Ruske slovo 49

ИНФОРМАТОР, ОГЛАШКИ, ИНТЕРМЕЦО

ГЛАСНЇК ПО РУСКИ

ВИХОДЗИ РУСКИ ХРИСТИЯНСКИ КАЛЕНДАР ЗА 2019. РОК

РОК LXXIV ЧИСЛО 49 (3814) НОВИ САД, 7. ДЕЦЕМБЕР 2018.

■ КОНСТИТУОВАНИ

НАЦИОНАЛНИ СОВИТ РУСНАЦОХ

Фото: Мария Афич

ЦЕНА 30 ДИНАРИ

Календар по цени од 500 динари мож купиц у НВУ „Руске слово” у Новим Садзе, як и при заступнїкох „Руского слова”. У Руским Керестуре у дописовательстве и при Даринки Варґовей (Партизанска 34, 025/703-904); у Коцуре при Милки Фейсовей у кнїжкарнї и Меланиї Шантовей (Петефи Шандора 47, 021/727-049); у Дюрдьове при Звонкови Салаґови (Светозара Милетича 25, 021 838 055); у Вербаше при Миронови Нярадийови (Сивч Йовґена 86, 064/120-2607); у Новим Орахове при Любомирови Рацови (Руски дом, 024/723-584); у Бачкей Тополї при Миколи Сеґедийови (065/64-785-27); у Кули при Елемирови Мудрого (Блок 6/а, 025/721-404); у Шидзе (Беркасово, Бачинци, Бикич Дол) при Владимирови Гарвильчакови (062/440-974) у Петровцох, при Желькови Гаргайови (Матиї Ґубца 1, 99386-32-554-152).

ОГЛЯД НУ ЦЕ НА ПРЕ ШЛОСЦ оволуєме читачох новинох П „Руске слово” же би помогли препознац особи на старих фотоґрафийох. Пре точне идентификованє особох на сликох, хтори маю окремну музейну вредносц, потребна помоц од ширшей явносци. Шицки фотоґрафиї настали у дакедишнєй фотоґрафскей роботнї Бруґошових у Руским Керестуре. Кажду фотоґрафию ше подпише зоз одредзену шифру, та кед же препознаце даєдну, лєбо вецей особи на фотоґрафиї, модлїме Вас же бисце явели до Заводу на число телефона 021/548-421, лєбо на мейл: zavod.rusini@gmail.com.

■ ДОРАЗ РОЗПУСТ,

А УЧЕБНЇКИ ПОЖНЯ

Фотоґрафия: 0172N

Фотоґрафия: 0168N

РУСНАЦИ ОД ПРИСОЄДИНЄНЯ ДО „ПРОСВИТИ” Пише: др Дюра ГАРДИ, Одсек за историю Филозофского факултету Универзитета у Новим садзе

Почитовани читачe „Руского”, мушим вам припознац Михаила Папуґу, Михаила Киша, Ивана Ґоловича,

же кед нєдавно, 25. новембра, на святочней академиї Ивана Сабадоша. Глава їх народного одбору бул качозначованя присоєдинєня Войводини ґу Кра льовини мар Микола Павлович Паньски. Зоз Старого Вербасу Сербиї, предсидатель Покраїнскей влади Иґор Миро- пришол єден наш по сланїк, Янко Ґадняї. Ново садски вич наглашел же у тей велькей историйней подїї Руснаци за своїх представнїкох вибрали пароха Йова1918. року, попри Сербох, Бунєвцох, Словацох, уча- на Храниловича и Петра Сакача. Храниловичови приствова ли и (ми) Руснаци, було ми якошик мило. Ца ла падла єдна зоз главних улогох у роботи Велькей наСербия пред ТВ-екранами у тей хвильки чула, по до- родней скупштини: бул єден од осем предшедуюцих, брим, за мено и улогу нашого народу. Як народ, Ру- святочно отворел и завар єй роботу. Нєшка знаме же снаци ше традицийно клоня велькей политики. Ду- тедишнї наш ново садски парох на тей историйней помам же тей мудро сци нєт цо зауважиц. Мед зитим, дїї участвовал як по сланїк „Русина Ново садских”. пред сто роками, по першираз на тих про сторох од Йован Хранилович мал вельки заслуги за наш народ. свойого приселєня, Руснаци виступели як єдинствени Правда, преруцоване му же лєпше бешедує по нємецки политични колектив. як по руски, алє му нїхто нє спорел же дзекуюци його Записане же на Велькей наБез Велькей народней скупштини угляду Руснаци вельо породней скупштини присоєприсоєдинєня вироятно би ше нє одбула анї сцигли пред власцами новей динєня Бачки, Банату и Баперша Руска скупштина 1919. року и снованє южно славянскей держави. ранї ґу Кральовини Сербиї, „Просвити”. Остава нам чувац памятку на За початок достали право на отриманей 25. новембра наших делеґатох. Забуванє на їх подняце державни школи на руским 1918. року у Новим Садзе, ис точашнє и швидша драга ґу добродзечному язику. Прешло лєм пол рока були присутни 757 посланїтраценю здобутих правох од Велькей скупштини прики. Мед зи нїма були 578 соєдинєня, кед ше у Новим Серби, 84 Бунєвци, 62 СлоСадзе, 2. юлия 1919. року ваци, 21 Руснак! Єден мой отри ма ла и Ру ска на род на скуп штина. Позберали ше на беоґрадски колеґа историчар написал же ше Руснаци надзвичайно у вельким числу одволали до роботи єдним месце шицки нашо визначни людзе з Бачки и Скупштини. Тото потвердзує и наш рахунок. Делеґати Сриму – паноцове, ґаздове и малочислена интелиґенция за Вельку народну скупштину виберани по општинох – же би ше догварели о националних потребох нашого зоз славянску векшину, з боку месних народних одбо- народу. Чуло ше ту розлични гласи. Собранє отворел и рох хтори були нови орґан власци у хвильки розпаду бул му предшедаюци праве Хранилович. На нїм основаАвстро-Угор скей дер жа ви, на та ки спо соб же ше на не Руске народне просвитне дружтво. Бул то початок ру1 000 жительох виберало єдного заступнїка. У Бачкей ского орґанизованого културного препороду. Було роздумованя же би ше сход отримало у Керестуре. Ша, Кере1921. року жил 12. 071 Русин. Нєшка нам познате же делеґати пришли зоз шицких стур мац и глава. Медзитим, у Новим Садзе тота подїя наших бачких ме стох. У Дюрдьове дїйствовал заєднїц- достала на значеню. Руснацох привитали найвисши ки сербско-руски Народни одбор хтори мал 19 членох представнїки державней власци – вельки жупан и горо– 12 Сербох и 7 Руснацох. До Нового Саду попри шти- доначалнїк. рох Сербох вибрани и двоме Руснаци – Микола Гаргаї Наполнєли ше сто роки як Руснаци жию у южнославяни Андри Киш Адамов. Медзи Сербами по сланїк бул и скей и сербскей держави. У Републики Сербиї и АП ВоДьордє Дїтков, по походзеню Руснак. Дюрдьов при- йводини як меншинска заєднїца маме красни права на клад медзисобного почитованя и злагоди двох наро- полю пестованя власного идентитета и култури. Видзи дох. У тим поглядзе нє зао ставали анї Коцурци. З ро- ми ше же з добрей часци на таки статус уплївовала околботу їх народного збору руководзели парох Андри Ла- носц же нашо предки участвовали на Велькей народней бош и биров Янко Шарик. За по сланїкох вибрани тро- скупштини и дали доприношенє Присоєдинєню 1918. ме Руснаци, єден Мадяр и єден Нємец. Були то Васи- року. Без Велькей народней скупштини присоєдинєня лий Мо скаль, Йован Шанта, Андрия Киш, Йован Фин- вироятно би ше нє одбула анї перша Руска скупштина драк и Михаил Рик. На тот спо соб були заступени 1919. року и снованє „Просвити”. Остава нам чувац пашицки три коцурски заєднїци. Познавателє коцурскей мятку на наших делеґатох. Забуванє на їх подняце истоисториї ми гваря же принцип ровноправно сци при чашнє и швидша драга ґу добродзечному траценю здоуправяню з валалом за Коцурцох бул нєписане прави- бутих правох.■ ло. Кере стурци Скупштини присоєдинєня дали шейСтановиска висловени у тим тексту виключно авторово и нє сцох делеґатох: Димитрия Планчака, Петра Шовша, вше одражую ушорйовацку политику новинох „Руске слово” 2 РУСКЕ СЛОВО

7. ДЕЦЕМБЕР 2018.

ЗМИСТ

УВОДНЇК Пише: Иван САБА ДОШ, главни одвичательни редактор

■ Тижньовнїк 4–5. Конституовани нови Национални совит Руснацох

■ Нашо места 8. Осем лїстини на локалних виберанкох у Општини Кула

■ Економия 12–13. Подписани контракт о новей хладзальнї у Керестуре

■ Руске словечко 16–17. Анамария Бабич, талантована фодбалерка з Дюрдьова

■ Култура и просвита 20–21. Билинґвизем предносц, а нє терха

при

дзецох:

■ Людзе, роки, живот 26–27. Наш госц: Михал Семан Петрашков, керестурски ветеринар

■ Духовни живот 28–30. Сотруднїцтво мед зи Церквами през диялоґ

■ Информатор

32–34. Мали оглашки и In memoriam

■ Спорт 36–37. Биланс наших фодбалских клубох на полусезони

Насловни бок: Школяре у Руским Керестуре Авторка фотоґрафиї: Мария Афич

КОНЧИЦ ДО КОНЦА РОКА Вєдно з тим числом „Руского слова”, до друку пошол и Руски християнски календар за 2019. рок. Полни з интересантнима написами и обсяжнєйши як лоньски, до руских обисцох дойдзе на час и як ше спада, же би ше през наступни швета и жимске геверованє после нїх сцигло на мире почитац тоту „найважнєйшу руску кнїжку”. Потим на шоре и наш мурови календар, хтори читаче „Руского” достаню з новорочним числом новинох. По конєц рока ище даєдни ствари и теми значни за руску заєднїцу буду закончени. Найскорей ше цалком закончи формованє орґанох, одборох и роботних целох Националного совиту Руснацох, о чиєй конститутивней скадзки мож пречитац на бокох Тижньовнїка. Буду закончени и локални виберанки у Кули, хтори тиж наявюєме. Фельтон з нагоди 100рочнїци Велькей народней скупштини тиж ше блїжи ґу концу и приблїжує ше ґу Руснацом. И у рубрики Людзе роки живот мож пречитац интересантни напис о єдному од наших актерох тей подїї, а зоз статї др Дюру Гардия на Анатомиї доставаме дзепоєдни информациї о истей теми хтори потераз були познати лєм науковцом. И през историю, и у каждодньовим живоце, ми, випатра, нє можеме сцекнуц од „мултикултуралносци” и шицких феноменох хтори ше звичайно тримаю як состойна часц того широкого поняца. На бокох Култури, Наших местох, Духовного живота, та и Руского словечка, пишеме о дзепоєдних з нїх... У ствари, кед ше лєпше роздума, нє же нє можеме, алє анї нє пробуєме сцекац, бо нє мож сцекнуц од того цо ши, од самого себе. На концу, и спортска рубрика у тим чишлє подцагує смужку. Турнир у пикаду Спортских бавискох „Яша Баков” тиж бул остатнї їх турнир у тим року. После того змаганя и друженя, „Баковци” иду на паузу. Пред читателями и биланс єшеньскей полусезони у локалних фодбалских лиґох дзе бавя клуби з наших местох. По шицким, була то фодбалска єшень хтору ше по бависку, форми екипох и ґолґетерох, резултатох и пласману у Коцуре, Керестуре и Дюрдьове будзе паметац. Лєм най би наяр шицки предлужели ту дзе их претаргла жимска пауза.

* ”РУСКЕ СЛОВО” – гласнїк по руски * Виходзи каждого пиятку * Снователь Национални совит рускей националней меншини * Видава НВУ ”Руске слово”, Нови Сад * Перше число вишло 15. юния 1945. року у Руским Керестуре * Адреса: НВУ ”Руске слово”, Булевар ошлєбодзеня 81/VII, 21000 Нови Сад * Редакция: одвичательни редакторe – Славица Фейса, Ясмина Дюранїн, Микола М. Цап, Микола Шанта * редакторе/ки рубрикох – Мирон Горняк-Кухар, Александар Паланчанин, Мартица Тамаш, Олена Планчак-Сакач, Вероника Вуячич * новинаре/ки – Мария Афич, Влада Дїтко, Ана Маркович, Сандра Саламун, Златко Колєсар, Марина Джуджар * лекторка – Блажена Хома-Цветкович * ґрафична редакторка – Люпка Цвеїч * ґрафични дизайнерки – Мария Гудак, Таня Салонтаї * Телефони: 021/6613-697, 021/6624-708, 021/6623-076; 021/6621-433 * Телефакс 021/528-083 * Предплата за цали рок: у жеми 1 500 динари, а у иножемстве 100 евра * Жиро-рахунок Banca Intesa a.d. Beograd 160-923244-82 * Девизни рахунок 160-0050870024999-53 * Рукописи ше нє враца * Д ру ку є Д ру ка р н я graf” П е т р о ва р а д и н * ”Maxima E-mail: redakcija@ruskeslovo.com * Web site: www.ruskeslovo.com * YU ISSN 0350-4603 * COBISS SR-ID 15915778 * Друковани тираж 2 000 *

Директор др БОРИС ВАРҐА *** Главни одвичательни редактор ИВАН САБАДОШ

7. ДЕЦЕМБЕР 2018.

РУСКЕ СЛОВО 3

ТИЖНЬОВНЇК КОНСТИТУОВАНE НОВЕ ЗВОЛАНЄ НАЦИОНАЛНОГО СОВИТУ РУСНАЦОХ

БОРИСЛАВ САКАЧ ВИБРАНИ ЗА ПРЕДСИДАТЕЛЯ Конститутивна схадзка нового, пиятого по шоре, зволаня Националного совиту Руснацох отримана у Руским Керестуре 28. новембра, кед за предсидателя вибрани Борислав Сакач зоз Нового Саду, перши зоз виберанковей лїстини „Руснаци вєдно” Пишу: М. АФИЧ А. ПАЛАНЧАНИН

Н

а Конститутивней схадзки зволаня Националного совиту Руснацох верификовани мандати шицких 19 членох. Конститутивна схадзка отримана у просторийох Дому култури у Руским Керестуре, а з ню предшедовало Роботне предсидательство хторе творели найстарши и двойо наймладши члени нового зволаня Совиту – Йоаким Рац як предшедуюци и Борис Фейди и Марина Дудаш. КАЖДЕ ДОСТАНЄ НАГОДУ ДОПРИНЄСЦ

Национални совит конституовани з читаньом менох шицких його членох хтори потим єдногласно одлучели же би ше такой отримала и перша порядна схадзка нового Совиту, на хторей за предсидателя Совиту, як єдини кандидат, вибрани Борислав Сакач зоз Нового Саду, перши зоз виберанковей лїстини „Руснаци вєдно”. Сакача за предсидателя предложели 10 члени Совиту, а на явим гласаню достал 15 гласи, док штверо були процив – вибор потримали члени лїстинох „Руснаци вєдно”, „За Руснацох – Желько Ковач”, „Лїстина шлєбодних кандидатох” и „Руска будучносц”, а процив були члени Совиту зоз лїстинох „Буц и остац РУСНАК – ОЛЕНА ПАПУҐА” и „Млади маю першенство”. На початку предсидательского мандату Борислав Сакач подзековал шицким гласачом котри потримали його лїстину и членом Совиту котри му указали, як визначел, вельке довириє и зверели одвичательносц служеня нашому народу – мандат за предсидателя Националного совиту рускей националней меншини.

4 РУСКЕ СЛОВО

– Можем повесц же сом цалком задовольни, бо гласанє було явне, ефикасне и єдноставне и указало же ме директно потримує вецей як 78% членства. То ме окреме цеши и прешевечує же терашнї состав Совиту розуми и потримує у велькей векшни наш основни кредо зоз виберанковей кампанї „Руснаци вєдно”, а думам же нєодлуга и остаток членох прилапи нашо идеї о заєднїцким укладаню шицких наших схопносцох, интелектуалних моцох, искуства, дзеки и сцелосци, же би зме шицки вєдно допринєсли дальшей квалитетней роботи нового зволаня Националного совиту – гварел Сакач Нововибрани предсидатель Борислав Сакач потим превжал предшедованє зоз схадзку на хторей ше по дньовим шоре розпатрало даванє думаня за вибор директорох у ОШ „Светозар Тоза Маркович” у Новим Садзе и у ОШ „Светозар Милетич” у Вербаше. После кратшей розправи, члени Националного совиту з векшину гласох дали позитивне думанє предложеним кандидатом за директорох у спомнутих школох, у хторих ше учи и руски язик з елементами националней култури як виборни предмет. Так у новосадскей ОШ „Светозар Маркович” потримани єдини кандидат, потерашнї директор Петар Наранчич, док у вербскей школи наш Совит потримал обидвох кандидатох, Ружицу Маркович и Славишу Лубурича, на цо ма законске право. НА ШОРЕ НОВИ СТАТУТ У предлуженю першей порядней схадзки у точки рижне, потерашнї секретар Совиту Таня Арва Планчак, поинформовала членох нового зволаня Совиту о наступней процедури. Як наглашела, вибор предсидателя бул нєобходни пре велї административни роботи хтори шлїдза, а перша то приношенє нового Статута Националного совиту Руснацох

7. ДЕЦЕМБЕР 2018.

tiznjovnjik@ruskeslovo.com

присподобеного спрам нових законских предписаньох, хтори муши буц принєшени за, найпознєйше, 20 днї. – Статут муши буц усоглашени и з новим Законом о националних совитох. Понеже єст барз вельо вименки у Закону та би их вельо було и у Статуту, з Министерства нам предложели же би ше принєсло комплетно нови Статут. Ми такой будземе робиц на тим, а тиж по препоруки з Министерства у тим ше будземе спатрац на Статути мадярскей и горватскей меншини хтори и потераз були досц прикладни у велїм, та най нам вони буду приклад. Порадзене тиж же бизме пред усвойованьом Статут послали до Министерства же би препатрели чи шицко у складзе зоз законом же би ше обкеровало нєпотребне розцагованє процедури. – потолковала Арва Планчакова. По процедури, шлїдуюца схадзка ше муши отримац по 18. децембер, и на нєй ше муши принєсц нови Статут, з прецизно дефиновану структуру орґанох и фахових целох Совиту. По одобреню Статута хторе ма дац компетентне Министерство державней управи и локалней самоуправи, годни буц вибрани члени и предсидателє тих целох. ОБЧЕКОВАНЯ Нововибрани предсидатель Националного совиту Руснацох Борислав Сакач гварел же обчекованя и плани вельки: – Понеже терашнї члени Националного совиту зоз рижних местох, розличних су фахох, розличних рокох и велї уж участвовали у роботи предходних зволаньох Националного совиту, мойо обчекованя позитивни и вельки, та сом прето прешвечени же наша заєднїцка робота будзе по дзеки, на хасен и поцешенє цалому рускому народу. Приоритет нам Статут, а вец и формованє одборох и роботних целох у котрих буду робиц фа-

СОСТАВ ПИЯТОГО ЗВОЛАНЯ До нового Националного совиту Руснацох вибрани члени зоз шейсц од седем лїстинох хтори участвовали на виберанкох 4. новембра. З лїстини „Руснаци вєдно”, хтора на виберанкох достала дзевец мандати, до совиту вошли Борислав Сакач (1959), дипломовани инжинєр електротехнїки з Нового Саду; Йоаким Рац (1956), кореоґраф зоз Руского Керестура; Мартица Тамаш (1961), професорка сербского и руского язика и новинар з Вербасу; Микола Кухар (1968), польопривреднїк з Дюрдьова; Зденко Лазор (1983), дипломовани филолоґ мастер зоз Бикич Долу; Єлена Сивч (1987), професорка ґеоґрафиї – мастер зоз Руского Керестура; Михайло Киш (1984), дипломовани економиста зоз Кoцура; Миломир Шайтош (1960), програмер зоз Нового Саду; и Марина Джуджар (1988), мастер професор руского язика и литератури зоз Руского Керестура. Медзитим, понеже вона придала писмене задзекованє, тот мандат будзе додзелєни даєдному од шлїдуюцих кандидатох з тей лїстини, найскорей тиж з Керестура. Зоз лїстини „Буц и остац РУСНАК – ОЛЕНА ПАПУҐА” до Совиту вошли ношителька Олена Папуґа (1964), новинар з Руского Керестура; Деян Загорянски (1981), лїкар з Вербасу и Дюра Винаї (1958), новинар з Нового Саду. Лїстина „За Руснацох – Желько Ковач” ма трох членох у новим Совиту: то Желько Ковач (1973), машински технїчар, Яким Винаї (1986), новинар и Марина Дудаш (1991), мастер педаґоґ, шицки тройо з Руского Керестура. Спред „Лїстини шлєбодних кандидатох” у новим зволаню Микола Шанта (1959), новинар и Весна Раґаї-Цап (1960), професор биолоґиї, обидвойо з Коцура. Лїстину „Руска будучносц” у новим Совиту заступа Стеван Самочета (1990), дипломовани професор спорту и физичного воспитаня з Коцура, а лїстину „Млади маю першенство” Борис Фейди (1992), дипломовани историчар, обидвоме з Коцура.

7. ДЕЦЕМБЕР 2018.

хово и одвичательни члени Националного совиту, алє и шицки други особи котри ше находзели на виберанкових лїстинох, бо и вони указали активносц, жаданє и потребну сцелосц, и нє лєм вони, алє и шицки други особи котри маю дзеку робиц и помогнуц у роботи Националного совиту. Прешвечени сом же пошвидко достанєме информациї, идеї и предклади же цо ше и як робело, а цо би ше могло злєпшац, або поробиц на цалком иншаки, квалитетнєйши способ. Сцеме посцигнуц кед нє максимум, а вец голєм оптимум спрам датих обставинох и хвильки у котрей ше моментално находзиме ми, як руска заєднїца, як Покраїна, як держава и на концу концох, ми як часц ширшей европскей заєднїци – заключел Сакач

СТАТИСТИКА У пиятим зволаню Националного совиту Руснацох єст шейсц жени и 13 хлопох. Найзаступенша професия новинаре – пецеро члени приявели тоту роботу. Найвецей єст Керестурцох – седмеро, а з Коцура єст пейц членох. Троме члени з Нового Саду, двойо з Вербасу, а з Дюрдьова и Сриму по єден член того зволаня. Кед слово о предходним искустве, двоїм членом то треци мандат: Олена Папуґа була член и предходних двох зволаньох, Микола Шанта предходного и першого зволаня Националного совиту. Пейцом членом то други мандат: Миломир Шайтош, Желько Ковач и Борис Фейди були члени предходного зволаня, Дюра Винаї трецого, а Йоаким Рац другого зволаня Националного совиту Руснацох. Дванацецеро першираз вибрани до членства Совиту. После предсидательох зоз Коцура (Рафаїл Русковски) и Керестура (Славко Орос и Славко Рац у двох зволаньох), Борислав Сакач перши Новосадян вибрани на чоло Националного совиту Руснацох. И. С.

О тим цо обчекує од нового зволаня Совиту, Желько Ковач гварел: – Насампредз же бизме робели у интересу рускей заєднїци, у першим шоре треба зачувац шицки здобути права хтори маме, и предлужиц добру праксу и шицким тим цо прешли зволаня Совиту розпочали. То ше одноши и на предшколске образованє, стипендованє, на учебнїки, семинари, Лєтню школу, активносци у култури. Думам же ше вше баржей будзе требац обрацац ґу писаню проєктох и на таки способ обезпечовац средства, добре виплановац средства хтори доставаме з Републики и Покраїни, кед єст можлївосци, глєдац средства и од локалних самоуправох. Тиж обчекуєм же би члени Совиту вредно участвовали у роботи Совиту, його Одборох, знали цо ше збува и тримали крочай зоз шицким; там дзе можу, дзе жию и робя, же би координовали, лєбо допомогли у злєпшаню условийох у шицких наших штредкох. Олена Папуґа, хтора тераз по треци раз вибрана до Националного совиту прекоментаровала: – Понеже сом уж осем роки, односно предходни два зволаня була член Националного совиту, думам же терашнї Совит досц слабши, по тим же єст досц младих людзох хтори ше потераз нє занїмали з нашим националним животом, та ше обавам же нє маю досц искуства за тоти штири обласци. Национални совит нє треба похопиц лєм як схадзку на хтору ше приходзи лєм дзвигнуц руку, а материяли ше пречита або нє, алє ше главна робота случує звонка схадзкох и кажди дзень. Цо ше лїстини хтору я предводзела дотика, будземе активно участвовац у роботи у тих обласцох хтори ми поряднє провадзиме, та маме и особного и професийного искуства. Прето будземе помагац и робиц зоз шицкима тима цо зосцу робиц на добро нашого народу. – заключела Папуґова.■

РУСКЕ СЛОВО 5

ТИЖНЬОВНЇК 100 РОКИ ОД ВЕЛЬКЕЙ НАРОДНЕЙ СКУПШТИНИ И ПРИСОЄДИНЄНЯ (III)

ЮГОСЛАВЯНСКА ИДЕЯ Як историйне поняце, идея зєдиньованя Южних Славянох нє стара: коренї ма у першей половки дзеветнастого вику, дозревала у чаше вельких дружтвених пременкох, а драги по єй витворенє були рижнородни и часто заобиходни. Витворела ше у Кральовини Сербох, Горватох и Словенцох хтора преглашена 1. децембра 1918. року Пише: Сашо САБАДОШ

И

дея єдинства Южних Славянох у велькей мири була повязана з идеями уж споминаного Всеславянского конґресу отриманого у Праги револуцийного 1848. року. Зявела ше у кругох науковцох и интелиґенциї, а поступнє вошла и до политичного живота. „ИЛИРЦИ” И „НАЧЕРТАНИЯ”

КРАЛЬОВИНА Формални акт преглашеня Кральовства Сербох, Горватох и Словенцох ше одбул 1. децембра 1918. року у Беоґрадзе а зазначени є на малюнку чий автор Иван Тишов. Гранїци новей держави дефиновани у наступних рокох на мировних конференцийох хтори ушлїдзели, а державне ушоренє централистичней уставней парламентарней монархиї устроєне з Видовданским уставом 1921. року.

6 РУСКЕ СЛОВО

Єден конар тей идеї бул Илирски рух Людевита Ґая. Тот рух бул насампредз горватски, алє єдинство Южних Славянох видзел як способ защити нєвелькей Горватскей од сушедних нєславянских народох, окреме Мадярох. Єден з найзначнєйших идеолоґох вчасного югославянства з горватского боку бул дяковецки римокатолїцки бискуп Йосип Юрай Штросмаєр, хтори перше стал на позицийох такволаного австрославянства хторе подрозумйовало злєпшованє положеня Славянох, насампредз їх южного конара, знука самей Габзбурґскей монархиї през федерализацию без идеї подполного видвойованя од Бечу. Штросмаєр, медзитим нє наиходзел на порозуменє доминантних кругох у Монархиї за свойо идеї. Тиж так, треба буц ясне читательови же Штросмаєр бул католїцки прелат и гоч ше закладал за помиренє медзи православийом и католїцизмом, вшелїяк бул за ключну улогу заходней Церкви у зєдиньованю. Цо ше Сербох дотика, главну улогу у дефинованю места Сербиї у зєдинєню Южних Славянох мало „Начертаниє“, документ хтори на бази идейох ческого панслависти Франтишека Заха 1844. року зложел Илия Ґарашанин, єден з найзначнєйших, кед нє и найзначнєйши сербски политичар штредку дзеветнастого вику. По тей програми, Сербия сто-

жер обєдиньованя шицких южнославянских подручох хтори ше у тим чаше находзели под власцу Габзбурґох и Османлийох. После успишного зєдиньованя Италиї формализованого 1861. року и хторе ше одбуло под руководством Пиємонтско-Сардинийского кральовства, у наступних деценийох ше вше вецей будзе бешедовац о Сербиї як о потенцийним „Пиємонту Южних Славянох“. Як реакция на таку можлїву улогу Сербиї, зявела ше и радикална национална опция при Горватох у виду Странки права Анти Старчевича и Еуґена Кватерника. Заш лєм, у горватским корпусу исновали и опциї хтори були за цеснєйше сотруднїцтво зоз Сербами, та на уровню политичного живота Горватскей формована ГорватскоСербска коалиция 1905. року. ОД ДЕКЛАРАЦИЙОХ ПО ЮГОСЛАВИЮ З початком Першей шветовей войни, найзначнєйши прихильнїки югославянскей идеї з Австро-Угорскей пошли до емиґрациї. То насампредз були сплитски политичар др Анте Трумбич и Франо Супило хтори по войну бул базовани у Риєки. Вони у Паризу 30. априла 1915. року формовали Югославянски одбор хтори за циль мал ошлєбодзенє южнославянских жемох од Австро-Угорскей и зєдиньованє з Сербию и Чарну Гору. Єден зоз найзначнєйших членох Одбору бул и славни скулптор Иван Мештрович. Ище скорей формованя Югославянского одбору, а на габи значних побидох на початку Велькей войни, Народна скупштина Кральовини Сербиї 7. децембра 1914. року у Нишу прилапела „Декларацию о воєних цильох Сербиї“ з хтору и урядово предвидзела ошлєбодзенє и зєдинєнє Сербох, Горватох и Словенцох. Єдно з главних препреченьох полному зєдинєню бул уход Италиї до войни на боку Антанти 1915. року, за цо вона поглєдовала Далмацию у хторей по националним составе доминовал южнославянски фактор. Цо ше дотика збуваньох у Габзбурґскей монархиї, у маю мешацу 1917. южнославянски посланїки Райхсрату, представнїцкого цела австрийскей часци Монархиї, формую Югославянски клуб на чиїм чолє бул словенски политичар др Антон Корошец. Вон у мено Югославянского клубу на схадзки Райхсрату 30. мая пречитал такволану Майску декларацию у хторей ше глєда зєдинєнє шицких те 7. ДЕЦЕМБЕР 2018.

tiznjovnjik@ruskeslovo.com

риторийох у Монархиї дзе жию Словенци, Горвати и Серби до єдного самостойного державного цела под власцу габзбурґско-лотаринґскей династиї. Тота Декларация нє була прилапена анї у Монархиї, анї у проюгославянскей емиґрациї. Як свойофайтови одвит на тото, на острове Крф, на хторим ше находзела сербска влада, од 15. юния по 20 юлий 1917. року члени Югославянского одбору и представителє власцох Кральовини Сербиї отримали конференцию чий конєчни резултат була Крфска декларация хтора ясно дефиновала намиру о формованю заєднїцкей держави Южних Славянох по законченю войни. И гоч мено „Югославия“ исновало як можлївосц, предсидатель влади Сербиї Никола Пашич инсистовал на присустве сербского националного мена у урядовей назви будуцей держави, як знак уложеней державносци Сербиї до новей держави. Так ше на концу дошло и до мена „Кральовство Сербох, Горватох и Словенцох“. На Конґресу погнобених народох Австро-Угорскей отриманим априла 1918. року у Риме, представителє емиґрацийох меншинских народох Габсбурґскей монархиї констатовали же Славянє и Латини у Австро-Угорскей загрожени и же виступанє з тей держави нєобходне. Практично, теди щезла кажда реална можлївосц реформи Монархиї, а славянска будучносц у самостойних националних державох постала єдина виглядна опция. ЗЄДИНЄНЄ Представителє южнославянских политичних странкох у Монархиї у марцу 1918. року прилапели Заґребску резолуцию хтора вимагала „народну нєзависносц и на демократских фундаментох ушорену державу Словенцох, Горватох и Сербох” без споминаня габзбурґско-лотаринґского кральовско-царского дому за розлику од Майскей декларациї зоз 1917. року. Октобра мешаца 1918. року у Заґребе формована Народна рада Словенцох, Горватох и Сербох. За предсидателя Ради вибрани др Антон Корошец, за першого подпредсидателя горватски политичар др Анте Павелич (у историоґрафиї познати и як Анте Павелич – зубар, же би ше направела розлика у одношеню на будуцого вожда горватских усташох Анту Павелича – адвоката), а за другого Светозар Прибичевич, политични вожд Сербох у Горватскей и єден зоз лидерох Горватско-Сербскей коалициї. Дня 19. октобра Народна рада обявела же пребера водзенє народней политики за шицки южнославянски жеми у Монархиї, а 29. октобра на схадзки Горватского собору претаргнути шицки державнопрани вязи з АвстроУгорску и уходзенє, вєдно з другима южнославянскима жемами, насампредз зоз Словению и Босну и Герцеґовину, до заєднїцкей Держави Словенцох, Горватох и Сербох под управу Народней ради. Нєодлуга потим, уж после уходу сербского войска до Чарней Гори, концом новембра отримана такволана Подґорицка скупштина на хторей зруцена династия Петрович-Нєґош и преглашене зєдинєнє з Кральовину Сербию. Исти час, у Руми и Новим Садзе славянски, а насампредз сербски скупштини принєсли подобну одлуку кед слово о нєшкайшей Войводини. Преглашенє Кральовства Сербох, Горватох и Словенцох ше одбуло 1. децембра 1918. року у Беоґрадзе. Так формована держава хтора у рижних своїх модификацийох у наступних деценийох двацетого столїтия дефиновала животи шицких своїх жительох. Тот уплїв остал присутни и после єй траґичного розпаду. (Предлужи ше) 7. ДЕЦЕМБЕР 2018.

STANOVISKA Пише: Мария ПЕРКОВИЧ, гражданска активистка

ХОМО ЛУДЕНС, ЧИ ХОМО ФАБЕР? Читам, у дзепоєдних општинох єст Kанцелария за зменшанє худобства чия намена же би ше социялну помоц трошело наменски, а нє же би, нє дай Боже, хаснователька одпутовала на одпочивок на Мадаґаскар, лєбо ронтовно трошела на увозни гиґиєнски уложки з криделками. Обще познате же хасновательки социялней помоци по природи пусти, же найволя трошиц навелько и олєгко, так же социялна помоц будзе уплацана директно дзе треба, и треба ю будзе заробиц. Гей, заробиц социялну помоц. Бо тиж обще познате же хаснователє социялней помоци лєнїви и нє сцу робиц. Е, нє мож так вецей, гвари держава, и одтераз их „вишлє” на примушуюцу роботу, у складзе зоз свою експлоататорску идеолоґию. А тото же социялна помоц (исто як и минимална, а скоро же и просекова плаца) спод каждого еґзистенциялного минимума, тиж цалком у складзе з идеолоґию експлоататорней держави. Цо вецей, примушуюца робота за социялну помоц (лєбо без нєй), то лоґична идея фашизма. И випатра, цалком є у шоре за дакедишнього „товариша” министра хтори ю и порушал даскельо роки назад, ище док тримал портфель социялней защити. З такима мирами, фашизем досцигол „биле розжиряченє” хторе нас уж скоро ошлєпло. Кед вихабиме шицки гевти общи места буржоазийней идеолоґиї же худобство виключно пошлїдок лєнївосци (а кед би то наисце було так, жени-ґаздинї були би найбогатша популация на швеце – їх роботни час нїґда нє престава, нєт викенди, рочни одпочивки и нєроботни днї пре швета...), та аж и кед вихабиме тезу же робота вираз и орудиє нєшлєбоди чловека, простор по конєц текста можеме вихасновац же бизме врацели диґнитет лєньствованю. Лєньствованє, лєбо геверованє, єдини стан достойни чловека, гуторел Аристотел, хтори, лєм най здогаднєм, нє мал анї дня „роботного стажу”. У тим лєньствованю, обдумал филозофску систему, поставел постулати и теориї природи, дружтва и науки хтори и нєшка, скоро 25 вики познєйше, и далєй важа, правда даґдзе покус дополнєни. Наша цивилизация и после скоро двох и пол милениюмох, на швет и далєй патри през очи того лєнївого чловека. А цо шицко обдумали и видумали други його шлєбодни сучашнїки и согражданє з Атини, чежко и начишлїц и похопиц. Вшелїяк, надпомнїме пре историйну правду же ту було и морйо рабох хтори за нїх и место нїх робели. Нєшка маме технїку и техноґию же би зме шицки могли лєньствовац як Аристотел, а да вецей нїхто нє муши рабовац. Геверованє, заправо, єдини можлїви милє за креативну творчосц каждей файти. Робота тоту можлїввосц забива. Нє робота створела чловека, алє бавенє. Homo ludens старши од Homo fabera, и то на стотки тисячи роки. Нєнавидзенє роботи, хтору з правом пестовали антични дружтва, аж нєшка би ше могло витвориц у полним обсягу, а же би нїхто прето нє церпел. Алє ми ше и далєй тримаме култу и славеня рабскей роботи. Так же, кеди ґод сцеце дакого обвинїц за лєнївосц, здогаднїце ше Аристотела. Становиска висловени у тим тексту виключно авторово и нє вше одражую ушорйовацку политику новинох „Руске слово”

РУСКЕ СЛОВО 7

НАШО МЕСТА ЛОКАЛНИ ВИБЕРАНКИ У ОПШТИНИ КУЛА

ПРЕГЛАШЕНИ АЖ ОСЕМ ЛЇСТИНИ Локални виберанки у Општини Кула буду отримани 16. децембра, а придац лїстину могло по 1. децембер. Придати, и преглашени аж осем лїстини, и то найвецей остатнього дня. Гражданє шицких населєних местох з општини Кула буду гласац за 37 одборнїкох спомедзи осем лїстинох. Перши котри придали лїстину то Општиниски одбор Сербскей напредней странки под назву „Александар Вучич – Прето же любиме Кулу” на котрей єст 37 предложених кандидатох, а перши Никола Жежель. Под числом два на виберанкох будзе лїстина Социялистичней партиї Сербиї под назву „Социялистична партия Сербиї – Ивица Дачич” на котрей єст 25 кандидатох, перши др Велибор Васович. Лїстина котра преглашена треца по шоре то „Рух обнови кральовини Сербиї – Марко Кошутич” зоз 25 кандидатами медзи котрима перши Ненад Трбович. Остатнього дня, придати, а потим преглашени идуци пейц лїстини. Штварта по шоре преглашена лїстина Русийскей странки под назву „Русийска странка – Душан Гайдукович – Кеково принципи” котра ма 13 кандидатох, перши на нєй Душан Гайдукович. Пията лїстина Општинского одбору Руху социялистох под назву „Рух социялистох Кула” на котрей перши Филип Пронек медзи 25 кандидатами. Потим преглашена и лїстина Сербскей радикалней странки котра ноши число шейсц, а вола ше „Сербска радикална странка – доктор Воїслав Шешель” на котрей єст 13 кандидатох. Число седем будзе стац опрез назви лїстини Партиї зєдинєх пензионерх Сербиї „Партия зєдинєних пензионерох – Милан Кркобабич – и Кула Сербия” на котрей єст 25 кандидатох, а перша на нєй Люба Бабич.

Остатня преглашена осма по шоре лїстина котру придала ґрупа гражданох, а котра ноши назву „Критична маса” на котрей єст 15 кандидатох за општинских одборнїкох. Най здогаднєме, виберанки розписала предсидателька Скупштини Сербиї Мая Ґойкович, внєдзелю, 28. октобра, за одборнїкох скупштинох општинох Кула, Долєвац, Кладово и Лучани за 16. децембер того року. У општини Кула гласац годно аж на 40 виберацких местох у шейсц населєних местох з котрих 15 у Кули, 11 у Червинки, седем у Сивцу, у Руским Керестуре штири, у Крущичу два, а у Липару єдно. Виберанки буду запровадзени на основи Закона о локалних виберанкох, а за нїх задлужени Општински виберанково комисиї. Остатнї локални виберанки у Општини Кула були отримани 24. априла 2016. року. М. Дж.

МИНИСТЕР ПОЛЬОПРИВРЕДИ НАЩИВЕЛ РУСКИ КЕРЕСТУР

НЕДИМОВИЧ ПОТРИМАЛ ПАПРИҐАРОХ Министер польопривреди, лєсарства и водопривреди Бранислав Недимович у просторийох Месней заєднїци у Руским Керестуре, 4. децембра ше стретнул зоз польопривреднїками и функционерами валалскей и локалней власци, на чолє зоз предсидательом Дочасового орґану Општини Кула Велибором Милоїчичом.

8 РУСКЕ СЛОВО

Министра у мено домашнїх привитали Иґор Фейди и Владимир Олеяр, а потим у скоро годзиновей нєпоштредней розгварки зоз присутнима, министер найвецей сцел чуц питаня продуковательох, хторих було нєвельке число. Як виявел, Керестурци найлєпши продукователє паприґи у жеми, и паприґаром предочел же у виглєдованьох европского тарґовища за наступни период, паприґа на пиятим месце медзи 20 найглєданшима продуктами. Окрем питаньох о тогорочней продукциї паприґи було бешеди и о ситуациї у кере стурскей Фабрики „АБЦ”, дзе ше министер понукнул поштредовац, о ценох, субвенцийох, реґре сованю горива, орґанскей продукциї и других питаньох вязаних за польопривредну продукцию. Пред тим як цо пришол до Руского Керестура, министер нащивел и Липар дзе ше тиж стретнул з меншим числом польопривреднїкох. М. А. 7. ДЕЦЕМБЕР 2018.

mesta@ruskeslovo.com

ДЕЛЕҐАЦИЯ ЗОЗ КОЦУРА НАЩИВЕЛА ПРОКОСОВИЧИ

ПРЕДЛУЖЕНЕ 30-РОЧНЕ ПРИЯТЕЛЬСТВО Штредком октобра Коцур нащивели госци з Прокосовичох зоз Босни и Герцеґовини. Прокосовичи то валал зоз котрим ше Коцур побратимел ище 1979. року през емисию „Знанє иманє”, а у Коцуре тото сотруднїцтво после вецей як 30 рокох ознова обновене и предлужене прешлого викенда кед БиГ нащивела делеґация зоз Коцура. Числена делеґация зоз Коцура, на чолє зоз предсидательом Општини Вербас Миланом Ґлушцом, прешлого викенда врацела нащиву Прокосовичом. До того валалу у Босни и Герцеґовини пошли члени Совиту Месней заєднїци Мирко Штрбац и Здравко Бесерминї, на чолє зоз предсидательом Совиту Жельком Бєланом, як и секретарка МЗ Єлена Бесерминї и комунална дежурна Ивана Бесерминї. Окрем представительох МЗ до Прокосовичох пошли и члени наших културних здруженьох. КУД „Жатву” представяла Мария Дудаш Фейса, КУД „Завичайне врело” Снежана Радошевич, Етно клуб „Одняте од забуца” Моника Гарди, а у мено Фодбалского клуба „Искра” до нащиви побратименому месту пошол подпредсидатель Михайло Варґа Пеле. Нащива тирвала два днї и на тот завод, медзи иншим, предсидателє Месних заєднїцох Коцур и Прокосовичи, Желько Бєлан и Недим Омердич, подписали протокол, односно спорозуменє о предлуженю сотруднїцтва. – Мило ми же зме врацели нащиву Прокосовичом и же зме на тот способ указали же зме заинтересовани предлужиц друженє у обласци култури и спорту, а тото зме и формализовали зоз подписованьом протоколу о предлуженю сотруднїцтва котре претаргнуте

90-тих рокох. Протокол то основа за розвой сотруднїцтва на културним, спортским, алє и на привредним, односно економским уровню – визначел предсидатель Совиту Месней заєднїци Коцур Желько Бєлан. Делеґациї зоз Коцура придружел ше и предсидатель општини Вербас Милан Ґлушац, котри тиж присуствовал на подписованю протоколу о сотруднїцтве, а вон особнє мал схадзку зоз началнїком Општини Лукавац, котрей припадаю Прокосовичи, др Едином Деличом. Окрем валалох, у предвойновим периодзе контракт о сотруднїцтве бул подписани и медзи општинами Вербас и Лукавац, а до котрих бул уключени и Никшич. – Општина Вербас цалком потрима протокол котри подписани медзи Коцуром и Прокосовичами и помогнє же би ше го цо квалитенєйше запровадзовало и же би бул обрацени ґу спорту, култури, туризму, а вшелїяк жадаме повязац и привреду двох општинох и направиц и економски хасен за наших жительох у општинох – заключел предсидатель општини Вербас Милан Ґлушац. З. К.

У БИКИЧУ

ОЗНАЧЕНА РОЧНЇЦА ОШЛЄБОДЗЕНЯ

Вовторок, 4. децембра, означена 74-рочнїца ошлєбодзеня валала у Другей шветовей войни и Дзень Ме сней заєднїци Бикич, хтора у општини Шид. При памятнїку погинутим борцом о. Владимир Еделински Миколка служел панахиду погинутим борцом, а пред тим, з оглядом на тото же було и шве7. ДЕЦЕМБЕР 2018.

то Воведениє, а Бикичанє у прешло сци на тото швето означовали Кирбай, служена Служба Божа. Венци на памятнїк покладли делеґациї Ме сней заєднїци, локалней самоуправи и борецкей орґанизациї, а школя ре зоз Под руч ней школи „Срим ски фронт” отримали рецитал. Вл. Дї.

РУСКЕ СЛОВО 9

НАШО МЕСТА ОТРИМАНА СХАДЗКА СКУПШТИНИ ОПШТИНИ ШИД

ПОТРИМОВКА РОБОТИ ЯВНИХ ПОДПРИЄМСТВОХ На схадзки Скупштини општини Шид 30. новембра доминовали точки дньового шора о роботи явних подприємствох, хорим локална самоуправа снователь, и то за перши дзевец мешаци того року. Одборнїки дали потримовку дїлованю ЯКП „Явне ошвиценє, услуги и отримованє”, потим ЯКП „Стандард”, ЯКП „Водовод” и ЯП „Завод за урбанизем”. Цо ше дотика ЯКП „Стандард”, Славица Сремац, директорка того подприємства наглашела же воно витворело плани приходох з 85 одсто, а розходох 83 одсто. Додала и же було набавки основних средствох роботи з власних средствох. Одборнїцу Наташу Цвєткович (СДС) интересовало чи будзе санирована депония шмеца и чи буду достати средства Влади Япону як ше нависцовало. Директорка одвитовала же тоти средства нє достати, алє же ше и у 2019. року будзе конкуровац же би Япон финансийно помогнул санированє депониї. Сремац додала и же ше подприємство остарало же би на депониї вецей нє було „самозапальованя шмециска”, односно огня и диму хтори найбаржей чкодзи людзом и животному штредку. Милан Яндрич, директор „Заводу за урбанизем” наглашел же слово о єдним чежким дїловним року, алє же подприємство позитивно дїловало. Нажаль, случело им ше и нєщесце у дїловних просторийох, кед ше у єдней часци звалєла повала, алє нїхто нє покалїчени. Познєйше ше повалу оправело.

Стефан Чипкар, руководитель Финансийней служби у ЯКП „Водовод” гварел одборнїком же тото подприємство обчекує ище лєпши дїловни резултати кед цалком будзе запровадзена експлоатация воводову у Соту, а тиж и кед почнє робиц водовод хтори того року збудовани за Бикич и Привину Ґлаву, та ше обчекує прикапчованє ґаздовствох на водоводну мрежу. Финансийне дїлованє Чипкар илустровал з податком же од планованих 30,6 милиони динарох по конкурсох, достати лєм пейц милиони динари. СО принєсла и одлуку о явним транспорту путнїкох на подручу општини з хтору тота дїялносц усоглашена зоз новима законскима предписанями. Будзе вибране транспортне подприємства хторе сполнї условия по конкурсу и будзе превожиц путнїкох у шидскей општини. Вл. Дї.

ПОЛОЖЕНИ БЕХАТОН ЦЕГЕЛКИ ОПРЕЗ РУСКОГО ДОМА И ДОМА КУЛТУРИ У КОЦУРЕ

ЦЕНТЕР ВАЛАЛА БУДЗЕ КРАСШИ

Коцур ма єден з найушоренших ва лал ских цен трох у околї ску, алє и да лєй єст ча сци котри би тре ба ло ре но ви рац пре крас ши ви патру нок цен тра валала. Єд но та ке ме сто опрез Подручней канцелариї Националного совиту Руснацох, та квола но го Ру ско го дома и опрез Дома култури, котри пришли на шор же би ше их ушорело. Коцурска Ме сна заєднїца прешлого тижня ришела поробиц и тоту часц центра та, гоч жима сцисла, порад зене же ше положи бехатон це гел ки на спом ну ти ме ста.

10 РУСКЕ СЛОВО

Жимна хвиля нє завад зала роботнїком змаєвацкого подприємства „Арлет” же би за даскеьо днї поробели тото цо Коцурци задумали и прикрашели валал. Роботу финансовала Ме сна заєднїца Коцур, а по конєц рока на главней драги у валалє буду положени и диґитални дисплеї котри буду указовац вожачом же зоз котру швидко сцу гоня и спозорйовац их на швидкосц хтора дошлєбодзена. З. К.

И У ВЕРБАШЕ ОЗНАЧЕНА СТОРОЧНЇЦА ПРИСОЄДИНЄНЯ

ЗАЧУВАНИ МУЛТИКУЛТУРАЛИЗЕМ Зоз Свя точну ака де мию у Ґимназиї „Жарко Зренянин” и Општина Вербас означела сторочнїцу присоєдинєня Войводини ґу тедишнєй Кральовини Сербиї. Академию отворел предсидатель Општини Милан Ґлушац хтори бешедовал о идеї шлєбоди и ровноправно сци, як и мултикултурализму хтори указани 1918. року, а хтори Войводину зачували до нєшкайших дньох. Зоз историйного аспекту о присоєдинєню гуторели историчаре Слободан Бєлица и Миро слав Ячимович, хтори визначели же цали мешац новембер пошвецени вику присоєдинєня. Програму у Ґимназиї збогацел и Хор „Бачки шпиваче” хтори виведол гимну „Боже правде” и писню „Во стани Сербие”, а школярка Наташа Виґнєвич з тей нагоди рецитовала писню „Оцовщина”. А. М. 7. ДЕЦЕМБЕР 2018.

mesta@ruskeslovo.com

У ВЕРБАШЕ ПРЕЗЕНТОВАНА СИСТЕМА СТАЦИОНАРНОГО ДАЛЇНСКОГО ЧИТАНЯ ВОДОМЕРОХ

ТЕХНОЛОҐИЯ ХТОРУ ШЕ ПЕРШИРАЗ ПРИМЕНЮЄ стеми на водоподцагу, а предсидаУ сали Скупштини општини Вертель општини Вербас Милан Ґлубас прешлого пиятку отримани вашац гуторел о бенефитох хтори жни сход хтори нащивели предстатота технолоґия принєше општивителє подприємствох зоз Сербиї и ни. Мадярскей и Турскей чия дїялносц – Нє боїме ше од нових технолодистрибуция води. ґийох и поволуєме и других же би Презентация отворена зоз кратнам понукли свойо пилот-проєкти ким филмом о розвою водоводу у за реализацию у нашей општини. Вербаше, а по сле того Явне комуУ обласци водоподмирйованя зме налне подприємство „Комуналєц” и вельо зробели, маме потримовку продукователь водомерох, турска од нємецкей „KfW” банки и циль фирма „Байлан”, шицких присутних нам же бизме з модернизацию, риупознали з тоту нову иновативну шели и шицки проблеми дистритехнолоґию. буциї води за пице у валалох опСистема далїнского читаня водоштини Вербас – визначел Ґлушац. мерох „Лора” обезпечує швидши Руководитель Дїловней єдинки приступ ґу информацийом о троше„Водовод и канализация” Мироню води, цо далєй оможлїви швидку слав Фейса на тот завод предстаинтервенцию у случаю кед ше дацо вел применьованє и предносци сипогуби и єст менєй утрати на систестеми, хтора пошвидко будзе станми. дард за шицки водоводи, а свойо Як з тей нагоди визначел директор Мирослав Фейса задовольство пре успишно реалиЯКП „Комуналєц” Синиша Адамович, вербаски водовод перши у Сербиї имплементовал зовани проєкт виражел и представитель турскей компаА. М. систему далїнского провадзеня трошеня води зоз си- ниї „Байлан” Ендер Юлахас.

НА ФАХОВИМ СХОДЗЕ О ЛОКАЛНЕЙ БЕЗПЕЧНОСЦИ УЧАСТВОВАЛ И ВЕРБАС

ПОТРИМОВКА ДЕРЖАВНИМ ОРҐАНОМ Предсидатель општини Вербас Милан Ґлушац прешлого тижня нащивел фахови сход „Змоцньованє сотруднїцтва у витворйованю превенциї у городох и општинох – дїлованє локалних совитох за безпечносц” хтори у Новим Садзе орґанизовале Министерство нукашнїх дїлох Републики Сербиї з потримовку Фондациї „Ханс Зайдел” з Нємецкей. Ґлушац з тей нагоди учашнїком сходу представел проєкт „Полиция у локалней заєднїци”, хтори ше у општини Вербас запровадзує уж даскельо роки и ефикасни є модел сотруднїцтва и заєднїцких активносцох локалних орґанох задлужених за безпечносц и Полицийней станїци. – През снованє и дїлованє локалних совитох за безпечносц, найодвичательнєйши дружтвени субєкти и державни орґани у городох и општинох заєднїцки превентивно дїйствую на зменшанє криминалу и ризику за безпечносц гражданох. Наш задаток же бизме дали полну потримовку державним орґаном при зопераню тих зявеньох, а праве проєкт „Полиция у локалней 7. ДЕЦЕМБЕР 2018.

заєднїци” послужел як модел як мож унапредзиц безпечносц на велїх планох и як локална заєднїца, и гражданє можу буц потримовка полицийним тимом – визначел Ґлушац. На фаховим сходу у Новим Садзе присуствовал и командир Полицийней станїци Вербас Драґомир Тешанович. vrbas.net/А. М.

РУСКЕ СЛОВО 11

ЕКОНОМИЯ РУСКИ КЕРЕСТУР БУДЗЕ МАЦ НОВУ ХЛАДЗАЛЬНЮ

ПОДПИСАНИ КОНТРАКТ О КУПОВАНЮ ПАРЦЕЛИ

Пише: Марина ДЖУДЖАР

У Шветочней сали Општини Кула прешлого тижня, пияток, 30. новембра, подписани контракт о предаваню парцели поверхносци 2,3 гектари у индустрийней зони у Руским Керестуре. На тей парцели, як наявене, будзе вибудована нова хладзальня, уж познатого одкупйовача керестурскей паприґи, компаниї „Маньо” ДОО зоз Футоґу

К

онтракт о предаваню парцели подписали директорка компаниї „Маньо” ДОО зоз Футоґу Даниєла Савичич и предсидатель Дочасового орґану Општини Кула Велибор Милоїчич. Власнїк футожскей компаниї Срдян Савичич уж пейц роки присутни у Руским Керестуре як одкупйовач паприґи, котру углавним вивожи на тарґовище Европскей униї. ПЛАНИ ЗА ДАЛЬШЕ УКЛА ДАНЄ Парцела поверхносци 2,3 гектари перша з правого боку у индустрийней зони на уходзе до Руского Керестура зоз Кули. Инвеститор за ню видвоєл 8 милиони 670 тисячи динари. Будованє хладзальнї наявене за конєц 2019. року, а початок роботи за 2020. рок, кед би требали достац роботу од 35 до 40 роботнїки.

12 РУСКЕ СЛОВО

И ХЛАДЗАЛЬНЯ И ПРЕРАБЯЦКИ ПОГОН Плани будуцого инвеститора истого вечара були представени и на пригодней вечери у ресторану „Червена ружа” у Руским Керестуре, на котру були поволани коло 100 кооперанти одкупйовача паприґи „Маньо” ДОО. Присутних привитали Савичич и Милоїчич, котри подробнєше людзох поинформовали о спомнутей инвестициї и о дальших планох розвою новей хладзальнї. Гварели же у будуцих контраченьох акцент будзе положени на менши польопривредни ґаздовства котрим заградкарство дополнююца дїялносц, як мала фамелийна робота.

– Ниа, 18 роки тарґуєме, увожиме и вивожиме овоци и желєняву, остатнї пейц роки занїмаме ше и зоз одкупом керестурскей паприґи. Рочнє вивежеме коло 4 000 тони паприґи, єдну часц и преробиме. Плануєме вибудов хлад зальнї, концом 2019. року, а вредносц инвестициї будзе коло 2 милиони евра, дзе ше обезпечи роботу 35 до 40 роботнїком. Рочни план за преробок у хладзальнї коло 7 000 тони овоци и желєняви, котру будземе вивожиц на заходне тарґовище. У валалє маме коло 100 кооперантох, видзел сом же зме здобули довириє, прето зме ше и опредзелєли за Руски Кере стур. Плануєме подзвигнуц продукцию шпарґли, корнишонох, яблукох, ягодох, малинох, будземе контрачиц, едуковац парастох и даме увагу малим фамелийним ґаздовством – гварел Савичич. Инвеститор потераз бул часточно зависни од кере стурскей хладзальнї „АБЦ ФУД”, єдну барз малу часц роби змарзали у нєй, а у їх дворе котри закупйовали, окончовали одкуп паприґи. Одкуп и идуцей сезони будзе на истей локациї, а по вибудови хладзальнї будзе у новим просторе, пре йґ дра ги. Са ви чич ви ха сно вал тоту 7. ДЕЦЕМБЕР 2018.

ekonomija@ruskeslovo.com

нагоду же би наглашел же окрем простору котри закупюю, иншаки други вязи зоз хладзальню „АБЦ ФУД” нє маю. ЗАДОВОЛЬНИ И СОТРУДНЇКИ Сотруднїк инвеститора котри задлужени за одкуп керестурскей паприґи Ацо Зарубица зоз Руского Керестура, котри после пейцох рокох сотрудзованя зоз Савичичом ма лєм красни слова и подзековносц на коректносци. – Зоз компанию „Маньо” ДОО мам лєм позитивни искуства, там роботнїк наисце випочитовани. Мам вельку шлєбоду координациї одкупу и дзечнє прилапюю мойо идеї. Можебуц би ми дахто анї нє верел же у Сербиї по стої таки ґазда з котрим ше мож догвариц о шицким, а тото цо найважнєйше, то же виплацованє порядне. Сезону одкупу зме закончели зоз вимиренима поглєдованями, шицку робу ше плаци на два днї, найпознєйше о штири днї кед же придзе викенд, нїґда познєйше, цо наисце значне. Од инве ститора мож обчековац же подобне одношенє будзе мац и ґу занятим у новей хладзальнї – визначує Зарубица. З тей нагоди Милоїчич наглашел же то перша инве стиция у кулскей општини звонка населєного места Кули, та же то будзе значна инвестиция за Керестурцох, а окреме патрено з того боку же продукователє достаню сиґурного партнера. – Велька значносц тей инвестициї котру планує Срдян Савичич у Руским Керестуре, и задовольни сом же инвестиция праве у вашим валалє. Гоч нови роботни места значни за Руски Керестур, алє ту и друге же валал достанє стабилного, сиґурного партнера и одкупйовача польопривредних продуктох. Знаме за аґонию котра ше слу-

7. ДЕЦЕМБЕР 2018.

човала зоз хладзальню „АБЦ ФУД”, нє жадам нїкого критиковац, алє познате же паприґаре мали чежкосци коло наплацованя своїх продуктох – виявел Милоїчич. ТРОЙНЇСТИ ХАСЕН Од наявеней инвестициї ше витвори тройнїсти хасен – Општини Кула предала парцелу, инвеститор зменша трошки транспорту роби и керестурски польопривреднїки буду мац кому предац паприґу. Индустрийна зона скоро уж порихтана за будованє, нєдавно справена приступна драга, котра би тераз требала буц и асфалтована, струя обезпечена, а наявене доводзенє и води у догварки зоз ЯКП „Руском”. На концу остава лєм приключиц ше на ґаз, котри нєдалєко. – Продукователє достаню стабилного и озбильного партнера, цо потвердзує и число присутних людзох на нєшкайшим сходу. Важне же Савичич ма у плану нє лєм хладзальню, алє и отверанє мини погону за преробок овоци и желєняви, цо отвори можлївосц продукциї малим ґаздовством. Одушевела ме Савичичова идея же би його партнере були людзе котри садза по пол гольта заградкарских културох, понеже то йому ґарант же то може поробиц єдна фамелия. Задовольни сом барз же сом нєшка у дружтве тих вредних людзох. Гей вон купел жем од нас, алє ми партнере котри треба же бизме му олєгчали дїлованє и помогли як йому так и керестурским паприґаром, думам и на орґанизованє манифестациї „Днї керестурскей паприґи”, на котру дзечнє приходзиме. То єдна прекрасна манифестация, символ Руского Велибор Милоїчич и Керестура и його вредного народу – Срдян Савичич наглашел Милоїчич.■

РУСКЕ СЛОВО 13

ЕКОНОМИЯ БОРИС ДАВИД, ПРИВАТНИ ҐЕОМЕТЕР ЗОЗ ШИДУ

РОБЕЛ И НА КАПИТАЛНИХ ПРОЄКТОХ Як ґеометер робел у шицких часцох Сербиї, а найвецей у Шидзе и Сримскей Митровици. Нєшка ма отворени Ґеодетски биро „Ґуд стар”, а у своєй роботи хаснує найсучаснєйши програми за ґеодетски премерйованя о пи со ва нє нє ле ґ ал но ви будо ва них обєктох, хторе зробене у по ступку применьованя Закона о озаконєню нелеґално вибудованих обєктох, указало же у Сербиї єст коло милион и 700 тисячи нєлеґално вибудовани обєкти. Вєдно зоз поднєшенима вимогами од скорей, за леґализацию єст коло два милиони нєлеґално вибудовани обєкти, а конєчни термин за озаконєнє тих обєктох 2020. рок. Тот закон о леґализациї, попри правеня катастерских планох, интензивней вибудови обєктох и драгох, до центру уваги остат нїх ро кох положел про фе сию ґеометра. Борис Давид зоз Шиду, перше закончел Вис шу будо вате ль но-ґеодет ску школу 2006. року у Беоґрадзе, а потим 2011. року дипломовал на Факултету технїчних наукох у Новим Садзе и тераз є мастер ґеодезиї и ґеоматики. Такой по дипломованю до стал роботу як приправнїк у подпри єм стве „АБ & KО Ґеоси стема” (AB&Co Geosystems d.o.o.) у Новим Садзе и робел на терену у Индїї, Беочину и Борчи. По сле пол рока роботи у Новим Садзе, до стал роботу як висши совитнїк у Катастру у Шидзе, дзе робел шейсц роки на виробку катастерских планох у катастерских општинох (КО) Бачинци, Куковци, Сот и Бинґула. Потим правел и отримовал такволани адре сни реґистер у КО Беркасово, Вишнїчево, Привина Ґлава и Ямена. – Робел сом и на снованю, обнови и отримованю катастра нєрухомо сцох у КО Сримска Митровица, потим сом робел на премерйованю водох у КО Шид и окончовал фахово надпатранє над ґеодетскима роботами у

П

14 РУСКЕ СЛОВО

Борис Давид

КО Шид. У Катастре у Шидзе сом робел шейсц роки по 2012. рок а вец сом прешол до Будовательного подприємства „Планум” АД Земун, дзе сом як водзаци ґеометер робел два роки – гвари Борис Давид. ПОСЛЕ ОСЕМ РОКОХ РОБОТИ, ОТВОРЕЛ ПРИВАТНУ ФИРМУ Ґеоме тер зоз пре ме рй о ва нь ом же ми збе ра подат ки о ґеоло ґ и й них прик ме тох же ми, як цо кон ту ри, над мор ска ви си на, хто ри ше ха снує за пра ве нє ма пох, а ма пи ше ха снує у об ла сци будо вате ль ства, про стор но го пла но ва ня або ур ба ни зма, як и по ль о при вре ди, во до при вре ди и дру гих об ла сцох. У сво єй ро бо ти ґеоме три ха сную на пред ни тех но ло ґ иї, як цо сате лит. То були иншаки роботи як пред тим, зоз векшу спокусу на роботох, як цо означованє и провад зенє вибудови авто драги Е-763 на часци три, од Такова по Прелїну, у длужини 17 километри. Значна робота була и на вибудови тунела Брдяни и Савинац. У тим подприємстве сом робел и на пририхтованю и обрабяню податкох и означованю на терену елементох на мо стох, водоводу и 7. ДЕЦЕМБЕР 2018.

ekonomija@ruskeslovo.com

дижджовней и дренажней инста ла циї – приповеда нам Борис Давид. По сле ро бот но го ис ку ствия за осем роки роботи, Давид одлучел основац само стойни Ґеодет ски биро „Ґуд стар” 2014. року. Дзекуюци одлич ному знаню анґлийского язика и компютерских програмох, у своєй роботи хаснує найсучаснєйши програми за геодет ски премерйова ня и знїманя. МА ПОТРЕБ НИ ЛИЦЕНЦИ Як при ват нїк здо бул но ви ис ку ствия на ро ботох на управ ним будин ку ТИМ „Изолир ка” у Шид зе, потим на ви будо ви хлад за ль нї и ма ґ а зи ну кла ль нї „Биґ Бул” у Бачин цох, а ро бел и звон ка оп шти ни Шид. Анґ а жо ва ни бул на ви будо ви наплат ней ста нї ци и рам пи на авто-дра ги у Врчи ну, знї ма нє на се лє ня у Па рачи ну за по тре би про єкто ва ня 14 ки ломе трох ка бла ви со ко го на пру же ня, по тим на дра гох у Кр нє шев цох, про вад зел будо ва нє фа бри ки кексу у ин ду стри й ней зо ни у Руми потим на ви будо ви ма ґ а зи ну ме тал них про одук тох у Ши ма нов цох „ЕРҐ” ДОО и шпеди циї „ПРО Те ам” у До ба нов цох. – По ряд на ро бота знї ма нє будин кох, ме ра нє пар це лох, знї ма нє водох (водо ва) як и ви ро бок про єктох пар це ло ва ня и пре пар це ло ва ня. За гра жда нох уж два ро ки актуал не оза ко нь о ва нє нє ле ґ ал но збудо ва них будин кох так же на по во лан ку гра жда на, кли єн та, при ход зим и окон чу єм потреб ни ме ра ня будин кох и пра вим будо вате ль ни пла ни за будин ки хто ри потим уход за до по ступ ку оза ко нь о ва ня будин кох. То ти ро бо ти окон чу єм нє лєм на под ру чу оп шти ни Шид, алє и у дру гих го родох кед сло во о век ших при вред них и подоб них будин кох и же би ше ви пла це ла моя ро бота на те ре ну – гва ри нам на кон цу Бо рис Да вид. Же би мохол робиц у своїм фаху Борис Давид положел испит и ма лиценцу одвичательного виводзача и проєктанта ґеодетских роботох, як и ґеодетску лиценцу першого шора и державни испит.■ Владимир Дїтко 7. ДЕЦЕМБЕР 2018.

ВОДОПРИВРЕДНЕ ПРИВРЕДНЕ ДРУЖТВО „ШИДИНА” ДОО ШИД

БЕҐЕЛЇ ШЕ БУДЗЕ ЧИСЦИЦ И НАРОК У тим року у општини Шид вичисцени 25,5 километри беґельох, зоз хторих виняти 106 551 кубни метери глїни и мутлянки Поверхносц Општини Шид ма 68 0000 гектари и на нєй ше находза аж 1 200 километри рижних беґельох, хтори отримує Водопривредне привредне дружтво „Шидина” ДОО зоз Шиду. Попри старосци о беґельох, тото подприємство отримує гаци (брани) на озерох у Соту и на озеру Мохарач у Ердевику, коши коровче и други рошлїни цо рошню на побрежйох, кладзе циви попод мости и други преходи прейґ беґельох. На концу того дїловного року у Водопривредним подприємстве „Шидина” задовольни зоз тим цо поробене. – Шицки роботи на отимованю беґельскей мрежи хтори окончуєме, робиме на подручу нашей општини Шид, а вязани зме за ЯВП „Води Войводини”. Конкуруєме на тендерох хтори розписую „Води Войводини” и так доставаме роботу, хтору компетентно окончуєме – гвари Милан Обрадович, окончователь длужносци директора. Вон додава же Водопривредне подприємство „Шидина” того року вичисцело беґельску мрежу блїзко мотела на авто-драги при Адашевцох, як и на подручу „Дєпуш” у напряме Моровичу. – Вичисцовали зме и викошовали и беґелї у Ямени, дзе поробене 35

ГРАЖДАНЄ МУША ЧУВАЦ ОКОЛЇСКО – Гражданє муша водзиц вецей рахунку о беґельох, же би до нїх нє руцали шмеце и же би ше их нє загартало з глїну, кед ору польопривредну жем, надпомина – Милан Обрадович. По його думаню, требало би предлужиц ушоренє потока Шидина од Масариковей улїци по улїцу Филипа Вишнїча, так же ше вибетонує цале корито рики, так як цо скорей зробене од уходу потоку до Шиду, по Масарикову улїцу.

Милан Обрадович

одсто роботох, алє и у Вашици, Моровичу и Вишнїчеве. Вкупно вичисцени 25,5 километри беґельох, а викопане 106 551 кубни метер глїни и мутлянки. Витаруповали зме коло 456 702 квадратни метери поверхносци коло беґельох – гвари Милан Обрадович и додава же ярки у Шидзе и на валалох отримую месни заєднїци. У Водопривредним подприємстве „Шидина” заняти 40 роботїки, а векшина з нїх високообразовани, зоз фахох хтори вязани за водопривреду и отримованє беґельскей мрежи. Подприємство розполага зоз потребну механїзацию, ма пейц баґери, булдожер, два таруповачки, трактор и пирскачку. – У 2019. року плануєме ушориц беґелї у Ердевику и у часци Ґибарцу, докончиц роботи у Ямени и предлужиц вичисцованє беґельох у Куковцох – гвари Обрадович. Вон додава же пред двома роками у Бачинцох ушорени беґель од гайзибанскей драги у напряме авто-драги, а пред штирома роками ґенерално вичисцени поток Шидина од сотского озера у Соту, по уход потоку до Шиду, хтори, як и шицки спомнути роботи, финансовали „Води Войводини”. Вл. Дїтко

РУСКЕ СЛОВО 15

Число 15

Ушорела: Сандра Саламун

АНАМАРИЯ БАБИЧ, ФОДБАЛЕРКА З ДЮРДЬОВА Пише: Сандра САЛАМУН

УЖИВА БАВИЦ ПРОЦИВ МОЦНЄЙШИХ ЕКИПОХ

И наша собешеднїца Анамария Бабич з Дюрдьова припознава же фодбал баржей хлопски спорт, алє то нє значи же го жени, дзивки и дзивчата нє можу бавиц. Єй потерашня кариєра нагадує же го можу бавиц на истим уровню и єднак борбено як и хлапци

А

намария ма 15 роки и тей єшенї уписала ше до першей класи Транспортней школи у Новим Садзе, на напрям технїчара драгового транспорту. През тид зень, док ма школу, жиє у Доме за школярох, а кед ше рихтала до интернату, перше цо спаковала до своєй торби була лабда за фодбал. З ню ше вше любела бавиц, а найволєла биц на ґол док бавела фодбал з хлапцами опрез бабовей хижи. Єй товаришка тренирала фодбал, пожадала и вона, та пошла з пайташку на тренинґ. Була у другей класи основней школи, и од теди нє престала бавиц фодбал. После матичного Женского фодбалского клуба „Бачка” Жабель, за хтори наступала три роки, фодбал почала бавиц у Спортским здруженю женского фодбалу „Стаїчево 2017” у Стаїчеве при Зренянину. Наисце нєзвичайна подїя допринєсла тому трансферу: – Мали зме порядне змаганє, а мнє тренер положел же бим бавела процив своєй екипи, у процивнїцкей. Бавела сом за СУЖФ „Стаїчево 2017” зоз Стаїчева. Перше ми було барз нєзвичайно бавиц процив своїх, алє сом свойо задатки на терену сполнєла. Змаганє ше закончело, у „Стаїчеве” озда були задовольни, пошвидко ме поволали и почала сом бавиц за нїх – толкує Анамария, и гвари же ше указало як добре же прешла бавиц до Стаїчева, бо єй матични клуб пошвидко престал робиц. З другого боку, Стаїчево центер женского фодбалу у штреднїм Банату. Сениорки бавя у Другей лиґи Сербиї ґрупа сивер, док кадеткинї наступаю у Розвойней лиґи Сербиї ґрупа сивер. У остатнєй сезони

16 РУСКЕ СЛОВО

бавела у сениорскей ґрупи, алє кеди-нєкеди и за кадеткинї. НУЖНИ И ТАЛАНТ И ТРЕНИНҐ Понеже ше нєдавно уписала до штреднєй школи и же ма нови обавязки, нє зна же чи попри шицкого нового цо ше єй случує, годна шицко постарчиц, и ґу тому и далєй бавиц фодбал. Дзеку ма, бо люби спорт, люби адреналин и люби ше змагац, алє ище увидзи цо будзе далєй док почнє ярня часц сезони. З оглядом же почала жиц у Новим Садзе було би єй єдноставнєйше бавиц за даєден клуб у тим варошу, як путовац до Стаїчева. Медзитим, пре спомнути причини, затераз ше обава од такей пременки. Конкуренция у векших клубох моцна, драга по перши тим длугока и фодбалу би ше мушела цалком пошвециц, кед нє сце шедзиц на лавочки. У Стаїчеве є добре позиционована и затераз тото нє сце меняц. – Хто сце буц добри спортиста, муши буц пошвецени тренинґом и змаганьом. Муши ше одрекац свойого шлєбодного часу, окреме „ноцного живота” под час сезони. Прето сом препущовала велї и рижни друженя. Нє мож постарчиц и єдно и друге. У ствари мож, алє ше вец дацо нє пороби як треба, бо робиц и єдно и друге у исти час барз вичерпа – гвари фодбалерка Анамария. ЛЮБИ ВИВОЛАНЯ Анамария длуго бавела на позициї бека, алє ю нови тренер положел же би бавела на позициї штопера

7. ДЕЦЕМБЕР 2018.

slovecko@ruskeslovo.com

у остатнєй линиї. З тей позициї цага и надпатра цалу екипу, а найволї прервец процивнїцки напад и одняц им лабду: – Любим спортски виволаня. Слабших и нєзаинтересованих нє любим мац анї у екипи, а ище менєй бавиц процив нїх. Бо, вец допито и нєт виволаня. Любим бавиц процив моцних екипох, як цо фодбалерки ФК „Войводина”. Велї ше з мойого тима боя бавиц процив нїх, а я ше праве теди найбаржей радуєм. Змаганє возбудлївше и вельке виволанє одняц им лабду – гвари Анамария. – Фодбал хлопски спорт, бо физично вельо вимага, алє го може тренирац кажде хто жада. Хлапци маю моцнєйши и интензивнєйши тренинґи и прето з нїма любим мац кондицийни тренинґи. Вец без проблема вибегам шицки 90 минути. Дзивки котри бавя фодбал муша буц борбени, нє бац ше од контакту и процивнїка на терену, а збелавена рука або нога за мнє нїч нє нове бо кед ше бави з моцну екипу, то цалком нормалне – толкує Анамария. Гвари же треба знац добре вдериц лабду з ногу, алє и з главу – а нє же би лабда вдерела тебе. У фодбалу треба мац добру технїку, алє и физичну и психичну порихтаносц.

ВОНА ЗА ЧЕРВЕНИХ, А БРАТ ЗА ЧАРНИХ У Бабичовей фамелиї, фодбал любя бавиц и патриц лєм двойо младши члени, Анамария котра люби „Червену гвизду”, и єй власни брат Йован котри волї „Партизан”. Од такей комбинациї, як Анамария гвари, часто болї глава. Вєдно патра фодбал лєм кед бави державна репрезентация, кед ше ґу нїм правда, лєм дараз, приключи и шестра Єлена.

Припознава же єй моцнєйши бок психична и физична порихтаносц, а єй тренер вецей раз гварел же ше добре знаходзи у простору, зна ше позиционирац у цеку бависка, як и тримац под контролу шицких бавячох. Тримац им увагу и позитивни амбиєнт у бависку, прето на вецей заводи була капитен тима. – Позарядово є талантована, а ґу тому є добра, млада особа. Пред ню добра и красна будучносц у фодбалу. Поволана є до репрезентациї Войводини, а далєй на Анамариї же би одлучела кельо ше да до того – похвалєл нам ю Момчило Сучевич, Анамарийов тренер у Стаїчеве. 7. ДЕЦЕМБЕР 2018.

ДЮРДЬОВСКИ ДЗЕЦИ БУЛИ У ШАЙКАШУ

РОЗЛИЧНОСЦИ НАС ЗЛУЧУЮ У Шайкашу, пияток 30. новембра, у Основней школи ,,Исидора Секулич” отримани Дзень националних меншинох, манифестация под назву ,,Розличносци нас злучую”. Участвовали дзеци зоз Шайкашу, Будисави, Тителю и Дюрдьова котри зоз рижнима точками представели свою народну културу. Циль тей подїї бул же би ше дзеци, конкретно зоз Шайкашу котри углавним Серби, упознали зоз припаднїками других народох котри жию у нашим стредку. – Маме даяки лекциї зоз историї у котрих же учи о других народох котри жию у Войводини, и так колеґиня и я похопели же як дзеци барз мало знаю о других народох котри жию у нашим стредку и дошли зме на идею орґанизовац тоту манифестацию – гварела єдна зоз орґанизаторкох и наставнїца историї Ранка Салонски. На тим вечаре ше представели Руснаци зоз Дюрдьова, дзеци старшей дзецинскей фолклорней ґрупи зоз КУД-а ,,Тарас Шевченко”, Мадяре зоз Будисави, Словаци зоз Тителю и Роми зоз Шайкашу, алє и домашнї Серби зоз Войводини, и Босанци котри ше доселєли. – Ми ше представели зоз двома танцами, зоз Руским танцом и Коломийку. Було нам барз фино, задовольни зме, чули зме и видзели дацо нове о других народох котри ту жию. То єдно нове искуство за нас и наздаваме ше же ше будзе орґанизовац и нарок, же знова придземе и же наставиме тото сотруднїцтво. На концу програми було орґанизоване єдно бависко, асоцияция, у котрей шицки зоз публики, а и учашнїки могли участвовац, дзе зме тиж могли научиц дацо нове. После шицкого, була орґанизована закуска и друженє, дзе зме могли видзиц и покоштовац рижни єдзеня других народох, а дзе, медзи иншим, були и нашо єдзеня, як цо то бобальки, геровци, сирец – гваря о упечаткох зоз тей красней подїї дзеци зоз старшей дзецинскей фолклорней ґрупи КУД-а ,,Тарас Шевченко” зоз Дюрдьова. Т. Салаґ

РУСКЕ СЛОВО 17

КУЛТУРА И ПРОСВИТА ОШ „БРАТСТВО ЄДИНСТВО” КОЦУР

ШКОЛЯРЕ АКТИВНИ НА РИЖНИХ ЗМАГАНЬОХ Школяре ОШ „Братство єдинство” и у тим школским року поряднє участвую на велїх школских змаганьох, алє и на змаганьох котри нє орґанизує школа. У предходним периодзе школяре коцурскей школи зазначели даскельо красни резултати. Коцурску ОШ „Братство єдинство” на Смотри рецитаторох на мадярским язику у Бачкей Тополї успишно представели школярки трецей кла-

си Лена Терзич и Емина Ери, а за Смотру их пририхтала наставнїца Анита Тот. На литературно-подобовим конкурсу котри орґанизовал Червени криж зоз Вербасу участвовала и школярка штвартей класи руского оддзелєня Теодора Ґайдош, котру за конкурс пририхтала учителька Славица Чельовски. Концом новембра у Бачким Петровцу було отримане и реґионалне змаганє младих под назву „Днї едукациї младих поднїмательох и иноваторох” на котрим участвовали школяре седмей класи Павле Бесерминї, Катарина Ґайдош, Миа Неделькович, Денис Шанта, Андрей Няради и Йована Тамаша, а за змаганє их пририхтали наставнїки Владимир Бесерминї и Бояна Петрович. Млади каратисти коцурскей Школи участвовали на медзинародним карате турниру „Зренянински побиднїк” у Зренянину и зазначели красни резултати. Лазар Андїч освоєл перше место, Йована Бєкич друге, а Алекса Сакач, Оґнєн Радованов и Настася Горняк освоєли треце место. З. К.

ПОДНЯЦЕ МУЗЕЮ НАЇВНЕЙ УМЕТНОСЦИ „ИЛИЯНУМ” У ШИДЗЕ

КАТАЛОҐ НА ИЩЕ ТРОХ ЯЗИКОХ Музей наївней уметносци „Илиянум” у Шидзе чува скарбнїцу малюнкох шветово познатого наївного маляра Илиї Башичевича Босиля зоз Шиду и його малюнки доступни любительом наївней подобовей уметносци. Нащивителє музею дацо вецей можу дознац о самим Босилю з каталоґа на сербским и анґлийским язику. Нєдавно з друку вишол каталоґ хтори преложени на руски, словацки и горватски язик, а прешлого тижня отримана и його промоция. Як з тей шветочней нагоди визначела Любинка Пантич, директорка музею, Шид ше цеши же зачувал мултиетнїчносц и мултикултуралносц, а як потреба зявело ше и видаванє каталоґа на трох спомнутих язикох. – Тоти язики у урядовим хаснованю на подручу нашей општини, а Руснаци, Словаци и Горвати маю свойо културно-уметнїцки дружтва, приходза им госци до нащиви и вони тиж одходза на госцованя, а зоз каталоґа на их язикох тоти меншини дознаю вецей о Босильови и його

18 РУСКЕ СЛОВО

творчосци. Покраїнски секретарият за културу, явне информованє и одношеня з вирскима заєднїцами препознал тото нашо намаганє и финансийно нам помогнул же би видали каталоґ – гварела на промоциї директорка Любинка Пантич. Каталоґ зоз сербского на руски язик преложела мр Гелена Медєши. У мено КПД „Дюра Киш” зоз шпиванку „Одхиль, лєм, мила облачок” представели ше Мила Вученович и Владимир Торма, члени Старшей шпивацкей ґрупи. Мая Мацко у мено СКУД „Єднота”, а у провадзеню на гармоники Владислава Хована, одшпивала єдну словацку народну шпиванку, а спред горватского КУД „Шид” народне облєчиво указала Анастазия Панїк. Блаженка Дєрчан, подпредсидателька СКУД „Єднота” подзековала на поцагу Музею „Илиянум” и здогадла же Словаци познати по наиївней подобовей уметносци у Ковачици, а тераз и творчосц Босиля, Словацом будзе доступнєйша. Вл. Дї. 7. ДЕЦЕМБЕР 2018.

kultura@ruskeslovo.com

БОГАТА КУЛТУРНО-УМЕТНЇЦКА ПРОГРАМА „ЧУВАРКУЧИ” У КОЦУРЕ

РУСНАЦИ ДОБРИ ПРИКЛАД ПЕСТОВАНЯ МУЛТИКУЛТУРАЛНОСЦИ Циль проєкту „Чуваркуча” промовованє заєднїцтва и сотруднїцтва националних, вирских и културних заєднїцох у Войводини, а Коцур пре свою мултикултуралносц єден зоз 12 войводянских местох котри буду промововани у рамикох того проєкту

К

оцур пияти раз бул домашнї проєкту „Чуваркуча” котри реализую новосадска Фондация 021 у сотруднїцтве зоз партнерами ЦеСЕР Рума зоз Сриму, Центром за розвой цивилного дружтва Зренянин зоз Банату и КУД „Бранко Т. Радичевич” зоз Бечею. Богата програма зоз трох часцох отримана пияток, 30. новембра, а почала зоз нащиву Етно клуба „Одняте од забуца” у котрей госцох привитали предсидателька Етно клуба Аранка Медєши и нововибрани предсидатель Националного совиту Руснацох дипл. инж. Борислав Сакач. РУСКИ ДОМ ПАХНУЛ НА ТРАДИЦИЙНИ ЄДЛА Програма ше потим предлужела у Руским доме у котрим присутним на етно столох були представени руски национални єдла котри пририхтали членїци Активу женох, як и жени у коцурским Каритасу. О традицийних руских єдлох бешедовала предсидателька Активу женох Коцана Колєсар. У Руским доме госцох привитал и предсидатель КУД „Жатви” Микола Шанта котри наглашел же му мило же Коцур ма чесц буц домашнї єдному велькому проєкту як цо то „Чуваркуча” и наглашел же Руснаци од приселєня до Коцура нїґда нє жили сами, та през тот соживот зоз рижнима народами розвили рефлекс толераниї и сотруднїцтва зоз другима. Подручна канцелария Националного совиту Руснацох, такволани Руски дом бул и место дзе була вистава малюнкох зоз подобовей колониї котра на тему войводянскей култури була отримана на Салашу 137 у Ченею. Виставу малюнкох отворела членїца проєктного тиму и представнїца КУД „Бранко Т. Радичевич” зоз Бечею, Бранка Цвеянов.

7. ДЕЦЕМБЕР 2018.

— Циль того проєкту то пестованє мултикултуралносци и у нїм жадаме представиц Войводину яка є, мултикултурална. КУД „Бранко Т. Радичевич” задлужене за орґанизацию штирох манифестацийох, а тота у Коцуре треца. Уж зме орґанизовали манифестациї у Бачким Петровим Селу и Селенчи, тераз у Коцуре и будземе мац ище єдну у Таванкуту. Коцур зме вибрали прето же у Коцуре у злагоди жию 15 рижни народи и прето же ту цивилни активизем на барз високим уровню, понеже єст аж 19 здруженя и наисце зме презадовольни же як випатрал нєшкайши дзень – гварела Александра Раїч, член проєктного тиму Фондациї 021 и представнїца КУД „Бранко Т. Радичевич”. ВЕЧАР ЗАКОНЧЕНИ ЗОЗ ТАНЦОМ, ШПИВАНКУ И КРАСНИМА РЕЦИТАЦИЯМИ У рамикох проєкту „Чуваркуча” була и културно-уметнїцка програма котра отримана у коцурским Доме култури, а водзел ю Стеван Самочета. Публику котра на тот завод у красним чишлє пришла до Дому култури привитал предсидатель Националного совиту Руснацох Борислав Сакач котри гварел же ше наздава же подобни проєкти буду цо частейше орґанизовани нє лєм у Коцуре, алє и у других наших местох. – Пачи ми ше же маме таки манифестациї и же други обачели же мултиикултуралносц и мултиетнїчносц цошка єдинствене за тоту часц Европи, а Руснаци добри приклад як треба пестовац тоту мултиетнїчносц и мултикултуралносц, бо зме ту уж скоро три вики и нашо коренї барз попреплєтани з другима народами, алє ше, заш лєм, розликуєме и чуваме свойо. Коцур окреме специфични, понеже Руснаци у Коцуре од свойого приходу ше перше преплєтали зоз Мадярами, потим зоз Нємцами, а тераз, ниа, и зоз Сербами и зоз шицкима були у добрих одношеньох так же Коцур праве место за єден таки проєкт як цо то „Чуваркуча” – визначел предсидатель Националного совиту Руснацих Борислав Сакач. Културно-уметнїцка програма була преткана зоз танцами, шпиванками и рецитациями, а участвовали домашнї КУД „Жатва” и КУД „Завичайне врело”, потим госци КУД „Бранко Т. Радичевич” и КУД „Петефи Шандор” зоз Бечею, школяре ОШ „Братство єдинство”, Шпивацка ґрупа КУД „Жатва”. У реализациї проєкту „Чуваркуча” у Коцуре помогли коцурска Месна заєднїца, ОШ „Братство єдинство”, Етно клуб „Одняте од забуца”, КУД „Жатва” и КУД „Завичайне врело” зоз Коцура, КУД „Бранко Т. Радичевич” зоз Бечею и коцурске здруженє младих КУМ.■ З. Колєсар

РУСКЕ СЛОВО 19

КУЛТУРА И ПРОСВИТА БИЛИНҐВИЗЕМ НА ПРЕДШКОЛСКИМ УРОВНЮ

ДЗЕЦИ ЛЄГКО УЧА ЯЗИК, А ЗНАНЄ ОСТАВА ТИРВАЦЕ

Пише: Олена ПЛАНЧАК-САКАЧ

Предшколски период, або период вчасного розвою дзецка, познати як период кед ше найлєгчейше учи язик и кед знанє остава тирваце, за цали живот. З ученьом двох язикох нараз, дзеци уча и язични системи и обидва култури тих язикох, односно народох

Ч

ДАЙМЕ ДЗЕЦОМ МОЖЛЇВОСЦ – Думам же шицко походзи зоз фамелиї. Свидома сом же родичи преобтерховани зоз еґзистенцию, завжати, алє то нє причина же би нє научели свойо дзеци по руски. Чом бизме дзецом брали таку можлївосц, то нє чкодзи, може буц лєм на хасен. Нїґда нє знаме, кеди нам праве руски язик годзен похасновац у живоце – Ана-Мария Рац.

20 РУСКЕ СЛОВО

и дзеци учи два язики як часц фамелийного контексту, або єден язик уча и чую спонтано як мацерински, а други як язик штредку у котрим рошню, завиши же зоз хторим темпом и ква литетом вони звладаю єден, одно сно други язик. О теми билинґвизма бешедуєме зоз педаґоґиню Дияну Радойкович, мед зинародну сертификовану едукаторку за родичох у обласци Позитивней дисциплини, и зоз мср руского язика Ана-Марию Рац, хтора руски язик виклада ново садскихм школяром. Велї виглєдованя бешедую о тим же дзеци хтори рошню билинґвално, у вчасним дзецинстве указую швидши темпо коґнитивного розвою. Зоз пара лелним ученьом по два слова за єден предмет, зявенє, лєбо активносц, швидше напредую през розвойни стадиюми и преход за з конкретного на абстрактни спо соб думаня, по теориї коґнитивного розвою Жана Пияжеа. Розлики у коґнитивним розвою ше обачую до осмого року живота, же би ше познєйше коґнитивни розвой ви єд начел зоз єд ноли нґ вал ни ма дзецми, потолковала нам педаґоґоня Дияна Радойкович.

– Розлика хтора остава як тирваци бенефит то тото же билинґвални дзеци по сле 8. року маю подполне, або скоро комплетоване знанє и схопно сци комуникованя на обидвох язикох, як и язични и културни системи, за розлику од єднолинґвалних дзецох. Двоязични дзеци уча язик у периодзе бешедного розвою, кед шанси же би обидва язики бешедовали з истим або скоро истим акцентом и правилним вигваряньом вельки, док ученє язика у познєйших периодох живота, зменшує тот ефект и можлївосц. Причина тому тото же бешедни орґани у вчасним периодзе живота високо адаптивни, бо тот период такв. критични период за розвой бешеди вообще – пояшнює Радойковичова. БАЛАНСОВАНИ И ДОМИНАНТНИ БИЛИНҐВИЗЕМ Исную два файти билинґвализма: особи хтори з єднаким интензитетом хасную два язики ше наволує балансовани билинґвизем, док частейши случай же билинґвална особа єден з язикох хаснує частейше и квалитетнєйше. Така файта ше вола доминантни билинґвизем. 7. ДЕЦЕМБЕР 2018.

kultura@ruskeslovo.com

– Ученє двох язикох може буц на два спо соби: источасне, кед дзецко научи два язики источасно и, секвенциялне ученє кед други язик научи по сле першого. Кед ше язик учи на секвенциялни спо соб од виталного значе ня на котри ше спо соб уводзи други язик. Окреме важне

шейсц роки дожила сом вшелїяки искуства, похопела сом як жию и функционую Руснаци у варошу. У першим шоре сцем похва лїц тих школярох хтори ше нє ганьбя же су Руснаци, шмело бешедую и здравкаю по руски. Гоч ход за на порядну наставу на сербским язику, знаю цо то „Руске слово”, „Заградка”, провад за емисиї на радию и телевизиї на руским язи-

– Дзецко хторе учи други язик перше учи модел того язика и нє ма можлївосци источасного виражованя. То период котри можеме наволац период акумулациї. Бависко, як основна дзецинска активносц, зоз хтору вони уча и розвиваю ше, нє познаю язични препреченя. У шлєбодним бависку, дзеци ше пошвидшано розумя и опущено ше дружа, бавя, чувствую шлєбодно, та на таки способ здраво рошню, уча и розвиваю ше – Дияна Радойкович же би язик бул ясно розлучени. Кед ше язик учи секвенциялно, розуменє основних правилох першого язика потрима розвой другого. Найлєпши спо соб за ученє другого язика у фамелиї, же би фамелия предлужела зоз потримовку и ученьом їх першого язика. Кед ориґинални або фамелийни язик зачерани зоз другим язиком и шицка потримовка за перши язик пре стала исновац, даєдни дзеци траца схопносц першого язика, а то може неґативно уплївовац на язични розвой вообще – гвари Радойковичова. ЦО НАМ УКАЗУЄ ПРАКСА – Кед сом почала робиц, одно сно тримац годзини руского язика з елементами националней култури у Но-

ку, нащивюю нашо манифе стациї, даєдни и участвую на нїх, знаю хто бул др Гавриїл Ко стельник и други визначни Руснаци, знаю одка ль зме ше приселєли, знаю кеди нашо националне швето, розликую Г и Х у вигваряню итд. Окреме треба похва лїц їх родичох, бо сом прешвечена же кед родичи пренєшу дзецом любов ґу мацеринскому язику, то буд зе дзецку ца лом нормалне – увод зи нас до проблематики Рацова и предлужує. – Нєт правила. Мам школярох зоз мишаних малженствох, хтори знаю барз добре бешедовац по руски. Єднак ше виражую и приповедаю на обидвох язи кох, бо у вчасним дзецинстве

– Окреме ми мило кед ше за руски язик интересую дзеци цо нє маю вязи зоз Руснацами, алє их цикави язик, любопитлїви су и сцу научиц основни поняца. Участвую и на „Веселинки” и на „Пахульки”. У остатнїм чаше ше число таких школярох звекшує. Праве прето ми жаль, же даєдни Руснаци нє жадаю научиц руски язик, думаюци же им вон нє будзе потребни у живоце – Ана-Мария Рац вим Садзе, думала сом же ше подрозумює же школяр хторому єдно з родичох або обидвойо Руснаци, зна бешедовац по руски. Нажаль, у пракси то нє так. За тоти

ДАСКЕЛЬО МИТИ О БИЛИНҐВИЗМE – Исную и даскельо мити о билинґвизмe. Наприклад же пожнєнє у язичним розвою може буц пошлїдок ученя другого язика. То нє точне. Як и кажде друге дзецко, и дзецко котре билинґвалне може мац пожнєнє, а ученє другого язика анї нє звекшує, анї нє зменшує шанси за пожнєнє язичного розвою. Други мит то же лєгчейше научиц други язик кед престанєме хасновац перши язик. Правда праве тота же цо векше знанє першого язика, лєгчейше ученє другого. Найлєпши способ же би фамелия потримала ученє другого язика и затрима перши язик у домашнїм хаснованю. Родителє нє муша бешедовац други язик, же би помогли дзецку научиц го. Вельо важнєйше же би родичи хасновали язик хтори найлєпше знаю и у котрим ше чувствую найкомфорнєйше – пояшнєла нам Дияна Радойкович.

7. ДЕЦЕМБЕР 2018.

розвили схопносц и почали єднак комуниковац на обидвох язикох и нє маю нїяки почежко сци у ученю. То праве приклад симетричного билинґвизма, а праве то потверд зую и науковци хтори гваря же дзецко кед у вчасним дзецинстве научи два язики, буд зе их знац подєднак, а з тим му ше звекша и интелектуални потенциял. З другого боку мам и таких школярох з мишаних малженствох хтори дома з родичами комуникую на сербским язику, розумя руски, алє нє бешедую, або ше нє можу одшмелїц почац бешедовац, а часто их родичи нєдо статочно мотивую. Так исто и зоз школярами з чистих руских малженствох, даєдни барз добре знаю бешедовац по руски, даєдни слабше, а даєдни лєм розумя язик, а нє бешедую – вичерпно нам толкує Рацова. Єдна латинска присловка глаши „Quot linguas calles, tot homines vales.” Нє шмеме ше ганьбиц своєй мацеринскей бешеди, бо вона як наша власна мац, а хто ше одрека мацери, одрека ше самого себе, гварела нам на концу наставнїца руского язика з елементами националней култури Ана-Мария Рац.■

РУСКЕ СЛОВО 21

КУЛТУРА И ПРОСВИТА ЧОМ ШКОЛЯРЕ ПЕРШЕЙ И ПИЯТЕЙ КЛАСИ ИЩЕ ВШЕ НЄ МАЮ УЧЕБНЇКИ?

ТОТО ЦО МОЖ, ПРЕРУЦ НА ДРУГОГО

Пише: Славица ФЕЙСА

Од того школского 2018/19. року, школяре першей и пиятей класи у Сербиї уча по новим наставним плану и програми хтори реализовало Министерство просвити, науки и технолоґийного розвою. Школяре у сербских оддзелєньох ше уча з нових кнїжкох, док школяре, припаднїки националних меншинох, велї кнїжки ище вше нє достали. Медзи нїма и школяре у руских оддзелєньох

П

НА ПОЧАТКУ ШЕ ЗАПОЖНЄЛО – Зоз Законом о учебнїкох предписане же Центер за нїзкотиражни учебнїки преложи учебнїки зоз сербского язика на язики националних меншинох, кед же то сам видаватель нє сце робиц. Кед зме видзели же ше з формованьом Центра за нїзкотиражни учебнїки пожнї, ми почали з прекладаньом учебнїкох и на руски язик – гвари Ґордана Кнежевич Орлич.

22 РУСКЕ СЛОВО

ред тим як ше вообще почало бешедовац о нових учебнїкох за першу и пияту класу, дзепоєдни видавательни хижи уж були ажурни и добре порихтани за наступни период. Єдна з нїх була и „Клет”, односно „Нови лоґос”, хтора школом дзе ше настава одвива и на руским язику понукла интересантни кнїжки, ЦД-и. Понукнутому нє було цо догнац, а то потвердзує и Мелания Римар, бувша предсидателька Одбору за образованє, хтора ма трицецрочне искуство у прекладаню учебнїкох з ґеоґрафиї за наших руских школярох. – Роками ше прекладало кнїжки на язики националних меншинох, у нашим случаю на руски язик, а Завод за видаванє учебнїкох бул задлужени за видаванє нїзкотиражних учебнїкох. Медзитим, у школох дзе маме и наставу по руски, у тим наставним року наставнїки ше опредзелєли за „Клетово” виданя, комисия тото одобрела, а Министер просвити, науки и технолоґийного розвою Младен Шарчевич за тото дал желєне шветло. З видавательну хижу „Клет” подисани контракт, оформени тими, тоти хтори роками прекладаю учебнїки за шицки возрости руских школярох, а ґу нїм ше приключели и нови, млади моци. Робело ше, прекладало, учебнїки по даскельо раз врацани, бо ше подкрадли велї материялни гришки, алє тимска робота була закончена на час и преложени кнїжки на руски язик були на час придати за друкованє – гвари Мелания Римар.

О два тижнї будзе конєц першого полроча, а школяре у руских оддзелєньох ише вше нє маю учебнїки. Правда, дзепоєдни кнїжки хтори специфични як наприклад руски язик, музична култура, хтори пред даскельома роками тиж тимски добре зробели нашо фаховци, а видал Завод, нашо школяре маю пред собу, и ту Завод бул часово барз коректни, алє кед слово о вибраних комплетох учебнїкох видавательней хижи „Клет”, хтори родичи давно виплацели, шицко „у бога”. З „Клету” ше озвала Ґордана Кнежевич Орлич, директорка „Клет” групациї у Сербиї з обгрунтованьом же їх видавательна хижа пробує ришиц проблем з учебнїками за национални меншини, и попри тим же є зоз Законом о учебнїкох хтори прилапени того року, нє длужна тото робиц. – Нажаль, з прекладом ше нє могло почац скорей як цо у школох у хторих ше школяре уча и на руским наставним язику доручели ресорному министерству податки хтори учебнїки вибрали. Тиж так, сам процес прекладаня, лекторованя нє завишел лєм од нас, алє и од числа и квалитета прекладательох хтори зме до стали на предклад Националного совиту рускей националней меншини. Потим, и найважнєйше тото же сам процес же би ше одобрели учебнїки хтори предвидзени зоз Законом о учебнїкох, тирва 98 днї. Кед ше подцагнє смужку, ясне же нє мож так швидко закончиц процес пре7. ДЕЦЕМБЕР 2018.

kultura@ruskeslovo.com кладаня, одобриц и почац предавац учебнїки на язикох националних меншинох. Нашо два видавательни хижи, „Клет” и „Нови лоґос” преложели на руски язик учебнїки з математики, швета коло нас и подобовей култури за першу класу и ґеоґрафиї, биолоґиї технїки и технолоґиї, историї, математики информатики и подобовей култури за 5. класу. Шицки тоти учебнїки послали зме же би ше их одобрело, а динамика така яку нам диктовали прекладателє. Достали зме и и шицки потребни одобреня од Националного совиту рускей националней меншини. Потераз нам сцигли ришеня за Швет коло нас (21.11) за 1. класу и за Историю (28. 11) и Подобову културу (21. 11) за пияту класу. Пред тижньом зме послали до школох дзе ше настава одвива на руским язику обвисценя же зме достали одобреня за спомнути наслови и чекаме од нїх же би нам явели число учебнїкох хтори маме поручиц. Ми тото зробиме за кажди наслов накадзи достанєме одобренє и школи достаню видруковани учебнїки у чаше од 7 дньох од того дня накадзи нам пошлю поруджбенїци – гвари Ґордана Кнежевич Орлич. ОДВИТ НАЙЛЄГЧЕЙШЕ ЗАОБИСЦ Ище у октобру на проблем з учебнїками реаґовала и Олена Папуґа, народна посланїца у Скупштини Републики Сербиї и вимагала од ресорного министерства конкретни информациї и толкованя. З обсяжного допису, хтори нам доручени на увид, Министерство перше дава статистични податки за прешли школски рок шицких школярох националних меншинох, поровнує их з числом школярох у тим року, шицко шорово у таблїчкох зазначене, лєм конкретни одвит виостал. З дорученого документу видвоюєме шлїдуюце: „Министерство просвити науки и технолоґийного розвою (МПНТР) реализовало нову Програму настави и ученя за мацерински язики, язики националних меншинох и Програми настави и ученя за виборни предмет Мацерински язик/бешеда з елементами националней култури за першу и пияту класу основней школи (у нашим случаю руски язик)... ...Друкованє тих и других учебнїцких насловох нє лєм у компетенциї и обовязки МПНТР. Закон о националних совитох предписал активне участвованє представительох националних совитох у унапредзованю квалитета образованя... Подписани Меморандум о сотруднїцтве у обласци друкованя тих учебнїкох хтори хибя на язикох националних меншинох зоз Заводом за учебнїки и 8 националних совитох националних меншинох (медзи нїма и рускей)... ... Центер за нїзкотиражни учебнїки у обовязки же би видал нїзкотиражни учебнїк кед же сам видаватель то нє зроби. Кед ше нє видава спомнути учебнїки, видаватель длужни участвовац у обезпечованю средствох за видаванє нїзкотиражних учебнїкох у суми од 2 одсто витворених нето приходох од предатих учебнїкох...” Так, медзи иншим одвитоване з Министерства, и цалком ясне же тото цо найважнєйше обкеро7. ДЕЦЕМБЕР 2018.

ване, чом ище вше школяре нє маю учебнїки, дзе запло? Кед слово о Програми настави и ученя за виборни предмет Мацерински язик/бешеда з елементами националней култури за першу и пияту класу основней школи, з нашого боку тото реализоване з добре обдуманима учебнїками на хторих тиж робел тим наших фаховцох, алє ише пред даскельома роками. Та, заш лєм, и ту дирґло. – Уж длугши час бешедуєме о роботних текох, учебнїкох у хторих бизме мали задатки и вежби хтори нам барз потребни у нашей роботи, окреме кед ше зна же маме мишани ґрупи и же треба добре обдумац и порихтац кажду годзину. АнаМария Рац и я ше часто радзиме, часто вєдно робиме и рихтаме шицко цо потребне за годзини, но вшелїяк же би нам олєгчало кед бизме мали готове, з фахового боку порихтане у учебнїку, або роботней теки – гвари Оля Яковлєв з Нового Саду, наставнїца руского язика, як виборного предмету. ПОТРЕБНИ ФАХОВЦИ А кед слово о Центру за нїзкотиражни учебнїки, и його обовязки видавац учебнїки, ту ствар цалком ясна з одвиту хтори дала панї Кнежевич Орлич. Вон бул цихо, „Клет” на себе превжал тоту роботу, алє нє раховал на велї проблеми у самим його процесу. По словох Римаровей, уж кед ше тей роботи прилапел „Клет”, мушел би мац координатора, фаховца з руского язика хтори би указал на проблеми, провадзел цали процес хтори би у тим случаю бул вельо швидши. Проблеми пре учебнїки маю нє лєм Руснаци, исте було и при Словацох. Кед видзели же по штредок октобра дзеци нє маю кнїжки, контракт претаргли, а пенєж питали назад. По закону мож ше учиц и зоз старих. А час лєци. Озда од Нового року руши, и озда конєчно шицки нови учебнїки буду у школох. Озда ше и огутаю тоти цо маю рихтац кнїжки за другу и шесту класу идуцого школского року же бизме ше и ми нє мушели упатрац на тих цо таки проблеми ришую по кратким поступку.■

ШИЦКИ ЦЕРПЯ „Клет” ма добре поробени учебнїки, и зна же роботу „виґура”, алє очиглядне нє бул порихтани за план Б, або Ц, кед шицко нє пойдзе по плану. Кнїжки виду, алє кеди? Родичи давно заплацели за кнїжки, а дзеци их нє маю. Учительки и наставнїки ше упатраю на сербски виданя там дзе можу, фотокопирую, друкую наставни лїстки, вежби и задатки, учебнїки нє можу лєм дочекац. Тоти цо прекладали кнїжки на руски язик уж и забули же то робели, подписали контракт за тоту роботу, нїч нє достали, шицко лєм на паперох.

РУСКЕ СЛОВО 23

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ НАШ ГОСЦ: МИХАЛ СЕМАН, ПЕТРАШКОВ, ВЕТЕРИНАР З РУСКОГО КЕРЕСТУРА

ФАМЕЛИЯ, ВЕТЕРИНА И МУЗИКА…

Пише: Любомир ДУДАШ

– Чежко же даєден петнацрочни школяр, а и я єден з таких, цалком свидоми цо би любел робиц у живоце, зоз чим ше занїмац, алє и од чого жиц у рокох котри шлїдза – почина власну приповедку Михал Петрашков, Семан, зоз валалу у котрим є народзени и дзе препровадзує живот зоз супругу Терeзку и дзивку Софию

Т

НА ЙОГО ҐРАМОФОНУ ПРАХУ НЄТ Михала людзе менєй познаю як наисце доброго познавателя музики, а слуха лєм добру, спрам шицких подзелєньох. Як гвари, слуха вон и домашнї, но виключно лєм цо дацо вредзи. У обисцу и тераз, без огляду на диґитализовани часи, функционує його ґрамофон и колекция плочох на котрей му мож завидзиц.

24 РУСКЕ СЛОВО

аки, полни снох после основней школи сом ше, после нєудатного пробованя уписац ше до медицинскей школи, нашол у Штреднєй електротехнїчней у Новим Садзе. Сон потирвал єден рок, док сом нє похопел же то нє тото цо ми при шерцу, же цали живот треба робиц цошка цо ци нєинтересантне. Медицинска школа у Зомборе ище вше ми бринєла у думкох. Остатнї раз ше уписали шицки зоз просекову оцену чиста петица, а мнє просек губела штверка зоз подобового – приповеда Михал. Но, гайд, ознова до Зомбора зоз шестру Марчу, тераз дохторку у пензиї, и ознова ше уписац… Алє, ба купак. И теди ше поуписовали лєм одликаше и сон почал капац… Лєм єден проблем бул предо мну, оцови ше на очи нє шмеме зявиц кед останєм нє уписани… Бриґа моя, бриґа и шестрина… – предлужує наш собешеднїк. ДИПЛОМУ УЖ МАЛ, А И ДАЛЄЙ УЧЕЛ Якош ше зявела идея же би ше Семан уписал на ветерину до Бачкей Тополї. И, так започало Михалово войованє зоз ветеринарску науку. – Ша и то робота, блїзка медицини, лєм же робиш зоз животинями шицких файтох, лєм же ци таки пациєнти нїґда нє поведза дзе и прецо болї – предлужує вон.

Як почало, добре ше и закончело. Ветерину Михал почал студирац у Сараєве. Праве теди кед ше почали шоровац шицки биди того швета. Почала война. По преходу на ветерину до Беоґраду, там скоро шицко закончує. Лєм ученє ище нє закончене... Знал Петрашка же кажди каждучки дзень мушиш буц у цеку, провадзиц нови досяги у фаху, учиц и остац вше порихтани учиц и далєй… – Думам же ми так було судзене одмалючка – приповеда Михал. Мали сом бул ище кед ме „урекнул” тедишнї ветеринар Йока, Йоаким Рамач: „Будзеш ти ветеринар, увидзиш!” Од його часу у валалє почало и штучне оплодзованє млєчних кравох, амбулантно, алє мнє то уж нє лапело, я од перших дньох тото робел на терену. Интересантне же валал вше мал доброго ветеринара, а окрем Йоку людзе и нєшка паметаю и споминаю и Фицкова, Горняка, и Футу – гвари Петрашка. – Робим уж двацец пейц роки роботу котру наисце любим. Почал сом у амбуланти у Вербаше, такой потим як ветеринар у подприємстве „Сави Ковачевич”, тиж у Вербаше. Нєодлуга, Владимир Хома, тиж ветеринар, а шестрин супруг, отворел Ветеринарску амбуланту „Дуовет” як приватнїк. Нє прешло часу, та зме здружели моци и аж после шовґрового одходу до пензиї сом остал сам, а фирма достала лєм нове 7. ДЕЦЕМБЕР 2018.

ljudze@ruskeslovo.com

мено за стару дїялносц „Дуовет МВ”. Шицко остало исте, а и шовґор ище вше припоможе кед треба. ШВЕДОК НОВОГО ЖИВОТА – Робота, насампредз, теренска, окрем валалу одходзим и до Крущичу, Лалитю, Липару, ридше до Кули, Бачкого Брестовцу… Сцем повесц же ми озда найкрасше же сом стално присутни и видзим як настава нови живот, та чи то целятка, кощатка, баранчата… Но то, гвари Михал, ма и свой други бок. На авту, а иншак нє мож, прейдзем до рока и вецей як 25 тисячи километри, вецей як два норми за авто и у рокох кед ше вельо вецей хасновало таки превоз – памета Михал. Остало му у паметаню, а озда то и накрасше, целєня трох кравох у даскелїх дньох, а шицки на швет дали двойнята. Було и три целятка. То красши бок у тей роботи, алє вше єст и бриґи. – Мушим повесц же сом бул шведок и скоро шицким хоротом, окрем шлїнявки.

НЄ ПРЕПУЩУЄ АНЇ ЄДЕН КОНЦЕРТ Шицки Семаново, Петрашково, вязани за културу. Терезка, апатикарка по професиї, була вязана за Дом култури, и медзи побиднїками є за найкрасши дзивоцки глас, у дуету зоз Мирославу, теди Чордашову. Шпивала, танцовала... Дзивка София, школярка осмей класи, а закончує и Школу за основне музичне образованє, предлужи, як гвари, мацерову, та и дїда Фейдийового, традицию, и надумана є закончиц школованє у фаху фармациї. Михал, Терезка и София нє препущую анї єден концерт, наступ наших ансамблох, представи у Театре, алє и нашо рускословски виданя.

7. ДЕЦЕМБЕР 2018.

На щесце. А наймилше ци кед ши виратовал бидло, та и дробизґ, а ґазда остал подзековни и задовольни. Медзи памятками и число статку, нажаль и наисце лєм у памяткох. Дараз, анї нє так давно, у валалє було коло 1 600 млєчни крави у два тисячи обисцох, без буячкох. Швинї з валалу найменєй два раз тижньово одвожел камион зоз прикочом. Буячки лєм дакус менєй. То були роки, гвари наш собешеднїк, бо тераз у Керестуре нєт вецей як сто млєчни крави, а конї коло двацец... Кармики празни, дробизґу мало хто трима, а и то лєм за потреби обисца. Таки роки пришли. – Цешим ше, а нє мало того и моя заслуга, же у валалє барз давно, а най би зло нє чуло, нє зазначене зявенє трихинелози. Людзе свидоми цо би ше з того могло виродзиц и скоро шицки приноша месо на анализу. Нєт анї збешнєтосци, алє и то лєм пошлїдок длугорочних активносцох ветеринарских службох, та и моєй – наглас роздумує Михал. – Любим, насправди, тоту роботу и нїхто ме нє чул же бим ше скаржел же робота дакеди потирва и вецей як цо дзень ма годзини, же нїґда нє знам кеди ме хто навола пре биду лєбо тото красше, целєнє у ґаздовстве, та нє раз, єдно сом нє закончел, а уж други волаю… Школованє без прерви, роботни час од двацец штирох годзинох през 365 днї ма и свою власну красу, окреме теди кед ветеринар стретнє дакого котрому помогнул коло статку лєбо иншого, та и псох, допатраних и нє, мачкох, папаґайох, украсних птицох… – Вредзело то шицкого труду – закончує Михал, Мижо, Петрашка, а Семан, наш собешеднїк.■

Семаново з младших рокох

ШИЦКО ПОКУС, АЛЄ КАРАТЕ ОЗБИЛЬНО ТРЕНИРАЛ Же нє шицко так як на перши попатрунок випатра, а час приноши и забуце, потвердзує и факт же Михала ветеринара мож було видзиц, у свой час, и на фодбалским и на рукометним терену, а тоти котри го лєпше познаю, знаю же длуги роки активно тренирал и карате, а и же є медзи снователями Карате клуба „Русин”.

РУСКЕ СЛОВО 25

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ ЗДОГА ДОВАНЄ НА ПЕТРА ШОВША З РУСКОГО КЕРЕСТУРА ДЕЛЕҐАТА НА ВЕЛЬКЕЙ НАРОДНЕЙ СКУПШТИНИ

У ПАНЬСКЕЙ КАРЧМИ ДОГВАРЕНИ ОДХОД ДО НОВОГО СА ДУ На зашеданю Велькей народней скуптшни Сербох, Бунєвцох и других Славянох, пред сто роками 25. новембра 1918. року у Новим Садзе медзи 757 делеґатами бул 21 Руснак. У керестурским висланстве бул и Петро Шовш

Пише: Мария АФИЧ

З

тей нагоди зме дошли до потомкох Петра Шовша, та ше на його участвованє у тей историйней подїї и на його особу и живот здогаднєме з його унуком Йоакимом Гардийом. Йоаким дїда по мацери запаметал лєм як пейцрочни хлапчик зоз хторим, з мацеру, жили у єдним обисцу. Но, о дїдови ше наслухал од його супруги, а своєй баби Ани, поготов у длугих жимских вечарох под руским пецом, кед єдина розвага були бешеди. У Шовшових ше часто бешедовало о фамелийней прешлосци, найвецей о дїдови Петрови. Дознал так Йоаким о дїдовим пребуваню у Америки, частих приходох до краю, друженю з Миколом Паньским у чиєй ше карчми одвивал и тедишнї дружтвенополитични живот. ДЕЛЕҐАТОХ ВИБРАЛИ У ПАНЬСКОГО

Йоаким Гарди

26 РУСКЕ СЛОВО

– Тоти приповедки ми аж и допили як малому, та сом, боме, досц и позабувал. Но, тото цо паметам, як баба гуторела, кед би нє було дїда Петра, нє бул би хто пойсц до Нового Саду на Скупштину. Гоч видзим же их було пейцме з валалу, но по бабових приповедкох, у Паньския ше три раз сходзели на пораду же би пойсц, алє ше нїхто нє сцел прилапиц и орґанизовац одход, та вец мой дїдо о тим одлучел. А дїдо, вецка, бул и у Беоґрадзе, бо после Скупштини у Новим Садзе, кед вигласане, шедали на ладю з музику, бечками пива, и пошло ше по Дунаю до Беоґраду преславиц присоєдинєнє. Мой дїдо бул таки же шицко сцел знац и нїч без нього нє прешло, та кед дацо кончел, сцел покончиц до конца. Паметам лєм же дас о три днї пришол дому после шицкого – приповеда Йоаким памятки на дїда делеґата. На питанє кельо знал о дїдових мотивох же би потримал идею присоєдинєня, Йоаким одвитовал: – Дїдо гуторел же нє сце же би його дзеци учели по мадярски як вон, бо под час Мадярскей и на драже ше мушело по мадярски бешедовац, нє лєм у школи. То и я паметам, ша ище пейдзешатих рокох старши людзе себе

Петро Шовш

на драже ище вше по мадярски здравкали. Нє мож було по руски бешедовац, та дїдо гварел, най будзе и по сербски, и так нам є блїзши язик як мадярски. Так вон роздумовал и зато бул на тим же най ше идзе на Скупштину. ПЕТРО БУЛ И АМЕРИЦКИ МЕН Нє зна наш собешеднїк кус вецей о улоги свойого дїда у тей историйней подїї, алє нам виприповедал и його животну драгу. Петро бул народ зени 1881. року од оца Янка и мацери Юлияни Провчи. Оженєл ше зоз три роки младшу Ану Хованєц, дзивку Янка и Юлияни Чизмар. Нє були маєтни, нє ма ли анї свою хижу, та ше Петро як и велї тедишнї млади хлопи без жеми одважел по стац америцки мен. По Йоакимових словох до Америки пошол даґд зе коло 1910. року. Робел у Пит сбурґу у найпознатших шветових челїчарньох, а виучел аж два реме сла – и за кова ля, и за шло сера. Бива ли там нашо хлопи 7. ДЕЦЕМБЕР 2018.

ljudze@ruskeslovo.com

вєдно и з краю, и з Русинами зоз Горнїци. – Дїдо у Америки бул можебуц осем роки, алє понеже бул нємирного духа за тот час даскельо раз и дому приходзел, кажди два роки, гоч супруга барз на то дудрала же потроши шицок пенєж. Правда же сцел и покончел най и вона пойдзе зоз першу дзивочку цо мали, Олґу, народзену 1912. року. Уж єй було шицко порихтане и карта, и пошла до Бремену, одкаль мала шеднуц на ладю, алє ше од того путованя барз бала. Була кратковида, та кед пришла блїжей ґу ладї, так ше злєкла же гварела же на ню нє шеднє. И оддумала ше, гоч шицко було порихтане. А же би ше вигварела при мужови, написала му же ю нє пущели пре очи, а теди и трахом пановал. Прето вон вше кед надумал приходзел дому. Року 1914. народзело ше им и друге дзивче Мелана, то була моя мац, а 1917. мали и сина Владу. Баба му 1914. року писала най нє приходзи, бо ту будзе война, а вон одвитовал же зна шицко цо ше ту случує, бо читаю новини. Одвитовал єй же ше нє бої, же будзе конї ковац... Но, пришол уж 1918. року кед ше уж знало же будзе конєц войни – шведочи Йоаким. ЕКОНОМСКИ НАПРЕДОВАЛ Врацел ше Петро дому з далєкого швета, змогнул ше материялно, алє и вироятнє преширел свойо попатрунки, дружтвени и политични. Як зме гварели, часто доходзел до Миколи Павловича хтори ше тиж змогнул у Америки, врацел ше и справел славну Паньску карчму, дзе знаме же була и перша валалска читальня, и дзе тедишнї напредни идеї зазберовали людзох. После 1918. року Петро ше вецей до Америки нє врацал, зоз заробку купел парну машину и два трешки, з хтору услужно тлачел жито, а єдну и синови плановал. Робел и обидва свойо ремесла и добре ґаздовали. Справел и вельку хижу на Вельким шоре, високу, зоз амфор капуру и на другим боку з вельку шмикню же би до нєй и парна машина станула. – Теди таке було же ше людзе змагали хто векшу хижу справи, та и мой дїдо. Ровнали ше по словох єдного дїда же справи векшу од сушедовей, а таку же би у нєй могол з кочом

Дакедишня Шовшова хижа

обрациц. Но, людзе нє були свидоми же до такей височави нє мож було натопиц, та ше боме вжиме марзли. Так було и з нами, бо ми з мацеру бивали з дїдом и з бабу. И добре ше жило, бо дїдо робел обидва ремесла и видавал машини, а и зоз сином хтори ше оженєл вєдно робели. Но, кед пришла тота шветова економска криза, роботи було вше менєй, та шмикню видал фабрики Юти. Ґу тому ше и похорел, од швайзованя ошлєпнул на єдно око, а и на другим му вид ослабнул, бул и пукнути, та вше менєй могол робиц. Похорел ше и його син Владо од туберкулози, та ше лїчел, а лїка нє було. Умар на 28 роки. Шицко тото подкошело дїда Петра. Док було пенєжи, баба го нагваряла най купи жеми, а вон як майстор о тим нє сцел чуц, та го лєдво нагварела най купи ланц и ферталь. У кризи ше з того нє могло жиц, та надумали хижу предац и купиц меншу. Випадло так же ю 1947. мушели зачерац зоз Русовима Чизмаровима дакус далєй на Вельким шоре и ґу тому достали ище три ланци жеми, правда, штвартей класи и далєко од валалу, алє иншак нє могло буц – докончує здогадованя Йоаким. Нови животни обставини, економске назадованє, синова шмерц, преселєнє... озбильно потрошели здравє Петра Шовша. Нєодлуга, 1948. кед му було 68 роки, умар. Од троїх унукох од двох дзивкох, нєшка попри Якима од дзивки Олґи памятки на ньго чува и унук Йовґен Чизмаров.■

БАБА ПОЦЕРПАЛА – Знам же як ше баба муштровала з дїдом Петром же є вше у Паньского. Вон бул главни у тим коло тей Скупштини и делеґатох, а дїдо ше з нїм спайташел. Гуторела баба же є вше лєм у Миколу, и там пенєжи ноши, а же го гевтот наведзе даґдзе, та ище даґдзе пойдзе до гарешту. А ту од дому, два хижи далєй ма карчму. Но, вон вше лєм до Паньского одходзел, поцерпала моя баба – памета Гарди.

За заробени пенєж Петро купел парну машину и два трешки

7. ДЕЦЕМБЕР 2018.

РУСКЕ СЛОВО 27

ДУХОВНИ ЖИВОТ СОТРУДНЇЦТВО МЕДЗИ ЦЕРКВАМИ

СУЧАСНИ ДИЯЛОҐ ДАВА ПЛОДИ

Пред 500 роками у Католїцкей Церкви було вельо проблеми, зявел ше авґустински монах др Мартин Лутер, глєдал радикални пременки и настала Реформация, з велїма протестантскима заєднїцами, хтори и тераз медзи нами. Нєшка сотруднїцтво медзи Церквами розличне, зависно од милениюмских и виковних традицийох, алє и конкретних представнїкох и ситуациї у конкретним месце

Фото: СПЦ

Пише: Мирон ГОРНЯК КУХАР

У Падини, у присустве представнїкох рижних вирох, у порти Словацкей євангелскей церкви а. в. посадзене древо Реформациї

З

а спатранє актуалних и урядових одношеньох медзи вирскима заєднїцами у нас, индикативна централна преслава 500рочнїци Реформациї у Сербиї концом прешлого року у Падини, на хторей були представнїки Римокатолїцкей Церкви, Сербскей Православней Церкви и Євангелицкей Церкви у Нємецкей, як и високи представнїки зоз жеми и иножемства. Управу за сотруднїцтво зоз Церквами и вирскима заєднїцами представял Ґаврило Ґрбан, а римокатолїкох заступали архиепископ беоґрадски Станислав Хочевар и епископ зренянински монс. Ладислав Немет. После Богослуженя, у Падини, у порти Словацкей євангелскей церкви а. в. посадзене древо Реформациї и одкрита биста Мартина Лутера (1483–1546). НОВИ СПОСОБИ РОЗПАТРАНЯ ОТВОРЕНИХ ПИТАНЬОХ Представнїк СПЦ протодиякон Радомир Ракич гварел же у Православней Церкви вше векше интересованє за Лутерово ученє, окреме за його похопйованє шлєбоди, за хторе вселенски патриярх Вартоломей гварел же є од „епохалного значеня”.

28 РУСКЕ СЛОВО

– Медзи плодами сучасного диялоґу евхаристийна еклесиолоґия отворела нови способи розпатраня еклесиолоґийних питаньох, так же ученє о „theosisu” (дивинизациї, обоженю) чловека, богоуподобйованю, тераз позитивно оценюю велї лутерански теолоґове. Же би ше диялоґ и чувствовало, нєобходне же би теолоґийни роботнїки постали нови, динамични теолоґове, и же би творели у духу диялоґа и з екуменску ориєнтацию и визию – шицко у цилю же бизме зоз свойого боку зробели тельо кельо можеме – гварел протодиякон Ракич. ПРЕМЕНЄНИ НАПРЯМ ЦИВИЛИЗАЦИЇ Професор др Димитриє Попадич зоз Протестантского теолоґийного факултету у Новим Садзе за „Руске слово” винєсол свойо видзенє о значносци Реформациї за сучасного чловека и єй уплїв на цивилизацию. – Нє превершели бизме кед бизме поведли же Реформация, на барз значи способ пременєла напрям розвою насампредз заходней цивилизациї, а поштредно и цивилизациї людского роду, а з тим источасно Реформация и формовала сучасного хлопа и жену таки яки су нєшка – гварел др Попадич. 7. ДЕЦЕМБЕР 2018.

duhovni@ruskeslovo.com

– Сущносц того епохалного меняня напряму то здраворозумски бунт процив корумпираней институциї Церкви хтора приватизовала и монополизовала святописемски одкриту Правду и Любов – єднаку и безусловну Божу Любов за кажде поєдинєчне людске єство. Значи, ключне у тим формованю, повед бим, то тот протестантски принцип индивидуалносци, особней одвичательносци ґу Богу и ближньому – одвичательносци хтора ма и вертикалну и горизонталну сферу. И дошлїдне запровадзованє того принципа хторе подрозумює шмелосц у борби прицив корупциї Цeркви, хтору Мартин Лутер 1517. року и почал, кед прибил свойо 95 Тези на церковни дзвери у Витенберґу – здогаднул професор. По його словох, тот момент ше указал як заобрат еп-

приповедал же як ше зоз сцерпезлївосцу, упартосцу, алє ище вецей щирим приятельством и глїбоку любову до Христа, може найсц прави ришеня у вельорочних нєпорозуменьох медзи Церквами – гварел о. Варґа. – Так нам вон виприповедал же вецей як 20 роки, двоме владикове у Нємецкей, єден лутерански, а єден католїцки, иншак добри стари приятелє, глєдали як ришиц и помириц 500-рочне нєпорозуменє медзи Лутеранску и Католїцку Церву о науки о оправданю. Конєчно подписани документ у котрим ше зложели обидва боки, а нїч нє страцели зоз свойого ученя. Документ подписал кардинал Каспер з катлїцкого боку и др Кристиян Краус, як предсидатель Федерациї лутеранских Церквох – здогаднул о. Владислав.

ЗА СПАШЕНЄ НАЙВАЖНЄЙША ЛЮБОВ – На концу, цо повесц о стретнуцох зоз представнїками других вирских заєднїцох? Думам же на концу живота ше нам Господь опита лєм єдно – чи зме жили по Його заповиди медзисобней любови, а нє ґу хторей зме Церкви припадали – визначел о. Владислав Варґа.

ских пропорцийох, цо доказую сучасни ремификациї протестантских и євангелских заєднїцох ширцом швета, хтори маю коло 800 милиони вирнїкох. Як гварел, таки драматични, епохални пременки ше случую и обставаю лєм кед за нїх и коло нїх єст и други условия хтори иду на руку. З єдного боку, тоти вигодни условия за ефикасне запровадзованє и ровой Реформациї представяли политични и економски условия на териториї нєшкайшей Нємецкей и Швайцарскей. З другого боку тоти условия створели вельочислени шлїдбенїки того руху ренесанси Библиї зоз своїм житим и обдуманим комуникованьом и едукативну роботу. Кед би порученє Реформациї нє резоновало з вельку часцу тедишнєй популациї, ми би нєшка нє мали тоту бешеду. Вшелїяк, Бог Суверени Владар историї. – Оддальованє од традицийного

Як далєй гварел, прешлого року, на вельким стретнуцу у истим Кастелґандолфу, першираз ше стратнул з тим познатим Кристияном Краусом, док бешедовал о заєднїцтве з нагоди 500-рочнїци Реформациї, а конґрес орґанизовал праве Рух фоколарох у котрим ше и вон чувствує як дома, як єден мали член того екуменского Руху. Слухаюци тоту подїю, о. Владислав ше прешвечел же лєм зоз єдну нову заєднїцку духовносцу, о котрей бешедовал папа Йоан Павло Други, мож найсц велї ришеня, котри помали приведу до виправяня нєпорозуменя медзи Церквами. – Кед сом студирал богословию 1978. року, достал сом упечаток же протестански Церкви утаргли велї святи тайни (окрем кресценя), велї правди христовей вири, же нє припознаваю Марию итд. – винєсол свойо искуства о. Варґа.

ПРОТЕСТАНТСКА РОБОТНА ЕТИКА – Реформация мала значни уплїв и на розвиванє нових економских моделох. Макс Вебер (1864–1920), познати нємецки социолоґ, препознал протестантску роботну етику як битне предусловиє за, познєйше, розвой сучасного капитализма – гварел проф. др Димитриє Попадич.

модела священства и преберанє особней одвичательнсоци, як и борба процив корупциї знука Церкви, приведли до векшого чувства за самоуправяньом, цо бул ключни концепт за розвиванє демократиї и за напредованє у борби за людски права – заключел проф. др Попадич. ПРЕВОЗИХОДЗЕНЄ РОЗЛИКОХ Грекокатолїцки паноцец, декан беоґрадско-банатски, протоєрей ставрофор Владислав Варґа през практични приклади винєсол искуства сотруднїцтва медзи Церквами. – Ище 2000. року, у Кастелґандолфу коло Риму, на єдним екуменским стретнуцу Марийового дїла (Руху фоколарох) кардинал Валтер Каспер, предсидатель Папского совиту за промоцию єдинства християнох нам 7. ДЕЦЕМБЕР 2018.

Медзитим, по його приповеданю, починаюци свою паноцовску дїялносц у Руским Керестуре, на виронауку за младих приходзел Владимир Ґрня, вирнїк Словацкей евангелицкей Церкви а. в. зоз Лалитю, зоз котрим ше упознал и потримовал го у студираню богословиї у Словацкей и постали добри приятелє. – Скорей як є пошвецени за паноца, його парох з Лалитю, Владимир Ловас ме поволал 1982. року на вечарше Богослуженє з нагоди законченя року. На мойо вельке нєсподзиванє, Ловас ме замодлєл же бим його вирним поведол даскельо слова, по руски. Почувствовал сом вельку отвореносц и почитованє нашей Церкви и так помали почали щезовац велї предрозсудки. Кед у Католїцкей Церкви 2002. року папа Йоан Павло Други додал нови пейц таїнства до Ружанца, у Беоґрадзе

РУСКЕ СЛОВО 29

ДУХОВНИ ЖИВОТ зме орґанизовали єден конґрес на тему Мариї. Одволали ше Православна Церква, представнїк муслиманскей заєднїци зоз Скопя, а хибел ище єден протестански представнїк, односно ясне же то було скоро нєвиводлїве. Здогадал сом ше Ґрнї, та сом му предложел же би вон дацо поведол о Мариї. Кед сом му то гварел, вон ми лєм кратко одвитовал „О шицким другим як-так, алє дзе ши ме поволал же бим дацо поведол о Мариї!” У МЕНО ПРИЯТЕЛЬСТВА – Замодлєл сом го же би у мено нашого приятельства поведол даскельо красни слова о Мариї – гварел о. Варґа. – Вон ше бал, та зме пошли до його владики до Нового Саду. Владика потримал тоту идею, и дал овласценє же би Владимир бешедовал цо зна красше о мацери нашого Спасителя. Було окреме крашнє цо Владимир бешедовал о Мариї як приклад за нашлїдованє єй готовосци одвитовац на Боже поволанє у живоце. И на першей инсталациї сом бул, кед Ґрня постал парох у Кулпину. Попри амбасадора Словацкей и владики, я бул єден з бешеднїкох пред цалу церкву и госцами, и то по руски. Шицки ме прилапели як свойого, цо ми була окремна чесц, а бешедовал сом о рижнородносци як богатству, а нє препреченю. Кед умар у Бачкей Паланки 2009. року Мишко Колар, єден од старших, алє нам блїзких фарарох Словацкей евангелицкей ЦерГрекокатолїки активни кви, попри їх двох у екуменизме владикох, числених словацких, сербских и католїцких священїкох, його владика ме замодлєл же бим о нїм и я дацо поведол, наглашуюци же вон, як владика гварел, бул член Руху фоколарох, цо му окреме було мило, бо и сам владика то потримовал. И то було вельке нєсподзиванє, як за мнє, так и за велїх, котри були на хованю – акцентовал о. Варґа. По його словох, отвореносц ґу екуменизму видно найвецей праве при протестантских представнїкох, котри отворено и без страху наступаю на рижних стретнуцох, заєднїцких молитвох, цо нє случай вше зоз католїками, а ище менєй зоз братами православнима. – Зоз приходом Ани Петрович до Земуну, котра священїк Словацом евангеликом, почали Шветово молитвови днї у котрих, попри протестантских Церквох, Римокатолїцкей и Грекокатолїцкей Церкви, першираз вжали учасц зоз благословом патриярха сербского Иринея и православни священїки, цо нажаль, у Новим Садзе то нє случай уж велї роки – потолковал о. Владислав Варґа. ■

30 РУСКЕ СЛОВО

ПАЛОМНЇЦТВО У ОРҐАНИЗАЦИЇ БРАТОХ ЗОЗ ТЕЗЕА

ЕВРОПСКЕ СТРЕТНУЦЕ МЛАДИХ У МАДРИДУ Европске стретнуце младих у орґанизациї братох зоз Тезеа, будзе у Мадриду, у Шпаниї, од 25. децембра того року, до 3. януара 2019. року. На паломнїцтво поволани млади од 16 до 35 рокох. На тим паломнїцтву планована нащива Торину, Барселони, Авиньону и Трсту. Цена 225 евра, до чого ураховани трошки превозу, осиґуранє и партиципация. За прияви и информациї задлужени Иван Гарди, hardi.ivan@gmail.com телефон 063 88 96 467 и Иґор Шчурк, iscurk@gmail.com, телефон 064 20 38 243. М. Г. К.

У КОЦУРЕ

АКЦИЯ КАРИТАСУ „ДУНЦ-ШПАЙЗ” Коцурски Каритас и того, як и прешлого року, порушал акцию „Дунц-шпай” под назву „Мой дар за мойого ближнього” у котрей ше за потреби худобних у коцурскей парохиї збеКаритас у Коцуре ра помоц у поживи и стварох котри мож найсц у шпайзу. Шицки заинтересовани котри жадаю помогнуц, можу принєсц и средства за гиґиєну. Акция тирва по 13. децембер, а у просторийох коцурского Каритасу кажди штварток од 9 по 16 годзин дежураю волонтере и примаю помоц за худобних у парохиї. З. К.

НОВИ САД

ПРИЯВЙОВАНЄ ЗА ПАКЕЦИКИ Шицки вирни новосадскей парохиї св. апостолох Петра и Павла, котри жадаю своїм наймладшим уплациц пакецик за Миколая, можу то зробиц по стреду, 12. децембра. Приявйованє и уплацованє за пакецик, котри кошта 600 динари, мож окончиц при вироучителькох – ш. Винкентиї и Меланиї Римар. Святи Миколай дзецом подзелї пакецики на нєдзелю, 16. децембра, после вечаршей Служби Божей, котра почина на 18 годзин. Я. Дю. 7. ДЕЦЕМБЕР 2018.

informator@ruskeslovo.com ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 3. децембра у своїм 74. року живота преселєла ше до вичносци наша мила мац и баба

ЙОВҐЕН ПАПДЮРДЕС (1938–2018) з Нового Саду

МЕЛАНИЯ РАЦ народзена Шпрох (1944–2018) з Руского Керестура Памятку на єй красни слова, щиросц и доброту вично будземе чувац у своїх шерцох. Син Владимир зоз супругу Славицу и дзецми Иґором и Дарком зоз супругу Оксану Рацово Спочивай у мире Божим! ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 3. децембра зохабела нас наша мила мац, баба и прабаба

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 3. децембра преселєла ше до вичносци наша мила баба и прабаба

МЕЛАНИЯ РАЦ народзена Шпрох МЕЛАНА РАЦ (1944–2018) народзена Шпрох з Руского Керестура (1944–2018) Вше будзеш у наших думкох и нїґда Красни памятки на ню буду чувац це нє забудземе, син Желько зоз унука Тамара зоз супругом Михалом и праунук Андрей свою фамелию Спочивайце у мире Божим! Спочивай у мире Божим! ОСТАTНЇ ПОЗДРАВ Дня 3. децембра преселєла ше до вичносци наша мила андя

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 9. децембра наполня ше дзешец роки як нє з нами наш мили оцец, швекор, дїдо, прадїдо и чукундїдо

МЕЛАНИЯ РАЦ МИРОН БАРАН народзена Шпрох (1920–2008) (1944–2018) з Руского Керестура з Руского Керестура Красни памятки на ню буду чувац Памятки на твою любов и доброту Йовґен и Мария Рацово зоз дзецми навики буду чувац син Мирон, дзивка Марча, нєвеста Фема и їх фамелиї Славком и Таню зоз фамелиями Спочивай у мире Божим! Спочивай у мире Божим!

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 6. децембра наполнєли ше дзешец роки як ше преселєл до вичносци наш мили супруг, оцец, дїдо и брат

ВЛАДИМИР ПРЕҐУН (1942–2008) з Руского Керестура Красни памятки на ньго чуваю: супруга Мария, дзивка Веселка зоз супругом Джорджом, унука Ваня, як и шестра Мелания Раґайова зоз фамелию Спочивай у мире Божим!

32 РУСКЕ СЛОВО

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 30. новембра, пияток, занавше нас охабел наш оцец и дїдо

Поховани є у Новим Садзе, 5. децембра, стреду, 2018. року, на городским теметове. Ожалосцени: дзивки Таня и Олька, унукове, Алексей и Андрей и жецове, Сашо и Карлос Най спочива у мире Божим! ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 3. децембра преселєла ше до вичносци наша кума

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 3. децембра занавше нас зохабела наша мила шестра, тета и нина

МЕЛАНИЯ РАЦ народзена Шпрох (1944–2018) Найкрасши памятки на єй любов и доброту навики буду чувац Леона и єй дзивка Славка и син Саша зоз супругу Александру, и синами Марком и Николом Чизмарово зоз Кули Спочивай у мире Божим!

МЕЛАНИЯ РАЦ народзена Шпрох (1944–2018) з Руского Керестура З любову и почитованьом памятки на Вас буду чувац шестра Натала и шовґор Владо Саянковичово, Златко, Ґабриєла, Филип и Матей Саянковичово, як и Зденка, Златко, Кристина и Мартина Ковачово Спочивайце у мире Божим!

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 11. децембра наполня ше осем смутни роки як нас занавше зохабел наш мили

ВЛАДИМИР ПАЛАНЧАНИН (1953–2010) Його подобу у своїх шерцох вше буду чувац його наймилши Спочивай у мире Божим!

SMUTNE ZDOGADOVANW Napolnxx {e osem roki yk nas zanav{e zohabel na{ po~itovani kole}a i direktor

VLADIMIR PALAN^ANIN (1953–2010) z Novogo Sadu Z velqkim po~itovanqom ~uvame pamytku na Vas, na na{u zawdn>cku robotu i tvor~e sotrudn>ctvo i na Va{o doprino{enw rozvox su~asnogo informovany na ruskim yziku Kolektiv NVU „Ruske slovo” Vi~na mu pamyt, po~itovanw i slava!

7. ДЕЦЕМБЕР 2018.

informator@ruskeslovo.com

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 2. децембра наполнєли ше два роки, а 5. септембра ше наполнєли 27 роки як нє з нами нашо мили родичи, баба и дїдо, прабаба и прадїдо

СЛАВА ПАП ВЛАДИМИР ПАП народзена Роман (1927–1991) (1929–2016) з Руского Керестура Красни памятки на нїх чува син Владимир зоз фамелию Спочивайце у мире Божим! НА ЗДОГАДОВАНЄ Наполнєли ше шейсц роки як на Миколая од нас пошол наш мили син, супруг, брат и дїдо. Живот чече далєй, алє нїч вецей нє таке як док ти бул зоз нами. У велїх подїйох це споминаме, паметаме твойо слова и мудри поради...

ЯНКО ХОМА (1953–2012) з Руского Керестура З любову и почитованьом мац Левона, супруга Анка, дзеци Марина и Моника з фамелиями и шестра Блаженка з фамелию Най це ангели чуваю! Покраїнски секретарият за урбанизем и защиту животного штредку, на основи члена 14. Закона о преценьованю вплїву на животни шредок („Службени новини РС” чс. 135/04) обявює

OБВИСЦЕНЄ o поднєшенeй вимоги за одредзованє обсягу и змисту студиї о преценьованю вплїву на животни штредок Ношитель проєкта ЯП „Драги Сербиї”, улїца Булевар краля Александра чс.282 зоз Беоґраду, поднєсол вимогу за одредзованє обсягу и змисту студиї о преценьованю вплїву на животни штредок за ПРОЄКТ Вибудов швидкей драги IB ряду Нови Сад Рума, Партия 1-Часц 1, Петля „Авто драга Е-75” – Параґово, зоз плановану трасу державней драги IIA ряду чс. 100 од Жежельового моста по петлю „Авто драга Е-75. Податки и документацию зоз вимоги ношителя проєкта мож достац на увид просторийох Покраїнского секретарияту за урбанизем, будовательство и защиту животного штредку, Булевар Михайла Пупина 16, Нови Сад (прижемє, канцелария ч. 39). Шицки заинтересовани, у чаше од 15 дньох од дня обявйованя того обвисценя, можу дац свойо думанє у писаней форми на адресу Секретарияту.

7. ДЕЦЕМБЕР 2018.

Покраїнски секретарият за урбанизем и защиту животного штредку, на основи члена 10. Закона о преценьованю вплїву на животни шредок („Службени новини РС” чс. 135/04) обявює

OБВИСЦЕНЄ o приношеню ришеня о нєприступаню виробку студиї о преценьованю вплїву на животни штредок Покраїнски секретарият за урбанизем и защиту животного штредку, дня 29. 11. 2018. принєсол ришенє о нєприступаню виробку студиї о преценьованю вплїву на животни штредок ПРОЄКТА Експлоатация цеглярскей глїни на лєжиску „Чикер” при Новим Орахове, ношителя проєкта Лепоєвич д.о.о. зоз Нового Орахова, улїца Торньошска драга бб. Ришенє о нєприступаню виробку студиї о преценьованю вплїву на животни штредок за предметни проєкт може ше достац на увид роботни днї од 10г до 14г у просторийох Покраїнского секретарияту за урбанизем, будовательство и защиту животного штредку, Булевар Михайла Пупина 16, Нови Сад (прижемє, канцелария ч. 39). Заинтересована явносц може виявиц жалбу на принєшене ришенє у чаше од 15 днї од дня обявйованя того обвисценя.

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 6. децембра наполнєл ше рок як нє з нами наша мила мац, баба и прабаба

МАРИЯ ФЕЙДИ народзена Надь (1940–2017) з Руского Керестура Час преходзи, алє красни памятки и любов ґу вам навики останю у наших шерцох. Супруг Мирон, дзивка Марча, и унуки Мирко, Желько и Тамара зоз фамелиями Спочивайце у мире Божим!

CENOVN>K MALIH I POSMERTNIH OGLA[KOH – mala ogla{ka do 20 slova ko{ta 200 dinari – mala ogla{ka vecej yk 20 slova ko{ta 300 dinari – uramikovani tekst ogla{ki, abo vin~ovanki ko{ta 500 dinari – posmertna ogla{ka na wdno polqo ko{ta 600 dinari – posmertna ogla{ka na dva poly ko{ta 1 200 dinari. Cenovn<k va`i od 1. мая 2015. roku Ogla{ki mo` poslac na mejl office@ruskeslovo.com лєбо ruske.redakcija@gmail i uplacic na rahunok Novinsko-vidavatelqnej ustanovi “Ruske slovo” u Бanki Inteza ~islo 160-923244-82. Informaci< mo` dostac na telefon 021/ 6613-697.

Городска управа за защиту животного штредку на основи члена 20. пасус 1. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк Републики Сербиї” число 135/04 и 36/09), обявює

ОБВИСЦЕНЄ о явним увиду, явней презентациї и явней розправи о Студиї о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта Ношитель проєкта „Телеком Сербия” а.д. Таковска 2, Беоґрад, поднєсол вимогу за даванє согласно сци на Студию о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта базней станїци мобилней телефониї „НСУ253, НСЛ253 НС ПАРТИЗАНСКА”, наиснуюцим обєкту у улїци Сентандрейска драга, Нови Сад, на катастерскей парцели 3343/6 К.О. Нови Сад I, Город Нови Сад. Податки и документацию зоз вимоги ношителя проєкта мож видзиц у про сторийох Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду, Улїца Руменацка 110 а, Нови Сад, роботни днї од 10 по 15 годзин по 9. януар 2019. року. У складзе зоз членом 6. Правилнїка о по ступку явного увиду, презентациї и явней розправи о студиї о преценьовню вплїву на животни штредок („Службени глашнїк РС”, 69/05) заинтерсованих орґанох, орґанизацийох и явносц под час тирваня явного увиду можу поднєсц зауваги и думаня на студиї о преценьованю вплїву у писаней форми Городскей управи за защиту животного штредку. Явну розправу и презентацию ше отрима 10. януара 2019. року, у про сторийох Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду, Руменацка 110 а, Нови Сад, на 11 годзин.

OGLA[OVANW 021/6613-697, 021/ 6624/708 e-mail: ruske.redakcija@gmail.com

РУСКЕ СЛОВО 33

ИНФОРМАТОР * дзе цо будзе * дзе цо будзе *

ПОВОЛАНКА ВЕЧАР ПРИЯТЕЛЬОХ У орґанизациї Каритасу, Руху фоколарох и Економиї заєднїцтва на соботу у Вербаше будзе отримани традицийни Вечар приятельох, а на тему „Борба процив худобства”. Госц стретнуца будзе проф. др Луиджино Бруни зоз Италиї єден од нововибраних папових совитнїкох за сектор мирянох (лаїкох), живот и фамелию. Др Бруни и порядни професор политичней економиї на Универзитету „Лумса” у Риме и позарядови проф. економиї и етики на Универзитету „София” у Лопяну. У уметнїцкей часци програми наступи Дзивоцка ґрупа „Ариа” зоз Руского Керестура. На Вечар приятельох поволани шицки цо сцу збогациц свой живот. Уход шлєбодни, а по стретнуцу за шицких будзе пририхтани коктел.

8. децембер 2018. на 16 годзин Шветочна сала ресторану „Чаво” Коцурски пут бб, ВЕРБАС

НОВОПОВИНЧАНИМ МАЛЖЕНСКИМ ПАРОМ ДАРУЄМЕ ПРЕДПЛАТУ НА „РУСКЕ СЛОВО” Но во по вин ча ни мал жен ски пари можу безплатно достац роч ну предплату нови нох „Руске сло во”. Та ку ак цию по ру шало НВУ „Руске слово” же би потримовало ин формо ванє по руски и здобуло нових читачох. Рочну предпла ту но ви нох „Руске сло во” можу достaц шицки малженски пари на териториї Републики Сербиї, дзе голєм єден супружнїк зоз рускей заєднїци и котри ше побрали после 1. септембра 2018. року. Рочна предплата важи єден рок, починаюци од датума прияви. Хто жада участвовац у акциї треба же би на имейл адресу rsfin@eunet.rs послал єдну фотоґрафию зоз свадзби и адресу дзе треба же бизме вам посилали кажди тидзень новини.

34 РУСКЕ СЛОВО

ФЕСТИВАЛ МАЛИХ СЦЕНСКИХ ФОРМОХ НА ПИЯТОК Фестивал малих сценских формох „Дюра Папгаргаї”, 16. по шоре, будзе отримани на пияток, 7. децембра, у сали Ґимназиї „Лаза Костич” у Новим Садзе. На репертоаре буду два представи: „Вай-фай принцеза” кулского РКУД „Гавриїл Костельник” хтору режирала Нада Лендєр, и „Жени” студия „АРТ” Дома култури Руски Керестур хтору режирал Владимир Надь Ачим. Фестивал почнє на 19, 30 годзин, а уходнїца кошта 100 динари. Орґанизатор Матка – Дружтво Руснацох Нового Саду – Войводини. ***

ПЕРШЕ ПРОМОЦИЯ МОНОҐРАФИЇ, ПОТИМ ГОСЦУЮЦА ПРЕДСТАВА

На вовторок, 11. децембра, Народни театер Зомбор у Руским Керестуре виведзе театралну представу, комедию Кена Лудвиґа „Тенор на пожичку”, у режиї Олї Дьордєвич. Представа будзе бавена у Велькей сали керестурского Дому култури, почнє на 20 годзин, а уход шлєбодни. Пред представу, на 18,30 годзин будзе отримана промоция Моноґрафиї „50 Драмски меморияли Петра Ризнича Дядї”.

МАЛИ ОГЛАШКИ ДИХТОВАНЄ облакох и дзверох з неопрен ґуму. Щици од витру, жими, праху и шпорує на зогриваню. Монтираме и оправяме ролетни, гармониково дзвери, пантлїково фиронґи, мрежи од суньоґох. 060/5088-433 и 025/5827-710

7. ДЕЦЕМБЕР 2018.

informator@ruskeslovo.com

ВИДРУКОВАНЕ ШТВАРТЕ ЧИСЛО „ШВЕТЛОСЦИ” Тих дньох видруковане и штварте, остатнє тогорочне число часописа за литературу, културу и уметносц „Шветлосц”. Число отвера блок уметнїцкей литератури, дзе обявена поезия Владимира Кочиша и проза Агнети Бучко Папгаргаї, а потим шлїд зи рубрика „Зоз шветовей литератури”, у котрей вишло штерацете предлуженє першого интеґралного прекладу Старого завита на руски язик, котри зоз старогреческого преложел др Янко Рамач. Тото число специфичне по тим же у нїм єст обсяжни тематични додаток под назву Зборнїк роботох о „Руским слове”. У уводним слове за тот додаток ше гвари: „У пририхтованю за означованє 100-рочнїци друкованого информованя на руским язику потребне позберац и обєдинїц шицки релевантни податки о фазох у розвою друкованого информованя при Руснацох. Окреме важне призначиц шицки важни податки о фазох у розвою НВУ

7. ДЕЦЕМБЕР 2018.

„Руске слово”, а окреме о медийох хтори видава тота наша Установа, бо вони найважнєйши друковани медиї при Руснацох у Сербиї, и попри информативней, едукативней и улоги розваги, маю и вельку улогу у очуваню язика, култури и националного єства Руснацох.” Роботи о шицких потерашнїх фазох у розвою друкованого информованя на руским язику, котри по тераз придати, подписую шлїдуюци авторе: Дюра Латяк, Юлиян Пап, Ирина Гарди-Ковачевич, Гавриїл Колєсар, Юлиян Каменїцки, Гелена Медєши, Любомир Медєши, Єлена Перкович, Микола М. Цап, Мелания Римар, Мартица Тамаш, Мая Зазуляк Гарди и Цецилия Надь. „Шветлосци” илустрована з рисунками Силвестера Макая, а як и шицки потерашнї, и тото число мож опатриц на адре си: www.ruskeslovo.com/шветлосц. М. М. Ц.

ВИШОЛ МАК

„У фокусу” новемберского число мла дежско го ча со пи су МАК „Сту(пи)денти”, потим штверо школяре першей класи руского оддзелєня кере стурскей Ґимназиї зоз Коцура, як и тогорочна Мултимедиялна манифе стация младих „Дньовка”. „МАК-ов колаж” пише о наградох хто ри до ста ла мла да но ви нар ка Алексан дра Буч ко, а у рубри ки „Упознай себе” мож превериц чи знаме чувац природу. „Алт шоу у МАКу” представя „Руски словнїк”, апликацию за ученє руского язика, док у рубрики „Власни печац”, медзи иншим, мож поопатрац фотоґрафиї зоз „Дньовковей” вистави на тему „Вода”. М. З. Г.

РУСКЕ СЛОВО 35

СПОРТ НАШО ФОДБАЛСКИ КЛУБИ НА КОНЦУ ПОЛУСЕЗОНИ

РЕЗУЛТАТИ ДОБРИ – ИСКРА ПЕРША, РУСИН ДРУГИ, А БАЧКА ШЕСТА Пишу: Редакция и мрежа дописовательох

После одбавених стретнуцох у єшеньскей часци першенства, нашо фодбалски Клуби можу буц задовольни з посцигнутим резултатом. Искра, як и прешлого року, перша на таблїчки, Русин други, а Бачка шеста. Бачка добре добре бавела и у Куп змаганю. Предстої пауза, а ярня часц пешенства почина на половки марца.

Ф ҐАҐОВИЧ ДАЛ НАЙВЕЦЕЙ ҐОЛИ Искра у єшеньскей часци сезони одбавела 15 кола, зазначела 12 побиди, 1 нєришене змаганє и 2 пораженя, а освоєла вкупно 37 боди. Ґол розлика +15, 34 дати ґоли и 19 прияти. Найвецей ґоли у єшеньскей часци дал Радован Ґаґович аж 10 ґоли, Дамян Ґубаш дал 9, Марян Малацко 3, Данило Янкович 3 ґоли, а Зоран Сердар, Боґдан Сталевич, Слободан Златич, Жарко Родич, Ненад Шанта, Здравко Живкович, Милан Пєшивац, Михайло Юрчук и Тони Иван дали по 1 ґол.

36 РУСКЕ СЛОВО

одбалере ФК „Бачка 1923” зоз Дюрдьова после одбавених 14 колох у своєй Подручней фодбалскей лиґи Нови Сад у першей часци першенства дзеля 5 и 6. место на таблїчки. Призначели шейсц побиди, пейц стретнуца були закончени зоз нєришеним резултатом, а три старцели. Дали 16 , а прияли 14 ґоли, та су „у плус скору” 2 ґоли. БАЧКА МОГЛА МАЦ И ВЕЦЕЙ БОДИ – Могли зме освоїц голєм 5–6 боди вецей, алє нє треба буц нєзадовольни. Окреме тот наш успих векши и з добрим резултатом хтори зме направели на Куп змаганю. Одбавели зме седем стретнуца и виборели зме ше за финале Купа Фудбалского союзу Сербиї, подруче Фудбалского союзу Городу Нови Сад. Окреме кладзем акцент на три стретнуца на Куп змаганю зоз екипами хтори у висшим ранґу змаганя. На тих стретнуцох зме доказали и потвердзели квалитет хтори наша екипа ма. Велї старши члени Клуба, а тиж так и навияче, нє паметаю таки успих Бачкей – гварел тренер ФК „Бачка 1923”, Раденко Шарович. Кед слово о бавячох зоз Бачкей, безсумнїву на потераз одбавених стретнуцох указали одличну форму и квалитет. Насампредз же у їх лиґи екипи вельо моцнєйши як наприклад у Русиновей и Искровей лиґи. – У цеку тей полусезони на розполаганю сом мал 25 бавячох, та сом у каждей хвильки могол составиц екипу хтора би у каждим сеґменту бависка мала одвит за процивнїцку

екипу. Нєще сце лєм у тим же зме мали вельке число стретнуцох хтори зме нє одбавели як требало, цо на концу дало таки конєчни резултат. То були подлєйши екипи од нашей и вшелїяк же резултат могол буц лєпши. Но, треба припознац же лабда округла и вельо того ма уплїв на резултат. У тим смислу нє можеме буц нєзадовольни – надпомнул тренер Шарович. Фодбалер Бачкей зоз Дюрдьова на паузи. На шоре пририхтованя за предлуженє першенства хторе би требало почац на половки марца. Затераз ше ище нє може точно повесц чи буду даяки пременки у Клубе. Тренер Раденко Шарович же и у предлуженя першенства годзен раховац на истих бавячох. – У предлуженю першенства очекуєм лєпши резултати. Наздавам ше же предстояци пририхтованя буду вихасновани так як заплановане и же по предстояци стретнуца форма бавячох будзе ище лєпша. Обєктиво поведзене, по квалитету екипи, припадаме вер ху на та блїч ки, голєм треце ме сто. Окрем того, вельки амбициї маме и кед слово о финалним стретнуцу Куп змаганьох – гварел тренер Шарович. УСПИШНА ПОЛУСЕЗОНА Искра як и прешлого року, на одпочивок пошла як перша на таблїчки. Главни конкуренти за перше место и пласман до Войводян7. ДЕЦЕМБЕР 2018.

sport@ruskeslovo.com скей лиґи на яр, Искри буду Войводина зоз Бачкого Ґрадишта и Пролетер зоз Равного Села. Войводина за Искру заостава єден, а Пролетер два боди. После успиху у прешлей сезони котри наисце бул нєсподзиванє, на початку тей сезони нїхто нє думал же би Искра и того року могла повториц успих, окреме кед ше вежнє до огляду же на концу прешлей сезони зоз Клуба пошли даскельо стандардни и значни бавяче. Медзитим, руководство Искри ознова на їх места приведло бавячох котри ше указали можебуц ище лєпше, а и атмосфера у екипи одлична. На початку сезони було бешеди же би шлїдуюцого року требала буц реорґанизация лиґи та циль бул, а и остал, буц у верху таблїчки, алє за розлику же од початку сезони тераз поставени ище єден циль, а то знова пробовац нападнуц Войводянску лиґу. – После першого страценого змаганя бавяче похопели же муша почац бавиц вельо озбильнєйше и почали зазначовац вше лєпши резултати, а нє страцели зме на остатнїх 10 змаганьох. Освоєли зме перше место у єшеньскей часци сезони, та сом барз задовольни, медзитим нє сцеме обтерховйовац бавячох зоз императивом першого места и на концу. Мойо жаданє лєм же би бавяче на каждим змаганю дали шицко од себе, а увидзиме же чи то будзе досц за перше место. Пред початком сезони нам бул циль же бизме були медзи першима трома, штирома екипами и я ше наздавам же тот циль сполнїме, а кед нам ше укаже нагода пласовац ше и до Войводянскей лиґи потрудзиме ше же бизме то и витворели – гварел предсидатель ФК „Искра”, Радислав Сталевич. По законченю полусезони шлїдзи пауза у котрей ше зведзе рахунки и упечатки у прешлим року, а место на таблїчки вимага озбильни пририхтованя и змоцньованє бавяцкого кадру. – Приємно сом нєсподзивани же зме єшеньску часц сезони закончели на першим месце, понеже сом на початку нє думал же зме годни зазначиц таки добри резултат. Медзитим, зоз кола до кола Искра бавела вше лєпше и амбициї и нам, навиячом росли. Як сом чул, бавяче слабо тренираю и думам же би резултати були ище лєпши кед би тренинґи були нащивенши. Тиж так ме приємно нєсподзивали и двоме нови бавяче котри влєце пришли до Искри, а то Милан Пєшивац и Радован Ґаґович котри ше барз добре уклопели до екипи и то видно по

НАВИЯЧОХ ЗВИКЛИ НА ПОБИДИ Фодбалере Искри остатнї даскельо сезони и своїх навиячох звикли на побиди и добри резултати. Искра и тей сезони мала добру потримовку и на госцуюцих теренох, цо ше одражело же од можлївих 24, освоєла 22 боди. Нє победзела лєм у Фекетичу дзе зоз домашнїм Ядраном одбавела 0:0, а и на тим змаганю бавяче Искри премахли велї стопроцентни шанси.

7. ДЕЦЕМБЕР 2018.

резултатох – гвари дакедишнї ґолман Искри, а тераз єден од найвирнєйших Искрових навиячох Силвестер Хромиш Стариґа. УСПИХ ВЕКШИ ЯК ЦО ШЕ ПЛАНОВАЛ После кризних двох, трох рокох у керестурским Фодбалским клубе „Русин”, єшеньска полусезона закончена зоз вельким успихом, яки давно нє запаметани у Клубу. Плани були амбицийни, алє анї блїзко таки як цо витворени, а то потвердзує и член Управи и фодбалер клубу Желько Орос, а як гвари тераз уж и цилї вельо векши. – Циль нам висша Войводянска лиґа, гоч то на початку нє було так. Кед зме почали бавиц план бул пласовац ше ту коло шестого, седмого места, медзитим цо далєй, а нам ишло вше лєпше. З таким бависком нам и апетити постали векши. Тераз зме твардо ришели остац медзи першима трома екипами, же би зме мали нагоду бавиц голєм бараж за висшу лиґу – толкує Орос. После 15 одбавених колох, ФК „Русин” ше находзи на другим месце на таблїчки Подручней фодбалскей лиґи Зомбор, ма аж 30 боди, цо лєм за єден менєй од першопласованого ФК „Стари ґрад” зоз Бачкей Паланки. – Дома зме прияли лєм єден ґол, ту маме шицки осем побиди, на „страни” нам дакус слабши биланс, та на тим будземе робиц у ярнєй часци сезони. Кед ше порихтаме за ярню часц будземе мац озда и нагоду за перше место – гвари Желько Орос. Состав першого тиму у Русину наисце обецує. У екипи преважно хлапци котри маю коло 20 роки чий темпо бависка процивнїком нє лєгко провадзиц. Правда, ту и двоме старши, алє так повесц искусни, Гарди зоз Керестура и Дюканович зоз Кули, котри дакедишнї професийни бавяч и стрилєц наисце красних осем ґолох у тей полусезони, тиж осем ґоли дал и млади Веселинович зоз Лалитю. У екипи бавя преважно Керестурци, зоз Кули бавя ище Маркович и Ланчужанин, а зоз Лалитю Грнчяр, котри уж як домашнї после телїх рокох у Русину. – Треба спомнуц и наших керестурских бавячох, понеже медзи нїма векшина занята, а з вельку дзеку сцигую на тренинґи и теди кед им нє лєгко. Уж сезону и пол зоз нами наступаю млади Стефан Кочиш и Саянкович. Зоз подростку даскельо змаганя з нами бавел и Маньош, а ту и Алекса Шайтош и Сашо Гарди котри ище вше нє маю роки за змаганя, алє тренираю з першим тимом – наглашує Орос. Зоз числом бавячох нє маю бриґи, на каждим змагню их єст по 18 присутних, а нє раз ше случи же аж и вецей, та ше дахто виступи до публики. Скоро половка бавячох нє препущели анї єден тренинґ, а тиж так и змаганя. Тераз пред бавячами жимски одпочивок, а тренинґи им почню концом януара, початком фебруара. На виберанковей Скупштини ФК „Русин” котра отримана зоз запожнєньом, вибране нове руководство Клубу, а поставени єден як найважнєйши циль – остац у лиґи. Дефинитивно же є сполнєти, та аж и превершени. За предсидателя єдногласно вибрани Тихомир Медич, а у составе Управи звекшого меновани младши особи, а оформена и Роботна ґрупа ширших сотруднїкох.■

Раденко Шарович

ТАКИ УСПИХ БАЧКИ ШЕ НЄ ПАМЕТА Паралелно з тим першенством дюрдьовски фодбалере бавели и КУП змаганя, цо им була додатна терха, бо бавели вецей змаганя з моцнима екипами, алє зазначели барз добри резултат. На остатнїм, полуфиналним змаганю победзели ФК „Цемент” з Беочину и наяр буду бавиц финале КУП фодбалского союзу Нови Сад процив ФК „Кабел” з Нового Саду. У КУП-у бавели седем змаганя, три зоз клубами з висшого ранґу, з Войводянскей лиґи – юг з двома клубами, а зоз Войводянскей лиґи з єдним клубом.

РУСКЕ СЛОВО 37

СПОРТ СПОРТСКИ БАВИСКА „ЯША БАКОВ”

ОСТАТНЇ ТУРНИР У ТИМ РОКУ У просторийох Руского културного центра у Новим Садзе, внєдзелю, 2. децембра, отримани турнир у пикаду Спортских бавискох „Яша Баков”. Участвовали седем екипи у хлопскей конкуренциї и три у женскей. З тим турниром закончени тогорочни турнирски рок нашей Пише: найвекшей спортскей манифестациї Александар ПАЛАНЧАНИН

ПИКА ДО БАВИСКО СТАРЕ ВЕЦЕЙ ЯК 500 РОКИ У историї того бависка записане же тото бависко ма вецей як 500 роки. Бависко створели вояци хтори же би им нє було допито медзи борбами зоз своїма копиями цильовали до сподку гордова. З часом бависко постало популарне, бавело ше по анґлийских пабох (карчмох), а копия достали форму стрилки хтори длугоки 10 цм. Мета до хторей ше руца стрилки округла и єй пречнїк 45,1 цм, а квачи ше ю на мур на висини од 1,73 м. Кед слово о оддалєносци од мети до хторей ше руцало стрилки стандардна оддалєносц постала 8 фити (2, 37 метери). Найинтересантнєйше у пикаду то розпорядок числох на табли хтору ше цилює. Таки розпорядок здумал Браян Ґамлин, а з нїм ше минимализовало фактор щесца.

38 РУСКЕ СЛОВО

Н

ови Сад бул домашнї першого турнира – у билияру, хтори отримани у фебруару, а бул домашнї и закнчуюцого турнира у тим року у пикаду. Гоч роками средства зоз хторима розполагаю скромни, успишно закончую и тот рок, насампредз, дзекуюци сцелосци и упартосци наших спортских аматерох. Того року число змагательох було подобне яке було и потераз. Любителє спорту и друженя, аматере, ше змагали у 11 дисциплинох – билияру, кошарки „3 на 3”, малим фодбалу „3 на 3”, столним тенису, шаху за сениорох, вельким фодбалу за пионирох, одбойки, вельким фодбалу за сениорох, одбойки на писку, лапаню риби, малим фодбалу за ветеранох, ґуґланю, штреляцтве и пикаду. Нова, єденаста дисциплина, була вецей схопносц як спорт, а то варенє пасулї. Так зоз тоту дисциплину за єден дзень звекшане число замагательних дньох. Кед слово о числу змагательох, и воно подобне як и потераз. Нажаль, ище вше ше на турнирох нє зявюю екипи зоз дзепоєдних наших дружтвох, алє наздавайме ше же у новим року и тото будзе виправене. Фундаменталне опредзелєнє бавискох хтори закончую 27 сезону очуване. То дру-

женє и упознаванє през спортски змаганя, а насампредз чуванє памятки на нашого велького спортского учителя Яшу Бакова. ДОМАШНЇ НАЙЛЄПШИ У ЕКИПНИМ ЗМАГАНЮ На нєдзельовим турниру у пикаду участвовали дзешец екипи – седем у хлопскей конкуренциї: СД „Русин”, Петровци зоз Републики Горватскей, КУД „Тарас Шевченко” зоз Дюрдьова, ФК „Искра” зоз Коцура, „Папивинґ” д.о.о. зоз Вербасу, а домашнї РКЦ мал два екипи. У женскей конкуренциї було три екипи: СД „Русин” зоз Руского Керестура, „Папивинґ” д.о.о. зоз Вербасу и РКЦ зоз Нового Саду. У хлопскей конкуренциї за екипу зоз Петровцох (Р. Горватска) бавели: Звонимир Ерделї и Янко Сопка; у екипи зоз дюрдьовского КУД „Тарас Шевченко” були: Звонко Салаґ и Йован Божич; ФК „Искра” зоз Коцура була у составе: Илия Роґич и Златко Колєсар; за СД „Русин” стрелки руцали: Иван Чапко и Себастиян Няради; за вербаски „Папивинґ” д.о.о. бавели: Иван Папуґа и Боян Дьордєвич. Домашнї, новосадски, РКЦ 1 бул у составе Александар 7. ДЕЦЕМБЕР 2018.

sport@ruskeslovo.com

Белич и Иван Горняк, а у РКЦ 2 були: Златко Емейди и Желько Гарди. У екипох женскей конкуренциї за вербски „Папивинґ” д.о.о. стрелки руцали Машенька Папуґа и Сашенька Дьордєвич; у екипи СД „Русин” були: Андєла Латинович и Драґана Савич, а у екипи РКЦ були: Ива Петкович и Вероника Вуячич. У екипним пласману, у хлопскей конкуренциї найлєпша екипа була РКЦ 2 зоз 1 971 поеном, друга екипа була „Папивинґ” д.о.о. зо Вербасу зоз 1 459 поеном и на трецим месце була екипа СД „Русин” зоз Руского Керестура зоз 1 356 поеном. На штвартим месце була екипа ФК „Искра” хтори назберали 1 318 поени, пията екипа РКЦ 1 зоз 1 294 поенами, шести КУД „Тарас Шевченко” зоз Дюрдьова зоз 1 253 поенами и седма була екипа зоз Петровцох зоз 1 178 поенами. И у женскей конкуренциї найлєпша була екипа домашнїх, РКЦ хтора освоєла 1 161 поен, на другим месце була екипа СД „Русин” зоз 1 085 поеном и треца була екипа „Папивинґ” д.о.о. зоз Вербасу зоз освоєнима 1 045 поенами. НЄВИРОЯТНИ „ТРИПЛ 57” У мишаней конкуренциї було три екипи, а перше место освоєла екипа „Папивинґ” д.о.о. зоз Вербасу хтора освоєла 2 497 поени, друге место освоєла екипа РКЦ зоз 2 455 поенами и треца була екипа СД „Русин” зоз 2 441 бодом. У поєдинєчней конкуренциї найлєпши були Желько Гарди хтори освоєл, нєвироятни, 2 084 поени. Його найлєпши резултат на тим змаганю бул 3 х 57 поени, цо длуго останє запаметане на тих змаганьох. На другим месце його „клубски” колеґа Златко Емейди зоз 1 849 поенами, а треце место освоєл Боян Дьордєвич зоз 1 526 поенами. Поєдинєчно у женскей конкуренциї найлєпши резултат мала Ива Петкович зоз 1 372 поенами, друге место освоєла Андє-

7. ДЕЦЕМБЕР 2018.

ла Латинович зоз 1 303 бодами, а треце место освоєла Вероника Вуячич зоз 1 296 поенами. По додзельованю припознаньох найлєпшим на тим турнире, предсидатель СБ „Яша Баков”, Иван Папуґа, подзековал шицким учашнїком на шицких отриманих турнирох у тим року, з наздаваньом же и идуцого року турнирски рок Спортских бавискох „Яша Баков” будзе, кед нє лєпши, вец як и того року. Источашнє за 23. децембер наявел отримованє схадзки Скупштини СБ „Яша Баков” у Нови Садзе.■

РУСКЕ СЛОВО 39

ИНФОРМАТОР, ОГЛАШКИ, ИНТЕРМЕЦО

ГЛАСНЇК ПО РУСКИ

ВИХОДЗИ РУСКИ ХРИСТИЯНСКИ КАЛЕНДАР ЗА 2019. РОК

РОК LXXIV ЧИСЛО 49 (3814) НОВИ САД, 7. ДЕЦЕМБЕР 2018.

■ КОНСТИТУОВАНИ

НАЦИОНАЛНИ СОВИТ РУСНАЦОХ

Фото: Мария Афич

ЦЕНА 30 ДИНАРИ

Календар по цени од 500 динари мож купиц у НВУ „Руске слово” у Новим Садзе, як и при заступнїкох „Руского слова”. У Руским Керестуре у дописовательстве и при Даринки Варґовей (Партизанска 34, 025/703-904); у Коцуре при Милки Фейсовей у кнїжкарнї и Меланиї Шантовей (Петефи Шандора 47, 021/727-049); у Дюрдьове при Звонкови Салаґови (Светозара Милетича 25, 021 838 055); у Вербаше при Миронови Нярадийови (Сивч Йовґена 86, 064/120-2607); у Новим Орахове при Любомирови Рацови (Руски дом, 024/723-584); у Бачкей Тополї при Миколи Сеґедийови (065/64-785-27); у Кули при Елемирови Мудрого (Блок 6/а, 025/721-404); у Шидзе (Беркасово, Бачинци, Бикич Дол) при Владимирови Гарвильчакови (062/440-974) у Петровцох, при Желькови Гаргайови (Матиї Ґубца 1, 99386-32-554-152).

ОГЛЯД НУ ЦЕ НА ПРЕ ШЛОСЦ оволуєме читачох новинох П „Руске слово” же би помогли препознац особи на старих фотоґрафийох. Пре точне идентификованє особох на сликох, хтори маю окремну музейну вредносц, потребна помоц од ширшей явносци. Шицки фотоґрафиї настали у дакедишнєй фотоґрафскей роботнї Бруґошових у Руским Керестуре. Кажду фотоґрафию ше подпише зоз одредзену шифру, та кед же препознаце даєдну, лєбо вецей особи на фотоґрафиї, модлїме Вас же бисце явели до Заводу на число телефона 021/548-421, лєбо на мейл: zavod.rusini@gmail.com.

■ ДОРАЗ РОЗПУСТ,

А УЧЕБНЇКИ ПОЖНЯ

Фотоґрафия: 0172N

Фотоґрафия: 0168N