RUSKE SLOVO 46

ИНФОРМАТОР, ОГЛАШКИ, ИНТЕРМЕЦО

ГЛАСНЇК ПО РУСКИ

НА БАЛУ У ДЮРДЬОВЕ...

РОК LXXV ЧИСЛО 46 (3863) НОВИ САД, 15. НОВЕМБЕР 2019.

■ НАЦИОНАЛНИ СОВИТ ПРИЛАПЕЛ ФИНАНСИЙНИ ПЛАН

Фото: Вероника Вуячич

ЦЕНА 30 ДИНАРИ

ячич и Л. Ву Кухар . Л : о т Фо

У проєкту идентификованя особох и подїйох зоз склєняних плочох фотоґрафох Будински зоз Руского Керестура, котру орґанизує Завод за културу войводянских Руснацох (ВР), а котри уж длугши час обявйовани на остатнїм боку новинох „Руске слово”, потребна векша помоц ширшей явносци. Велї од обявених фотоґрафийох уж идентификовани, алє о даєдних потераз зазначене барз мало податки. На Фейсбук боку Заводу за културу ВР до окремного албуму положени тоти фотоґрафиї, та ше модлї шицких котри дацо знаю о особох, подїйох,

Фотоґрафия: 0287P

Фотоґрафия: 0497P-B365

ОГЛЯДНУЦЕ НА ПРЕШЛОСЦ

часу, обставинох, обичайох, облєчиве и инши податки хтори вязани за тоти фотоґрафиї же би ше явели. Явиц ше мож прейґ порученя на Фейсбуку або коментару на фотоґрафиї, на имейл zavod.rusini@gmail.com лєбо на телефон 021/548-421. Кажда информация значна. Дзекуюци фотоґрафийом хтори настали у фотоґрафскей роботнї Будинскових, а котри диґитализовани на склєняних плочох, зачува ше шведоченє о живоце людзох и подїйох и велїх податкох цо припадаю културно-историйному скарбу Руснацох на тих просторох.

Даєдни фотоґрафиї обявюємє вецей раз, понеже за нїх дотераз нєт податки.

■ УЧИМ + ЗНАМ = ВРЕДЗИМ

СТАНОВИСКА ЧЛЕНОХ НАЦИОНАЛНОГО СОВИТУ РУСНАЦОХ

ПРЕЦО НАМ ИНТЕРНИ ЕТИЧНИ КОДЕКС ХАСНОВИТИ? Пише: Яким ВИНАЇ, предсидатель Одбору за информованє Националного совиту Руснацох

Одбор за информованє Националного совиту Руснацох А могол ше гоч хто спроцивиц и опитац ше же преучаствовал у проєкту хтори ма циль приношенє „Интер- цо єст потреба за документом хтори де финує обо вязного етичного кодексу” документа хтори представя сво- ки за правилне справованє двох бокох кед одно шеня йофайтове порозуменє и дефинованє одношеньох медзи добри? Правда, тераз су добри, алє хто може ґаран Новинско-видавательну установу (НВУ) „Руске слово” товац же би були добри и нада лєй? Зоз тим Кодексом як медия, и Националного совиту Руснацох (НСР) як тото питанє ришене без огляду цо нас у будучно сци снователя. Проєкт реализовани зоз потримовку Нєзави- чека, а час за приношенє такого документу нє мо гол сного дружтва новинарох Войводини (НДНВ) и Мисию буц вигоднєйши. Окрем же є єдинствени по тераз, ОЕБС-у у Сербиї, а перша роботна тот Кодекс тиж може по служиц верзия и нарис Кодексу представе- Национални совит Руснацох, його и другим Националним со ви том ни у просторийох НДНВ 27. сепу нашей держави, цо окреме веОдбори и Цела, вецей раз були тембра 2019. року. На представяцейраз визначене. визначени як „Приклад добрей ню присуствовали шицки учашнїпракси” з боку релевантних Кед слово о нашим прикладу, Зуки хтори участвовали у писаню институцийох у Европи и швеце зана Серенчеш, медийна експертКодексу, а то директор НВУ „Рупо даєдних других приступох ка НДНВ за Кодекс гварела же ше ске слово“ Борис Варґа, предсидалєбо инициятивох у рамику з тим документом першираз витель Одбору за информованє НСР значує обща прихильносц медийспол нь о ва ня мен шин ских пра вох и Яким Винаї, секретар НСР Таня ним етичним и професионалним за про вад зо ва ня мен шин скей Арва Планчак, медийни експерти стандардом у тей обласци, цо гукул тур ней са мо у пра ви. спред НДНВ Жужана Серенчеш и тори о дозретосци и одвичательТот по зи тив ни тренд пред лу жує Недим Сейдинович, а присутним носци актерох у рускей националше и з пи о нир ским про єк том медийним роботнїком и предстаней заєднїци. у обласци информованя. вительом других националних совитох значенє того проєкта предНационални совит Руснацох, його ставели и предсидатель НДНВ Роберт Шинкович и Одбори и Цела, вецей раз були визначени як „Приклад представителька Медийного оддзелєня Мисиї ОЕБС-у добрей пракси” з боку релевантних институцийох у Лїляна Бреберина. Европи и швеце по даєдних других приступох лєбо иниКодекс як документ дефинує одношеня и обовязки сно- циятивох у рамику сполньованя меншинских правох и вателя медия и самого медия, а найбаржей ше опера на запровадзованя меншинскей културней самоуправи. Тот Етични кодекс новинарох, почитуюци Закон о информо- позитивни тренд предлужує ше и з пионирским проєктом у обласци информованя. Треба наглашиц же то наиваню Републики Сербиї. пионирски проєкт, прето же Руснаци перши у дерУ тим документу дефиновани обовязки и права обидвох сце жави хтори вєдно дефиновали и на папер положели обобокох, а шицко на хасен подполного и обєктивного ин- вязки снователя и медия. Значносц того ище векша кед формованя рускей заєднїци. У кодексу наведзене же ше знаме яка ситуация зоз медиями у нашей жеми. Нє лєм НВУ „Руске слово” справує як Явни медийни сервис Ру- же Одбор за информованє, односно Национални совит снацох, же треба же би бул нєзависни, нєпристрасни и Руснацох препознал нагоду же би дефиновал одношеня же би требал информовац у явним интересу, а НСР длу- зоз медийом хторому є снователь, гоч можебуц за тим жни благочасово и подполно обвисцовац нашо медиї о анї нє було потреби понеже, по моїм скромним думаню своїх активносцох. и доступних спознаньох, уплїву на ушорйовацку полиТреба визначиц и же од кеди ше зявела информация о тику нє було. Медзитим, заш лєм ше приступело ґу єдможлївосци участвованя у тим проєкту, нє було анї єд- ному Кодексу хтори таки евентуални уплїви онєможлїного препреченя або подозривосци же чи рускей заєднї- вює и у будучносци, цо значи же ше Национални совит ци то потребне, з оглядом же то потераз нє зробел ище Руснацох заклада за транспарентносц и обєктивне инанї єден други Национални совит. Окрем потримовки формованє нє лєм на словох алє и на паперу. Таке одноОдбору за информованє НСР у хторим ше находза осо- шенє двох бокох верим же може и треба же би ище злєпби зоз новинарским искуствийом, треба визначиц и же шало и змоцнєло информованє на руским язику, на хасам Национални совит у тим зволаню у хторим члени сен цалей нашей заєднїци.■ зоз рижних фахох заш лєм препознал значносц такого Становиска висловени у тим тексту виключно авторово и нє проєкту и потримал го єдногласно. вше одражую ушорйовацку политику новинох „Руске слово” 2 РУСКЕ СЛОВО

15. НОВЕМБЕР 2019.

ЗМИСТ

УВОДНЇК Пише: Олена ПЛАНЧАК-САКАЧ, заменїца главного одвичательного редактора

■ Тижньовнїк 4–5. Отримана Шеста схадзка Националного совиту Руснацох

■ Нашо места 9. Дюрдьовске КУД Тарас Шевчен” ко” добитнїк Митровей награди

■ Економия 14–15. Фарма кравох фамелиї Каран зоз Коцура

■ Култура и просвита 20–21. Акция Учим+Знам=Вредзим” промовує ” добрих школярох

■ Мозаїк 22–23. Весело на Младежским балу у Дюрдьове

■ Людзе, роки, живот 24–25. Неделько Маркович, фаховец хтори диґитализовал Бруґошов фотоскарб

■ Духовни живот 29. Почал Крачунски пост по Григориянским календару

■ Информатор

30–33. Мали оглашки и In memoriam

■ Спорт 34. ЖКК Вербас Медела” у першей ” женскей кошаркашскей лиґи

■ Интермецо 38–39. Горуци тепши Насловни бок: И нашо школяре медзи найлєпшима Авторка фотоґрафиї: Вероника Вуячич

ГЕРОЄ НАШОГО ЧАСУ Проєкт под назву „Учим+Знам=Вредзим” порушали ентузиясти и одвичательни поєдинци хтори обачели одсуство позитивних прикладох у нашим дружтве, а окреме одсуство представяня правих вредносцох у медийним просторе. Потим ушлїдзело снованє Здруженя за промоцию дружтвеней одвичательносци ище 2015. року, а познєйше у сотруднїцтве зоз ОПЕНС-ом почали промововац на билбордох успишних школярох з новосадских школох. Акция була циха, бо билборди лєм слики, алє праве ше то указало як одличне ришенє за таку акцию, без спектакла и галайку, на цихи способ указац на прави вредносци у дружтве, у нашим найузшим окруженю, у городу, у нашим кварту, у улїци, у нашим будинку дзе можебуц жиєме вєдно зоз школярами, хтори нашо сушедово, а ми нє знаме же праве вони посцигли вельки успихи у ученю, же су схопни и у граню на даяким инструменту, же су перши зоз физики, лєбо анґлийского на републичних змаганьох, найвисшим уровню змаганя у нашей держави, або же посцигли медзинародни успихи. И праве тот проєкт „Учим+Знам=Вредзим”, у хторим ширцом городох на билбордох поставени фотоґрафиї успишних школярох, указал на праве богатство, на наш винїмкови потенциял у нових ґенерацийох цо одрастаю з нами и коло нас, та од скромних 30 школярох хтори були представени на билбордох у першим року, нєшка, после штирох рокох, кед ше уходзи до пиятого, буду представени 370 школяре и то нє лєм у Новим Садзе, алє и у ище шейсцох општинох: Сримских Карловцох, Жаблю, Србобрану, Бачким Петровцу, Беочину и Темерину. У тим пиятим року на билбордох буду представени и успишни колективи, як цо то, наприклад, хор Музичней школи „Исидор Баїч” з Нового Саду. Тота акция промоциї успиху на билбордох интересантна, културна и урбана, а окреме є важна тим школяром котрим то перша нагода же би ше ширша дружтвена заєднїца упознала з їх успихом. Тот инициялни успих барз важни, и його духовна вредносц у нєшкайшим трошительним и материялистичним менталитету барз важне визначиц, гоч и так на цихи способ, на улїци, у преходзе. Акция указала же у Новим Садзе нєшка, од обаваня же яка будзе реакция заєднїци на билборди, то постал престиж, а школяре хтори на билбордох постали нашо героє, героє нашого часу, постали героє зоз трудом, знаньом и посцигнутим успихом, та су заслужено визначени шицким нам пред очми. Най би нам таки шветли приклади тих малих геройох було ище єдно надпомнуце и потвердзенє цо наисце вредзи!

* ”РУСКЕ СЛОВО” – гласнїк по руски * Виходзи каждого пиятку * Снователь Национални совит рускей националней меншини * Видава НВУ ”Руске слово”, Нови Сад * Перше число вишло 15. юния 1945. року у Руским Керестуре * Адреса: НВУ ”Руске слово”, Булевар ошлєбодзеня 81/VII, 21000 Нови Сад * Редакция: одвичательни редакторe/ки – Олена Планчак-Сакач, Ясмина Дюранїн, Микола М. Цап, Микола Шанта * редакторе/ки рубрикох – Мирон Горняк-Кухар, Александар Паланчанин, Мартица Тамаш, Славица Фейса, Вероника Вуячич * новинаре/ки – Мария Афич, Влада Дїтко, Сандра Саламун, Андреа Медєши, Оля Русковски * лекторка – Блажена Хома-Цветкович * ґрафична редакторка – Люпка Цвеїч * ґрафични дизайнерки – Мария Гудак, Таня Салонтаї * Телефони: 021/6613-697, 021/6624-708, 021/6623-076; 021/6621-433 * Телефакс 021/528-083 * Предплата за цали рок: у жеми 1 500 динари, а у иножемстве 100 евра * Жиро-рахунок Banca Intesa a.d. Beograd 160-923244-82 * Девизни рахунок 160-0050870024999-53 * Рукописи ше нє враца * Друкує Друкарня ”Maxima graf” Петроварадин * E-mail: redakcija@ruskeslovo.com * Web site: www.ruskeslovo.com * YU ISSN 0350-4603 * COBISS SR-ID 15915778 * Друковани тираж 2 000 *

Директор др БОРИС ВАРҐА *** Главни одвичательни редактор ИВАН САБАДОШ

15. НОВЕМБЕР 2019.

РУСКЕ СЛОВО 3

ТИЖНЬОВНЇК ОТРИМАНА ШЕСТА СХАДЗКА НАЦИОНАЛНОГО СОВИТУ РУСНАЦОХ

ПРИЛАПЕНИ ФИНАНСИЙНИ ПЛАН И МЕНОВАНИ ОДБОР ЗА СЛУЖБЕНЕ ХАСНОВАНЄ ЯЗИКА И ПИСМА Пише: Мария АФИЧ

Ф

Национални совит рускей националней меншини єдногласно прилапел свой Финансийни план за 2019. рок, меновал предсидателя и членох Одбору за службене хаснованє язика и писма, а принєсол ище даскельо важни одлуки на своєй 6. порядней схадзки хтора отримана 12. новембра у просторийох Дома култури у Руским Керестуре

инансийни план за тот рок прилапени по препоруки Вивершного одбору Совиту, з толкованьом же є зробени по углядзе на предходни роки, понеже обецани нови препорученя од держави, за формованє тогорочного буджету националних совитох по нєшка нє сцигли. Плановани приходи у буджету за 2019. рок виноша 12 милиони 781 тисяч 133 динари, а на таку исту суму проєктовани и трошки з тим же ше мерковало на процентне одношенє порядних и програмских средствох хторе 46,73 одсто пенєжу (5 милиони 972 тисячи 456 динари) за порядни, а 53,27 одсто (6 милиони 808 тисячи 699 динари) за програмски змисти. По плану приходох, и у тим року найвекша сума, дакус вецей як 9 милиони динари, то порядни републични средства. З покраїнского уровню порядни средства плановани у суми милион 488 тисячи 160 динари, а програмски зоз Покраїни милион 584 тисячи 840 динари, док пренєшени пенєж зоз 2018. року виноши кус вецей од 674 тисячи динари. До порядних трошкох уходза средства за плаци, материялни трошки и чечуци оправки и опрему, за символи Совиту, за ревизию, трошки квартелю у Матици сербскей у Новим Садзе, кнїжководительни услуги и рижни такси. Наприклад, сума предвидзена за паушали и драгово трошки за членох совиту и Одборох, вєдно виноши 534 тисячи 619 динари, а за плаци, односно трошки заробкох 4 милиони 341 тисяч динари.

ЧЛЕНИ ОДБОРУ ЗА СЛУЖБЕНЕ ХАСНОВАНЄ ЯЗИКА И ПИСМА До Одбору за службене хаснованє язика и писма Национални совит по предкладу Олени Папуґа меновал шлїдуюци особи: Блаженку Хома Цветкович з Нового Саду, Тамару Рамач з Дюрдьова, Владислава Салака з Руского Керестура, Ясмину Надь з Руского Керестура, Татяну Дудаш з Нового Орахова, Зденку Павлович з Руского Керестура, Ивану Отич з Нового Саду, и Боґдана Раца з Нового Саду. Олена Папуґа менована за предсидательку Одбору хтори тераз ма отримац конститутивну и першу порядну схадзку. Як наглашела Папуґова, у тей обласци єст наисце барз вельо роботи, понеже локални самоуправи дзе руски язик у службеним хаснованю, барз мало витворюю свойо законски обовязки.

4 РУСКЕ СЛОВО

До програмских трошкох спадаю и средства хтори НС длужни видвоїц як снователь тром нашим институцийом, та за РНТ „Петро Ризнич Дядяˮ плановани 470 тисячи динри, Заводу за културу войводянских Руснацох 400 тисячи, а НВУ „Руске словоˮ 100 тисячи хтори Совит наменєл за їх розвойну дїялносц. У опису програмских трошкох находза ше и средства за роботу 10 подручних канцеларийох НС у вкупней суми милион 100 тисячи динари, односно по 110 тисячи за кажду поєдинєчну канцеларию хтори ше находза у Новим Садзе, Дюрдьове, Кули, Новим Орахове, Сримскей Митровици, Коцуре, Суботици, Вербасу, Шидзе и Бикичу. За роботу трох нєвладових орґанизацийох (Руску матку, Дружтво за руски язик, литературу и културу и Союз Русинох Українцох) Совит опредзелєл по 30 тисячи динари, гоч то надалєй нє годно робиц. Як наглашене, по новим финанийним моделу хтори держава пририхтує за наступни роки, уж наявене же Совит вецей нє годзен финансовац Здруженя гражданох. – Три здруженя гражданох котри дотераз тиж финансовал и Национални совит Руснацох, традицийно исную уж вецей як 30 роки и маю свою функцию. Нажаль, їх функционованє финансийно нє потримане з боку держави так як було по тераз, а з другого боку, и Совит по тих найновших упутствох, нє годзен вецей финансовац таки здруженя – потолковал предсидатель НС Руснацох Борислав Сакач. По Финансийним планє Совиту, значна сума, 4 милиони 362 тисячи 613 динари, предвидзена за роботу трох Одборох и трох Роботних целох. Одбору за културу опредзелєни милион 285 тисячи динари, 100 тисячи динари Одбору за информованє, а найвекша сума планована Одбору за образованє – 2 милиони 342 тисячи 613 динари. Як потолковала секретар Совиту Таня Арва Планчак, тому Одбору найвецей пенєжу дате пре нови законски 15. НОВЕМБЕР 2019.

tiznjovnjik@ruskeslovo.com

обовязки хтори держава наложела Совиту у тей обласци, а то виробок наставних планох и програмох, прекладанє учебнїкох и подобне. Средства у буджету нє плановани єдино за Одбор за службене хаснованє язика и писма, як потолковане на схадзки, прето же ище нє бул оформени.

пре средства хтори Завод у медзичаше до стал за штири проєкти, а то зоз Фондациї Нови Сад 2021 за проєкт „Културне нашлїдство през мой обєктивˮ, потим за проєкти „Руснаци у циклусу животних обичайохˮ и „100 роки од снованя РНПД-аˮ, потим од Городу Нови Сад и з Буджетского фонду одобрени проєкт „Култура паметаня, история и културне нашлїдство войводянских Руснацохˮ. По словох Ранковичовей, ребаланс буджету так оможлївел и же би ше кус звекшало средства за Зборнїк наукових роботох як и за проєкт вязани за фотоґрафох Будинскових. – Пенєж хтори одобрени Заводу зоз Националного совиту будзе похасновани за диґитализацию нашого културного скарбу як цо нашо новини, кнїжки, гоч дацо з того поробиме и вєдно зоз Матицу сербску, а друга часц за проєкт попису наших хорских композицийох – заключела Ранковичова. ПРИЛАПЕНИ ЕТИЧНИ КОДЕКС И УЧАСТВОВАНЄ У ИПА ПРОЄКТУ

До програмских трошкох уходза и средства за активносци Роботних целох: Роботне цело за науку достанє 100 тисячи динари, Роботне цело за младеж 300 тисячи (дакус зменшане у одношеню на лоньску суму), а Роботне цело за спорт 200 тисячи динари. По тим, нє предвидзени пенєж за активносци Роботного цела за проєкти – Проєктни биро. Як наглашел предшедуюци схадзки предсидатель Совиту Борислав Сакач, без финансийного плану чежко було плановац роботу Совиту, и нєприкладне же ше буджет за єден рок приноши так позно, алє то нє вина Совиту хтори ше справовал так же би ше нє вошло до векшого финансийного ризику. Прето ше средства хтори од початку рока сукцесивно сциговали, з найвекшей часци уж порозподзельовало и похасновало. ВЛАДИСЛАВ ПАПУҐА КООРДИНАТОР У БАЧИНЦОХ На схадзки члени Совиту єдногласно вигласали и меновали нови осемчлени Одбор за службене хаснованє язика и писма, а за предсидателя вибрана Олена Папуґа. На таки способ мож повесц же нове зволанє Националного совиту Руснацох тераз оформене у полним змислу. Єдна з точкох дньового шору було и менованє координатора Подручней канцелариї НС у Бачинцох, хтора оформена на прешлей 5. схадзки Совиту, та на тоту длужносц меновани Владислав Папуґа, професор ґеоґрафиї у тим месце. Його за тото место вибрала Скупштина бачинского КПД „Драґутин Колєсарˮ, потримал го и Вивершни одбор НС, а тераз и Совит. Най здогаднєме, локална самоуправа Општини Шид, уж скорей обецала обезпечиц просторию за подручну канцеларию у будинку Месней заєднїци у Бачинцох. У тим року у плану Совиту за нову подручну канцеларию нє предвидзена финансийна потримовка, алє уж по Новим року, вона постанє 11. хтора будзе доставац мешачну потримовку. На ше стей схадзки од дзеветнац, ше снац присутни члени НС прилапели и ребаланс буджету як и вименки Програми за 2019. рок Заводу за културу войводянских Руснацох. Вименки и дополнєня особнє потолковала присутна директорка Заводу Анамария Ранкович. По єй словох, таки крочай зробени пре дробни вименки и 15. НОВЕМБЕР 2019.

Члени Совиту на своєй схадзки тиж принєсли одлуку о подписованю Интерного етичного кодексу медзи Националним совитом Руснацох и НВУ „Руске словоˮ. Як тоту инициятиву обгрунтовал предсидатель Одбору за информованє Яким Винаї, кодекс барз потримали и медийни фаховци, та и други национални совити. Похвалєни є як позитивни викрок и од Мисиї ОЕБС-у у Сербиї и препоручени як приклад добрей пракси и другим националним совитом хтори маю сновательни права над одредзенима медиями на своїх язикох. Най здогаднєме, етични кодекс реґулує одношеня медзи НС як сновательом и НВУ „Руске словоˮ. Пред тим го попри Одбору за информованє прилапели и ВО Националного совиту, а пошвидко ше обчекує и потримовку Управного одбору „Руского словаˮ. По дньовим шоре 6. схадзки НС прилапене и же би Совит як партнер участвовал у заєднїцким ИПА проєкту прейґранїчного сотруднїцтва Горватска – Сербия. Проєкт достал мено „Дунай нас повязуєˮ и одноши ше на чуванє националней култури и скарбу националних заєднїцох у обидвох державох. Як потолковала Олена Папуґа котра єдна зоз иницияторох того проєкту, у нїм буду участвовац даскельо национални заєднїци зоз обидвох державох хтори маю тот заєднїцки циль. По єй думаню, барз важне войсц до того проєкту хтори треба пририхтац у 2020. року за наступни пейцрочни проєктни циклус ЕУ, и конкуровац за максималну суму а то милион 500 тисячи еври. Як наявела, шлїдуюца схадзка пошвецена тей теми будзе початком децембра у Покраїни у Новим Садзе. Здогаднїме, и предсидатель НС Руснацох Борислав Сакач на вецей заводи визначел важносц и потенциялни можлївосци за руску заєднїцу кед ше благочасово уключи до прейґгранїчних партнерствох. На схадзки Совиту потвердзени и даскельо процедурални и формални Одлуки Вивершного одбору Совиту о даваню думаньох на кадрово ришеня и финансованє проєктох. У дискусиї под точку рижне бешедовало ше о потреби розяшнїц наводи хтори преноша медиї, а у хторих Руска матка обвинює Совит пре нєотримованє Русин-филм-фесту у Шидзе. Було питанє и о актуалней ситуациї зоз хижу у улїци Матици сербскей у Новим Садзе, а винєшени и информациї о подїйох на републичним уровню, на хторих би и наш Совит требал участвовац.■

РУСКЕ СЛОВО 5

ТИЖНЬОВНЇК ПОВОЛАНКА ЗА ПИЯТУ НАУКОВУ КОНФЕРЕНЦИЮ МЛАДИХ РУСКИХ НАУКОВЦОХ И ФАХОВЦОХ

ПОПУЛАРИЗАЦИЯ ДРУЖТВЕНИХ НАУКОХ И ИНТЕРКУЛТУРАЛНОСЦИ Пията Наукова конференция младих руских науковцох и фаховцох будзе отримана у маю 2020. року у Новим Садзе. Конференцию орґанизує Виглєдовацки круг вєдно з Оддзелєньом за русинистику Филозофского факултету Универзитету у Новим Садзе и НВУ „Руске слово”, з нагоди означованя 75-рочнїци тей Установи Пише: Александар ПАЛАНЧАНИН

П

у форми єдней новей установи у хторей би нашо науковци могли витворйовац свойо проєкти – толкує єден зоз сновательох Виглєдовацкого кругу и орґанизаторох Конференциї, докторанд Саша Сабадош. По його словох, Пията наукова конференция ше будзе намагац исц по истей драги – популаризациї дружтвених наукох при рускей младежи. Тиж ше будзе намагац збогациц свой змист зоз прилогами младих науковцох з других националних заєднїцох, як и зоз иножемства, хтори буду представяц свойо науково досяги з поля виглєдованьох интеркултуралносци. УКЛЮЧОВАНЄ МЛАДИХ НАУКОВЦОХ – Значносц потерашнїх конференцийох за нашу заєднїцу – Идея пре хтору Виглєдовацки круг формовани то мож спатрац у вецей димензийох. Перша зоз нїх тота же зазберованє младих моцох у науково-виглєдовацкей робо- даваме младим людзом нагоду же би явносци представели ти з рижних дружтвено-гуманистичних дисциплинох свойо виглєдованя и же би вони, потим, були и публиковахтори през нашо конференциї доставаю нагоду предста- ни. Нєдавно сом мал нагоду двом младим учашнїком з виц свойо роботи у хторих ше виглєдую теми значни за предходней конференциї придац по авторски прикладнїк нашу заєднїцу. Конференциї и други активносци Зборнїка роботох зоз Штвартей конференциї, хтори нєдавВиглєдовацкого круга у тим седемрочним периодзе за но обявени дзекуюци Заводу за културу войводянских циль мали повязац младих виглєдовачох хторих интересує Руснацох, и обачел сом при нїх щиру радосц и задовольруска проблематика, дац им нагоду же би у будучносци ство пре самих себе. Лєм пре таке дожице, цалком досц сотрудзовали и, на концу, формализовац тото сотруднїцтво предлужиц роботу хтора 2012. року започата. Як штредньошколєц сом участвовал на програмох Виглєдовацкей станїци Петница и там сом першираз достал нагоду здобуц знанє о технїчним виробку науковей роботи и критичним спатраню жридлох и литератури. Праве тоти нашо конференциї можу младим Руснацом буц и свойофайтова школа у хторей буду мац нагоду научиц ше роздумовац на наукови способ. Можебуц и найзначнєйша причина пре хтору нашо конференциї значни, то факт же тоти роботи представяю вельке доприношенє руским студийом. Ту отворени вецей значни теми хтори потераз нє були виглєдовани на єден озбильни, студиозни способ. Медзи нїма теми як цо то службове хаснованє руского язика и писма у пракси, виучованє руского язика як странского на Филозофским факултету, перспектиУчашнїки на Штвартей науковей конференциї ви младих за доставанє роботи у такво2018. року на Филозофским факултету у Новим Садзе ланим „руским секторе” и велї други.

ерша Наукова конференция хтора отримана пред седем роками прицагла значне число студентох, младих науковцох и фаховцох хтори зоз своїма роботами источашнє направели и свойо перши крочаї у наукових виглєдованьох. Роботи з каждей конференциї обявйовани у Зборнїку, цо тиж допринєсло афирмациї авторох, розвою руских студийох и популаризованю науковей роботи у цильней ґрупи, а то интелектуални подросток рускей заєднїци.

6 РУСКЕ СЛОВО

15. НОВЕМБЕР 2019.

tiznjovnjik@ruskeslovo.com

У штирох зборнїкох представени блїзко штерацец роботи чия важносц за нашу заєднїцу аж будзе припозната. Визначел бим и тото же ше штверо млади науковци, хтори активно участвовали на потерашнїх конференцийох, зоз своїма роботами уписали на докторски студий – заключел Саша Сабадош. ПОДЛОГА ЗА БУДУЦИ ВИГЛЄДОВАНЯ – На Пиятей науковей конференциї можу участвовац студенти основних, мастер, специялистичних и докторских студийох, як и докторе з обласци дружтвених наукох, хтори нє маю вецей як 35 роки. Понеже би теми роботох хтори буду представени на конференциї, а потим и видруковани у окремним зборнїку, требали буц у вязи зоз прешлосцу и терашньосцу Руснацох у Сербиї, Европи и швеце, алє и у вязи зоз Руснацами у контексту интеркултуралносци, зоз своїма роботами можу участвовац млади науковци и фаховци зоз велїх дружтвених наукох як цо история, социолоґия, педаґоґия, психолоґия, ґеоґрафия, журналистика итд. Тиж так, на конференциї можу участвовац и студенти Оддзелєня за русинистику, хтори на потерашнїх штирох таких конференцийох участвовали з роботами зоз обласци руского язика и литератури. Найчастейше то сеґменти їх дипломских або мастер роботох, хтори би, кед би ше голєм їх найважнєйши часци нє обявело у зборнїку так як ше друкує после конференцийох, остали нєдоступни ширшей явносци. Праве прето барз важне же потераз после каждей конференциї бул обявени зборнїк роботох хтори представени на самей конференциї, та ше и будуци ґенерациї, хтори ше зосцу занїмац з подобнима темами, годни поволац праве на роботи хтори обявени у потерашнїх штирох зборнїкох – гварела асистентка на Оддзелєню за русинистику Ана Римар Симунович, тиж єдна з порядних учашнїкох на Конференциї. Сотруднїцтво зоз НВУ „Руске слово” хторе Виглєдовацки круг мал коло Першей конференциї, на Пиятей будзе обновене з нагоди 75. рочнїци тей Установи. Прето ше медзи приявенима роботами очекує и даєдна хтора будзе мац тему того значного ювилея. Як наводза орґанизаторе, Конференция би требала буц стожер нашим младим науковцом хтори розошати по рижних студийох и установох, як и за младих виглєдовачох хтори можебуц етнїчно нє припадаю нашей заєднїци, алє су заинтересовани за виглєдованє темох хтори ше одноша на Руснацох. Теми хтори чекаю же би ше их виглєдало числени, и прето су у Виглєдовацким кругу порихтани помогнуц потенцийним учашнїком хтори жадаю написац наукову роботу – формуловац предмет виглєдованя хтора би источашнє була и прицагуюца авторови ,и атрактивна за конференцию. За Пияту конференцию будзе формовани Орґанизацийни одбор у хторим буду представнїки Виглєдовацкого кругу, Роботного цела за младеж Националного совиту Руснацох, часопису МАК, як и представнїки Оддзелєня за русинистику. Приява роботох тирва по 30. април, а детальни информациї о Пиятей конференциї обявюєме у рубрики Информатор.■ 15. НOВЕМБЕР 2019.

STANOVISKA Пише: Мирослав ЗАДРЕПКО, новинар

СТАРИ И НОВИ ШВЕТА Знаце ви, так напамят, цо ше слави 11. новембра? А 21. октобра? Лєбо 15. фебруара? З другого боку, можебуц ище знаце чий дзень бул 4. лєбо 7. юлия, а скоро сиґурно паметаце цо ше славело 29. новембра. Верим же векшина старших, а ту думам и на себе, нє ма сиґурни одвит „на пол ноци” цо зме означели 11. новембра, алє зато кед дахто спомнє 29. новембер, на розум дораз приду блюзґа у дворе, колбаси, шунки, шкварки и подобни деликатеси. А такой приходзи и здогадованє на Дзень Републики, хтори ше славел того дня. Нє сцем звучац як даяки носталґичар, алє кед слово о тих „старих” датумох, найбаржей ми хиби праве 29. новембер. Други югославянски швета були якош официйни – смотри, злєти, академиї и таки вшелїячини, а 29. бул праве народне швето, скоро та общенародне вешелє. Окрем 1. мая, хтори лєм ми на Балканє швециме зоз роштильом и алкоголом, 29. бул єдине „масовне” швето. Тераз – нїч, ништа, nada, nothing. Нє розумим прецо, алє якош ше ми ище нє удало идентификовац зоз тима новима шветами. За найвекшу часц анї нє знам кеди су, а и тоти за хтори знам кеди, нє знам прецо их славиме. Якош ми то шицко цудзе. Єдине цо ми приходзи на розум, окрем власней лєнївосци и нєзаинтересованосци, то би могол буц факт же сом ше нє идентификовал зоз новонасталу жему у хторей хвильково жиєм. Яґод кед бим остал заглобени у СФРЮ: дзецинство, нєт бриґи, на морє ше идзе кажди рок... Милина єдна. И нєшка кед идзем до даєдней зоз жемох хтори настали на погоренїску СФР Югославиї, нє чувствуєм же идзем до иножемства, якош ми то шицко исте, окрем же зме, ниа, положели гранїци, дакус пременєли язики и вецей нє славиме исти национални швета. А обичним людзом кед ше питаце, исти бриґи маю, исти трапези, исти проблеми их муча, лєм ниа, кажде ше трапи у своїм дворе. И нє думайце же сом югоносталґичар хтори нє розуми цо и прецо ше случело, лєм ми теди у гевтей держави було лєпше як ми у актуалней жеми и верим же сом нє єдини. Тиж так, верим же ше зоз терашню жему, медзи иншим, нє мам кеди идентификовац и прилапиц новонастали швета. Оганяй тото, оганяй гевто, уч, розвивай ше, напредуй, роб два роботи, зарабяй, виплацай рахунки,... И кед придзе даяке нєроботне швето, векшина го вихаснує роботно же би ше позакончовали заостали роботи, а нє за славенє и одпочивок. То нє значи же сом нє лоялни граждан тей жеми, напроцив, плацим порциї, ставам на гимну, припознавам власц. Медзитим, кед власц, гоч хтора є, обчекує же будзем славиц, пишиц ше и радовац новим шветом, перше ми муши обезпечиц основни условия за нормални живот, як цо правна безпечносц, можлївосц напредованя на основи знаня и искуства, адекватне вреднованє роботи,... Лєм теди сом ше годзен идентификовац зоз державу у хторей жиєм, буц опущени, пошвецени и радовац ше новим шветом хтори ми уведла. Док ше тото нє случи, оставам у лимбу и нє мам намиру, а анї часу, виходзиц зоз истого. Становиска висловени у тим тексту виключно авторово и нє вше одражую ушорйовацку политику новинох „Руске слово”

РУСКЕ СЛОВО 7

НАШО МЕСТА У НОВЕЙ СЕЗОНИ ЗОГРИВАНЯ У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ

ЕНЕРҐЕНТИ У УСТАНОВОХ ОБЕЗПЕЧЕНИ Гоч тей єшенї пре нєзвичайно цеплу хвилю сезона зогриваня нє почала на предвидзени датум на системи за далїнске управянє, а то 15. октобер, у установох у Руским Керестуре ше топело по потреби и у зависносци од вонкашнєй температури. За тото ше стара локална самоуправа, та за початок вшадзи обезпечени одредзени количества енерґентох, у Доме култури и предшколскей установи, Школи, Здравственей амбуланти, Доме за старих. Як дознаваме од директора Дому култури Йоакима Раца, прейґ явней набавки тих дньох достали 25 тони сушеного угля директно зоз Колубари, а ище од влонї им остало 15 тони. Понеже ше прейґ Дому култури т. є. зоз заєднїцку далїнску систему зогрива и дзецинска заградку „Цицибан”, тих дньох и за тоту предшколску установу тиж сцигнє одредзене количество угля, понеже и тота предшколска установа за свойо потреби тиж набавя потребни количества. У сезони за обидва установи ше потроши коло 100 тони, алє нє сцигує шицко нараз, и прето же нєт дзе зложиц таке количество. До нового року угля єст достаточно, алє сиґурно же ше будзе дополновац. Як надпомнул директор Рац, дзекуюци тому же влонї зоз Општини достали и нови пец, рахую же векши проблеми з того боку нє будзе. Подобна ситуация зоз обезпеченосцу огриви за наступаюцу жиму и у Основней и штреднєй школи зоз домом школярох „Петро Кузмякˮ. Зогривац почали накадзи ше за тото указала потреба, як гварела директорка Хелена Пашо Павлович, а мазуту на хтори ше Школа греє остало 22 тони од влонї, та за тоту сезону резервоар дополнєни зоз 15 тонами. Як будзе потребне, сцигню и нови количества, а на мено шицких трох цалосцох, одн. основней, штреднєй школи и интернату.

Сезона зогриваня 15. октобра почала и у керестурским обєкту Дому за старих, дзе ше топи зоз угльом, як и у матичним обєкту у Кули дзе зогриванє на мазут. Огриви єст достаточно, а топи ше поряднє пре хасновательох, алє вшелїяк то було прилагодзене ґу вонкашнєй температури. И у Здравственей амбуланти ше почало топиц кеди предвидзене зоз законом, дознаваме од руководительки др спц. Златани Надь, так же температура прилагодзена хорим хтори приходза и до общей и до дзецинскей амбуланти. Система зогриваня ту на мазут и одредзени количества того енерґенту обезпечени, а пракса така же вон сцигує на даскельо заводи. Зогриванє, т. є. обезпечованє енерґентох за топенє и за жительох каждого места нє мала финансийна ставка у фамелийним буджету. Нє мож превериц кельо Керестурци подмирени зоз огриву, алє познате же ше зогриваю на скоро шицки енерґенти, од чуткох, соянки, древа, угля та вше вецей и на природни ґаз. Пензионере и того року огриву могли набавиц и на рати прейґ свойого здруженя, а сиґурно же єст и социялно загрожени фамелиї котрим то нє лєгко витвориц. М. А.

ПОЧАЛО ПРАВЕНЄ ПАРКИНҐ ПРОСТОРУ У ВЕРБАШЕ

НАМЕНЄНИ 56 МИЛИОНИ ДИНАРИ У центру Вербасу почало будованє нового паркинґ простору котри би мал буц закончени по конєц рока. През проєкт ,,Инфраструктурне опреманє Блоку 100 и Блоку 44 у Вербаше” котри финансує Покраїнска влада, а реализує Управа за капитални укладаня АП Войводини, направи ше 63 паркинґ места споза будинку Општинскей управи и будинку колективного биваня. На тим месце часто були ґужви у транспорту праве пре нєдостаток простору за паркиранє. Як гварел предсидатель Општини Вербас Милан Ґлушац,

8 РУСКЕ СЛОВО

паркиранє у центру Вербасу проблем котри тирва вецей децениї. – Паркиранє проблем окреме на тим месце, дзе у трох вельких будинкох єст вельо квартельох, алє ту тиж и два явни служби – Општински суд и Општинска управа, як и други роботни обєкти. Понеже инфраструктура тей файти длуго нє унапредзована, а источасно число превозкох нєпреривно росло, тераз нагода же бизме з потримовку Покраїнскей влади пошорели тот простор, розтерховали паркинґ простор у цалим центру городу и на длугши час ришели тот проблем – гварел Ґлушац. Тиж визначел же општина Вербас достала 56 милиони динари же би ше ушорело Блоки 44 и 100, вибудовало паркинґи и опремело индустрийну зону. По його словох, жителє того блоку достаню и ясно дефиновани дражки за пешакох, котри потераз були хасновани тиж за паркиранє автомобилох. – Дзекуєм шицким гражданом на порозуменю покля тирваю роботи же би ше злєпшало безпечносц шицких учашнїкох у транспорту – гварел на концу предсидатель општини Вербас. О. Р. 15. НОВЕМБЕР 2019.

mesta@ruskeslovo.com

ДЗЕНЬ ОПШТИНИ ЖАБЕЛЬ – НА МИТРА

НАГРАДЗЕНИ И КУД „ТАРАС ШЕВЧЕНКО” ЗОЗ ДЮРДЬОВА Святочносц з нагоди Дня Општини Жабель, отримана 8. новембра на Митра у новоотвореней, реновираней биоскопскей и театралней сали у будинку Општини Жабель. На святочней академиї ше уж други рок за шором додзелює лєм три награди: Митрова грамота, Митрова награда и Митрово припознанє. Програма отворена з гимну Републики Сербиї, того року ю виведла Даница Крстич, шпивачка сербскей жридловей музики. Потим приказани два кратки филми. Презентовани места општини Жабель у котрим ознова доминовали два места, Чуроґ и Жабель, а у другим филму присутни могли видзиц до чого Општина укладала у прешлим року и до чого планує укладац. И того року ше бешедовало и шпивало лєм на сербским язику, на бини ше танцовало и шпивало лєм у сучасних и сербских народних шматох. У програми участвовал и Хор „Василис” зоз Дюрдьова и танєчна ґрупа Дружтва за очуванє култури и традициї „Прело” зоз Чуроґу, як и Хор Факултета уметносци Универзитета у Приштини, та як и прешлих рокох, доминовали и шпиванки о Косову. Госц на святочносци и учашнїк програми бул ґлумец Радош Баїч, котри рецитовал стихи писнї „Моравска битка”. На святочносци уручени три припознаня. Митрову награду, диплому и пенєжну часц награди достала компания „Маестрал комерц” доо Польопривредна задруґа зоз Темерину за посцигнути резултати у обласци привреди зоз закладаньом и укладаньом у Чуроґу. Митрову грамоту достало Културно-уметнїцке дружтво „Тарас Шевченко” за посцигованє резултатох у очуваню култури и традициї националней заєднїци Руснацох, а Митрово подзекованє достал Чурожань Зоран Чурчич, котри жиє у Канади и котри донировал авта за Дом здравя Жабель у Жаблю. Шицких наградзених предложели гражданє општини. – Таки награди то цошка красне и позитивне. Нашо Дружтво ше заклада пестовац руски скарб, цо и други оба-

чую и почитую, цо нам окреме мило, гварел Мирослав Такач, предсидатель КУД „Тарас Шевченко” зоз Дюрдьова котри приял награду, а з нїм були и Микола Кухар, заменїк предсидателя Дружтва и Мирослав Чакан, предсидатель Скупштини Дружтва. На Митра, з нагоди означованя Дня Општини Жабель и того року наградзени школяре ґенерациї зоз штирох општинских основних школох и єдней штреднєй школи. Медзи нїма були и Мария Горняк зоз Дярдьова, школярка котра основне образованє закончела у руским оддзелєлю у дюрдьовскей ОШ. Школяре достали пенєжну награду. – Мило ми же ше на нас здогадли и особи, най повем на одвичательних позицийох и звонка нашого валалу, дзе зме закончели основне школованє. Крашнє же нам обезпечели пенєжни награди, алє припознанє вельо значнєйше. Медзи иншим, и же спомли нашо мена на такей красней и значней святочней академиї. То за нас вельке припознанє за котре зме ше закладали осем роки – гварела Мария Горняк зоз Дюрдьова, школярка першей класи Ґимназиї „Петро Кузмяк” у Руским Керестуре. Велька векшина публики були госци з вецей уровньох власци, представителє жабельскей и других општинох и православни священїки з општинских местох. С. С.

У СКУПШТИНИ ОПШТИНИ ЖАБЕЛЬ

СВЯТОЧНЕ ОТВЕРАНЄ НОВЕЙ САЛИ Схадзка Скупштини општини Жабель, 35. по шоре, отримана пред тижньом, пияток 8. новембра и на нєй прилапени шицки трицец седем точки дньового шора, нє було розправи, питаня, анї обгрунтованя. На початку розпатрана Одлука о додзельованю наградох и припознаньох Општини Жабель за 2019. рок односно Митровей грамоти, награди и припознаня. На схадзки розришени стари и меновани нови Управни одбор Туристичней орґанизациї општини Жабель, за чию директорку ознова менована Мария Чупич, ди15. НОВЕМБЕР 2019.

пломовани туризмолоґ зоз Нового Саду. Вигласане Ришенє о утвердзованю преставаня функциї и поставяня правобранителя Општини Жабель, та новопоставена Ивана Виясин дипломована правнїца зоз Нового Саду, на мандатни период од пейц роки. Було и гласанє о дополнєню Одлуки о одредзованю орґанох компетентних за запровадзованє поступка даваня на хаснованє, закуп и предаванє польопривредней жеми у державней власносци на териториї општини Жабель, як и о Програми о

вименкох и дополнєню програми оцудзованя и даваня до закупу будоватeльней жеми за 2019. рок. Попри тим, гласало ше и за програми роботи шицких штирох основних школох на териториї општини за 2019/2020. рок, як и о звиту о роботи за 2018/2019. рок. По законченю схадзки святочно отворена реновирана биоскопска и театрална сала у будинку Општини Жабель дзе исти дзень, вечар отримана святочна програма з нагоди Дня Општини Жабель. С. С.

РУСКЕ СЛОВО

9

НАШО МЕСТА АКЦИЇ ЗА БЕЗПЕЧНОСЦ ТРАНСПОРТУ У ОПШТИНИ ВЕРБАС

ДАРОВАНИ ШЕДЗИСКА ЗА ДЗЕЦИ Аґенция за безпечносц транспорту Републики Сербиї и Совит за безпечносц транспорту општини Вербас прешлого тижня запровадзели серию заєднїцких акцийох котри уключовали и представу „Пажлївко” за наймладших, преподаваня за старших, а на концу и дарована опрема за авта котри унапредзую безпечносц особох у превозки. Пажлївко, маскота Аґенциї за безпечносц трансорту, и його товариш Стевица, обдумани з цильом же би у нєпостредним контакту зоз предшколскима дзецми и школярами основних школох, през забавни театрални фалат, промововали правила безпечного справованя на драги. – Робиме на подзвигованю свидомосци о важносци безпечного справованя у транспорту каждодньово, у шицких предшколских установох и школох. Акциї котри запровадзуєме вєдно зоз Аґенцию за безпечносц транспорту и Полицийску станїцу Вербас, потвердзенє же робиме добру ствар, на прави способ и успишно, прето же вше маме добре одволанє учашнїкох и добре интересованє за преподаваня на кажду тему з тей обласци. Циль нам посцигнуц уровень у котрим анї єдно дзецко нє настрада у транспорту, и так поставиц найвисши стандарди – гварел предсидатель Општини Вербас Милан Ґлушац.

Тиж, за младих родичох з Вербасу орґанизовани були преподаваня о безпечним превозу наймладших дзецох у автох. Попри совитох, присутним були подзелєни и 40 дзецински авто-шедзиска за беби, од котрих єдну половку обезпечела Аґенция за безпечносц транспорту РС, а другу половку локална самоуправа. Општина Вербас єдна зоз 25 општинох у Сербиї у котрих запровадзена тота акция. Шицких присутних привитал предсидатель ОВ Милан Ґлушац, як и заменїца предсидателя ОВ Миляна Штулич, котра источасно и предсидателька Совиту за безпечносц транспорту општини Вербас. О. Р.

ЗАКОНЧУЮЦА ФАЗА ВИБУДОВИ ВОДОВОДУ У ЛЮБИ ПРИ ШИДУ

ПОДЗВИГНУТА ВОДОТУРНЯ

У фрушкогорским валалє Люба у општини Шид, прешлого тижня подзвигнута водотурня, а на подїї у закончуюцей фази вибудови водоводу у тим валалє, окрем општинских руководзацих, були и подпредсидатель Покраїнскей влади АП Войводини Дьордє Миличевич и покраїнски секретар за польопривреду, лєсарство и водопривреду Вук Радоєвич. Зоз прицисканьом ґомбички, подпредсидатель Миличевич символично порушал моцни кран хтори потим дзвигнул водотурню, чий капацитет 100 кубни метери води и висока є 27 метери. – Покраїнска влада ше намага же би шицки штредки достали воду за пице у своїх обисцох и то часц нашей руралней политики, же би ше и на валалох витворело условия за добри живот и же би млади оставали у валалох. Водотурня у Люби кошта 34 милиони динари и ми препознали потребу валала и намаганє општини Шид и опредзелєли 20 милиони динари, а ище 14 милиони опредзелєла локална самоуправа. Наздавам ше же по конєц рока обисца у Люби достаню воду и же то будзе вельке олєгчанє за коло 400 жительох хтори углавним

БУДОВАТЕЛЄ НОВОСАДЯНЄ Водотурню будовало подприємство „Булевар кооп” д.о.о зоз Нового Саду, чийо представнїки були присутни под час подзвигованя водотурнї. Як новинаром гварене з того подприємства, же би шицко було направене як треба, вибудована бетонска основа на хтору положена водотурня и до хторей убудовани 80 кубни метери бетону.

10 РУСКЕ СЛОВО

жию з польопривредней продукциї – гварел подпредсидатель Миличевич и додал же и у покраїнским буджету за 2020. рок значни средства буду опредзелєни за таки потреби и же ше водзи рахунака о шицких 45 општинох у Войводини. Предраґ Вукович, предсидатель општини Шид, подзековал Покраїнскей влади на опред зелєних средствох и здогаднул же потераз подмирйованє з воду ришене у валалох Сот, Привина Глава и Бикич, по конєц рока будзе и у Люби, а у 2020. року остава же би воду достали и жителє Моловину. Вук Радоєвич гварел же початком рока нащивел Любу и же ше теди порадзели коло ришованя проблема подмирйованя з воду, та на концу рока то будзе и витворене. – У предходних трох рокох до општини Шид зме опредзелєли 170 милиони динари за потреби подмирйовяня з воду, з чого и 45 милиони динари за потреби запровадзованя поступку комасациї у катастерскей општини Морович. Польопривредни ґаздовства зоз шидскей општини активно участвую на наших конкурсох. Найвецей за средства за процивкаменцову мрежу и за наводньованє – гварел Вук Радоєвич. Вл. Дї. 15. НОВЕМБЕР 2019.

mesta@ruskeslovo.com

У ШИДЗЕ ЗАЖИЛ ПРОЄКТ О ВЕКШИМ СТАРАНЮ О ДЗЕЦОХ ЗОЗ МАТЕРИЯЛНО ЗАГРОЖЕНИХ ФАМЕЛИЙОХ

СИСТЕМНА ПОТРИМОВКА ЗА ЛЄПШЕ ДЗЕЦИНСТВО

Општина Шид ношитель проєкту „Старосц за дзеци одвичательносц шицких” хтори потримало Министерство просвити у Влади Републики Сербиї, а до хторого ше придружели як партнере Предшколска установа „Єлица Станивукович Шиля”, потим Дом здравя, Центер за социялну роботу и Червени криж. Циль проєкту же би ше оможлївело єднаку доступносц за предшколске образованє шицким дзецом и одноши ше на дзеци од народзеня по 6,5 роки живота. Општина Шид за витворенє проєкту достала 4,6 милиони динари, а уж тераз преценєне же з проєктом буду облапени 124-еро дзеци, нє лєм у городзе, алє и на валалох. Драґана Свитлица, директорка Предшколскей установи гварела з тей нагоди же Установа планує нащиви социялно загроженим фамелийом и розгварку зоз родичами о значносци же би дзеци були облапени зоз предшколским образованьом. Буду отримани и Днї отворених дзверох, кед до дзецинскей заградки у населєню „Восток” приду родичи з дзецми. Перша часц пребуваня будзе вихаснована за розгварку зоз психолоґом и педаґоґом, а потим буду отримани и рижни рекреативни роботнї за дзеци. Важне же ше купи комби превозку же би ше превожело дзеци и їх родичох, же би участвовали у спомнутих змистох.

ПЛАН НА ПЕЙЦ РОКИ У мено Општини Шид, як ношителя проєкту на локалним уровню, активносци будзе координовац Бранимирка Ридьошич. Вона гварела же локална самоуправа вироби Акцийни план зоз предложенима мирами и активносцами з тей обласци. План одобри Општинска рада и будзе тирвац пейц роки.

Дохторка Светлана Миросавлєвич зоз Дому здравя гварела же акцент будзе на едукованю родичох, насампредз кед слово о хиґиєнских мирох и здравственей защити и вакцинованю, а буду отримовани роботнї и дзелєни флаєри. Деян Лоґарушич, директор Центра за социялну роботу додава же ше родичи буду едуковац о їх правох з обласци социялней защити. Червени криж ше будзе намагац помогнуц зоз пакетами поживи и шматами, а як визначела Душица Полетан, секретарка Червеного крижу, буду и едукативни роботнї з основох першей помоци, як и о борби процив тарґовини з людзми. Предраґ Вукович, предсидатель општини Шид, гварел же локална самоуправа подзековна ре сорному министерству хторе препознало потреби општини Шид, хтора медзи ище 20 локалнима самоуправами у Сербиї хтори облапени зоз спомнутим проєктом и же Шидянє спольня обчекованя кед слово о стараню о дзецох. Вл. Дї.

ДЕЛЕҐАЦИЯ РОМСКЕЙ НАЦИОНАЛНЕЙ ЗАЄДНЇЦИ НАЩИВЕЛА ОПШТИНУ ШИД

НЄЗАНЯТОСЦ НАЙВЕКШИ ПРОБЛЕМ

Општину Шид прешлого тижня нащивела делеґация ромскей националней заєднїци у хторей були Милош Николич, директор Канцелариї за инклузию Ромох и покраїнска посланїца Єлена Йованович. Приял их Предраґ Вукович, предсидатель општини Шид. У розгваркох констатоване добре положенє Ромох у општини Шид, хторих спрам попису єст 5,9 одсто од вкупного жительства. Предсидатель Вукович после схадзки виявел же єст потреби за унапредзованє питаньох занятосци, просвити, здравства и социялней защити кед слово о Ромох у шидскей општини.

15. НОВЕМБЕР 2019.

Єлена Йованович як позитивне визначела же Роми нє видвоєни у окремних населєньох, алє же су интеґровани зоз другима жителями. Планує ше конкуровац при Покраїнскей влади АП Войводини, же би бул одобрени координатор за Ромох при Центру за социялну роботу и же би бул виробени локални Акцийни план за Ромох. Милош Николич гвари же уж два мешаци обиходза општини у Войводини у хторих жию Роми же би спатрели їх положенє и проблеми з хторима ше зочую. – У образованю призначени значни успихи, алє нє и кед слово о занятосци Ромох. Прето ше наздаваме же ше з помоцу Покраїни и у тей обласци злєпша стан. Будземе ше намагац же би, наприклад кед даяки инвеститор обезпечи роботу 100 роботнїкох, же би пейц одсто були Роми – гварел Николич. После схадзки зоз предсидательом Вуковичом и його сотруднїками, Николич и Йовановичова ше у сали Скупштини општини Шид стретли и зоз припаднїками ромскей националней заєднїци, дзе бешедоване о актуалних темох за тоту заєднїцу. Вл. Дї.

РУСКЕ СЛОВО 11

ЕКОНОМИЯ ОДКУП ЗАГРАДКАРСКИХ КУЛТУРОХ У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ

ЗРОДЗЕЛИ ДОБРЕ И КАРФИОЛ И БРОКОЛИ Зоз першима єшеньскима днями, почало и подрезованє карфиолу и броколия, културох хтори медзи доминантнєйшима праве у тим периодзе кед ше рихта и жимнїцу, а за векшину продуковательох паприґи, закончена и сезона тей култури

З

аш лєм, на од куп ним ме сце „Изґлед” у Руским Кере стуре, одкуп паприґи ище вше тирва, понеже красна хвиля без мразу, предлужели можлївосц обераня тей култури. Но, пре свою длугорочну традицию пе стованя паприґи як и пре орґанизовани одкуп, на тото одкупне ме сто нє привожа паприґу лєм Кере стурци, алє и зоз околїска як цо Кула, Силбаш, Товаришево. Тот рок, продукователє паприґи зазначели як ище єден спомедзи удатних и по питаню цени, алє и самого урожаю. – Тот рок бул барз добри за паприґу. Добри бул и урожай и цена, а и поглєдованє було барз вельке. Вельки количе ства паприґи зме вивожели до иножемства, з початку сезони и тераз при концу, углавним до Горватскей, Мадярскей, Болгарскей, до Бо сни. Можем повесц же и квалитет паприґи бул барз добри. Вельо було першей класи, та вец и поглєдованє вельке, а кед поглєдованє вельке, вец и цена добра. Рок наисце добре прешол, а думам же будзе добре и за карфиол, гоч карфиол нє дава тельо кельо паприґа, гоч якого є квалитету – гвари Еуфемия Чизмарова спред подприємства „Изґлед”. ЗАКОНТРАЧЕНИ НАЙВЕКШИ ПОВЕРХНОСЦИ З КАРФИОЛОМ

зоз паприґу, цо ше самого заробку дотика, алє заш лєм вецей понука як други меркантилни продукти. Нашо подприємство „Изґлед” понука поштредованє медзи фирмами котри продукую пре саду у контейнерох, та ше даєдни людзе опредзелєли за тото. Тоти рошлїни єднаки, маю єднаки лїсточка, и лєгчейше ше приму, а цена нє така висока, та по моїм думаню, то добри вибор. Понукаме и фолию и цивочки капка по капку, як и нашенє – приповеда Чизмарова. ВАЖНЕ ЗРЕЗОВАЦ ГЛАВКИ КЕД СУ ИЩЕ МАЛИ

Тото цо Чизмарова визначує як важнєйше при продукованю карфиоКед слово о менєй заступених куллу, то же треба резац главки кед су Еуфемия Чизмар турох и културох хтори ше менєй виище менши. Окреме то важне за плаца, карфиолу и броколию, одкуп почал пред кус ве- людзох хтори маю векши поверхно сци. цей як двома тижнями, а на одкупним ме сце „Изґлед” – Кед зрезую менши главки, зоз добрим квалитетом, гваря же того року законтрачели дотераз найвекше ко- вец и тоти остатнї главки хтори буду зрезани, буду мац личе ство карфиолу. квалитет хтори будзе задоволююци за фабрики. Бо кед – Того року зме законтрачели коло 200 тони броко- ше почнє зрезовац кед вельки главки, кед технолоґийлия, и коло 1000 тони карфиолу, а кооперантох маме з на дозретосц уж подполна, вец тоти остатнї главки буКере стура, Коцура, Савиного Селу, зоз Бачкого Пе- ду барз жовти и вец єдна часц препаднє – толкує Еуфетровцу, Кулпину, Сенти, Кули. Понеже карфиол друга мия. култура, у финансийним смислу го нє мож поровнац

12 РУСКЕ СЛОВО

15. НОВЕМБЕР 2019.

ekonomija@ruskeslovo.com

Свойо вецейрочне искуство продукованя карфиолу, та и паприґи, подзелєл Звонимир Ликов, и визначел же коло карфиолу, у одношеню на паприґу, єст вельо менєй роботи, алє з тим и заробок менши. – Карфиолу маме по садзено на єдним гольту, а зоз зре зо ва нь ом зме поча ли прешлого тижня. Тот рок бул барз подзековни за садзенє карфиолу. Нє було мразу и инсекти нє правели велькей чкоди, та го нє було потребно анї вельо пирскац. При садзеню карфиолу барз значне по садзиц добру файту, же би бул одпорни на хороти, же би мал досц лїсца и же би главка була заварта, а кед главка заварта вец є и била. Нашенє такого карфиолу кус драгше, алє ше на концу вшелїяк виплаци. Ми нашенє сами куповали, та зме и пре саду сами виховали. Кед домашнї маю часу, на єдним гольту карфиолу нє потребни наднїчаре. У одношеню на паприґу, єст вельо менєй роботи, алє з тим и заробок менши. Но, заш лєм векши як кед би була по садзена лєм єдна култура, як поведзме, кукурица або жито – толкує Ликов и додава же ше того року одлучел шицок карфиол предац до „Изґледу”, пре сиґурносц одкупу и виплацованя. – Предаванє карфиолу накупцом того року нє барз подзековне бо го накупци плаца од 30 по 35 динари за килограм, а вимагаю же би главка нє була чежша як єден ки ло грам, та ше то продуковательом нє виплаци – закончує Звонимир. Окрем предаваня накупцом и до под при єм ства, иснує и можлївосц предаваня на пияцу, дзе цена вельо векша, од 45 по 65 динари, алє тота опция виводлївша за тих цо на менших поверхно сцох пе стую тоту заградкарску културу.■ Ан. Медєши 15. НОВЕМБЕР 2019.

МИНИСТЕР ПОЛЬОПРИВРЕДИ БРАНИСЛАВ НЕДИМОВИЧ НАЩИВЕЛ РУСКИ КЕРЕСТУР

ДЕРЖАВА ПОТРИМА МЛАДИХ ПОЛЬОПРИВРЕДНЇКОХ

Министер польопривреди, лєсарства и водопривреди Бранислав Недимович, 7. новембра, нащивел польопривредне ґаздовство Владу Горняка у Руским Керестуре, як и ґаздовство Миленка Латинкина у Кули. Окрем министра польопривреди, ґаздовства нащивел и предсидатель општини Кула Дамян Милянич, и други представнїки локалней самоуправи, а спред домашнїх, привитал их предсидатель Совиту месней заєднїци Владимир Олеяр. У нєпоштредней розгварки зоз присутнима, министер Недимович дознал яки проблеми маю польопривреднїки и цо держава може зробиц през злєпшованє мирох аґрарней политики. Як найвекши проблем и найчастейши вимоги од присутних Керестурцох у Горняковим ґаздовству, министер визначел проблем керестурскей хладзальнї „АБЦ Фудˮ, хтора ше хвильково находзи у предликвидацийним поступку, а хтора би могла буц платформа коло хторей би ше могло розвиц заградкарство у цалей општини Кула. Министрови потим по-

ставяни рижни питаня у вязи можлївосци купованя жеми, ценох статку, актуалних конкурсох, а було бешеди и о субвенцийох и других порушуюцих средствох хтори Министерство понука польопривреднїком. По словох домашнього, Владу Горняка, нащива министра була значна як за ньго так и за других, понеже присутни дознали вецей о субвенцийох за статкарство, о порушованьох за купованє нових машинох, о цени одкупного гарла живей ваги, алє окрем о статкарстве, було слова и о польопривредней продукциї. После обиходзеня ґаздовствох у Керестуре и у Кули, на хтори способ Министерство помага розвою статкарства, окреме менших ґаздовствох, министер Недимович виявел: – Циль нам же бизме у шлїдуюцим року зробели три нови ствари, а то: обезпечиц нови порушованя за систему кравацелє, обезпечиц купованє нових тракторох хтори ше монтира у Сербиї, и отримац конкурсну линию за младих по 40 роки. З другого боку, шицки мири хтори були активни и у 2018. и 2019. року, буду и у 2020. року. На концу, Недимович поволал локалну самоуправу же би вєдно зоз Министерством помогла у розвою заградкарства, так же приведзе нїзку напонску мрежу до хотару, та на тот способ буду зменшани трошки польопривредней продукциї. Ан. М.

РУСКЕ СЛОВО 13

ЕКОНОМИЯ ФАМЕЛИЙНА ФАРМА КРАВОХ ,,КАРАН” ЗОЗ КОЦУРА

З ТРУДОМ И УПАРТОСЦУ МОЖ ВЕЛЬО ПОСЦИГНУЦ Пише: Оля РУСКОВСКИ

У своїм хлїве преважно маю заступену холштайн расу – червену и чарну, а и мишану, лєм два, три крави сименталскей раси. Коло трицец крави ше дої, и на дньовим уровню даю кажда коло двацец литри млєка

Ґ

ПОРЯДНО КОНКУРУЮ ЗА СУБВЕНЦИЇ – Муши ше нєпреривно провадзиц актуалносци у статкарстве и буц у цеку, информовац ше и на интернету, а информуєме ше и у Польопривредней фаховей служби у Вербаше, прето же ше з рока на рок меняю условия. Гоч ше з виплацованьом субвенцийох пожнї, попри шицких трошкох яки маме, кажди динар котри достанєме добре придзе. Наприклад, за кажду главу у хлїве ми достанєме по двацец пейц тисячи динари, та на рочним уровню ше назбера – приповеда Лїля лєм, як визначує, барз значне сполньовац шицки глєдани условия.

аздовсто фамелиї зоз Коцура, Фамелийна фарма кравох ,,Каран”, Желька и Лїлї Каран, одлични приклад як треба же би випатрало ґаздовство вредних и упартих людзох котри ше занїмаю зоз статкарством и польопривреду. Гоч, як гваря, обовязки єст вельо, рочни одпочивок при нїх нє иснує, нє маю швета, викенди – вони фамелия котра у злоги жиє и окончує свою роботу. Желько Каран, по шлїду своєй фамелиї и свойого оца, одлучел занїмац ше зоз польопривреду. Алє, як припознава, нїґда нє думал же ше будзе занїмац и зоз статкарством. – Мой оцец бул польопривреднїк и вше зме у обисцу мали и пейц, шейсц крави. Гоч сом од малючка бул упознати зоз статкарством, нє думал сом же ше зоз тим будзем занїмац през живот. Тераз сом у тей роботи уж вецей як двацец роки – бешедує Желько. Як гвари, бул заняти у Землєдїлскей задруґи ,,Економия” у Коцуре, и понеже ше вше занїмал зоз польопривреду, думал же по пензийни днї то лєм и будзе його робота. Алє, пришли чежши часи, Задруґа була заварта, и вон остал без роботи. А понеже ше на валалє нє понукали даяки окремни можлївосци, зоз супругу Лїлю ше догварели же ше опробую у статкарстве. ПЕРШИ ОЗБИЛЬНЄЙШИ КРОЧАЇ У СТАТКАРСТВЕ – Перше зме пробовали зоз швиньми, робели зме услужне карменє. Брали зме по

14 РУСКЕ СЛОВО

штири, пейц швинї, одкармели, вец одплацовали зоз прашатми лєбо кукурицу. Теди зме сотрудзовали и зоз Индустрию меса ,,Карнекс”. Алє, кед и ту робота рушела слабше, ришели зме вжац до нашого обисца крави – гвари глава фамелиї Каран. Теди до їх ґаздовства сцигли шейсц, седем крави и почала їх озбильна робота у тим привредним конаре. Як щиро гвари, за тоту роботу потребни найменєй два особи котри наисце сцу робиц. Кед би бул сам у тим, Желько гвари же би ше нїґда нє могол занїмац зоз статкарством на таки способ як роби нєшка. – Супруга Лїля и була главни порушователь шицкей роботи. Вона ше жадала опробовац у тим, и з початку наисце було напорно и чежко. Вона сама доєла шицки крави, и у кантох, на бициґли, ношела млєко до центру валала, до тедишнєй млєкарнї на одкуп – здогадує ше Каран. Як гваря, похопели же зоз мало статку нє вредзи робиц, и намагали ше дойсц до цо векшого числа статку. – Лєм зме ишли напредок, борели ше, и гоч часто було и даяки почежкосци, ми нє одуставали – додава Желькова супруга Лїля. Зоз упорносцу и зложну роботу, од тих пар кравох на початку, їх ґаздовство нєшка чишлї вецей як штерацец пейц, вкупно, крави и буяци. – Дакеди зме шицок хлїв шорели и чисцели сами. Нєшка за тоту роботу маме анґажованих роботнїкох котри нам пома15. НОВЕМБЕР 2019.

ekonomija@ruskeslovo.com

гаю, понеже бизме сами нє могли шицко посцигнуц – гваря Караново. МЛЄКО ВШЕ ШВИЖЕ И КВАЛИТЕТНЕ, А ЦЕНА НЇЯКА

моги за субвенциї, хтори дава Министерство польопривреди, водопривреди и лєсарства, намагаюци ше вихасновац и шицко цо понукнуте, гоч критериюми досц високи. Кажда єдинка зоз їх хлїва матичена, зоз пасошом и шицкима потребнима документами. На уровню општини Вербас за статкарох нєт предвидзена финансийна помоц, алє участвую на конкурсох хтори Општина розписує за розподзєльованє державней жеми. Ту ше з рока на рок меняю условия, алє продукователє статку маю приоритет и поверхносц жеми хтору доставаю завиши од числа фалатох уматиченого статку.

У своїм хлїве преважно маю заступену холштайн расу – червену и чарну, а и мишану, лєм два, три крави сименталскей раси. Коло трицец крави ше дої, и на дньовим уровню даю кажда коло двацец литри млєка. За кажду краву маю доячку зоз двома кантами и, як гваря, кед шицко идзе як треба, же би ше подоєло шицки крави, потребне коло три годзини. – Прешлого року зме робели и одкуп млєка, сотрудзовали зме зоз зомборским ,,Сомболедом”, нєшкайшим ,,Дукатом”. Алє, стретали зме БУЯЦИ ЧЕЖКО ПОПРЕДАЦ ше зоз рижнима людзми и нєсправедлївосцами и од того зме одустали. Желько и Лїля Каран Кед слово о статку котри преТераз робиме лєм зоз своїм млєком, даваю, Желько гвари же тераз до нас приходза з цистерну вицагнуц млєко з базену котре прешло през тести на антиби- проблем зоз буяцами, прето же их барз чежко предац. отики и за кисле млєко. За нашо млєко, у каждей хвиль- Целята дакеди предаваю, дакеди охабяю – женски целяки, зоз сиґурносцу знаме же є здраве и без нєдостаткох, та охабя за приплод, а то тиж завиши од шлєбодного и вше швиже и жимне – гвари Каран, додаваюци през простору у хлїве. Алє, по словох нашого собешеднїка, ошмих же, гоч на мало нє предаваю млєка, за приятель- цена целятох тиж слаба – 180/190 динари хлопске, а ох и сушедових ше вше найдзе даяки звишок, а з їх млє- 160/170 женске целє по килограму. До фамелийней роботи уключени и обидвоме синове, ком одкармена и половка дзецох у валалє. За свойо обисце Лїля прави и два файти домашнього сира, як и шме- старши Небойша и младши Милан. Дзивки Марина, котра одата, и Сладя нє були нательо заинтересовани за танки и масла. Алє, кед цена у питаню, и Лїля и Желько ше зложели статкарство, обидвом фармация професийне опредзелєже цена нїяка, роками ше уж нє меня. Од держави доста- нє, алє коло обисца вшелїяк помагали. – Милан роби зоз нами каждодньово и барз є заинтеваю премию, и гоч дакеди виплацованє пожнї и по даскельо мешаци, динари вше сцигню. Премия котру дер- ресовани за тоту роботу. Небойша тиж у статкарстве и жава плаци по литри млєка виноши седем динари, а це- польопривреди, алє вон хова швинї, прашата и того року садзел паприґу – толкує Желько. на млєка углавним ту коло трицец динари. У польопривредних дїялносцох найактивнєйша хлоп– Ми на цену нїяк нє можеме вплївовац, шицко то приватни млєкарнї одредзую, алє то наисце нїяка цена. ска часц фамелиї Каран. На полю маю кукурицу и слуУглавним им найважнєйше количество, квалитет их нє нечнїк, а тиж и бетелїни. Як гваря, того лєта набаловали интересує нательо, алє нам барз важне же би нашо млє- прейґ трицец тисячи бали, а од того вецей як петнац тико було добре – сячи бали слами, а ту и бали кукуричанки и бетелїни, щири Караново и понеже бетелїна найлєпша за крави. Пробовали сами додаваю же менши правиц и концентрат, алє понеже троша коло штиристо статкаре, котри килограми дньово, кед ше подцагла смужка, заключели маю мало крави и же вельки укладаня, вельо роботи и просто – воля купиц мало млєка, у барз готови продукт. Як нам за конєц гварели Желько и Лїля, за таки живот подлей ситуациї, прето же млєкарнї яки вони водза – потребне наисце вельо сцелосци, труза одкуп заварти, а ду, вельо роботи и упартосци. Єдино так мож посцигнуц зоз тим їм заварти резултати. – Алє, прето нам шерца полни кажди раз кед прейдзеи дзвери же би мали кому предац ме по очисценим и пошореним хлїве, помедзи здрави и сити крави, буяци и целятка, покля ше коло ногох круца звишок млєка. Шицох статок у курочки, качочки и кречки, з єдного боку оздзиваю швиїх польопривред- нї и прашата, а з другого гласни овечки... Гоч би вше то ним ґаздовстве реґ- могло буц и лєпше, теди зме сиґурни же зме задовольни истровани, та по- и же нам добре – заключели Желько и Лїля Каран зоз рядно подноша ви- Коцура.■ 15. НОВЕМБЕР 2019.

РУСКЕ СЛОВО 15

ЕКОНОМИЯ НОВИ ПОРЦИЙНИ ПРЕДПИСАНЯ ЗА ПАУШАЛЦОХ И ЇХ УПЛЇВ НА ИТ СЕКТОР

ПОТРЕБНИ МИРИ ХТОРИ НЄ НАЧКОДЗА ИНДУСТРИЇ

Фото: Stockio

Пише: Славица ФЕЙСА

Предлог закона о вименкох и дополнєньох Закона о порциї на доходок гражданох нєдавно вошол до скупштинскей процедури после вименкох, односно отриманих трибинох у векших городох у Сербиї. И попри тим же тота вистка нє од вчера, понеже пакет мирох и уредбох Влада Сербиї уж длугши час наявйовала, нови порцийни правила при паушалцох збуртали єдну часц ИТ заєднїци

Д ЛЄБО РОБИШ, ЛЄБО НЄ Циль теста самостойносци же би нє було симулациї роботного одношеня, и то нє лєм у ИТ компанийох. Кед поднїматель спаднє на тесту, фирма го муши прияц. Роботодаватель то муши зробиц, а поднїматель будзе мац обовязку заврец свою аґенцию.

16 РУСКЕ СЛОВО

ержава ришела же сце знац хто наисце паушалєц, а хто керує порцию на доходок и з пакетом мирох уведла и тест самостойносци хтори тиж вименєни же би ше ришело шицко цо було нє ясне и усоглашело становиска найвекшей часци ИТ заєднїци. Министерство финансийох прилапело оправдани пригварки и кориґовало пейц од дзевец предложених критериюмох спомнутого теста, же би була цо прецизнєйша имплементация, же би ше обкеровало нєпотребне, и медзи иншим осиґурало добре сотруднїцтво компанийох з поднїмателями. Применьованє теста би мало почац 1. марца, шлїдуюцого 2020. року. З Министерства финансийох наглашене же Влада Републики Сербиї порихтана унапредзиц порцийно-правне „околїско”, з окремним акцентом на потримовку будуцому моцному розвою економиї хторей фундаменти – знанє. Нє шицки у явносци так думаю и з новима мирами су нє барз одушевени. Держава медзи иншим твердзи же би наявени вименки требали подпомогнуц до-

даткову правну сиґурносц и тим компанийом хтори сотрудзую з поднїмателями, и гевтим поднїмательом хтори робя директно за клиєнтох у иножемстве, а окреме же ше подпоможе, як поведзене, занятосц младих и нєзанятих. Даєдни думаю же од того нє будзе нїч и же зме о даскельо роки годни остац без ИТ-овцох, хтори найду свойо место под слунком, алє нє у нашей держави. Реформа би требала справиц шора у спомнутей обласци, алє упутени до тей теми спозорю же велї нє годни прейсц тест самостойносци, хтори новина у тих вименкох, и попри тим же нє злохасную статус паушалца. Познате же вельки фирми, компаниї, анґажую ИТ фаховцох як самостойних поднїмательох хтори маю свойо аґенциї, а нє робя за нїх по контракту о роботи. На тот способ компаниї керую порциї и доприноси тим роботнїком, гоч вони часто шедза у просторийох компаниї и робя вєдно з другима хтори заняти и маю исти права. И коза сита и капуста цала – повед би наш на15. НОВЕМБЕР 2019.

ekonomija@ruskeslovo.com

род, лєм питанє докля так мож. Потамаль док тоти цо буду на тесту прейду пейц од дзевец критериюмох хтори записани у спомнутим тесту самостойносци. Циль – же би нє було симулациї роботного одношеня, и то нє лєм у ИТ компанийох. Кед поднїматель спаднє на тесту, фирма го муши прияц. Роботодаватель то муши зробиц, а поднїматель будзе мац обовязку заврец свою аґенцию.

ру. Правни сектор, т. є. адвокатура, хтори векши од ИТ сектора и хтори ма векши уплїв на державу, ше нє складал з наявенима вименками, протестовал, и на концу держава од тих вименкох одустала. Нажаль, ИТ сектор звекшого сотрудзує з компаниями хторим коренї нє у Сербиї, и як таки нє ма вельки уплїв на державу, та нє верим же держава пременї думанє – гвари на концу Владимир Планчак

ФАБРИКА ЗА СЕНИОРОХ ЯКИ БУДУ ЕФЕКТИ НОВИХ ВИМЕНКОХ? Оцена держави же тот поцаг заш лєм велїм оможлїви роботу, бо за доставанє О три роки, док прейдзе период хтори роботи обезпечени порцийни олєгчаня. держава одредзела же занятосц подпоШицки ДОО фирми хтори паушалцом може зоз порцийнима олєгчанями, додаю роботу, буду мац олєгчаня. У перприноси и порциї ше буду плациц у цашим року будзе им зменшана порция и лосци. То би значело же трошки у єддоприноси за 70 одсто, у другим року би ним подприємстве буду векши за коло основка требала буц менша за 65, а у 30-40 одсто. Годно ше случиц же вец и трецим за 60 одсто. За дакого тоти преИТ фирми буду мушиц подзвигнуц цену менки добри, алє тим цо нє симулираю своїх услугох за клиєнтох, або буду муроботне одношенє, цо наисце паушалци шиц анґажовац туньшу роботну моц. и пре одредзени причини нє можу „преНа питанє яки буду ефекти тих закойсц” тест, їм нє шицко єдно. Вони буду нох, и за паушалцох и поднїмательох плациц порцию як и кажда физична осохтори робя за вецей клиєнтох, Славко ба, або ше буду мушиц реґистровац як Владимир Планчак Салонтаї, ИТ фаховец заняти у фирми привредне дружтво. Vega IT Sourcing у Новим Садзе гвари: Цо на тоту тему гутори млади ИТ фа– Нє мож то точно знац, бо „тест самоховец Владимир Планчак, заняти у стойносци” ше одноши на сотруднїцтво „Software Developer u TIAC d.o.o. у Ноз каждим клиєнтом окреме, та даґдзе вим Садзе: годно предлужиц по старим, а дахто – Думам же ше Закон нє рихта же би „спаднє” на тесту и годзен мац озбильни бул на терхи ДОО фирмом, гоч то дерпошлїдки и з финансийного и з правножава представя наисце як проблем хтори го боку. Но, тото цо сцем повесц то же би требали ришиц праве спомнути ДОО ИТ сектор єден з ридких кед и нє єдини фирми. У Сербиї, у ИТ сектору єст барз з хторого млади масовно нє одходзели вельки проблем зоз сениоритетом, та до иножемства пре роботу. Нє було мапросекови сениоритет – 3,5 роки цо знасовней емиґрациї найбаржей прето же чи же Сербия у сущносци служи як фабули добри заробки. Мойо думамє же брика хтора „вивожи” сениорох, а тоти тоти реформи углавним неґативни и годреформи нє злєпшаю стан, будзе лєм ни резултовц зоз висельованьом програгорше –прешвечени Владимир. мерох зоз Сербиї. Накадзи прейду тоти – Гоч сом нє заняти як паушалєц, упутри роки, дзе ше держава обовязовала тени сом до теми и повед бим же ше же будзе субвенциновац паушалцох, складам з одлуку держави же муша буц Сербия вецей нє будзе конкурентна зоз реформи, и же треба опорцийовац доСлавко Салонтаї ИТ роботну моцу, а ИТ фаховци вшадзи биток у ИТ сектору. Алє, з другого боку, думам же би так требало опорцийовац и други бранши. дефицитарна роба – гвари Славко Салонтаї. Цо будзе о три роки, мож лєм нагадовац, но зоз шицИТ сектор, хтори моцни, одкаль ше пенєж злїва до державней каси, нє требало би прицискац, погоршовац. На- кого нє чежко заключиц же тоти цо достаню роботу, же процив, думам же би му требало дац подпорку зоз суб- им нето плаца о три роки нє останє иста, а кед же и оставенциями. А здогаднїме ше же пред даскельома роками нє дзепоєдним сениором, тарґовище роботи у тим сектоу нашей жеми було подобне кед слово о правним секто- ре годно випатрац цалком иншак як нєшка, праве пре подзелєня и розиходзеня. А нєшка випатра так же нє прейдзе тидзень а же би у ВШЕ ВЕЦЕЙ ИТ ФИРМИ даєднох медийох нє бул обявени барз добри, та и фантаИТ тарґовище у Сербиї рошнє рочно по стопи од 10, стични резултати ИТ сектора. Держава ше з тим цеши, 2 одсто, а у перших осем мешацох того року основани наявює вше векше число отворених фирмох, и то цалком 229 програмерски фирми. Вредносц того тарґовища нормалне. Иншак би анї нє мало фурму кед добре позна538,5 милиони евра, школує ше вше вецей кадри у те же ИТ сектор „трима шицки слупи” у обисце воланим тим сектору, а привреда и операторе ше пририхтую за Сербия, а кед нє шицки, вец три цалком сиґурно. Прето уводзенє 5G мрежи – поведзене на нєдавно отриманєй сущне же би исти тоти закони, уж кед нє помогню тельо реґионалней конференциї о ИТ дїлованю – БИЗИТ. кельо ше од нїх очекує, анї нє одмагали.■ 15. НОВЕМБЕР 2019.

РУСКЕ СЛОВО 17

КУЛТУРА И ПРОСВИТА 13. „ПОЕТСКИ НЇТКИ МЕЛАНИЇ ПАВЛОВИЧ” У ДЮРДЬОВЕ

КНЇЖКИ ПОДАРОВАНИ И ШКОЛЯРОМ И УЧИТЕЛЬКОМ

У орґанизациї Дружтва за руски язик, литературу и културу, у Основней школи „Йован Йованович Змай” у Дюрдьове прешлого тижня штварток, 7. новембра, отримана програма у рамикох 13. „Поетски нїтки Меланиї Павлович”. Програма почала з минуту цихосци на чесц Геленки Корпаш зоз Дюрдьова, новинарки и редакторки РТВ у програми на руским язику. У литературней програми бешедоване о нашей поетеси и писательки Меланиї Павлович и єй творох, а промововани и найновши виданя Дружтва за руски язик, литературу и културу. На промоциї були школяре першей и штвартей класи руских оддзелєньох дюрдьовскей школи и їх учительки Мелания Саламун и Лидия Кухар. З тей нагоди Ирина Папуґа, секретарка Дружтва, наставнїци руского язика Мариї Самарджич, обидвом учительком и школскей библиотеки подаровала вецей новши виданя Дружтва, „Студия Рутеника” число 24, „Руски древени церкви” Мишел Парвенски, „Вибрани писнї и прози” Владимира Сабо-Дайка, „Паметанє и забуванє” Владимира Горняка и други, як и сликовнїци за дзеци. Кнїжки на дарунок уручени и шицким присутним школяром по власним вибору „Сказки” Александер С. Пушкин або „Гачатко горбатко” Петро П. Єршов. Була то велька радосц за школярох. Коавторка словнїкох мр Гелена Медєши

обидвом учительком уручела двотомни Словнїк руского народного язика и Руско-сербски словнїк о котрих найвецей бешедовала. Вони им уручени на предкладанє др Юлияна Рамача, главного редактора словнїкох, котри предложел же би шицким нашим просвитним роботнїком котри преподаваю руски язик у нїзших и висших класох достали тоти словнїки на дарунок. У краткей литературней програми школяре штвартей класи, котрих пририхтала їх учителька Мелания Саламун, пречитали стихи Меланиї Павлович „Розгварка”. С. С.

ХОР „РОЗАНОВ” ЗОЗ ДЮРДЬОВА

ВИДАЛИ ТРЕЦИ КОМПАКТ-ДИСК Хор „Розанов” основани при грекокатолїцкей церкви Рождества Пресвятей Богородици у Дюрдьове пред вецей як двацец роками и нєдавно видали свой треци компакт-диск. На нїм цала Служба Божа, Литурґия на швето Преображеня Господнього по карпаторуским церковним шпиваню хороводительки Татиани Барна. Священїческу часц Служби Божей чита протоєрей о. Борис Холошняй. И тот компакт-диск ма груби рамики и кнїжочку на штерацец бокох у котрей виписани значни податки о спомнутей Служби Божей и Хору. – Кажда Служба Божа ма свойо специфичносци. Же би було практичне, у кнїжочки котра ше ноходзи при компакт-диску, єст толкованя. Аудио запис зняти у дюр-

Крачунски литурґийни писнї и коляди, Богослужебни писньошпиви и Литурґия на швето Преображеня Господнього

18 РУСКЕ СЛОВО

дьовскей церкви Рождества Пресвятей Богородици котра од кеди винєшени древени столки и поставени мраморни патос, акустичнєйша, та зме мали нагоду у нєй зняц, цо и єдноставнєйше як одход на знїманє до другого места – гварел священїк о. Михаил Холошняй котри и за тот компакт-диск виробел дизайн, пририхтал илустрациї и ушорел го. Компакт-диск мож купиц у дюрдьовскей парохиї. Друкованє кнїжочки и рамикох компактдиску помогол Уряд за сотруднїцтво зоз церквами и вирскима заєднїцами при Министерству Правди Републики Сербиї, а знїманє и друге потребне за видаванє дюрдьовска парохия. Хор „Розанов” свой перши компакт-диск видал пред дзешец роками, 2009. року, а на нїм ше находза Крачунски литургийни писнї и коляди. Други видали 2017. року з нагоди двацетей рочнїци од снованя Хору и на нїм ше находза интерпретациї Богослужебних писньошпивох. Треци компакт-диск видати у тим року, котри пошвецени преглашеню епархиї Святого о. Миколая мирликийского чудотворца Руски Керестур. На остатнїм компакт-диску познатши шпиви зоз Служби Божей, та тоти котри нє можу присц на Службу Божу, можу ю так слухац дома, та ше чувствовац як у церкви. Иншак, духовна музика змирює чловека и позитивно вплївує на ньго, а у медицини єст напрям музикотерапия, односно терапия зоз музику. Хто ю применює, теди слуха класичну, духовну музику котра позитивно вплївує на позитивни стан чловека. С. С. 15. НОВЕМБЕР 2019.

kultura@ruskeslovo.com

ИЩЕ ЄДНО ПРИПОЗНАНЄ ШКОЛИ „ПЕТРО КУЗМЯКˮ ЗОЗ РУСКОГО КЕРЕСТУРА

ЕВРОПСКА ОЗНАКА КВАЛИТЕТУ До Основней и штреднєй школи зоз домом школярох „Петро Кузмякˮ зоз Руского Керестура тих дньох сцигло ище єдно европске припознанє. Додзелєна єй Европска ознака квалитета за визначну роботу у рамикох проєкта

„Math Art Corner“ хтори витворела професорка математики мр Наталия Будински. То ище єдно припознанє наставнїком за роботу, алє источашнє и за роботу школярох и школи на найвисшим европским уровню. Тот проєкт прешлого року имплементовани у настави у основней школи, дзе школяре през креативни способ и подобово твори преглїбйовали знанє зоз математики. Тиж так, тот проєкт будзе виложени у окремним простору портала www.etwinning.net. Исти проєкт пред тим, у септембру. наградзени зоз Националну ознаку квалитету, же би зоз дальшу селекцию квалитетних etwinning проєктох наградзени и зоз Европску. Иншак, еТwinning то интернет портал хтори повязує занятих у школских и предшколских установох у цалей Европи и на тот способ им оможлївює же би черали идеї и приклади добрей пракси, повязовали школярох и обогацовали наставу. еТwinning тиж так промовує и сотруднїцтво медзи школами през хаснованє технолоґиї. М. А.

ЗОЗ ШКОЛСКОГО ЗМАГАНЯ ЗОЗ МАТЕМАТИКИ У КЕРЕСТУРСКЕЙ И КОЦУРСКЕЙ ШКОЛИ

ДЗЕШЕЦЕРО ИДУ НА ОПШТИНСКЕ

ШКОЛЯРЕ УКАЗАЛИ СВОЙО ЗНАНЄ

У Основней школи „Петро Кузмякˮ у Руским Керестуре як и у шицких школох у Сербиї 7. новембра отримане школске змаганє зоз математики. На општинске ше пласовали дзешецеро школяре, а змагали ше коло 50. Як дознаваме од професорки математики Танї Бучко Рац, за змаганє ше приявели школяре од трецей по осму класу, а по освоєним числу бодох на општинске ше пласовали зоз трецей класи Патрик Варґа, Исак Новта и Марко Драґутинович, зоз штвартей Каролина Пап, Иван Фейди и Теодор Штранґар, з пиятей Ребека Сабадош и Емина Няради, зоз шестей Алекса Ґолубович, а зоз седмей Ґлориян Штранґар. Вони на тестох посцигли максимално шейдзешат боди, од сто можлївих, а як коментарує професорка Бучко Рацова, опредзелєнє Дружтва математичарох хторе пририхтало задатки же би того року змаганє було отримане так вчас тє. у першим полрочу випатра же нє дало обчековани резултати. – На основи резултатох випатра же нє було досц часу пририхтовац ше, а задатки були напредного уровня, и нє стандардни. Од школярох глєдали знаходлївосц, креативносц и иншаки способ роздумованя як у настави, за цо очиглядно нє було досц часу – визначела Бучко Рацова. Школярох за змаганє пририхтовали Веруна Медєши и Любица Бучко у нїзших класох, у 5. и 6. класи Оливера Винаї, у 7. мр Наталия Будински, а у 8. Бучко Рац. Општинске змаганє будзе 7. децембра у Червинки. М. А.

У Основней школи „Братство єдинство” у Коцуре прешлого штвартку, 7. новембра, точно на поладнє, отримане школске змаганє зоз математики. Шицких школярох котри ше пришли змагац и указац свойо математични знаня дочекали, привитали и пожадали им успих у роботи о. д. директора Школи Сенка Мученски, учительки и наставнїци математики. Математични задатки ришовали 88-еро школяре од трецей по осму класу. Як гварела о. д. директора Школи Мученски, после того школского, шлїдзи Општинске змаганє зоз математики котре заказане за 7. децембер. Резултати змаганя були обявени 12. новембра. Найуспишнєйши зоз того змаганя, школяре котри посцигли найлєпши успих на тестох, буду ше змагац на Општинским змаганю у Вербаше. Школяре котри ше пласовали на Општинске змаганє то школяре руских оддзелєньох Антоний Чордаш (8. класа), Катарина Недич (8. класа), Лео Бесерминї (6. класа), Михайло Буила (6. класа) и Тамара Салонтаї (3. класа). Зоз сербских оддзелєньох найлєпши резултати посцигли Илия Мартич (7. класа), Иван Фейса (7. класа), Филип Яким (6. класа), Лука Шуваков (5. класа), Николина Адамович (5. класа), Желько Шанта (5. класа), Атила Байор (5. класа), Милица Караґача (5. класа), Даниєла Оґризович (4. класа), Филип Медєши (4. класа), Надя Бесерминї (3. класа), Симона Ґайдош (3. класа) и Михайло Горняк (3. класа). Школяре нїзших класох ше за тото змаганє пририхтовали зоз своїма учительками, а школярох висших класох пририхтали їх наставнїци математики. О. Р.

15. НОВЕМБЕР 2019.

РУСКЕ СЛОВО 19

КУЛТУРА И ПРОСВИТА ПРОЄКТ „УЧИМ+ЗНАМ=ВРЕДЗИМ”: ПОТРИМОВКА И ПРОМОЦИЯ УСПИШНИХ ШКОЛЯРОХ

ПОРТРЕТ НА БИЛБОРДУ ЗАСЛУЖЕНИ ПРЕСТИЖ – У медийох шицко актуалне дас два днї, лєм медиї забуваю же тоти млади людзе наш потенциялно интелектуални крем держави, же то наша будуца елита и, же кед ми нє укажеме нїяку одвичательносц ґу своєй будучносци, вони свою будучносц буду будовац по иножемстве. И то процес зоз котрим зме каждодньово зочени, а на тот способ пробуєме розвиц одвичательносц, завязац их за локални штредок у котрим ше препозна їх успих – визначел Александар Саванович

З

друженє за промоцию дружтвеней одвичательносци, у сотруднїцтве зоз ОПЕНС-ом, и того року порушало проєкт „Учим+Знам=Вредзим” у хторим ширцом городох на билбордох поставени фотоґрафиї успишних школярох котри у прешлим школским року посцигли значни успихи на державним и медзинародних змаганьох. Пред-

сидатель Здруженя Александар Саванович, новинар у дньових новинох „Дневник” и наш колумниста гварел же того року на 40 билбордох лєм у Новим Садзе буду представени 280 школяре, а билборди буду поставени и у општинох Сримски Карловци, Жабель, Србобран, Бачки Петровец, Беочин и Темерин, та у тих седем општинох буду представени скоро 370 успишни школяре. – Була то екипа людзох цо ше дружи и дзелї исти попатрунки на швет, а причина була тота же жиєме у чаше у котрим нє исную красни дружтвени приклади. Ми дружтво хторе опероване од даякого моралного компасу, а телевизиї, котри „мейн стрим” и доходза до каждого жи-

Фото: В. Вуячич

– То проєкт добрих людзох з добрима намирами и, кажде хто мал можлївосц упознац тих школярох, обачел же су наисце найлєпши, же су одлични и научени победзовац, та як кед бисце ше находзели у Академиї наукох дзе млади, хтори єдного дня буду ушорйовац живот и державу, и ви стоїце и патрице до даякого будуцого академика, науковца, або фаховца – визначел Александар Саванович

20 РУСКЕ СЛОВО

теля жеми, нє понукаю у своїх програмох даяки добри приклади лєбо позитивни морални становиска. Комерцияла вжала свойо, бо ше вецей нє пита за квалитет, алє кельо будзе патрачох и кельо мож заробиц. А, я и особнє новинар, та знам як таки теми чежко преходзели и як були пласовани. И одлучели зме же пробуєме нє критиковац, алє зоз єдну позитивну акцию направиме критику дружтва котре ма одсуство интересу за таки вредно15. НОВЕМБЕР 2019.

kultura@ruskeslovo.com

сци. И, вец зме роздумовали цо би то було таке упечатлїве, а цо останє зазначене и, билборд нам ше указал як найлєпше ришенє, бо вон цихи, стої и указує на тото цо би требало видзиц. Представиме школу, школяра и успих. Так ше поскладали и критериюми – пояшнює Александар Саванович. ОРҐАНИЗОВАНЕ ЗДРУЖЕНЄ Потим ше мушело орґанизовац Здруженє за промоцию дружтвеней одвичательносци, вошло ше до швета нєвладових орґанизацийох, и 2015. року, зоз потримовку Покраїнского секретарияту за науку и технолоґийни розвой и секретара Влади Павлова, як и зоз потримовку городоначалнїка Нового Саду Милоша Вучевича и Предраґа Свилара направени були 14 билборди и представени 30 успишни школяре. – Школи були дакус зачудовани же яка їх обовязка, а їх обовязка була лєм кандидовац найлєпших школярох, а вец ше представяло дзеци младши од 18 рокох, та ше мушело мац согласносц родичох, цо по закону. Було и таких хтори ше пришли висликовац, та одустали, нє дзеци, алє їх родичи. Медзитим, у першим року ми порихтали билборди и нє оглашовали зме ше, а найшвидше реаґовали Беоґрадянє, а вец ше преширело и по региону. Указало ше же кельо нам потребни таки добри приклади, а виплївало и же кельо єст дзеци хтори посцигли фантастични резултати, же су перши зоз математики, або барз добри музичаре... И указали зме же таке дацо барз потребне, та зме ше преширели перше на три општини, а нєшка зме уж у 7 општинох – гвари Саванович. ФИНАНСУЮ ШЕ ВИКЛЮЧНО ОД СПОНЗОРОХ И ДОНАТОРОХ Од самого початку Здруженє робело на тим же би проєкт жил на реалних основох и вони уж три роки нє хасную анї динар зоз локалних самоуправох, а анї од Покраїни., алє виключно од спонзорох и донаторох. Општини постали їх партнере, бо одношенє локалу барз важне, та ше з часом у дзепоєдних општинох звекшало видвойованє за награди праве тим успишним школяром, цо значи же тота акция Здруженя и на тим уровню порушала добру инициятиву. – Тото цо родичи з початку думали, же їх дзецко будзе мац нєприємносци кед будзе на билборду, напроцив, було цалком иншак. Вони постали мали локални героє и то їх искуство и прето маме того року дзеци хтори видзели своїх парнякох и вец и вони сцели буц на билборду, та так посцигнута и мотивация. А то указує же яке зме дружтво, кельо одсутни таки позитивни приклади, же кельо нам то хиби. Праве пре тото одсуство то постало обачлїве и вони постали нашо хероє – гвари Саванович . Билборд остава, вон ше нє меня, на нїм нє мож интервеновац, як мурово новини, и затераз у Новим Садзе од початного обаваня то постал престиж – буц обачени на билборду.■ О. Планчак-Сакач 15. НОВЕМБЕР 2019.

ТОГО ВИКЕНДУ ПОЧИНА „КОСТЕЛЬНИКОВА ЄШЕНЬ”

ПРОМОЦИЯ ТВОРИТЕЛЬОХ ШИЦКИХ ҐЕНЕРАЦИЙОХ У наиходзацих двох тижньох, од 15. по 23. новембер будзе означена XXVI Културна манифестация „Костельникова єшень” у Руским Керестуре, Кули, Коцуре и Дюрдьове. Пияток, 15. новембра, у Руским Керестуре на 11,30 годзин, у Основней школи „Петро Кузмяк” будзе отримана промоция нових кнїжкох на руским язику як и стретнуце зоз писателями. Истого дня, на 18,00 годзин, у Ресторану „Червена ружа” уж традицийно будзе литературно-музични вечар на хторим буду випромововани найновши дїла авторох꞉ Дюри Латяка, Олени Планчак-Сакач, Ирини Гарди Ковачевич, Юлияна Тамаша и Силвестера Макая. Редакторка МАК-у, Рената Джуджар, представи найновши Зборнїк литератури младих 2010-2020, „Гумно 2꞉ Дзеци з дружтвених мрежох”, а Мирон Джуня будзе бешедовац о кнїжки Славка Романа Ронду „Одняти од псох”. На тим вечару, представи ше и госцинска писателька з Нового Саду Зденка Валент Белич, о чиєй роботи будзе бешедовац Франя Петринович тиж зоз Нового Саду, а медиятор цаловечаршей програми будзе Микола Шанта. За шлїдуюци дзень, 16. новембер, предвидзене Стретнуце рецитаторох зоз руских местох, „Михайло Зазуляк” хторе почнє на 15,00 годзин у Основней школи „Петефи бриґада” у Кули, а у Коцуре, истого дня, у Етно-клубу „Одняте од забуца” на 18,00 годзин предвидзена вистава малюнкох зоз Подобовей колониї „Коцур 2019” як и литературно-музична програма „На чесц др Гавриїлови Костельникови”. Нєдзеля, 17. новембер, резервована за Литературно-музични вечар „Струни шерца” хтори будзе отримани у КУД „Тарас Шевченко” од 19,00 годзин у Дюрдьове. Шлїдуюцого тижня, штварток, 21. новембра, у Коцуре од 12,00 годзин у Основней школи „Братство-єдинство” будзе отримана промоция нових кнїжкох на руским язику и стретнуце зоз писателями, а од 18,00 годзин у Руским доме тиж запланована промоция кнїжкох и стретнуце зоз писателями. На пияток, 22. новембра, у Руским Керестуре, предвидзене отверанє вистави Емилиї Чизмаровей „Твитература з мура”, хтора почнє на 20,00 годзин, а потим ушлїдзи и проєкция шведского, документарного филма „Сплав”. Остатнї дзень манифестациї, резервовани за соботу, 23. новембра, у Руским Керестуре, кед на 18,00 годзин у Доме култури будзе Округли стол – стретнуце рецитаторох, на хторим будзе бешеди о 50-рочнїци рецитаторского руху. Потим, истого вечара, на 20,00 годзин у Голу Дома култури почнє отверанє вистави фотоґрафийох зоз кункурсу „Дньовкиˮ, на тему „Руїни”, а на 21,00 годзин у Велькей сали Дома култури, почнє главна, мултимедиялна програма на хторей млади зоз своїм наступом збогаца 22. манифестацию „Костельникова єшеньˮ. Ан. М.

РУСКЕ СЛОВО 21

МОЗАЇК БАЛ МЛАДИХ У ДЮРДЬОBЕ

ДОБРА АТМОСФЕРА, BЕСЕЛЕ ДРУЖТBО И БОГАТА ТОМБОЛА

Дзе млади и добра музика, ту заґарантована добра забава, а то потвердзели и млади Руснаци котри ше по штварти раз позберали у просторийох Културно-уметнїцкого друштва „Тарас Шевченко” у Дюрдьове на Балу младих

П

ойдзеш на бал? – тото питанє ше остатнї даскельо тижнї могло часто чуц медзи младима у Дюрдьове, а вериме же так було и у других руских местох у котрих ше млади рихтали присц на бал до Дюрдьова. „Балованє” ище єдна нагода же би ше млади стретли на єдним месце, слухали руски писнї, танцовали руски танци, бешедовали по руски и научели других, котри нє Руснаци, шицко тото спомнуте. Зоз вельку радосцу, ентузиязмом и дзеку, млади члени КУД-а „Тарас Шевченко” орґанизовали Бал младих, котри и того року бул барз успишни. – Щешлїви зме же зме и того року мали нагоду орґанизовац Бал младих и же ше таке красне число младих одволало, орґанизовало и пришло на бал. Нам як орґанизатором найважнєйша добра атмосфера, же би ше шицки млади чувствовали приємно, а за таку атмосферу, як и каждого року по тераз, задлужени одлични „Пицикато бенд”. Барз нам мило видзиц младих зоз других местох, то значи же ше за наш бал далєко чує, же млади любя и таку файту забави и же обецую

22 РУСКЕ СЛОВО

свой приход и идуцого року. Шицко тото нє лєгко орґанизовац, алє у добрей догварки шицко ше може – гварела єдна од орґанизаторкох Тамара Салаґ. У полней сали и добрей атмосфери уживали и дружели ше млади зоз велїх наших руских местох. Млади орґанизовано пришли зоз Руского Керестура, Коцура, Нового Саду, Вербасу, Ґосподїнцох и Жаблю и, як гваря на таки подїї вше дзечнє приходза. БОГАТА ТОМБОЛА Млади, попри добрей музики и вечери мали нагоду достац рижни награди на томболи. Як и звичайно, коло пол ноци, почала томбола, котру велї нєсцерпезлїво чекали, а котра того року була наисце богата. Младим орґанизатором ше удало найсц аж сто штернац спонзорох и то зоз Дюрдьова, Жаблю, Руского Керестура, Зренянину и Нового Саду. Mлади мали нагоду достац рижни дарунки як цо лакотки, пакети здравих продуктох, стоматолоґийни услуги, козметични услуги, квецово

аранжмани, сервисованє авта и велї други. Алє, найщешлївши були заш лєм, тоти цо достали перши три награди. Перша награда остала у Дюрдьове и пошла до рукох Александрови Раґайовому, котри достал ваучер од 20.000 динари за путованє по виборе. Друга награда пошла до Руского Керестура, а то вельки bluetooth звучнїк од 200W, а треца награда була печене праше, котра тиж остала у Дюрдьове. После томболи забаву ше предлужело до ранших годзинох, а млади обецали же на Бал младих приду и нарок. УПЕЧАТКИ ГОСЦОХ ЛАРА зоз Нового Саду – Трецираз сом на балу и трецираз ми ше барз пачи. Млади весели, добра музика, шицки вєдно танцуєме, шпиваме и дружиме ше. Мило ми же маме таки бали и сходи за младих. За тогорочни Бал младих сом дознала прейґ друштвеней мрежи Facebook. На бал сом пришла на автобусу и нє чежко ми було зорґанизовац ше и присц – гварела Лара. ЗВОНИМИР зоз Руского Керестура – Першираз сом на тим балу, жаль ми же сом прешлого року препущел. За бал сом чул од товаришох зоз фолклору котри барз нахвалєли тот бал, 15. НОВЕМБЕР 2019.

mozajik@ruskeslovo.com та сом ришел присц и прешвечиц ше чи то наисце так. Барз ше ми пачи же єст руски писнї, та маме нагоду танцовац Чардаш, Валцер и сиґурно придзем и нарок. Ми зоз Керестура пришли на автох и нє було нам ше чежко орґанизовац – гварел Звонимир. БОРИС зоз Дюрдьова – Щешлїви сом же сом пришол и же сом часц того. Барз ми ше пачи музика, окреме ми ше пачи же єст вельо младих зоз других местох. Шицки ше вешелїме, танцуєме, правиме таку атмосферу же би ше шицки крашнє чуствовали. Я за столом зоз моїма пайташами зоз фолклору од нїх сом и дознал за бал, а велї з нїх и у орґанизациї. Младим жадам най предлужа зоз орґанизованьом таких подїйох, бо наисце шицки уживаме, а нарок обовязно придзем ознова – гварел Борис. МАРИЯ и МАРИЯНА зоз Нового Саду – Була сом и прешлого року на балу, барз ми ше попачело, та сом пришла знова. За тогорочни бал сом дознала од моєй пайташки Єлени з котру вєдно студирам, поволала ме най придзем. Пришла сом на автобусу, плануєм остац у Дюрдьове, а ютре ше врацим до Нового Саду. Мнє ше пачи цала идея балу за младих, єст вельо интеренсантни томбол и, добри награди, друженє. Єдина мала заувага, нє лєм за тот бал у Дюрдьове, алє вообще за шицки бали, то же бим любела чуц кус вецей руски шпиванки. Складам ше же треба випочитовац госцох котри нє Руснаци зоз сербскима шпиванками, алє заш лєм примарна музика би требала буц по руски, шицко друге одличне – гварела Мария. – Другираз сом на балу, поволала ме тиж пайташка. Ту ше ми барз пачи и музика и вечера, томбола рижнородна, наисце шицко супер. Нє мам нїяку заувагу за тогорочни бал, най млади предлужа орґанизовац таки стретнуца, та ше сиґурно увидзиме и нарок – гварела Марияна. ЄЛЕНА зоз Ґосподїнцох Першираз сом на балу и за тераз ше ми барз пачи. Приємно сом нєсподзивана же млади у Дюрдьове орґанизую таку файту забави за младих и же ше тельо младих одволало. Я нє бешедуєм по руски и нє знам руски шпиванки, алє ми анї кус нє завадза слухац тоту музику и танцовац руски танци. Щешлїва сом же мам нагоду научиц и чуц дацо нове – гварела Єлена. Лидия КУХАР 15. НОВЕМБЕР 2019.

ВИСТАВА ФОТОҐРАФИЙОХ У РУСКИМ КУЛТУРНИМ ЦЕНТРЕ

АКЦЕНТ НА КАЖДОДНЬОВИХ СИТУАЦИЙОХ

У

потримовку Роботного цела за просторийох Руского културмладих Националного совиту ного центру (РКЦ) у Новим Руснацох, а и сами зме додали Садзе Милана Миїч, Йована Банянин и Лука Вуячич виложели кельо хибело – визначела Йована Банянин. авторски фотоґрафиї. Виставу Понеже им то перша авторска наволали „Швет коло нас и у вистава, а за себе гваря же су нас”, а авторе були источашнє и орґанизаторе зоз потримовку РКЦ. аматере, задовольни су зоз По словох младих авторох кажда фотоґрафия хтора була виложена ма приповедку сама за себе. Фотоґрафиї углавним зоз нашого каждодньового живота и правени су през драгу, без планованя. – Векша часц фоткох, уствари Иван Канюх отворел виставу младих фотоґрафох направени скорей, Луки Вуячич, Йовани Банянин и Милани Миїч вицагнути су зоз организацию и коментарами и наших власних архивох, алє було критиками яки достали. и таки цо зме правели кед нас Їх обчекованя ше сполнєли. „вдерела” инспирация – То нам перша вистава и барз у Сримских Карловцох. зме були возбудзени, нє знали зме Там зме ше зишли пре пораду як шицко прейдзе. Вошли зме до за виставу. Я ше шейтал чогошик цо ище нє знаме барз по Карловцох и лєм сом добре робиц – гварела Милана фотоґрафовал, анї сом нє Миїч и додала: – Идземе до роздумовал о тим, єдноставно саме рушело – гварел Лука Вуячич. нєпознатого, цо можебуц и добре Стил фотоґрафованя им таки же за нас, бо так учиме дацо нове. Маме нагоду здобуц нови у нїм важни контраст и важне же би кажда фотоґрафия мала окремну искуства, а жадаме мац и приповедку, прето же по їх думаню озбильнєйши вистави. Хто зна. Можебуц ше дакеди зявиме як тото цо патриме у реалним даяке „вельке мено”, цо би було живоце ми вше и оценюєме. феноменалне, голєм за єдно з нас Намагаю ше зоз фотоґрафиями – закончела Милана. положиц акцент на „нєважни Праве наслов вистави означує ствари”, односно на предмети и емоциї младих авторох, їх чувства, подїї у каждодньовим живоце. алє и упечатки зоз подїйох за хтори – Рихтанє вистави прешло барз их вяжу тоти фотоґрафиї. добре, мали зме мали „кикси”, Преплєтаю ше и їх интересованя, алє думам же то нормалне за нас, а циль авторох бул охабиц добри бо зме млади и кажде ма свойо упечатки на публику як цо думанє. Ориґинални зме, кажде фотоґрафиї охабели на нїх. на свой способ. Мали зме После отвореней вистави потримовку од РКЦ, хтори нам у Клубу аматерох РКЦ, наступел обезпечел простор, и шицко цо бенд „Драга за евакуацию”. зме глєдали достали зме, цо ше Ивана ЧОРДАШ дотика средствох и ту зме мали

РУСКЕ СЛОВО 23

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ НЕДЕЛЬКО МАРКОВИЧ ЗАКОНЧЕЛ ДИҐИТАЛИЗОВАНЄ БРУҐОШОВИХ НЕҐАТИВОХ

ВАЖНИ И НЮТНОВО ПЕРСЦЕНЇ И ХЛОПСКЕ КАПЧАНЄ Пише: Вероника ВУЯЧИЧ

Робота на проєкту диґитализованя склєняних плочох фотоґрафох Будински зоз Руского Керестура, при концу. На диґитализованю того нашого руского скарбу робел и Неделько Маркович, фотоґраф зоз Покраїнского заводу за защиту памятнїкох

Д

ЦО ДАЛЄЙ? На питанє як убудуце треба чувац тот материял на хторим препознаваме наших предкох, а хтори важни за Руснацох у Войводини и як историйна документация, Неделько одвитовал же би шицко требало запаковац до паперу хтори без квашнїни, а нє до обичней коверти, яки ше почало хасновац, бо квашнїна з часом знїщує и деґрадує емулзию. Ище надпомнул и тото же нє шму буц нагли пременки там дзе ше уноши плочи. Кед ше нагло жимну плочу унєше до цеплого, влага ше кондензує, а кед ше то случи помали и поступнє, нє будзе велькей чкоди.

24 РУСКЕ СЛОВО

зекуюци фотоґрафийом хтори настали у фотоґрафскей роботнї Будинскових и неґативом на склєняних плочох хтори диґитализовани, зачува ше шведоченє о живоце людзох и подїйох хтори вязани за Руснацох у Войводини. Неделько Маркович од початку роби на скенираню того фото материялу. У фото материялу окрем склєняних плочох було и вельки неґативи и план филми хтори були крашнє поскладани до шкатулох, тa остали очувани, алє було и фото материялу у вельких шкатулох хтори були отворени и виложени влаги, цеплоти и праху... – Пременка у температури, влага у воздуху, кондензация, цо и найгорше, а вец прах на пойдзе и подобне, барз можу очкодовац емулзию на склєняних фото плочох. Нашли зме и плочи хтори були злїпени єдна ґу другей, а кед ше их розлїпело, емулзия ше з єдней плочи залїпела на другу. Так же єден неґатив ма дзиру, а други ма слику прейґ слики. Тото тераз нїзач, односно нєпрепознатлїве є – гвари Маркович. – Наисце зме робели так як зме могли, у таких условийох яки зме мали, и шицко зме скенирали. Дзепоєдни институциї таке нє скенирую, лєм презнїмюю, медзитим, за презнїмйованє такого материялу потребна и добра и окремна опрема. За друкованє, за кнїжку, цалком досц скенирац – гвари фотоґраф Маркович. По його словох, правилно вискенирани неґатив, значи же би природни лїви бок фотоґрафованого обєкту бул так обрацени и на скенираним материялу (скену), вец кед ше скенира, емулзию ше обраци на горе. – Так би требало, алє кед так положиме, маме ситуацию – скло на склу, и вец ше можу зявиц, такволани, „нютново персценї”, хтори такой губя слику и то барз чежко ретуширац – толкує Неделько Маркович.

Нютново персценї то громада концентричних кругох хтори ше зявюю на скену, а випатраю як и круги хтори ше справя кед ше каменчок руци до води. Так же, док скенирал, Неделько кладол емулзию на скло, на скенер, бо вона нє може справиц нютново персценї, алє кед закончел зоз скенираньом, мерковал як ше на компютерским жарґону пове, „флиповал” слику, обрацел ознова лїви бок на прави, бо би ше иншак достало фотоґрафию обрацену як у жвератку. Вец би випатрало же ше хлопи капчаю з лївого на прави бок, а жени з правого на лїви, а нє так як то уж теди було, а на тото ше мушело мерковац. ЧИСЦЕНЄ ФОТО МАТЕРИЯЛУ Пред скенираньом, фото плочи и други фото материял перше требало очисциц. У першей часци скенираня Неделько тото робел кельо лєм могол, алє же би цо вецей материялу було скениране, бо требало видзиц зоз чим ше розполага, чисцел на швидко и нє цалком педантно. – Перше и основне було зоз плочох оддуц прах, аж вец зоз обичну чисту щетку, 15. НOВЕМБЕР 2019.

ljudze@ruskeslovo.com

хтора ше хаснує за малярски роботи, зняц прах цо нє зишол пред тим. Проблем правела плєшнєнїна, хторей було надосц и мушел сом мерковац же бим нє удиховал спори плєшнєнїни, цо ше ми и случовало. Док сом чисцел, прах лєцел вшадзи коло мнє и аж вец сом обачел же то плєшнєнїна, а нє обични прах – потолковал фотограф Маркович. Други очкодованя тиж були од праху, алє вєдно зоз влагу з атмосфери з воздуху, у жимских условийох, поведзме, молга причина векшей концентрациї води у воздуху, и вец тот прах прешол до блата хторе ше зосушело на плочи, та ше ствардло и залїпело на плочу. Тото зоз скла нє сходзело так лєгко, та го требало намачац и помали зоз тампоном знїмац. А тампон з вати заш охабял свойо власки, та ше зявел ище єден проблем як зняц тото цо остава од вати, бо тоти власки статично наелектровани. Фотоґраф гвари же и ґумка за счухованє добри алат кед слово о чисценю налїпеного бруду на склу. Вона зоз скла и глаткей поверхносци барз крашнє знїма бруд, хтори иншак нє мож зняц. СТАРА ТЕХНЇКА РЕТУШИРАНЯ У каждим ремеслу єст мали тайни, та так и на тих склєняних плочох, дзе на емулзиї найдзени желатин. – Желатин наношени лєм на твари и на руки, на дланї и на цали руки кед були оголєни, предпоставям же ше то робело же би ше достало векшу оптичну густосц, так же би тоти часци цела нє були таки барз цми. Значи, кед ше виробело фотоґрафию, шмати и тото цо ше находзи споза и коло фокусу було добре ошвицене, алє вец була и твар цмейша. Предпоставям же то було и прето бо людзе з валалу, хтори робели на полю, вше були огорени од слунка, та ше

На слики видно же желатин нанєшени лєм на праву руку

15. НOВЕМБЕР 2019.

На скло скенера кладол емулзию, же би на слики нє були „нютново персценї”

так ретуширало же би випатрали билши. Видно було же желатин нароком нанєшени оштро коло тварох, и видно же знїмани звишок там дзе то могло. Там дзе були вельки твари и руки, тото ше могло крашнє поробиц, гоч то барз пипава робота, бо шицко дробне. Вироятно ше робело и под лупу и зоз окремним ошвицованьом плочи – заключує Маркович. З даєдних фото плочох мушело ше зняц желатин, бо нє було найлєпше зробене, та ше з часом на тот желатин налїпело праху и бруду, вец було вельо точки цо компликовало чисценє. Було плочи на хторих твари були барз дробни, та були лєм музґи. На вати, зоз хтору Неделько чисцел оставало червене, цо значи же то нє бул гоч яки прах. И у бешеди з колеґами дознал же тот желатин найвироятнєйше животиньского походзеня. Єст єдна плоча хтору и фотоґрафовал (будованє реме селнїцкого дому у Руским Керестуре), и на нєй людзе були барз заклонєни зоз желатином, та го на власну одвичательносц ришел посцерац. А було и таки плочи на хторих хибел угел, та и таки дзе лєм емулзия тримала цале скло, бо иншак було поламане, або плочи були лєм пукнути, та су так и скенирани. Єдна плоча найдзена розбита, вироятно пукла у транспорту, лєбо док ше зоз ню манипуловало, та ше роздвоєла. – На коверти пише же є пукнута, алє кед сом отворел плоча була у часцох. Даєдни сом на скенеру склапал же би були цалосц, а после сом их до коверти запаковал у часцох. То би далєй була робота за реставраторох – закончує Неделько Маркович.■

ФОТОҐРАФОВАНЄ ЗОЗ ПЛОЧАМИ Технїка фотоґрафованя зоз плочами ше хаснує и нєшка, лєм є барз драга. Дакеди фотоґраф на терен ношел склєняни плочи, то було чежке и требало ношиц вельо материялу. То тераз найвецей робя уметнїки, пре барз добри ефекти яки мож посцигнуц. Понеже склєняни плочи чувствительни и чежки, накадзи могло, прешло ше на план филми на пластичну подлогу хтора вельо ценша. Вельки формат находзиме и при Будинскових, алє и вони прешли на практичнєйши, менши формат. Вельки форматни камери остали за студийне хаснованє и при фотоґрафох хтори знїмали пейзажи, а були порихтани ношиц чежку опрему.

РУСКЕ СЛОВО 25

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ МИРОН ЖИРОШ: ПРИВРЕДНИ ЖИВОТ РУСНАЦОХ (XX)

ВАЖНИ КОНАРИ ҐАЗДОВАНЯ На преходу з ХІХ до ХХ стороча, вашари и пияци мали вше значнєйшу улогу у предаваню и купованю ремеселнїцких и польопривредних продуктох. У менших местох тарґовци свойо житарки, рогати и дробни статок випоручовали клальньом и месарньом до векших городох, та аж и до Будапешту, Бечу, Беоґраду, а подмирйовали и месарнї дзе ше месо и його преробки предавало на велько Пририхтал: Микола ШАНТА

ЗАБИВАЧКИ Забивачки була роботна обовязка найблїзших у фамелиї. Викармена швиня, лєбо швинї, вчас рано ше зарезало, опалєло шерсц, розобрало, месо сортирало, а вец млєло, надзивало колбаси, гурки, бендов, випражовало ше шмалєц... Вечар була госцина, а знали присц и прибранци.

Ш

поровносц барз виражена при Руснацоx, вона состойна часц руского єства. То прикмета руского xарактеру цо ю споконвично пестує. „Бида чловека шицко научи”, одомашнєна присловка. Так ше за шпоровносц (чуварносц) гвари же є найлєпша оxрана од биди. Бида ше у народзе виєдначує зоз гладом. Бидни бул тот чловек котри нє мал цо єсц, цо мушел жичац лєбо у найвекшей нужди жобрац. Медзи Руснацами мало було правдивиx жобракоx, тиx цо стали пред церкву лєбо тиx цо xодзели як калїки и дацо питали. У нашим народзе зажил єден красши, чеснєйши и културнєйши способ подпомаганя у нєволї. Жени з худобних обисцох одходзели у нужди „опатриц” родзини, пайташки – тиx котри мали досц „поживлєня”, цо нє були у нужди. Така особа пришла „опатриц” пайташку, повипитовала ше о здравю, роботи, дзецоx, дзе су попристановйовани... Кед одxодзела дому, пайташка, андя, лєбо нина єй на одxодзе понукла уж цо мала: муки, пасулї, фалат сланїни... Жена вжала, подзековала и обецала же вона то враци. Найчастейше ше тото достате нє врацало. То бул єден звичай як ше ма ратовац тиx цо нє маю, а помогнуц же би тота помоц нє була понїжуюца за того цо ю достава. Шпоровносц рационална прикмета. То чуванє шицкого цо ше зродзи же би го було през цали рок, по нови урожай. Шицко требало знац зачувац и од жими, од води, од чкодлївцох, од губеня, од инсектоx. ЗОЗ СТАТКУ БУЛО НАЙВЕЦЕЙ ХАСНУ Пред Першу шветову войну, Вербас бул вельки трошитель меса. У нїм 1900. року було 27 месарох, 1910. року 35, док у Коцуре 1900. року седемцме, а 1910. року тро-

26 РУСКЕ СЛОВО

ме. (ІV том, бок 66.). У Шиду и Жаблю 1900. року було по 11 месарох, у Дюрдьове лєм єден, а троме у Ґосподїнцох. Углавним, по валалох ше меса єдло лєм на церковни швета и нєдзелями, а вжиме кажди параст раховал на забивачку, найменєй з єдней швинї. Месо тримал у гордовох у розсолї, а сланїну, колбаси и шунки сам окурйовал и тримал у отвореним коминє. Швинї ше резало уж вжиме, а окурени и висушени преробки чувало ше аж до лєта. У тим периодзе було и векше число маєтнєйших продуковательох, салащаньох, котри кармели вецей швинї, одкупйовали викармени швинї и од других продуковательох и одвожели их до векших городох предац месаром и прерабячом до Мадярскей. Єдно число Руснацох у Сриме зоз Беркасова, Шиду и Бачинцох тримали од яри по єшень швинї у лєсох, дзе их кармели зоз жалудзами, вжиме их докармйовали, а вец предавали. Тото робели дзепоєдни знаходлївши польопривреднїки, а тиж и месаре, и на тот способ подмирйовали трошительох у Земуну, Беоґраду, Новим Садзе... ЕКОНОМАТ ОБИСЦА З цильом оxрани материялниx доброx – житаркоx и статковей покарми, будую ше на Горнїци „сипанци и гумна” (xижки и вельки обєкти як xижи), дзе ше суxе зарно 15. НОВЕМБЕР 2019.

ljudze@ruskeslovo.com

и суxу покарму одкладало за познєйше. Слово о житаркоx – житу, ярцу, овсу, ражу, кукурици, просу и шену, слами, плєви, кукуричанки, а тиж и польопривредних орудийох. У Южней Угорскей ше будую шопи за польопривредни орудия, коши и гамбари за зарно, чардаки за кукурицу у чуткоx, статкова покарма, а сламу за сцелєнє ше склада до браделкоx, брадлоx, копоx и копкоx, плєва одклада до плєвнїка. Xлїв за конї и крави под истим закрицом як и xижа, алє у другим дворе, котри ше наволує „гумно”. У першим дворе, по правилу кош и гамбар, справени такой пред очми. Коморка такой за задню xижу, опрез xлїва. На Горнїци, пиньвица була при xижи лєбо под xижу. У Южней Угорскей, ше пре високи поджемни води пиньвици ридко правело. През жиму, же би ше зачувало статкову цвиклу, кромплї и желєняву кладло ше до викопаних долїкох. До нїx, до слами, складани кромплї, марxва, петрушка и друга желєнява же би през жиму у коморки нє змарзла. Животни намирнїци ше вше чувало и шпоровало. Звишок зарна и статку ше пред жиму, по правилу предавало. Оxабяло ше конї, крава, даєдна швиня, даскельо кури, гуски, качки... За тот пенєж ше за жиму купело найпотребнєйше. Пенєж ше шпоровало, чувало. Чуварносц и шпоровносц шицкого цо чловек створел пренєшена и на чуванє и шпорованє пенєжу. Пенєж ше чувало у обисцу. О нїм знал лєм ґазда котри го створел. Пенєж требало давац и держави, одплацуюци порцийни обовязки, а за ньго ше куповало статок. Зоз предаваня статку, по правилу було найвецей пенєжу. У способе ґаздованя и роботи нашиx предкоx барз длуги час пановала безпенєжносц. До пенєжу ше чежко доxодзело, нє було з єдного боку цо предац, а кед ше даєдного року зродзело, нє було з другого боку купцоx на землєдїлски продукти. Главни купец було Панство, алє вельораз, пре заостати длуства порциї, Панству ше нє

БАНДИ-ҐАЗДА Старосц банди-ґазди як правого майстра була же за роботу и одвитовал. Окреме кед ше робело при копаню студньоx, ту ше мушело буц барз осторожни и почеркац з палєнку ше могло лєм пред єдзеньом и кед дньова робота була закончена. Славело ше и олдомашовало аж теди кед xижа була набита, студня викопана и омурована, а за тоту нагоду з виплацанку поєднана и тота награда, бо цо кубикашом, цо робя у зною, смачнєйше од добрей ягодачи.

15. НОВЕМБЕР 2019.

дзечнє предавало. Людзе волєли предавац медзи собу, односно черали продукти лєбо жичали єдни другим. Жичало ше и пенєж. Вецей пенєжу єст аж после утаргованя феудалниx обовязкоx и здобуваня власносци над жему и запровадзованя робно-пенєжниx одношеньоx. Тото при нашиx людзоx було аж после окончениx комасацийоx у другей половки XIX стороча. У тим чаше пенєж доминантни, пенєж панує, розвиваю ше городи, ремеселнїцтво и вєдно з тим вимага ше вше вецей землєдїлски продукти за подмирйованє городского жительства. Розвива ше тарґовина и пенєж постава велька (пануюца) вредносц. Шицки тоти пременки у способе привредзованя, менєй-вецей источашнє залапели цалу Австро-Угорску монарxию, з тоту розлику же швидше були залапени заxодни краї Мадярскей, а найпознєйше южни, и нє розвивали ше з таку швидкосцу и нє укладало ше тельо до унапредзеня привреди як индзей. Як найоддалєнша територия од центра котри ше найбаржей розвива (Будапешт), Войводина остава периферия, база польопривредниx сировиноx. Индустриялизация Войводини ше окончує аж останїx рокоx XIX и першиx рокоx XX стороча. Гоч у своїм привредним розвою Войводина заоставала за цалу Мадярску, после єй приключованя ґу Кральовини Сербоx, Горватоx и Словенцоx, вона була привредно найрозвитша у новей держави. КОПАНЄ СТУДНЬОХ Хто мал у обисце студню, мал вельке богатство. Єй копанє и мурованє було драге, а пред сто, сто пейдзешат роками, по керестурскиx шороx було ище вельо викопани студнї. Копанє такиx студньоx плацело сушедство и студнї були, най так повеме, заєднїцка власносц. Плацело ше їx копанє, купованє и привоженє цеглоx, правенє паланкоx, поставянє дєрми и соxи, дручка, ланца, кабла... Уж кед ше так шицко пораxує, мож замерковац же „правенє” студнї нє була лєгка и єдноставна робота, а окрем того була и опасна, насампредз єй копанє, xторе дзекеди було глїбоке и до 10 метери. Студню мушел копац „майстор”, могол буц нєвиучени, алє сxопни, котри добре позна жем, єй состав, хтори знал оценїц єй „справованє” же би нє пришло до єй привальованя и же би ше дацо нє случело чловеку у студнї. Глїну ше лєм спочатку могло вируцовац зоз студнї. Уж кед ше вошло глїбше, глїну требало вицаговац у каблоx меркуюци же би ше до бокоx нє било. Значи, требало з руками прелапююци штранґ над викопану дзиру-студню, стац, дзвигац кабел зоз глїну и висиповац ю. Чиґа и намесцени дручки над студню уж олєгчовали роботу. Найскорей пре сxопносц, рескиранє, а окреме пре знанє, и копанє студньоx постало занїманєремесло. Нє познате нам же би при нашиx людзоx було студняроx, лєбо же би ше так волали. Було дружтва цо набивали xижи, було тиx цо копали ярки, беґелї и прето же були плацени по количестве викопаней глїни наволани су – кубикаше. Слуxали зме же познєйше шицкиx тиx цо робели зоз глїну, людзе волали кубикаше, а же їx робота була копанє беґельоx и яркоx, правенє гацоx, набиванє xижоx и копанє студньоx. Таки роботи ше робело у дружтве-банди (штирме, або шейсцме xлопи мало свойого ґазду, того цо єднал и орґанизовал роботу, одредзовал xто цо будзе робиц, старал ше роботу єднак подзелїц. На(Предлужи ше) волани є банди-ґазда.■

РУСКЕ СЛОВО 27

ДУХОВНИ ЖИВОТ СУЧАСНИ ТРЕНДИ У ДУШЕВНОСЦИ

ВШАДЗИ ТРЕБА ДАЯКИ СМИСЕЛ ЖИВОТА Векше интересованє за кадри и роботу сектора информацийних технолоґийох и дружтвених мрежох и борба процив Пише: Мирон ГОРНЯК КУХАР импровизованей психолоґиї и стреса у сучасних условийох, то були характеристики медзинародного тродньового сходу психолоґох у Новим Садзе

У ЧЛОВЕК ЖАДНИ ЛЮДСКОСЦИ Заєднїцке, практично, шицким темом зоз живота, зоз хторима ше занїмали и психолоґове, тото же вшадзи треба же би бул даяки смисел живота, циль и вредносна система. Без того, маме импровизацию, оцудзенє, чувство пражнїни и знєважованє людскосци. Теди зме и подложнєйши анксиозносци и депресиї, хтори нападаю старих и младих, богатих и худобних, образованих и нєобразованих...

28 РУСКЕ СЛОВО

орґанизациї Одсека за психолоґию на Филозофским факултету у Новим Садзе концом октобра отримани науковофахови сход „Сучасни тренди у психолоґиї”, на хторим участвовали и госци зоз ЗАД, Велькей Британиї и Горватскей. На отвераню конференциї бешедовала Катарина Ковачевич зоз Покраїнского секретарияту за високе образованє и науково виглєдованя. – Секретарият потримує наукови розвой и черанє знаньох, а Одсеку за психолоґию дава полну потримовку – гварела Ковачевичова. З другого боку, представнїки Одсеку наглашели же ше порушує вельо важни теми и же явносц треба же би лєпше похопела значносц гуманистичних наукох, зоз чим указане и на проблем импровизованя психолоґиї у дружтвеним живоце. ЧИ ЄСТ МЕСТА ЗА ЕМОЦИЇ У БИЗНИСУ? Информацийни технолоґиї ше барз розвиваю, и у швеце и у нас. У Сербиї тераз на тарґовищу дїлую коло 2 350 ИТ подприємства хтори поєдинєчно маю рочни приход вецей як милион динари. Предмет информатика уведзени и до основней школи, та ше очекує ище векше интересованє за тот сектор. Медзитим, технолоґийни розвой нє провадзи спатранє и розуменє потребох у чловекови, а окреме нє гумани одношеня медзи людзми. У дїловних (и других дружтвених) кругох поставене питанє же чи єст места за

емоциї у бизнису? Дакеди ше думало же нєт, алє нєшка ше нє вельо роздумує о тим, алє ше твердзи же єст места за чувства у бизнису. Психолоґ и консултант Ивана Милинкович наглашела же зложенши одношеня на тарґовищу вимагаю и комплекснєйши приступ ґу чловекови. – Дакеди ше думало же у дїлованю шицко треба же би було рационалне, алє нєшка ше иншак патри. Шицко цо єст у живоце, та и свойо чувства, чловек приноши на роботу и виражує их. Сучасносц така же ше добри и успишни роботодавателє однїмаю за добрих роботнїкох, з намиру же би их ище баржей оспособели, алє и затримали. Так вец и психолоґове маю роботи у коучинґу, за психолоґийну потримовку, управянє зоз стресом, розвиванє емоцийней интелиґенциї, одклоньованє емоцийних и мотивацийних блокадох, проблем перфекционизма, явного наступу, анксиозносци, дружтвеного справованя и инше. Найчастейше ше психолоґох вола пре злєпшанє комуникованя – гварела Милинковичова. НЄ ШИЦКО У ПЛАЦИ – Стопа флуктуациї у цеку єдного рока, односно пременки робоного места и компаниї у ИТ сектору висока – на наших подручох, у 2017. року була 23,3 одсто, а у Индиї вецей як 50 одсто, та до 100 одсто. То значи же ше у индийских подриємствох пременї вецей як половка, та и комплетно цали кадер у єдним року. Нє роби ше лєм о плаци и то порушує питаня як затримац за ня тих у фирми, ке льо су за до воль ни 15. НОВЕМБЕР 2019.

duhovni@ruskeslovo.com

на ро бот ним ме сце и яки маю ста но ви ска – потол ко вал ис ку сни пси холоґ у тей обла сци Не бо й ша Ма й сто ро вич. Же спо соб носц и фа хо восц нє мож патриц од во є но од ца ло го чло ве ка и його люд ско сци, шведочи и мр Не бо й ша Йова но вич, пси холоґ и пси хоте рапеут зоз ве цей як 30 ро ка ми ис ку ства. – Ком па ниї кон тактую з нами, пси холо ґ ами кед їх дахто ва жни ма потре бу усо вер шо вац ше. Їх ру ко води те лє зви ча й но функ ци о нал ни, алє ше може зя виц про блем, да я ке за ста но вй о ва нє, бло ка да, хто ру вец тре ба од кло нїц зоз пси хоте рапию, од но сно сам коу чи нґ нє до статоч ни. Медзитим, керує ше повесц же дахто на психотерапиї, бо єст предрозсудки же вец дахто нєнормални, же є слаби, проблематични, лєбо дацо подобне. Забува ше же за позитивни людски пременки треба додатни усиловно сци и квалитетно иншаки приступ як звичайно – пояшнєл Йованович. Попри спомнутих, нови трен ди, як цо трансродни особи, феминизем и еманципация, мож вид зиц и у со ци ял ней пракси, и з тей на годи поуч ни ис ку ства Ири ни Шан та, ма сте ра пси холо ґ иї, хто ра за ня та у Кули у Цен тру за со ци ял ну ро боту. У тим пе ри од зе, за Шан то ву актуал ни те ми то род ни иден ти тет, на сил ство и еман ци па ция же нох. – На ро боти ско ро ка ждод нь о во слу хам ис ку ства со ци ял но за гроже них люд зох, дзе ча сто при сут не аґре сив не на сил не спра во ва нє, углав ним ґу же ном. Пси холо ґ ия єд на з нау кох хто ра може уплї во вац на пре мен ку спра во ва ня. Зоз ко ле ґ и ню ро бим пси ходрам ски ро бот нї у хто рих уча шнї ки и уча шнї ци тран срод ни осо би. Як актуал ну те му пре по зна вам пи та нє им пле мен та циї ме тодох ро боти зоз ма рґ и на ли зо ва ни ма люд зми, до стан дард но го пси хо ло ґ и й но го со ви то ва ня и пси хоте рапиї. Еман ци па ция же нох и фе ми ни зем во о бще, у будуч но сци отве ра ши ро ки про стор за ро боту зоз хло па ми на сил нї ка ми, то уз ко по вя за не, а у тей обла си фа хов ци можу при ме нїц ве льо зна ня зоз пси холо ґ иї – за ключе ла Ири на Шан та.■ 15. НОВЕМБЕР 2019.

ВИСТКИ ЗОЗ ПАРОХИЇ У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ

У ВОДИЦИ ПРЕЗ ЖИМУ НЄ БУДЗЕ БОГОСЛУЖЕНЯ У нашим Марийовим святилїщу Водици, на швето Архангела Михаила – Михала, всоботу 8. новембра по григориянским календаре, служена остатня Служба Божа у тей сезони богослуженьох. У Водици Служби ше служи на кажде швето по новим календаре, а уж даскельо роки и каждей соботи ве-

чарши Служби тиж були у Водици. До Водици и далєй мож пойсц гоч кеди, бо церква вше отворена понеже там пребува домар, а оставаю и св. Тайни, та ше мож пойсц помодлїц, цо велї вирни практикую. Богослуженя буду предлужени на яр на швето Дзуря, 23. априла.. М. А. ***

25-РОЧНЇЦА СВЯЩЕНСТВА О. МИХАЙЛА МАЛАЦКА Керестурски парох о. Михайло Малацко 25-рочнїцу свойого священства, пред шветом Михала, означел зоз представителями парохийней заєднїци – Церковним одбором и парохийним Каритасом.Отца Малацка 18. септембра 1994. року пошвецел владика крижевски Славомир Микловш. Службовал перше у родним валалє Керестуре як капелан, од 1999. по 2008. бул парох у Шидзе, а од теди є керестурски парох. Того 2008. року є меновани и за протоєрея ставрофора, а як парох обнавя катедралну церкву.

Народзел ше 1955. року, за свяшенїка ше школовал у Риме и Заґребе, ище як студент преложел на руски язик Билбию за младих хтора вишла 1989. року, а после основних студийох маґистровал у Риме на тему о владикови Дионизийови Нярадийови. Велї роки є главни редактор Християнского часопису „Дзвониˮ. Оженєти є зоз катехетку Златицу Буила зоз хтору маю тройо дзеци, а попри нїх виховали и штири панїматково полушестри котри остали широти. М. А.

***

ПОЧИНА КРАЧУНСКИ ПОСТ ПО ГРИГОРИЯНСКИМ КАЛЕНДАРУ За вирних керестурскей парохиї св. оца Миколая у Руским Керестуре, 15. новембра почина Крачунски пост, штерацецдньови период пририхтованя за швето Рождества Христового. Пост тирва по 24. децембер – Вилїю. Крачунски пост то период духовного пририхтованя за найрадоснєйше християнске швето Крачун. Як наглашує парох керестурски о. Михайло Малацко, гоч пост найчастейше асоцира на одреканє од єдзеня, у посце акцент треба дац на духовне преглїбйованє, котрому спомнути одреканя од єдзеня и другох лагодносцох на помоци. – Треба преглїбйовац каждодньове одношенє зоз Господом Богом през цо глїбшу молитву и освидомйованє о його присутносци медзи нами. Знаме же Крачун то святочне означованє тей подїї кед Исус пришол медзи людзох и народзел ше пред вецей як 2000 роками. Крачун

би ше требал случовац кажди дзень, бо Исус гварел: „Дзе двойо або тройо позберани у мойо мено, там я медзи нїмаˮ. Медзисобну любов бизме требали вежбац жиц насампредз у Посце – визначує о. Малацко. Церква препоручує же би християнє и физично посцели у єдзеню, и других лагодносцох, алє посцели и у нєдобрих прикметох як цо огварянє, осудзованє и подобне. Наша Грекокатолїцка Церква наклада строго посциц у єдзеню перши и остатнї дзень Крачунского посту, т. є. на Вилїю, стредами и пиятками „по било” без меса, а гевти днї по виборе вирних. У посце забранєни и свадзби и явни вешеля, гоч може буц винчанє, алє без свадзби, а тиж и кресцини. У шицких других парохийох хтори швета преславюю по юлиянским календаре, Крачунски пост почина на пондзелок, 28. новембра и тирва по 6. януар. М. А.

РУСКЕ СЛОВО 29

informator@ruskeslovo.com ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 6. новембра нєсподзивано нас зохабела наша мила шестра и нина

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 6. новембра нєсподзивано нас зохабела наша мила мама и дзивка

ЯРОСЛАВА СЛАВКА СТЄПАНДИЧ народзена Рац (1953–2019) з Руского Керестура З любову и почитованьом красни памятки на ню буду чувац шестра Марча зоз супругом Владом и дзецми Миряну зоз фамелию и Мирославом зоз фамелию Спочивайце у мире Божим! ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 6. новембра нєсподзивано ме занавше охабела моя мила пайташка

ЯРОСЛАВА СЛАВКА СТЄПАНДИЧ народзена Кренїцкого (1953–2019) з Руского Керестура Нєсподзивано ши пошла и охабела нас у роздумованю же чом так мушело буц. Дзекуєм ци на велькей потримовки у чежких хвилькох... Нє сцигла сом ци тото врациц. Вично красни памятки на це будзе чувац твоя пайташка Снежана Бесерминї Господи, най будзе воля твоя! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Наполнєли ше 6 роки як нє з нами наша мила

МАРИЯ РЕГАК народзена Рац (1959–2013) зоз Суботици

ЯРОСЛАВА СЛАВКА СТЄПАНДИЧ народзена Рац (1953–2019) з Руского Керестура

Найкрасши памятки на твою любов и доброту занавше буду чувац твоя дзивка Ґабриєлка и мац Леона Спочивай у мире Божим! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 13. новембра наполнєли ше 6 Дня 17. новембра наполнєл ше рок смутни роки як нас занавше зохабе- як нас занавше зохабел супруг, ла наша мила мац, супруга, дзивка, оцец, дїдо, прадїдо и швекор шестра и тета

ЕУФЕМИЯ ВУЇЧ народзена Маньош (1964–2013)

ДЮРА МАНЬОШ (1939–2018)

У красних памяткох ю чуваю – супруг Юлин, син Дарко и Боян зоз супругу Ану, унучки и мац Регакова Спочивай у мире Божим!

Красни памятки на вас чуваю – синове и унукове Слободан и Предраґ, мац и супруга Мелана, супруг и жец Душан, шестра и дзивка Гена, Ивана и Александра зоз фамелиями, брат и син Михал зоз супругу Ґенку, Иґором и Дарком

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 13. новембра наполнєли ше Того року ше наполнєли 42 роки 40 днї як нас занавше зохабела як нас занавше зохабел наш наша мила мац и баба мили оцец и дїдо

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Наполнєли ше 5 роки як нас Наполнєли ше 25 роки як нас занaвше зохабела мац, баба и занaвше зохабел оцец, дїдо и прабаба прадїдо

ЙОАКИМ КОЛОШНЯЇ ВЛАДИМИР ГАРДИ ИРИНА ГАРДИ АМАЛИЯ КОЛОШНЯЇ (1929–1994) (1938–1977) (1942–2019) (1930–2014) з Руского Керестура з Руского Керестура З любову и почитованьом вично вас будземе чувац у красних памяткох. Вични памятки на вас чуваю вашо наймилши – дзивка Мелана зоз Вашо наймилши – дзивка Оленка, жец Владо, унуки Влатко и Ванеска супругом Янком, дзецми Наташу и Жельком, жецом Йованом и унузоз супругом Влатком ком Луком; син Михал зоз супругу Наду и дзецми Бояном и Марияну Спочивайце у мире Божим! Спочивайце у мире Божим!

30 РУСКЕ СЛОВО

15. НОВЕМБЕР 2019.

informator@ruskeslovo.com СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 13. новембра наполнєли ше 6 жалосни мешаци як вецей нє з нами наша мила мац, баба и прабаба

ЛЕОНА ХОМА (1934–2019) з Руского Керестура Мамо, за шицко Вам дзекуєме и з любову и почитованьом памятку на Вас занавше буду чувац вашо наймилши Спочивайце у мире Божим!

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 6. новембра наполнєли ше 6 мешаци як нас занавше зохабел наш мили кум

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 13. новембра наполнєли ше 6 роки як нас занавше зохабел наш мили супруг, оцец и дїдо

ЮЛИЯН НАДЬ (1944–2019) Милого кума з почитованьом и краснима памятками у своїх думкох вично буду чувац кума Оля, кумче Саша зоз свою фамелию – Маряна, Давид и Адам – Гербутово Спочивайце у мире Божим!

ЮЛИЯН НАДЬ (1942–2013) з Руского Керестура Красни памятки на ньго чуваю його наймилши – супруга и дзивки зоз фамелиями Спочивайце у мире Божим!

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 12. новембра 2017. року престало дуркац племенїте шерцо мойого супруга. Того дня пошол ґу своїм милим родичом хторих нєвичерпно любел и у хороти цали час споминал.

Покраїнски секретарият за урбанизем и защиту животного штредку, на основи члена 10. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени новини РС” чс. 135/04) обявює

OБВИСЦЕНЄ

ЯНКО НЯРАДИ (1941–2017)

ОЛҐА НЯРАДИ народзена Олеар (1911–1972)

ЯНКО НЯРАДИ (1909–1975)

З любову и жалосцу у шерцу занавше вас ше будзе здогадовац супруга и нєвеста Бранка Няради Спочивайце у мире Божим! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 13. новембра 2019. року наполнєли ше два роки як ше преселєл до вичносци наш новосадски протоєрей ставрофор парох у пензиї

о. проф. др РОМАН МИЗ (1932–2017) Вашо парохиянє

Спочивайце у мире Божим!

* дзе цо будзе * дзе цо будзе *

У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ ВИЛОЖЕНИ ОБРАЗ БЛ. ЙОСАФАТИ У Новим манастире шестрох Служебнїцох Непорочней Дїви Мариї, на нєдзелю, 17. новембра през цали дзень будзе виложени образ и мощи блаженей Йосафати, гоч ше дзень блаженей означує 20. новембра. Кажде може присц помодлїц ше блаженей Йосафати за свойо намиреня, котри тиж годно и записац, же би ше шестри познєйше помодлєли за потреби вирних. Пополадню на 16 годзин у манастире будзе заєднїцка молитва зоз вирнима. 15. НОВЕМБЕР 2019.

CENOVN>K MALIH I POSMERTNIH OGLA[KOH – mala ogla{ka do 20 slova ko{ta 200 dinari – mala ogla{ka vecej yk 20 slova ko{ta 300 dinari – uramikovani tekst ogla{ki, abo vin~ovanki ko{ta 500 dinari – posmertna ogla{ka na wdno polqo ko{ta 600 dinari – posmertna ogla{ka na dva poly ko{ta 1 200 dinari. Cenovn<k va`i od 1. мая 2015. roku Ogla{ki mo` poslac na mejl office@ruskeslovo.com лєбо informator@ruskeslovo.co m i uplacic na rahunok Novinsko-vidavatelqnej ustanovi “Ruske slovo” u banki Inteza ~islo 160923244-82. Informaci< mo` dostac na telefon 021/ 6613-697.

o приношеню ришеня о нєприступаню виробку студиї о преценьованю вплїву на животни штредок Покраїнски секретарият за урбанизем и защиту животного штредку дня 04. 11. 2019. року принєсол ришенє о нєприступаню виробку Студиї о преценьованю вплїву на животни штредок ПРОЄКТА Баґерованє ричного наношеня зоз корита рики Дунай од км 1249+000 до км 1249+500 на к.п. чс. 6610/2 КО Петроварадин, ношитела проєкта „DMB SHIPPING” д.о.о., Рума, улїца Авґуста Цесарца бб. Ришенє о нєприступаню виробку Студиї о преценьованю вплїву на животни штредок за предметни проєкт мож достац на увид роботни дзень од 10 до 14 г у просторийох Покраїнского секретарияту за урбанизем и защиту животного штредку, Булевар Михайла Пупина 16, Нови Сад (прижемє, канцелария ч. 39). Заинтересована явносц може виявиц жалбу на принєшенє ришенє у чаше од 15 дньох од дня обявйованя того обвисценя.

МАЛИ ОГЛАШКИ ДИХТОВАНЄ облакох и дзверох. Щици од витру, жими, праху, галайку, праху, инсектох. МОНТИРАМЕ: – РОЛЕТНИ – ГАРМОНИКОВО ДЗВЕРИ – ПАНТЛЇКОВО ДЗВЕРИ – МРЕЖИ ОД СУНЬОҐОХ – ВЕНЕЦИЯНЕРИ – ОПРАВКИ 025/5827-710, 060/5088-433

РУСКЕ СЛОВО 31

ИНФОРМАТОР

ПОВОЛАНКА ЗА УЧАСТВОВАНЄ НА ПИЯТЕЙ РУСКЕЙ НАУКОВЕЙ КОНФЕРЕНЦИЇ СТУДЕНТОХ, МЛАДИХ НАУКОВЦОХ И ФАХОВЦОХ З вельким задовольством Вас поволуєме же бисце зоз своїм прилогом участвовали на Пиятей науковей конференциї младих науковцох и фаховцох хтора ше отрима у маю 2020. року у Новим Садзе. Тоту конференцию Виглєдовацки круг будзе орґанизовац вєдно з Оддзелєньом за русинистику Филозофского факултету Универзитету у Новим Садзе и НВУ „Руске слово”, з нагоди означованя 75-рочнїци тей установи. З першима науковима конференциями удало нам ше прицагнуц значне число студентох, младих науковцох и фаховцох хтори зоз своїма роботами источашнє направели свойо перши крочаї у наукових виглєдованьох и допринєсли розвою руских студийох, вєдно зоз уж афирмованима младима науковцами и фаховцами хтори зоз своїм искуством вшелїяк помогли и конференцийом и зборнїком роботох у хторих обявени роботи зоз тих конференцийох. И Пията наукова конференция ше будзе намагац исц по драги популаризациї дружтвених наукох при рускей младежи, а тиж ше будзе намагац збогациц свой змист зоз прилогами младих науковцох з других националних заєднїцох, як и зоз иножемства, хтори буду представяц свойо науково досяги з поля виглєдованьох интеркултуралносци. Участвовац можу шицки студенти основних, мастер, специялистичних и докторских студийох и докторе з обласци дружтвених наукох (язик, литература, история, история уметносци, социолоґия, етнолоґия, антрополоґия, ґеоґрафия, психолоґия, педаґоґия, филозофия, економия, право, журналистика, политиколоґия, културолоґия, теолоґия, социялна робота и др.) по 35 роки живота. Теми роботох би ше требали одношиц на прешлосц и терашньосц Руснацох у Сербиї, Европи и у швеце, треба же би були у вязи зоз тематику рускей заєднїци, виданями

НВУ „Руске слово”, як и з Руснацами у контексту интеркултуралних студийох. Минимални обсяг статї 12.000 знаки у Word (Tools-Word Count-Characters with spaces), a максимални обсяг 30.000 знаки. За прияву и други информациї у вязи зоз конференцию явце ше на e-mail адресу research.circle.voj@gmail.com, лєбо Сашови Сабадошови (e-mail: sabadossasa@ymail.com телефон: 061/1846-646). Приява роботох тирва по 30. април, а конєчни верзиї роботох потребне послац по 1. септембер 2020. року. З глїбоким почитованьом и з наздаваньом же ше одволаце на нашу поволанку, Виглєдовацки круг УПУТСТВО АВТОРОМ ■ Фонт: Тіmеs New Roman; ■ Велькосц фонта: 12;
 ■ Проряд: 1,5 (1,5 lines); ■ Минимални обсяг статї: 12.000 знаки у Word (Tools-Word Count-Characters with spaces); ■ Максимални обсяг статї: 30.000 знаки у Word (Tools-Word Count-Characters with spaces); ■ Кажди текст треба же би бул горе подписани зоз меном и презвиском автора, його науковим и/або наставним званьом, назву образовней установи у котрей студира(л) (студиї, оддзелєнє, факултет, универзитет), або дзе роби (назва универзитету, факултету, институциї, або орґанизациї); 
 ■ На початку тексту треба же би бул Абстракт (до 120 словох) по руски у котрим треба же би була ясно описана природа интелектуалного проблема котри ше анализує, похаснованa методa, або арґументи и заключеня автора; 
 ■ Под Абстрактом треба же би були Ключни слова по руски; 
 ■ При наводзеню, странски власни мена у тексту перше навесц у ориґиналу (зоз италиком), а вец их транскрибовац по руски; назви и наслови проєктох,

Городска управа за защиту животного штредку Городу Нового Саду на основи члена 10. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк Републики Сербиї”, число 135/04 и 36/09) обявює

ОБВИСЦЕНЄ о поднєшеней вимоги за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок проєкта Ношитель проєкта Привредне дружтво „Плава фрайла” доо., Сутєска 2, Нови Сад, оддїл „Еко-система”, Рачкого 93, Петроварадин, поднєсол вимогу за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок заменьованє иснуюцей линиї за рециклажу одрутних ґумох зоз нову сучаснєйшу у „Пошореню за третман, односно,

32 РУСКЕ СЛОВО

кнїжкох, текстох мож писац у ориґиналу (зоз нормалом), алє положиц до кавичкох; ■ Кажда табела и/або ґрафикон треба же би мали число, наслов, жридло, як и же би указали на свою функцию у тексту; 
 ■ До класичних фуснотох уписовац лєм провадзаци коментари и надпомнуца; 
Наукови апарат (систем наводзеня жридлох и литератури - фусноти интертекстуалного типу). Приклад: 
У тексту: (Тамаш 2010, 45), або (Тамаш 2010, 45-46), або (Тамаш 2010); 
Вецей авторе: (Тамаш/Рамач 2010, 45), або (Тамаш/Рамач 2010, 45-46), або (Тамаш/Рамач 2010); 
 ■ У списку литератури: ■ кнїжка: Тамаш, Юлиян. 2010. Антолоґия литератури ґенерациї 19902010: Дзеци з урбаного гумна. Нови Сад: НВУ „Руске слово”; ■ наукови и публицистични часопис: Гудак, Штефан. 2012. „Романи у рускей литератури” Шветлосц 4/2012 (октобер-децембер): 115-130; ■ зборнїк наукових роботох: Рамач, Янко. 1996. „Чуванє националного идетитету”. у ред. Юлияна Тамаша. Руснаци-Русини 1945-1995. Нови Сад: Филозофски факултет; ■ Интернет жридла у тексту навесц у класичних фуснотох, зоз назначеним приступом. Приклад: http://www.bbc. co.uk/news/ (Приступене 07. авґуста 2011); 
 ■ Список Литератури окреме по азбучним и абецедним шоре после тексту (Интернет жридла можу буц окреме); 
 ■ Додатки после списка литератури (у форми документох, або других цалосцох); 
 ■ На концу роботи Abstract и Keywords – по анґлийски.

маґазинованє и ознова вихасновйованє нєопасних одруткох” у Петроварину, на катастерскей парцели число 496/1, К.О. Петроварадин, Город Нови Сад, зоз надпомнуцом же ше технолоґия физично-механїчного третмана одрутних ґумох нє меня як анї капацитети маґазинованя и третману. Податки и документацию зоз вимоги ношителя проєкта мож видзиц у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду, Улїца Руменацка 110 а, Нови Сад, роботни днї од 10 до 15 годзин. Шицки заинтересовани, у чаше 10 днї од дня обявйованя того обвисценя, можу дац свойо думанє у писаней форми на адресу Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду.

OGLA[OVANW 021/6613-697, 021/ 6624/708 e-mail: ruske.redakcija@gmail.com informator@ruskeslovo.com 15. НОВЕМБЕР 2019.

informator@ruskeslovo.com

ВИШЛО НОВЕМБЕРСКЕ ЧИСЛО „ЗАГРАДКИ”

Штернацецеро першокласнїки у руских оддзелєньох у Коцуре и Дюрдьове зоз своїма учительками висликовани за насловни бок новемберскей „Заградки” шведоча же наша национална заєднїца ма будучносц. Фото памятки зоз найвекшей манифестациї дзецох „Червене пупче” зрадую даєдних учашнїкох тогорочного Швета дзецинскей шпиванки и танцу, а фотоґрафиї и вистки на 18. и 19. боку гуторя о означованю „Дзецинского тижня” у Руским Кере стуре, Коцуре, Дюрдьове и Будисави. Зоз литературних творох за наймладших читачох за тото число часописа вибрани писнї и приповедки руских писательох: Серафини Макайовей, Агнети Бучко Папгаргайовей, Ксениї Варґовей и драмска сличка Владимира Кочиша. У рубрики „Облачок до швета” представена сучасна писателька Николета Новак, добитнїца Награди за дзецинску кнїжку рока 2019, тогорочного Сайму кнїжкох у Беоґрадзе. У „Малей заградки” наймладши найду писню о пальцох поетеси Меланиї Павлович, а ту и Квиз о домашнїх животиньох, и илустрациї за вифарбйованє. Сотруднїки зоз школох у Руским Керестуре, Коцуре, Дюрдьове, Вербаше, Ґосподїнцох, Новим Садзе и Савиним Селу зоз литературнима и подобовима роботами виполнєли аж пейц боки у найновшим чишлє „Заградки”. О нєпреповедзеней злагоди у брамушнїкох, и о найстаршей рошлїни на Жеми можеце пречитац у рубрики „Най, най…”, а ту и два боки за розвагу. М. Р. 15. НОВЕМБЕР 2019.

ОД ДЕЦЕМБРА АКЦИЯ: ПОПУСТ 30 ОДСТО НА ШИЦКИ КНЇЖКИ „РУСКОГО СЛОВА” * дзе цо будзе *

ЗМАГАНЄ У ШТРЕЛЯЦТВУ И ҐУҐЛАНЮ Змаганє у штеляцтву и ґуґланю будзе отримане у Вербаше у просторийох Центра за физичну културу „Драґо Йовович” 16. новембра 2019. року. Сход екипох на 8 годзин.

И ДАЛЄЙ ВАРИМЕ ВЄДНО Понеже сце рубрику „Горуци тепши” крашнє прилапели, вона будзе и надалєй состойна часц наших новинох. Поволуєме вас же бисце и далєй зоз читачами „Руского слова” подзелєли рецепти, дали поради коло вареня, як лєгчейше и швидше увариц полудзенок, упечиц колачи и справиц даяки интересантни єдла. Пишце нам на адресу – РУСКЕ СЛОВО (ЗА РУСМАК), Булевар ошлєбодзеня 81, Нови Сад 21000, лєбо на емаил rusmak.ruske@gmail.com. Можеме сотрудзовац и пейґ Вайберу 069 67 33 15. Пошлїце нам идеї и висликуйце свой стол, окреме кед є креативни, бо зоз тим, єдни другим даме дзеку и вариц, и аранжирац. й нам и на е, пишце м й зу уд сотр м з горуцих пахнє! Ище раз, на мно урт приє тепшох ф

РУСКЕ СЛОВО 33

СПОРТ ЖЕНСКИ КОШАРКАШСКИ КЛУБ ,,ВЕРБАС МЕДЕЛА”

УКАЗАЛИ ДОБРЕ БАВИСКО КК „Вербас Медела” – КК „Червена гвизда” (Беоґрад) 51:62

Женски кошаркашски клуб ,,Вербас” основани 1973. року, а од 2011. є порядни член Першей Союзней Лиґи Сербиї. Найвекши успих того кошаркашского клубу тот же з рока на рок зазберує вше векше число дзивчатох зоз Вербасу и околїска, а чишлї коло 90 спортисткинї котри ше змагаю у шицких змагательских катеґорийох – мини баскет, младши пионирки, пионирки, кадеткинї, юниорки и сениорки Женски кошаркашски клуб ,,Вербас” Медела од тей сезони участвує у змаганю Першей женскей Фото: www.vrbas.net лиґи Сербиї. Кошаркашки ,,Вербасу” Медела у тей змагательней сеЗа домашню екипу найвецей, 17 поени посцигла Дуня зони витворели три пораженя и два побиди. Кошаркашки Ґверо, а капитен екипи Анастасия Подунавац стретнуце провадза темпо першей лиґи, о чим шведоча и два пре- закончела зоз 12 поенами и седем скоками. Добре бавишвечлїви побиди у остатнїх трох колох. Тренер верба- ско указали Марина Марчетич зоз 12 поенами, 5 скоками ских кошаркашкох тераз Блаґоє Ивич. и трома асистенциями, як и Ваня Мудреша зоз 11 поенаПрешлого тижня, 7. новембра, кошаркашки вербаского ми. клубу одбавели стретнуце зоз актуалним шампионом Комплетни упечаток на концу стретнуца бул же кажде ,,Червену гвизду”. И попри одличного бависка, пре три хто ше одволал поволанки домашнїх же би пришол до гаминути празного ходу кошаркашком з Вербасу ше нє по- ли ЦФК ,,Драґо Йовович”, нє побановал анї у єдней хвиспишело вивойовац побиду. льки. Шицки патраче присуствовали єдней одличней Вербащанки ше одлично указали у шестим колу Пер- борби полней набою, одличних поцагох, моцних дуелох, шей женскей лиґи Сербиї и од самого початку стретнуца навияня за обидва екипи, нєизвесносци по остатню хвивитворели предносц. У цеку першого полчасу резултат льку, єдноставно – шицкого того прецо кошарка и єден бул на їх боку. зоз найпровадзенших спортох. Остатнї квартал почал зоз виєдначеним резултатом Кошаркашки зоз ЖКК ,,Вербас” Медела за 23. новем51:51, а сам початок тей остатнєй часци стретнуца при- бер маю заказане стретнуце зоз екипу ,,021” у Новим Санєсол вецей премахнуца вербаскому клубу, и то ше ука- ду. зало як окреме значне за дальши цек стретнуца. Екипа Сениорски тим Вербас Медели участвововал 2016. ро,,Червеней гвизди” посцигла серию од 11 поени и сцигла ку у финалу Купа ,,Милан Циґа Васоєвич”, котрому були по резултат 62:51. И попри того, домашнї ше нє дали, и домашнї. Теди, после длугшого часу, велька гала Цензменшали розлику, алє заш лєм на концу резултат бул тра за физкултуру ,,Драґо Йовович” була виполнєна по 71:68 за госцинских зоз Беоґраду. остатнє место. Як коруна сезони 2013/2014. було припознанє Кошаркашского Союзу Войводини за найуспишнєйши кошаркашски клуб у Покраїни. Официйно, ЖКК ,,Вербас” бул найлєпши женски кошаркашски клуб у Войводини 2016. року и велька пиха цалей општини Вербас. Финансийну и технїчну помоц и потримовку ЖКК ,,Вербас” достава од Општинскей управи Вербас, Кондикторскей индустриї АД ,,Медела”, Центра за физкултуру ,,Драґо Йовович”, Готела ,,Бачка” АД Централ Вербас и Туристичней аґенциї ,,Тителпревоз” Кула.■ О. Русковски

34 РУСКЕ СЛОВО

15. НОВЕМБЕР 2019.

sport@ruskeslovo.com

ЗАКОНЧЕНА ЄШЕНЬСКА ЧАСЦ ПЕРШЕНСТВА ТРЕЦЕЙ РУКОМЕТНЕЙ ЛИҐИ „СИВЕР”

ПЛАСМАН СПОД МОЖЛЇВОСЦОХ Спортисти Рукометного клубу „Русин” прешлого тижня одбавели остатнє змаганє у єшеньскей часци сезони 2019/2020. хтору закончели зоз шейсц бодами на пиятим месце у Трецей рукометней лиґи сивер „Сивер” Кед бизме таки резултат поровнали зоз прешлорочним другим местом на таблїчки на концу єшеньскей часци сезони, лєгко бизме пришли до заключеня же тогорочни пласман нє потвердзує максимални потенциял хтори тота екипа може витвориц. Екипа часто бавела нєкомплетна пре рижни приватни обовязки, як старших так и младших бавячох, та ше то одражело и на конєчни пласман Рукометного клубу Русин у тей часци сезони. У седем одбавених колох зазначели два побиди, два змаганя одбавели нєришено, а три змаганя страцели. На тих седем змаганьох рукометаше дали 186 ґоли, а прияли 191 ґол. Уж традицийно, найлєпши ґолґетер екипи знова Гербут зоз датима 50 ґолами, а провадза го Салак зоз 32-ома ґолами и млади и вше лєпши Тома зоз 28 датима ґолами. Як гваря русиновци, зоз бависком у цеку сезони су задовольни алє су нєзадовольни зоз хвильковим местом на таблїчки, понеже тото 5. место нє праве одраженє квалитету екипи, алє потерашнє при самим верху таблїчки. Но, без огляду на пласман треба похвалїц бависко шицких младих бавячох хтори помали указую же на нїх

годно вше вецей раховац у дальших змаганьох. Вредни хлапци, пошвецени спорту, починаю указовац свой потенциял, хтори годзен прероснуц до позитивних резултатох у другей часци першенства. Вшелїяк же за їх успих заслужни вельки труд старших бавячох хтори мали дзеку робиц зоз нїма и пренєсц им свойо вецейрочне, спортске искуство. На концу тей єшеньскей часци сезони, остава наздаванє же у другей часци Першенства рукометаше Русину укажу свой прави квалитет и же своїх вирних навиячох обрадую зоз вецей побидами и кус висшим пласманом на таблїчки. Ан. М.

ОКРУЖНА КА ДЕТСКА ЛИҐА

ВШЕ МЕНЄЙ МОЦИ ПРИ КОНЦУ ПОЛУСЕЗОНИ У дзешатим колє Першенства кадетскей лиґи, всоботу 9. новембра, у Зомборе, ФК „Русин” страцел стретнуце од ФК „Жак” зоз Зомбору 4:2 (3:0). У першим полчасу, после двох корнерох домашнїх, бавяче Русину направели даскельо гришки и то их коштало три ґоли. Други полчас прешол вельо динамичнєйше, кед ше Русиновцом поспишело зменшац розлику у ґолох на 3:2, медзитим за ище єден ґол и евентуалне виєдначованє нє було моци. Єшеньска часц сезони очиглядно длуга и чежка младим бавячом Русину хтори наймладши у своєй екипи, и три мешаци на каждим змаганю давали свой максимум. Тиж єдна з причинох пораженя ФК „Русин”, окрем уж вислабених бавячох пре вичерпни змаганя и тренинґи, и тота же им на змаганю пре приватни причини хибели 15. НОВЕМБЕР 2019.

шейсцме бавяче, та нє мали анї єдного геверного бавяча на замени. До екипи Русину були уруцени троме бавяче зоз ґрупи пионирох. Так патраци, конєчни резултат змаганя цалком добри, з оглядом на тото у яким составе бавели фодбалере. Обидва ґоли за Русин дал Александар Тома, а на змаганю Русиновци бавели у составе: Чордаш, Семан, М. Надь, Бодянец, Югик, Джуджар, Чонка, Н. Ковачевич, Тома, Иличич, М. Ковачевич, Драґутинович. Остатнє єденасте змаганє у тей єшеньскей часци сезони 2019/2020. будзе отримане на домашнїм терену, на Ярашу, на соботу 16. новембра на 12 годзин, процив екипи ФК „Будучносц” зоз Младенова. Поволани шицки любителє фодбалу потримац младих Русиновцох на тим закончуюцим змаганю. Уход безплатни. Ан. М.

РУСКЕ СЛОВО 35

СПОРТ ПОДРУЧНА ФОДБАЛСКА ЛИҐА НОВИ САД

НЄОБЧЕКОВАНЕ АЛЄ ПРЕШВЕЧЛЇВЕ ПОРАЖЕНЄ ФК „Бачка” (Беґеч) – ФК „Бачка 1923” 2:0 (1:0)

БЕҐЕЧ: Стадион ФК „Бачка” у Беґечу. Главни судия Влада Пеїч (Нови Сад), помоцни Любица Полич (Ченей) и Бранко Добриєвич (Нови Сад). Жовти картон у екипи дюрдьовскей Бачки достал Петрович. БАЧКА: Смолян, Роґич, Данґубич, Петрович, Калайджич, Вуйович, Летич, Маркович, Солдат, Д. Тривунович и Станкович. Було три замени. У 46. минути вишол Станкович, а место нього вошол Дюрич, у 68. минути вишол Летич вошол Янкович, а у 85. минути вишол Роґич вошол Ґрбич. У 15. колу єшеньскей часци першенства Подручней фодбалскей лиґи Нови Сад, внєдзелю 10. новембра на фодбалским стадиону у Беґечу домашнї петнастопласовани ФК „Бачка” погосцел и победзел дзевятопласовани истомени фодбалски клуб зоз Дюрдьова. Гоч нагадована побида дюрдьовских фодбалерох и од вирних навиячох дюрдьовскей Бачки и од Управи клуба, нє дало им ше дац анї єден ґол гоч бавели зоз клубом хтори у вельо слабшей позициї, а у тей полусезони, по змаганє з дюрдьовску Бачку зазначели лєм три побиди и дзевец страцени змаганя. На самин початку стретнуца, у трецей минути, домашнї нашли „дзиру” у охрани госцох и дали перши ґол. У цеку першей часци стретнуца Беґечанє нєпреривни нападали и мали вецей шанси за ґол, алє лабда нє сцела слухац, а Дюрдьовачанє ше одлично бранєли. То бул резултат после першого полчасу. Одбрану свойого ґола Бачка добре предлужела и у другим полчасу, бо други ґол домашнї дали аж у 65. минути. Напад домашнїх бул добре орґанизовани, а ґол побиди бул ефектни. Дюрдьовчанє ше нє придали анї по-

сле другого ґола и нєпреривно пробовали найсц ришенє хторе би голєм зменшало предносц домашнїх. Так повесц, у остатнєй минути Душан Тривунович мал одличну шансу, алє и ґолман домашнїх одлично одбранєл свой ґол. Наздавайме ше же Дюрдьовчанє на тим стретнуцу нє мали щесца, понеже би и шлїдуюце змаганє дюрдьовскей Бачки мало буц потенциялна побида. После того змаганя ФК „Бачка 1923” на таблїчки Подручней фодбалскей лиґи забера место нїжей, односно ознова на дзешатей позициї од осемнац клубох зоз дзеветнац бодами. У шлїдуюцим, 16. колу, на соботу 16. новембра на 13 годзин у Степановичеве, Бачка будзе бавиц зоз шеснастопласованим ФК „Омладинац”. Потим, у 17. и остатнїм колу єшеньскей часци першенства, на нєдзелю 24. новембра на 13 годзин ФК „Бачка 1923” дочека ФК „Индекс” зоз Нового Саду котри уж даскельо кола твардо трима другу позицию, а по тераз ма єденац побиди и єдно страцене змаганє. С. С.

ФОДБАЛСКА ПАНОРАМА ОПШТИНИ ШИД

СРИМЕЦ ДРУГИ НА ТАБЛЇЧКИ У дванастим, предостатнїм колє єшеньскей часци першенства у Медзиопштинскей фодбалскей лиґи Срим, ґрупа Заход, фодбалере Сримцу з Беркасова на своїм терену прешвечлїво победзели Фрушкогорец з Мандєлосу зоз 4:0 . ОФК „Бикич” дома вицагнул бод, бо бавел нєришено 1:1 процив Словена зоз Руми. Єднота зоз Шиду як госц у Воґню страцела од Слоґи зоз 2:0, а Обилич 1993 зоз Куковцох на госцованю у Шашинцох победзел Шлєбоду зоз 4:0. Ґраничар з Адашевцох требал бавиц у Руми процив Фрушкей гори, медзитим тото стретнуце нє бавене, прето же,

36 РУСКЕ СЛОВО

як нєурядово дознаваме, Адашевчанє у тиму нє мали такволаного „бонус бавяча“. На таблїчки на першим месце БСК зоз Бешенова зоз 28 бодами, Сримец тераз на високим другим месце зоз 25 бодами. Обилич 1993 шести зоз 19, а ОФК „Бикич” седми зоз 18 бодами. Ґраничар дзешати зоз 12, а Єднота єденаста зоз 11 бодами. У остатнїм 13 колє на нєдзелю, Ґраничар у Адашевцох дочекує ОФК „Бикич”, Словен будзе домашнї Сримцу, Єднота дочекує Шлєбоду, а Обиличови 1993 приходзи Трґовачки зоз Сримскей Митровици. Вл. Дї. 15. НОВЕМБЕР 2019.

sport@ruskeslovo.com

ПОДРУЧНА ФОДБАЛСКА ЛИҐА ЗОМБОР

ПЕРША ПОБИДА НА ГОСЦОВАНЮ ФК „ЖАК” (Зомбор) – ФК „Русин” 2:7 (0:3)

Зомбор꞉ судия꞉ Петар Дражич, Радослав Раданович, Оґнєн Матич, ґоли за Русин дали꞉ Срдян Дюканович у 20. минути, Деян Давидович у 23., 32., 63. и 90. минути и Дражен Веселинович у 75. и 78. минути. РУСИН: М. Надь, Веселинович, Голик, Малацко, О. Маркович (Виславски), Бранкович, Дюканович (Боднар), Давидович, Д. Будински (Гарди) и Ф. Вуйович У три на стим колє Под руч ней фодбалскей лиґи Зомбор, всоботу, 9. новембра, ФК „Русин” победзел над ФК „Жак” зоз Зомбора, зоз резултатом 2:7 (0:3). Розлику у квалитету фодбалу було видно од самого початку змаганя. Фодбалере Русину були вельо озбильнєйша екипа хтора наруцела свой стил бависка. Так, у першим

полчаше, у 20. минути Срдян Дюканович дал перши ґол, а нєодлуга, три минути познєйше, ище єден ґол за Русин дал и Деян Давидович. У 32. минути исти бавяч Давидович, очивисно найрозположенши за даванє ґолох, дал и треци ґол за Русин, та на одпочивок Русиновци пошли зоз трома ґолами предно сци. У другим полчаше, у 63. минути до судзени пенал, та Давидович зоз 11 метерох трецираз затре сол процивнїцку мрежу. Домашнї ше нє мирели зоз таким резултатом, та по конєц змаганя бавели досц оштро. Так, по сле двох жовтих картонох бавячови ФК „Жак” и виключеня зоз бависка, Русиновци вихасновали свою нагоду зоз бавячом вецей, та домашнїм по конєц змаганя дали ище штири ґоли.

Як ше конєц єшеньскей часци Першенства приблїжує, охрана Русиновцох вше сиґурнєйша, а напад вше ефикаснєйши. Першу побиду дзе госцовали у тей єшеньскей часци першенства, Русиновци зазначели дзекуюци уж добре увежбаней екипи, алє на змаганю заш лєм треба визначиц найзаслуженших꞉ Деяна Давидовича зоз аж штирома посцигнутима ґолами, Дражена Веселиновича (2) и Срдяна Дюкановича (1). Русин ше тераз находзи на шестим месце на таблїчки зоз 23 бодами, а у шлїдуюцим 14. колє на нєдзелю, 17. новембра, будзе бавиц зоз ФК „Тврђава” зоз Бачу хтори тераз на осмим месце на таблїчки. Будзе то дерби двох екипох зоз штредку таблїчки, понеже госци забераю 8. место и маю лєм два боди менєй як Русин. Ан. М.

ПОДРУЧНА ФОДБАЛСКА ЛИҐА СУБОТИЦА

ИСКРА КОНЄЧНО ПОБЕДЗЕЛА ФК „Искра” – ФК „Препород” (Нови Жедник) 3:1 (3:0)

Коцур: стадион ФК „Искра”. Патрачох 100. Ґоли за Искру: Дамян Ґубаш, Марян Малацко и Синиша Дюкич ИСКРА: Калинич, Ери (Петрович), Пєшивац, Сталевич (Ваяґич), Дякович, Делич, Комазец, Малацко, Дюкич, Ґубаш и Сердар (Дакич). Искра после сериї од трох пораженьох конєчно освоєла нови три боди и зазначела важну побиду, насампредз пре здобуванє самодовирия пред остатнїма двома колами. Любителє фодбалу ше наздавали же у Коцуре Искра процив Препорода годна претаргнуц серию слабих резултатох, а фодбалером Искри ше то на концу и удало. Перши полчас прешол у подполней доминациї коцурских фодбалерох, а то потвердзує и резултат, понеже перши полчас закончени зоз резултатом 3:0 за Искру. На перши ґол ше чекало 30 минути, кед єдну добру акцию зоз ґолом закончел Дамян Ґубаш. Медзитим, пред тим ґолом Искра мала даскельо добри шанси, алє лабда нє сцела до ґолу. У остатнїх 5 минутох першого полчасу ришене питанє побиднїка, понеже перше Малацко, а вец и Дюкич вихасновали свойо шанси, та Искра зоз вельку предносцу пошла на одпочивок. Други полчас нє почал так як ше наздавала публика на стадионє. Госци вельо лєпше вошли до бависка у дру15. НОВЕМБЕР 2019.

гим полчаше и як час преходзел були вше опаснєйши за Искров ґол. У 67. минути Препород зоз пеналу мал шансу зменшац резултат, алє ґолман Искри, Калинич, одбранєл пенал. Медзитим, такой у шлїдуюцим нападу фодбалере Препороду заш лєм дали ґол, а после того ище баржей звекшали прицисок на Искров ґол. Як ше стретнуце блїжело ґу концу, вше ше баржей обачовало же госци лєпше физично пририхтани, алє на Искрово щесце нє мали моци посцигнуц високу предносц зоз першого полчасу, та Искра победзела. После 13 одбавених колох Искра и далєй на 13. месце на таблїчки зоз 15 освоєнима бодами. Шлїдуюце змаганє „Искра“ тиж будзе бавиц на домашнїм терену, на тот завод процив „Напредка“ зоз Надалю. З. К.

РУСКЕ СЛОВО 37

ИНТЕРМЕЦО

ГОРУЦИ ТЕПШИ (од Люпки Цвеїч)

Паризки кроасани

Поступок правеня До лїтного млєка положиц квас и 2-3 ложки цукру, кед почнє киснуц усипац до муки и додац єдно вайцо, єден мали йоґурт, кус солї и 2 ванелийово цукри. Загнєсц цесто и кед ше кус одпочинє, розогнац зоз розвалку на цо ценше и премасциц зоз маслом (марґарином) и цесто прескладовац. Цо ше вецей раз попрескладує цесто, кроасани буду лєпши. За цесто исто добре же би одпочивало и даскельо раз кисло. Густейше увариц ванелийов пудинґ. Окреме увариц бобкасту овоц, лєбо вишнї зоз ґустином и цукром же бизме достали желатиновану овоц. Порезац цесто на правоугельнїки и з єдного краю (так як на слики) цесто з нука зоз острожку попререзовац на пантлїчки же бизме достали красни випатрунок кроасанох. На єден конєц кроасани филовац зоз пудинґом и зоз желатиновану овоцу, лєбо лєм зоз нутелу и добре доокола поприцискац же би нє вичурело и круциц. Шоровац на тепшу и премасциц зоз вайцом.

Потребне: ■ ■ ■ ■ ■ ■ ■ ■ ■

500 ґр муки 1 сухи квас 7 ґр 3-4 ложки цукру дакус солї 2 ванелийово цукри 2 деци млєка 1 вайцо 1 мали йоґурт 100 ґр масла (марґарину) за премасцованє

Полнєнє: ■ нутела ■ густейши ванелийов пудинґ и овоц (лєбо маджун) уварене зоз ґустином (вишнї, бобкаста овоц...)

Печиц на 180 ступнї 15-20 минути Кед су упечени, мож, а нє муши ше их посипац зоз мелким цукром. * Таке цесто мож хасновац и за слани кроасани з тим же ше вец полня зоз даяку саламу и сиром, а потим, кед су на тепши, премасциц зоз вайцом и посипац зоз сусамом.

38 РУСКЕ СЛОВО

15. НОВЕМБЕР 2019.

rusmak.ruske@gmail.com ГОРУЦИ ТЕПШИ

преверени

(од Танї Салонтаї)

Биле месо зоз шампиньонами

Поради обисцу

На олєю попражце биле месо, а вец додайце шампиньони. Кед ше шампиньони видинстую, на концу додайце порезану Потребне: червену паприґу, броколи, соль, ■ 300 ґр билого попер, сойов премеса лїв и ище 10 мину■ 400 ґр ти шицко вєдно шампиньони попражце. ■ 1 червена паприґа ■ броколи ■ олєй, соль, ■ попер, сойов прелїв

Поволуєме вас на сотруднїцтво за рубрики Горуци тепши” и Поради обисцу” ” ” и на rusmak.ruske@gmail.com, лєбо посилац на вайбер на число 069 67 33 15. Напишце, висликуйце, пошлїце и порадзце и нас самих!

Пририхтали: Лю. Цвеїч и Т. Салонтаї

15. НОВЕМБЕР 2019.

Кед вам ше дакеди случело же вам ше колач нє удал, даваме вам даскельо совити хтори вам олєгчаю печенє колачох и тортох. *** Пред тим як почнєце печиц колачи, пречитайце рецепт голєм два раз же бисце були сиґурни же маце шицки состойки. *** Шицки состойки хтори стоя у фрижидеру (вайца, млєко, марґарин) виньце вонка и охабце на хижовей температури голєм єдну годзину скорей як цо плануєце печиц колач. Кед понагляце, вайца можеце зограц у мисочки зоз лїтну воду, млєко можеце зограц на цихим огню же би було лїтне, а марґарин нарезац на фалатки же би скорей омегчал. *** Меркуйце на час тирваня продуктох и же би були швижи, а окреме вайца. Кед сце нє сиґурни чи вайца швижи, направце єдноставни тест. Вайца положце до миски з воду – кед ше зачиря до води значи же су швижи. *** Нє отверайце дзвери на релни скорей як колач упечени, же би ше нє злєгнул. *** Поробце тест зоз зубодлобку! Кед на зубодлобки останю сухи отрушини, значи же ваш колач упечени. *** Охабце бисквит же би ше добре охладзел пред тим як на ньго положице фил лєбо ґлазуру. *** Кед хаснуйце сухи овоци лєбо лїсковци, орехи, мандулї, скорей як их положице до филу, помишайце их зоз єдну ложичку муки.

РУСКЕ СЛОВО

39

ИНФОРМАТОР, ОГЛАШКИ, ИНТЕРМЕЦО

ГЛАСНЇК ПО РУСКИ

НА БАЛУ У ДЮРДЬОВЕ...

РОК LXXV ЧИСЛО 46 (3863) НОВИ САД, 15. НОВЕМБЕР 2019.

■ НАЦИОНАЛНИ СОВИТ ПРИЛАПЕЛ ФИНАНСИЙНИ ПЛАН

Фото: Вероника Вуячич

ЦЕНА 30 ДИНАРИ

ячич и Л. Ву Кухар . Л : о т Фо

У проєкту идентификованя особох и подїйох зоз склєняних плочох фотоґрафох Будински зоз Руского Керестура, котру орґанизує Завод за културу войводянских Руснацох (ВР), а котри уж длугши час обявйовани на остатнїм боку новинох „Руске слово”, потребна векша помоц ширшей явносци. Велї од обявених фотоґрафийох уж идентификовани, алє о даєдних потераз зазначене барз мало податки. На Фейсбук боку Заводу за културу ВР до окремного албуму положени тоти фотоґрафиї, та ше модлї шицких котри дацо знаю о особох, подїйох,

Фотоґрафия: 0287P

Фотоґрафия: 0497P-B365

ОГЛЯДНУЦЕ НА ПРЕШЛОСЦ

часу, обставинох, обичайох, облєчиве и инши податки хтори вязани за тоти фотоґрафиї же би ше явели. Явиц ше мож прейґ порученя на Фейсбуку або коментару на фотоґрафиї, на имейл zavod.rusini@gmail.com лєбо на телефон 021/548-421. Кажда информация значна. Дзекуюци фотоґрафийом хтори настали у фотоґрафскей роботнї Будинскових, а котри диґитализовани на склєняних плочох, зачува ше шведоченє о живоце людзох и подїйох и велїх податкох цо припадаю културно-историйному скарбу Руснацох на тих просторох.

Даєдни фотоґрафиї обявюємє вецей раз, понеже за нїх дотераз нєт податки.

■ УЧИМ + ЗНАМ = ВРЕДЗИМ