то годзен буц проблем. Радийска рубрика по руски на РТВ нєшка ма 14 стаємно занятих од хторих штирме хлопи. Понеже двоме новинаре пошвидко здобуваю условия за пензионованє, у програми по руски будзе дефицитарни „хлопски глас”: – Свидоми зме же будземе мац проблем пре нєдостаток „хлопских гласох” у програми док колеґове пойду до пензиї. Пририхтуєме ше так же приводзиме младих сотруднїкох до младежскей емисиї, на хторих рахуєме же єдного дня буду тоти „хлопски гласи”. Медзитим, пре важацу политику забрани даваня роботи у явним секторе дзе и медийни явни сервиси, барз компликоване обезпечиц анґажман, контракти, даяки тирваци статус младим сотруднїком, а додатни проблем же ше хлопи нє барз интересую за радио. Прейґ управи нашей медийней хижи до ресорного министерства вецей раз посилани вимоги дзе потолковане же нам и пре ровновагу у програми нєобходни нови заняти. Алє затераз зме нє достали дошлєбодзенє – толкує о. д. Одвичательного редактора рубрики на руским язику трецей програми Радио РТВ Татяна Беук-Латяк. ПРИРОДНЕ ПАРТНЕРСТВО У сфери конкретного запровадзованя родней ровноправносци, Наташа Макаї Мудрох трима же найефикаснєйше запровадзиц „природне” партнерство Роботного цела и женских здруженьох и културно-уметнїцких дружтвох по наших местох – Окреме у менших штредкох, женски здруженя и дружтва главни способ анґажованя женох. Источашнє, то и наша база и фундамент заєднїци з вельким потенциялом. Намира нам формовац заєднїцку мрежу, дзе би Роботне цело глєдало конкурси и помагало коло проєктох за преширйованє их активносцох. Ми почитуєме їх роботу, чи то ручна робота, чи традицийна кухня, чи фолклор, алє сцеме понукнуц вецей, же би жени слухали преподаваня, семинари и едукациї з обласци унапредузеня женских правох. Звичайни людзе нє знаю закони, та анї же жени маю право на институцийну потримовку и можлївосци хтори ше им понука. Сцеме потримац кажду з нїх хтора ма таки амбициї – потолковала Наташа Макаї Мудрох.■

РУСКЕ СЛОВО 5

ТИЖНЬОВНЇК НА СОБОТУ У БЕОҐРА ДЗЕ

КООРДИНАЦИЯ

МОЗАЇК СЕРБИЇ З нагоди 10. децембра, Медзинародного дня людских правох, на соботу у Беоґрадзе будзе орґанизоване окремне представянє шицких 20 националних меншинох у Сербиї хтори орґанизовани прейґ националних совитох, як и Єврейскей општини. Представянє, з назву „Мозаик Сербиї”, орґанизує Канцелария за людски и меншински права Влади Републики Сербиї, у сотруднїцтве з националнима совитами националних меншинох. То будзе першираз же у Сербиї Медзинародни дзень людских правох будзе означени и з вельку манифестацию пошвецену припаднїком националних меншинох, хтори ше представя з културну програму, информативну, образовну и видавательну дїялносцу, як и зоз своїма националнима кухнями, народним облєчивом, старима ремеслами и другима змистами.

Попри на заєднїцкей културно-уметнїцкей програми, Руснаци на окремним штанду буду представени и прейґ НВУ „Руске слово”, Заводу за културу войводянских Руснацох, Основней и штреднєй школи з домом школярох „Петро Кузмяк” з Руского Керестура и Здруженя женох „Байка” з Керестура и „Бикичанки” з Бикичу. „Мозаик Сербиї”, як свойофайтови „саям” националних меншинох на соботу, 10. децембра будзе у гали 3А Беоґрадского сайму од 10 до 16 годзин, а шветочне отверанє будзе на 11 годзин. З нагоди Медзинародного дня людских правох и представяня националних меншинох на Беоґрадским сайме, и популарна ТВ-емисия РТС „Жикина шареница” на соботу, 10. децембра, од 9 до 11 годзин будзе пошвецена меншином. У емисиї КУД „Тарас Шевченко” з Дюрдьова „на живо” виведзе єдну руску шпиванку. Медзинародни дзень людских правох означує ше од 1950. року, 10. децембра, на дзень кед два роки пред тим подписана Обща декларация Зєдинєних нацийох о людских правох и першираз у историї чловечества припознате право шицких людзох на живот, шлєбоду и сиґурносц, без гоч яких розликох. М. З.

6 РУСКЕ СЛОВО

МЕНШИНСКИ ПРАВА ЗАТРИМАЦ Намира Координациї же би провадзенє реализациї Акцийного плану за права националних меншинох у Републики Сербиї, хтори часц ключних поглавйох у прегваряцким процесу о членстве у Европскей униї, и далєй остало у фокусу уваги явносци, понеже наявене отверанє нових поглавйох, тиж позарядово значних за дружтво

Н

а схадзки Координациї националних совитох националних меншинох у Сербиї, хтора прешлого тижня отримана у Ковачици под предшедованьом предшедуюцого Координациї др Сулеймана Уґлянина, предсидателя Националного совиту Бошнякох, присуствовали представителє штернац од двацец єдного Совитуу, а у мено Националного совиту Руснацох на схадзки була секретар Совиту Таня Арва Планчак. СТРИМАНИ ОПТИМИЗЕМ На сходзе Координациї порадзене же кажди Национални совит делеґує по двох представительох за членох даєдного з додатних 11 роботних целох за провадзенє и витворйованє Акцийного плану за права националних меншинох у Републики Сербиї. Ище скорей оформени роботни цела за правни питаня и за образованє, а понеже Акцийни план ма 11 обласци, буду формовани ище 11 роботни цела хтори буду провадзиц витворйованє, як и звити о витворйованю Акцийного плану у своїх обласцох. Роботних ґрупи за шлїдуюци обласци: особне статусне положенє, забрана дискриминациї, култура и медиї, шлєбода виросповиданя, хаснованє язика и писма, образованє, демократска партиципация, заступеносц припаднїкох националних меншинох у явних службох, национални совити, економске положенє припаднїкох нац. меншинох и медзинародне сотруднїцтво. Вязане за Акцийни план, на схадзки заключене же Координация до Влади Сербиї пошлє вимогу за фахову, орґанизацийну и финансийну помоц як Координациї, так и будуцим роботним целом за провадзенє витворйованя спомнутого плану. Схадзка Координациї отримана, понеже початком мешаца у Палати „Сербия” у Беоґрадзе у представени перши звит о запровадзованю Акцийного плану за витворйованє правох националних меншинох у Сербиї, дзе директорка Канцелариї за людски и меншински права Сузана Паунович, гварела же скоро 80 одсто активносцох з Плану за остатнї шейсц мешаци уж цалком витворени. Як гварела Пауновичова, 67 розлични институИ РУСНАЦИ циї Канцелариї доручели звити о У РОБОТНИХ ҐРУПОХ поробеним на запровадзованю Акцийного плану, так же вон „нє мерУ складзе зоз заключеньом Ко- тве слово на паперу” и же активноординациї националних совитох сци на його витворйованю иду з националних меншинох, потреб- плановану динамику. Державни сене делеґовац два особи спред на- кретар у Министерстве правди Чешого Националного совиту до домир Бацкович гварел же и нациодаєдней з 11 роботних ґрупох за нални совити националних меншипровадзенє сполньованя Акций- нох и медзинародна явносц задовоного плану за права национал- льни з Акцийним планом и його заних меншинох. Предсидателька провадзованьом и здогаднул на знаОдбору за образованє Мелания ченє Плану за Поглавє 23 у прегварРимар уж у Роботней ґрупи за кох Сербиї о приступаню ґу ЕУ. На образованє, а вецей члени Сови- представяню витворйованя Акцийту и його фахових целох прияве- ного плану бешедовал и амбасадор ОЕБС-у у Сербиї Андреа Орацио, ли ше за други обласци. котри наглашел значенє и добри 9. ДЕЦЕМБEР 2016.

ТИЖНЬОВНЇК НАЦИОНАЛНИХ СОВИТОХ

У ФОКУСУ ЯВНОСЦИ резултати Плану, як и важносц защити националних меншинох у єдней модерней держави. Начално, и национални совити припознаваю же запровадзованє Акцийного плану розвило динамику и оценюю позитивно тот процес. Медзитим, кед слово о його конкретних ефектох, реакциї, затераз, досц стримани. Насампредз прето, же сам Звит националним совитом доручени пред саму його презентацию, та нє було кеди детально го анализовац. Медзи иншим, и то було тема зашеданя Координациї у Ковачици. НОВИ БУДЖЕТСКИ МОДЕЛ На Координациї винєшени и звит членох Роботней ґрупи котри у мено националних совитох участвовали у вирабяню Закона о защити правох и шлєбодох националних меншинох, а у звиту поведзене же векшина їх предкладаньох нє прилапени. Звит о конкретних предлогох Координациї, як и Нарис закона будзе послати до шицких совитох, же би ше формуловало заєднїцки становиска вязани за будуци закон и винєсло их на схадзки Совиту за национални меншини Републики Сербиї, хтора, як поведзене, ма буц отримана по конєц рока. Координация формовала и трочлену Роботну ґрупу за виробок Предлогу дїловнїка о роботи Координациї, а Дїловнїк би мал буц прилапени на шлїдуюцей схадзки Координациї. Попри схадзки Координациї, през викенд у Ковачици отримана и дводньова обука за правенє програмного и родного буджета у националних совитох. Як толкує секретар Националного совиту Руснацох Таня Арва Планчак, национални совити од 2017. року буду мац обовязку свойо финансийни плани приношиц по Програмней структури по хторей цали буджет ма лєм єдну програму, идентичну за шицки национални совити, а то унапредзенє положе-

ня националней меншини. Програмама пейц Програмни активносци хтори одвитую компетенцийом совитох (образованє, култура, службене хаснованє язика и писма и информованє, а пията ше одноши на материялни трошки за порядне функционованє совитох), кажда активносц ма єден або два цилї, а кажди з нїх найвецей три индикатори. Запровадзованє „родно одвичательного буджета” надпатра Канцелария за людски и меншински права. Затераз Канцелария суґеровала єден модел: – Понеже совити першираз буду плановац на тот способ, за початок лєм єден зоз буджетских индикаторох муши мац родну димензию. Наприклад, кед Програмна активносц – Витворйованє правох рускей националней меншини у обласци култури, циль – отримованє манифестацийох, вец индикатор – число учашнїкох/учашнїцох манифестацийох – потолковала Таня Арва Планчак.■ М. Зазуляк / И. Сабадош 9. ДЕЦЕМБЕР 2016.

STANOVISKA Пише: Лариса ОНОДИ новинарка

СТРАХ МОЦНЄЙШИ ОД ЗАКОНА Роботнїца фабрики „Юра” Виолета П. прешлого тижня остала без роботи. Потим як ше з медийох дознало за одказ котри нєщешлїва жена достала прейґ телефона, реаґовали синдикати и явносц, та менаджмент фабрики наявел же Виолети „понукнє нови контракт“. Узвичаєна вистка за Сербию у котрей зме звикли на шицко. Страшне же ше тота жена лїчи од карцинома и же ше, окрем зоз чежку хороту, кажди дзень бори и же би прекармела себе и сина. Ище страшнєйше же шицко, як поведзене, „поробене по закону”. По словох фаховцох за роботне право, закон нє щици занятих котри роботу достали на одредзени час. Кед видзе контракт котри подписали, оставаю без роботи, без огляду на животни обставини у котрих ше нашли. Синдикати у приватних фабрикох и подприємствох углавним нє исную, прето же ше заняти боя же останю без роботи кед порушаю питанє формованя синдикату. Закон им то оможлївює, алє страх векши. И прето робя и кед су хори и кед им дзеци хори, робя и през викенд и вноци и кед су на рочним одпочивку, кед го вообще можу до стац. Здогадуєм ше кед моя колеґиня концом дзеведзешатих рокох приходзела цали мешац на роботу зоз ногу у ґипсу, прето же єй власнїк/директор гварел же нєма право на хорованє. Хорованє зме углавним могли до стац лєм кед зме ишли на операцию. Алє нє длуго, та ми уж тидзень потим як сом вишла зоз шпиталю явене же мушим на роботу. Рочни одпочивок могло ше хасновац лєм тельо кельо директор одредзи. У такей ситуациї векшина моїх колеґох уцагла главу мед зи плєца, ци хо ход зе ли на роботу, анї им на розум нє приходзело снованє синдикату и борба за права занятих. На другим боку, синдикални орґанизациї и далєй исную у явних подприємствох, дзе ше закладаю за права занятих. Успишно або менєй успишно, алє ту су. Окрем того, питанє яки то закони котри гуторя о правох роботнїкох? Яки їх права у поровнаню з правами роботодавательох? Уж роками ше бешедує о дискриминациї дзивкох и женох котри були примушени подписац же нє планую одац ше, мац дзеци и фамелию. Донєдавна родичи чежко хорих дзецох мушели ходзиц на роботу, без огляду же нє мали зоз ким охабиц дзецко. И то шицко було по закону. За кого писани тоти закони? За гражданох, або процив нїх? Роботнїки у Чикаґу пред 130 роками вишли на улїцу и започали штрайк, з котрим вимагали лєпши условия за живот и роботу. Нєшка у Сербиї роботнїки и далєй у страху же останю без роботи, преживюю од плаци по плацу, одходза до пензиї од котрей нє годни виплациц рахунки и прежиц до конца мешаца. Хто ше ма бориц за їх права? Вони сами, з потримовку синдикатох. Муши буц ясне – нє будзе хасну од шедзеня за тастатуру и коментарованя на интернету же нєт правди. Покля ше буду бориц на таки спо соб, нє пременї ше нїч. Становиска висловени у тим тексту виключно авторово и нє вше одражую ушорйовацку политику новинох „Руске слово”

РУСКЕ СЛОВО 7

НАШО МЕСТА ОЗНАЧЕНИ 72 РОКИ ОШЛЄБОДЗЕНЯ ШИДУ И ДНЯ ОПШТИНИ

ДОДЗЕЛЄНИ ДВА ШЕСТОДЕЦЕМБЕРСКИ НАГРА ДИ

Дзень ошлєбодзеня Шида означени зоз шветочну схадзку Скупштини општини и Союзу здруженя борцох народноошлєбодительней войни, покладаньом венцох на Спомин костурнїци погинутим борцом, додзельованьом „шестодецемберскей награди” и плакетох и подобову виставу у Руским доме

З

оз шветочну схадзку Скупштини општини Шид и шветочну академию, вовторок означени 72 роки ошлєбодзеня Шиду и Дня општини. Предсидатель СО, Велимир Ранисавлєвич, наглашел же без огляду же час преходзи, здогадованє на геройох хтори дали свойо животи за шлєбоду у борби процив фашизма нє бляднє, напроцив. – На тоту историйну подїю ше вше мушиме здогадовац, же би ше нїґда нє повторела. То муша знац и нови ґенарациї же дахто дал свой живот за їх шлєбоду. Нови ґенерациї пестую шлєбоду 72 роки и вєдно ше закладаме же би шицки жили лєпше – гварел медзи иншим предсидатель Ранисавлєвич. На историйни околносци пред Другу шветову войну и сами войново часи, указал Срдян Малешевич, директор Кул-

Наградзени зоз найвисшима општинскима припознанями

турно-образовного центру. Гварел же у Шидзе пред войну, окрем Сербох, жили и Горвати, Словаци, Руснаци, Євреє и Роми, були ремеселнїки, бул розвити културни и спортски живот. За Шид ше надалєко чуло, и 1939. року, кед познати маляр Сава Шуманович мал виставу на Новим универзитету у Беоґрадзе. – О даскельо роки цала Европа бовкла у войни, преглашена такволана НДГ, усташе пришли до Шиду и почали числени злодїйства, окреме през лєто 1942 року, кед медзи численима загарештованима и забитима, бул и маляр Сава Шуманович, и члени ромскей фамелиї Фамилич з Моловину депортовани до Ясеновцу. Як росли злодїйства, росло и одуперанє

ШВЕТОЧНОСЦИ И У ВАЛАЛОХ Дзень ошлєбодзеня внєдзелю, 4. децембра, означени и у Бикичу. У церкви служена Служба Божа, а парох о. Владимир Еделински Миколка, погинутим борцом служел и панахиду. Венци на спомин-памятнїк погинутим борцом покладли Ромко Папуґа, начальнїк општинскей управи у мено локалней самоуправи, як и делеґация Месней заєднїци, а школяре Подручней основней школи „Сримски фронт” отримали рецитал. День ошлєбодзеня пондзелок, 5. децембра, означени и у Беркасове.

8

РУСКЕ СЛОВО

жительох, а Шидянє дочекали шлєбоду 6. децембра 1944. року рано, а у януару 1945. року, Шид ознова лєм даскельо днї спаднул до рукох Нємцох. А, вец конєчно пришла шлєбода. Нєшка улїци и дзепоєдни установи у Шидзе маю назви по менох погинутих борцох, як и тот будинок КОЦ-у, хтори борци даровали гражданом – гварел Малешевич. НАГРАДЗЕНИ АНИЧИЧ И ДОМ ЗДРАВЯ По традициї, на шветочносци додзелєни награди „Шести децембер“, найвисше општинске припознанє хторе того року достали Цветин Аничич, режисер, и Дом здравя Шид. Тиж додзелєни и плакети, а достали их Здруженє женох „Єшень живота”, протоєрей ставрофор Хаджи Дьордє Воларевич, Водопривредне подприємство „Шидина”, Полицийна станїца Шид, ЯКП „Стандард” и Здравко Биєлич, хтори посциговал замерковани резултати у кик боксу. З тей нагоди додзелєни и окремни припознаня за гуманосц емисиї „Хижа зоз шерца”, Комесарияту за вибеженцох и миґрациї Сербиї и програма Зєдинєних нацийох УНДП. У уметнїцкей часци програми ґлумица Весна Станкович виведла удатну монодраму „Милунка Савич” хтора гутори и сербскей героїни и єй живоце, насампредз войованю у балканских войнох, Першей и Другей шветовей войни. Вовторок дополадня отримана и шветочна схадзка Општинского одбору Союзу здруженя борцох народноошлєбодительней войни. На нєй присуствовали найвисши представнїки локалней самоуправи, на хторей о войнових часох бешедовал Сава Рошич, предсидатель борецкей орґанизациї як и Светомир Атанацкович, предсидатель борецкей орґанизациї АП Войводини и госци зоз борецких орґанизацийох зоз Сримскей Митровици и Индїї. У уметнїцкей часци наступели школяре Ґимназиї „Сава Шуманович” зоз рециталом. Зоз стихами ше представели и поетове Светислав Ненадович и Веселин Вучкович. ВЕНЦИ НА ПАМЯТНЇКИ Потим, на городским теметове, на Спомин костурнїци погинутим борцом, венци покладли делеґациї локалней самоуправи и борцох Шиду, Покраїни, Ердевику, Рух сициялистох, СПС и Одряду горякох „Лазар Бибич”. Венци положени и на Спомин плочи погинутим борцом на будинку Културнообразовного центру. У рамикох вовторковей шветочносци у Руским доме отворена перша самостойна вистава малюнкох маляра Драґолюба Митровича зоз Шиду хтору орґанизовало Здруженє подобових уметнїкох и творительох Шиду. Небойша Суботич у мено Здруженя наглашел же локална самоуправа финансийно потримала орґанизованє вистави и же Здруженє каждого року представяло єдного маляра. Виставу урядово отворел поета и публициста Светислав Ненадович.■ Владимир Дїтко 9. ДЕЦЕМБEР 2016.

НАШО МЕСТА СОВИТ МЕСНЕЙ ЗАЄДНЇЦИ РУСКИ КЕРЕСТУР

БУДЗЕ АСФАЛТ НА НОВИМ НАСЕЛЄНЮ П орядна схадзка Совиту Месней заєднїци Руски Керестур отримана прешлого штвартку, а на нєй прилапени менши вименки финансийного плану МЗ после ребаланса буджета Општини Кула, хтори ше одноша на роботу Служби МЗ, алє цалосни прилїв од Општини и надалєй 6,71 милиони динари. Понеже на прешлей схадзки члени Совиту гварели же су нєзадовольни же того року у Керестуре було мало инвестицийни роботи (поставене явне ошвиценє у єдней улїчки, оправене закрице на Здравствене амбуланти и положени нови столїки на пияцу), було заключене же би ше о тим бешедовало з чолнїками Општини Кула цо, як гварел предсидатель Совиту Владимир Олеяр, и поробене. Так, як догварене з Општину, лєбо ище до конца того, лєбо наяр идуцого року з новим асфалтом будзе прелята „заєднїцка”

ДОМ МЛАДЕЖИ „ПАКТУ РУТЕНОРУМ” На вимогу Здруженя младих Руского Керестура „Пакт Рутенорум” же би ше им за роботу уступело Дом младежи, понеже там вецей нє роби Дискотека „Амадеус”, Совит одлучел же до Општини Кула, хтора тераз власнїк Доа, пошлє вимогу же би младим уступела Дом на хаснованє за їх активносци. У вимоги буд зе наглашене же за тото „Пакт Рутенорум” ма потримовку Совиту МЗ, а за тото ше и особнє заложа Владимир Олеяр и член Совиту Иґор Фейди, поведзене на схадзки. Указало ше же остатнї час млади Керестурци, а окреме осмоклашнїки, лєбо школяре перших класох штреднєй школи, у валалє викендами нє маю орґанизовану розвагу, та велї млади одходза на кафичи-дереґлї до Кули, лєбо до дискотекох у сушедних местох. На схадзки Совиту заключене и же за кошаркашски терен на Новим населєню буду купени нови коши, место терашнїх дотривалих, як и же ше у центре валалу постави векшу огласну таблу. 9. ДЕЦЕМБЕР 2016.

СПОРТСКУ ГАЛУ ШЕ ДОБРЕ ОТРИМУЄ На схадзки Совиту МЗ винєшена и информация о отримованю и стараню о Спортскей гали, дзе каждодньово єст рижни спортски активносци, и заключене же ше галу добре отримує. Особа задлужена за галу и єй хаснованє барз добре роби тоту роботу, гварене на схадзки Совиту, каждодньово є присутна у Гали, простор попораєни и отримовани. Члени Совиту МЗ визначели же су задовольни з єй роботу, та за тото и надалєй ма полну потримовку як од Совиту, так и од Керестурцох. Поведзене же за 15 мешаци, кельо спортска гала роби, видати 130 квити за єй хаснованє, на основи чого приход коло 350 000 динари, цо коло 22 000 дин. мешачно. З того пенєжу 20 000 мешачно идзе на пораєнє, з нього ше троши и за потребни менши оправки, так же, як поведзене, нєт основи за дзепоєдни злонамирни пригварки же ше з галу нєдобре ґаздує. Тиж поведзене же зоз своїма услугами за Галу вше на помоци подприємство „Електромонтажа”, ЯКП „Руском”, Месна заєднїца, Школа „Петро Кузмяк” и други.

калдерма на Новим населєню, як и у єдней улїци у тей часци валалу, а у планє и вичисцованє яркох. О виходзеню терашнього самодоприносу на штвартоквей схадзки нє бешедоване алє, як гварел Олеяр, найвироятнєйше же нови месни самдопринос у Керестуре нє будзе розписани, гоч пенєж зоз самодоприносу останє на розполаганю Керестурцом. Тераз на рахунку єст 10 милиони 600 000 динари. На тей, 27. схадзки Совиту, порадзене же традицийна преширена Рочна схадзка Совиту МЗ на концу рока будзе 30. децембра у шветочней сали Спортскей гали, на хтору, як то узвичаєне, буду поволани представителє керестурских установох, институцийох, здруженьох и привреднїки. Бешедоване и о активносци дзепоєдних членох Совиту, понеже уж

длугши час нєоправдано нє приходза на схадзки, та роздумоване же би ше до Статута унєсло каребну миру виключованя зоз Совиту пре нєактивносц. Медзитим, после консултованьох з правнїками утвердзене же за тото нєт законскей основи, бо ше и членох совитох месних заєднїцох вибера на нєпоштредних виберанкох и вибраним особом нє мож „вжац” мандат, односно заменїц. Так, членство и у Совиту МЗ престава з його розформовйованьом, виходзеньом мандату, лєбо з даваньом задзекованя на членство, а як поведзене – єдино постої одредзена „морална” можлївосц же би ше нєактивних членох явно преволало. Надпомнуте и же у предходним чаше даскельо схадзки Совиту МЗ отримани на гранїци кворуму, а на тей штвартковей були 12 од 15 членох Совиту МЗ Руски Керестур.■ М. Зазуляк

РУСКЕ СЛОВО 9

НАШО МЕСТА ТРИБИНА О НАСИЛСТВЕ У ОПШТИНИ ЖАБЕЛЬ

ВЕРБАС

АДЕКВАТНА ПОТРИМОВКА ЖЕНОМ

ГИВ НЄ ШМЕ БУЦ ТАБУ-ТЕМА

О тим же як мож и же тре ба за ста но виц на сил ство над женми була Триби на „На сил ство злодї й ство – при яв го”, котра отримана прешлей стреди у сали Скупштини општини Жабель. Циль трибини бул информовац жени о способе защити од насилства, и змоцньованє локалних институцийох за даванє адекватней потримовки женом котри церпя насилство. На тоту тему бешедовали директорка Покраїнского заводу за ровноправносц полох Диана

менo полицийней станїци Жабель, бешедовал о тим з чим ше зочує на роботи на терену и кельо присутне насилство над женми на териториї Општини Жабель. О тей теми бешедовал и Чедомир Божич, предсидатель Општини, котри гварел же обвязка шицких же би „нє обрацали главу” од того проблему, та у складзе зоз тим помогнуц жертви. Вон тиж визначел же ше муши дїловац и превентивно. Мед зинародна кампаня „Шеснац днї активизма процив насилства над женами”

З нагоди шветового дня борби процив ГИВ инфекциї, 1. децембра у Общим шпиталю у Вербаше отримани дзень отворених дзверох и безплатне тестиранє на ГИВ инфекцию и други полно преношаци хороти. Тестиранє предлужене ище даскельо днї, а дохторка Миряна Наков, специялиста трансфузиолоґиї, гвари же того року було вельо вецей людзох хтори ше жадали тестирац, и же су задовольни зоз одволаньом. Дохторка Наков виявела же ше у Вербаше, та и ширше, помали розбива табу-тема о ГИВ инфекциї и полно преношацих хоротох, и потвердзела же явносц тих дньох вельо информованша и приходзи ше тестирац. – Людзом хтори позитивни на тоту хороту ше зоз одкриваньом може значно помогнуц и злєпшац им квалитет живота – гвари дохторка и додва же ше попри тестираня, кажде ше могол присц посовитовац зоз фаховцами, и поинформовац ше о тих хоротох. Т. Х.

НАСИЛНЇКА ВОНКА З ОБИСЦА

НОВЕ ОРАХОВО

З новим законом котри ше почнє применьовац од 1. юлия 2017. року, направени крочай напредок о швидких и наглих мирох защити, насампредз, можлївосц полициї же би за 48 годзини такой виселєла насилнїка зоз места пребуваня, квартеля або хижи. Мири ше годно предлужиц у зависносци од ступня ризику. На трибини у Жаблю заключене же исную вецей мири защити, лєм питанє чи ше их будзе применьовац. СОС Мрежа Войводини дава потримовку женом у насилстве на число телефона 0800/10-10-10, (воланє безплатне). Вецей информациї мож достац на сайту http://sosvojvodina.org дзе мож приявиц насилство полициї, явному тужительови, або Центру за социялну роботу.

ВАЛАЛ НА НЇХ НЄ ЗАБУЛ

Миланович, котра визначела важносц препознаваня насилства у фамилиї, и Ивана Залич, членїца „Мрежи СОС Войводини”, котра бешедовала яки ше файти насилства случую у фамилиї, и о тим же як дружтво и поядинєц можу помогнуц жертвом насилства. У мено локалних институцийох, узко вязаних и значних за ришованє того дружтвеного проблему, бешедовали Мирослав Бунєвачки, директор Центра за социялну роботу „Солидарносц” и Ґоран Павлович у

10 РУСКЕ СЛОВО

у чиїх рамикох отримана и тота трибина, отримує ше од 1991. року, вше медзи 25. новембром, котри ше означує як Медзинародни дзень борби процив насилства над женми и 10. децембром, котри ше означує як Медзинародни дзень людских правох. Зоз порученьом же насилство над женми то потупйованє людских правох. Покраїнски завод за ровноправносц полох кампаню планує отримац у седем городох и општинох, местох Войводини. С. Саламун

Женски форум ,,Армида” зоз Нового Орахова уж по традициї у новембру у пририхтує приєм за седемдзешатрочних. Того року то було прешлого тижня у Руским доме, пришло коло сто особи, а по евиденциї, у валалє жию вецей як 230 таки особи. Бул орґанизовани превоз на автох за тих котри нє могли присц сами. Присутним порихтана кратка програма, у котрей участвовали школяре зоз Основней школи, дзецинска фолклорна група, драмска секция и студио модерного танцу. Орґанизаторе за шицких присутних порихтали по єден мали дарунок, на столох було колача и напой за ошвиженє, а, вец заграла музика, та ше танцовало. На концу, шицки ше дому розишли барз задовольни же на нїх валал нє забул. Лю. Рац 9. ДЕЦЕМБEР 2016.

НАШО МЕСТА ОКРУГЛИ СТОЛ О ИНТЕҐРАЦИЇ МИҐРАНТОХ У НЄМЕЦКЕЙ

УЧИЦ ЗОЗ ДОБРИХ ПРИКЛА ДОХ Миґранти жадаю пойсц до Заходней Европи, а Сербия муши буц порихтана же єдно число тирвацо останє у Сербиї и же ше интеґрує до нашого дружтва. А пред тим маю звладац язик, присподобиц ше ґу нашому дружтву, та буду мац право и на роботу

П

редставнїки општини Шид и городу Лозница, як и Коме сарияту за вибеженцох и миґрациї, штири днї препровадзели у Союзней Републики Нємецкей, у Берлину и Нирнберґу. Там дзе ше мали нагоду упознац як у їх держави чече процес интеґрованя миґрантох и спатриц їх искуства хтори годно применїц и у Сербиї. Свойо искуства винєсли на округлим столє, дзе присутних хтори ангажовани на миґрантских питаньох у шидскей општини, упознали цо там видзели и чули. У Нємецкей були предсидатль општинского Совиту за управянє з миґрациями и помоцнїк предсидателя општини Шид, Ивица Йович, а у мено городу Лозници заменїк городоначальнїка Радован Дивнич. Дивнич упознал присутних же Баня Ковиляча ище у дакедишнєй СФРЮ мала центер за азилантох, хтори отворени 1983. року, и може прияц 100 особи. – Ми тот центер прешлого лєта адаптовали, пременєли тишлїрай, ушорели кухню и набавели нову судзину, а тераз у нїм зме сцени 120 миґранти. Кед будзе потреби, на розполаганю нам и воєна касарня хтору ше нє хаснує. Сербия як держава порихтано дочекала миґрантску кризу, Влада Сербиї потримала при ход ми ґ ран тох, точ нє й ше їх транзит и гумане третированє. Миґранти жадаю пойсц до Заходней Европи, а кельо останю у Сербиї, нє знаме. Мушиме буц порихтани и на тото же єдно число миґрантох тирвацо останє у Сербиї и прето нам значни по ступок їх интеґрованя до нашого дружтва – наглашел Радован Дивнич. 9. ДЕЦЕМБЕР 2016.

Радован Дивнич и Ивица Йович о прилагодзованю миґрантох

Вон винєсол и податки же под час пребуваня у Нємецкей чули же тота держава потераз интреґровала 460 000 миґрантох зоз факултетом и ище 260 000 зоз штредню школу, односно ремеслом, вони достали роботу, и вецей су нє на терхи держави. Ивица Йович наглашел же у Нємецкей достали значни искуствия тей держави хтори мож похасновац и у Сербиї и же подобни сходи, як тот у Шидзе, будзе и у других штредкох у

ЗАПРОВАДЗЕНИ МИРИ ОХРАНИ Др Крсто Куреш, директор Дома здравя у Шидзе и главни координатор здрав ствених службох хтори даваю здравствену помоц миґрантом, поинформовал присутних же запровадзени такволани штварти круг третированя миґрантох з одредзенима препаратми процив ушох по целу, и же шицки препатрени достали нови чисти шмати.

Сербиї, односно општинох и городох у хторих змесцени миґранти. – Хто з миґрантох достал азил у Нємецкей, там останє найменєй шейсц роки,а и после того часу вони ше нє враца до Сербиї. Миґранти хтори поглєдаю азил у Сербиї и после одредзеного поступку го и достаню, треба их интеґровац до нашого дружтва. То значи, же тота особа будзе мац право и на роботу, як и домашнї дежавянє и приявиц ше на Националну службу за обезпечованє роботи. Пред тим муши вшелїяк звладац язик и присподобиц ше ґу нашому дружтву – гварел Ивица Йович. Йович и Дивнич наглашели и же миґрантски питаня на уровню Нємецкей реґуловани зоз союзним законом, и же азил углавним достали миґранти зоз Сириї, Ирану, Ираку, Еритреї и Сомалиї. Миґранти у поступку интеґрованя муша одслухац 600 годзини на курса нємецкого язика и ище 100 годзини упознац ше зоз правну систему, историю и културу Нємецкей. Як гварене на сходзе, Нємецка потераз уложела аж два милиярди еври до процесу интеґрованя. Представнїки Комесарияту за вибеженцох и миґрациї Сербиї, хтори задлужени у мено держави за поступок интеґрованя миґрантох, винєсли податок же порихтани предписаня (уредбу), хтору треба же би вигласала Влада Сербиї и у хторей обсяжно написани поступок и мири хтори ше запровадзує у интеґрованю. Вони винєсли и податок же од початку 2016. року по тераз, у Сербиї азил достали коло 40 миґранти, а у поступку о додзельовану азилу одлучує Министерство нукашнїх дїлох и тот поступок може тирвац и даскельо мешаци.■

РУСКЕ СЛОВО 11

ЕКОНОМИЯ МИРОСЛАВ МАҐОЧ, ПОЛЬОПРИВРЕДНЇК З ВЕРБАСУ

СТВОРИЦ УСЛОВИЯ ЗА ЛЄГЧЕЙШУ РОБОТУ Нє ридкосц у тих часох же ше млади одлуча занїмац зоз польопривреду, алє же би ше дошло по профитабилну роботу у тей обласци, муши ше буц сцерпезлїви и прецерпиц чежки початки

Г

лєдаюци жридло приходох, мож пременїц вецей роботи, та заш лєм концу, шицки гваря же найлєпше буц сам свой ґазда. Мирослав Маґоч, родом Коцурец, алє жиє у Вербаше, люби польопривреду и кед 2009. року после одредзеного часу напущел подприємство у хторим робел, то му постала главна дїялносц. За свойо потреби обрабя 48 гольти жеми, алє його робота углавним ориєнтована на услуги – оранє, тарчованє, шатвопририхтованє, шатву, садзенє и подобне. Так до рока оброби коло 200 гольти жеми. КРЕДИТИ ТЕРАЗ ДОБРЕ РИШЕНЄ Мирослав ше пририхтує на польо Кед ше почал озбильнєйше занїмац зоз польопривреду, Мирослав ше мушел одлучиц на вельки крозначи шицки хтори потребни. Я лєм комбайн нє мам, анї чай – уложиц до механїзациї, бо, як гвари, було би барз сом нє плановал купиц, алє сотрудзуєм зоз задруґу „Клачежко поробиц тельо жеми зоз стару и слабу механїза- ска” у Коцуре. Я им дацо поробим, а вони мнє, та ше комцию. Точнєйше, було би нєможлїве, а и нє рентабилне на палуєме – потолковал Мирослав. длугши час. Ришенє видзел у кредитох хтори понукала єдна з вельочислених банкох. ШТУЧНИ ГНОЙ ПРЕД ОРАНЇНУ – Дакус сом ше „замервел”, бо сом вошол до кредитох, алє маме ище коло три роки „видриляц”, та вец будзе Кед слово о його жеми, Мирослав гвари же на тих полєгчейше – гварел Маґоч. – Нєшка то так, же без новей верхносцох зменює лєм кукурицу, слунечнїк и жито. Темеханизациї нєт анї озбильнєйшей роботи. Ниа, мам раз Мирослав уж поорал цо мал, а зоз свойого искуства услужне оранє, а анї свойо бим нє могол поробиц як тре- за парастох ма и даяки совити. ба без моцнєйшей механїзациї. Мушел бим палїц рошлїТолкує же барз добре поорац и порихтац жем пред жини, нє могол бим анї досц глїбоко заорац. Тераз мам чеж- му, же жимске оранє найважнєйше, алє у новшим чаше ки машини, вельки плуги, вельки трактори и шицко идзе єст и даяки нови звичаї, хторих скорей нє було. лєгчейше. Завреш ше нука, пущиш музику, уключиш зо– Постало звичай же би ше, кед оранє було чежке и кед гриванє лєбо климу, и то уж робота, як вельки груди, такой оранє и „заварло”, нашо людзе гваря. То вец и уживанє. и же би ше пред ораньом заорало миАРЕНДИ ДРАГИ, Тих дньох сом по цали дзень бул у шани штучни гной. У остатнїм чаше ше ЛЮДЗЕ ЗБУНЄТИ трактору, и покля сом нє випражнєл ревекшу часц уреи, хтора иншак плановзервоар, нє приходзел сом дому. МоЖито вше туньше, а и аренди на на яр, руци вєшенї. Уреа поспишує жем повесц и же вообще нє вистанєм, ше, випатра, вше менєй мера розпадованє рошлїнских остаткох у жеанї ме нє болї хрибет, анї нїч друге. праве у тей култури. Мирослав ми. Шицко то тераз фино идзе, алє шицко и гварел же му людзе од того року Особнє сом вельки процивнїк палєня кошта. аренди почали глєдац у еврох. рошлїнох и шицко заорюєм, алє сом Од 2013–2014. року Мирослав ма ноСкорей ше мушело шац жито обачел тераз, кед сом почал орац, же ви трактор и вецей приключки, а од те- пре аренду, а тераз то у еврох. И виорюєм жатвово остатки од гевтого ди є и у системи ПДВ. Гоч механїзацию то нє же 800 кили, та вец було року. Заорани су, нє розпадли ше, праве з часци плацел зоз власним пенєжом, 900, та 1 000 кили, аж и то нє бу- прето же сом нє заорал уреу. Того року гвари же ше за кредит одлучел, прето ло страшне, бо було и 1 200 ки- сом комбиновал, дас 50 одсто уреи хтоже би таке за живота иншак нїґда нє зґ- ли, медзитим, тераз уж анї то нє ру сом плановал за яр, думам тераз заодобре – нєшка людзе глєдаю по аздовал: рац, та увидзиме – гвари Мирослав. – Людзе ше вше вецей операю на 200 евра за аренду. На концу, вон спозорел и на вариранє Мал сом понукнуца за добру кредити и так, и кед жем купую, бо це нох польопривредних продуктох. Як банки даваю кельо-тельо вигодни кре- жем по 200 евра, алє сом оду- и шицким, так и йому, то єдно зоз предит, здобува ше упечаток же ше аж и стал, бо людзе уж глєдаю и пе- преченьох за сиґурнєйшу и успишнєйоганяю же хтора да меншу камату. На- нєж напредок, уж анї нє знаю шу польопривредну сезону.■ йлєпше мац заварти круг машинох, цо питац – гварел Мирослав. Танита Ходак

12 РУСКЕ СЛОВО

9. ДЕЦЕМБEР 2016.

ЕКОНОМИЯ ПРЕПОДАВАНЄ У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ

ПРОЦИВ ГРИШКОХ У ПРОДУКЦИЇ ПАПРИҐИ Перше преподаванє у рамикох Жимскей школи польопривреди хтору орґанизує Здруженє паприґарох „Капсикум анум” отримане прешлого тижня у Руским Керестуре. Паприґаром ше з тей нагоди представела компания „Супериор” з Велькей Плани, чийо представителє бешедовали о продукованю паприґи на отвореним и гришкох хтори продукователє найчастейше правя

П

априґаре знаю же успишни рок завиши од вецей факторох, медзи хторима хвиля єден з найзначнєйших. У зависносци од условийох, треба применьовац одвитуюци мири. – Як перше, треба правилно гноїц. Треба гноїц и вєшенї кед ше оре, а нє лєм вяри под час шаца, цо велї практикую. Нє знам кельо ше ту обраца уваги на анализу жеми, алє то тиж барз значне. Як друге, препоручуєм найсц добре нашенє, цо перши крочай ґу успиху. Зоз нєадекватним нашеньом мож страциц аж 5 000 до 10 000 евра по гектаре – спозорел презентер компаниї „Супериор” Небойша Джинович. УСЛОВИЯ ЗА РОЗВОЙ ХОРОТОХ Розвой и квалитет пресади завиши од условийох хованя, а велька влага, температура од 25 ступнї и нєдостаток слунковей шветлосци идеални условия за розвой хоротох уж у пластенїкох. Джинович визначел же пластенїк служи же би рошлїни хтори ше хова у нїх, достали достаточно шветлосци и були защицени од нєвигодних вонкашнїх условийох. Треба мерковац же би фолия на

У ДЕЦЕМБРУ О ОДКУПУ Як наявела Душица Орос зоз Здруженя паприґарох „Капсикум анум”, у децембру вироятно будзе шлїдуюце стретнуце, тераз о одкупу паприґи, а Жимску школу польопривреди ше предлужи после децемберских шветох.

9. ДЕЦЕМБЕР 2016.

пластенїку була нова, односно чиста, цо оможлїви же би ґу рошлїни наисце дошла шветлосц. Температура коло 25 ступнї и нєдостаток шветлосци идеални условия за наставанє и розвой хоротох. Паприґа на отвореним тиж подложна хоротом, а праве тото як ше од нїх охранїц найбаржей интересовало продуковательох, понеже тогорочна бактериоза направела вельки чкоди на паприґи у керестурским хотаре. ЗАЩИТА И СОВИТИ Нєправилне наводньованє тиж може спричинїц чкоди на паприґи. Як и велї други фаховци котри по тераз тримали преподаваня, и Джинович рошлїну поровнал зоз чловеком, же кед нам горуцо на 40 ступнї, паприґи ище горше кед є над фолию. Прето треба и влєце залївац, а препоручує ше зоз пирскачом, хтори ю „ошвижи” од горе, а нє лєм зоз жеми. При системох за наводньованє значне обрациц увагу на добре покапчани цивки, цо оможлїви добру дистрибуцию води. Найлєпше залївац до поладня, по 14 годзин, визначел Джинович. Продукователє мали нагоду и писмено поставиц питаня. Як уж спомнуте, найбаржей ше интересовали за хороти, плодоряд, та питанє хаснованя белавого средства и стрептомицину. Жимска школа польпривреди ше уж роки отримує у жимским периодзе, пре информованє и совитованє паприґарох о правилней продукциї паприґи и лєгчейшу борбу з проблемами, а поряднє приходза числени компаниї, хтори, медзи иншим, презентую продукти чийо су дистрибутере. ■ Сенка Надь

РУСКЕ СЛОВО 13

КУЛТУРА И ПРОСВИТА 26. ДНЇ МИКОЛИ М. КОЧИША

НА ЧЕСЦ РУСКОМУ ЛИНҐВИСТОВИ Днї Миколи М. Кочиша почали 1. децембра, на поладнє, кед представителє Дружтва за руски язик, литературу и културу на Городским теметове у Новим Садзе положели квеце на гроби Миколи М. Кочиша, Меланиї Павлович и Яши Бакова. Предлужени су зоз отвераньом вецей подобових виставох у Новим Садзе и Ґосподїнцох, святочну Скупштину, додзельованьом припознаньох, округлим столом и школскима годзинами у Новим Садзе

МАЛЮНКИ У СТАРЕЙ ТЕХНЇКИ ЕНКАУСТИКИ У рамикох Манифестациї Днї Миколи М. Кочиша 1. децембра, у Ґалериї Дружтва писательох Войводини у Новим Садзе отворена пията самостойна вистава подобових роботох у технїки енкаустика авторки Сонї Папуґа Андєлич, под назву „Шлїди”. Виставу спред орґанизатора Дньох Миколи М. Кочиша – Дружтва за руски язик, литературу и културу – отворела Ирина Папуґа, представела Соню Папуґа Андєлич як авторку, а спред домашнього Дружтва писательох Войводини присутних привитал Миомир Илич. Кратшу биоґрафию авторки винєсла мр Гелена Медєши, а о технїки енкаустики, з розтопеним воском, походзеньом ище зоз старого Єгипту и досц компликовану, бешедовала предсидателька Здруженя подобових уметнїкох ЛИКУМ з Нового Саду Любица Амиджич. Ирина Папуґа визначела же Соня Папуґа Андєлич того року участвовала на Подобовей колониї „Стретнуце у Боднарова”, а окрем подобовей уметносци, пише и поезию. Гелена Медєши гварела же Соня свойо роботи викладала у Данскей, єй найзначнєйша вистава була у Амбасади Републики Сербиї у Копенхаґену, а поведзене же ше занїма з гуманитарну роботу.

Вистава будзе отворена два тижнї, а Дружтво за руски язик, литературу и културу за виставу видало и окремни каталоґ. На отвераню єдну писню Сонї Папуґа Андєлич пречитала Таня Вечкалов. Днї Миколи М. Кочиша почали вчера на поладнє, кед представителє Дружтва за руски язик, литературу и културу на Городским теметове у Новим Садзе положели квеце на гроби Миколи М. Кочиша, Меланиї Павлович и Яшу Бакова. О. П-С.

***

СХАДЗКА УПРАВНОГО ОДБОРУ

На дньовим шоре 13. схадзки Управного одбору Држтва, после прилапйованя записнїка зоз прешлей схадзки, Ирина Папуґа, секретар Дружтва, поднєсла звити о активносцох у тим року, як и план Програми активносцох Дружтва за наиходзаци. У прешлим року Дружтво за руски язик литературуи културу було орґанизатор вецей як седемдзешат манифестацийох, стретнуцох, литературних вечарох... Кед слово о ученю и пестованю руского язика отримане 7. медзиокружне и 16. ре публич не змаганє з руского язика и язичней култури на основнош ко л с к и м уровню у

14 РУСКЕ СЛОВО

Коцуре. Отримане и 22. стретнуце руских школох у Бачким Петровцу, а тиж так и схадзка Актива наставнїкох руского язика и Актива словацких педаґоґох. Предлужена пракса ученя руского язика на штреднїм ступню у Новим Садзе и Шиду. Руски язик уча и дзеци у предшколскей установи „Палчочка” и „Радосне дзецинство” у Нови Садзе. У обласци видавательней дїялносци, очекує ше виходзенє 21. числа „Студиї Рутеника”, а отримани вецей промоциї кнїжкох хтори вишли у 2015. року. Отримана и 12. Подобова колония „Стретнуца у Боднарова” у Ґосподїнцох у рамикох хторей означена 120рочнїца од народзеня Сави Шумановича и 80 рокох од народзеня подобовей уметнїци Гелени Фейди Крклюш. Додзелєни награди „Славка Сабадош” и „Янко Олеяр”. У прешлим року, як надпомнуте, на схадзки, Дружтво остало без вецей членох. Кед слово о програми за наступни рок, активносци Дружтва буду подобни як и тогорочни. Єй витворенє будзе завишиц од прилїву средствох. А. П. 9. ДЕЦЕМБЕР 2016.

КУЛТУРА И ПРОСВИТА 26. ДНЇ МИКОЛИ М. КОЧИША

СВЯТОЧНА СКУПШТИНА Седма схадзка Скупштини Дружтва за руски язик, литературу и културу була подзелєна на три часци – у першей часци заслужним додзелєни припознаня за 2016. рок и отворена вистава малюнкох хтори настали у прешлорочней Колониї. Друга часц почала зоз минуту цихосци за покойнима членами и почитователями Дружтва. Схадзка мала седем точки дньового шора. Найзначнєйши були финасийни звит за прешли рок, як и план програми за наступни рок. У 2015. року на рахунку Дружтва було 578 тисячи динари хтори достати од компетентних Министерствох, покраїнских секретариятох, локалней самоуправи и од донацийох. Найвецй пенєжу за свою активносц Дружтво достало од Покраїнского секретарияту за образованє, управу и национални заєднїци, секретарияту за културу, Општини Жабель и Националного совиту Руснацох. Кед ше вежнє до огляду же по октобер того року Дружтво за активносци у тим року достало кус вецей як половку прешлорочних средствох, ясне же велї од планованих сеґментох програми нє буду сполнєти, лєбо буду отримани скромно.

ОКРУГЛИ СТОЛ

Програма активносцох Дружтва за наступни рок шмела, бо обсяг подобни як и у тим року, а вимага ше од компетентних орґанох 1 220 000 тисячи динари. На схадзки Скупштини дружтва єдно зоз заключеньох було же ше у часох пред нами вельо вецей будзе мушиц операц на средства достати од членерини и донацийох. А.П.

***

„Руски язик, литература, култура и просвита после Миколи М. Кочиша“ була тема Округлого стола хтори вовторок, 6. децембра, орґанизовало Дружтво за руски язик, литературу и културу у рамикох манифестациї 26. Дньох Миколи М. Кочиша. Сход отримани у Руским културним центре у Новим Садзе, а участвовали нашо фаховци з вецей обласцох. Любица Отич бешедова ла на тему „Фотоґрафиї зоз скарбнїци Будинскових як историйне жридло”, Леона Лабош Гайдук наступела з тему „Микола М. Кочиш: Иновативни приступ ґу педаґоґийно-учебнїцкей дїялно сци”, док др Юлиян Рамач бешедовал о Зборнїку руских народних шпиванкох (2016), хтори пририхтує на основи Жґанцових и Тимкових записох. Свою коавторску роботу з Нику Пресл, з тему „Метеоролоґийна лексика у руским, українским и южнославянских язикох (сербским, горватским и болгарским)” представела др Оксана Тимко Дїтко зоз Заґребу.

Мр Гелена Медєши наступела з двома темами – „Два Керестури, а єдна бешеда” и „Руснак – снователь Прекладательней служби”, а Дюра Латяк бешедовал о 200 рокох од народзеня Петра Кузмяка, 150 рокох од народзеня Михайла Врабеля и 80 рокох Друкарнї у Руским Керестуре. Ирина Папуґа представела три свойо роботи – „Руснаци вєдно з другима – др Любивоє Церович (1936–2015)”, „Янко Шандор, учитель и управитель Основней школи у Руским Керестуре” и „ Руски язик у системи воспитаня и образованя”. У одсутносци авторох на Округлим столє представени роботи др Михайла Фейси „Облак до рускей и анґлийскей традициї”, Славка Сабу „Завод за видаванє учебнїкох од снованя по нєшка”, Гавриїла Колєсара „Здогадованє – Єфрем Колєсар (1922–1996)” и Юлияна Папа „Дньовнїк зоз лаґру – Йовґен Папгаргаї (1922–2002)”. Шицки роботи буду публиковани у виданю Дружтва за руски язик, литературу и културу „Студия Рутеника”. О. П-С.

***

ВИСТАВА МАЛЮНКОХ ГЕЛЕНИ КРКЛЮШ У рамикох Дньох Миколи М. Кочиша 4. децембра, у Ґалериї Месней заєднїци Ґосподїнци отворена вистава малюнкох Гелени Фейди Крклюш з Ґосподїнцох. Виставу, на хторей виложени вецей як 25 подобово роботи у олєю на платну, у мено орґанизатора – Дружтва за руски язик, литературу и културу – отворели Ирина Папуґа и Владимир Салонски, а о подобовей роботи Гелени Фейди Крклюш бешедовали и директорка општинскей Народней библиотеки „Велько Петрович” Дубравка Дудич и бувша директорка ОШ у Ґосподїнцох, подобова уметнїца Любина Пантич. 9. ДЕЦЕМБЕР 2016.

За виставу видруковани и окремни каталоґ, а орґанизована є и з нагоди нєшкайшого осемдзешатого родзеного дня Гелени Фейди Крклюш, та єй присутни на отвераню вистави пригодно повинчовали родзени дзень. Тодор Иванов, котри грал на ґитари, одрецитовал и стихи Алекси Шантича „Моя писня”. Присутних привитал и предсидатель Совиту МЗ Ґосподїнци Борис Страживук, а школярки Лана Пеїч и Драґана Иванов, котри у ґосподїнскей ОШ уча руски язик, пречитали писнї по сербски и по руски. С. С.

РУСКЕ СЛОВО 15

КУЛТУРА И ПРОСВИТА НАУКОВО И ЛИТЕРАТУРНИ РОБОТИ

ТАМАШ У МЕДЗИНАРОДНИХ ПУБЛИКАЦИЙОХ Як дознаваме од академика Юлияна Тамаша, у 2016. року зявели ше видруковани, у медзинародних публикацийох, його 6 науково и литературни роботи. У Рзаню з нагоди 100-рочнїци Ря за нь ско го дер жав но го уни верзитету з меном С. А. Єсенїна обявена студия на анґлийским язику „Воспитни иновациї у поезиї и живоце С. А. Єсенїна” у зборнїку Педаґоґия и психолоґия як ре сурси розвою сучасного дружтва. У Зборнїку Свиднїцкого музею, з нагоди 60-рочнїци од снованя Музею українскей култури у Свиднїку отримана конференция „Українци у историї и култури Карпатох” дзе друкована студия „Чом бачки Руснаци/Русини часц українского народу”. На Филозофским факултету у Новим Садзе отримана медзинародна конференция „Уплїв фамелиї на формованє креативней особи” чий орґанизатор, редактор зборнїка и автор студиї „Поетика и теолоґия о фамелиї

у шветовей литератури” Юлиян Тамаш. У виданю Психолоґийного института и Литературного института Мо сковского державного универзитету Ломоно сов обявена моноґрафия, антолоґия есейох и литературних творох шветовей литератури, дзе заступена по русийски преложена Тамашова приповедка „Манастирска мушкатла”. На барз читаним українским порталу Збруч у авґусту обявена розгварка Юстини Добуш о литератури, политики и живоце зоз Тамашом под насловом „Чувствуєм ше живи поховани”. Интервю илустровани зоз пейц длугокима писнями автора по руски/русински. Иста авторка Добуш у септембру на истим порталу „Збруч” обявела рецензию Тамашовей кнїжки „Українска литература медзи Во стоком и Заходом”, хтора по українски обявена 2013. року у Ужгородзе. О. П-С.

КОЦУРСКА ШКОЛЯРКА ФИНАЛИСТКА МАТЕМАТИЧНЕЙ ОЛИМПИЯДИ

МАТЕМАТИКА НЄ ЧЕЖКА, ЛЄМ ТРЕБА РОЗДУМОВАЦ Школярка пиятей класи Основней школи „Братство єдинство” Катарина Недич зоз Коцура, внєдзелю, 20. новембра, у Беоґрадзе участвовала на финалним змаганю 11. Архимеде совей дописней математичней олимпияди, хтору орґанизує математичне дружтво „Архимедес” з Беоґраду. Петички у дньовнїку, добри резултати на контролних, та и на змаганьох, Катарини нє страни прето ше вона сама приявела на таке змаганє, же би и ту преверела кельо зна и може. Пропозициї и задатки пренашла на интернету, задатки ришовала дома и по силала на до стату адре су. – Задатки нє таки на яки школяре звикли у школи, алє вецей наганяю на да я ке ло ґ ич не ро здумо ва нє. Часц змаганя хтору ше роби дома

16 РУСКЕ СЛОВО

лєгчейша, бо може и мама поведзме превериц и виправиц даяке ришенє. Задатки ше поряднє роби у двох колох, а по по силаню ше чека резултати – гвари Катарина. Школяре хтори зоз по слатих задаткох назбераю 100 боди, до ставаю поволанку на финалне змаганє у Беоґрадзе. Того року, Катарина була єдна зоз нїх. – Тото финалне змаганє ше тиж со стої з вецей колох, алє там змаганє дакус озбильнєйше. Саме змаганє нє було чежке, алє требало наисце вельо роздумовац, понеже єст досц таки спреведаци задатки на хторих барз лєгко погришиц. Тиж єст три кола, а у каждим колу ше и усмено муши потолковац ришеня – бешедує Катарина о своїм искуству. З того змаганя Катарина до стала сертификат же го успишно

закончела, випитуюци свойо знанє мед зи школярами зоз цалей Сербиї. Попри математики, Катарина люби и музичне, та ше можебуц шлїдуюци раз и у тим опробує. Т. Х. 9. ДЕЦЕМБЕР 2016.

КУЛТУРА И ПРОСВИТА СТРЕТНУЦЕ ЗОЗ ПИСАТЕЛЬКУ МЕЛАНИЮ РИМАР У ДЮРДЬОВЕ И ВЕРБАШЕ

ЗОЗ СТИХАМИ О СТВАРОХ КОЛО НАС

Наша писателька Мелания Римар початком тижня школяром у ОШ „Йован Йованович Змай” и дзецом зоз Предшколскей установи „Дюрдєвак” у Дюрдьове представела свойо найновши кнїжки за дзеци у виданю НВУ „Руске слово”, як и сербски виданя, обявени у Беоґрадзе. На програми, на котрей госцинску и дзеци привитала наставнїца руского язика Мария Самарджич, представени кнїжки написани по руски и сербски, та су и читани на тих язикох. Без препреченя же на котрим язику написана писня, школяре на програми комуниковали з авторку, ришуюци загадки, закончовали започати виреченя так же би ше римовало, а одвит на питанє на котре требало начишлїц трох руских писательох котри пишу за дзеци дал Лука Кухар, школяр пиятей класи, котри з тей нагоди на дарунок од Меланиї Римар достал єй найновшу кнїжку „Гайзибан на шпарґу”.

ВРЕДНИМ ШКОЛЯРОМ НАГРАДИ Вербаски дзеци, хтори руски язик уча як виборни предмет ше прешлого тижня мали нагоду стретнуц зоз писательку и одвичательну редакторку часописа за дзеци „Заградка” Меланию Римар. Писательку 1. децембра дзеци вєдно зоз учительку Славицу Мали привитали у Основней школи „Светозар Милетич”, а попри школярох зоз тей школи на стретнуцу присуствовали и школяре зоз Основней школи „Братствоєдинство”. Повод за тото стретнуце було нєдавне видаванє найновшей кнїжки Меланиї Римар, „Гайзибан на шпарґу”, хтору вона того дня дзецом представела, а часу було и же би зоз школярами побешедовала и о других своїх кнїжкох. Дацо им зоз нїх пречитала, а потим два кнїжки и подаровала вредним школяром, хтори знали одвити на даскельо поставени питаня. У рамикох „Заградкового” конкурса за свойо малюнки наградзена школярка Кристина Будински. Т. Х.

Попри тей представени и кнїжки, „На крилима маште” и „Кец из удвараня”, як и кнїжку Милутина Дюричковича „Як росли двойнята” котру Римарова зоз сербского преложена на руски язик. Вона им пречитала писнї на рижни теми о любимцох, о любови, та и о Перицови, познатей особи з вицох. Римарова пречитала и писнї з кнїжки „Жвирки у азбуки”, шицко у зависносци од возротней ґрупи школярох. На сходзе уручени награди двоїм школяром сотруднїком „Заградки”. Награду за рисунок, прибор за рисованє достала Лидия Чапко, а за литературни состав Серґей Пап достал прибор за писанє. Писателька Мелания Римар поволала шицких школярох котри пишу писнї же би так предлужели, алє и же би попри лектирох читали кнїжки на теми котри их интересую, бо зоз кнїжки мож научиц вельо того цо може буц значне за живот. Того дня стретнуце з писательку мали школяре од пиятей по осму класу руских оддзелєньох вєдно зоз школярами осмей класи зоз сербского оддзелєня, а потим и школяре зоз шицких нїзших класох руских оддзелєньох, школяре котри го уча як виборни предмет и дзеци з мишаней ґрупи ПУ. С. Саламун

У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ СЕМИНАР НС ЗА ПРОСВИТНИХ РОБОТНЇКОХ

ХАСНОВИТИ ТЕМИ, ЛЄМ МАЛО УЧАШНЇКОХ

Цалодньови Семинар за просвитних роботнїкох котри наставу тримаю по руски, у орґанизациї Националного совиту (НС) Руснацох, отримани всоботу, 3. децембра у рускокерестурскей Школи „Петро Кузмяк”, алє на нїм участвовали лєм шейц з дзешец приявених просвитних роботнїкох з наших местох. Як дознава „Руске слово”, вироятна причина за слабше одволанє то же Семинар нє акредитовани, так же ше за участвованє на нїм доставало барз мале число бодох. Учашнїци з Дюрдьова и Керестура и викладачох, професорох з Оддзелєня за русинистику Филозофского факултету – проф. др Янка Рамача и ма Александра Мудрия, у мено домашнїх привитала директорка Школи и членїца НС Хелена Пашо Павлович, а у мено орґанизатора секретар НС Таня Арва Планчак. Як визначела Арва Планчакова, теми семина9. ДЕЦЕМБЕР 2016.

ра вибрани на суґестию самих просвитних роботнїкох. Вона поволала присутних же би и далєй предкладали теми за будуци фахово усовершованя, а одволали ше баржей и за други термин того хтори будзе початком идуцого року. Преподаванє о визначних особох у просвитним, културним, националним и привредним живоце Руснацох отримал професор др Янко Рамач. За тоту нагоду вибрал штири особи з дзеветнастого вику – учительох Петра Кузмяка и Михайла Врабеля, а викладал и о активистови Ґаборови Ґвожджакови, та о библиотекарови Михайлови Мункачийови. О уплїву сербского на руски язик и о польодїлскей лексики, викладаня з роботню на Семинаре отримал ма Александер Мудри. Як у упечаткох визначели учашнїци, Семинар бул барз добри, вельо нового чули, або обновели знаня, цо вше потребне. М. Афич

РУСКЕ СЛОВО 17

КУЛТУРА И ПРОСВИТА ЧИ ПОЧИТУЄМЕ ТРА ДИЦИЮ ОБЛЄКАНЯ НАШОГО НАРОДНОГО ОБЛЄЧИВА

ДАКЕДИ ИСНОВАЛИ СТРОГИ ПРАВИЛА

– Купел сом 200 метери шифону, ушили зме подсукнї и вони нє прияли крохмаль, нє могли зме их викрохмалїц. И заш маме проблем, бо тот шифон нєшкайши нє мож викрохмалїц як би требало, а стародавни, природни шифон, то була друга приповедка – визначел Йоаким Рац

– Мнє особнє завадза униформносц у смислу же нє муша шицки блузни буц били, а шицки сукнї доганово. Нашо жени були креативни, кажда мала иншаки широки сукнї, кажда мала свой особни печат, свою фарбу, а у ґрупи вони заш лєм були складна цалосц. То нам потвердзую и числени фотографиї – гварела Мария Тот

18 РУСКЕ СЛОВО

– Найвекши проблем же вецей нє постоя дакедишнї материяли, ридко мож найсц стари сукнї хтори би ше могло одкупиц, та и у Керестуре уж барз чежко найсц автентични. Нашо дзивки штредком 50 рокох тоти пасово сукнї позоблєкали, алє у Дюрдьове и Коцуре ище вше их мож найсц – гвари Йоаким Рац

В

лонї Завод за културу войводянских Руснацох обявел капиталне виданє, кнїжку „Народне облєчиво бачванскосримских Руснацох/ Танци бачванскосримских Руснацох, авторох мр Катарини Радисавлєвич, Йоакима Раца, Миколи Ґубаша. Кнїжка дожила велї промоциї, скоро у каждим нашим дружтве и месце, та аж и у Беоґрадзе, дзе ше Руснаци як национална заєднїца представели влєце у Етноґрафским музею. На наших фестивалох тото цо пише у кнїжки ше нє цалком почитує, дружтва ше нє прилагодзели ґу строгим правилом облєканя, та нас интере совало дзе исную проблеми и прецо то так. На тоту тему зме бешедовали зоз Йоакимом Рацом, директором Дома култури Руски Керестур и редакторку култури зоз Рускей редакциї Радио Нового Саду Марию Тот. – Ми сцели на прикладу указац же як ше нашо предки облєкали. Тоти строги норми кед бизме випочитовали, вони завиша од вецей факторох, вецей условийох, и то барз комплексна тема. Прецо? Прето же знаме як ше облєкали стари людзе, нєве ста, млада дзивка. Е, тераз, кед ви нєшка маце жридлову ґрупу у хторей шпиваю старши жени, а вони шпиваю дзивоцки шпиванки, на основи чого их треба облєкац? Чи на основи репертоара, чи на основи того у хторих су рокох як учашнїки – пита ше Йоаким Рац. – Тота пасова сукня то файта гражданского облєчива настала на Панонскей ровнї. Присподобйовала ше насампредз так же нашо предки, уж кед ше економски дзвигли, упатрали ше на других и копирали, брали, присподобйовали себе и так настало тото нашо облєчиво. Хлапцовске поведзме,

Фото: T. Ходак

Пишу: Мария АФИЧ, Олена ПЛАНЧАК-САКАЧ

цалком гражданске, абсолутно є панонского типу, нє барз ше розликує анї од мадярского, анї од сербского старобивателя, лєм у даяких малих прикраскох и скритих детальох, хтори вец приношели тоту специфичносц и по тим ше могло препознац националну припадносц. Алє надпоминам же то тип гражданского облєчива, ми го прилапели и треба го почитовац, гоч воно нє пошлїдок традициї, алє пошлїдок прилапйованя нових условийох живота наших предкох – визначує Рац. З другого боку, тиж так, и кед ше обдумує єдну хореоґрафию, предлужує Рац, тоти нашо широки сукнї, вони нє предвидзени за даяки тип танцованя, у нїх нє мож танцовац коломийково крочаї, швидки крочаї. Ту треба помириц два ствари, треба танцовац у нїх, а вони нє вигодни за танцованє. Нє вигодни су анї за облєканє прето же их треба облєкац два годзини. – Нє мож на репертоаре мац напр. три руски хореоґрафиї, а вец гевти други, прето же ше єдноставно нє мож преблєчиц з єдного до другого облєчива. Кед сцеме указац на прикладу свадзби поведзме, ми єден звичай збиваме до 8-10 мин. и сцеме у нїм указац и нєвести и млади дзивчата, и друж9. ДЕЦЕМБЕР 2016.

КУЛТУРА И ПРОСВИТА ше, дзе єст аж и мери яки би требали сукнї буц, та нашо жени або дзивки здабу на Словачки, лєбо Мадярки, односно так випатраю – гвари Рац. – Видзели зме так на бини и найлон, и перлон, и фарПРОБЛЕМ И У НЄШКАЙШИХ МАТЕРИЯЛОХ мерки, и патики за физкултуру, як и сандали зоз китайНєшка, кед ше сце ушиц широки сукнї, стретаме ше ских дутянох. А, ми, нє маме одвитуюцу особу хтора би зоз тим же нє мож вибрац адекватни материял. Єст лєм поведла же „тото и тото нє може на бину”, на фестивал, тото цо ше дакеди волало „по осемдзешат”, а то зоз або на Телевизию!” Та, вец, аматере пуща шишки спод йорґан гадвабу, одн. материял за швицаци сукнї, а по- фитюли аж по нос, нє облєчу споднї сукнї, та им верхнї ведзме брокатово, того нєшка вецей нєт. Тиж проблем и жалосно виша на бокох, або викомбиную дацо з того цо материял за споднї сукнї, подсукнї, хтори треба три- єст, та ту ци комплет! Но, нє шмеме буц преоштри, бо то, заш лєм, аматере. Тераз кед маме и публикацию о штири облєчиц, треба их добре викрохмалїц. – Так же тота кнїжка ма двойнїсту улогу, ма представ- тим як би ше мало поприберац по правилу, требало би нїцку, же бизме видзели як ше нашо предки облєкали, а консултовац кнїжку – гвари Тотова. Стари фотоґрафиї зоз рижних часох указую и же нашо з другого, едукативну же бизме научели як ше треба облєкац, а там дзе положени танци, же би ше голєм при- народне облєчиво нє лєм пасово сукнї, яки тераз вошли блїжно тоти танци могло хасновац зоз таким типом до кнїжки. Наш задаток би бул, гвари Тотова, збогациц нашо народне облєчиво зоз моделаоблєчива – пояшнює Рац. ми з рижних часох. За тото би нам Єдни чижми, зоз природней скори, учени фаховци, хтори муша рекону хторих мож длужей танцовац коструовац тото цо остало лєм на фоштаю до 100 еври, гвари Мария Тот, а тографийох. Так ше придружиме жени зоз коцурскей „Жатви” свойодругим народом коло нас котри на часово гварели у Дюрдьове на Фетим уж озбильно робя и чийо фестивалу жридлового шпиваня, дзе стивалски бини у остатнїм чаше указали свойо ориґиналне блишове барз збогацени зоз новим, або обженске народне облєчиво, же за таке новеним фолклорним скарбом. єдно облєчиво треба заплациц и тиПрето ґу тей проблематики треба сяч еври. То, озда, и причина же мало осто рожно приступиц так же би ше хто особнє будзе инвестовац до купоМария Тот и спозорйовало людзох и же би ше ваня таких сукньох, а и нашо КУД-и по местох, пенєжно нємоцни за купованє, голєм єдного их едуковало же як випатра наша традиция, хтору бизме комплета. Вецей раз о тей теми було бешеди и на схад- кельо-тельо почитовали, и кед ше уж достанє даяки зкох Националного совиту Руснацох и Заводу за културу средства, же би ше намагало тото и випочитовац. Бо, як Войводянских Руснацох, гвари Тотова, алє окрем вербал- гвари Рац, вон зна же з якима ше проблемами стретаю людзе по наших дружтвох, бо є и сам у тей дїялносци ней потримовки, нє було даяки озбильнєйши проєкти. – Та цо вец робиц? Нє шпивац и нє танцовац, бо нє вецей як трицец роки, и зна яка то трапеза, перше кед нє маш цо обуц и облєчиц? Нашо аматере знаходлїви, та маш пенєжи, а и кед маш, нє маш вибор у материялох. – Кед ми шили пасово сукнї, сходзел сом цалу Войвожичаю єдни другим, облєчиво и обуй кружа по друдину. Нє мож то лєм так похопиц жтвох. Дакеди ше и да ушиц дацо, же дотераз було так, а тераз зме вигоч и зоз скромнєйших материялох, дали кнїжку, та ма буц иншак. Будхтори часто и нє барз одвитую, а ту земе видзиц кеди будзе иншак, превец и особни печац креатора, цо анї то же то будзе єден процес у хтокус, або лєм дакус здабе на народне рим ше будземе мушиц прилагодоблєчиво – гвари Тотова. зовац, мушиме буц свидоми же кед А, Рац предлужує: дацо написане, треба го почитовац – Перше треба и часу и средства же и прилапиц добронамирно. Я дуби нашо дружтва ушили адекватни мам же дружтва досц свидоми шмати. З другого боку мушиме пришицкого того, алє ше роби так як познац же пре суєту, барз чежко примож, а то сом видзел и кед сом ролапюєме толкованя же дацо нє добре. Йоаким Рац бел у велїх местох, велї анї нє маю Кед дакому повем же „нє облєкли сце ше добре”, вони одвитую же „ми маме лєм тоту єдну свойо облєчива, або су уж дослужени – визначує Рац. Жени зоз Керестура понукали стари брокатово сукнї, подсукню, нє маме вецей” и вец на яки способ критиковац, бо критика треба же би була конструктивна и допри- алє вони маю свой вик тирваня и можу буц лєм музейни нєсла тому же би ше цошка пременєло. Кед ше така фа- експонат, а нє за наступи, преблєканя, путованя, бо ше йта критики прилапи, вец будзе и резултату – гвари Рац. розпадню. Як гвари Рац, шицки свидоми яка ситуация у наших дружтвох, алє зоз кнїжку ше сцело указац же як би треЯК ВИПАТРА НАРОДНЕ ОБЛЄЧИВО НА БИНИ бало по правилох облєчиц пасово сукнї, та остава назда– У найновшим чаше, а цо ше мнє нє пачи, стретаме ванє же людзе, хтори робя у култури, буду тельо одвичаше зоз тим же пасово сукнї поставаю вше кратши и вше тельни же пробую дацо пременїц, бо то муши буц єден ширши. Цо тиж так нє ускладзе зоз тим цо у кнїжки пи- длугши процес, нє за єден рок.■

ки, и свашки итд, хтори маю вецей улоги у хореоґрафиї. Прето ту чежко помириц тоти розлики – гвари Рац.

9. ДЕЦЕМБЕР 2016.

РУСКЕ СЛОВО 19

МОЗАЇК РУСНАЦИ И ПРЕСТОЛНЇЦА КУЛТУРИ 2021.

КОНКУРСИ – ОТВОРЕНИ

Фото: Вероника Вуячич

Т

20 РУСКЕ СЛОВО

Нови Сад преглашени за европску престолнїцу култури за 2021. рок. Финална презентация проєкта „Нови Сад 2021.” отримана у Бриселу, а тота одлука принєшена после Пишу: Тамара САЛАҐ нащиви панела експертох Нового Лидия КОСТЕЛНИК Марина БИРКАШ Саду, а тиж и анализи апликациї хтора ше находзела на 112 бокох Цецилия НАДЬ

итула „престолнїца култури” ма вельке значенє, а єден зоз основних цильох то и промоция рижнородносци варошу, наглашованє богатства и розличних европских културох, змоцньованє културних вязох и злучованє людзох зоз розличних европских жемох. Прес служба Нови Сад 2021. визначела же бул зложени процес виполньованя критериюму Европскей комисиї за доставанє титули Европскей престолнїци култури. Титула ше нє достава за тото зоз чим варош „розполага” у хвильки конкурованя, алє за тото цо идея и план як би ше варош требал розвивац по тот рок у хторим будзе мац тоту титулу, у тим случаю, то 2021. рок. Визия, або план розвою варошу пресипани до такволаней „апликацийней кнїжки” (bid book). – Уметнїцки совит проєкта „Нови Сад 2021.” пририхтал програмски концепт хтори ше состої зоз штирох обласцох под заєднїцку назву „За нови мости”. Перши „мост” ноши назву „Шлєбода” и облапя креативни индустриї и младих. „Мост Надїя” пошвецени културним капацитетом и явному простору, а програма под назву „Нови мост” акцентує на културне нашлїдство и госцопримство. Штварти „мост Дуга” обрабя теми конфликта и миґрациї – гварели зоз прес служби Нови Сад 2021. „Одбрану” и представянє апликациї отримала делеґация составена зоз новосадских рижних сферох (професоре, уметнїки...), а хтору предводзели предсидатель Орґанизацийного одбору за кандидатуру Нового Саду за ЕПК 2021, потим предсидатель Управного одбору Еґзит фондациї Неманя Миленкович и городоначалнїк Нового Саду Милош Вучевич.

РУСКА КУЛТУРА ЯК ЧАСЦ НОВОГО САДУ Нови Сад варош хторого краши мултикултуралносц, мултиязичносц, велї народи и розличносц. Чи руска заєднїца

порихтана за стретнуце, а и саму єй промоцию, одвитовац на виволанє и одбранїц титулу престолнїци, одвит дала директора Руского културного центра у Новим Садзе Наташа Макаї-Мудрох, и гварела же РКЦ ма широки дияпазон понукнуцох, а на шицко цо ше будзе вимагац можу одвитовац, и наздаваю ше же буду мац и даяки нови идеї. – Тото збуванє вшелїяк предносц, и шицки ше цешиме же таке цошка вельке пред нами. Нови Сад порихтани за таки европски проєкт и виґура го успишно, бо є порихтани за шицки збуваня цо ше дотикаю култури, прето же ше ту наисце велї ствари случую – визначела директора РКЦ Макаї-Мудрох. У вияви зоз прес служби Нови Сад 2021 наглашели же у процесу кандидатури, були розписани два конкурси за проєкти, и сцигло шицко вєдно 350 проєкти, а вибор и класификацию сцигнутих предкладох вивершел Уметнїцки совит, составени зоз еминентних фаховцох зоз найрозличнєйших обласцох култури зоз териториї варошу Нового Саду. По їх оцени вибрани 130 проєкти. – Таки конкурси ище будзе по 2021. рок, прето же нам широки уровень партиципациї ма вельку важносц. Шицки буду, нормално, явни, транспарентни и кажде хто ма добру идею може апликовац. Култура нє позна гранїци, та так и проєкт „Нови Сад 2021” отворени за шицких хтори маю добру идею, креатвну, ориґиналну, та кед сцеце и шмелу идею, тота идея може приходзиц зоз такволаней „зависней” лєбо „нєзависней” сцени, културней институциї лєбо НВО сектора – визначели зоз прес служби. Новосадска публика и єй госци буду мац нагоду видзиц, алє и почувствовац атмосферу хтору тот проєкт принєше зоз собу. Увидза векше число европских уметнїкох и културних творительох, увидза цошка зоз чим ше потераз 9. ДЕЦЕМБЕР 2016.

МОЗАЇК

ВИХО ДЗИ НОВИ нє мали нагоду стретнуц, на даяки нови способ дожию културу и уметносц. Новосадян и руски културни активиста, Борислав Сакач визначел же би любел кед би кажда особа хтора нащиви Нови Сад могла найсц одредзени змисти хтори ю зацикавя и прицагню, же би пришла ознова до такого штредку дзе ше шицки тренди, язики и збуваня третирую на ровноправни способ. А тото цо би Руснаци могли понукнуц то же ми хтори жиєме у терашнїм чаше можеме лєм у даякей мозаїчней фурми ретроспективи приказац же кельо Руснаци потераз активно участвовали у вибудови културного живота городу. – Шведкове зме же ше найвекша часц русинских културних дїячох приселєла до Нового Саду зоз менших штредкох, хтори их щиро привитал и оможлївел им витвориц максимум своїх креативних, уметнїцких, академских и шицких других особних потенциялох. Могло би направиц свойофайтову моноґрафию на тоту тему дзе бизме, так повесц, таксативно могли начишлїц поєдинцох хтори охабели шлїд у културним живоце Нового Саду – толкує пан Сакач и додава же би то була груба кнїжка дзе би место нашли людзе зоз рижних сферох. Бо, шицки вони уткали часц своєй особносци и таланту до богатого културного новосадского живота, кажди у своїм чаше и зениту своїх схопносцох.

ЦО БИ МЛАДИ ЛЮБЕЛИ ВИДЗИЦ Млади роздумую о култури, алє и о тим цо би руска заєднїца могла понукнуц, и на яки способ ше представиц вельо ширшей популациї. Татяна Шайтош, подпредсидателька Форуму младих Рускей матки, дума же Руснаци доприноша култури у Новим Садзе. У каждим конаре култури єст людзох

ПРЕСТОЛНЇЦА КУЛТУРИ Европска престолнїца култури то назва хтору кажди рок достава єден, лєбо вецей городи у Европскей Униї, а у цеку рока тот вибрани город представя свой културни живот. Остатнї роки доставанє титули Европскей престолнїци култури постава „престиж” и средство за швидши розвой города. Перша престолнїца култури була Атина, 1985. року. 9. ДЕЦЕМБЕР 2016.

зоз руских заєднїцох, професийних людзох хтори участвую у културних манифестацийох варошу. У литератури, музики, телевизиї, уметносци и шицкох других формох. – Вшадзи нас єст, лєм наша вина же нє маме тоту потребу же бизме ше сами рекламовали. А варошу бизме могли поонукнуц нашо єдзеня. Маме таки смачни єдзеня, и гоч зме попреплєтани зоз Словацами и Мадярами, и можебуц маме дацо подобне, заш лєм, ми маме свойо окремни способи правеня єдзеньох и лакоткох. Верим же би людзом було цикаве пробовац нашо капушнїки, пироги, або череґи – гварела Татяна. Андрей Орос, родом зоз Керестура, студира журналистику на Филозофским факултету у Новим Садзе. Вон наглашел же Руснаци мала, алє ровноправна заєднїца у Новим Садзе и же би Руснаци требали понукнуц тото цо маю и цо найлєпше знаю. – Думам же би ше наша заєднїца требала баржей потрудзиц кед у питаню промовованє рускей заєднїци. Вшелїяк промововац и Нови Сад як праву престолнїцу култури дзе жию рижни народи хтори пестую свою културу, язик. Гоч Сербия нє у завидним стану цо ше дотика економского боку, думам же ше зоз тим преглашеньом Нового Саду, та так и Сербиї, а з тим и Руснацом, отвераю велї дзвери хтори би требало цо лєпше вихасновац – визначує Андрей. Новосадянка, Ана Римар, хтора на докторских студийох язика и литератури на Филозофским факултету у Новим Садзе наглашела же би ше Руснаци требали представиц зоз шицкима сеґментами култури, цо значи зоз фолклором, литературу, историю, музику, прето же анї єдна заєднїца нє ма лєм єден аспект култури. – Ми, Руснаци, за престолїцу култури можеме ше представиц так, же уключиме институциї хтори маю Руснаци у Новим Садзе, як цо то Руски културни центер, Видавательна Установа „Руске Слово”, Завод за културу Войводянских Руснацох, Оддзелєнє за Русинистику. Требала би исновац координация медзи нїма, и же би вони вибрали гевто цо ше им видзи же найлєпше, зоз чим би ше могли представиц и ширше. Руснаци ше муша одтераз рихтац за 2021. рок же би указали цо найлєпше знаю и маю – закончує Римарова.■

ОСТАТНЇ МАК У ТИМ РОКУ Децемберске число часопису МАК видзе штредком децембра, а „У фокусу” му тогорочна „Дньовка”, розгварка з Кристианом Монаром з Керестура, членом студентскей орґанизациї EESTEC, як и промоция мастер роботи Ани Римар з Петроварадину.

У рубрики „Спорт и рекреация” годно пречитац интервю з фодбалерку „Червеней гвизди” Мирелу Тенков з Коцура, „Швет технїки и технолоґиї” пише о подлих бокох интернета и о преширеней стварносци, а у рубрики „Упознай себе” будзе тест о стилох комуникациї. О богатстве знаня вецей язикох, за МАК-ову рубрику „Куцик совитох” бешедовала Вира Киш з Нового Саду, дипломовани филолоґ-романиста. У децемберским чишлє, у рубрики „Направ сам” рецепт за капущанїки, а „Власни печац” представя Михаила Рамача з Дюрдьова, хторому фотоґрафия гоби. Кед ше у 2017. року сцеце предплациц на МАК и доставац го кажди мешац на хижну адресу, пошлїце свойо мено, презвиско и адресу на мейл mak.magazine@gmail.com лєбо поруку на Фейсбук бок – MAK MAGAZINE. Рочна предплата 1 000 динари. Ма. З.

РУСКЕ СЛОВО 21

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ СТРЕТНУЦЕ З НА ДУ КЕЧКЕШ, ПЕНЗИОНЕРКУ ЗОЗ ШИДУ

ТОТО ЦО ВИДЗИ, ЄЙ РУКИ СПРАВЯ Пише: Владимир ДЇТКО

З одходом до пензиї Нада нашла нови способи як обдумац свой шлєбодни час, як буц креативна, алє и хасновита. Окрем вирабяня прикраскох, шпива у КПД „Дюра Киш”, чита кнїжки, ходзи до церкви, путує...

К

ед чловек крочи до свойого трецого животного периоду, точнєйше, кед пойдзе до пензиї, теди ма вецей часу за одпочивок од роботи и шицкого цо го потамаль провадзело. Правда, велї би ше нє зложели зоз тима словами, бо вони праве у тих узретих рокох нїґда нє маю кеди, по цали дзень цошка конча... Шлєбодни час нє шицки єднак препровадзую, а медзи тима цо го наисце знаю вихасновац и пензионерка Нада Кечкеш зоз Шиду. Вона свой роботни вик препро-

ВОЛЇ ПИСАТЕЛЬОХ З ВОСТОКУ Попри шицких порядних активносцох и гобия, Нада люби и читац и член є Народней библиотеки „Симеон Пищевич“. – Патрим же бим мала часу и за добру кнїжку. Єднак любим читац и странских и домашнїх писательох. Любим наприклад, писательох зоз Индиї, Китаю або Турскей, и барз ме цикави яки живот женох у тих далєких жемох и розличних културох, як вони там жию, цо любя, у чим уживаю... – гвари Нада.

22 РУСКЕ СЛОВО

вадзела у Филияли фонда за здравствене осиґуранє у Шидзе, а кед пошла до пензиї 2010. року, свой живот и шлєбодни час орґанизовала на єден кус иншаки, креативни способ од того, каждодньового. – З одходом до пензиї сом нараз мала вельо вецей шлєбодного часу, та сом на интернету замерковала як ше вирабя велї прикраски з паперу. Заинтересовала сом ше, гоч сом о тим и пред тим слухала, алє тераз сом мала нагоду видзиц и як тото цо сцем мож справиц. Нє длуго сом роздумовала, алє сом ше дала до роботи – приповеда нам Нада и указує цо ше єй удало справиц: рижнородни кошарочки, шкатулки и подобни прикраски з паперу... ДОБРА ДЗЕКА НАЙВАЖНЄЙША Вирабянє прикраскох по стал єй гоби хтори наша собешеднїца започала пред штирома роками. Вона єдна з тих хтора вихасновала предносци интернета, и од9. ДЕЦЕМБЕР 2016.

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ шмелєла ше у тей креативней роботи. Вжала папер, пошулькала го на иглу же би з нїм могла плєсц, и так, гвари, почало. А початок анї єден нє лєгки, гоч нє вше так випатра. Треба буц схопни и упарти же би на концу настал красни продукт хтори ше пачи нє лєм тей особи хтора го прави, алє и велїм другим. Кечкешова гвари же найволї робиц з билим папером, бо вец конєчни продукт красше випатра. Вона папер и лаґує, а кед потребне и офарби. Же би прикраски нє були лєм єдноставни, прикрашує их зоз технїку „де купаж“, бо гвари же так зробене випатра вельо красше. И У ШПИВАНКОХ УЖИВА – Кед през рок цепло, вец робим у ґаражи, або у сутерену, у нашим обисцу, бо мушим добре пририхтац папер за плєценє, а вжиме тото робим у хижи – гвари Нада хтора ма схопни руки и за други роботи. Вше найдзе часу и за ручни роботи, та штрика шапки, гоч припознава же єй дзивка Рената у тим упартейша. Кечкешова хижа у населєню при ОШ „Бранко Радичевич“ и по випатрунку є подобна велїм другим хижох у Шидзе. Алє кед гоч хто крочи нука до обисца, окрем того же обачи же шицко складне и на своїм месце, видно же то руске обисце. У дньовей хижи на столє традицийни руски парток и надосц квеца, а квеце вше красше випатра кед є у черепчкох, а вец у кошарочкох з папера, прикрашени у „де купажу”. Свойо роботи Нада мала нагоду представиц на традицийних „Етно дньох“ у Шидзе на руским штанду, а планує их указац и у Бикичу з нагоди отримовая централней шветочносци националного швета Руснацох хторе ма буц о мешац. Надова велька любов и шпиванє, а окреме руска шпиванка, та з одходом до пензиї постала членїца Мишаней жридловей шпивацкей ґрупи КПД „ Дюра Киш“. Уж шейсц роки є активна. – Раз тижньово маме проби, а руководителька нам Снежана Лазич, док руководитель оркестра Драґан Макивич. Вони музични фаховци и барз нам помогли же бизме на репертоаре мали руски шпиванки и числени

9. ДЕЦЕМБЕР 2016.

наступи на наших фестивалох и манифе стацийох. Док сом була млада, пре школованє, а потим и пре фамелийни обовязки и роботу нє мала сом часу пошвециц ше тому, а тераз мам, и барз любим же так – задовольна Нада. Можебуц би остатнї роки єй драга кус иншак випатрала кед би нє мала потримовку супруга Йоакима, хтори тиж о даскельо мешаци будзе пензионер. Вон свой Накадзи мала вецей часу, роботни вик пре- Нада (у штредку) почала шпивац провадзел у ДДОРу. Їх дзеци, дзивка Рената и син Владимир закончели факултети, жию и робя Новим Садзе. – Часто их вєдно пойдземе нащивиц, а кед векши швета, обовязно зме шицки вєдно у Шидзе. Окреме любиме Крачун и Вельку ноц, бо то швета хтори провадза числени нашо руски обичаї и любиме вєдно шицко випочитовац. Вєдно зоз супругом путуєме и до иножемства, и то хвильки хтори озда нїґда нє забудзем – спомина Нада. Єст жени цо ше поносую же нє постарча шицко цо заплановали, бо нє маю часу, а єст и гевтих хтори го маю, алє го нє знаю обдумац як препровадзиц. Треци то тоти цо шицко сцигню и маю часу за тото цо любя. Нада спада до тих. – Мам часу ход зиц до церкви, гоч сом на другим концу варошу, досц далєко од церкви. Алє, шеднєм на бициґлу, та вец анї церква нє так далєко. А кед чловек ма дзеку, вец шицко и сце а и може – гварела нам на концу Нада Кечкеш.■

РУСКЕ СЛОВО 23

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ ШВЕДОЧЕНЯ ИРИНИ ОЛЕЯР, МАЦЕРИ РОМКА ОЛЕЯРА З РУСКОГО КЕРЕСТУРА

ДВАЦЕЦ ПЕЙЦ РОКИ ГЛЄДА СИНА Пише: Мария АФИЧ

У Олеяровей фамелиї зоз Руского Керестура, 6. децембра наполнєли ше смутни и пречежки 25 роки як нєстал їх син, оцец и супруг, Ромко Олеяр. Под час воєних зраженьох у Горватскей бул резервни капитен ЮНА и, як и велї други теди, мобилизовани є. Одпочатку децембра 1991. року, траци му ше кажди шлїд

Р

омко мобилизовани зоз свойого роботного места у червинскей цукровнї дзе бул заняти як економиста, до новосадского корпусу 10. новембра 1991. року. Пошвидко є отамаль преруцени до Горватскей, нєдалєко од Осєку, а 5. децембра 1991. року є зарабровани з боку горватских силох безпечносци. Од того часу за його наймилших, супругу Ирину и малолїтни дзеци, теди дзевецрочного Владимира и седемрочну Наташу, а поготов за родичох Янка

И ҐЛАВАШ ШВЕДОЧЕЛ – Мам и записнїки зоз судзеня и Ґлавашового шведоченя дзе спомина и Ромка. Кед ше му опитали за ньго, вон ше перше одтайовал, алє вец и сам гварел же сцел ище цошка повесц, алє му судия нє допущел. Ґлаваш коментаровал же „єдного дня поведза же сом нє сцел шведочиц о Ромкови, а зна ше хто го забил... – приповеда Олеярова.

24 РУСКЕ СЛОВО

и Ирину, почина права голгофта нєвистатого глєданя їх єдинца Ромка, хтора анї о 25 роки нє ма свой епилоґ. ОЛЕЯРОВО САМИ ВИШЛЇДЗОВАЛИ Ромкова 82-рочна мац Ирина, пензионована учителька, уж барз вистата, алє ище вше ше наздава же ше єй, покля жиє, витвори єдине жаданє – же би по смертни остатки свойого сина до стоїнствено поховала коло його оца. Учитель Янко, єй супруг, накадзи дознал же Ромко нєстал, три роки глєдал сина. Кед дознал страшну правду же Ромко сурово забити, нє мал сили повесц супруги, поклєкнул од терхи, и умар у януару 1994. року. Олеярово сами глєдали свойого сина прейґ шицких можлївих вязох, познанствох и приятельствох, на обидвох „бокох”, русийскей и українскей амбасади, 9. ДЕЦЕМБЕР 2016.

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ при найвисших власцох и у Сербиї и Горват скей. Перше го обчековали прейґ урядовей черанки зараброваних з обидвох бокох, алє кед Ромка нє нашли, Олеярово з допущеньом сербских воєних власцох, и под час войни, сами, вецей раз путовали до Осєку. Там у полициї и штабу главнокомандуюцого Бранимира Ґлаваша, помали доход зели до информацийох о його судьби. Дошли и до полицая Ивана Микулича, хтори им познєйше сам припознал же Ромка у осєцкей полициї випитовал и бил, и як гварел, и вироятно би го забил кед би го нє одняли тоти цо го зарабровали и приведли. Родичом було повед зене же Ромко, заш лєм, живи, и як зарабровани роби дзешка на воєним маєтку коло Винковцох, а познєйше є, нїби, преруцени дзешка до Истри. То Олеяровим отримовало надїю, та сина глєдали по шицких горват ских гарештох, касарньох и шпитальох. Як контра услугу Микуличови, котрому нєстал власни брат у Сербиї, и ту пообиход зели шицки можлїви гарешти и лаґри. Алє нє нашли анї єдного, анї другого. Обидвоме були забити. Од Микулича Ромков оцец познєйше дознал и тото же му сина по сле випитованя и сурового мученя цали дзень и ноц, виведли и без судзеня заштрелєли у дворе осєцкей полициї. А зоз писма Микуличовей супруги хтора писала мацери Ирини, наша собешеднїца дознала страшну правду же єй син забити. ГОРВАТСКИ СУД ВИГЛЄДОВАЛ РОМКОВУ СУДЬБУ Учителька нє одуставала, нє раз одходзела до Осєку глєдаюци далєй, голєм по смертни остатки свойого єдинца. На основи шицких глєданьох Олеярових и вимаганя сербскей Комисиї за нєстати особи, у Горватскей почало судзенє пре 53 забити и нєстати особи у Осєку. Заґребски новини 15. авґуста 2005. року обявели и список забитих, дзе под числом 33 було записане и мено Ромка Олеяра. Пре тото, 2006. року учительку дома нащивели новинаре зоз горватских новинох „Ферал Трибюне”, хтори обсяжно писали о єй траґедиї зоз сином. Од нїх до стала и урядово записнїки зоз Суду и тужительства за воєни злодїйства. У записнїкох учителька Ирина нашла и мена людзох хтори Ромка зарабровали. Поглєдала их у їх домох и од нїх дознала поєдинєчно сци о хторих зме на початку писали. Кед потим упарто глєдала у осєцкей полициї информациї дзе єй син закопани, дожила и таке. 9. ДЕЦЕМБЕР 2016.

– Ви нер во ва ни пре мою упартосц, отворели ми єден орман и указали ми пол метера документациї о Ромковим случаю и наших глєданьох цо до ставали прейґ обидвох державних комисий ох, об ва ви сцу ю цих и ко н т р а о б в и с ц у ю ц и х службох. А, я Ромка наисце упарто глєдала и обрацала ше ґу велїм, од пред си дате ля Тудь ма на по кардинала Кухарича. Писала сом и папови и Карли дел Понте, Мед зи на род ней коми сиї за нєстати особи... Но, на концу ми у осєцкей полициї гварели же Ромко за ко па ни у за єд нїц ким

Ромко Олеяр

ТАРҐОВАНЄ З ЛЮДСКИМ ЦЕРПЕНЬОМ Пред тим як дознали правду о Ромковим забойству, родичи Олеярово дожили и страшни пробованя тарґовини зоз судьбу їх сина. Спреводзкоше и бездушни воєни профитере, хтори були добре упутени до їх траґедиї, пробовали заробиц так же им Ромка сцели „виратовац”. Перши за тото вицагли 8 000 тедишнї нємецки марки, а други сцели вжац ище 30 000 за його ошлєбодзенє. Но, Олеярово уж раз спреведзени, були осторожни и нє нашедли вецей на таки пробованя. гробе на Централним теметове дзе ме нє сцели пущиц. Гварели ми и тото же най глєдам кнїжку похованих у децембру 1991. року, алє наглашели же можлїве и тото же у кнїжки тот бок дзе Ромко евидентовани видарти, понеже вон бул официр. И так, ознова нїч – огорчена учителька Ирина. Роки преходзели и Олеяровим анї по нєшка держава Горватска нє дала урядови документ о шмерци єй сина. Ромкова мац з другима родичами нєвистато участвує на сходох медзидержавних комисийох за нєстати особи, писала молби и нашим предсидательом од Тадича по Николича, алє резултати нєт. – Думам же за ексхумацию и идентификацию жертвох, та и мойого Ромка, нєт добрей дзеки, видзи ше ми же баржей з горватского боку. Вони нє сцу припознац свойо злодїйства, а як дознавам од нашей Комисиї, їх Комисия тераз нє сце з нашу анї комуниковац – розчарована учителька. – Я ше лєм єдно наздавам, же дожиєм сина поховац на нашим кере стурским теметове. А вец, цо Бог да. Лєм так, на мире, и я пойдзем.■

РУСКЕ СЛОВО 25

ДУХОВНИ ЖИВОТ ЗАКЛЮЧЕНИ РОК МИЛОСЕРДИЯ

ЦЕРКВА ОТВОРЕЛА ДЗВЕРИ ДО ШВЕТА

Пишу: М. АФИЧ и М. ГОРНЯК КУХАР

П

апа Франциско внєдзелю, 20. новембра, завар Святи дзвери ватиканскей Базилики св. Петра и заключел Рок милосердия, дзекуюци шицким хтори помогли коло орґанизациї и витвореню того позарядового ювилея милосердия. Тидзень пред тим, 13. новембра, заварти святи дзвери у шицких катедралних церквох у швеце. Предсидатель Папскей ради за нову евангелизацию архиепископ Рино Физикела заключел же ювилей милосердия заварти з „абсолутно позитивним билансом”. Роздумуюци о найважнєйших подїйох през рок, вон наглашел водзенє рахунка и нащиву особох хторих нєшкайше дружтво одруцує и нє сце за нїх знац – нащиву старецких домох, худобних, тих хтори умераю, бо дружтво нє сце роздумовац о шмерци. Шицко то, заш лєм, наводзи на превипитованє и пременку ровнодушних совисцох. СВИДОМОСЦ ТРЕБА БУДОВАЦ Бешедуюци о специфичносцох живота наших вирних у векшим месце, парох новосадски о. Юлиян Рац надпомнул же у городзе нє идентификовани людзе у потреби, нє зна ше за нїх так як цо то у валалє. – Гварел сом парохияном же би мнє явели кед знаю кому и яка помоц потребна – потолковал о. Рац. – Кед идзем по-

СВЯТИ РОК ОСТАВА У ВОДИЦИ – Нам важне похопиц и вихасновац нагоду 200-рочнїци перших указаньох у нашей Водици. Водица постала дзивка римскей церкви Мариї Маджоре, и вошли зме до заєднїци можебуц и 300 церквох на цалим швеце, дзе єст и окремни подполни одпусти през цали рок, и наш владика дал датуми хтори буду важиц нєпреривно. Ми вошли до заєднїцтва традицийох дзе и Лурд, Фатима, Ґвадалупе, Дорослово, вошли зме до духа хтори нєпреривно жиє у Церкви. Треба вихасновац же нєпреривно маме моменти и места як цо Водица, дзе ше можеме духовно окрипиц – надпомнул о. Михайло Малацко.

26 РУСКЕ СЛОВО

швецац обисца, вец хаснуєм нагоду стретац же зоз людзми и дознавац о їх потребох. Идентификованих ше обиходзи у обисцу, у старецким доме, односно там дзе потребне. Маме особи хтори знаю за кого су задлужени, кого нащивюю и то функционує. Медзитим, ище нє зажила свидомосц кельо то треба, же би то було ище анґажованше. Нови Сад специфични по тим же людзе розшати на рижних местох. Обачуєм, чувствуєм же людзе нє научени контактовац зоз паноцом. Наприклад, олїво ше доживює як цошка страшне, а то припада ґу милосердию, и прето ше старам до надпоминац. По словох о. Юлияна, у Церкви єст континуитет у помаганю ближнїм, наприклад, каждей другей стреди ше приноши и одноши обуй и облєчиво на парохиї. Тиж так, у городзе людзе зоз своїм духовнїком вельо комуникую и телефонски – за пораду, лєбо ше дацо питаю, а то можу буц и теолоґийни ствари и нєясносци. Найважнєйше же би шерцо було отворене за милосердиє. ДУХОВНА ОБНОВА ДРУЖТВА О тим яки плоди того специфичного периоду у Церкви, а тиж и у нашим Еґзархату, бешедовал о. Михайло Малацко, парох у Руским Керестуре. – Ювилей першираз нє було вязанє лєм за Рим и лєм за його штири базилики, цо значи же папа то розширел нє лєм на одпустово места и катедрали на цалим швеце, алє и там дзе людзе нєрухоми, або заварти. Наприклад, кед дахто бул хори, папа гварел же ваша посцель св. дзвери, як и тим цо заварти у гарешту, гварел же дзвери вашей келиї то вашо св. дзвери. И наисце, кед єден чловек осудзени, нє значи же нє ма право на покаянє и спашенє – припомнул о. Малацко. По його видзеню, тот Св. рок мал цалком друге значенє. Нє мож го вязац за даяки централистични идеї, цо вше предруцоване же папа ту пробовал достац даяку моц и подобне. Поготов же тот Святи рок преширени по цалим швеце, без примушованя же би вирни мушели з тей нагоди приходзиц до Риму. Гоч и так було 21 милион паломнї 9. ДЕЦЕМБЕР 2016.

ДУХОВНИ ЖИВОТ кох у Риме, хтори векшином були по семинарох, манастирох, цо нє дало даяки економски ефекти. У сущносци, папа праве дал знац же тото нє важне, алє важни цали тот рух Ювилея, хторого ше порушало у цалей Церкви. – Праве тот рух, обновенє на єден нови способ, то найвекши плод у Церкви. Прето зоз завераньом тих Св. дзверох ше нїч нє завера, а у стварносци ше завера єден период хтори укрипени и предлужує ше далєй. Так як ше завера єдни дзвери у хижи, а отвера ше други, хтори отворени до швета. И Церква, ми, як заєднїца, би зоз тим духом требала обновиц цале дружтво. Прето же на таки способ приступиц зоз милосердийом, патриц Бога як милосердного и пробовац тото исте жиц ґу другим, то барз велька обнова – потолковал о. Малацко и додал: – Значи охабиц структури, нє у значеню же вони нє важни, алє абсолутизовац любов хтора абсолутна, а то Божа любов. Ту ше велї дакус страцели, та и предруцую, прето же и папа мал даяки вияви хтори ше почало толковац на свой способ. Така була його виява „Хто я же бим судзел цо ше дотика хомосексуалцох”. И шицки такой надумали же папа одобрел таке справованє. Вон гварел лєм тото же вон нє тот хто ма судзиц. Або за абортус – дзе дал можлївосц шицким паноцом давац розришенє за тот грих (цо у нашей Церкви уж було присутне од скорей), док у Римокатолїцкей тото право мал лєм владика. Зна ше же векшина женох тото нє могли витвориц, прецо папа дал лєгчейшу можлївосц за споведанє того гриха. То нє значи же вон одобрел абортус як чин. УПОЗНАЦ ДОБРОГО БОГА З другого боку, як далєй гварел о. Малацко, кед зме раз упознали Бога як милосередного до безконєчносци, за цо зме мали цали рок, то нє значи же нє постої грих, алє же ми упознали такого доброго Бога же анї нє маме право гришиц. – Єдноставнєйше гришиц процив даякого тирана, судиї, а чежко процив такого Оца хтори у каждей хвильки порихтани пребачиц. З єдного боку маме отверанє до безконєчносци, а з другого боку стретнуце з єдним Господом Богом, полним любови, хтора нас у стварносци бранї од грихох, прето же одвитуєме на його оцовску любов. То тота лоґика Святого року. Зоз законченьом Святого рока нє закончує ше нїч, алє ше почина жиц ище интензивнєйше, зоз духом Св. рока предлужуєме. Бо ше з Роком милосердия родзел єден нови дух у Церкви, хтори тераз треба жиц и ношиц далєй – заключел о. Малацко. Пробуєме зоз тим духом Рока милосердия исц напредок, прето же милосердиє Боже нє престава, алє є вичне, та так ше и Рок милосердия нє може закончиц календарски. Вон бул лєм єден момент же бизме и на таки способ упознали Бога як милосердного Оца. ■ 9. ДЕЦЕМБЕР 2016.

У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ ПРЕСЛАВЕНЕ ШВЕТО СВЯТОГО МИКОЛАЯ

ПОДЗЕЛЄНИ КОЛО 300 ДАРУНКИ

У Катедралней церкви св. оца Миколая, вечар 5. децембра, пред шветом св. Миколая хторе ше у парохиї у Руским Керестуре преславює 6. децембра по григориянским календаре, було Всеночне богослуженє, а потим и програма и дзелєнє дарункох наймладшим парохияном, та Миколай подзелєл коло 300 дарунки. Всеночне предводзел преосвящени владика Георгий, а сослужели пейцме священїки – домашнї парох о. Михайло Малацко, капеланє о. Владимир Медєши и о. Михайло Шанта, та бачински парох о. Дарко Рац и беркасовски о. Владимир Еделински Миколка. По Всеночним Миколая з ангелами дочекали числени дзеци и їх родичи. Наймладши виронаучни дзеци пририхтали кратку програ-

му рецитацийох и шпиванкох, а потим подзелєни дарунки од котрих коло седемдзешат дзецом зоз загрожених фамелийох хтори финансовали парохиянє, Церковни одбор и Парохия. Того року у улоги св. Миколая бул о. Иван Нагачевски, парох зоз Норт Батлфорду у Канади, дзе жию и велї виселєнци з Керестура, а хтори даскельо днї пребувал у Керестуре. М. А.

НЄДЗЕЛЯ КАРИТАСУ

НЄ ДУМАЙМЕ ЛЄМ НА СЕБЕ

На Нєдзелю Каритаса, 11. децембра, у шицких парохийох ше запровадзи акциїю „Зоз солидарносцу победзме индивидуализем”, кед ше дзвончок будзе зберац за особи у потреби у парохиї. Означованє Нєдзелї Каритасу, по углядзе на Богородицу Марию хтора ше, у подїйох зоз Євангелиї, приблїжує, хтора видзи и хтора помага. Так и нашо шерца треба же би ше приблїжели ґу блїжньому, видзели и же би помогли. М. Г. К.

РУСКЕ СЛОВО 27

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Нашому визначному културно-просвитному роботнїкови, виглєдовачови историї Руснацох, публицистови и писательови

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 2. децембра 2016. упокоєла ше наша мила мац, швекра, баба и прабаба

СЛАВА ПАП народзена Роман (1929–2016) з Руского Керестура Памятку на єй любов и доброту занавше будземе чувац и ношиц у шерцох. Ожалосцени син Владимир Пап зоз фамелию Спочивайце у мире Божим! ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 2. децембра 2016. року занавше нас зохабела наша мила мац

МИРОНОВИ ЖИРОШОВИ

Дзекуєме му на шицким цо з длугорочну и пожертвовну роботу зробел за Руснацох у нашей жеми и иножемстве. Национални совит Руснацох у Сербиї и Завод за културу войводянских Руснацох ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 29. новембра 2016. року занавше нас зохабел наш приятель

Спочивай у мире Божим!

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Длугорочному колеґови

МИРОНОВИ ЖИРОШОВИ

Од руских редакцийох Радия и Телевизиї Войводини

28 РУСКЕ СЛОВО

Дзекуєме шицким же ю пришли випровадзиц на остатню драгу. Окреме дзекуєме єй шестром-нином Мелани Яньовей и Сени Чорбовей хтори єй на рижни способи помагали у єй чежкей хороти. Нїґда ю нє забуду єй дзивка Марча и жец Янко Папянково зоз Нового Саду ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ До вичносци ше 2. децембра 2016. року преселєла наша мила баба

СЛАВА ПАП (1929–2016) з Руского Керестура

МИРОН ЖИРОШ (1936–2016) з Казинцбарцики (Мадярска) Йовґен Мудри и Маринко Дудаш

СЛАВА ПАП (1929–2016) з Руского Керестура

Мило нам же зме ю мали и вше нам будзе хибиц. Єй унучата Папянково зоз Нового Саду: Славка, Мирко и Томислав Най спочива у мире Божим! НА ЗДОГАДОВАНЄ Дня 5. децембра 2016. року наполнєли ше 24 роки як нас занавше зохабели нашо мили синове

МИЖО (1963–1992) РАЦОВО з Руского Керестура Дзеци нашо мили, час преходзи, алє ваша любов и доброта останє у наших шерцох и думкох, нєзабути покля ми жиєме. Ожалосцени꞉ мац Сена и оцец Яким зоз Руского Керестура Спочивайце у мире Божим! КИМО (1957–1992)

9. ДЕЦЕМБЕР 2016.

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 29. новембра 2016. року занавше нас зохабела наша мила мац и баба

МАРИЯ КАТОНА (1942–2016) з Нового Орахова Вично ожалосцени дзивка Иринка зоз фамелию и дзивка Снежана зоз фамелию Спочивай у мире Божим!

НА ЗДОГАДОВАНЄ Дня 11. децембра 2016. року наполнї ше смутни рок як нас занавше охабела наша мац, швекра, баба и прабаба

ИРИНА НЯРАДИ народзена Ґовля (1933–2015) з Вербасу Памятку на ню вично буду чувац синове Йоаким и Владо, нєвеста Ана, як и унуки Таня зоз фамелию и Наташа

ПОЛРОЧНИ СПОМИН Нашей милей мацери и супруги

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 10. децембра наполня ше 40 жалосни днї як вецей нє з нами мили супруг и оцец

ВЛАДИМИР ТИРКАЙЛА (1959–2016) з Руского Керестура Красни памятки на його любов и доброту у своїх шерцох чуваю супруга Весна, син Владимир и дзивка Наташа зоз супругом Ваньом Спочивай у мире Божим! НА ЗДОГАДОВАНЄ Дня 10. децембра 2016. року наполня ше 40 днї як ше наш братняк преселєл до вичносци

ВЛАДИМИР ТИРКАЙЛА (1959–2016) з Руского Керестура Вично за нїм жалую шестринїци꞉ Шимкова зоз фамелию, Сератличова зоз фамелию, Пашова зоз фамелию, Медєшова зоз фамелию, Пашова зоз фамелию и братняци꞉ Тиркайла Янко зоз фамелию и Тиркайла Михал зоз фамелию Най спочива у мире Божим! НА ЗДОГАДОВАНЄ Дня 10. децембра наполня ше 40 днї як вецей нє з нами наш мили кум

ВЕРИ ПРОВЧИ народзеней Попович (1954–2016) з Петроварадину

Означиме на теметове Транджамент у Петроварадину на соботу, 10. децембра 2016. року на 12 годзин. Гваря же час лїчи шицко. Нє! Час лєм слизи пресуша, алє боль и далєй остава. Здогадованє на щесце вецей нє постої. Здогадованє на боль ище вше то боль. Твойо наймилши Спочивай у мире Божим!

Найкрасши памятки на ньго чуваю кумово Хомово Най спочива у мире Божим!

НА ЗДОГАДОВАНЄ Дня 4. децембра 2016. року на- Дня 27. априла 2016. року наполполнєли ше 45 роки смутку и нєли ше 23 роки смутку и жалю жалю як умарла наша мила як умар наш мили

Дня 10. децембра ше наполня 10 смутни роки як вецей нє з нами наша мила мац, баба и прабаба

НАТАЛА ХОМА ВЛАДИМИР ХОМА народзена Рац – Рацмишкова (1925–1993) з Руского Керестура (1928–1971) Їх мили подоби вично буду жиц у наших шерцох. Ожалосцени син Дюра, нєвеста Мария, унуки Соня и Ясмина зоз фамелиями Спочивайце у мире Божим!

9. ДЕЦЕМБЕР 2016.

ВЛАДИМИР ТИРКАЙЛА (1959–2016) з Руского Керестура

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ

НАТАЛИЯ КАНЮХ (1929–2006)

Дня 10. авґуста було дзевец роки як нас занавше зохабел наш мили оцец, дїдо и прадїдо

з Кули

ВЛАДИМИР КАНЮХ (1928–2007)

З любову и почитованьом памятку на нїх чуваю син Дюра зоз супругу Нату, син Владо зоз супругу Фемку, унука Таня зоз супругом Михалом, Наташа зоз супругом Владом, Весна зоз супругом Зораном и Сашо, та праунуки Славко, Владко, Филип, Давид, Филип и Марко Най спочиваю у мире Божим!

РУСКЕ СЛОВО 29

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 6. децембра 2016. рокунаполнєли ше 40 днї як пошла до вичносци наша мила супруга, мац швекра и баба

НА ЗДОГАДОВАНЄ Дня 8. децембра наполня ше три роки як нє з нами наша мила мац, швекра, баба и шестра

ИРИНА НАДЬ народзена Гайдук (1936–2013) з Руского Керестура

СЕНА СЕҐЕДИ народзена Будински (1946–2016) з Вербасу Памятку на єй любов и доброту вично буду чувац и ношиц у своїх шерцох: супруг Янко, син Звонимир, дзивка Хелена, нєвеста Златана, жец Владислав и унуки Иван, Сара, Мартин и Владимир Най спочива у мире Божим!

Вашу щиросц, любов, почитованє и помоц нїч нє може надополнїц. Ище вше думаме на вас и нє забудземе вас. Вашо꞉ дзивка Славка, жец Славо, унуки Желько и Нена зоз супругом Деяном, як и шестра Веруна Нярадийова Най вас ангели чуваю!

SMUTNE ZDOGADOVANW Napolnxx {e {ejsc roki yk nas zanav{e zohabel na{ po~itovani kole}a i direktor

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 11. децембра наполнюю ше шейсц смутни роки як нас занавше зохабел наш мили

VLADIMIR PALAN^ANIN (1953–2010) z Novogo Sadu Z velqkim po~itovanqom ~uvame pamytku na Vas, na na{u zawdn>cku robotu i tvor~e sotrudn>ctvo i na Va{o doprino{enw rozvox su~asnogo informovany na ruskim yziku. Kolektiv NVU „Ruske slovo” Vi~na mu pamyt, po~itovanw i slava!

НА ПАМЯТКУ Дня 10. децембра 2016. року наполнєли ше 15 смутни роки як ме занавше зохабел мой мили син

МИРКО ҐАДНЯНСКИ (1960–2001) з Нового Саду У цихосци вичного мира стаємно це провадза мойо думки, любов и смуток Занавше жалосна твоя мама Городска управа за защиту животного штредку на основи члена 29. пасус 1. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк Републики Сербиї” число 135/04 и 36/09), обявює

ОБВИСЦЕНЄ о явним увиду, явней презентациї и явней розправи о Студиї о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта Ношитель проєкта „Телеком Сербия” а.д. Таковска 2, Беоґрад, поднєсол вимогу за даванє согласносци на Студию о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта базней станїци мобилней теле фониї „НС70, НСУ70, НСЛ70 НС ШНТИЧ (ТЕЛЕКОМ)” у улїци Булевар цара Лазара 73, у Новим Садзе, на катастерскей парцели 3926/10 К.О. Нови Сад II, Город Нови Сад.

30 РУСКЕ СЛОВО

ВЛАДИМИР ПАЛАНЧАНИН (1953–2010) Його подобу у своїх шерцох вше буду чувац його наймилши Спочивай у мире Божим! НА ЗДОГАДОВАНЄ Дня 7. децембра наполнєли ше 5 смутни роки як нас зохабел наш мили супруг, тато и дїдо

ЮЛИЯН СКУБАН (1943–2011) з Нового Саду Красни памятки на ньго чуваю його наймилши

Податки и документацию зоз вимоги ношителя проєкта мож видзиц у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду, Улїца Руменацка 110, Нови Сад, роботни днї од 10 по 15 годзин по 10. януар 2016. року. У складзе зоз членом 6. Правилнїка о поступку явного увиду, презентациї и явней розправи о студиї о преценьовню вплїву на животни штредок („Службени глашнїк РС”, 69/05) заинтерсованих орґанох, орґанизацийох и явносц под час тирваня явного увиду можу поднєсц зауваги и думаня на студиї о преценьованю вплїву у писаней форми Городскей управи за защиту животного штредку. Явну розправу и презентацию ше отрима 11. януара 2017. року, у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду, Руменацка 110, Нови Сад, на 11 годзин.

OGLA[OVANW 021/6613-697, 021/ 6624/708 e-mail: ruske.redakcija@gmail.com

CENOVN>K MALIH I POSMERTNIH OGLA[KOH

– mala ogla{ka do 20 slova ko{ta 200 dinari – mala ogla{ka vecej yk 20 slova ko{ta 300 dinari – uramikovani tekst ogla{ki, abo vin~ovanki ko{ta 500 dinari – posmertna ogla{ka na wdno polqo ko{ta 600 dinari – posmertna ogla{ka na dva poly ko{ta 1 200 dinari. Cenovn<k va`i od 1. мая 2015. roku Ogla{ki mo` poslac na mejl office@ruskeslovo.com лєбо ruske.redakcija@gmail i uplacic na rahunok Novinsko-vidavatelqnej ustanovi “Ruske slovo” u banki Inteza ~islo 160-923244-82. Informaci< mo` dostac na telefon 021/ 6613-697.

9. ДЕЦЕМБЕР 2016.

ИНФОРМАТОР * дзе цо будзе *

КОМЕМОРАТИВНИ СХОД ПОШВЕЦЕНИ МИРОНОВИ ЖИРОШОВИ На пияток, 9. децембра, на 12 годзин, у просторийох Заводу за културу войводянских Руснацох у Новим Садзе будзе комеморативни сход пошвецени Миронови Жирошови, а о його дїялносци и творчим доприно су нашей култури и лєпшому упознаваню нашей историйней прешло сци буду бешедовац проф. др Янко Рамач, публициста Дюра Латяк, редактор часопису „Шветлосц” Микола М. Цап и редактор Видавательного оддзелєня „Руского слова” Микола Шанта. ***

КРАЧУНСКИ ВАШАР У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ

На нєдзелю, 11. децембра, у просторийох Каритасу у Руским Керестуре, од 8–13 годзин будзе трацицийни Крачунски вашар. Годно ку-

пиц рижни крачунски прикраски, колачи и друге, а годно дац и добродзечни прилог за фамелиї у потреби, з нагоди крачунских шветох. ***

ПРОМОЦИЯ ТРОХ КНЇЖКОХ О. ДР РОМАНА МИЗА

На соботу, 17. децембра 2016. року на 18 годзин у РКЦ у Новим Садзе будзе отримана промоция трох кнїжкох о. др Романа Миза. Орґанизаторе Културна рада парохиї св. апостолох Петра и Павла у Новим Садзе и РКЦ Нови Сад. ***

У ДЮРДЬОВЕ ЛИТЕРАТУРНИ ВЕЧАР МЛА ДИХ

На соботу, 17. децембра, у про сторийох КУД „Тарас Шевченко” у Дюрдьове отрима ше Литературни вечар младих. Сход на 19 годзин, програма почнє на 20 годзин. Уход шлєбодни.

Городска управа за защиту животного штредку на основи члена 29. пасус 1. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк Републики Сербиї” число 135/04 и 36/09), обявює

ОБВИСЦЕНЄ

о явним увиду, явней презентациї и явней розправи о Студиї о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта Подпримєтво „KODAR INŽINJERING” D.O.O., зоз Беоґраду, по овласценю ношителя проєкта „VIP MOBILE” D.O.O., Нови Беоґрад, Младежских бриґадох 21, поднєсол вимогу за даванє согласносци на Студию о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта – радио базней станїци мобилней телефониї „НС2033_01 НС_Гайзибанска_станїца” Булевар ошлєбодзеня число 1, на катастерскей парцели 4694/2 К.О. Нови Сад I, Город Нови Сад. Податки и документацию зоз вимоги ношителя проєкта мож видзиц у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду, Улїца Руменацка 110 а, Нови Сад, роботни днї од 10 по 15 годзин по 9. януара 2017. року. У складзе зоз членом 6. Правилнїка о поступку явного увиду, презентациї и явней розправи о студиї о преценьовню вплїву на животни штредок („Службени глашнїк РС”, 69/05) заинтерсованих орґанох, орґанизацийох и явносц под час тирваня явного увиду можу поднєсц зауваги и думаня на студиї о преценьованю вплїву у писаней форми Городскей управи за защиту животного штредку. Явну розправу и презентацию ше отрима 10. януара 2017. року, у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду, Руменацка 110 а, Нови Сад, на 11 годзин

MALI OGLA[KI ДИХТОВАНЄ облакох и дзверох зоз неопрен-ґуму, процив витру и жими, галайку и праху. Правиме и кладземе ролетни и гармониково дзвери. Обявиц ше на телефони꞉ 025/5827-710, лєбо 060/5088-433 ВЛАГА? Изолуєме влажни хижи. 063/440-470; 063/102-41-14. *** ПРЕ ДА ВАМ бу ково древо у палетох. Цена двох кубикох 7 500 динари. Привожим и на адре су. Дре во мож опатриц на адреси Народного фронта 55, а обявиц ше на те ле фон 064/26-83-862. ***

Городска управа за защиту животного штредку на основи члена 29. пасус 1. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк Републики Сербиї” число 135/04 и 36/09), обявює

Го род ска упра ва за за щ и ту жи вот но го штредку на основи члена 29. пасус 1. Закона о пре це нь о ва ню вплї ву на жи вот ни штредок („Службени глашнїк Републики Сербиї” число 135/04 и 36/09), обявює

Городска управа за защиту животного штредку на основи члена 29. пасус 1. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк Републики Сербиї” число 135/04 и 36/09), обявює

о явним увиду, явней презентациї и явней розправи о Студиї о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта Подпримєтво „KODAR INŽINJERING” D.O.O., зоз Беоґраду, по овласценю ношителя проєкта „VIP MOBILE” D.O.O., Нови Беоґрад, Младежских бриґадох 21, поднєсол вимогу за даванє согласносци на Студию о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта – радио базней станїци мобилней телефониї „НС2066_01 НС_Сримска_Каменїца_Гайзибанска” у улїци Фрушкогорска драга, на катастерскей парцели 5659 К.О. Сримска Каменїца, Город Нови Сад. Податки и документацию зоз вимоги ношителя проєкта мож видзиц у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду, Улїца Руменацка 110 а, Нови Сад, роботни днї од 10 по 15 годзин по 9. януара 2017. року. У складзе зоз членом 6. Правилнїка о поступку явного увиду, презентациї и явней розправи о студиї о преценьовню вплїву на животни штредок („Службени глашнїк РС”, 69/05) заинтерсованих орґанох, орґанизацийох и явносц под час тирваня явного увиду можу поднєсц зауваги и думаня на студиї о преценьованю вплїву у писаней форми Городскей управи за защиту животного штредку. Явну розправу и презентацию ше отрима 10. януара 2017. року, у про сторийох Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду, Руменацка 110 а, Нови Сад, на 12 годзин.

о явним увиду, явней презентациї и явней розправи о Студиї о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта Ношитель проєкта „Телеком Сербия” а.д. Таковска 2, Беоґрад, поднєсол вимогу за даванє согласно сци на Студию о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта базней станїци мобилней теле фониї „НСУ211, НСЛ211-Готел Виґор” у улїци Йоже фа Атили число 2, у Новим Сад зе, на катастерскей парцели 5062 К.О. Нови Сад II, Город Нови Сад. Податки и документацию зоз вимоги ношителя проєкта мож вид зиц у про сторийох Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду, Улїца Руменацка 110, Нови Сад, роботни днї од 10 по 15 год зин по 10. януар 2016. року. У склад зе зоз членом 6. Правилнїка о по ступку явного увиду, пре зентациї и явней розправи о студиї о преценьовню вплїву на животни штредок („Службени глашнїк РС”, 69/05) заинтерсованих орґанох, орґанизацийох и явносц под час тирваня явного увиду можу поднєсц зауваги и думаня на студиї о преценьованю вплїву у писаней форми Городскей управи за защиту животного штредку. Явну розправу и пре зентацию ше отрима 11. януара 2017. року, у про сторийох Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду, Руменацка 110, Нови Сад, на 12 год зин.

о явним увиду, явней презентациї и явней розправи о Студиї о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта Подпримєтво „Telenor Common Operation” Оддїл Беоґрад-Нови Беоґрад, по овласценю ношителя проєкта „ТЕЛЕНОР” д.о.о., Младежских бриґадох 90, Нови Беоґрад, поднєсол вимогу за даванє согласносци на Студию о преценьованю вплїву застатого стану на животни штредок проєкта базней станїци мобилней телефониї „НС Банатич” у улїци Паризкей комуни число 25, у Новим Садзе, на катастерскей парцели 4944 К.О. Нови Сад I, Город Нови Сад. Податки и документацию зоз вимоги ношителя проєкта мож видзиц у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду, Улїца Руменацка 110 а, Нови Сад, роботни днї од 10 по 15 годзин по 10. януар 2017. року. У складзе зоз членом 6. Правилнїка о по ступку явного увиду, презентациї и явней розправи о студиї о преценьовню вплїву на животни штредок („Службени глашнїк РС”, 69/05) заинтере сованих орґанох, орґанизацийох и явносц под час тирваня явного увиду можу поднєсц зауваги и думаня на студиї о преценьованю вплїву у писаней форми Городскей управи за защиту животного штредку. Явну розправу и презентацию ше отрима 11. януара 2017. року, у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду, Руменацка 110 а, Нови Сад, на 13 годзин.

ОБВИСЦЕНЄ

9. ДЕЦЕМБЕР 2016.

ОБВИСЦЕНЄ

ОБВИСЦЕНЄ

РУСКЕ СЛОВО 31

ИНФОРМАТОР

ЦЕНОВНЇК КНЇЖКОХ НВУ “РУСКЕ СЛОВО”

КНЇЖКИ МОЖ КУПИЦ И ПРЕЙҐ НАШОГО САЙТУ

Irina Gardi Kova~evi~: . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . КОТУЛЬКИ И ҐОМБУЛЬКИ 300 дин. Људмила Попович и Надија Мирошниченко: САВРЕМЕНА УКРАЈИНСКА ДРАМА . . . . . . . . . . . .500 дин. Людмила Попович и Надїя Мирошниченко: СУЧАСНА УКРАЇНСКА ДРАМА . . . . . . . . . . . . . . . .500 дин. Любомир Белей: СЛАВЯНСКИ ЯЗИК . . . . . . . . . . . . 400 дин. Янко Рамач: НА КРИЖНЕЙ ДРАГИ . . . . . . . . . . . . . .500 дин. Мелания Римар: ГАЙЗИБАН НА ШПАРҐУ . . . . . . . .300 дин. Микола Шанта: ШАНТОВКИ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .400 дин. Серафина Макаї: ЗЛАГОДА . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .300 дин. Славица Шовш: БЕЗСОНИ ЛАНЦУЩОК . . . . . . . . .300 дин. Мирон Жирош: ГОРНЇЦА БАЧВАНСКО-СРИМСКИХ РУСНАЦОХ II . .400 дин. Звонимир Няради: КАПКА МИ РУЖА ДО ОКА . . .500 дин. Микола Шанта: ВСЕЛЕНСКА ЧЕРКОТКА . . . . . . . . 300 дин. Ася Папуґа: ГРИШКА . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .200 дин. Владимир Бесерминї: СЛОВО БОЯНА ДВОКРАЯНА . . . . . . . . . . . . . .300 дин Агнета Бучко Папгаргаї: ОСЦЕ И ЧЕРЕШНЇ . . . . . . .300 дин. Ирина Гарди-Ковачевич: ГАЛОВ . . . . . . . . . . . . . . . . . .500 дин. Мирон Жирош: ГОРНЇЦА БАЧВАНСКО-СРИМСКИХ РУСНАЦОХ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .500 дин. Юлиян Тамаш: ЦЕНТУРИОН –ДЗЕШЕЦ ЛЮБОВНИ ЗАПОВИДИ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .700 дин. Ev}enij ^akan: BA^VANSKI SAFARI . . . . . . . . . . .300 din. Vasilq Mudri: BUDZENW YRI . . . . . . . . . . . . . . . . . . .300 din. Mikola M. Cap: NA @RIDLOH DUHOVNOSCI .400 din. Lxbomir Medw{i: ^ASOKROK . . . . . . . . . . . . . . . . . .400 din. Slavomir Oleyr: NA[ENW . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .500 din. Ana Tama{: ^OM ^OMKA NW MA UHA . . . . . . . . . .200 din. Samanta Rac Stoilqkovi~: ^ARNA RUSALKA . . . .200 din. Sa{a Sabado{: POTARGANI ^ERVENI CVERNI 200 din. Melaniy Rimar: @VIRKI U AZBUKI . . . . . . . . . . . .400 din. [tefan Gudak: ZAJDA ZA MIRNI SON . . . . . . . . .400 din. Vladimir Ko~i{: LYDOVA TRAVA . . . . . . . . . . . . . .400 din. Vladimir Kirda Bolhorves: ZA GORAMI . . . . . . . . .500 din. Xliyn Pap: ^OM [E KA^KA Z VODU MA^KA . .300 din. Ynko Pavlovi~: REPIK NA DU[I . . . . . . . . . . . . . . .200 din. Tamara Hrin: KOL>BA STRAHU . . . . . . . . . . . . . . . . . .200 din.

Новинско-видавательна установа „Руске слово” тих дньох понукла нови способ купованя – прейґ интернет-кнїжкарнї хтора ше находзи на сайту www.ruskeslovo.com/shop, у рубрики кнїжки. Видавательна дїялносц Установи ма длугу традицию, каждого року ше видава нови кнїжки та, окрем потерашнього способу купованя, при колпортерох, у дописовательству лєбо особнє на рижних манифестацийох, тераз читаче маю нагоду з обисца купиц жадану кнїжку. На сайту понукнути кнїжки хтори видати од 2002. року по нєшка, вєдно 79. З правого боку мож виберац виданя по рокох, авторох, лєбо цени. Важне надпомнуц же купованє кнїжкох прейґ интернет-кнїжкарнї затераз мож лєм зоз Сербиї, а випоручованє на домашню адресу окончує курирска служба Post Express, хторей треба и виплациц кнїжку вєдно зоз трошками доставяня.

Городска управа за защиту животного штредку на основи члена 29. пасус 1. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк Републики Сербиї” число 135/04 и 36/09), обявює

ОБВИСЦЕНЄ

о явним увиду, явней презентациї и явней розправи о Студиї о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта Подпримєтво „KODAR INŽINJERING” D.O.O., зоз Беоґраду, по овласценю ношителя проєкта „VIP MOBILE” D.O.O., Нови Беоґрад, Младежских бриґадох 21, поднєсол вимогу за даванє согласносци на Студию о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта – радио базней станїци мобилней телефониї „НС2369_012 НС_Нови_Сад_Авиятичарске_населєнє_2” у улїци Миленка Ґрчича 6а, у Новим Садзе, на катастерскей парцели 3806 К.О. Нови Сад I, Город Нови Сад.

32 РУСКЕ СЛОВО

НОВЕ ЧИСЛО ТЕЛЕФОНА У КЕРЕСТУРСКИМ ДОПИСОВАТЕЛЬСТВЕ „РУСКОГО” Дописовательство „Руского слова” у Руским Керестуре од 3. новембра, ма ище єдно число фиксного телефона, насампредз за воланє пре даванє оглашкох, „in memoriamoh”, рекламох у новинох „Руске слово”, лєбо за предплати, чи купованє новинох, часописох и кнїжкох нашей хижи. Друге, нове число Дописовательства „Руского” у Керестуре то (025)510-03-83 (за канцеларию дзе Сенка Надь и Мария Афич), а и надалєй у функциї дотерашнє телефонске число (025)703-311. Дописовательство НВУ „Руске слово” на другим поверху у будинку дакедишнєй Друкарнї „Руске слово” у центре Керестура.

Податки и документацию зоз вимоги ношителя проєкта мож видзиц у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду, Улїца Руменацка 110 а, Нови Сад, роботни днї од 10 по 15 годзин по 9. януара 2017. року. У складзе зоз членом 6. Правилнїка о по ступку явного увиду, презентациї и явней розправи о студиї о пре це нь ов ню вплї ву на жи вот ни штредок („Службени глашнїк РС”, 69/05) заинтерсованих орґанох, орґанизацийох и явносц под час тирваня явного увиду можу поднєсц зауваги и думаня на студиї о преценьованю вплїву у писаней форми Городскей управи за защиту животного штредку. Явну розправу и презентацию ше отрима 10. януара 2017. року, у про сторийох Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду, Руменацка 110 а, Нови Сад, на 13 годзин.

9. ДЕЦЕМБЕР 2016.

СПОРТ УСПИХИ ВЕРБАСКИХ СПОРТИСТОХ

КАРАТЕ КЛУБ „РУСИН”

ПРЕШЛО НАПАРТО, АЛЄ ВИКЕНД УСПИШНИ

ПЕЙЦ МЕДАЛЇ НА ДЕРЖАВНИМ ЗМАГАНЮ

Викенд за нами за вербаских спортистох бул упишни. Женски кошаркашски клуб победзел у змаганю зоз суботицким Спартаком. На Отвореним першенстве Сербиї у плїваню у Новим Садзе, добре ше указали плїваче Кошаркашки Вербасу у 9. колу Першей женскей кошаркашскей лиґи Сербиї, на своїм терену победзели екипу суботицкого Спартаку зоз резултатом 74:60 (по штварцинох – 16:18; 19:11; 18:11; 21:20). То їх треца побида за шором, а у тей сезони то им пията побида хтора им обезпечела 5. место на таблїчки. Змаганє у вербаским ЦФК „Драґо Йовович” провадзело коло 400 патраче, а популарни „Штрудлочки” побиду достали у другей и трецей штварцини. У першей и штвартей штварцини екипи були виєдначени у бависку. На змаганю найефикаснєйши були: Латинка Душанич и Олґа Степанович зоз 21 поеном, а Степановичова мала седем успишни борби под кошом. На соботу, у 10. колу, екипа ЖКК „Вербас” будзе бавиц у Беоґрадзе процив екипи ЖКК „Партизан”. На Отвореним плївацким першенстве Сербиї, хторе прешлей нєдзелї отримане у Новим Садзе, Плївацки клуб „Вербас” витворел одлични успих. У катеґориї юниорох и сениорох змагали ше 450 плїваче, а Вербащаньох на тим змаганю представяли Никола Ратков и Вукашин Радойчич. Никола Ратков, у дисциплини 1 500 метери краул у сениорскей и юниорскей конкуренциї, освоєл перше место, як и у дисциплини 400 метери краул у юниорскей, а друге место у сениорскей конкуренциї. На тим змаганю Никола Ратков преглашени за найлєпшого плївача у юниорскей конкуренциї у Сербиї. Вукашин Радойчич ше змагал у дисциплинох 50, 400 и 1 500 метери краул и злєпшал свойо потрашнї резултати. А. П.

ЗНЄЙЦЕ НАШУ АПЛИКАЦИЮ Новинско-видавательна установа Руске слово ма свою апликацию за мобилни телефони у предавальнї апликацийох Google play. Апликация предвидзена за хасновательох иос и андроид оперативних системох на своїх телефонох и таблетох, а мож пречитац вистки з катеґориї Руске слово, Рутенпрес, МАК и вистки о Руснацох хтори преложени на сербски язик. Апликация безплатна, а мож ю зняц на телефон так же ше пойдзе на play.google.com и удурка ше Ruske slovo.

9. ДЕЦЕМБЕР 2016.

Пецеро млади каратисти рускокерестурского Русина, на основи пласмана, участвовали на Купу Сербиї, хтори всоботу, 3. децембра отримани у Беоґрадзе, и на тим державним першенстве освоєли аж пейц медалї у борбох у своїх катеґорийох. У катеґориї кадеткиньох, Сара Планчак освоєла перше место, Анамария Няра-

ди друге, а Кристина Катона треце место, док спомнути три каратистки, як екипа, освоєли перше место. У катеґориї пионирох Теодор Няради освоєл друге место, а у тей катеґориї на Купу Сербиї ше змагал и Ґлориян Штранґар. Каратистох и за тото змаганє пририхтал їх тренер Михал Орос. М. З.

НА СОБОТУ РОЧНЇЦА СПОРТСКИХ БАВИСКОХ И ЯШИ БАКОВА На соботу, 10. децембра, у Дюрдьове будзе шветочносц з нагоди ювилейних 25. Спортских бавискох „Яша Баков” и означованя 110-рочнїци народзеня визначного спортисту, олимпийца и педаґоґа Йоакима Яшу Бакова. На 14,30 г. на теметове у Новим Садзе будзе положене квеце на гроб Яшу Бакова, а у Дюрдьове на 16,30 г., у просторийох КУД „Тарас Шевченко” будзе Шветочна академия. Означованє спомнутих двох ювилейох орґанизую Спортске здруженє Спортски бависка „Яша Баков” и КУД „Тарас Шевченко” з Дюрдьова, а поволани шицки заинтересовани.

РУСКЕ СЛОВО 33

СПОРТ ДР ЮЛИЯН МАЛАЦКО, АТЛЕТИЧАР ЗОЗ БАКОВОВЕЙ „ЛАВКИ”

ВЕЦЕЙ ЯК ШЕЙСЦ ДЕЦЕНИЇ У СПОРТУ Пише: Александар ПАЛАНЧАНИН

У науковей и спортскей явносци проф. др сци. Юлиян Малацко познати як перши доктор наукох у обласци физичней култури у Войводини. Концом седемдзешатих рокох прешлого вику виробел першу Штредньорочну програму розвою науки у физичней култури и бул його ношитель. Можебуц же го праве пре тоту першу програму явносц будзе ище баржей паметац. Перши крочаї у обласци спорта направел на початку його школованя у Руским Керестуре, а тренер му бул наш спортски учитель Яша Баков

И

ще кед ходзел до основней школи Юлиян Малацко почал тренирац атлетику. – Атлетику тренирам одкеди знам за себе! Прецизнєйше, одкеди до Руского Керестура до школи за професора физичней култури поставени Яша Баков. То було 1945. року, праве кед оформена Нїзша мишана ґимназия у Руским Керестуре на руским наставним язику. Професор Баков теди, окрем же тримал годзини физичного, бул воспитач у тедишнїм интернату, а тиж так, вельо моци укладал на популаризациї атлетики. Можем повесц же сом горди же сом од 1945. року по його шмерц бул єден з його найблїзших школярох, сотруднїкох и

ПРИЗНАЧКИ ЗАПИСАНИ НА КОЛЄНОХ – Зна ше же професор Яша Баков свойо видзеня, збуваня, упечатки и оцени на значних спортских манифестацийох провадзел и призначовал до теки на колєнох, а шедзел на своїм стольчку на трох ножкох. У кнїжки хтора описує Европски шампионат хтори отримани у Берну 1954. року, написал: „... призначовал сом, мерковал на шицко, паметал вельо важни податки, а то шицко сом после видзел видруковане у билтенох и преси зоз фотоґрафиями и зоз рижнима апаратами призначене точнєйше и яснєйше од моїх страчих ножкох записаних на колєнох”. Но, гоч вон то записал, добре знал и преценєл же шицко цо найдрагоцинше, а то чловеково емоциї, реакциї, предвидзени и нєпредвидзени збуваня и дожица, коментари, „кикси”, траґедиї, успихи анї найсучаснєйши технолоґийни средства нє могли призначиц и документовац. Вон то шицко фактоґрафски, креативнолитературно описал и публиковал у своїх кнїжкох – гварел професор Юлиян Малацко.

34 РУСКЕ СЛОВО

приятельох. Бул сом шведок його упартей роботи на популаризациї атлетики и член пионирскей екипи зоз Руского Керестура, хтора 1947. року пешо ишла до Кули на гайзибан, та по Нови Сад на змаганє – гварел проф. Юлиян Малацко. Припознал же ше часто, як и велї други, питал яки людски потенцияли мал професор Баков же ше заньго „лїпели” млади, зоз нїм препровадзовали вельо свойого часу, тренирали и укладали вельо енерґиї без даякей ґаранциї же постаню „спортски гвизди”, лєбо „шампионє”. Єден з одвитох, анї нє так чежко найсц, а то же вон любел тото цо робел. Любел атлетику, насампредз. ПОСЦИГНУТИ РЕЗУЛТАТИ – Кед сом мал дванац роки, 1949. року, мой перши урядови резултат у скаканю зоз палїцу бул 2,02 метери, а о рок познєйше на пионирским Атлетским першенстве Войводини у Новим Садзе, постал сом шампион Войводини у дисциплини обегованє на сто метери зоз резултатом 13,4 секунди. То бул вельки резултат. Бегало ше у патикох з платна, а стартну позицию зме сами мушели викопац зоз ашовом. То були мойо перши вельки резултати и успихи на атлетским терену. Кед сом ше пришол школовац до Нового Саду 1952. року, бул сом реґистровани у АК „Войводина” за хтори сом ше змагал по 1956. рок у дисциплини скаканє зоз палїцу, а дакеди и у обегованю, штафета 4 х 100 метери. На першенстве Войводини 1953. року лату сом прескочел на висини од 3,03 метери и то бул резултат за перше место. О рок лату сом прескочел на висини 3,22 метри, а шлїдуюци рок 3,40 метери и освоєл перши места. У юниорскей катеґориї у дисциплини скакнє зоз палїцу сом бул други у Сербиї, а треци у Югославиї. Резултати хтори сом посциговал на числених змаганьох теди були од 3,40 до 3,60 метери. 9. ДЕЦЕМБЕР 2016.

СПОРТ Теди ше скакало зоз палїцу хтора була з алуминиюму, а доскок бул на писку. З приходом на студиї до Беоґраду, 1956. року, тренирал сом у АК „Червена гвизда” и АК „ДИФ”. Алє о рок пре озбильни покалїченя похребцини и плєца, мушел сом престац наступац на змаганьох и пошвецел сом ше студийом за тренерски и едукативно-наукову професию – гварел проф. Малацко. ЯША ВИЧНИ И НЄПОВТОРЛЇВИ УНИКАТ Теди професор Юлиян Малацко, як стандардни член екипи АК „Войводина”, нє бул єдини атлетичар Руснак хтори тренирал и змагал ше у вельких клубох. Окрем нього вельки ривали му були Йоаким РаЗ лїва Яша Баков и при ньому професор Юлиян Малацко мач, хтори тренирал за АК „Червена гвизда”, и Янко часописох обявени його 83 науково роботи, а на наукових Будински хтори бул у екипи АК „Партизан”. Нєшка, 43 роки после шмерци, очиглядне же Яша Баков сходох презентовал 123 роботи. Вєдно аж 280 писани робел найчежшу, найвозвишеншу и найвреднєйшу роботу єдинки хтори настали за шейсц децениї живота проф. кед у питаню спорт. Стварял людзох хтори го часто споми- Юлияна Малацка. – Уж роками польо моїх виглєдованьох то селекция наю зоз ошмихом и подаєдну слизу у очох, гордосцу же го младих у спорту. Проблем селекциї, можем повесц же познали и жалю же вчас пошол. – Його симпатизере, школяре и приятелє паметаю го як зложени процес, у хторим мац у оглядзе лєм єден елеособу полну оптимизма. Вшадзи дзе ше зявел у истей хви- мент нєдо статочне. Єст спортистох дзе обачлїви талант льки би настало и добре розположенє, прето же зоз своїм хтори такой дава резултати. Процивне тому, маме спортиспособом виражованя, поступками и окремни смислом за стох дзе ше нє обачує талант, аж ше указує и одредзени франту, бачи Яша, як го волали, (лєбо „Шая”, „Чичкура”, диспозициї, хтори ше з початку спомалшено розвиваю, „Чича”) давал приємну роботну, товаришску и оптимистич- алє з часом витворюю високи резултати. Часто ше случує же таки спортисти превозиходза по сцигнути резултати ну атмосферу – гварел професор Малацко. Здогадуюци ше Яши Бакова, професор Малацко надпом- талантованого спортисти. З того обачиц же ше талант акнул же ше його подоба нє уклапйовала до виконструованих тивує лєм у проце су конкретней практичней активно сци, персоналних и дружтвених моделох. Вше бул и останє вич- попри одвитуюцих уродзених спо собно сцох и добрих ни уникат хтори зарйовал з вельким знаньом, интелиґенцию, комуникативносцу, гумором, творчосцу и креативно70 РОКИ УПАРТОСЦИ сцу. Шицки спомнути и нєспомнути прикмети преношел на Професор Юлиян Малацко народзени 15. марца 1937. младих з анґажованьом у спорту, окреме атлетики хтора за ку Руским Керестуре. Ту закончел основну школу и ро ньго була найкрасши и найвозвишенши спорт. Кралїца ши штири класи ґимназиї. Стредню школу закончел пер спортох. у Новим Садзе 1956. року. На Факултету спорта и физичного виховйованя у Беоґрадзе дипломовал 1961. року, маРАЗ СПОРТИСТА – ВШЕ СПОРТИСТА ґистровал 1972. року, а докторску тезу („Структура морфолоґийних, моторичних, коґнитивних и конативних Здобуте богатство, од часох кед бул активни атлетичар, димензийох дзвигаче терхи”) одбранєл 1976. року. професор Юлиян Малацко и нєшка записує и преноши знанє як дакеди його тренер Баков, на младих. У науковей и спортскей явносци професор Юлиян Малацко останє запаметани як перши доктор наукох у обласци физичней култури у Войводини. Дипломовал 1961. року, маґистровал 1972, а докторовал 1976. року на факултету за спорт и физичне виховйованє у Беоґрадзе („Структура морфолоґийних, моторичних, коґнитивних и конативних димензийох дзвигачох терхи”). Бул порядни професор на Факултету за спорт и физичне виховйованє Универзитету у Новим Саду, а преподавал Методолоґию виглєдованя и Фундаменти спортского тренинґу. На Факултету за менаджмент у спорту Универзитета „Браца Карич” бул порядни професор, а преподавал Статистику у спорту, як и Менджмент людских ресурсох у спорту. У обласци науки и едукациї и спортскей технолоґиї припознати є фаховец у Паризу, Милану, Франкфурту, Варшави, Мадриду, Атини, Солуну, Клужу, Софиї, Братислави, Будапешту, Катовицох, Прешове, Минхену, Токию, Келну, Берлину, Дохи... У жеми и иножемстве у обласци спорта видал 53 кнїжки, учебнїки и розвойни проєкти. У велїх наших и иножемних 9. ДЕЦЕМБЕР 2016.

здобутих условийох, позарядово велького интере сованя за дисциплину и упарто сци. Затераз анї пракса, анї наука, нє дали точни и прецизни одвит на питанє же як ше у спорту одкрива таланти и окончує селекцию – гварел профе сор Юлиян Малацко. Як надпомнул профе сор Малацко, потерашнї резултати у тей обласци значну предносц ма гумана ґенетика. На тоту тему пред даскельома роками правел рецензию за єдну роботу хтора обявена у наукових часописох. Фаховци у тей обласци ю барз добре оценєли и похвалєли. Кед слово о позарядових спортских резултатох, шицки ше по сцигує на основи науково фундаментованей селекциї по спортох, як и базних, специфичних и ситуацийних пририхтованьох и тренинґох. У тим проце су мож применьовац суплементи (витамини, протеини, гормони...), алє лєм по препоруки експертох и одвитуюцих компетентних орґанох и комисийох. Кед слово о спортских резултатох, як надпомнул на концу профе сор Юлиян Малацко, ище их будзе вельо. Бо, крайнї гранїци до сягох у спорту нє по стоя. Як цо нє по стоя и у каждодньовим чловековим живоце.■

РУСКЕ СЛОВО 35

ГЛАСНЇК ПО РУСКИ ПЕРШИ НОВОСАДСКИ ВИНТЕРФЕСТ

РОК LXXII ЧИСЛО 49 (3710) НОВИ САД, 9. ДЕЦЕМБЕР 2016.

На Площи шлєбоди у Новим Садзе, oд 1. децембра по 3. фебруар, тирва перши „Новосадски ВинтерФест”. У рамикох манифестациї кажди дзень єст крачунски пияц, на хторим мож коштовац рижни єдла, предава ше сувенири, ядловци, мож ше повожиц на каруци. Кажди вечар на 18 г. дзецински хор шпива крачунски и новорочни шпиванки, а од 19 г. наступ маю новосадски ґрупи и ди-джеє з популарних локалних радио-станїцох.

Фото: В. В.

ЦЕНА 30 ДИНАРИ

■ БАКОВ

И ЙОГО НАШЛЇДНЇКИ

Фото: Вероника Вуячич

■ КЕЛЬО ШЕ ПОЧИТУЄ ТРАДИЦИЮ НАРОДНОГО ОБЛЄЧИВА?

ОГЛЯДНУЦЕ НА ПРЕШЛОСЦ оволуєме читачох новинох П „Руске слово” же би помогли препознац особи на старих фотоґрафийох. Пре точне идентификованє особох на сликох, хтори маю окремну музейну вредносц, потребна помоц од ширшей явносци. Шицки фотоґрафиї настали у дакедишнєй фотоґрафскей роботнї Бруґошових у Руским Керестуре. Кажду фотоґрафию ше подпише зоз одредзену шифру, та кед же препознаце даєдну, лєбо вецей особи на фотоґрафиї, модлїме Вас же бисце явели до Заводу на число телефона 021/548-421, лєбо на мейл: zavod.rusini@gmail.com.

■ РУСНАЦИ И ЕВРОПСКА

ПРЕСТОЛНЇЦА КУЛТУРИ 2021.

Фотоґрафия: K002_0021P

Фотоґрафия: K002_0041N