Issuu

ИНФОРМАТОР, ОГЛАШКИ, ИНТЕРМЕЦО

ГЛАСНЇК ПО РУСКИ РОК LXXIV ЧИСЛО 47 (3812) НОВИ САД, 23. НОВЕМБЕР 2018.

ЗОЗ ВИСТАВИ ФОТОҐРАФИЙОХ НА ДНЬОВКИ ЦЕНА 30 ДИНАРИ

РОШЛЇНОХ У ДЮРДЬОВЕ

Фото: Кристина Медєши

ТЕМА: „ВОДА”

■ ПРОДУКЦИЯ ЛЇКОВИТИХ

Фото: Ивана Медєши

Фото: Иґор Маньош

ОГЛЯД НУ ЦЕ НА ПРЕ ШЛОСЦ оволуєме читачох новинох „Руске слово” же П би помогли препознац особи на старих фотоґрафийох. Пре точне идентификованє особох на сликох, хтори маю окремну музейну вредносц,

■ ЗОЗ ДНЬОВКУ ЗАКОНЧЕНА Фотоґрафия: 0096P

Фотоґрафия: 0159P

потребна помоц од ширшей явносци. Шицки фотоґрафиї настали у дакедишнєй фотоґрафскей роботнї Бруґошових у Руским Керестуре. Кажду фотоґрафию ше подпише зоз одредзену шифру, та кед же препознаце даєдну, лєбо вецей особи на фотоґрафиї, модлїме Вас же бисце явели до Заводу на число телефона 021/548-421, лєбо на мейл: zavod.rusini@gmail.com.

„КОСТЕЛЬНИКОВА ЄШЕНЬ”

ВШЕ ГЛАСАМ ЗА ЛИТЕРАТУРУ Пише: Агнета БУЧКО ПАПГАРГАЇ, писателька

Жиєме у часох у хторих ше досц часто на виберанкох опред- Тоти хтори творя, голєм кед слово о авторох хтори пишу по зелюєме „за” або „процив”. Процив дакого, або за дакого. И руски, свидоми же зоз своїма словами нє пременя швет, анї до того уношиме громаду страсци и емоциї. И вше ґу тим по- окруженє у хторим жию, алє маю поцешенє же дакому опледїйом идзе исте: хто кого люби, або хто кого нє люби. Пре- меня даскельо хвильки у тим и таким швеце и будзе им мило лїва ше мержня и зависц и самолюбиє з каждого боку. Сцека- же зробели, та гоч и таке малючке, добре дїло за дачию душу. юци од тoгo, я у таких хвилькох вше за литературу. За красне А же дакеди вредзи дихац за тоти даскельо хвильки потвердслово, чи видруковане на паперу, чи у даякей иншакей, елек- зую и дзеци хтори уключени до тих подїйох, чи як актере, ретронскей форми. Бо, у кнїжкох ше спознава швет и його ши- цитаторе, чи лєм як публика. Можебуц дахто з нїх дакеди зарина, духовни швет и богатство думки звонка каждодньовей памета таки стретнуца и у будучносци предлужи дачию думматериялней стварносци. У нїх поскладани щиросци, емоциї ку хтору дараз чул. Голєм за свою, и хто зна за ище чию душу. и искуства хтори указую и преширюю чловеково похопйова- Ту и млади зоз „Дньовку”! Крашнє ше на нїх и на їх творчи нє себе и швета коло себе. намаганя припатрац, як и на преполну салу патрачох, та гоч Знам же жиєме у окруженю дзе до нас хпаю рижни програ- лєм прейґ ТВ екранох, и здогадовац ше дакедишнїх Митинґох ми на уровню найнїзших чловекових потребох. И ту потреб- поезиї у рамикох „Червеней ружи” у Руским Керестуре, до на мудросц – нє сходзиц до тих коляйох. Гоч, розумим искон- хторих млади уходзели зоз истима творчима сценями и жадаску потребу закукнуц до люцнями. Най би ше и терашнї авких животох и люцких думкох „Костельникова єшень” манифестация хтора торе и актере „Дньовки” так и так забуц на гевто цо ше збуше, уж вецей як 25 роки, трудзи зачувац дух исто з носталґийну приємнова у нас и коло нас. Мала сом сцу здогадовали на ню припалитератури по руски у наших штредкох. тото щесце у живоце же сом траюци ше на младих хтори одвити на тоти дилеми власней Тот дух тих дньох трепеци дзешка у воздуху, после нїх, после даскелїх деголєм при гевтих хторим красне слово на души и думки находзела у кваценийох и ґенерацийох, тиж литетней литератури. У литебуду мац потребу витвориц ше мацеринским язику дацо значи. И писанє на ратури хтора ме збогацовала и мацеринским язику ма лїковити прикмети, поведзме, у литератури або даширела попатрунки на швет и якей другей уметнїцкей творпрето же є удихнуте уж при народзеню, приводзела до ровноваги души чей форми. з вонкашнїм шветом. Прето и з першим мацеринским словом. Прето так Припадам ґу особом хтори лєгко на нїм и писац и читац гласам за литературу! пол вика препровадзели у тих Октобер бул мешац зоз велїма литературних „коляйох” и програмами хтори були пошвецени кнїжки и єй промоциї. И знаю яки вони можу буц дирґаци, алє знаю и яки можу призбувало ше ту шицкого. Од кичу и аж анї нє прижемних, алє нєсц красни хвильки хтори оплеменя цали живот. И пожадам поведла бим, поджемних подїйох, та по глїбоки и возвишени дакеди тото исте полвичне тирванє у просторе литератури по думки и програми хтори оплеменюю кажде чловече спозна- руски прекрочиц и висц зоз тих ваґашох и нє врациц ше ознонє. Правда, тоти остатнї нє були у першим плану, и требало ва до нїх. Та гоч дакеди и станєм на грунчок, знова ше враих виберац як перли, а пре нїх вредзело исц по їх шлїдох. цим до нїх. То нєвиповедзена правда чловековей потреби за Октобер бул и мешац кед на шветлосц дня почали виходзиц висповедованьом власних емоцийох и думкох. Возвишена то нови кнїжки по руски. То правило хторе ше повторює уж ро- потреба! Треба буц подзековни на єй постояню и преношеню ками. Пред початком Беоґрадского сайму кнїжкох, кед ластов- свойого думаня о живоце. Нє вше красного, алє углавним ки уж давно пошли зоз тих крайох и кед жовте лїсце опадує з племенїтого и того цо му укаже и гевто цо нє сам спознал древох, до читачох кнїжкох по руски, та гоч кельо их єст, сци- през свойо постоянє. гую виданя з нашого „Руского слова”. Того року ше даєдни Зоз того животного искуства знам же ми кнїжки, рижних порядни провадзаче литератури по руски аж нєсподзивали зоз жанрох и рижних авторох зоз швета хтори нам на тих простоначишлєну продукцию хтора уж вишла, або хтора видзе по- рох доступни вельо раз були виход зоз чежких животних сишвидко. У нєй заступена и поезия и проза, антолоґия припо- туацийох. Прето же ми понукали иншаки животни змисти як ведкох за дзеци, кнїжка интервюох, и гваря, пошвидко и кнїж- тоти у хторих сом жила. У нїх сом видзела и находзела виход ка драмских творох. Насправди интересантни опус. зоз власних траумох. Бо у нїх були вшелїяки судьби, можебуц Дзепоєдни з нїх промововани и по школох и у окремних про- и чежши як мойо, и понукали иншаке роздумованє о тим цо грамох по вецей местох у рамикох тогорочней културней ма- ше чловекови през живот случує, або може случиц. Були ранифестациї „Костельникова єшень”. То манифестация хтора тунок за виход до других шветох хтори були цалком иншаки ше роками трудзи, уж 25 роки, зачувац дух литератури по ру- як мойо, и ґеоґрафийно, и релиґийно, и културолоґийно. Приски у наших штредкох. Тот дух трепеци дзешка у воздуху тих лапююци їх думки и мойо поставали духовно богатши и ведньох. Правда, нє при велькому числу людзох, алє голєм при льо, вельо ширши як цо були пред тим. О духовней лїковитогевтих хторим красне слово на мацеринским язику дацо зна- сци литератури дознала сом през власни спокуси. Вельки пичи. И писанє на мацеринским, руским язику, ма лїковити при- сателє тоту функцию велїчезно одробели и вона остава по кокмети прето же є удихнуте уж при народзеню, и з першим ма- нєц живота.■ церинским словом. Прето так лєгко зоз нїм дихац. Прето так Становиска висловени у тим тексту виключно авторово и нє лєгко на нїм и писац и читац. вше одражую ушорйовацку политику новинох „Руске слово” 2 РУСКЕ СЛОВО

23. НОВЕМБЕР 2018.

ЗМИСТ

УВОДНЇК Пише: Иван САБА ДОШ, главни одвичательни редактор

■ Тижньовнїк 4–5. Меншински медиї як културни скарб

■ Нашо места 8. Отворени нови будинок Дома здравя у Кули

■ Економия 12–13. Продукция лїковитих рошлїнох у Дюрдьове

■ Култура и просвита 16–18 „Котельникова єшень” у Коцуре, Дюрдьове и Беоґрадзе

■ Дом и фамелия 19–21. Рециклованє шмеца – шанса и проблем

■ Мозаїк 24–25. У „Дньовка”

Керестуре

отримана

■ Людзе, роки, живот 26–27. Стретнуце: з Вербасу

Нада

Лендєр

■ Духовни живот 31. Виронаука у Руским Керестуре

■ Информатор

32–34. Мали оглашки и In memoriam

■ Спорт 38–39. Бридж – бависко за интелект Насловни бок: „Вода” – награда на конкурсу „Дньовки” Автор фотоґрафиї: Кристина Медєши

СТОЛЇТНИ ОДГУК ИСТОРИЙНЕЙ ПОДЇЇ У Новим Садзе през наступни викенд буду отримани централни шветочни подїї орґанизовани на державним уровню з нагоди преслави велького ювилея, 100-рочнїци од отримованя Велькей народней скупштини и присоєдинєня войводянских обласцох Кральовини Сербиї. Слово о подїї чийо значенє нє зачуване лєм у учебнїкох историї, алє го и ми, нєшкайши жителє нєшкайшей АП Войводини и тераз кажди дзень чувствуєме и жиєме. Источашнє, слово о подїї чийо далєкосяжне значенє и сущносц нє можу пременїц лєбо релативизовац анї поверхово, єднобочни интерпретациї у домену дньовей политики и дочасових тенденцийох. Слово о историйней подїї у полним значеню того епитету. И руска заєднїца ма место, кед нє преламне лєбо значне, алє сиґурно почесне, у тей историйней подїї. Поволуєме ше нєшка на наших предкох и преднякох хтори ше пред сто роками у Новим Садзе зишли вєдно з представителями других народох, сушедох и согражданох, вєдно одлучиц о будучносци и дальшей судьби за себе и своїх потомкох после шветовей катаклизми яка була Велька война. Поволуєме ше на нашого тедишнього новосадского пароха Йована Храниловича чия улога у тей историйней подїї була нєдвосмислово велька. Споминаме, можебуц нєдосц гласно, ище єден значни факт; же у „депутацийох” з руских валалох заступени були и валалчанє з других народох. Чи мотив бул щиро чловеколюбиви, чи пошлїдок познатей рускей одмераносци и осторожносци коло вельких животних одлукох, анї нє таке важне. Важне же при нас, випатра, вше була укоренєна свидомосц о тим же царства приходза и преходза, а сушед остава сушед – найвекше богатство и перши у помоци кед є добри, а нє дай Боже кед нє так. То ми, якошик, найсущнєйше у шицких „мултикулти” дефиницийох Войводини. О шицким тим детальнєйше будземе писац у мини-фельтону хтори пририхтал наш порядни и стаємни сотруднїк Сашо Сабадош. У тим чишлє починаме з „уводом до теми”, а далєй буду интерпретовани и пошлїдки Велькей войни и розвой идеї славянского зєдиньованя, и як то було на нашим просторе, та и яка була судьба Руснацох на других просторох упокоєней Монархиї. Заключок ше уж нагадує; без огляду на дилеми и „цо би було кед би було” шпекулованя, одлуки принєшени на Велькей народней скупштини були и єдини, и найлєпши можлїви у тедишнїх обставинох.

* ”РУСКЕ СЛОВО” – гласнїк по руски * Виходзи каждого пиятку * Снователь Национални совит рускей националней меншини * Видава НВУ ”Руске слово”, Нови Сад * Перше число вишло 15. юния 1945. року у Руским Керестуре * Адреса: НВУ ”Руске слово”, Булевар ошлєбодзеня 81/VII, 21000 Нови Сад * Редакция: одвичательни редакторe – Славица Фейса, Ясмина Дюранїн, Микола М. Цап, Микола Шанта * редакторе/ки рубрикох – Мирон Горняк-Кухар, Александар Паланчанин, Мартица Тамаш, Олена Планчак-Сакач, Вероника Вуячич * новинаре/ки – Мария Афич, Влада Дїтко, Ана Маркович, Сандра Саламун, Златко Колєсар, Марина Джуджар * лекторка – Блажена Хома-Цветкович * ґрафична редакторка – Люпка Цвеїч * ґрафични дизайнерки – Мария Гудак, Таня Салонтаї * Телефони: 021/6613-697, 021/6624-708, 021/6623-076; 021/6621-433 * Телефакс 021/528-083 * Предплата за цали рок: у жеми 1 500 динари, а у иножемстве 100 евра * Жиро-рахунок Banca Intesa a.d. Beograd 160-923244-82 * Девизни рахунок 160-0050870024999-53 * Рукописи ше нє враца * Д ру ку є Д ру ка р н я graf” П е т р о ва р а д и н * ”Maxima E-mail: redakcija@ruskeslovo.com * Web site: www.ruskeslovo.com * YU ISSN 0350-4603 * COBISS SR-ID 15915778 * Друковани тираж 2 000 *

Директор др БОРИС ВАРҐА *** Главни одвичательни редактор ИВАН САБАДОШ

23. НОВЕМБЕР 2018.

РУСКЕ СЛОВО 3

ТИЖНЬОВНЇК ОТРИМАНА ДРУГА ЕВРОПСКА КОНФЕРЕНЦИЯ ПОШВЕЦЕНА МЕНШИНСКИМ И ЛОКАЛНИМ МЕДИЙОМ

НАШ ЗАЄДНЇЦКИ КУЛТУРНИ СКАРБ

Од 15. по 17. новембер у будинку „Колеґиюм Европа” у Новим Садзе отримана Друга конференция пошвецена меншинским и локалним медийом. Учашнїки сходу на преподаваньох и панел дискусийох ошвицели амбиєнт и зявеня у тих медийох

Тогорочна конференция, хтора уж седем роки анализує проблеми меншинских и локалних медийох, през розлични угли спатраня пробовала дац одвит на питанє: чи меншински медиї скарб култури? ЧУВАРЕ ЯЗИКА, КУЛТУРИ И ТРАДИЦИЇ Сход шветочно отворел Дьордє Миличевич, подпредсидатель Влади АП Войводини у будинку Бановини. – Меншински медиї часц скарбу култури, прето же явне информованє ма вельку улогу у очуваню язика, култури и традициї меншинох. Насампредз же свойо програмни змист продукую и презентую на язикох националних меншинох. Покраїнска Влада и далєй будзе потримовац ефикасни и функционални модел информованя на меншинских язикох у АП Войводини – гварел Дьордє Миличевич з нагоди отвераня конференциї. Покраїнски секретар за културу, явне информованє и одношеня зоз вирскима заєднїцами, Драґана Милошевич, наглашела же мулти етнїчносц и мултикултуралносц Войводини драгоцине нашлїдство, хторе ше муши осторожно чувац, допатрац и розвивац у шицких сеґментох, а ту припада и информованє. – Праве прето маме стаємну и стабилну систему материялней потримовки медийом на меншинских язикох. Идуцого року, зоз покраїнского буджета субвенциї за меншински медиї буду звекшани за пейц одсто з цильом же би ше посцигло їх стабилнєйше функцонованє – гварела Драґана Милошевич. ПОЗИЦИЯ У ДРУЖТВЕ Тогорочна конференция през вецей преподаваня и панел дискусиї розпатреала позицию меншинских медийох як активних членох розвою дружтва. Мултикултуралносц и културни сакрб бул перши панел, а його модератор бул Роберт Чобан, директор Color media Communications. Тема панела була спатрена з вецей углох, а насампредз у значеню мултикултуралносци як способе

ОРҐАНИЗАТОРЕ И ПОКРОВИТЕЛЄ СХОДУ Орґанизаторе Другей конференциї пошвеценей меншинским и локалним медийом були: Heror Media Pont зоз Нового Саду, „Мадяр Со”, Асоцияция медия, и Центер за МЛДМЦ, а покровителє були: Министерство за културу и информованє Републики Сербиї, Секретарият за културу явне информованє и одношеня зоз вирскима заєднїцами АП Войводини, Город Нови Сад и Европска престолнїца култури.

4 РУСКЕ СЛОВО

живота и комуникованя у контексту Европского року културного нашлїдства хтори фундаментовала Европска Уния. Наташа Херор, директорка Heror Media Pont зоз Нового Саду, учашнїца на тим панелу наглашела же ше находзиме пред єдним новим часом кед о гомоґенизациї Европи нє мож бешедовац. Насампредз же ше аж 50 милиони людзох вияшнюю як припаднїки меншинских заєднїцох. Меншини постали озбильна моц и у тим смислу кед слово о позициї меншинох виражела оптимизем. Окрем того у своїм викладаню з власних искуствох понукла явносци конкретни способи як мултикултуралносц и интеркултуралносц можу жиц у особним живоце и явним просторе. САМОРЕҐУЛАЦИЙНИ МЕХАНЇЗМИ Меншински медиї би требали поставиц специфични самореґулацийни механїзми праве у контексту нєдавно окончених виберанкох за вибор членох националних совитох меншинох. Єдно зоз заключеньох другей панел дискусиї на тему: Самореґулованє меншинских и локалних медийох и поднїмательне новинарство. Модертатор того панелу була Владимира Дорчова Валтнерова, одвичательна редакторка порталу „Storyteller”. У дискусиї участвовали Давор Марко, зоз Проєкта моцнєня околїска за обстоянє медийох, Ґордана Новакович, ґенерална секретарка Совиту за пресу, Виолета Йованов Пештанац, одвичательна редакторка порталу www.pancevomojkraj. rs и Ґвин Нисен зоз Данскей. Бешеднїки ше зложели же медиї, без винїмкох, муша у своїх аґендох мац и розвивац новинарску етику и професийни стандарди. Тиж так меншински и локални медиї муша провадзиц сучасни тренди у обласци новинарства, секторе медийох и диґитализациї. У складзе з тима новосцами муша розвивац нови бизнис модели, продукти и услуги пре финансийну стабилносц и отримуюцосц. Заключенє зоз Другей конференциї пошвеценей меншинским и локалним медийом источашнє и одвит на тему схода – меншински медиї важна часц културного нашлїдства. Нє лєм на тих просторох, алє и у цалей Европи.■ А. Паланчанин 23. НOВЕМБЕР 2018.

tiznjovnjik@ruskeslovo.com

НОВИНАРСКА АСОЦИЯЦИЯ РУСНАЦОХ

Пише: Каролина ПАПУҐА, професорка руского язика

ЕДУКАЦИЇ О МЕДИЙНИХ ТЕМОХ

Фото: В. В.

ФОРМА, КАЛУП, АБО ДАЦО ТРЕЦЕ

З преподаваньом и роботню на тему „Иновациї у руским язику, з акцентом на язик у друкованих медийох на руским язику” дзе новинаром и редактором хтори информую на руским язику прешлого штвартку отримала лекторка у НВУ „Руске слово” Блажена Хома Цветкович, почал нови циклус едукацийох хтори орґанизує Новинарска асоцияция Руснацох. Блажена Хома Цветкович на преподаваню визначела же ше наш руски язик муши розвивац, алє и же треба чувац и пестовац його автентичносц. – Жиєме у вику кед ше шицко барз швидко одвива, меня, твори нове и нови поняца уходза до шицких сферох нашого живота, медзитим, и у медийох и у каждодньовей комуникациї вше треба похасновац нашо руски слова, то треба же би нам була основна стратеґия. Слова з других язикох треба хасновац лєм кед у нашим язику нєт одвитуюца замена – гварела Блажена Хома Цветкович. Друге преподаванє хторе за руских новинарох у просторийох Завода за културу войводянских Руснацох у Новим Садзе орґанизує Новинарска асоцияция Руснацох було пияток на тему „Йован Хранилович як новинар”, а отримал го професор на Оддзелєню за медийни студиї Филозофского факултета у Новим Садзе др Владимир Барович, єден з найлєпших познавательох роботи и дїла визначного явного и културного роботнїка, єдного з доаєнох вчасного юго славянского новинарства Йована Храниловича, хтори вецей децениї служел як грекокатолїцки парох у Новим Садзе и бул медзи водзацима предняками рускей заєднїци у историйних подїйох 1918. року. Барович визначел Храниловича як єдного з найдошлїднєйших борцох за професийне и етичне новинарство на наших просторох, и злєпшанє материялного статуса новинарох. Едукацию за новинарох и редакторох у медийох хтори информую на руским язику НАР орґанизує як проєкт хтори прейґ Конкурса за унапредзенє профе сийних стандардох потримал Покраїнски секретарият за културу, явне информованє и одношенє з вирскима заєднїцами. Треце преподаванє у тим циклусу, на тему „Нєвербална комуникация и политичаре – розодкриванє емоцийох”, будзе 30. новембра, а отрима го шеф Катедри за медийни студиї на Филозофским факултету у Новим Садзе, професор др Деян Пралица. М.З.Г/И.С 23. НОВЕМБЕР 2018.

STANOVISKA

У нєшкайшим чаше, сучасни наставнїк то тот котри, насампредз, виполнює громаду папериска прейґ котрих може (и муши) указац як свойо власне, так и напредованє школяра. Тоти папери ше муши зоз собу ношиц як доказ же ше зоз школярами озбильно роби и же ше буквално кажди Їх крочай евидентує. До якей особи вираста тот исти школяр, то анї нє таке важне. Битне же ми маме евиденцию. Шицко цо ше нєшка случує и цо ше дотика воспитованя дзецох, продукт и резултат сучасного и реформованого школства. Наставнїкове ше од силного пополньованя паперискох и табелох анї нє можу анґажовац до формованя здравей и нормалней особи школяра прето же су примушени сполнїц форму котра им надрилєна. Праве пре тоти причини, школа постала лєм формално воспитна установа, а сущносц ше зоз тим автоматски заобиходзи прето же каждого школяра змесцує до уж укалупеней форми. Ище пред даскельома роками, кед шицко тото започала просвитна аристократия, поставело ше питанє же чому то шицко водзи и нач то вообще. Поведзене же ше так муши, и точка. Нє питай ше далєй нїч. Далєй ше лєм шицко преглїбело. Семинари за просвитних роботнїкох баржей здабу на Викендово лаґри дзе наставнїкове примушени присуствовац же би назберали одредзене число бодох, прето же кед ше их нє назбера, витаргню з рукох и тот мали, а горко заробени фалаток хлєба. Нє стретла сом ище анї єдного колеґу котри зоз одушевийом приповедал дацо о семинарох, або же би добродзечнє сцел присуствовац на истим. И заш исте – важне сполнїц форму. Нєкоректно би було так приповедац о шицких семинарох, бо якош сом прешвечена же єст и добри и квалитетни, алє руку на шерцо, дас дзеведзешат одсто од шицких, то чиста глупосц. Тот хто щиро и зоз любову роби у просвити, тот и будзе мац дзеку и жаданє усовершовац ше, зоз цильом же би свойо знанє на прави способ и пренєсол школяром. Зоз таку систему яка є, лєм ше „убива до пойму” кажда наставнїкова креативносц, а зоз тим и сама робота. Дзеци ше од самого початку, ище од оводи бомбардує о їх правох, а нїхто им нє може ґарантовац же тоти їх права у реалним живоце вообще буду випочитовани. Пошлїдок же тоти котри нїжнєйши и поцагнутши, скорей або познєйше, дойду до ситуациї у котрей ше нє годни знайсц. З другого боку, школяр котри аґресивни справує ше яґод же му нїхто нїч нє може. И якош ма и право. Достанє „укор” або опомнуце и на тим ше закончи. Часто ше наглашує же сама школа потенциялни штредок за розвиванє насилства медзи школярами. А як би и нє була? Одвичательносц котру ше ту кладзе пред наставнїкох и педаґоґох нє у складзе зоз предписанима правилами котри тим истим наставнїком вяжу руки. Ту ше и закончує активна улога наставнїка и ствар ше препущи родичом, або другим компетентним институцийом. Далєй ше лєм можеме бавиц на „мачки и миши”, и так до безконєчносци. Становиска висловени у тим тексту виключно авторово и нє вше одражую ушорйовацку политику новинох „Руске слово”

РУСКЕ СЛОВО 5

ТИЖНЬОВНЇК 100 РОКИ ОД ВЕЛЬКЕЙ НАРОДНЕЙ СКУПШТИНИ И ПРИСОЄДИНЄНЯ (I)

ЦАРСТВО И КРАЛЬОВСТВО

Пише: Сашо САБАДОШ

Починаюци приповедку о обставинох хтори приведли до того судьбоносного 1918. року – Велькей народней скупштини у Новим Садзе и акламативного присоєдинєня Войводини ґу Кральовини Сербиї, о хторих ше тих дньох у вельким обсягу и з вельку причину бешедує у явносци и медийох, и хторому, вєдно з його предисторию и пошлїдками, и ми пошвециме даскельо тексти, важне повесц дацо о держави хтора праве того 1918. року престала исновац после вецейвикового существованя на панонским просторе

айрозширенша назва за тоту державу медзи звичайним жительством на тих просторох то Австро-Угорска. Медзитим, хаснованє того мена правилне лєм у одредзеней мири. Термин Австро-Угорска бул хасновани лєм у остатнїм пол столїтию иснованя тей штредньоевропскей империї хтора од периоду штреднього вику на вецей заводи меняла свойо „аґреґатни стани“. Прето найправилнєйше спомнуту державу, кед же сцеме бешедовац о вкупним часовим рамику у хторим вона исновала, волац по династиї хтора коло пейцсто роки була на єй чолє – Габсбурґска монархия. Ми будземе, медзитим, у тим напису у найзначнєйшей мири заш лєм бешедовац о єй остатнєй фази – уж споминаней Австро-Угорскей. РЕВОЛУЦИЯ 1848. И СЕРБСКА ВОЙВОДИНА Преушорйованє Габзбурґскей держави до дуалней монархиї з 1867. року подїя чийо коренї мушиме глєдац у периодзе националних рево-

Малюнок „Майска скупштина” Павла Симича шведочи о подїї на хторим прокламована Сербска Войводина

6 РУСКЕ СЛОВО

луцийох зоз 1848. и 1849. року. И гоч мадярски национални рух зоз силу поражени, їх национални вимаганя були формуловани и нїяк нє було можлїве тирвацо их „зняц з дньового шора“. Славянски фактор у Габзбурґскей монархиї, хтори тиж пробовал формуловац свою заєднїцку националну платформу на Першим всеславянским конґресу у Праги 1848. року, чувствуюци ше загрожено од аґресивних мадярских револуционерох, вибрал сотруднїцтво з австрийску часцу Монархиї як способ охрани и голєм часточного витворйованя своїх вимогох. Политични позициї мадярского корпусу, през уж иснуюци правни субєктивитет Кральовини Мадярскей, були вельо моцнєйши у одношеню на славянски елемент у Монархиї, подзелєни на вецей народи и виросповиданя и териториялно розошати по вкупней териториї велькей держави од Карпатох по Ядранске морйо. Серби у Южней Угорскей, як реакция на аґресивни национализем актерох Мадярскей револуциї, на такволаней Майскей скупштини у Сримских Карловцох отриманей 13. и 15. мая 1848. року конкретизовали свойо поглєдованя у виду власней териториї, сербского як службового язика, самоуправного статусу и политичного субєктивитету за сербски народ под суверену власцу Габзбурґского дому. Зоз тим прокламована Сербска Войводина, а карловацки митрополит Йосиф (Раячич) преглашени за сербского патриярха. На тот способ, голєм на кратки час реализовани вимаганя хтори ше першираз зявели на Темишварским соборе 1790. року кед першираз глєдана територия зоз сербску векшину дзе сербски народ будзе мац автономни статус, а у тим чаше то бул простор Банату. Аж мож повесц, бул то вираз вимоги и права на автономию, алє и зачаток институцийней ґаранциї и защити меншинских правох хтори по нєшка функционує на подручу Войводини. После препасци Мадярскей револуциї з придаваньом револуцийного войска у Вилаґошу 13. авґуста 1849. року, и урядово формализоване иснованє Сербскей Войводини, алє под пременєним меном Войводство Сербия и Тамишски Банат. 23. НОВЕМБЕР 2018.

tiznjovnjik@ruskeslovo.com

Глава тей коруновини у со ставе Габзбурґского царства бул млади цар Франц Йосиф. Медзитим, мало цо з вимаганьох з Майскей скупштини було зисцене, без огляду на союзнїцтво Сербох з „царствующу Виєну” у борби процив мадярских револуционерох. На териториї Войводства Сербиї и Тамишского Банату, хтора ше со стояла од значних часцох Бачкей, Банату, Сриму и Баранї, Серби нє були анї векшина, та аж анї найчисленши народ, цо на тим про сторе були Румунє. Урядови язик Войводства бул нємецки, а од самоуправного статусу нє було нїч. Медзитим, и у цалей Габзбурґскей монар хиї за вед зе ни ре пре сив ни цен тра ли стични режим под руководством министра нукашнїх дїлох Александра Баха, ґимназиялцом познати под назву „Бахов абсолутизем” хтори тирвал по 1859. рок. Интере сантносц то и факт же найвплївнєйши политичар у периодзе велькей моци Австриї по сле Наполеонового пораженя по револуцийни 1848. рок бул Клеменс фон Метерних хтори тримал позицию министра вонкашнїх дїлох, док период кризи и змоцнєней репре сиї бул под час политичней доминациї Баха, министра полициї. Положенє Сербох ше зоз зиходзеньом Баха з политичней сцени нє злєпшало, а чисто формалне Во й вод ство Сер бия и Та миш ски Ба нат утаргнуте 1861. року. ДУАЛНА МОНАРХИЯ Акт гашеня Войводства Сербиї и Тамишского Банату мал за циль змириц вше моцнєйши мадярски фактор порихтани на нову буну, поготов по сле пораженя Габзбурґскей монархиї у войни зоз Сардинию (Пиємонтом) по сле хторей формована єдинствена Кральовина Италия. По сле нового воєного по ра же ня у Австри й ско-пру скей во й ни 1866. року, пришло ше и до компромису зоз Мадярами у виду такволаней Австро-Угорскей догварки 1867. року. Зоз тим Габзбурґска монархия, тераз уж позната як АвстроУгорска, до стала державне ушоренє дуалней (двойней) монархиї з двома владами, єдну у Бечу и другу у Будапешту, хтору повязовали єден суверен (австрийски цар хтори источашнє и мадярски краль), штири заєднїцки министерства (войни, финансийох, вонкашнїх дїлох и двору) и царинска уния. Гранїца двох часцох Монархиї була на рики Лайти и прето такволана австрийска часц була наволована з меном Цислайтания, а угорску часц волали з меном Транслайтания. З того периоду и колоквиялна „К унд К” назва Монархиї – Царовина и Кральовина. Окрем нєшкайшей териториї Австриї, Цислайтаниї припадали и Че ска, нєшкайша южна Польска, Галичина, Буковина, нєшкайша Словения, Истра, Далмация и Бока Которска, а часц Транслайтаниї були нєшкайша Мадярска, Словацка, Войводина, 23. НОВЕМБЕР 2018.

Ердель, Закарпат’є и тедишня Горватска и Славония. СЛАВЯНСКЕ ПИТАНЄ Положенє Славянох у Габзбурґскей монархиї було далєко од идеалного, поготов на угорским державним просторе, дзе нова власц активно робела на мадяризациї цалокупного жительства Схематска карта Австро-Угорскей пред „своєй“ часци Монархиї Першу шветову войну. Австрийски жеми найвецей през мадяриза- червени, а мадярски желєни. Босна после цию и подержавйованє анексиї мала окремни статус школства хторе по теди було под церковну управу. Горвати пробовали з Горватско-Угорску догварку з 1869. року змоцнїц правни субєктивитет Кральовини Горватскей и реґуловац єй одношенє з Кральовину Угорску по углядзе на Австро-Угорску догварку, алє доминация угорского елементу у Горват- РУСНАЦИ У МОНАРХИЇ скей остала. Политични орґанизациї Славянох мали своїх представительох у парламентох и Цо ше Руснацох на тих просторох дотика, у Цислайтаниї и Угорскей, алє їх политична моц периодзе еґзистованя нє була достаточна же би принєсли одредзени Дунайскей монархиї позитивни пременки у положеню їх народно- слово було о сцох у рамикох мултинационалней Монархиї. доминантно Компликовану ситуацию ище баржей виком- парастскей заєднїци з пликовала и окупация 1878. року, а потим и нєвельким анексия Босней и Герцеґовини 1908. року. Зну- интелектуалним ка Габзбурґскей монархиї Босна и Герцеґовина пасмом хторе творели мала окремни статус, и у правним смислу нє бу- священїки и учителє. Їх основна преокупация ла часц анї Цислайтаниї, анї Транслайтаниї. було чуванє През цали час иснованя Австро-Угорскей, зя- церковно-школскей вйовали ше теориї о преушорйованю Монархиї системи од моцней же би на тот способ други народи здобули век- мадяризациї, цо у ши права, та аж и ровноправносц. Медзи нїма, Бачкей було удатне так идея „австрославизму” предвидзовала Славя- повесц лєм у Коцуре, а нох як треци ровноправни фактор у рамикох ав- значни фактор була и стрийскей держави, и була опозитна панславян- припадносц Крижевскей скому руху хтори центер видзел у Русийскей грекокатолїцкей епархиї империї. Реформски концепт румунского адво- з хтору найчастейше ката и политичара Аурела Поповича о таквола- управяли Жумберчанє блїзки горватски них „Зєдинєних державох Велькей Австриї ” политичним кругом предвидзовал формованє петнац федералних хтори були процивнїки єдинкох з политичну доминацию векшинского мадярских народу у каждей зоз нїх. Нашлїднїка габзбурґ- асимилацийних ского пристолу Франца Фердинанда часто озна- намирох. На Горнїци чую як прихильнїка таких идейох, алє правда ситуация була вельо така же гоч йому завадзала политична моц ма- чежша, поготов дярского фактору у Монархиї, Франц Ферди- дзекуюци факту же у нанд, як шведоча записи хтори остали за нїм, тамтейшей церковней бул досц подозриви по питаню лоялносци сла- орґанизациї доминовало вянского елементу спрам Габзбурґскей коруни. промадярске Як цо зме видзели, винїмково зложену адми- священство. нистративно-политична и национална ситуация у Габзбурґскей монархиї було барз чежко отримац. Ситуация з вибиваньом Першей шветовей войни постала ище компликованша.■ (Предлужи ше)

РУСКЕ СЛОВО 7

НАШО МЕСТА ОТВОРЕНИ НОВИ БУДИНОК ДОМА ЗДРАВЯ У КУЛИ

ОБЄДИНЄНИ ШИЦКИ МЕДИЦИНСКИ СЛУЖБИ

Нови будинок Дома здравя (ДЗ) Кула шветочно, з прештригованьом червеней пантлїки всоботу, 17. новембра, отворели министер здравства Златибор Лончар, предсидатель Покраїнскей влади Иґор Мирович, покраїнски секретар за здравство Зоран Ґойкович и предсидатель Дочасового орґану Општини Кула Велибор Милоїчич. Будинок ше находзи у центру Кули и оможлївене же би шицки специялистични служби функционовали на єдним месце. Збудовани є при будинку Служби швидкей помоци, общей дохторскей пракси и педиятриї, дзе пред штирома роками згорел будинок библиотеки. Вибудов и опреманє нового будинку ДЗ софинансовали Влада Републики Сербиї зоз 55 милиони динарами и локална самоуправа зоз 85 милиони динарами. Предсидатель Покраїнскей влади Мирович обецал же обезпеча ище єдну санитетску превозку за потреби Служби швидкей помоци. Министер Лончар наявел купованє новей медицинскей опреми, а наглашел же плановани нови шейсц, а можебуц и вецей специялизациї за потреби Дома здравя Кули. – Перше жадам винчовац шицким гражданом Кули и шицким занятим у ДЗ на новим будинку котри добре ушорени. Нєшка зме ше догварели же ДЗ достанє и нови ултразвук за ґинеколоґию и абдомен, нови ЦТҐ апарат, повяже ше рентґен служба, и шейсц специялизациї, а можебуц и вецей, медзи котрима педиятрия, офтамолоґия и психиятрия – виявел Лончар. Мирович наглашел же гражданє Кули можу буц задовольни же ше тераз шицко находзи на єдним месце, за розлику од старого будинку котри бул и у технїчно барз подлим стану. Вон здогаднул и на други укладаня Покраїни до општини Кула, медзи котрима вибудов новей

Индустрийней зони, а наявел и же ше у наступних штирох рокох буду закладац за розвойни плани и конкретни и видлїви резултати. Милоїчич подзековал шицким котри потримали вибудов и котри пришли з нагоди отвераня, а наглашел и значносц такого модерного и функционалного обєкту. Перши пациєнти у новим будинку прияти такой пондзелок. Будинок єден з наймодернєйших у держави, задоволює шицки стандарди, ма лифт и приступ за инвалидох. Бул закончени ище влєце, алє ше з отвераньом чекало аж потераз, понеже було потребне обезпечиц числени допущеня за службу радиолоґиї котра потераз робела у старим будинку. Стари будинок ДЗ ше находзел на брегу у Кули на Телечкей висоровнї, а по рокох анї нє бул таки стари, алє одлука о його висельованю принєшена 2015. року пре нєстабилни терен на котрим є збудовани. Постал нєбезпечни як за занятих так и за пациєнтох, понеже пре природне злєгованє терену мури почали пукац. М. Дж.

МЗ КОЦУР

ОБЕЗПЕЧЕНЕ НАЙПОТРЕБНЄЙШЕ Коцурска Месна заєднїца на своїм рахунку ма средства котри треба же би потрошела по конєц рока, та одлучене же би ше месним здруженьом и установом обезпечело тото цо може злєпшац квалитет роботи. З тей нагоди за валал купена нова косачка за траву, зоз додатком дески за шнїг, та ше ю вжиме годно хасновац и за роздрильованє шнїгу зоз дражкох и опрез Школи.

8 РУСКЕ СЛОВО

Косачка за траву будзе на розполаганю и ФК „Искри” за ушоренє терену. Дзецинска заградка „Герлїчка” од Месней заєднїци достала нови фрижидер, а огньогасци вельки стартер за камиони. Месна заєднїца по конєц рока ма у планє поробиц даскельо роботи у валалє и ушориц будинок МЗ. Документация конєчно ушорена, аванс уплацени и у наиходзацим периодзе би мали буц положени бехатон цегелки опрез Руского дома и Дома култури. Дзекуюци МЗ, Коцур пошвидко достанє контролу швидкосци превозкох на главней драги. Тих дньох, аванс уплацени же би ше на коцурскей главней драги положело диґитални дисплеї котри буду спозорйовац вожачох о швидкосци з котру гоня и указовац на дошлєбодзену швидкосц превозкох. З. К. 23. НОВЕМБЕР 2018.

mesta@ruskeslovo.com

ДРУГИ РАЗ ОЗНАЧЕНИ ДЗЕНЬ ОПШТИНИ КУЛА

РУКОВОДСТВО ШЕ ЦЕШИ З РЕЗУЛТАТАМИ У Културним центру зоз Шветочну академию означени 16. новембер – Дзень општини Кула, хтори запровадзени пред двома роками як здогадованє на дзень ошлєбодзеня Кули у Першей шветовей войни. Академия почала зоз гимну „Боже правде” хтору одшпивал Мишани хор Дома култури и церкви св. оца Миколая зоз Руского Керестура зоз хторим дириґовала Лидия Пашо. Винчуюци гражданом дзень Општини, предсидатель Дочасового орґану Општини Велибор Милоїчич, наглашел же того року тот дзень у знаку двох ювилейох, 100-рочнїци од законченя и побиди у Велькей войни, та 100-рочнїци од присоєдинєня Войводини Кральовини Сербиї. Милоїчич у своєй бешеди наглашел же локална самоуправа попри обезпечованя нових роботних планує укладац до драговей, комуналней и спортскей инфрастуктури. Шицки потерашнї посцигнуца локалних структурох у рижних сферох живота у Општини, як гварене, з намаганьом на ровномирни розвой шицких єй населєних местох представени у кратким филме. Здогадуюци ше и на 140-рочнїцу од народзеня Кулянца композитора Исодора Баїча, камерни оркестер на-

ставнїкох Школи за основне музичне образованє виведол три композициї, а з двома танцами и шпиванку наступел и КУД „Сербия” зоз Кули. На шветочней академиї були присутни представителє општинскей управи, велїх институцийох, и гражданє. Як наявене, тогорочне означованє Дня општини закончене 18. новембра, зоз естрадним безплатним концертом Саши Матича у Червинки, а пред тим на два заводи, локална самоуправа наймладшим у шицких местох општини обезпечела два дзецински представи. М. А.

РУСКИ КЕРЕСТУР

УСПИШНА АКЦИЯ НА ТЕМЕТОВЕ У Руским Керестуре, прешлей соботи, 17. новембра, реализована успишна роботна акция на теметове, дзе у старей часци за каплїчку розкерчени скоро 4 гектари поверхносци, а участвовали 37 особи з Керестура. Тоту добродзечну акцию вєдно орґанизовали Церковни одбор керестурскей парохиї, хтора и власнїк теметова, и ЯКП „Руском”, а уключели ше и члени валалских здруженьох, Конїцкого клубу „Русин”, Здруженя спортских рибарох „Коляк, и велї други жителє. Розкерчена и покошена скоро шицка планована поверхносц, а треба наглашиц же роботнїки „Рускому” цали тидзень пред тим кошели, на тим месце, цо була велька помоц. За шицких учашнїкох акциї Церковни одбор у церковней сали пририхтал полудзенок. 23. НОВЕМБЕР 2018.

Тота акция була предлуженє велькей роботи у тей часци теметова, а хтору исти орґанизаторе започали прешлей яри. После розкерчованя и на тот завод назберани громади конари, а понеже єст и грубши древа, орґанизаторе допущую же их мож вжац за огриву кед дакому потребне. Як дознаваме од директора „Рускому” Иґора Фейдия и тутора теметова Михайла Раца, задовольни су же ше людзе одволали и же ше досц поробело, а як наявели, надалєй ше тоту поверхносц будзе мушиц отримовац и зоз пирсканьом з тоталнима гербицидами. М. А.

РУСКЕ СЛОВО 9

НАШО МЕСТА У ШИДЗЕ ОТВОРЕНА КАНЦЕЛАРИЯ ЗА ЗМЕНШАНЄ ХУДОБСТВА

З РОБОТУ ДОСТАВАЮ И ПОМОЦ маме подписани контракт зоз ЯКП Влонї було вецей як 600 вимоги соци„Стандард”, як и зоз нашима меснима ялно загрожених на подручу општини заєднїцами на подручу општини о роШид, хтори вимагали єднократну поботним анґажованю тих людзох – помоц, а хтору ше виплацує зоз општинтолковала Наташа Ґрановлєвич. ского буджета. По єй словох, анкетовани вецей як Од того року локална самоуправа у 220 социялно загрожени особи и початШидзе помага худобним, алє на иншаком новембра коло 70 дали позитивни ки способ. Сущносц у тим же особа одвит же су порихтани робиц же би дохтора поднєше вимогу за помоц муши стали помоц. Єст и таких хтори кед чутоту помоц и заробиц зоз свою роботу. ли же муша робиц, такой одустали од Прето основана општинска Канцелапитаня помоци. рия за зменшанє худобства при Центру По Правилнїку хтори прилапени за за социялну роботу. роботне анґажованє, одредзене же годНаташа Ґрановлєвич, координаторка зина роботи кошта 143 динари. Наприспомнутей Канцелариї, гвари же и наклад, у ЯКП „Стандард” годно витводалєй социялно загрожени особи годни Наташа Ґрановлєвич риц полни роботни час, односно осем питац помоц за вимирйованє длуства за струю, древо за огриву, за поживу, лїки, за купованє учеб- годзини, а особи хтори зоз валалох буду робиц у своїх менїкох дзецом школяром, або за автобуски карти школяром. сних заєднїцох. Углавним слово о заметаню паркох, отримованю желє– Нове тото же кажда особа хторей ше одобри помоц муши тоту помоц и заробиц зоз свою роботу. Тиж тота особа них поверхносцох и теметовох. О поднєшених вимогох за нє достава пенєжи „на руки” як скорей, алє ми, Канцела- помоц одлучує пейцчлена општинска комисия. Потераз рия, у їх мено виплацуєме електричну енерґию, купуєме було вецей хлопох хтори пристали робиц пре доставанє поживу, або лїки и на таки способ ше точно зна же сред- помоци, як жени. По предписаньох, кед особа хтора поднєсла вимогу, а ства пошли за тоти намени за хтори су и глєдани. Затераз пре здравствени причини нє може робиц, тоту роботу може окончиц дахто зоз фамелиї у єй мено. ТРИ ВИМОГИ РОЧНЄ По словох Ґрановлєвичовей, од коло 70 особох хтори поУ мено компетентней Канцелариї, Наташа Ґранотвердзели же сцу робиц, нє анґажовани такой шицки, алє влєвич гвари же по Правилнїку, єдна особа годна по потребох. Вироятно же през жиму тоти особи, алє и три раз у року вимагац єднократну помоц. Кажди други, буду анґажовани на одметаню шнїгу у Шидзе и на раз о вимоги одлучує комисия. Од потерашнїх вимовалалох. гох, з оглядом на тото же ше приблїжує жима, найвеНа таки способ тоти особи ше буду чувствовац друцей, односно половка вимогох за огривне древо. Оджтвено хасновити, а хасну будзе мац и локална заєднїца, редзене же ше по такей основи през роботне анґажонадпоминаю у Канцелариї за зменшанє худобства. ванє може достац два кубики древа. Вл. Дї.

УО РУСКЕЙ МАТКИ О ПРЕШЛИХ ВИБЕРАНКОХ ЗА НАЦИОНАЛНИ СОВИТ

ПОДПОЛНА ПОЛИТИЗАЦИЯ На схадзки Управного одбору, 17. новембра у Руским Керестуре, Руска матка оценєла же прешли виберанки за членох Националного совиту були политично преобтерховани як анї раз потераз. Начално су задовольни же їх лїстина „Млади маю першенство” достала 199 гласи и єден мандат. Окремне огляднуце на нєдавно закончени виберанки за Национални совиту Руснацох дали предсидатель Рускей матки Дюра Папуґа, як и перши на їх лїстини Борис Фейди. Як ше здогаднул Папуґа, векши лєбо менши по-

10 РУСКЕ СЛОВО

литични прициски було на шицких потерашнїх виберанкох, алє як гварел „нїґда так як потераз”. На схадзки УО констатовани „прициски руских напреднякох” и на членох РМ поготов у Сриме, дзе як гварене, було условйованя средствох за проєкти, та и гроженя з одказом на роботи, осудзени и вилєти сиґурних виберачох до винарийох, як и дзелєнє пакетох поживових продуктох. Папуґа тиж констатовал нєзадовольство же на єдине урядове реаґованє, а то народней посланїци Олени Папуґа до ОЕБС- у, одвит нїґда нє сцигол.

Борис Фейди, медзи иншим, визначел „нєздраве похопйованє опозициї у шицким тим процесу, хтора нєобходна як реґулатор власци, а котре було присутне у нашей рускей явносци”. По єдней з точкох дньового шора УО РМ констатовал же ше докончує єдине тогорочне число їх Глашнїка „Руснак”, рихтаю и єднодньови Фестивал малих сценских формох у Новим Садзе, а у наиходзацих мешацох нащиви Месним одбором и розгварки о їх роботи. М. А. 23. НОВЕМБЕР 2018.

mesta@ruskeslovo.com

УШОРЙОВАНЄ ЯВНИХ ПОВЕРХНОСЦОХ У ДЮРДЬОВЕ

ОБНОВЕНИ ДРАЖКИ И БУДИНКИ И тей єшенї почало ушорйованє явних поверхносцох и обєктох у Дюрдьове. Иницияторе були Месна заєднїца Дюрдьов и Општина Жабель, а на основи анализох заключене же цо мож и цо треба пооправяц и ушориц

онцом октобра на даскелїх ме стох у валалє санировани и оправени дражки опрез хижох, а найвецей роботи було опрез будинку Ме сней заєднїци и валалскей амбуланти, дзе вилята нова бетонска дражка. Бетон виляти и на ме сце дзе ше чека автобус, при дзецинским парку у центре, и на ньго по ставене старе надкрице, виняте з ме ста прейґ драги дзе ше тиж чека автобус, хторе пред тим ушорене зоз соларнима панелами. Заняти у ЯКП „Чистота” орезали сухи древка и високу траву на углє улїцох Лази Ко стича и Свято савскей, дзе пре вельку гущаву вожаче нє могли добре видзиц драгу. СОТРУДНЇЦТВО ПРЕ ЛЄПШУ ЕФИКАСНОСЦ Початком новембра почало ушорйованє вонкашнєй фасади будинку Рускей школи у котрей, на бочней часци з уходом з Рускей улїци Дзецинска заградка, а у преднєй часци до котрей ше уходзи з главней улїци Руска одлога. О нєй ше ста ра Управ ни од бор Кул тур ноуметнїцкого дружтва „Тарас Шевченко”, дзекуюци доброму сотруднїцтву з покраїнским Заводом за защиту памятнїкох. Тоту роботу окончує фирма „Тис ґрадня” з Беоґраду. Перша фаза то

РОБОТИ НА РУСКЕЙ ШКОЛИ На будинку Рускей школи першого дня роботох орипани коло пол метери долнєй часци и поставена гидро изолация пре влагу. – Будинок стари, та зме адаптовали и поставели изолацию на мури. Прето зме их на потребних местох орипали, алє уж и саме опадовало. Потим зме поставели мрежочки на цали будинок, окрем на перши пол метера долнєй часци будинка. Потим зме премасцели з лїпкачом и прейґ того два раз премасцена акрилна фарба – гварел маляр Сава Велькович. Пондзелок майсторве почали билїц мури з подлогу, то предостатня фаза, а после сушеня, мури буду обилєни. У тим периодзе, окрем мурох, майсторове фарбя облаки и вонкашнї греди зоз защитну фарбу.

РУСКА ЗАСТАВА ОЗНОВА НА БУДИНКУ ОПШТИНИ Док ше билєло будинок општини Жабель, пред даскельома мешацами зняти шицки штири застави котри ше находзели над главним уходом до будинку. Медзи нїма була и застава Руснацох у Републики Сербиї. Того лєта поставени три нови тримачи заставох коло будинку, а медзи нїма нє була виложена руска застава. Теди предсидатель СО Жабель Радован Чолич гварел же то гришка котру ше виправи. Так накнадно, пред даскельома тижнями доправени ище єден тримач, исти як и други три и на нїм поставена наша руска застава. Таки општини, дзе ше ровноправно з другима находзи и руска застава, єст мало. 23. НОВЕМБЕР 2018.

ушо рй о ва нє вон ка шнєй часци будинку, а друга фаза будзе ушорйованє з нука. Роботу финансує Покраїна зоз 2 милиони 990 тисячи ди на ра ми и ло кал на самоуправа з милион 500 тисячи динарами. Школа будзе офарбена на жовто-пома ран че цову-драпкову ниянсу, як цо и була дакеди фарба того будинку. И ГРАЖДАНЄ СЦУ ПОМОГНУЦ

Тей єшенї заплановане и надалєй ушорйовац дражки на найкритичнєйших ме стох у центре валала, як и заменїц погубени грушочки на явним ошвиценю, тиж у центре. Заплановане по ставиц и метални паркинґ ме ста, хтори финансує локални одбор Сербскей напредней странки, материял приватнїка Неделька Дуяковича Неци з Дюрдьова, а справи их Радован Чолич, предсидатель СО Жабель. – Валал часто ушорюєме дзекуюци и гражданом котри сцу помогнуц. Паркинґ за бициґли будзе мац два часци, єдна штирометерова, а друга двометерова, и бициґли годно положиц з єдного боку. На таке зме ше одлучели прето же би гражданє вецей нє операли бициґли на будинок дзецинскей заградки – гварел Радован Чолич. На яр ше пред лужи ушо рй о вац на й кри тич нє й ши дражки у валалє, як и знїманє глїни и копанє каналох коло драги за атмосферску воду.■ С. Саламун

РУСКЕ СЛОВО 11

ЕКОНОМИЯ ОРҐАНСКА ПРОДУКЦИЯ У ДЮРДЬОВЕ

ЛЇКОВИТИ РОШЛЇНИ МАЮ БУДУЧНОСЦ

Пише: Сандра САЛАМУН

ТРЕБА МАЦ ПЛАНИ Кед же продукция и предаванє лїковитих рошлїнох будзе добре исц, Салонски планує правиц и предавац продукти з лїковитих рошлїнох. – У тей роботи єст будучносц. Контактуєм з велїма и зоз держави и зоз иножемства и важне ше повязовац, а ище важнєйше же нашо продукти глєдани на тарґовищу. Треба добре „закушиц” и учиц ше. Нїч зме нє робели напамят. Наприклад, менту, селекцию з новосадского факултету „Даница” зме посадзели по совиту др Милица Ачимович котра нам нєсебично помага и совитує нас – гварел Желько Салонски, котри дзeкуюци членству у Аґро клубу ма купцох за вивоз менти до Нємецкей и Горватскей.

12 РУСКЕ СЛОВО

Ище пред даскельома роками Желько Салонски з Нового Саду почал ше баржей информовац о орґанскей продукциї лїковитих рошлїнох, желєняви и житаркох. Од вше почитовал и любел орґанску продукцию, природу и роботу на полю, та ше после вецей як двацец пейц рокох роботи як инжинєр машинства, дал до польопривредней продукциї на валалє, у чим му помогнул братняк з Дюрдьова

елько Салонски зоз свою фамелию у своїм обисцу у Новим Садзе роками пестовал орґанску желєняву и овоц и вец одлучел прешириц тоту роботу. Закончел за машинского инжинєра и попри свойого фаху, за хтори ше школовал, зна орґанизовац роботу, виглєдовац, буц менаджер. Понеже бул свидоми же нє ма искуства у польопривредней продукциї и обрабяню жеми, у тей роботи ше здружел зоз братняком. Же би ше добре порихтали за сушну хвилю, конкуровали до Покраїнского секретарияту за польопривреду и достали 50 одсто средствох за нови тифон. Паралелно з тим виглєдовали тарґовище, випитали квалитет жеми, же би знали за котру продукцию є найвигоднєйша и справели бизнис план. – Ходзели зме и на консултациї з фаховцами на Польопривредним факултету у Новим Садзе и дзечнє одходзиме на преподаваня з тей обласци. Порадзели зме ше же ше нє будземе занїмац з класичну польопривредну продукцию, як цо продукция житаркох, алє же будземе садзиц дацо ин-

ше и то так же бизме могли посцигнуц позитивни резултати и же бизме з того могли жиц. Укладаня вельки, бо важне зменшац ризик од нєпогодох, окреме од суши. Важне було купиц тифон за залїванє, алє и викопац студнї. Сцели зме вихасновац шицки нашо ресурси. Прето зме ше унапрямели на вецей боки – гварел Желько Салонски котри свидоми же за продукцию, окреме дачого нєузвичаєного, потребни плани, визия и сцелосц, без вигваркох. У своїх пластенїкох мали пресаду, а коло рошлїнох на полю посадзели висши рошлїни, котри служели як защита од хемийних средствох зоз сушедних польох. Паприґу мали на полю, а ище вше ю маю и у пластенїкох. Викомбайновали конзумни, вельки слунечнїк гибрид „Ґрицко” и сорту „Левиятан”, як и кукурицу за пуканє. Того року було досц дижджу, та им ше удало у єдней сезони випродуковац два урожаї на єдней поверхносци, ярец и сою. – Сцели зме видзиц чи ше виплаци така продукция, а да зме похасновали и систему за залїванє, тифон, урожай би бул ище 23. НОВЕМБЕР 2018.

ekonomija@ruskeslovo.com

векши. Фокус у тогорочней продукциї нам бул на трох лїковитих рошлїнох – менти, дзивим копру и мальви – гварел Желько Салонски. ПОЖНЇ ДРУГИ ОДКОС МЕНТИ Менту посадзели на полю з машину за розсадзованє паприґи котру присподобели за тоту нагоду. Експлоатация менти тирва три до пейц роки, мож ю з кореньчка пресадзовац и розмножовац. Коши ше ю два раз до рока, а кед ше залїва, та и три раз. Мож ю кошиц з ротацийну косачку. У маю ю першираз скошели и мали добри урожай. – Мали зме вельо роботи коло нєй, окреме же тот рок бул дижджовни и барз зарастала з коровчом, та зме ю часто плєли. Єст три коровча котри отровни за менту, медзи нїма и гадово грозно, котре мента упива и кед одкупйоваче таке обача нє сцу ю одкупиц – гварел Желько. Менту ше предава у вецей катеґорийох – осушене цале стебло 100-120 динари килограм, ламане лїсце без стебла 2-2,8 евра, у зависносци од велькосци поламаного лїсца. Швижа покошена мента ма цену 10-15 динари, у зависносци од сорти и квалитету. Други одкос би требал буц пошвидко и да того року нє було таки вельки осцилациї з хвилю, други одкосц би бул пред мешацом. Род менти першокласни, а накупци ю одкупюю за чай. На 1,3 гектари мали тону и сто килограми осушеного лїсца менти. Способ єй сушеня барз важни, бо кед ше тоту роботу нє окончи так як треба, мента траци квалитет. – Мали зме купца за осушене лїсце, та зме ю так и порихтали. Тарґовище диктує способ сушеня и чуваня. Медзитим, кед бизме мушели чувац цалу осушену менту, мали бизме вецей як два тони маси котру треба даґдзе одложиц и транспортовац и то вимага окремни условия и вельки простор. Так же того року лєпше же зме так могли покончиц, а и лїсце ма лєпшу цену – гварел Желько. После сушеня на витру и полуотвореним просторе, з видлами поотресали лїсце з конарчкох. Потим конарчки вибалировали и одложели, а мож их похасновац бо у себе маю олєю, хтори тиж глєдани продукт. Желько дзечнє вичитує фахову литературу, ма у планє справиц сушарню за лїковити рошлїни, обробок менти и дестилатор за етерични олєй. ДЗИВИ КОПЕР ВИТЛАЧА ПОСЛЕ МРАЗУ Дакедишня СФР Югославия була найвекши продукователь лїковитих рошлїнох на Балкану, бо на тим подручу польопривредна жем одвитуюца за таку продукцию. Прето Желько контактовал єдну з найвекших тарґовинских ланцох лїковитих рошлїнох Мартин Бауер з Нємецкей и достал одвит котри рошлїни маю перспективу. У нашим реґионє будучносц ма продукция руменцу, мелиси, менти и дзивого копру. Дзиви копер посадзели на пейц ланцох. 23. НОВЕМБЕР 2018.

Тота рошлїна сце додатне залїванє, плоди дава пейц роки, висока є коло метер и пол, здабе на копер, тлачи ше зоз комбайну и хаснує ше його зарно з квиткох на стеблу. Зарно, дробнєйше од жита, длуговасте и ма запах як „неґро” бомбони. Хаснує ше за чай, як и етерични олєй зоз зарна. – Чекаме мрази же би престала веґетация и же би почал жовкнуц, теди зме го годни витлачиц. То нам перша продукция, увидзиме як нам ше удала, а цо после будземе зоз зарном, завиши од влаги. Або го одложиме до мехох, або го будземе мушиц сушиц. Урожай дзивого копру купци резервовали ище у маю – гварел Желько, котри задовольни же попреда шицок урожай. З МАЛЬВИ МОЖ НАЙВЕЦЕЙ ЗАРОБИЦ Найзложеншу продукцию з тих трох рошлїнох ма мальва. За ню ше одлучели, бо нє лєм же їх жем одвитує за таку продукцию, алє и прето же би з нєй могли мац найвекши заробок. Мальва дворочна рошлїна. Пресаду мальви порихтали у своїм пластенїку, алє пре хвилю пожнєли з пресадзованьом. Док тирва веґетация мож хасновац лїковите лїсце мальви, цена осушеного коло 150 динари по кили. Одкупює ше и квитки, алє барз мале поглєдованє. Мож вихасновац єй шаце за розсаду, а найвецей ше садзи пре лїковити корень, котри ше вибера вжиме, у новембру, або децембру. Жем ше заоре з плугом, потим ше винїма корень котри здабе на хрин и може буц чежки и до кили. Пред тим шицким ше покоши наджемну часц стебла, котре високе вецей як метер. Корень ше очисци, суши и реже на палїчки, а потим на коцочки, 10 раз 10 милиметри. Шицко ше роби з руками, бо за таке нєт машини. Його цена у коцочкох од 800 до 1 000 динари по кили. – Нє маме таке количество же би нам ше виплацело вивожиц нашо продукти, прето их предаваме одкупйовачом. Було би добре зорґанизовац ше до задруґи и на таки способ вивожиц. Повязованє прето барз важне и глєдаме з ким бизме то могли зробиц, бо то основа за дальше преширйованє капацитетох, тарґовища и лєпшого пласованя продуктох. У нас єст квалитетней жеми и роботнїкох, алє треба знац пласовац продукти и мац пенєжи вифинасовац шицко цо треба – гварел Желько Салонски.■

ЧАЙ ЗА ЛЄПШЕ ЗДРАВЄ Чай з мальви помага у лїченю – бронхитиса, запалєню гарла и плюцох. Чай з дзивого копру – чува моц и имунитет, стимулує претровйованє, змирює боль у жалудку и здустосц. Чай з менти – ошвижує, змирую, пречисцує орґани за диханє. Досц єдна шолька на дзень.

РУСКЕ СЛОВО 13

ЕКОНОМИЯ ВЕРБАС БУЛ УЧАШНЇК „ДУНАЙСКОГО БИЗНИС ФОРУМУ”

ТРЕБА ВИХАСНОВАЦ ПОТЕНЦИЯЛИ У Новим Садзе отримани седми „Дунайски бизнис форум” хторому бул акцент Дунайска стратеґия и улога бизнису у єй имплементациї. Коло 600 учашнїки форуму пришли зоз 14 жемох Подунавя – Нємецкей, Австриї, Че скей, Словацкей, Мадярскей, Словениї, Горватскей, БиГ, Чарней Гори, Румуниї, Болгарскей, Молдавиї, України и Сербиї. Єден з городох хтори представел нашу жем бул и Вербас. З нагоди отвераня 7. Форуму визначене же слово о тарґовищу зоз 110 милиони жителями, штернац жеми уключени до того проєкту, дзешец през хтори преходзи Дунай и штири хтори социоекономски повязани на тот спо соб. Як визначел предсидатель скупштини Привредней комори Сербиї Милош Ненезич, Дунай преходзи през найвецей жеми и по тим є перши на швеце. Од його 2 857 километерох длужини, през Сербию преходзи 588, хтори ше нє хаснує до статочно.

Предсидатель општини Вербас Милан Ґлушац на тим сходзе участвовал як викладач на панелу „Мудри городи”, на хторим о розвою локалних штредкох бешедовали и представителє Нового Саду, Темишвару, Бєлїни, Баня Луки, Заґребу, Ґоражда, Тешню, Пожаревцу, Вершцу, Ле сковцу и других городох. vrbas.net/А. М.

ШТАНД ОДЖАЦКЕЙ „МАҐНИ” У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ

НОВА НАГОДА ЗА РОБОТУ Пре преширенє обсягу роботи, „Маґна” з Оджаку глєда нових роботнїкох, искуство у роботи нє обовязне, ґарантую плацени доприноси и прияву од першого дня, та аж и под час першого мешаца кед тирва обука за роботу, за цо ше тиж достава плаца У центру Руского Керестура през викенд бул поставени мобилни рекламни штанд канадскей компаниї „Маґна”, на котрим могло придац прияву за роботу у їх погону у Оджаку. Менаджерка спомнутей компаниї дзечнє представяла роботу у їх погону и условия котри понукаю. За два днї, на штанду ше интересовало коло 40 Керестурци, а прияву поднєсли вецей як 20 особи. Особи котри ше приявели, у наступних двох тижньох буду поволани на тестиранє, потим достаню контракт о роботи, з котрим предвидзена и плацена обука першого роботного мешаца, заґарантоване пензийне и социялнеосиґуранє, а обезпечени и превоз. Зоз Руского Керестура у їх погону уж заняти 15 особи котри задовольни зоз условиями, а и роботодаватель ма

14 РУСКЕ СЛОВО

лєм красни слова за нїх. Превоз за роботнїкох тиж обезпечени, роби ше у трох зменох, од чого завиши и висина плаци, а тиж постої и можлївосц напредованя. „Маґна” ше, насампредз, занїма зоз шицом преблєчивох за автошедзиска, у Оджаку є уж полни шейсц роки, а тераз у нєй заняти коло 1 500 роботнїки. Потреба за новима роботнїками ше зявела пре отверанє нового погону. Мобилни штанд потераз бул поставени и у Кули и Червинки, наступного викенду будзе у Крущичу, а потим у Пиньвиц. Шицки заинтересовани за роботу котри нє придали прияву, можу контактовац зоз компанию прейґ їх сайту, або прейґ Националней служби за обезпечованє роботи. М. Дж. 23. НОВЕМБЕР 2018.

ekonomija@ruskeslovo.com

ЗОЗ ТРИБИНИ ЗА ПОЛЬОПРИВРЕДНЇКОХ У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ

ШИЦКИ ПАРАСТИ МАЮ НАГОДУ КОНКУРОВАЦ

У просторийох Месней заєднїци Руски Керестур отримана трибина за польопривреднїкох на котрей бешедовал директор Покраїнского фонда за розвой польопривреди Александар Боґданович

тей нагоди парастом представени кредити котри понука Покраїнски фонд по вигоднєйших условийох, з релативно малима каматами и длугшим ґрейс периодом. Покраїнски фонд понука кредити за унапредзенє статкарства, подзвигованє нових залївних системох, подзигованє пластенїкох и склєняних заградох за продукцию желєняви, а окреме интересантни кредити за садзенє овоцнїкох, котрим период мированя спред одплацованьом кредиту, аж три роки. Ту и можлївосц кредитох за купованє польопривредней жеми, як и укладаня до польопривреди, купованє тракторох, механїзациї и др. Попри тим, Боґданович поинформовал и о можлївосцох субвенционованя и конкурсох за софинансованє инвестицийох до шицких обласцох польопривреди при Покраїнскому секретарияту и републичней Управи за аґрарни плаценя. И КРЕДИТ И СУБВЕНЦИЇ Кед єст можлївосци, односно кед ше одредзена инвестиция на даяки способ субвенционує, важне вихасновац и безповратни субвенциї, без огляду же ше хаснує кредит Фонда. У конкретним случаю то значи же ше перше конкурує за кредит при Фонду (мож и зоз предрахунком), а потим ше за исту инвестицию конкурує и за субвенциї котри виноша и до 70 одсто вредносци проєкта, кед ношитель польопривредного ґаздовства жена, або особа младша од 40 рокох. Кед же польопривредне ґаздовство одустанє од кредита при Фонду, нє будзе зношиц нїяки каребни мири, и може конкуровац и надалєй. Директор Фонда, Александар Боґданович потолковал за нашо новини же гражданє Руского Керестура найактивнєйши у конкурованю од шицких гражданох зоз кулскей општини. КАМАТА ЛЄМ ЄДЕН ОДСТО – Насампредз, жадаме понформовац наших парастох же би хасновали шицки средства котри им на розполаганю, як з Покраїнскей влади, покраїнскей администрациї, а ту думам на кредити Фонда, алє и шицки мири котри ускладзени зоз нашима кредитами. Думам и на безповратни субвенциї котри ресорне министерство Републики Сербиї и Покраїнски секретарият за польопривреду, водопривреду и лєсарство прейґ конкурсох наменєли польопривредним ґаздовством. Ту зме направели огляднуце на заградкарство и 23. НОВЕМБЕР 2018.

даваме средства за субвенционованє залївних системох, викопованє студньох, за продукцию у пластенїкох, подзвигованє нових пластенїкох и їх системох за зогриванє дзе мож тиж достац субвенциї у висини од 60 до 70 одсто, на вредносц инвествциї без ПДВ. Источашнє ту и можлївосц кредитованя тих инвестицийох з боку Фонда, вредносци до 40 000 еври, чий термин одплацованя пейц роки, єден рок кредит абсолутно мирує, а камата лєм 1 одсто – гварел Боґданович. На трибини спомнуте же Фонд стої на розполаганю шицким заинтересованим за їх конкурси, польопривреднїкох поволали же би з нїма конТЕРМИНИ ЗА КОНКУРСИ тактовали и же би их нащивели у Новим Садзе и посовитовали ше з Конкурси за кредити зоз Покраїн- нїма. Представена и можлївосц ского фонда за розвой польопривре- збиваня двох польопривредних ди ше одноша на єден календарски ґаздовствох у єдней фамелиї, дзе рок, виходза концом фебруара, по- мож подзивгнуц кредит до 80 000 чатком марца и тирваю по 31. децем- еври. бер чечуцого року, односно док ше Подобни трибини плановане средства вихаснує. Тогорочни сред- отримац у шицких местох општиства були вихасновани по конєц ни Кула, а як наглашел Боґданоюния, та гварене же треба провадзиц вич, то средства котри наменєни обявйованє конкурсох. Конкурси за польопривреднїком и котри треба безповратни субвенциї ше нє отвера же би були доступни шицким, поисточашнє, алє як надпомнуте, з ра- неже то пенєж котри ше з буджета хунком мож конкуровац и при По- видвоює як часц того цо парасти країнскому секретарияту и при Репу- уплацую по основи порциї и друбличней управи за аґрарни плаценя. гих доприносох.■ М. Джуджар

РУСКЕ СЛОВО 15

КУЛТУРА И ПРОСВИТА 25. КУЛТУРНА МАНИФЕСТАЦИЯ „КОСТЕЛЬНИКОВА ЄШЕНЬ”

ОБДУМАЦ СТИМУЛАТИВНУ ПОЛИТИКУ ЗА ДЗЕЦИНСКУ ТВОРЧОСЦ Пишe: Златко КОЛЄСАР

У Коцуре, прешлого тижня предлужена Културна манифестация „Костельникова єшень”, котра штварток и пияток у коцурскей школи и у Руским доме позберала школярох и старших на промоциї наших найновших руских виданьох

рограма Културней манифестациї „Костельникова єшень” предлужена штварток, 15. новембра, у ОШ „Братство єдинство” дзе ше нашо школяре мали нагоду дружиц зоз писательку за дзеци и одвичательну редакторку часописа за дзеци „Заградку” Меланию Римар и Миколом Шантом, писательом и одвичательним редактором Видавательного оддзелєня НВУ „Руске слово”, котри им представели найновшу кнїжку за дзеци Антолоґию приповедкох под назву „Драга до швета”. – У антолоґиї, попри приповедкох, дзеци можу пречитац и портрети, односно кратки биоґрафиї наших писательох, а єст 35 приповедки од 15 наших писательох през котри нашо дзеци на єдним месце можу упознац и их творчосц – визначела Римарова. Програма у Школи орґанизована за школярох котри ходза до руских класох и школярох котри уча руски язик з елементами националней култури, а на початку промоциї Микола Шанта школярох упознал зоз животом и дїлом Гавриїла Костельника, а потим писателє, алє и школяре, читали приповедки зоз Антолоґиї, котру пририхтала Мелания Римар. КНЇЖКИ НА ДАРУНОК ШКОЛЯРОМ Римарова бешедовала о кнїжки и писательох котри у нєй заступени, а дзепоєдни школя-

16 РУСКЕ СЛОВО

ре достали кнїжку и на дарунок. Як редакторка часопису за дзеци „Заградка”, Римарова троїм школяром котри поряднє и активно свойо роботи по силаю до „Заградки” уручела и пригодни награди. Награди до стали Дамян Радванї зоз штвартей класи, Стефан Буила зоз пиятей класи и Михаел Скубан школяр осмей класи. – Часопис за дзеци по руски „Заградка” дзекуюци школяром и їх анґажованю праве и по смаку тих котрим є наменєни. Учительки и школяре активно по силаю свойо писньочки, приповедки и рисунки, та тих найактивнєйших треба з часу на час и наградзиц и на таки спо соб припознац їх труд и закладанє – визначела Римарова на промоциї кнїжки на „Ко стельниковей єшенї”. – Часи ше меняю и по моїм думаню дзеци нєшка глєдаю темпо и нових писательох котри пишу о сучасних темох. Тому ше прилагодзиц и треба обдумац стимулативну политику, чи прейґ конкурсох, чи на даяки други спо соб же би ше мотивовало єдну нову ґенерацию писательох котри роздумую на сучасни спо соб, одно сно як и публика. Зоз тоту Антолоґию ми заокружуєме нашу традицию и тераз би требало отвориц цошка нове и ґенерацийно и по стилу живота, бо ше шицко барз швидко меня, пременєл ше и спо соб живота, та и ми мушиме тримац крочай зоз шветом – гварел редактор Микола Шанта. 23. НОВЕМБЕР 2018.

kultura@ruskeslovo.com

25. КУЛТУРНА МАНИФЕСТАЦИЯ „КОСТЕЛЬНИКОВА ЄШЕНЬ” Манифе стация „Ко стельникова єшень” предлужена штварток вечар кед ше у Руским доме у Коцуре зишли писателє и Коцурци на литературним стретнуцу котре було у приємней и опущеней атмосфери. НОВИ КНЇЖКИ И НОВИ ПРИПОВЕДКИ ДУШИ НАШИХ ПИСАТЕЛЬОХ У Руским доме у Коцуре на Литературне стретнуце пришли числени Коцурци котри виполнєли салу и активно участвовали у интерактивней презентациї нових виданьох о котрих бешедовали авторе и модератор програми Микола Шанта. Авторе кнїжкох, Михал Рамач, Агнета Бучко Папгаргаї, Яким Чапко, академик Юлиян Тамаш, як и Ирина Гарди Ковачевич и Микола Шанта бешедовали о найновших виданьох, та з публику коментаровали и стил, алє и емоциї котри виволую одредзени дїла наших писательох. Модератор Литературного стретнуца Микола Шанта зоз автором Михалом Рамачом представел кнїжку поезиї „Дуга над Дунайом”, а Рамач визначел же у тей кнїжки пробовал уметносц приказац як возвишени дар котри нє треба же би уметнїка кладол до ситуациї же би поклєкнул пред власцу, а и кед будзе у спокуси же би ше од того одбранєл. – Нє треба клєчац нї пред ким, а уметносц нє церпи прицисок и уметнїк нє шме себе дошлєбодзиц таку терху, бо вона треба же би була шлєбодна – визначел Рамач и пречитал виривок зоз своєй найновшей кнїжки. Ирина Гарди Ковачевич представела нову кнїжку поезиї „Капка на концу нохца” Тамари Хрин Рончевич, младей писательки, хтора пре оправдани причини була одсутна. Яким Чапко пречитал писню зоз своєй найнов-

23. НОВЕМБЕР 2018.

шей збирки поезиї „Церень спод нохца” и бешедовал о тей своєй трецей кнїжки поезиї. Писателька Агнета Бучко Папгаргаї бешедовала о своїх емоцийох и наставаню кнїжки „Там дзе слунко виходзи” и визначела же у кнїжки описала чежки емоциї през хтори преходзи єдна жена кед у войни ма наймилших. – То кнїжка през хтору война приказана з очми єдней жени и през шицко цо преходза учашнїки у войни, алє и тоти котри застарани за нїх дома – визначела писателька Бучко Папгаргаї. Академик Юлиян Тамаш представел коцурскей публики зборнїк ґрупи авторох „Рецепция дїла Юлияна Тамаша”, хтори тиж так промововани на програми, алє го видал Универзитет у Новим Садзе. После официйней програми, шицки присутни предлужели бешедовац о дїлох у опущеней атмосфери и закуски котру пририхтали домашнї.■

РУСКЕ СЛОВО 17

КУЛТУРА И ПРОСВИТА 25. КУЛТУРНА МАНИФЕСТАЦИЯ „КОСТЕЛЬНИКОВА ЄШЕНЬ”

ДЮРДЬОВСКИ ЦЕРЕНЬ СПОД НОХЦА У рамикох 25. Културней манифестациї „Костельникова єшень”, всоботу вечар, 17. новембра, у КУД „Тарас Шевченко” у Дюрдьове отримани литературно-музични вечар. У програми промовована нова, треца по шоре, кнїжка Якима Чапка „Церень спод нохца”. Домашнї котри водзел програму, Мирон Сабадош, гварел же зоз читаньом стихох у найновшей Чапковей кнїжки кажде може найсц себе, без огляду на роки, алє и же вона охабя моцни упечаток. Прето ю препоручел каждому. О кнїжки поезиї бешедовали и Микола Шанта, одвичательни редактор Видавательного оддзелєня НВУ „Руске слово” котра ю и видала, нашо познати писателє Михал Рамач и Владимир Кочиш. – Кед чловек з вонка литературних цекох, єст причини обавац ше чи рукопис будзе добри. Медзитим, кед зме их почали доставац, писнї єдна од другей були моцнєйши, краши. Було задовольство робиц на тим рукопису. Препознал сом же вон нєпреривно жил з литературу, читал, алє и записовал. Вон хронїчар Дюрдьова, писатель завичаю – гварел Микола Шанта. – Кед видзице чловека котри ше шмеє, прейдзеце коло нього, алє кед видзице чловека котри плаче станєце, питаце му ше чом плаче и як му мож помогнуц. Так и у поезиї, лєгчейше писац о тим цо болї, як о тим цо щешлїве, алє у кнїжки єст надост щешлїви писнї – гварел писатель Яким Чапко.

Присутним були пречитани вецей писнї з найновшей Чапковей кнїжки, алє медзи нїма два зохабели найвекши упечаток, „Кед у рускей шветло загаши ше класи” и „Гайзибан за Дизелдорф”. У музичней часци програми участвовали члени Дружтва, оркестер, Дзивоцка шпивацка ґрупа и члени рецитаторскей секциї, а Чапково стихи пречитали и Наташа Хромиш, авторова дзивка, и Яким Гарди, уметнїцки руководитель рецитаторскей секциї Дружтва. По урядовей часци програми бешеда о кнїжки предлужена коло коктелу. За штандом НВУ „Руске слово” того вечара шицки мали нагоду купиц вецей новши виданя, як и достац автоґрам од писательох. Гоч Гавриїл Костельник ище давно гварел же Руснаци скупи за кнїжку, предати шицки виложени виданя. С. С.

И У БЕОҐРАДЗЕ О КОСТЕЛЬНИКОВИ Руснаци у Беоґрадзе, 18. новембра, означели 70-рочнїцу од шмерци др Гавриїла Костельника зоз пригодну програму. Манифестация почала зоз Ко стельникову писню „Бачко, моя, Бачко”. Та так предлужени проєкт „Каламенє руского беоґрадского конара: стари и нови беоґрадски Руснаци”, котри финансує Завод за културу войводянских Руснацох, як програму очуваня и нєматериялного културного скарбу рускей заєднїци. После того о. Варґа представел живот, културне анґажованє и мученїческу шмерц др Гавриїла у Львове 1948. року, а предствел и його ориґинални писма котри зоз Львова писал владикови др Дионизийови Нярадийови. Костельникову писню „Привитанє руским новином” зоз 1925. року одрецитовал Александер Планкош, студент у Беоґрадзе, а виривок зоз Костелниковей „Писнї Богови” пречитала Олґица Стаменич Канюх. У предлуженю виложена тема Дияспора и окруженє – методолоґия наукового виглєдова-

18 РУСКЕ СЛОВО

ня на тему идентитет и ґлобализация, робота авторох др Йоакима Стрибера, др Мили Попович Живанчевич, др Янка Рамача, др Миряни Дєкич и др Максимилияна Ґварнерия, хтора була представена на мед зинародней конференциї „Наука и Технолоґия за очуванє Културного скарбу у Медитеранскей реґиї”, 2013. року у Атини. Методолоґия за очуванє и розвой културного идентитета у мултикултурним окруженю була приказана на прикладзе рускей заєднїци у Войводини. Ту було визначене же Руснаци по досельованю до нєшкайшей Войводини, як перше вибудовали импозантну церкви св. Миколая у Руским Керестуре, у барокним стилу – теди найактуалнєйши, анґажуюци найпознатшого сербского иконописца Арсения Теодоровича. Тот шветли приклад указує драгу по хторей треба же би и далєй ишла руска заєднїца: очувац тото створене и збогациц з новим у ориґиналним у духу нашого руского єства. о. В. В. 23. НОВЕМБЕР 2018.

РОК XVII ЧИСЛО 10

Наша тема: ЦО РОБИМЕ ЗОЗ ШМЕЦОМ

Число ушорела: Вероника ВУЯЧИЧ

ЧИ ЗМЕ ПОРИХТАНИ ЗА РЕЦИКЛОВАНЄ ОДПАДУ Длуго ше бешедує о тим же маме чувац стредок у хторим жиєме, же нам природни ресурси на Жемовей кулї огранїчени и же нє буду вично тирвац. И у нашей жеми ше о тим вельо бешедує, алє упечаток таки же ше нє бог зна цо кончи. А чи зме наисце свидоми у якей зме мири загрожени, указуєме зоз власним справованьом. Одпад шицки правиме, а то кажди материял, продукт лєбо предмет, хтори похаснуєме и вецей нам го нє треба, одруциме го до канти лєбо до контейнера. Вон змишани закончує на депониї а з нєй часто нїґдзе нє одходзи, односно там гнїє, и загрожує околїско.

23. НОВЕМБЕР 2018.

А добре нам познате же вельо того цо одруцаме мож ознова похасновац, окреме кед слово о пластики. Єй треба барз вельо часу же би ше вона розложела, од 100 до 1 000 роки кед би зме ю нє рецикловали. Прето ю и треба окреме зберац, рецикловац и ознова похасновац. Ми нє маме бриґи лєм з пластику, ми и други одпад змишаме и на єдно место одруцаме. Свидомосц о здравим и чистим стредку маме лєм кеди-нєкеди. Як ше помкнуц з места, и зробиц дацо за свой валал, лєбо стредок, вецей у тим Додатку.

РУСКЕ СЛОВО 19

famelija@ruskeslovo.com

Наша тема: ЦО РОБИМЕ ЗОЗ ШМЕЦОМ

КАДЗИ ЗОЗ ТИМ ЦО НАМ ВЕЦЕЙ НЄ ТРЕБА По статистикох Сербия найзаґадзенша жем у Европи, цо директно указує на тото же свидомосц людзох о одпаду, його руцаню, алє и селекциї того цо ше одруца, на барз нїзким уровню Пишу: С. САЛАМУН А. МАРКОВИЧ

ричини за вельку заґадзеносц и бруд вшадзи доокола, видно на каждим крочаю – пре прерабянє польопривредних продуктох и пре пущанє заґадзеней води з векших фабрикох и фирмох до каналох и рикох, нєодвичательне одкладанє одпаду и опасних материйох, нєдо статочна старосц о чистим и ушореним околїску... И могло би ту додац вельо того цо лєм на нашу чкоду приписане. Розвити жеми таке нєодвичательне справованє ґу чомушик цо нам нє треба, (одпад и шмеце), нє можу анї задумац. Векшини то познате, а даєдним аж и тото же Европска уния дала директиви цо би требало зробиц и як злєпшац потерашнї стан, алє поглавє 27 хторому у фокусу защита животного штредку у тей хвильки за буджаком. Фаховци думаю же найвекша причина за таки (нє) шор нєдо статок пенєжу, бо би процес вязани за защиту животного штредку вироятно мал коштац коло 10, та и вецей милиярди евра. Ту нє барз мож дацо мудре зробиц, бо тот пенєж нє маме, алє тото цо сиґурно мож, на тим нє барз робиме. Наша еколоґийна свидомосц нє така як би требала буц, и зоз тим ше нє можеме похвалїц. Правда, зроби ше дацо з часу на час, дзепоєдни штредки чистейши як други, медзитим, и ту розлики нє значни, понеже би ґлобална политика ґу гражданом мушела буц вельо риґорознєйша. Вше частейше мож чуц же кед так предлужиме, каребна политика за нєсовисне руцанє одпаду будзе вельо оштрейша. – По моїм думаню, околїско интензивно заґадзує лєм коло дзешец одсто жительства, цо значи же то нє критична маса, а кед то нє критична маса то значи же тих людзох мож зопрец. Ту би могло применїц каребни мири, и кажде хто на гоч котри спо соб заґадзує штредок у котрим жиє або ше справує нєодвичательно, треба же би бул санкционовани – визначел координатор управяня з одпадом у ЯКП „Комуналєц” у Вербаше Славиша Божович и здогаднул же найстрогши мири каребней политики за руцанє мещкох, фляшох и подобного, у ЗАД, алє и у даєдних жемох Европи. – У нас аж анї образовани людзе нє маю точну представу цо робиц з даєднима файтами шмеца, а кед би тоти кари були драстични, риґорозни, явно окончени, барз швидко би ше людзе на тото звикли. Нє шмеме забуц же єдна з причинох велького числа хоротох праве и бруд, заґадзованє околїска – додал Божович. Кед слово о селекциї одпаду у вербаскей општини, остатнї дзешец роки ше окончує примарна слекция ПЕТ амбалажи.

20 РУСКЕ СЛОВО

– Дзелїме мехи за ПЕТ амбалажу индивидуалним ґаздовством, и тоти мехи одношиме остатного тижня у мешацу. За колективне биванє маме по ставени контейнери з дроту. За єден мешац назбераме коло 3 тони ПЕТ-у вєдно з индивидуалного и колективного биваня, а єдна фирма, хтора ше з тим занїма, на самей депониї назбера секундарни сировини, медзи хторима и ПЕТ. Нажаль, пластичней амбалажи єст вецей на депониї як цо го ми орґанизовано назбераме у ґаздовствох. То гутори же гражданє ище нє цалко м прилапели тоту идею – гварел Божович. Одпад ше одноши и зоз кантох хтори єст вецей як 12 000, а контейнери 400. У општини Вербас єст главна городска депония з хтору управя ЯКП „Комуналєц” и на ню ше за єден дзень винєше 80 тони шмеца. ДЗЕКИ ЗА СОРТИРАНЄ ШМЕЦА ЄСТ, А ЧИ ЄСТ И УСЛОВИЯ? Часто ше упатраме на других, на тих цо добре робя, та и кед слово о шмецу. Видзиме же дзепоєдни добре робя, та би и ми сцели так, а чи за тото єст условия? Дзепоєдни жителє вербаскей општини маю свидомосц о значно сци сортираня одпаду, алє нє маю можлївосц же би тото и робели. – Кед за дацо єст условия, ми так и робиме. Пластику одкладаме и збераме до мехох, та го концом мешаца з Комуналцу одноша. Но, тото цо сцеме повесц то же з другим одпадом нє знаме цо зробиц. Любели бизме кед би ше одношело и скло и желєзо, и тото бизме зберали кажде окреме. Єден час зме вихасновани батериї одношели до єдного дутяну з векших тарґовинских ланцох у Вербаше, и то була добра идея, алє остатнї час нїхто вецей таке нє збера, и нє маме дзе однєсц таку файту одпаду – гварели Саболово з Вербасу. Славко Павлович тиж з Вербасу ма интере сантни идеї як вихасновац ПЕТ одпад, та од двох фляшох справим

вазну за квеце, збера и старе желєзо, та кед назбера векшу громаду, прида го тим цо го одкупюю. Снежана Шанта зоз Коцура тиж збера ПЕТ амбалажу, а понеже тоти контейнери з дроту єст на двох-трох пунктох у валалє, пластику там и одноши. За другу файту одпаду нє ма можлївосц дзе однєсц, або сортирац, понеже нєт орґанизоване одношенє. И там дзе положени контейнери за сортиранє шмеца, людзе ше часто того нє притримую, до истого кладу шицко цо пред тим дома спаковали до мещка. З другого боку, шмеце з контейнерох у хторим папер, або пластика, часто ше одруца до єдного камиона. Чом ше о тим бажей нє штудира, одвит зме нє могли достац, алє ясне як дзень же нашу державу чекаю векши проєкти по питаню ушореня обласци одкладаня одпаду, а медзи иншим и гашенє терашнїх нєсанированих депонийох и вибудов нових реґионалних шмецискох. Стратеґия управяня з одпадом Републики Сербиї за период од 2010. по 2019. рок подрозумює вибудов реґионалних центрох за управянє з одпадом, и на подручу Сербиї. Вибудов реґионалного центру у Новим Садзе, ришело би проблем одкладаня шмеца у општинох Вербас, Темерин, Жабель, Беочин и Бачки Петровец. Вербас ма нєсанитарну депонию, водзи ше евиденцию о количествох и файтох унєшеного одпаду, як и место депонованя шмеца, та заш лєм у блїзкей будучносци тото шмециско годно буц заварте. – Попри вибудови Реґионалней депониї у Новим Садзе, єст ище даскельо причини за заверанє депониї у Вербаше. Два трецини поверхносци шмециска окружена з водоцеками, а депония ма вецей як 40 роки и и пре длугорочне нєодвитуюце депонованє одпаду, часто ше зна сама запалїц и тлєц – потолковал Божович. Вербащанє окреме знаю як то жиц у смроду, нє лєм од ище вше заґадзеного Велького бачкого каналу, алє и депониї, хтора озбильно загрожує живот жительом Старого Вербасу. У ОПШТИНИ ЖАБЕЛЬ ИЩЕ ВШЕ НЇЧ НЄ РЕАЛИЗОВАНЕ У општини Жабель роками представительство ЯКП „Чистота” у шицких штирох местох у општини збера комунални одпад хтори гражданє виноша опрез своїх обисцох.

23. НОВЕМБЕР 2018.

– На териториї општини маме три депониї, а тераз зме у проце су одкупу найвекшей и найвигоднєйшей, вона буд зе мед зи Жабльом и Ґосподїнцами. Тот про стор ушориме и там почнєме одвожиц шмеце котре плануєме предавац. Поверхносц тей депониї дакедишнї дружтвени маєток котри у предликвидацийним по ступку, процес тирва уж длугши час. Нє мож нагаднуц кеди ше тот процес закончи, и кеди почнєме рецикловац шмеце – гварел Радован Злоколица, директор ЯКП „Чистота”. Плани за рециклажу вше єст, алє одредзени сеґменти гамую процес, як и тот найглавнєши, а то поверхносц на хторей ше будзе шицко тото одвивац. Директор Злоколица гварел же кед ше шмеце нє почнє пошвидко одвойовац, селектовац, шицко ше будзе мушиц одношиц на реґионалну депонию до Нового Саду. То будзе коштац, а то драге, и тото почувствую и гражданє,

ИНИЦИЯТИВИ БИ ШЕ НАМ ЗДАЛИ Пред вецей роками у валалскей основней школи було орґанизоване зберанє рециклажного материялу, окреме пластику, конзерви, паперу и картону, а билу технїку могло принєсц одредзени дзень до школи. Инициятиву порушала тедишня грекокатолїцка вироучителька школи Наташа Холошняй и була водзаца у тим. Медзитим, акцию ше вецей нє запровадзує. Нєт тих цо би ше влапели до такей роботи, або их лєм кус треба „подриляц”.

навироятнєйше так же подрагши услуга одношеня шмеца. Вон визначел же то нє циль того подприємства. – Локация идеална же бизме почали сортирац одпад, як и знїщовац опасни материї. У заєднїцким проєкту зме зоз Сербску асоцияцию управяня з одпадом и нємецку орґанизацию ҐИЗ – гварел директор Злоколица. И Божович з Вербасу наглашує же нєдавно подписане спорозуменє о сотруднїцтве з Нємецку орґанизацию за медзинародне сотруднїцтво (ҐИЗ) у проєкту „Управянє з одпадом у контексту климатских пременкох”, и гвари же „Комуналєц” порушал инициятиву же би ше у општини вибудовало трансфер станїци з рециклажним центром у хторим би ше облапело шицки фази од наставаня по одкладанє одпаду, дзе би ше конєчно крочело напредок у тей обласци. А без даякого плану як то ришиц и одкаль почац, шицко годно буц даремно. Порушац дружтвену заєднїцу же би активно участвовала у очуваню и унапредзеню нашого животного штредку, нє лєгко, алє мож. У Вербаше, алє и по валалох тей општини уж даскельо роки, а остатнї мешаци нєпреривно орґанизую едукативни роботнї за дзеци, указую як мож защициц животни штредок. Гваря же одмалючка дзеци треба же би були еколоґийно свидоми и єдного дня жили у красшим, здравшим и чистейшим штредку. Кед ше тот проблем наисце будзе ришовац з вецей фронтох як наявене, годни зме мирнєйше спац. Кед нє ми, вец голєм нашо дзеци.■

РУСКЕ СЛОВО 21

famelija@ruskeslovo.com

Наша тема: ЦО РОБИМЕ ЗОЗ ШМЕЦОМ

20 РУСКЕ СЛОВО

23. НОВЕМБЕР 2018.

РУСКЕ СЛОВО 21

ДОМ И ФАМЕЛИЯ

женоблоґ

Пише: Ясмина ДЮРАНЇН

ДОК РУКИ РОБЯ...

email: jasmina.djuranin@gmail.com www.zenoblogija.com

22 РУСКЕ СЛОВО

аждодньово роботи по обисцу знаю буц наисце барз допити. И то лєм кед ше роби тото найосновнєйше. Док покончиш по купатилу, хижи и конєчно войдзеш до кухнї – обиду це голєм три жимни зної. Лєпше ше влапиц за трофазну. Анї нє чудо же, кед ше питали Аґати Кристи дзе пренаходзи инспирацию за тоти рижни забойства и змервени случаї у своїх кнїжкох, одвитовала же кажду идею достала при помивачки док помивала судзину. Така то допита и нєкреативна робота. Мнє ше видзи же кед би Спилберґ пробовал превалїц коди у моїм мозґу нє лєм док помивам, алє окреме док пейґлам, лєбо ометам павучину, збогацел би ше як нїхто. Там мож вшелїячини дознац – прецо нам, до пшамаца, подзелєли окремни канти за шмеце и папер, кед обидва канти сипу до истого камиона; прецо одразу шицки постали еколоґийно освидомени, та нє сцу плациц мещок у дутяну два динари, а направя рахунок штири тисячи; прецо тримам у шкатули з лїками капки за очи цо им вишол рок тирваня 2014. року (можебуц бим себе требала накапкац превентивно, да нє видзим тоти глупосци).

Алє нє дам ше! Гваря же краса у очох припатрача. Глїбоко до того верим, наисце, лєм нє знам кадзи мам патриц. До красшей будучносци? Ю нє видно, анї кед станєм дакус висше. Коло себе? Барз сом нїзка, нє доруцуєм. Остава ми попатриц ДО себе. Випатра же би рушиц отамаль. Шедам за тастатуру рахуюци же положим ґу шицкому у живоце плус, лєбо минус. Лєм два колони. Чарне и биле. Най видзим дзе тото мойо слунко, дзе моя краса. Чому ше радуєм, чому сом ше скорей радовала, а престала сом тото робиц. Подцагнєм смужку. Шедзим и штудирам. Патрим до билого папера на екрану. Даремна робота. Кед ше так препущиш думком, хто зна дзе це одведу. Анї нє чудо же Кристийова таки добри романи написала. Хто зна кому вона у стварносци сцела усипац мишомор, лєбо ґурнуц го зоз чамца до води. Будзме реални. Алє, нагоди за мудрованє єст кельо лєм сцеш. Заверам компютер. Врацам ше ґу моєй помивачки. Почала сом чисциц кромплї, бо паприґаш уж мал давно врец. Док попресцерам шмати, можебуц ми дацо инше придзе на розум.☺■

23. НОВЕМБЕР 2018.

kultura@ruskeslovo.com

КОМЕМОРАТИВНИ СХОД И ДЗЕНЬ ПИСМЕНОСЦИ УКРАЇНСКОГО ЯЗИКА

ШВЕТОЧНО У СТУДИЮ „М” У Студию „М” Радио Нового Саду, всоботу, 17. новембра, отримани Комеморативни сход на чесц упокоєного адвоката Симеона Сакача и програма означованя дня писменосци українского язика

имеон Сакач бул дакедишнї главни и одвичательни редактор Рускей редакциї Радио Нового Саду у двох мандатох, снователь є Союзу Руснацох и Українцох Югославиї/Сербиї, дакедишнї предсидатель Союзу и почесни доживотни його предсидатель, котри умар 5. новембра, а поховани є 10. новембра на новосадским Новим теметове. На Комеморативним сходу були присутни супруга покойного Мария, синове Владимир и Борислав зоз фамелию, блїзша и дальша родзина и приятелє. БОГАТА БИОҐРАФИЯ СИМЕОНА САКАЧА

O Симеонови Сакачови бешедовал и його екселенция Олександар Александрович, амбасадор України

Фото: В. Вуячич

О сотруднїцтве зоз покойним Симеоном за його живота бешедовали академик Юлиян Тамаш, писатель, новинар и публициста у пензиї Дюра Латяк, предсидатель Союзу Руснацох Українцох Сербиї Богдан Виславски и його екселенция амбасадор України у Сербиї Олександер Александрович. Перши предсидатель Союзу, як є основани 90-их рокох прешлого вику, академик Юлиян Тамаш визначел же попри велїх заслугох хтори мал Симеон Сакач лєпшого секретара як сотруднїка нє могол анї пожадац. Дюра Латяк о свойому соборцови Симеонови бешедовал и визначел його заслуги кед у питаню дружтвени живот и орґанизованє Руснацох и Українцох у дакедишнєй Югославиї, а нєшка Сербиї.

Його екселенция Олександар Александрович гварел же особнє нє упознал Симеона Сакача, алє вельо слухал о його заслугох за свой народ. На початку сходу зоз минуту цихосци дата почесц покойному. ПРОГРАМА ОЗНАЧОВАНЯ ДНЯ ПИСМЕНОСЦИ УКРАЇНСКОГО ЯЗИКА

У програми означованя Дня писменосци українского язика, хтору водзела Наталия Маркевич, перши секретар Амбасади України, даскельо писнї одшпивал новосадски Хор „Гармония” под управу Сузани Ґрос Маркович. О значеню українского язика бешедовал амбасадор України Олександер Александрович, а Наталия Маркевич зоз своїма сотруднїками презентовала рижни форми популаризациї українского язика, окреме при дзецох. У музичней часци наступели два мали шпивачки зоз Индїї хтори уча українски мацерински язик. Требали виступиц и шпивачка Ана Римар Симунович зоз Нового Саду и шпивач Петро Закамарок зоз Индїї, алє пре технїчни причини вони нє наступели. Тоти два подїї орґанизовали Амбасада України у Сербиї и Союз Руснацох Українцох Сербиї.■ В. Паплацко У програми участвовал новосадски Хор „Гармония”

23. НОВЕМБЕР 2018.

РУСКЕ СЛОВО 23

МОЗАЇК НА КОНЦУ „КОСТЕЛЬНИКОВЕЙ ЄШЕНЇ” У КЕРЕСТУРЕ

ТОГО РОКУ ДНЬОВКА БУЛА „ХЛОПСКА”

Тогорочна мултимедиялна манифестация младих „Дньовка”, 21. по шоре, була отримана всоботу, 17. новембра, а пред публику наступели лєм леґинє зоз Руского Керестура, Дюрдьова и Зомбора

Пише: Мaрина ДЖУДЖАР

„Д

ньовка” отримана у Велькей сали Дома култури у Руским Керестуре, а специфична була по малим чишлє учашнїкох котри ше одшмелєли висц до явносци зоз своїма творами. З другого боку, интересованє публики за „Дньовку” нє зменшане, понеже сала була полна. Медзи учашнїками було лєм хлопох, односно леґиньох котри ше представели зоз музику, литературу и єдну ориґиналну авторску стенд-ап комедию. Интересантне же лєм єдна музична точка була инструментална интерпретация бенду котри твори на анґлийским язику, а шицки други точки були праве на руским язику. З тим ше „Дньовка” можебуц врацела на свою першобутну форму, и того року нє здабала на модерни шоу. Праве з тей нагоди, на бини млади виражели свойо думаня и становиска о нєшкайшим дружтве.

НАСТУПИ ПО РУСКИ

вельким одушевийом випровадзела його наступ. Себастиян вирни тей манифестациї, наступал аж и прешлого року кед ше уключел на „Дньовку” прейґ видео знїмку зоз Словацкей. За ньго то бул уж шести наступ, а з тей нагоди нам гварел и як видзи себе у тим швеце. – „Дньовка” як „Дньовка”, вше исте, вше исти людзе. Мушим похвалїц тих цо на пальцох мож почитац хтори у тим нови. Думам же одушевели публику, а ми стари патриме най зме вше на истим уровню. Я задовольни, лєм верим же тота комедия була кус слабша од прешлей, алє сом зоз прешлу вдерел високо латку так же чежко дакеди досцигнєм тот уровень. Видзи ше ми же ше людзом пачело, пребачце напредок кед сом дакого увредзел, хто ме позна, зна же сом нє мал подлу намиру. Досц „шкрипала” орґанизация, нє могол сом вериц же шветлара нє мали, а я перши фазон мал зоз технїку и вец настала „фрка”, алє щесце же єст таких людзох як Сашо Палєнкаш и Златко Русковски хтори вше помогню кед зашкрипи дацо у Доме култури. Наступ як наступ, кус сом помишал текст, алє то лєм прето же ме публика збунєла даскельо раз...

Фото: М. Зазуляк Гарди

Перши наступел Керестурец Мирослав Малацко котри пречитал литературни твори Томия Раца и Андрия Раца, обидвох з Руского

Керестура, потим ше кантавтор Михаил Рамач з Дюрдьова представел з двома авторскима шпиванками котри уж обявени. Учашнїк котри прешлого року наявел же од того року будзе „Дньовку” провадзиц з публики, Саша Сабадош на бину и вишол зоз публики, пречитал свойо два твори, од котрих єдна писня настала пред самим наступом. На тот завод длугорочни учашнїк тей манифесатциї ше одпитал од нєй и пожадал орґанизатором най ше тримаю и надалєй. З инструменталну музику, односно фюжн инструменталнима обробками на електричней ґитари наступел Дарян Костич з Руского Керестура. Його наступ останє запаметани по ориґиналносци и комуникациї з публику, а як медзи иншим гварел же одлучел наступиц после осем рокох, з цильом же би потримал „Дньовку” най би то нє була остатня. Керестурец Борис Югик за котрого дотераз нїхто нє знал же твори, пречитал власну поезию. Публика барз крашнє реаґовала, понеже його стихи преткани зоз гумористичну нїтку. Искусни учашнїк Себастиян Няради наступел зоз стенд-ап комедию котрей є комплетни автор. Публика з

24 РУСКЕ СЛОВО

23. НОВЕМБЕР 2018.

mozajik@ruskeslovo.com ЖАБЕЛЬСКИ ШТРЕДНЬОШКОЛЦИ У ГУМАНИТАРНЕЙ АКЦИЇ

Алє така и треба най будзе публика, и гей дзекуєм же ме так сердечнє привитали и випровадзели – визначел Няради.

ЗБЕРАЮ БАВИСКА ЗА НОВОРОЧНИ ПАКЕЦИКИ

„ПАКТ РУТЕНОРУМ” НЄ ОДУСТАНЄ Орґанизаторе манифестациї було Здруженє младих „Pact Ruthenorum”, терашньому Пактовому руководству то була перша самостойна орґанизация, та нє лєгко було назберац учашнїкох. Упечатки вшелїяк позитивни, потвердзує нам предсидателька Ясна Медєши. – Видзи ше ми же тогорочна „Дньовка” прешла цалком добре, насампредз прето же сала була полна. Приповедка же то остатня „Дньовка” нас провадзи з рока на рок, то лєм прето же чежко назберац учашнїкох. Як скорей, так и после „Дньовки” нам велї толковали же як би людзом було жаль кед бизме ю вецей нє орґанизовали, достали зме и даскельо совити як робиц далєй. Гоч чежко назберац учашнїкох, сцем повесц же нє одустанєме так лєгко од орґанизациї „Дньовки” – толкує Ясна котрей то уж шеста „Дньовка” по шоре, а з нїх анї єдну нє провадзела зоз публики и же тота манифестация ма окремне значенє, як и за велїх котри ю орґанизую и котри участвовали на гоч яки способ у скорейших орґанизацийох. Медзи иншим наглашела же факт же тогорочна була хлопска, цалком случайно. Програму водзел Андрей Орос, а медзи домашню публику з Руского Керестура, було и тих цо пришли з Коцура, Кули, Нового Саду и других околних местох, а орґанизовано пришли и Сримци, основци и штредньошколци зоз Шиду и Беркасова.

ВИСТАВА У рамикох 21. „Дньовки”, после прешлорочней паузи, пре нєзаинтересованосц викладачох, отримана и вистава фотоґрафийох. Тема вистави була „Вода”, на конкурс сцигло вельке число фотоґрафийох, до узшого кругу вибрани 25 котри и були виложени у голу Дома култури. Перше место достала авторка Ивана Медєши, друге Кристина Медєши, а треце Иґор Маньош, шицки тройо Керестурци. Фахови жири за вибор фотоґрафийох була Биляна Роман Чурни. У голу попри фотоґрафийох з конкурса були виложени и „Квитки мудросци” з Инстаґрам профилу под исту назву, як и малюнки уметнїка Ратка Торму з Беркасова, а як и каждого року нащивителє на уходзе до сали могли вжац и безлатни прикладнїки часопису МАК. „Дньовку” финансийно потримало Роботне цело за младеж Националного совиту рускей националней меншини, а то була и закончуюца програма тогорочней 25. Културней манифестациї „Костельникова єшень”. Друженє после „Дньовки” було орґанизоване у кафе-бару „Москва”. ■ 23. НОВЕМБЕР 2018.

коляре и професоре Штреднєй школи „22. октобер” у Жаблю тей жими по седми раз орґанизую гуманитарну акцию у хторей збераю бависка за дзеци котрим то найпотребнєйше. Донатор бавискох може буц кажде, а акция тирва по 15. децембер. Водзаца иницияторка того гуманого ґесту ище 2012. року була Тара Тепич, тедишня школярка спомнутей школи. Єй идея реализована дзекуюци порозуменю и сцелосци Николети Нєґован, професорки психолоґиї и Єлени Медич, професорки сербского язика и литератури у тей школи. – Зберанє бавискох за дзеци котрим то потребне нїч нє нове, алє нове тото же ше у нашей школи коло того орґанизовали школяре. Идея ми пришла у ситуациї кед ме товаришка ЦЕШИ ШЕ У СВОЇХ замодлєла же бим подаровала бависка ГУМАНИТАРЦОХ Пакецики правиме за єй школу, а вони подарую дзекуюци спонзором и Дзецинскому валалу. Була сом барз добродзечним донатором задовольна же помогнєм, а вец сом бавискох. Така акция то роздумала о тим же кед маме свою барз красне и нїхто ю окрем школу и дзеци мушиме дацо добре нашей школи у нашей зробиц – гвари нєшка Тара хтора општини нє орґанзиує. вєдно з професторками обдумала Цешим ше у наших концепт котри шицки тоти роки школярох котри каждого остал исти, а идея актуална и при року указую свою гуманосц, нєшкайших штредньошколцох. гварел Миодраґ Яньош, Од теди каждей жими, углавним у директор Штреднєй школи другей половки децембра, школяре „22. октобер” зоз Жаблю. зоз спомнутима двома професорками пририхтую Гуманитарну представу и збераю бависка котри по представи у пакецикох дарую дзецом. – Проби отримуєме кеди нам як одвитує, после годзинох, або за викенд. Школяре ґлумя у представи, участвую у ушореню сценоґрафиї, костимох и маскох. Нє чежко ми робиц з нїма, бо порушую гуманосц, гварела професорка Єлена Медич, котра шицки тоти роки режира Гуманитарну представу. Тей жими виведу представу за дзеци „Мразова Мисия” . Орґанизаторе поволую шицких заинтерсованих же би до Штреднєй школи „22. октобер” у Жаблю принєсли стари, алє функционални бависка або школски пробор, интересантни кнїжки, у каждим случаю – дарунок котри можу подаровац, а котрому би ше обрадовало кажде дзецко. Принєсц их мож кажди роботни дзень од 8 по 14 годзин. Бависка буду подаровни дзецом зоз валаского Здруженя „Алтруист” и социялно загроженим фамелийом у сотруднїцтве зоз Социялну службу у Жаблю. – Нашо донаторе бавискох, у ствари Дїдове Мразове, бо дзекуюци им справиме пакецики котри буду дзецинска новорочна радосц и щесце, гварела Николета Нєґован. Вецей информациї мож достац на ФБ профилу Srednja škola „22. oktobar”. С. Саламун

РУСКЕ СЛОВО 25

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ СРЕТНУЦЕ З НА ДУ ЛЄНДЄР ЗОЗ ВЕРБАСУ

НА СЦЕНИ СЦИГЛА ПО САМ ВЕРХ

Пише: Ана МАРКОВИЧ

Нада Лендєр у театре 40 роки, и за тоти штири децениї театралней творчосци за собу ма коло 40 представи. Медзи численима наградами и припознанями и гевта хтора єй окреме мила – за найлєпшу ґлумицу на тогорочней Републичней смотри

ада Лендєр основну школу закончела у Вербаше, а потим и стредню медицинску школу за лабораторийного технїчара у Новим Садзе. Теди, концом мая, кед як стредньошколка достала диплому, нє думала же уж у юлию почнє робиц у вербаским Шпиталю, а ище менєй же там дочека пензию. Зоз своїм супругом, нашим познатим режисером Янком Лендєром ше упознали 1977. року, а побрали 1981. Обидвоїх прицагла заєднїцка любов – любов ґу театру.

ЖЕНА И ПОЛ Од 14. по 21. октобер отримани и 47. ФЕДРАС у Малим Црничу. На тим Фестивалу представа „Жени” одбавена остатнього дня, и барз ю похвалєли селекторе. Нада ознова достала награду за найлєпше одбавену женску улогу на цалим Фестивалу, а представа достала и награду за вибор музики.

26 РУСКЕ СЛОВО

ПЕРША ПРЕДСТАВА – Уж зме 1978. року вєдно ґлумели и тоту представу рахуєм як першу представу у

хторей сом бавела у Вербаше, а при Доме култури. То була представа „Ключик без привишки” у режиї Штефана Гудака – памета Нада початки у театре пред штирома децениями. Здогадує ше же раз на пробу пришол Драґен Колєсар хтори провадзел пробу и ровно єднак лупкал з ногу по бини и на тот способ давал знац Нади же би пошвидшала темпо. Тото його лупканє Лєндєрова длуго паметала, а праве теди якош и на Драмским мемориялу достала награду за найлєпше одбавену улогу. Була то добра „одскочна деска” за початок писаня власней театралней историї. – Робота на драмских дїлох ми ше барз попачела, и сама робота, и друженя хтори настали после каждей представи. Єдноставно, чловек жиє єден други живот, иншаки, красши – приповеда Нада. ПОЧАТОК У „ЗАРЙОХ” Лендєрово ше упознали у периодзе док при вербаским Доме култури була активна секция „Зарї”. – Найбаржей ме нагваряли Янко и наш пайташ Владо Гирйоватий же бим ше уключела до роботи „Зарйох”. Почала сом писац, мам аж и кнїжку дзе обявена моя поезия, як и велї други обявени и у „Шветлосци”. Участвовала сом и на тедишнїх „Струнох шерца”, а вец кус покус, вошла сом до ґлуми. Мала сом притоку ґу нєй ище у основней школи – памета Нада. 23. НOВЕМБЕР 2018.

ljudze@ruskeslovo.com

У „Зарйох” єй початки вязани и за представу „Гребеньчок”, з хтору пошли и на Зонску смотру дзе достала награду, а окреме запаметани одход на Союзну смотру до Требиня. – Почувствовала сом же ґлума єдно красне виволанє за указованє своєй другей „я”. Велї улоги були барз чежки за бавенє, наисце одо мнє вельо вимагали, та сом ше после представох часто чувствовала вистато, алє з другого боку, сатисфакция велька – приповеда наша собешеднїца. После „Гребеньчка” шлїдзели представи „Свадзебни марш”, „О Соле мио”, „Бабки зоз слами”, „Велька птица” хтора рихтана уж у рамикох теди новоформованого Дружтва „Карпати”. – Представа хтору бим окреме визначиц то „Бабки зоз слами”, за хтору зме достали барз добри критики, часто є бавена з оглядом на нашо аматерски условия, и думам же охабела добри шлїд у нашей театралней творчосци – прешвечена Нада, хтора добре памета и фалат „Карчма на главней драги”, хтору рихтали скоро пред двацец роками. ДЗЕЦИНСКИ ПРЕДСТАВИ Понеже дзеведзешатих рокох прешлого вику згорел Дом култури у Вербаше, єден кратки период ше нє робело нїч, бо нє було анї дзе указац тото цо ше порихтало. А Нада таки живот „без дескох”, нє могла задумац. Подумала же би можебуц у „Карпатох” могла робиц з дзецми... – Ходзела сом и на семинари, бо сом сцела указац тото цо знам, и так почал сериял представох хтори сом робела з дзецми и за дзеци, а наисце було вельке задовольство робиц праве з нїма. Думам же у єдним Дружтве як цо тото нашо, у хторим ше роби на тим же би ше руски язик зачувало, то тото цо би кажде дружтво требало пестовац. Язик нє шмеме забуц, а то єден од способох як тот язик приблїжиц людзом, а окреме дзецом – визначує Лендєрова хтора першу дзецинску представу „Зубобольни лєв” режирала 1996. року, а вец за шором каждого року у „Карпатох” була по єдна дзецинска представа у Надовей режиї. Кед почал робиц професийни театер у Руским Керестуре, зоз своїма бувшима ґлумцами, дзецми, була уключена у векшим проєкту, представи „Страдия”, а и потим з часу на час участвовала у тамтейших представох, як цо то „Карусел”, „Зборне место”, „Як забиц предсидателя”... КОРУНА У ТЕАТРЕ Остатнї роки Нада роби у кулским Дружтве „Др Гавриїл Костельник”, тиж зоз дзецми, дзе потераз режирала два представи, як и у вербаским Аматерским театре 23. НОВЕМБЕР 2018.

„Владимир Попович”. Зоз представу „Жени”, хтору почали бавиц вжиме, дожили огромни успих. Пласовали ше на Републичну смотру на хторей освоєли 3. место. Таки успих у Вербаше по нєшка ище нєзазначени. – Достала сом награду за найлєпше одбавену женску улогу на цалим Фестивалу, цо ми источашнє и найвекши успих у кариєри. Ґлумец аматер кед ше почина уключовац до тей роботи, ма и свойо сни, а єден з найвекших снох, то сцигнуц по верх. Мнє ше того року удало праве тото, вецей од того нєт. Наисце, шерцо ми полне – приповеда Нада хтора праве у тей театралней сезони преславює 40 роки на дескох. Награди вше мили, а Нада гвари же их було надосц. Добре памета и гевту з 50. Майских бавискох, за витирвалосц у роботи на дзецинскей драмскей творчосци, кед од Руснацох теди були спомнути Дюра Папгаргаї и вона. Раз на Републичней смотри достала и награду за „сказковистосц” у драмским виразу, и велї други за улоги на Драмским мемориялу „Петро Ризнич Дядя” . – Шицки припознаня даваю моци же би ше робело и далєй. Штири децениї сом давала себе у руских представох, и мило ми же сом пришла по тот уровень же за тото цо робим сцигло и припознанє, гоч ми покус жаль же сом таке нє досцигла и у руских представох – закончує Нада, знаюци же би шерцо вец було ище векше. Нади ґлума як щесце, гармония и конструктивни розправи днями и ноцами през цали єй живот зоз супругом Янком, хтори єй у тей обласци вше бул велька потримовка. Черали идеї, становиска и искуства, радзели ше и догваряли... – Думам же и за ґлуму як и за режию особа муши мац тот „хробачок” хтори порушує на краснї дїла, креативносц, власне витворенє – гвари Нада, хтора режирала потераз 15 руски представи, а у исто телїх и ґлумела. Наша собешеднїца мож повесц заокружела свойо вельки ювилеї, и тераз руша до нових. З новима идеями крача по нови витвореня у єй велькей любови вязаней за дески хтори живот знача.■

ҐЛУМЕЦКА ФАМЕЛИЯ През живот нє було периоди кед напущовала театер. Часто ґлумела зоз супругом Янком, и велї знаю же Лендєрово велька ґлумецка фамелия, з оглядом на тото же ше и шицки тройо їх дзеци опробовали у ґлуми. Представа „Наталка на пешацким острове” Дюри Папгаргая у Надовей режиї посцигла найлєпши успих, з хтору була медзи найлєпшима 10 на Републичней смотри. Їх дзивка Александра була єдна з дзешец найлєпших малих ґлумцох/ґлумицох у Републики.

РУСКЕ СЛОВО 27

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ ИҐОР ПРОВЧИ ЗОЗ ОСЄКУ

ВАРОШ ХТОРОМУ НЄ МА ЦО ДОДАЦ, А АНЇ ОДВЖАЦ

Пише: Агнетка БАЛАТИНАЦ

Гоч одрастал при родичох Руснацох, Иґор Провчи по руски научел вельо познєйше. Вон дипломовани инжинєр електротехнїки, ходзи по швеце, путує, а на єдним путованю му праве руски язик помогол же би розумел собешеднїка. Окреме му мило же ше и його дзеци вше частейше интересую за свою прешлосц и мацерински язик

ґор Провчи друге дзецко у фамелиї Вери и Владимира Провчийових народзени 1976. року у Травнику (нєшка БиГ) дзе його родичи дакеди робели. Кед мал нєполни три роки преселєли ше до Риєки, а познєйше кед справели хижу, почали жиц у Матульох дзе Иґор закончел основну школу. Стредню електротехнїчну уписал у Риєки, а як стипендиста Горватскей електропривреди, подружнїци з Риєки, студиї предлужел на електротехнїчним факултету у Осєку. Ище як студент бул барз активни у студентских здруженьох, а єден є зоз сновательох подружнїци IAESTE (International Association for the Exchange of Students for Technical Experience) тиж у Осєку. Прето наш собешеднїк два фахово пракси одробел у Тунису и Сиверней Ирскей, у Белфасту. У Тунису мал ментора котри електротехнїку студирал у Русиї и давал им скрипти на тим язику. Понеже ище под час студираня Иґор часто ходзел до своїх нинох до Миклошевцох и Пишкуревцох, а при хторих мушел бешедовац по руски, по руски, такповесц научел. То му на пракси барз помогло. Велї хтори знали кирилку, нє знали нїч вецей, а букви як цо то я,є,ї,ю, Иґор знал, и тото му олєгчало ученє. – Док сом бул мали, дома зме, нажаль, нє бешедовали по руски, так же сом ше озбильнєйше з руским язиком стретнул аж кед

ТУ ШИЦКО СПОМАЛШЕНШЕ – Осєк город по моєй мери, нє барз вельки, нє мали, ма шицко цо треба за урбани живот, а заш ше жиє помалши як у Риєки дзе шицко пошвидшане и дзе нїхто нє ма часу за другого. Лєм ми кеди-нєкеди хиби морйо – гвари Иґор.

28 РУСКЕ СЛОВО

сом пошол студирац до Осиєку и кед ме нина Амалка з Миклошевцох и нина Ганча з Пишкуревцох (оцово шестри), припарли же по руски мушим знац – през шмих приповеда Иґор о своїм ученю мацеринского язика. – На фаховей пракси у Тунису сом насправди спознал кельо тот наш руски язик вельо вредзи. По законченим факултету обовязка му була врациц ше до Риєки, алє понеже у Осєку упознал дзивку, нєшкайшу супругу, Осєк ше му попачел, та одлучел глєдац роботу праве там. Достал ю у ХЕП-у (горватска електропривреда), нєшкайши ХОПС (Hrvatski operator prijenosnog sustava) дзе як инжинєр роби на отримованю високонапонскей опреми уж 15 роки. ФАМЕЛИЯ КОТРА ЛЮБИ ПУТОВАЦ Зоз супругу Ивану, з хтору ше повинчал 2003. року, маю двойо дзеци, Карлу и Филипа. – Ми фамелия котра часто путує, вшадзи по швеце, и на путованьох барз уживаме. Так зме раз були у Праги. Зоз людзми сом бешедовал по руски, а вони мнє одвитовали по чески. Дзеци нє могли присц ґу себе од одушевия же ше їх тато так добре знаходзи у цудзей жеми... А окреме им було мило же з людзми там, бешедуєм на язика з хторим бешедую и нашо дїдо и баба. 23. НOВЕМБЕР 2018.

ljudze@ruskeslovo.com

– Теди аж видзели же руски язик добре знац, же є їх, и же є хасновити, праве тото цо ше и мнє у Тунису случело. Обидвойо дзеци одлучели же буду ходзиц на Лєтну школу руского язику и култури хтору орґанизує Союз Русинох РГ и же ше науча руски язик, та и вони годни вшадзи по швеце комуниковац на своїм язику. УСПИШНА КАРИЄРА Иґор паралелно зоз активним дружтвеним животом, успишни и у тим цо роби. Одходзи на фахово совитованя, дзе є у своєй ґрупи „Visokonaponska oprema high voltage uquipment” секретар. Од 2008– 2012. рок бул вонкашнї сотруднїк, асистент на двох предметох, „Електрични склопни апарати и склопни апарати”, на Електротехнїчним факултету у Осєку. З тей роботи настал коауторски учебнїк Električni sklopni aparati котри видруковани 2015. року, а з хторого ше студенти уча на факултету у Славонским Броду и Електротехнїчним факултету у Осєку. Иґор ше уписал и на постдипломски докторски студиї 2010. року. – Кед слово о кнїжки, мнє то була велька чесц, бо то фах з хторим ше занїмам и хтори ме барз интересує, лєм нє ма досц литератури. То лєм треца така кнїжка на горватским язику, прето ми тото барз значне – гвари Иґор. – Кнїжка конципована праве за студентох на предметох о склопних апаратох и електричних склопних апаратох, а понеже то високонапонски системи, насправди хиби литература. Поєдноставел нам Иґор цо то тоти склопни апарати и цо вон роби, та би поєдноставене толкованє було же то подобне як нашо шалтери за струю лєм вельо, вельо моцнєйши, а з їх виключованьом, виключує ше одредзени далєковод же би ше го могло оправиц лєбо пре иншаки потреби, же би ше поведзме уключел. На отримованю тих склопкох роби Иґор. Роби, и руководзи з тимом, односно двома екипами котри задлужени за отримованє тих системох. Одвичательна робота, алє вон праве тото люби. ПОВЯЗАНИ З РУСКУ ЗАЄДНЇЦУ Иґор у Осєку повязани з руску заєднїцу ище од студентских дньох. Нє активни є у секцийох КУД-а Руснацох У Осєку, алє кед ма часу, потримує роботу Дружтва. Дзеци ше у своїх гобийох опредзелєли за тото цо найволя. Карла шпива у младшей ґрупи вокалного ансамблу „Бревис”, а Филип уж 5 роки ходзи на плїванє. 23. НОВЕМБЕР 2018.

– Лєтня школа им вше у плану, односно тераз баржей Филипови як Карли, бо вона уж старша, алє приятельства з тих школох нє забуваю – гвари Иґор. Опитали зме ше Иґорови и цо би по його думаню було атрактивне за його ґенерацию и ґенерацию його дзецох же би ше вецей уключели до рускей заєднїци, пре любов ґу путованьом, одвит бул же би було хасновите орґанизовац путованя до крайох дзе би ше дзеци стретали з можлївосцу хаснованя руского язика. – Думам на путованя до Польскей, Словацкей, Ческей, а можебуц и до України, або Русиї. Там би могли видзиц же з руским язиком можу комуниковац з велїма, а нє лєм з людзми у Горватскей и Сербиї. Думам же и през даяки фонди Европскей Униї мож витвориц таки путованя. Друженя медзи людзми з розличних державох би були шицким на хасен. Особнє верим же би нєшкайши млади були зацикавени стретнуц и упознац розлични култури, а окреме кед знаю же хто су и цо су, и же з велїма у швеце можу бешедовац на своїм мацеринским язику. – Даскельо раз сом бул у Шведскей дзе сом упознал єдного пана котрому презвиско тиж Провчи, а його оцец приходзел до нас до Матульох. Контактовал зо мну раз и Едру Провчи з Америки, цо значи же нас єст по цалим швеце – з ошмихом приповеда Иґор. На концу розгварки ище раз повторел же барз люби путовац, алє же Осєк наисце город таки же му нє ма анї цо одвжац, анї цо додац. Лєм му з часу на час хиби морйо.■

У ҐЕНОХ ЗАПИСАНЕ – Думам же тот наш руски язик, вше ту дзешка, у нас, записани у наших ґенох кучи и чека же би го дахто „вицагнул” на поверхносц – гвари Иґор и здогадує ше же так було и з нїм кед бул мали. Любел би Иґор кед би ше Руснаци повязовали и по фаху. Вон би дзечнє пошол на даяке совитованє, лєбо на даяку фахову праксу до Америки, або до других електрификацийно-розвитших системох, а любел би кед би ше на тих сходох упознал з Руснацами.

РУСКЕ СЛОВО 29

ДУХОВНИ ЖИВОТ КИРБАЙ У КУЛИ

ЖИВОТ ЗА ЄДИНСТВО ЦЕРКВИ воце, а святосц ше нїґда нє завера до себе. Вона дава сили и порихтано сци поднєсц и вельки жертви за Христа. И св. Йосафат зоз своїм шведоченьом бул и мученїк за виру и єдинство Церкви, же би було єдно стадо и єден пастир. Домашнї парох о. Дамян Кича ЧСВВ привитал шицких и повинчовал Кирбай. Пред Службу Божу владика пошвецел два нови стоя ци икони – розпяце и воскрешенє хтори буду по ставени опрез иконо стасу. При концу Служби владикови були по мену представени члени нового Церковного одбору кулянскей парохиї хтори прешлей яри на Пасху ступел на длужносц, а владика каждого члена благо словел. По Служби було мированє. Кирбайска Литурґия закончена зоз одпустовим обходом коло церкви и читаньом Євангелийох, а домашнї вирни у церковней сали за шицких го сцох пририхтали почасценє. Служба була и рано на 8 годзин, на хторей, углавним, були домашнї, док на Архиєрейскей було найвецей го сцох. Треба похвалїц домашнїх парохиянох хтори за Кирбай, зоз ручно виплєценима венцами зоз квеца прикрашели уходну капуру, уход и розпяце на церкви. М. А. Фото: ш. М. Воротняк

У грекокатолїцкей парохиї священомученїка Йосафата у Кули, парохиянє и їх го сци 18. новембра пре славели свойого нєбе сного покровителя одн. храмове швето – Кирбай зоз шветочну Ар хи є ре й ску Ли ту рґ ию хто ру предводзел наш еґзарх прео священи владика Герогий Джуджар. Зоз владиком со служели и осемцме священїки, зоз других наших парохийох, як и зоз Словацкей, а було нагоди и за св. Споведз хтору велї вирни вихасновали. Апо стол читал ново садски дзияк Йовґен Надь, а Євангелию коцурски капелан о. Данил Задрепко. Шпиванє предводзели дзияк Надь и ше стри служебнїци. Владика Георгий наказовал по руски и українски о вше инспиративним живоце св. Йосафата. Як владика здогаднул, вон бул Христов апо стол у своїм монаше ским жи-

СВЯЩЕНЇКИ НА ЛИТУРҐИЇ Зоз владиком сослужели протоигумен словацкей провинциї монахох василиянох Кирила и Методия, Методий Милан Биланчик ЧСВВ, и єрономах Поликарп Штефан Яцош з Требишова. З наших парохийох були о. Владислав Рац, о. Юлиян Рац, о. Алексий Гудак, о. Владимир Медєши, о. Данил Задрепко, и домашнї о. Платон Салак. Споведал о. Иґор Вовк.

КИРБАЙ У РАЄВИМ СЕЛУ

ЗАЧУВАЛИ СВИДОМОСЦ О СВОЄЙ ВИРИ

Дня 12 новембра, кед ше по новим календаре означує швето св. Йосафата, у Раєвим Селу у Горватскей преславени Кирбай з велїма священїками обидвох обрядох, та аж и зоз ефендийом Идризом Бешичом зоз сушедного валалу Ґуня. Святочну св. Литурґию предводзел о. Владимир Седлак, парох зоз Петровцох и заменїк славонско-сримского викара, а сослужели з нїм ище грекокатолїцки паноцове зоз Сримскей Митровици, Миклошевцох, Вуковару, Славонского Броду, Прнявора и Канижи, як и седемцме римокатолїцки священїки, медзи котрима и єден зоз Бенину, зоз Африки, котри на служби у Жупанї у Горватскей. Цалу Службу шпивали вирни, предводзени зоз дзиячку Єлку Джуня, а

30 РУСКЕ СЛОВО

шпивало ше як ше шпива у Керестуре, затримуюци скоро у цалосци, после телїх рокох, тот церковни шпив. Раєвоселци и походза зоз Керестура, насампредз велї були у Миклошевцох, а вец ше преселєли до Раєвого Села. У парохиї єст коло двацец руски грекокатолїцки обисца, алє свидомосц о своєй вири и народносци зачувана през велї роки, гоч су оддалєни од своїх руских местох велї километери. Апостол по руски читала дзивка Меланка Грубеньова, а Євангелию по руски читал паноцец Роман Ступяк зоз Миклошевцох. Його оцец, Микола Ступяк, парох зоз Канижи наказовал по руски и горватски о екуменским значеню нашого грекокатолїцкого мученїка и владики Йосафата, котри после Другей шветовей войни преселє-

ни зоз України до Бейчу, до грекокатолїцкей церкви св. Варвари, а вец є пренєшени до Риму, до базилики св. Петра. После святочней Служби, паноцове, державни представнїки Жупаниї и Раєвого Села, и числени госци ше зишли у державней сали коло католїцкей церкви, дзе ше дружели у тим малим валалє, алє значним за нашу Церкву и народ. Донєдавна там доходзел о. Владо Маґоч, а пред роком пошвецени нови паноцец Олег Закалюк, котри оженєти зоз панїматку Марию народзену Русин, та ше зоз малима двоїма дзецми стараю о тей нєвельочисленей парохиї. Раєво Село, як и сушедне место Ґуня, були виляти 2014. року и пошлїдки велькей влаги у церкви и хижох остали по нєшка. о. В. В. 23. НОВЕМБЕР 2018.

duhovni@ruskeslovo.com

ВИРОНАУКА У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ

ДЗЕЦИ ЗАИНТЕРЕСОВАНИ На початку каждого школского року и у Основней и штреднєй школи „Петро Кузмяк” у Руским Керестуре школяре ше опредзелюю за виборни предмет – вирску наставу, а того року ю вибрали 180 школяре

Руским Керестуре нєдавно почала и парохийна виронаука хтору ше отримує нєдзелями по дзецинскей Служби Божей хтора на 11,30 годзин, док за младих виронаука соботами вечар. Як дознаваме од дипломованей вироучительки у керестурскей Школи Златици Малацко, у тим школским року у Основней школи од першей по осму класу на виронауку ходза 130 школяре, а у Штреднєй школи, углавним з руских оддзелєньох Ґимназиї єст 50 школярох. Виронаука лєм єдна годзина до тижня, алє по словох Малацковей, вона ше намага же би дзеци заинтересовала, гоч нєт учебнїки. ДРАГОЦИНЕ И ЗА ЖИВОТ – Познате же учебнїк маме лєм за першу и другу класу основней школи, та ше знаходзиме же бизме витворели план и програму – гварела Малацкова. – Хаснуєме Илустровану Библию и Євангелию по руски, Катекизем Католїцкей Церкви, кнїжочки за вифарбйованє за младши дзеци. Тиж так и даяки поучни филми з тематику хтору обрабяме, хаснуєме и интернет, або дакеди пририхтаме и крижальки, осмосмерки же би дзеци научене указали на интересантни способ. Попри информацийох о нашай вири, о главних церковних шветох, дакус и о историї Церкви, намагаме ше же би нашо годзини були и формативни. Так патриме наглашиц же шицко тото цо учиме – цо то значи у їх живоце, односно як гнаучене треба применьовац кажди дзень. Кед, поведзме, учиме о заповидох як цо „Нє шведоч фалшиво на свойого ближнього” же ше так треба намагац и жиц, нє досц лєм знац правила. А то важни животни капитал, хто-

23. НОВЕМБЕР 2018.

ри дзецом през живот може буц барз драгоцини – наглашела вироучителька Малацкова. РОБОТНЇ НА ПАРОХИЇ У керестурскей парохиї св. оца Миколая нєдавно почала и парохийна виронаука хтора ма баржей формативни характер и представя уводзенє дзецох до живота церковней заєднїци. О тим ше стараю шестри Служебнїци хтори водза виронаучни ґрупи по класох. Так школяре першей класи маю ш. Веронику Крйока, другу класу, односно першопричашнїкох водзи ш. Анастасия Ришко, а ґрупу у хторей треца, штварта и пията класа водзи ш. Авґустина Илюк. Парохийна виронаука ше отримує у просторийох Каритасу каждей нєдзелї по дзецинскей Служби Божей хтора на 11,30 годзин. Попри тим, як дознаваме од ш. Авґустини, пред наиходзацим шветом Крачуном, шестри у своїм манастире каждей соботи орґанизую за дзеци и крачунски роботнї дзе пририхтую рижни прикраски, а рихтаю ше и духовно за тото швето. Крачунски роботнї ше отримує на 17 годзин за шицки возрости. За парохийну виронауку нєт тельо заинтересовани дзеци як би могло буц, алє шестри поволую и тих цо ище нє були же ше шлєбодно можу приключиц до своєй возросней ґрупи. Виронаука за младих хтора ма длугоку традицию у керестурскей парохиї, тераз ше отримує соботами вечар у Каритасу, а ма рижни форми, або як стретнуце Слово живота, або викладаня на рижни теми, або даяки роботнї. До тей ґрупи ше можу придружиц и школяре седмей и осмей класи основношколского возросту.■ М. Афич

РУСКЕ СЛОВО 31

informator@ruskeslovo.com СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 21. новембра 2018. року наполнєли ше 40 днї як нас занавше напущела наша супруга, мац и швекра

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 17. новембра 2018. року у своїм 80. року живота упокоєл ше

ДЮРА МАНЬОШ (1939–2018) з Руского Керестура Памятку на ньго буду чувац, супруга Мелана зоз дзивку Гену, сином Михалом, нєвесту Еуґению, жецом Душаном и унуками Слободаном, Предраґом, Ивану, Александру зоз Борисом, Иґором и Дарком Спочивай у мире Божим! ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Нашому бачикови

ҐИЗЕЛА КИШ (1958–2018) з Коцура

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 20. новембра 2018. року наполнєл ше рок як нас занавше зохабел наш мили оцец, дїдо и прадїдо

Мила наша, красни здогадованя на це занавше буду чувац супруг Любомир, синове Тихомир, Далибор и Микола и нєвеста Ивана Спочивай у мире Божим!

ЛЮБОМИР ВИНАЇ ДЮРА МАНЬОШ (1934–2017) (1939–2018) з Руского Керестура з Руского Керестура Мили оцец, з вельку любову и почиОд Юлина Палїнкаша зоз супругу тованьом памятку на це чуваю твоМарию, дзецми и їх фамелиями йо дзеци зоз фамелиями Спочивай у мире Божим! Спочивай у мире Божим!

НА ЗДОГАДОВАНЄ Дня 1. новембра, наполнєли ше Дня 27. октобра, наполнєли ше седемнац роки як нє з нами пейц роки, як нє з нами

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 17. новембра наполнєли ше 40 днї од кеди нас напущела наша мила и добра мац, баба и прабаба

о. ЮЛИЯН ГОРНЯК КУХАР АНА ГОРНЯК КУХАР (1929–2001) (1931–2013) з Коцура Памятку на вас чуваю дзеци Мирон, Павлина и Мария зоз фамелиями Спочивайце у мире Божим! SMUTNE ZDOGADOVANW Dny 11. novembra 2018. roku napolnwli {e дзешец `alosni roki yk nas zanav{e zohabel na{ mili ocec, {vekor i d>do

YNKO VAR]A (10. III 1938 – 11. XI 2008)

Dny 4. decembra 2018. roku napolny {e шеснац `alosni roki yk nas zanav{e zohabela na{a mila mac, {vekra i baba

MELANIY VAR]A narodzena Arvai (1. XII 1939 – 4. XII 2002)

z Kuli Z lxbovu i po~itovanqom pamytku na n>h vi~no budu ~uvac dzivki Slavka i Lxpka zoz fameliymi Spo~ivajce u mire Bo`im!

32 РУСКЕ СЛОВО

НАТАЛИЯ РАЦ народзена Надь (1927–2018) з Руского Керестура З любову и почитованьом памятку це вично буду чувац твойо наймилши Спочивай у мире Божим!

23. НОВЕМБЕР 2018.

ИНФОРМАТОР Покраїнски секретарият за урбанизем и защиту животного штредку, на основи члена 20. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени новини РС” чс. 135/04)

OГЛАШУЄ

Явни увид студиї о преценьованю вплїву застатого стану на животни штредок Ношитель проєкта Ирмово а. д. зоз Степановичева, улїца Атар чс. 25., поднєсол вимогу за даванє согласносци на студию о преценьованю вплїву застатого стану на животни штредок ПРОЄКТА Дистрибутивни центер чечних горивох (евродизел) ад Ирмово за особни потреби. Податки и документация зоз вимоги ношителя проєкта мож достац на увид роботни днї од 10 г до 14 г у просторийох Покраїнского секретарияту за урбанизем, будовательство и защиту животного штредку, Булевар Михайла Пупина 16, Нови Сад (прижемє, канцелария ч. 39) и у просторийох Городскей управи Нови Сад, улїца Руменацка чс. 110, по 24. 12. 2018. року. Под час тирваня явного увида заинтересована явносц може у писаней форми поднєсц зауваги и думаня на виложену студию о преценьованю вплїву на адресу Секретарияту. Явна розправа и презентация будзе отримана 25. 12. 2018. року у будинку Влади АП Войводини (прижемє, канцелария чс. 39) на 12 г.

CENOVN>K MALIH I POSMERTNIH OGLA[KOH – mala ogla{ka do 20 slova ko{ta 200 dinari – mala ogla{ka vecej yk 20 slova ko{ta 300 dinari – uramikovani tekst ogla{ki, abo vin~ovanki ko{ta 500 dinari – posmertna ogla{ka na wdno polqo ko{ta 600 dinari – posmertna ogla{ka na dva poly ko{ta 1 200 dinari. Cenovn<k va`i od 1. мая 2015. roku Ogla{ki mo` poslac na mejl office@ruskeslovo.com лєбо ruske.redakcija@gmail i uplacic na rahunok Novinsko-vidavatelqnej ustanovi “Ruske slovo” u Бanki Inteza ~islo 160-923244-82. Informaci< mo` dostac na telefon 021/ 6613-697. 23. НОВЕМБЕР 2018.

МАЛИ ОГЛАШКИ ПРЕДАВАМ жем у Руским Керестуре, 1 гектар на Сейкох при Митровому салашу, 1,3 гектара на Медєшу при Водици. Телефонске число 061/18-31-396. *** ВИДАВА ше 3 хижи у рамику квартеля од 50 квадратни метери за студентох у Новим Садзе на Лиману 3 (кажда хижа ма свой ключ). Блїзко при студентских домох (А, Б, Ц). Заєднїцке хаснованє купальнї (зоз райбачку) и кухнї. У околїску пошта, автобуска линия 7, 4 и 11а/б, маркети Универекспорт, Идеа, Макси. Квартель ма централне зоргиванє и цеплу воду (без бойлера). У квартелю ше нє кури и акцент на роботней (студентскей) атмосфери. Можеце сами себе обезпечиц цимерох, або ше будзе патриц же би и други подквартельоше були истого полу. Трошки ше дзеля на 3 часци. Контакт тел: 066/960 73 57 *** ДИХТОВАНЄ облакох и дзверох з неопрен ґуму. Щици од витру, жими, праху и шпорує на зогриваню. Монтираме и оправяме ролетни, гармониково дзвери, пантлїково фиронґи, мрежи од суньоґох. 060/5088-433 и 025/5827-710 Покраїнски секретарият за урбанизем и защиту животного штредку, на основи члена 10. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени новини РС” чс. 135/04) обявює

OБВИСЦЕНЄ

o поднєшеним ришеню о нєприступаню виробку студиї о о преценьованю вплїву на животни штредок Покраїнски секретарият за урбанизем и защиту животного штредку, дня 15. 11. 2018. року, принєсло ришенє о приступаню виробку студиї о преценьованю вплїву на животни штредок ПРОЄКТА Скланянє дочасового монтажно-демонтажно гайзибанско-главнодрагового моста МД 88 прейґ Дунаю у Новим Садзе на к.п. чс. 10680 и 10423/1 КО Нови Сад1 и к.п. чс. 3005 и 2960/1 у КО Петроварадин, ношителя проєкта Инфраструктура желєзнїци Сербиї а.д. зоз Беоґраду, улїца Неманьова чс. 6. Ришенє о нєприступаню виробку Студиї о преценьованю вплїву на животни штредок за предметни проєкт мож достац на увид роботни днї од 10 г до 14 г у просторийох Покраїнского секретарияту за урбанизем, будовательство и защиту животного штредку, Булевар Михайла Пупина 16, Нови Сад (прижемє, канцелария ч. 39). Заинтересована явносц може виявиц жалбу на принєшене ришеє у чаше од 15 днї од дня обявйованя того обвисценя.

Покраїнски секретарият за урбанизем и защиту животного штредку, на основи члена 10. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени новини РС” чс. 135/04) обявює

OБВИСЦЕНЄ

o поднєшеним ришеню о нєприступаню виробку студиї о преценьованю вплїву на животни штредок Покраїнски секретарият за урбанизем и защиту животного штредку, дня 14. 11. 2018. року, принєсло ришенє о приступаню виробку студиї о преценьованю вплїву на животни штредок ПРОЄКТА Баґерованє ричного наношенїско зоз корита рики Дунай од км 1250+000 до км 1249+500, на к.п. чс. 6610/2 КО Петроварадин, ношителя проєкта Вукович Commerce 2015 д.о.о. зоз Ветернику, улїца Новосадска драга чс. 106. Ришенє о нєприступаню виробку Студиї о преценьованю вплїву на животни штредок за предметни проєкт мож достац на увид роботни днї од 10 г до 14 г у просторийох Покраїнского секретарияту за урбанизем, будовательство и защиту животного штредку, Булевар Михайла Пупина 16, Нови Сад (прижемє, канцелария ч. 39). Заинтересована явносц може виявиц жалбу на принєшене ришенє у чаше од 15 днї од дня обявйованя того обвисценя.

РУСКЕ СЛОВО 33

ИНФОРМАТОР * дзе цо будзе * дзе цо будзе *

НА СОБОТУ „СЛОВО ЖИВОТА ЗА МЛА ДИХ” У про сторийох парохийного Каритасу у Руским Кере стуре на соботу, 24. новембра, будзе отримане стретнуце „Слово живота за младих”. Госц будзе др Валерия Кираль, а тема „Кед вас водзи Дух, нє под законом сце”. Стретнуце почнє на 18 годзин. ***

НА СОБОТУ ДЗЕНЬ ОТВОРЕНИХ ДЗВЕРОХ ФИЛОЗОФСКОГО ФАКУЛТЕТУ

Филозофски факултет Универзитета у Новим Садзе на соботу, 24. новембра, од 10 до 13 годзин орґанизує Дзень отворених дзверох. И на Оддзелєню за русинистику будуци студенти годни до стац информациї, на другим поверху, у кабинету 204. На Филозофским факултету, на основних, мастер и докторских студийох, єст 50 акредитовани студийски програми, а студиї ше отримує на пейцох язикох, сербским, словацким, мадярским, румунским и руским. ***

НА НЄДЗЕЛЮ РОЧНИ КОНЦЕРТ РКЦ

На нєдзелю, 25. новембра, у Ґимназиї „Лаза Ко стич” у Новим Садзе будзе отримани Рочни концерт РКЦ. Концерт почнє на 20 годзин, а уходнїца 200 динари. Тот проєкт Руского културного центру (РКЦ) потримали Национални совит рускей националней меншини и Покраїнски секретарият за културу и информованє. ***

ДРУГИ КРУГ РОБОТНЬОХ У ЗАВОДУ ЗА КУЛТУРУ

У орґанизациї Завода за културу войводянских Руснацох (ВР) 24. и 25. новембра будзе отримани други круг роботньох у рамикох проєкту „Културне нашлїдство през мой обектив”. Преподаванє и практични роботнї о фотоґрафиї будзе тримац профе сор фотоґрафиї Борис Кочиш у Заводзе за културу ВР, як и у його студию, а з учашнїками будзе робиц и Єлена Перкович, профе сорка филозофиї и историї уметно сци. На дводньових роботньох буду участвовац коло 20 штредньошколци припаднїки шейсцох националних заєднїцох – влашскей, че скей, бунєвацкей, сербскей, рускей и ромскей. Проєкт ше закончи у юлию зоз виставу фотоґрафийох у Петровцу на Млави, Билей Церкви, Суботици и Новим Садзе. Тот проєкт Завод за културу ВР орґанизує прейґ конкурсу „Публика у фокусу”, Фондациї „Нови Сад 2021, Европска пре столнїца култури”.

34 РУСКЕ СЛОВО

НОВОПОВИНЧАНИМ МАЛЖЕНСКИМ ПАРОМ ДАРУЄМЕ ПРЕДПЛАТУ НА „РУСКЕ СЛОВО” Но во по вин ча ни мал жен ски пари можу безплатно достац роч ну предплату нови нох „Руске сло во”. Та ку акцию порушало НВУ „Руске сло во” же би п о т р и мо ва ло ин фор мо ва нє по руски и здобуло нових читачох. Роч ну пред плату новинох „Руске слово” можу достaц шицки малженски пари на териториї Републики Сербиї, дзе голєм єден супружнїк зоз рускей заєднїци и котри ше побрали после 1. септембра 2018. року. Рочна предплата важи єден рок, починаюци од датума прияви. Хто жада участвовац у акциї треба же би на имейл адресу rsfin@eunet.rs послал єдну фотоґрафию зоз свадзби и адресу дзе треба же бизме вам посилали кажди тидзень новини.

МОЖ ПОДЗВИГНУЦ КУЛСКУ СЕНИОРСКУ КАРТОЧКУ Од 19. новембра, у просторийох Месней заєднїци Руски Керестур, пензионере котри придали вимогу за виробок Кулскей пензионерскей карточки, можу ю подзвигнуц. Вєдно зоз карточку, пензионере достаню и список предавальньох и приватних поднїмательох котри ше уключели до тей акциї з даваньом вигодносцох на купованє їх продуктох, одно сно хаснованє услугох, як у валалє, так и у других местох општини Кула.

021/6613-697, 021/6624-/708 e-mail:

ruske.redakcija@gmail.com informator@ruskeslovo.com OGLA[OVANW

23. НОВЕМБЕР 2018.

ИНФОРМАТОР/СПОРТ ЦЕНОВНЇК КНЇЖКОХ НВУ “РУСКЕ СЛОВО” Мелания Римар (вибрала и пририхтала): ДРАГА ДО ШВЕТА . . . . . . . . . . . . . . . . . . .300 дин. Агнета Бучко Папгаргаї: ТАМ ДЗЕ СЛУНКО ВИХОДЗИ . . . . . . . . . . . .300 дин Яким Чапко: ЦЕРЕНЬ СПОД НОХЦА . . . . . . . .300 дин. Тамара Хрин Рончевич: КАПКА НА КОНЦУ НОХЦА . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .300 дин. Михал Рамач: ДУГА НАД ДУНАЙОМ . . . . . . .300 дин. Владимир Ґарянски: КОНЬ ЗОЗ ЧУДЕСНЕЙ НОЦИ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .400 дин. Дюра Латяк: РУСНАЦИ (I том) . . . . . . . . . . . . . .500 ДИН. Мелания Римар (вибрала и пририхтала): КОГУЦИК ЯРАБИК . . . . . . . . . . . . . . . . . .200 дин. Юлиян Тамаш: СКЛАДАНЄ ИДЕНТИТЕТОХ .500 дин. Себастиян Няради: ИНИСУР – РИКА КНЯЗА .300 дин. Саша Сабадош: ДАРМОЄДИ . . . . . . . . . . . . . . . .200 дин. Гавриїл Костельник: РОСА И СЛУНКО . . . . . . .500 дин. Микола Мушинка:ОД УСНЕЙ ПО ПИСАНУ ЛИТЕРАТУРУ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 400 дин. Олена Планчак-Сакач: ШИТКО . . . . . . . . . . . . . .300 дин. Mihajlo Kova~: ÊLYDZ DRINKOVA . . . . . . .400 din. Irina Gardi-Kova~evi~: КОТУЛЬКИ И ҐОМБУЛЬКИ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .300 дин. Људмила Попович и Надија Мирошниченко: САВРЕМЕНА УКРАЈИНСКА ДРАМА . . .500 дин. Людмила Попович и Надїя Мирошниченко: СУЧАСНА УКРАЇНСКА ДРАМА . . . . . . . . . . . . . . .500 дин. Любомир Белей: СЛАВЯНСКИ ЯЗИК . . . . . . . . . . . 400 дин. Янко Рамач: НА КРИЖНЕЙ ДРАГИ . . . . . . . . . . . . .500 дин. Мелания Римар: ГАЙЗИБАН НА ШПАРҐУ . . . . . .300 дин. Микола Шанта: ШАНТОВКИ . . . . . . . . . . . . . . . . . . .400 дин. Серафина Макаї: ЗЛАГОДА . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .300 дин. Славица Шовш: БЕЗСОНИ ЛАНЦУЩОК . . . . . . . .300 дин. Мирон Жирош: ГОРНЇЦА БАЧВАНСКО-СРИМСКИХ РУСНАЦОХ (II том) . . . . . . . . . . . . . . . . . .400 дин. Звонимир Няради: КАПКА МИ РУЖА ДО ОКА . .500 дин. Микола Шанта: ВСЕЛЕНСКА ЧЕРКОТКА . . . . . . . 300 дин. Ася Папуґа: ГРИШКА . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .200 дин. Владимир Бесерминї: СЛОВО БОЯНА ДВОКРАЯНА . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .300 дин Агнета Бучко Папгаргаї: ОСЦЕ И ЧЕРЕШНЇ . . . . . .300 дин. Ирина Гарди-Ковачевич: ГАЛОВ . . . . . . . . . . . . . .500 дин. Мирон Жирош: ГОРНЇЦА БАЧВАНСКОСРИМСКИХ РУСНАЦОХ (I том) . . . . . .500 дин. Юлиян Тамаш: ЦЕНТУРИОН – ДЗЕШЕЦ ЛЮБОВНИ ЗАПОВИДИ . . . . . . . . . . . . . . . . . .700 дин. Ev}enij âkan: BA^VANSKI SAFARI . . . . . .300 din. Vasilq Mudri: BUDZENW YRI . . . . . . . . . . . . . .300 din. Mikola M. Cap: NA @RIDLOH DUHOVNOSCI . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .400 din. Lxbomir Medw{i: ÂSOKROK . . . . . . . . . . . . . .400 din. Slavomir Oleyr: NA[ENW . . . . . . . . . . . . . . . . .500 din. Ana Tama{: ÔM ÔMKA NW MA UHA . . . . . .200 din. Samanta Rac Stoilqkovi~: ÂRNA RUSALKA 200 din. Sa{a Sabado{: POTARGANI ÊRVENI CVERNI . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .200 din. Melaniy Rimar: @VIRKI U AZBUKI . . . . . . . .400 din. [tefan Gudak: ZAJDA ZA MIRNI SON . . . . .400 din. Vladimir Ko~i{: LYDOVA TRAVA . . . . . . . . . .400 din. Vladimir Kirda Bolhorves: ZA GORAMI . . . . .500 din. Xliyn Pap: ÔM [E KA^KA Z VODU MA^KA . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .300 din. Ynko Pavlovi~: REPIK NA DU[I . . . . . . . . . . .200 din. 23. НОВЕМБЕР 2018.

ПОДРУЧНА ФОДБАЛСКА ЛИҐА ЗОМБОР

НЄРИШЕНО НА ГОСЦОВАНЮ ФК „Войводина” (Товаришево) – ФК „Русин” 1:1 (1:0)

ТОВАРИШЕВО: стадион „Миладин Вуїн”, патрачох коло 250. Делеґат змаганя бул Желько Мраович зоз Апатину, судия Неманя Дьордєвич зоз Алек са Шантичу, а помоцни судийове Милош Мартинович зоз Кляїчева и Велимир Стояков зоз Зомбора. Жовти картон на змаганю з Русину достал лєм Оґнєнович у 86. минути, а процивнїки аж три, у 42, 44. и 62. минути змаганя. РУСИН: Желько Орос, Веселинович, Голик, Боян Надь, Ланчужанин, Борис Орос, Маркович, Саянкович (Будински), Гарди, Чизмар (Kочиш) и Катона (Боднар). У штернастим колє Подручней фодбалскей лиґи Зомбор, екипа Фодбалского клубу „Русин” всоботу госцовала у Товаришеве процив домашнєй екипи Фодбалского клубу „Войводина”. З нєришеним резултатом и єдна и друга екипа затримала исту позицию на

таблїчки. По 27 боди ма „Русин” котри други, треца „Войводина” и штварти ФК „Крила країне” з Бачкей Паланки. „Русин” ма позитивну ґол розлику од 19 ґоли, та прето твардо чува свою позицию. Затераз першопласовани ФК „Стари ґрад” з Бачкей Паланки котри ма 31 бод. На змаганю у Товаришеве домашня екипа була сиґурна и успишно ше одуперала шицким нападом екипи Русинa. Попри тим же Русин нападал, керестурски фодбалере були добри и у одбрани, та ше им удало зачувац мрежу и резултат лєм на єдним ґолу. Перши ґол на змаганю посцигли фодбалере Войводини у 44. минути, а Русин вировнал пред конєц змаганя у 80. минути дзекуюци ґолу котри daл Катона. У идуцим, останїм колє за тоту полусезону ФК „Русин” будзе бавиц на домашнїм терену процив ФК „Герцеґовац” зоз Ґайдобри. М. Дж.

РУСКЕ СЛОВО 35

СПОРТ ПОДРУЧНА ФОДБАЛСКА ЛИҐА СУБОТИЦА

ДВА ЕВРОҐОЛИ ЗА НОВИ ТРИ БОДИ ФК „Искра” – ФК „Нєґош” (Ловченац) 2:1 (1:0) Коцур: Патрачох: коло 200. Ґоли за Искру: Ґаґович и Юрчук ИСКРА: Калинич, Иван, Дрляча, Пєшивац, Дякович, Родич, Сталевич (Юрчук), Малацко, Ґаґович, Ґубаш и Сердар (Шанта). Змаганє медзи Искру и Нєґошом достало епитет дерби змаганя предостатнього, 14. кола єшеньскей часци сезони у Подручней лиґи Суботица, понеже то було змаганє медзи екипами котри були у сериї од шейсц односно штирох побидох. Жимна хвиля нє вплївовала на бавячох двох екипох котри публики приказали квалитетне бависко, а анї на присутних хтори у красним чишлє пришли на стадион. Перши полчас зошицким припаднул коцурским фодбалером котри одпочатку бавели свойо бависко и през красни акциї уходзели до шансох за ґола. Шанси за Искру ше шоровали, алє лабда нє сцела до ґолу. Найвецей шанси дац ґол мал Искров центарфор Радован Ґаґович котри на даскельо заводи мал шанси, найлєпшу мал у 25. минути кед вибил сам опрез ґолмана, алє бил просто до ньго. Медзитим, тото цо му ше нє удало зоз даскелїх метерох, удало ше му зоз 25 метерох кед зоз шлєбодного бица потрафел горнї прави угел ґола госцох зоз Ловченцу и принєсол вельку радосц бавячом и навиячом Искри. Искра по конєц першого полчасу предлужела нападац и твориц шанси, алє ше резултат нє пременєл. До другого полчасу Искрово бавяче вошли дакус опущенше, та и фодбалере Нєґошу почали кеди-нєкеди уходзиц до шансох за ґол. После добрих нєвихаснованих нагодох звичайно шлїдзи кара, а тото правило ше потвердзело и на тим змаганю. Место же би мала предносц од даскельо ґолох, Искра прияла ґол, та змаганє постало ище интересантнєйше.

После датого ґола фодбалере зоз Ловченцу ше поцагли и ориєнтовали на охрану свойого ґола. Искра вше вецей прицискала, творела шанси, алє лабда ознова нє сцела войсц до мрежи. Медзи даскелїма шансами треба видвоїц Родичову, котри после єдного претаргнуца зоз трох метерох преруцел лабду понад ґол. Як ше змаганє приблїжовало ґу концу вше ше вецей чувствовала нервоза, и на терену, и на трибинох. Кед уж шицки подумали же Искра чежко упише нови три боди, Юрчук, котри вошол до бависка пред концом першого полчасу дал ище єден евроґол яки ридко мож видзиц на „малих” фодбалских теренох. Юрчук вжал лабду на половки терену, поцагнул ю даскельо метери напредок и вец зоз коло 30 метерох „знял павучину” зоз госцового ґола. Два евроґоли одлучели тото змаганє, бо ше резултат по конєц вецей нє менял. Понеже по тото коло першопласована Войводина зоз Бачкого Ґрадишта процив Сутєски зоз Бачкого Доброго Поля одбавела нєришено 1:1, Искра до остатнього кола тей полусезони уходзи як другопласована екипа на таблїчки зоз истим числом бодох як и першопласовани Пролетер зоз Равного Села котри ма за два ґоли лєпшу ґол розлику. У остатнїм колу Искра будзе бавиц у Панониї процив екипи ФК „Панония ИМ Тополя”. З. К

МЕДЗИОПШТИНСКА ФОДБАЛСКА ЛИҐА СРИМ

НЄОБЧЕКОВАНЕ ПОРАЖЕНЄ ОФК „БИКИЧ” После сериї добрих бавискох и побидох, фодбалере ОФК „Бикич” у предостатнїм, 14. колє, нєсподзивано страцели кед госцовали у Чалми од ФК „Слоґа”, екипи хтора на сподку таблїчки, зоз резултатом 2:1. Гайдук з Вишнїчева на госцованю у Жарковцу вицагнул бод процив Напредку з резултатом 2:2. ФК „Обилич 1993”

36 РУСКЕ СЛОВО

зоз Куковцох на госцованю у Обрежу победзел домашнї Ґраничар зоз 4:2. Фодбалере Долнього Сриму 2015 зоз Печинцох прешвечлїво перши на таблїчки зоз 36 бодами, а Обилич 1993 тераз други зоз 29 бодами. Гайдук треци зоз 28 бодами, а ОФК „Бикич” спаднул на штварте место зоз 27 бодами кельо ма и Крушедол на

пиятим месце, алє Бикичанє маю лєпшу ґол розлику. У остатнїм 15 колє єшеньскей часци першенства на нєдзелю ОФК Бикич дочекує екипу БСК зоз Бешенова, Гайдук будзе домашнї Младосци зоз Будяновцох, а Обилич 1993 дочекує Слоґу зоз Воґню. Вл. Дї. 23. НОВЕМБЕР 2018.

sport@ruskeslovo.com

ПОДРУЧНА ФОДБАЛСКА ЛИҐА НОВИ САД

ЗАКОНЧЕЛИ ПОЛУСЕЗОНУ З ВИСОКИМ ПЛАСМАНОМ ФК „Бачка 1923” – ФК „Милетич” (Мошорин) 3:0 (3:0) ДЮРДЬОВ: Стадион ФК „Бачка 1923”. Главни судия Дуня Вукчевич (Нови Сад), помоцни Милорад Субашич (Ветерник) и Єлена Трнинич (Нови Сад). БАЧКА: Иґнїч, Драґан Тривунович, Лю. Тривунович, Деянович, Павлов, Данґубич, Петрович, Маркович, Баґич, Ґелич и Душан Тривунович. Була лєм єдна замена: у 44. минути Душан Тривунович заменєл Станковича. Ґоли за Бачку дали: Душан Ґелич у 20. минути и Небойша Баґич скей Бачки. Паралелно з тим першенством у 25. и 37. минути. Змаганє закондюрдьовски фодбалере бавели и КУП змачене з побиду домашнїх 3:0. ганя, цо им була додатна терха, бо бавели У 15. и остатнїм колє єшеньскей чавецей змаганя з моцнима екипами, алє засци першенства Подручней лиґи Нозначели барз добри резултат. На остатнїм, ви Сад, внєдзелю 18. Новембра, ФК полуфиналним змаганю побед зели ФК „Бачка 1923” з Дюрдьова угосцел ФК „Цемент” з Беочину и наяр буду бавиц фи„Милетич” з Мошорину. Госцуюца нале КУП фодбалского союзу Нови Сад екипа бавела зоз седем бавячами. У процив ФК „Кабел” з Нового Саду. У КУП46. минути бависка судия нє предлуу бавели седем змаганя, три зоз клубами з жел змаганє, бо ше бавяч госцуюцей вишого ранґу, з Войводянскей лиґи – юг з екипи покалїчел и нє могол предлудвома клубами, а зоз Войводянскей лиґи з жиц бавиц. После того остатнього єдним клубом. змаганя, ФК „Бачка 1923” ма лєпше – Тоти три змаганя були значни, дали одположенє и висше место на таблїчки редзени тон нашей роботи, бо бавиц про– пияте зоз 23 бодами. Тренер Раденко Шарович цив моцнєйших екипох вельке виволанє. – Нє можем буц нєзадвольни зоз коНаш клуб аматарски и шицки нашо члени нєчним пласманом на таблїчки, алє дущиро любя фодбал. Вони заслужую бавиц мам же зме требали мац вецей боди. Голєм шейсц вецей. у висшим ранґу, алє пре їх власни обавязки чежко напраТаки резултат зме могли посцигнуц кед би зме нє бавевиц баланс – гварел тренер Шарович. ли подло процив даєдних слабших екипох. По моїм ду– Бачково фодбалере залужено победзели на остатнїм маню наша екипа медзи першима трома на таблїчки – змаганю за КУП, гоч бавели з трецолиґашом зоз Беочигварел Раденко Шарович тренер першого тима дюрдьовну, односно з екипу котра бави два ранґи вишей як дюрдьовска Бачка. Нє паметам же Дюрдьовчанє дакеди баСЕДЕМ ПОБИДИ И ТРИ СТРАЦЕНИ вели финале Купа, а я фодбалски судия и делеґат уж дваЗМАГАНЯ цец роки. Кажда чесц и похвала – гварел Александар Шовлянски, делеґат з Нового Саду. Дюрдьовска Бачка бавела шицки петнац змаганя у Бачково фодбалере у тей сезони одбавели вукупно тей часци першенства и у тим периодзе зазначела 7 двацец два змаганя, найвецей од шицких у їх лиґи и, як побиди, 5 нєришени и лєм 3 страцени змаганя. На- гварел тренер Шарович, фодбалере вистали и витрошежаль, змаганя зоз нєришеним резултатом Бачка ба- ли ше. Шлїдзи им одпочивок, бо подла хвиля, а и нє маю вела з подлєйшима екипами и нє вихасновали сво- условия за трениранє у завартим просторе. Вшелїяк го йо супериорнєйше положенє. заслужели.■ С. Саламун 23. НОВЕМБЕР 2018.

РУСКЕ СЛОВО 37

СПОРТ КАРТАНЄ ЯК СПОРТ

БРИДЖ – БАВИСКО ЗА ИНТЕЛЕКТ Мож повесц же картанє як бависко на гранїци хтора подзелєла спортски дициплини на тоти за хтори нєобходни тренерка и патики, и на гевти за хтори то нє таке важне. Односно, нє вимага вельо физичней моци, алє прето барз важне буц концентровани и баржей роздумовац як, наприклад у дзепоєдних других дисциплинох. О дзепоєдних зме писали, алє на самим верху у богатей лепези Пише: бавискох зоз картами ше находзи бридж Александар ПАЛАНЧАНИН

оренї бриджу вязани за бависко „Бирич” хторе походзи зоз Русиї, а окреме було популарне седемдзешатих рокох XIX вику у Французкей. Но, бависко ше теди бавело и на тих про сторох. Зоз Французкей ше преширело до Анґлиї, а волали го „Бирич” лєбо „Русийски вист”. О кратки час бавело ше го и у Америки. БОГАТА ИСТОРИЯ

ЗАМЕРКОВАНИ РЕЗУЛТАТИ МЛАДИХ БРИДЖИСТОХ Обидва бридж клуби у Новим Садзе ше намагаю прицагнуц цо вецей младих до своїх „лавкох”. У Ґимназиї „Йован Йованович Змай” од 2012. року тримаю секцию и школу бриджа, а тиж и на Природноматематичним факултету. Едукативна робота зоз младима им добре идзе, бо вецей раз на числених змаганьох призначели замерковани успихи. У конкуренциї женских парох Йована Зоранич и Селена Папич, 2015. року були юниорски шампионки швета. Рок познєйше Универзитетска бридж репрезентация Сербиї освоєла треце место на першенстве швета.

38 РУСКЕ СЛОВО

Интерсантне надпомнуц же литература о бриджу у швеце розвитша и численша од шаховскей. Алє, з оглядом на тото же ше бавенє бриджа вецей похопйовало як „порок”, шах на тих просторох мал иншаки третман и з тим и популарносц. Так повесц, шах надрилєни як єдине интелектуалне бависко. БАВИСКО ЗА ШИЦКИ ҐЕНЕРАЦИЇ

Далєкого 1903. року Бридж нє лєм бавипан Освал Кравфорд ско и розвага, алє є описал бависко под меприпознати и як спорт ном „Аукцийни бридж”, а то и перша Йована Зоранич и Селена Папич зоз духа и интелиґенциї. По сле препорученьох урядова верзия того башампионскима погарами УНЕСК-а у числених виска хторе пошвидко любителє картаня бавели на шицких конти- державох уведзени бридж як хасновити пенентох. Тота вариянта бриджа до бависка даґоґийни змисти у програмох основних уведла лицитованє з тим же адута (главну школох, та аж и на универзитетох. У Франфарбу у бависку) може одредзиц гоч хтори цузкей, Голандиї, ЗАД, Польскей исную аж и бридж академиї. од штирох бавячох за столом. – Бридж картарошске бависко, алє то У историї того бависка, хторе ше з часом усовершовало и меняло, значни 1932. рок окремни дружтвени феномен. Познате же кед оформена Мед зинародна федерация нєшка у швеце єст сто милиони пасионовабриджа, а тиж так и 1934. рок кед вариянта них бавячох и любительох того интелекту„Контракт бриджа” вибива до першого пла- алного бависка. Бридж розвива и отримує ну. Шицки други вариянти ше после того интелектуални способносци и прето го бавя и хлопи и жени, без огляду на роки и на вецей нє бавели. У периодзе од 1932. по 1939. рок Медзи- уровень образованя. Поправдзе поведзене, народна федерация бриджа орґанизовала бавя го дзеци, пензионере, школяре и дохтоосем Европски першенства. Европска феде- ре наукох. Тото бависко и найлєпша терапия рация оформена 1948. року, а истого року процив осаменосци, бо тот хто шеднє за картарошски стол, уходзи до велькей фамеодбавене Европске першенство у бриджу. Урядово перше екипне Першенство шве- лиї, шветовей фамелиї – гварел Михайло та, под меном „Бермудски куп” отримани Лїкар, любитель и пасионовани бавяч брид1950. року. На тим першенстве найлєпша жа. Тото твердзенє пояшнює зоз фактом же екипа була зоз ЗАД. Французка екипа була перша на першенстве хторе отримане 1956. гоч дзе у швеце мож поглєдац локални року, а од 1957. по 1975. рок лидерску пози- бридж клуб дзе шицких „зашнїцених” з тим цию тримала екипа италиянских „Азурох”. бависком з одушевийом привитує. 23. НОВЕМБЕР 2018.

sport@ruskeslovo.com

Вельки писатель зоз Анґлиї, Сомерсет Мом бул єден з найзамеркованших лобистох бриджа на початку прешлого вику и з одушевийом твердзел же то найинтере сантнєйше и найинтелиґентнєйше бависко хторе видумане. Подобне думанє о бриджу ма и позната тенисерка Мартина Навратилова хтора нє раз виявела же гоч дзе у швеце, за каратрошским столом дзе ше бави бридж, вше упозна нових приятельох. Бил Ґейтс, найбогатши чловек на швеце, власнїк „Май кро софту” тиж тверд зи же „бридж кралїца шицких бавискох з карта ми и єдно з бавискох у хторей компютер нє найлєпши”. Числени виглєдованя указали же бавяче бриджа вецей раз лєпше паметаю од про секового чловека хтори нє бави тото бависко. У єдней студиї хтора запровадзена у ЗАД утвердзене же бридж „одклада” деменцию, та ше препоручує старшим особом. Пре таки бенефит на здравє и розвой интелекта, концентрациї, комбинаторики и емпатиї препоручени є дзецом и младим. Насампредз прето же тот спорт твори своєродну менталну комуникацию медзи пару хтора бави у истим тиму. ВАЖНИ СХОПНОСЦ И ЗНАНЄ Бридж бавя штирме бавяче од хторих по двоме партнере и шедза за столом єден про сто другого. Кажди бавяч ма свою ознаку, а по медзинародних правилох ознаки ше дава по бокох швета: N (норд – сивер), Е (ист – восток), S (саут – юг) и W (вест – заход). По лоґики партнер у партиї N и S, а бавя процив Е и W. – Бави ше зоз пейдзешат двома картами. Карти подзелєни на штири часци, так же кажди бавяч ма по 13 карти. Бависко ше состої з двох часцох – лицитованя и бавеня. У першей часци бавяче шором лицитую хтора будзе фарба адута (наймоцнєйшей карти), а постої и бависко без адута и кельо поени (штихи) освоя партнере вєдно. Понеже кажди бавяч ма по 13 карти у єдним дзелєню значи же ма и 13 поени. Партнере хтори победза у лицитованю маю право вибрац бависко и им будзе адут, а намагаю ше освоїц тельо поени кельо лицитовали. Друга партнерска пара же намага бранїц и зопрец процивнїкох же би освоєли лицитоване число поенох – пояшнєла правила бависка пензионована професорка математики панї Вера Николовска. Нєшка постоя два файти бриджа, а то турнирски и хижни. Кед слово о першим, турнирским, фактор щесца нє ма уплїв, алє у другей файти є минимални. Резултати ше уписує на своєродни лїстки хтори ше по одбавеней партиї поровнує. Кажди бок ма свою колону хтора подзелєна горизонтално на два часци. Под ню ше пише штих – бо23. НОВЕМБЕР 2018.

ди, а понад бонус – боди. Бок хтори освої 100 поени (штихи), освоєла „ґем”. Кед ше то случи, под обидва резултати ше подцагує смужку, а бависко ше предлужує за нови „ґем”. Пара хтора освиї два „ґеми”, витворела „ребер”, односно победзела партию. Дзекуюци такей системи, бридж ше видвоєл од других бавискох зоз картами як бависко у хторим щесце нє нательо важне, алє схопносц и знанє бавячох. – Я уж длуго бавим у пару зоз паном др Михайлом Лїкаром. Вон одлични партнер, а окрем же добре бави бридж, вше є порихтани на франту, вше є весели, забавни, шармантни вшелїяк. За столом якошик зна подзвигнуц атмосферу. Окрем того люби бавиц з младшима и при нїх розвивац змагательни дух – надпомла панї Вера Николовска.

Ивица Бошняк

ШАМПИОНСКИ УСПИХИ НОВОСАДСКИХ КАРТАРОШОХ У Новим Садзе постоя два бридж клуби – Новосадски бридж клуб, хтори основани 1982. року, а Бридж клуб НС 1 основани 2007. року. Гоч ше од самого початку намагаю найсц просториї дзе би ше сходзели и бавели, то им ше ище нєпоспишело. – Затераз, дзекуюци порозуменю власнїкох, сходзиме ше у хотелу „Аурора” хтори ше находзи на Дунайским кею. Два раз до тижня, односно кажди пондзелок и штварток, у хотелу одбавиме свойо партиї, а на истим месце отримуєме турнири и порядни лиґашски змаганя. У лиґи єст осем клуби, а мушим ше похвалїц же Бридж клуб НС 1 уж роками клубски шампион. Но, нашо, новосадски бавяче у обидвох клубох найлєпши. Я член Новосадского бридж клуба хтори ма вельо члени, алє лєм коло 50 активно бавя – гварел др Ивица Бошняк, член Управного одбору Новосадского бридж клуба. Турнири, як надпомнул пан Бошняк, ше отримує на шицких уровньох – од державного по городски, а окрем того бави ше и лиґашски змаганя. – Тераз ше у Новим Садзе бави екипни турнир. Кажда екипа ма штирох бавячох, а и двоме бавяче як замени. Окрем того же ше здава екипни резултати, постої и ранґ лїстина бавячох – златни, стриберни и бронзови бавяч. Тиж так за добри резултати бавяче доставаю мастер поени. Мож повесц же ранґованє бавячох подобне як и у шаху – наглашел др Ивица Бошняк. З оглядом на призначени успихи и на условия у хторих ше находза новосадски бридж клуби, скромно поведзено то успих. А ище векши успих же ше у нїм вше частейше найду и млади. ■

РУСКЕ СЛОВО 39

ИНФОРМАТОР, ОГЛАШКИ, ИНТЕРМЕЦО

ГЛАСНЇК ПО РУСКИ РОК LXXIV ЧИСЛО 47 (3812) НОВИ САД, 23. НОВЕМБЕР 2018.

ЗОЗ ВИСТАВИ ФОТОҐРАФИЙОХ НА ДНЬОВКИ ЦЕНА 30 ДИНАРИ

РОШЛЇНОХ У ДЮРДЬОВЕ

Фото: Кристина Медєши

ТЕМА: „ВОДА”

■ ПРОДУКЦИЯ ЛЇКОВИТИХ

Фото: Ивана Медєши

Фото: Иґор Маньош

■ ЗОЗ ДНЬОВКУ ЗАКОНЧЕНА Фотоґрафия: 0096P

Фотоґрафия: 0159P

„КОСТЕЛЬНИКОВА ЄШЕНЬ”