Issuu

ГЛАСНЇК ПО РУСКИ РОК LXXII ЧИСЛО 46 (3707) НОВИ САД, 18. НОВЕМБЕР 2016.

ЦЕНА 30 ДИНАРИ

■ ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ

– НАЙСЛАДШЕ РЕМЕСЛО

ОГЛЯДНУЦЕ НА ПРЕШЛОСЦ читачох новинох „Руске слово” же би помогППреоволуєме ли препознац особи на старих фотоґрафийох. точне идентификованє особох на сликох, хтори маю окремну музейну вредносц, потребна помоц од ширшей явносци. Шицки фотоґрафиї настали у дакедишнєй фотоґрафскей роботнї Бруґошових у Руским Керестуре. Кажду фотоґрафию ше подпише зоз одредзену шифру, та кед же препознаце даєдну, лєбо вецей особи на фотоґрафиї, модлїме Вас же бисце явели до Заводу на число телефона 021/548-421, лєбо на мейл: zavod.rusini@gmail.com.

■ „КОСТЕЛЬНИКОВА ЄШЕНЬ” Фото: Наташа Гайдук

И КНЇЖКА

Фотоґрафия: K001_0017P

СТАНОВИСКА ЧЛЕНОХ НАЦИОНАЛНОГО СОВИТУ РУСНАЦОХ

ВШЕ БУДЗЕ НАША МАТКА Пише: Наташа МАКАЇ-МУДРОХ, директорка РКЦ и членїца Националного совиту Руснацох

Фото: П. Стошич

„...Руски народ ище нїґда нє мал таки повольни условия, ки, а исти. Прилагодзени варошу. Основа – рускосц, а прето треба да их вихаснує, т. є. да ше с подполносцу додатки провадза варошски живот и „цошка цо иншаке”. прилапи роботи же би очувал свою народносц и розвил И подписуєме квалитет. То барз важне. свой язик.“ – так записане у записнїку зоз Першей глав- Цешим ше же шицки фахово руководителє секцийох маю ней Скупштини снованя секциї „Рускей Матки”, отри- сцелосци и витирвалосци твориц за свой народ. У нас ше твори зоз шерца. Кажде з нас до того Дружтва уткал часц маней у Новим Садзе, 10. фебруара 1946. року. И, ниа, прешли од теди полни 70 роки! Ми ту, на истей себе, дахто вецей, дахто менєй, алє РКЦ (Матка) наисце адреси, зоз истим цильом. Правда, под другим меном и место дзе ше шицки дзечнє сходза. єст нас вельо вецей. Була „Руска Матка”, КУД „Максим Просториї, нажаль, таки яки су. Руски културни центер ту Горки”, „Барвинок”, Руске културно-про свитне дру- жедляри. Чи ше будзе валяц, чи ше будзе правиц нове, кежтво, а тераз зме Руски културни центер. Як ше меняли ди ше даякей пременки по тим питаню можеме наздачаси, так ше меняла назва, алє нашо Руснаци, а и нє лєм вац... На тоти питаня одвит чекаме роками. А будинок препада. И нє цешиме Руснаци, и тераз гуторя же ше зоз тим же на цо иду до Матки. У своєй широкей палети понукнуцох, попри фолклорних Велька ми чесц же ше пра- змистох, Новосадянє маю и барз успишни и квалитетни здабе. Пробуєме „нашминкац” же би кеве мнє ушло буц руководзаалтернативни змисти... Иншаки танци, ца у тим ювилейним року. иншаки аранжмани, „моцнєйши” театрални представи, льо-тельо було красше и приємнєйше. РеПравда, кельо теди були иншаки младежски програми, иншаки способ роботи новирали зме Клуб, вигодни условия, тераз у з дзецми. Иншаки, а исти. Прилагодзени варошу. тим виберанковим року, Основа – рускосц, а додатки провадза варошски живот и потим Малу салу, алє остало нам ище вельо кед финансиї за културу „цошка цо иншаке” того цо би меняц. вельо менши як потерашнї, направиц преславу яку зме наисце задумали – нє лєгко. Нє прешол ище анї рок як сом на тим роботним месце. Вшелїяк, шицки програми, котри отримани у тим року, а Задовольна сом кельо того за тот час зробене. Анї єдна пременка нє лєгка. Якошик сом самей себе дала задаток було их надосц, були у знаку ювилея. Тото цо ме окреме радує, то факт же Руски културни тот перши рок звикнуц ше єдни на других. Шлїдующи центер (РКЦ) нє траци на своїм квалитету. У своєй ши- три, по конєц мандату, дац ше до реновираня, твореня рокей палети понукнуцох, попри фолклорних змистох, нових програмох, робиц на лєпшей реклами РКЦ, уклюНовосадянє маю и барз успишни и квалитетни алтерна- чованя нових людзох до роботи. тивни змисти. Од исконского по ултра модерне. Правда, Члени РКЦ указали же маю дзеку присц робиц чи поєчасто ше то знєважує, нє препознава, и нє припознава. динєчно, чи на роботни акциї. Шицким нам важне же би Голєм нє явно. Озда прето же виходзи звонка якогошик нам Матка, у хторей ше сходзиме, була цо красша и чинадрилєного рамика. Иншаки танци, иншаки аранжма- стейша. Окреме пре дзеци. Им треба створиц условия ни, „моцнєйши” театрални представи, иншаки младеж- же би дзечнє ту приходзели. И же би єдного дня предлуски програми, иншаки способ роботи з дзецми... Инша- жели тото цо ми робиме. На концу, можеме ше похвалїц же нам активни велї секциї: Дзецински фолклор РКЦ, Дзецински хор РКЦ, Мишани хор „Гармония”, Вивод зацки фолклорни ансамбл, Фолклорни ансамбл ветеранох, Народни орке стер РКЦ, Женска шпивацка ґрупа, Хлопска шпивацка ґрупа, Драмски студио РКЦ... По часточку зоз шицкого того будзеце мац нагоду дожиц од 18. по 20. новембер того року, кед буду закончуюци програми 70рочнїци. Щиро поволуєм шицких же би возвелїчали тото нашо вельке швето.■

2 РУСКЕ СЛОВО

Становиска висловени у тим тексту виключно авторово и нє вше одражую ушорйовацку политику новинох „Руске слово”

18. НОВЕМБЕР 2016.

ЗМИСТ

УВОДНЇК Пише: Иван САБАДОШ, заменїк одвичательного редактора

■ Тижньовнїк 4. Конституовани Пододбор за демоґрафию 6–7. Обезпечени условия за емиґрантох у Шидзе

■ Нашо места 9. Означени Дзень Општини Жабель 12–13. Леґализация обєктох у Новим Садзе

■ Култура и просвита 14–15. Кельо ше у нас чита кнїжки? 21. Отримана 17. Подобова колония „Няради”

■ Дом и фамелия 17–19. Вше чежши стан у державних апатикох 20. ЖеноблоґИя

■ Людзе, роки, живот 22–23. Торти и колачи Мариї Балоґ з Дюрдьова

■ Економия 24–25. Микола Винаї о паприґарстве у Керестуре

■ Духовни живот 26. Означени ювилей Каритасу у Керестуре

■ Информатор

28–32. Оглашки и In memoriam

■ Спорт 33. Подручни фодбалски лиґи 34. Резултати ФК „Петровци” у ювилейним року На насловним боку – Єшень Авторка фотоґрафиї – Наташа Гайдук

СИҐУРНИ КРОЧАЙ ПО ЦЕНКИМ ЛЯДУ Конєчно конституовани Пододбор за демоґрафию, цело Националного совиту Руснацох хторе формално и орґанизацийно часц Одбору за службене хаснованє язика и писма, а у пракси ма задаток координовац шицки институциї и активносци унапрямени на очуванє численосци рускей заєднїци у Републики Сербиї. Окрем же така инициятива артикулує особни, интимни интерес рускей заєднїци, значна є и пре формални причини, понеже од численосци националней заєднїци завиши и очуванє велїх здобутих правох, та и тих сущних як цо школски оддзелєня по руски, медиї, лєбо право на службене хаснованє язика и писма, од чого пошлїдково завиши и софинансованє националней култури. Бо, дацо од спомнутого, скорей лєбо познєйше будзе загашене як безсмислове, кед го нє будзе хто хасновац. Кед лєм настала идея о Пододбору за демоґрафию, окрем добрей намири, нєбарз було ясне цо и як вон ма робиц, а дзепоєдни идеї озбильно заґажовали до популизмa и права поєдинца на шлєбодни вибор и приватносц. Тераз, медзитим, перши конкретни наяви з того Пододбору нагадую же єст витворлїви и практични идеї. Ище важнєйше же ше рушаю у узким просторе медзи потребами и можлївосцами хтори дошлєбодзує закон. Конкретно, по важацим закону, а пре дзепоєдни злохаснованя у векших и политично моцнєйших меншинских заєднїцох, вецей нїхто, окрем Републичней виберанковей комисиї, нє може розполагац анї правиц нїяки лїстини по националним ключу, а за зверлївосц особних податкох гражданох Сербиї, достатих на попису, ґарантує Републични завод за статистику, закони и Устав. Добре же Пододбор то бере як аксиом у роботи, а опредзелєни є потребни податки зберац компаративно зоз явних жридлох, цо чежша, алє леґитимна опция. У медзичаше, дзепоєдни идеї и конкретни активносци хтори ше зявели у обласци роботи того Подобору, як цо синхронизованє рисованих филмох, авдио-кнїжки за дзеци, лєбо орґанизовани превоз наймладших членох новосадского РКЦ, вшелїяк треба привитац.

* ”РУСКЕ СЛОВО” – гласнїк по руски * Виходзи каждого пиятку * Снователь Национални совит рускей националней меншини * Видава НВУ ”Руске слово”, Нови Сад * Перше число вишло 15. юния 1945. року у Руским Керестуре * Адреса: НВУ ”Руске слово”, Булевар ошлєбодзеня 81/7, 21000 Нови Сад * Редакция: заменїк одвичательного редактора Иван Сабадош – редакторе/ки – Дюра Винаї, Мирон Горняк-Кухар, Михайло Зазуляк, Александар Паланчанин, Олена Планчак-Сакач, Славица Фейса, Ясмина Дюранїн; новинаре/ки – Мария Афич, Влада Дїтко, Сенка Надь, Сандра Саламун, Ана Маркович, Танита Ходак * Язична редакторка – Блажена Хома-Цветкович * Технїчна редакторка – Люпка Цвеїч; компютерски обробок – Вероника Вуячич, Мария Гудак, Таня Салонтаї * Телефони: 021/6613-697, 021/6624708, 021/6623-076; 021/6621-433 * Телефакс 021/528-083 * Предплата за цали рок: у жеми 1 500 динари, а у иножемстве 100 евра * Жиро-рахунок Banca Intesa a.d. Beograd 160-923244-82 * Девизни рахунок 160-0050870024999-53 * Рукописи ше нє враца * Друкує Друкарня ” Maxima graf” Пет роварадин * E-mail: ruske.redakcija@gmail.com * Web site: www.ruskeslovo.com * YU ISSN 0350-4603 * COBISS SR-ID 15915778 * Друковани тираж 2 100 *

Direktorka MARTICA TAMA[ *** Odvi~atelqni redaktor dr BORIS VAR]A

18. НОВЕМБЕР 2016.

РУСКЕ СЛОВО 3

ТИЖНЬОВНЇК КОНСТИТУОВАНИ ПОДОДБОР ЗА ДЕМОҐРАФИЮ НАЦИОНАЛНОГО СОВИТУ РУСНАЦОХ

СТАТИСТИКА РОЗВОЮ НАШЕЙ ЗАЄДНЇЦИ

З намиру же би ше блїжей провадзело число новонародзених дзецох и нашей заєднїци, и же би ше старало о їх одрастаню, у рамикох Националного совиту почал дїловац Пододбор за демоґрафию хтори припада Одбору за службене хаснованє язика и писма. Конститутивна схадзка Пододбору отримана пондзелок, 15. новембра у просторийох КПД „Карпати” у Вербаше. На схадзки присуствовали пецеро з шейсц членох Пододбору, як и подпредсидатель Националного совиту Микола Шанта, предсидатель Вивершного одбору Желько Ковач и секретар Совиту Таня Арва Планчак. Члени Пододбору за предсидателя вибрали Борислава Сакача з Нового Саду, а потим прилапени и Дїловнїк о роботи и утвердзени цилї и плани роботи Пододбору. Як визначене на схадзки, Пододбор за демоґрафию ше будзе старац о наймладших у нашей заєднїци, осносно будзе провадзиц єй рост и розвой.

ФИНАНСИЇ Як єден зоз способох финансованя водзеня демоґрафскей политики спомнуте и снованє окремного фонда, а на схадзки члени Пододбору розподзелєли и средства хтори Совит скорей опредзелєл за його потреби. Векша часц пенєжу нaменєна за числени дзецински активносци у Руским културним центру у Новим Садзе. Менша будзе вихаснована за финансованє винчованкох за новонародзени дзеци у нашей заєднїци у тим року.

– Ми як меншина вше маме упечаток же нас єст менєй, цо нє цалком точне, алє обєктивно, статистика указує свойо нєприємни факти. Прето основани тот пододбор, хтори би дал напрямки, односно платформи у хторих би ше мали витвориц одредзени програми за одредзени возрости – предшколски дзеци, школски и штредньошколски, праве прето же то период у хторим ше єдна особа першираз стрета лєбо учи на своїм язику,

хтори познєйше будзе волац мацерински лєбо язик штредку, а то у зависносци од того цо му понукнуте. Кед таке понукнуте, вец векши шанси же ше будзе и хасновац бо иншак то будзе лєм теоретична норма на паперу, так же важне у тим периодзе понукнуц даяки конкретни змисти – толкує предсидатель Пододбору Борислав Сакач и додава же на тих змистох нє буду робиц лєм члени Пододбору, алє ше буду хасновац и знаня и искуства людзох хтори фаховци праве у одредзених обласцох. По шлїдуюцу схадзку у планє виробок календара подїйох значних за функционованє того цела, як и спомнутих платформох за предшколски, школски и штредньошколски дзеци. Члени Oдбору беше-

довали о способох на хтори годно позберац руски дзеци зоз наших местох, заєднїцких стретнуцох и активносцох, проблему руских оддзелєньох у Дюрдьове и Коцуре, та о дзецох зоз мишаних малженствох. Констатоване же родичом потребне понукнуц квалитетни и добре орґанизовани змисти, зоз хторима ше их прицагнє. – Як перши крочай, мушиме понукнуц людзом идею и информацию. То будзе на сайту Националного совиту, хтори прешириме зоз линками хтори младим паром, лєбо людзом хтори планую, лєбо уж маю дзеци даю одредзени идеї и информациї же цо, дзе и як мож витвориц. То з єдного боку будзе интересантне родичом, а нам похаснує, бо будзе места же би ше охабело мено и презвиско и ми будземе мац евиденцию же хто ту шицко заинтересовани – гвари Сакач. Праве пре евиденцию членох нашей заєднїци, на схадзки поведзене же ше почнє водзиц статистику народзеня дзецох. Сакач визначує же то дакус деликатна тема, понеже держава нє допущує формованє нїяких спискох на основи националней припадносци, алє евиденцию мож водзиц на иншаки способ. – Нєобходна нам информация кельо людзох маме, кельо маме особи на котрих маме думац и о котрих ше будземе старац. То мож поробиц поштредно прейґ матрикулох, церковних спискох, и думам же на тот способ облапиме коло 80 – 90% нашого жительства. Намира нам направиц проєкт зоз хторим матрикули положиме до електронскей форми. Направи ше база, сайт хтори шицки, та и ми, годни хасновац – потолковал предсидатель Пододбору за демоґрафию Борислав Сакач. Т. Ходак

БЕОҐРАД

ВЄДНО ПРЕД ВЕКШИНСКУ ЯВНОСЦУ

Представителє вироятно шицких националних меншинох у Сербиї хтори орґанизовани прейґ националних совитох, буду участвовац на заєднїцким представяню з нагоди Медзинародного дня людских правох, 10. децембра у Беоґрадзе, догварене на схадзки представительох Совитох з директорку Канцелариї за людски и меншински права Влади Републики Сербиї Сузану Паунович прешлого тижня у Беоґрадзе.Орґанизатор представяня националних меншинох будзе спомнута Канцелария, хтора и иницировала же би ше Медзинародни дзень людских правох першираз того року означело и з вельку манифестацию пошвецену припаднїком националних меншинох. Як гварел предсидатель Вивершного одбору Националного совиту Руснацох Желько Ковач, котри вєдно зоз секретаром Совиту Таню Арва Планчак присуствовал на догварки у Канцела-

4 РУСКЕ СЛОВО

риї за людски и меншински права, задумка же би представянє меншинох котри жию у Сербиї убудуце постало пракса на Медзинародни дзень людских правох. – Представителє 17 од 19 националних совитох потримали и привитали тоту идею Канцелариї, визначуюци як барз добру задумку же би ше того, а вец и шлїдуюци роки, национални меншини котри жию у СербиївєдноинаєдниммесцепредставелиуБеоґрадзе– гварелКовач. Як плановане, заєднїцка, комбинована културно-уметнїцка програма 10. децембра (собота) будзе отримана у єдней з галох Беоґрадского сайму од 10 до 16 годзин, а попри наступу ансамблох припаднїкох меншинох, буду орґанизовани и окремни штанди за представянє националних кухньох, народного облєчива, старих ремеслох, сувенирох, кнїжкох и виданьох на язикох меншинох и других змистох. М. З. 18. НОВЕМБЕР 2016.

ТИЖНЬОВНЇК

ВЄДНО О ЗАЄДНЇЦОХ НОВОГО ЧАСУ Реґионална конференция о меншинских и локалних медийох, под мотом „Заєднїци нового часу”, отримана прешлого тижня у новосадским замку Едьшеґ

Фото: В. Вуячич

Пията по шоре Конференция мала три панели на хторих ше дискутовало о роботи и розвою локалних медийох и медийох на язикох националних меншинох. През бешеду новинаре, редакторе, менаджере и други поволани панелисти бешедовали о улоги тих медийох у дружтву, о феномену припаданя заєднїци, о шансох за їх лєпше позиционованє, як и о нових медийних концептох. Конференцию отворел подпредсидатель Покраїнскей влади Дьордє Миличевич, хтори визначел же того року за 22 новини на 8 язикох з покраїнского буджету видвоєни вецей як 264 милиони динари, цо 90 одсто з цалосних видвойованьох за потреби шицких медийох у нашей покраїни, уключуюци и за тоти по сербски, а най-

менєй тельо будзе заплановане и у буджету за 2017. рок. Вон визначел и же ера интернету и диґиталних технолоґийох и пред тоти медиї приноши надосц спокуси, та визначел же Покраїнска влада у складзе зоз своїма можлївосцами помогнє медийом звладац их. Тото цо дало окремне значенє тогорочней Конференциї то же дньово новини на мадярским язику „Мадяр со” прияти до Европскей асоцияциї дньових новинох на меншинских и реґионалних язикох МИДАС. Як визначел член Управного одбору МИДАС-у Боян Брезиґар, то єдини дньово новини по мадярски хтори прияти до тей Асоцияциї. После дискусийох дошло ше до вецей заключеньох, а дзепоєдни з нїх тоти же диґитални платформи меншинских медийох нє представяю ризик од траценя идентитета и же вони маю, медзи иншим, задаток принєсц язик меншини до каждого обисца, и на тот способ звекшац свою видлївосц у цалим дружтве. Шлїдуюцого року тота Конференция прерошнє до европскей конференцийней платформи як резултат успишней пейцрочней роботи. Конференцию орґанизовали „Мадяр со”, „Герор медия понт”, Асоцияция медийох и „Giacomelli mediа”, под покровительством Министерства култури и информованя и Покраїнского секретарияту за културу, явне информованє и одношеня з вирскима заєднїцами. Медзи медийнима партнерами Конференциї и НВУ „Руске слово”. Я. Дюранїн 18. НОВЕМБЕР 2016.

ДЕЛЕҐАЦИЯ РУСКЕЙ МАТКИ У ПОКРАЇНСКЕЙ ВЛАДИ

ЗЛЄПШАЦ СТАТУС СЛАВЯНСКИХ МАТКОХ Делеґация Рускей матки Сербиї, у хторей були предсидатель Матки Дюра Папуґа, заменїк предсидателя РМ Миломир Шайтош, членїца Управного одбору РМ Аранка Медеши и подпредсидателька Реґионалного одбору Матки за Срим Саня Тиркайло, стреду, 9. новембра, прията у Покраїнскей влади дзе их привитал предсидатель Иґор МировичЯк после схадзки сообщене на порталу Покраїнскей влади, представителє Рускей матки предсидателя Мировича упознали зоз своїма найзначнєйшима активносцами на очуваню идентитету Руснацох у Сербиї, як и з проблемами з хторима ше Матка стрета у реализованю своїх програмох. Покраїнски премиєр з тей нагоди гварел же Покраїнска влада отворена за сотруднїцтво и же потримує програми з хторима ше унапредзує уровень витворйованя правох националних меншинох. На схадзки догварене о сотруднїцтве з Покраїнским секретариятом за културу, явне информованє и одношеня з вирскима заєднїцами хторе ше одноши на потримовку програмом у матки року. Як после стретнуца у Покраїнскей влади за нашо новини гварел предсидатель Рускей матки Дюра Папуґа, праве тому питаню – ришованю статуса и способу финансованя роботи и активносцох славянских маткох у Войводини, односно Сербиї, на тих розгваркох була дата окремна увага: – Предсидатель Покраїнскей влади информовани о дотерашнїх заєднїцких активносцох Рускей матки, Матки словацкей и Бунєвскей матици, вєдно з Матицу сербску, о явним спозорйованю на урядове, законске знїжованє статуса славянских маткох з дружтвених орґанизацийох од окремного националного интересу на уровень здруженьох гражданох и о виключно лєм проєктним финансованю їх роботи и активносцох, хторе ше у нашей пракси применює од 2011. року – гварел Дюра Папуґа, додаваюци же того року єдна часц почежкосцох у роботи и активносцох Матици сербскей уж превозидзена, цо може буц модел и за други матки. Заменїк предсидателя РМ Миломир Шайтош у писаней вияви за наш медий гварел же на тим стретнуцу предсидательови Покраїн-

Фото: АПВ

ПИЯТА РЕҐИОНАЛНА КОНФЕРЕНЦИЯ О МЕНШИНСКИХ И ЛОКАЛНИХ МЕДИЙОХ

скей влади презентовани резултати 25-рочней роботи Рускей матки на полю чуваня идентитету руского народу, як на тих просторох так и у Европи, насампредз прейґ Шветового Конґреса Русинох/Руснацох/Лемкох и його Шветовей Ради. Як гварел Шайтош, надосц бешедоване и о пред мешацом отриманим першим „Русин Филм Фесту” и репутациї хтору здобул, дзе визначене же „гоч з боку орґанизаторох глєдана потримовка, Фестивал нє потримала анї єдна институция Руснацох Сербиї. – Заключене же таки стан нєодвитуюци, же то будзе нужне пременїц, насампредз з помоцу одвитуюцих покраїнских секретариятох – гвари Шайтош, додаваюци же делеґация Рускей матки предсидательови Покраїнскей влади винєсла и почежкосци з финансованьом єй проєктох з боку Националного совиту Руснацох и Заводу за културу войводянских Руснацох, алє визначела и позитивне одношенє медийох по руски ґу Рускей матки. М. Зазуляк

РУСКЕ СЛОВО 5

ТИЖНЬОВНЇК У ШИДЗЕ ПОРИХТАНИ ЗА ЖИМУ

ОБЕЗПЕЧЕНИ ДОСТОЙНИ УСЛОВИЯ ЗА МИҐРАНТОХ Пише: Владимир ДЇТКО

Локална самоуправа у Шидзе цалком порихтана адекватно ше старац о миґрантох у трох прилапних центрох на своїм подручу и през жиму, а безпечносц у општини на вельо висшим уровню як цо була у єдним периодзе пред даскельома мешацами

о порученє помоцнїка предсидателя Општини Шид Ивици Йовича, хтори и предсидатель општинского Совиту за управянє з миґрациями. Спомнуте цело координує зоз шицкима активносцами з державнима орґанами, установами и подприємствами хтори ше стараю о потребох миґрантох на териториї шидскей општини. Уж длугши час у трох прилапних центрох число миґрантох ше руша коло два тисячи особи и як наглашене, их число ше у тей општини нє будзе звекшовац. У прилапних центрох запровадзени одвитуюци активносци же би ше злєпшало условия пребуваня, окреме тераз кед идзе жима.

ПРОБЛЕМИ НА ГРАНЇЦИ Початком тижня, ґрупа миґрантох направе а инцидентна сербско-горват скейгранїци у реону преходуШид-Товарник, понежепребили ограду и насилу пробовали войсцдо Горватскей, одкаль их полицийни кордон врацел назад на нїчию жем. Медзитим, як пренєсли медиї, нє слово о миґрантох хтори змесцени ушидских прилапних центрох, алє ґрупи хтора пешо сцигла з Беоґраду по авто-драги, з намиру войсц до Горватскей и предлужиц далєй до державох заходней Европи хтори їх конєчни циль. Медиї наводза же ше роби о державянох Авґанистану и Пакистану хтори ше нє сцу реґистровац у прилапних центрох на подручу Републики Сербиї и так здобуц урядови вибеженски статус, алє инсистую предлужиц до ЕУ. И. С.

6 РУСКЕ СЛОВО

– У прилапним центре „Принциповец“ будзе направени ище єден санитарни ґузел, а подобни роботи буду и у Шидзе и Адашевцох, же би ше обезпечело ище висши уровень гиґиєни. Комесарият за миґрациї и вибеженцох задлужени за старанє о змесценю, зогриваню, води и електричней енерґиї, а Червени криж и нєвладово орґанизациї за обезпечованє и дистрибуцию поживи. През лєто єден час було вецей ексцесни ситуациї и каребни дїла хтори спричинєли дзепоєдни миґранти. То знємирйовало домашнє жительство алє з велькима напруженями компетентних, тот проблем провозидзени – наглашел Ивица Йович и надпомнул же Шид постал добри приклад як ше треба старац о миґрантох, а з тоту оцену ше зложели и медзинародни орґанизациї. По словох помоцнїка предсидателя Општини Шид, хтори и предсидатель општинского Совиту за управянє з миґрациями, миґрантска криза на єден способ аж постава и розвойна шанса шидскей општини, а донаторе порихтани помогнуц явним подприємством и установом хтори ше стараю о миґрантох. Наш собешеднїк наглашує же прейґ донацийох достата цистерна за воду за пице до ЯКП „ Водовод“, а ЯКП „Стандард“ достало два камиони за одвоженє шмеца. По конєц рока 18. НОВЕМБEР 2016.

ТИЖНЬОВНЇК сцигнє и специялни камион за вичисцованє канализациї. Тиж даскельо санитетски превозки до стал и Дом здравя Шид. Зявенє хторе практично нє мож обкеровац у позарядових ситуацийох дзе вельке число людзох зме сцене на малим про сторе, у шицких трох прилапних центрох то зявенє тїле сних вшох, та такой запровадзени процивепидемиолоґийни и превентивни мири. – Шицки особи зме сцени у миґрант ских центрох препатрени, дати третман з защитнима перметинскима препаратами, а миґрантом под зелєне нове облєчиво и по сцелїна. По ступок повторйовани три раз на кажди дзешец днї. Унапред зени и общи гиґиєнски мири у прилапних центрох, и тераз мож повесц же мири превентиви да ли ре -

Ивица Йович

зултати – наглашує др директор Дома здравя у Шид зе Крсто Куреш, хтори и главни координатор шицких здравствених службох на подручу општини хтори ше стараю о здравю миґрантох. Кед слово о ко стираню, Червени криж и да лєй координує розпод зельованє поживи хтора ше обезпечує прейґ Червеного крижу Сербиї и потримовки Медзинародней федерациї Червеного крижу, а тиж допомага и гуманитарна орґанизация „Хелп” и други партнере як и Министерство роботи, занято сци, социялних и борецких питаньох. – Окрем єдзеня, дзелїме и такволану „сладку програму”, одно сно лакотки, як и пакети средствох за особну ґиґиєну, и одвитуюцу ґардеробу – толкує секретарка Червеного крижу Шид Душица Полетан, хтора ше наздава же тота гуманитарна орґанизация и през жиму годна отримац порядне подмирйованє тих потребох за миґрантох зме сцених у шидских прилапних центрох.■ 18. НОВЕМБЕР 2016.

STANOVISKA Пише: Мирослав ЗАДРЕПКО новинар

ХТО СЦЕ БУЦ ПРЕДСИДАТЕЛЬ? Велї нє верели же би Доналд Трамп могол буц вибрани за предсидателя Зєдинєних Америцких Державох, алє заш лєм, то ше случело. Тиж так мало хто думал же у Болгарскей на виберанкох за предсидателя победзи кандидат хтори до виберанкового змаганя убегнул просто зоз войска и полуанонимни є у политичних кругох. На парламентарним уровню, завлоньским, подобна бешеда була и за Сиризу у Греческей, алє ниа, тота „ нєозбильна и прерадикална лївица” нєшка на власци. З другого боку, у нашей жеми велї думали же рух „Досц було” нє прейдзе цензус, а з парадиґматского Любиши Прелетачевича Белого ше вишмейовали як з добрей франти на рахунок домашнєй политичней сцени. Тераз, ем Радуловичово у националним Парламенту, ем Бели на чолє другей по велькосци одборнїцкей ґрупи у општини Младеновац. На гевтим цмейшим боку политичней сцени, ширцом Европи маме змоцньованє националистох хтори за велї проблеми у дружтве предкладаю радикални ришеня котри маю мало вязи зоз 21. виком, цивилизованим справованьом, гуманима и гражданскима вредносцами, та и здравим розумом. Кед би таки приклади було менєй, могло би повесц же то лєм винїмки, алє з оглядом на тото же кельо раз людзе у рижних державох обрацели хрибет профе сийним политичаром и здирветому естаблишменту хтори им роками, менєй лєбо вецей, приповедаю исти приповедки, од хторих ше мало цо витворює у пракси, то уж нє винїмки, алє дацо цо годно по стац правило. Людзом досц естаблишменту и жадаю цошка нове, дакого хто нє компромитовани, до кого годни вериц и хто будзе їх нова надїя за лєпши живот. Голєм док их и тот нови нє знєвери... Е тераз, якей то ма вязи зоз нами? Ма, и то велькей, понеже нас найпознєйше нарок у маю чекаю виберанки за предсидателя Сербиї. Гоч функция предсидателя у нашей жеми, менєй-вецей, протоколарна, нєписане правило нашого политичного живота гвари же хто траци ме сто предсидателя Сербиї, на шлїдуюцих виберанкох траци и векшину у републичней Скупштини. Того свидоми и власц и опозиция, лєм же владаюци странки у лєгчейшей и безпечнєйшей позициї, бо опозиция у тей жеми така яка є – розєдинєна, повадзена, суєтна и лїха. Лидере ше сходза, радза, шицким полни уста того же опозициї нєобходни єдинствени кандидат. Медзитим, нїхто ище нє назберал шмелосци и припознал же шансу будзе мац лєм особа хтора потераз нє була у политики, нє компромитована є, и нє розцагована по медийох. И на концу концох, особа хтора дотераз нє вишла народу на верх глави. Кед ше спатри шицко цо ше остатнї час случує у швеце, „швижа крев” можебуц ризична опция, алє вироятно єдина хтора може дац резултат. Становиска висловени у тим тексту виключно авторово и нє вше одражую ушорйовацку политику новинох „Руске слово”

РУСКЕ СЛОВО 7

НАШО МЕСТА У КЕРЕСТУРСКЕЙ ШКОЛИ ОЗНАЧЕНИ ДЗЕНЬ ПАРЛАМЕНТАРИЗМА

МАТУРАНТИ ОТРИМАЛИ СИМУЛАЦИЮ СКУПШТИНСКЕЙ СХАДЗКИ

Матуранти Штреднєй школи „Петро Кузмяк” 9. октобра, участвовали у роботнї – симулациї схадзки Парламенту Републики Сербиї, а представели ше им и тройо народни посланїки – Иґор Бечич зоз СНС и Иван Костич зоз „Двери” обидвоме зоз Вербасу, и посланїца ЛСВ Олена Папуґа зоз Руского Керестура. Роботня-симулация отримана у рамикох означованя Тижня парламентаризма од 7 – 13. новембер, хтори запровадзує Служба Народней скупштини (НС) – ґрупа за едукованє и презентованє скупштинского скарбу у сотруднїцтве з нєвладову орґанизацию „Црта”. Присутни народни посланїки школяром представели свойо политичне анґажованє и свойо мотиви за ньго, та вецей сеґменти функционованя парламентарного живота. Посланїца Папуґова участвовала зоз школярами и у роботнї-симулациї схадзки Народней скупштини на хторей ше приказало приношенє єдного закона. Симулация схадзки Народней скупштини то едукативни програм наменєни штредньошколцом и студентом. Так под час симулациї матуранти керестурскей Штреднєй школи участвовали у такей схадзки у улоги народних посланїкох на хторей запровадзели законодавни поступок, а достали предкладанє Закона о забрани предаваня алкоголних напойох од 22 по 6 годзин. Програма була конципована так же школяре робели у посланїцких клубох рижних

странкох, на схадзкох одборох, писали амандмани и дискутовали о предкладаню закона. Гоч им наявена роботня випатрала нє интересанта, тематика предложеного закона им, заш лєм, блїзка та ше активно уключели до симулациї. Школяре були подзелєни до странкох хтори нє оправдую тот закон, и тих цо би забранєли предаванє по цали дзень. Було розлични думаня, алє школяре указали же о тей забрани роздумую позитивно, бо су свидоми яки опасносци приноши алкогол. На роботнї присуствовала и директорка Школи Хелена Пашо Павлович и єй сотруднїки. М. Афич

ЗНАЧНИ УКЛА ДАНЯ ДО ДРАГОВЕЙ ИНФРАСТРУКТУРИ У ШИДСКЕЙ ОПШТИНИ

ПЛАНУЄ ШЕ КРУЖНИ ЦЕК Понеже шидске подруче постава вше транзитнєйше, локална власц у Шидзе у тим року акцент положела на розвой драговей инфраструктури. Вшелїк, квалитетни драги оможлївюю и векшу безпечносц и тераз ше их сце осучаснїц. Насампредз, после длугшого чеканя ришени проблем руйнованого гайзибанского преходу на державней драги од Шиду у напряме Адашевцох прейґ гайзибанскей дарги Беоґрад–Шид–Заґ-

8 РУСКЕ СЛОВО

реб, хтора водзи ґу авто-драги Беоґрад–Заґреб и хтора досц обтерхована з транспортом. Спомнута драга и преход нє у компетентносци локалней власци, алє з догварку з фаховиима републичнима подприємствами асфалтовани преход прейґ шейсц шинох коляйох (колосекох), а тиж и даскельо дзешатки метери нового асфалту покладзени з обидвох бокох ґу гайзибанскому преходу. Локална самоуправа ше тиж остарала же би ше того лєта асфалтовало улїцу Велька Влаховича и часц улїци Мацери Євросими у населєню „Восток“. По першираз асфалтовани и кратки преход медзи улїцу Омладинску и Максима Горкого, тиж у спомнутим населєню. На вецей обточних улїцох у городзе по одлуки компетентних, поставени и „лєжаци” полицає.

Асфалтовани и коло 7,5 километри драги у Адашевцох и то, як наглашене, у двох пасмох, а тоти роботи вредни коло 100 милиони динари, а средства обезпечени дзекуюци сотруднїцтву локалней самоуправи и Министерства транспорту и инфраструктури Републики Сербиї. Як уж скорей нависцел Предраґ Вукович, предсидатель општини Шид, планує ше же би у Шидзе направело кружни цек на розкрижю улїцох Карадьордьовей, Лази Костича и Площи Републики. Тота инвестиция би мала коштац 400 000 евра, од котрих би половку средствох обезпечела општина Шид и УНДП (UNDP), а за другу часц ше будзе конкуровац на покраїнских конкурсох. Зоз донациї Влади Япону уж обезпечени средства за проєктну документацию у суми коло 13 000 долари. Вл. Дї. 18. НОВЕМБEР 2016.

НАШО МЕСТА ОЗНАЧЕНИ ДЗЕНЬ ОПШТИНИ ЖАБЕЛЬ

НАГРА ДИ ДОДЗЕЛЄНИ НАЙЗАСЛУЖНЄЙШИМ ГРАЖДАНОМ На шветочносци з нагоди Дня општини Жабель уручени традицийни награди – Митрова награда и Митрова грамота, як и Подзекованя заслужним гражданом, а медзи наградзенима и тройо Дюрдьовчанє Зоз Шветочну академию и додзельованьом наградох прешлого вовторку, 8. новембра, на Митра по юлиянским календаре, у голу ОШ „Милош Црнянски” у Жаблю преславени дзень општини. На початку програми пристуних привитал предсидатель Општини Жабель Чедомир Божич котри гварел же општина почитує и наградзує закладаня своїх гражданох. Тиж, похвалєл и роботу и витворйованє планох руководства Општини, цалу привреду и други институциї значни за живот жительох општини. На шветочнсоци уручени и Митрово награди – плакета и пенєжна награда пейцом особом з обласци привреди, образованя, явней безпечносци, култури и уметносоци и гуманей роботи. Митрову грамоту достали два особи за образованє и културу и уметносц за цо наградзена Дюрдьовчанка Ана Радишич, вецейрочна активистка у обласци музики у КУД „Тарас Шевченко”. Ана после законченeй штреднєй музич-

Наградзена Ана Радишич, аматерка КУД „Тарас Шевченко”

ней школи у Новим Садзе уключена до роботи Дзециснкого орке стра. Зоз старшу ґрупу, у котрей дириґує,

и грає на флаути, на покраїнских и републичних змаганьох на вецей заводи достала найвисши награди. Ґу тому, вона и вокална солистка и членїца Дзивоцкей шпивацкей ґрупи у тим Дружтве, як и Хору „Розанов”. Подзекованє достали дванац особи з обласци информованя, култури и уметносци, приватного подприємства, образованя и спорту. Од Дюрдьовчаньох то Деян Божич, з обласци машинского моделираня елементох и конструованя за друге место на Покраїнским уровню и шесте место на Републичним змаганю, и з обласци спорта, и Стеван Сич за спосцигнути резултати у конїцких змаганьох. У рамикох означованя Дня општини преславени и Дзень ошлєбодзеня у Першей шветовей войни кед єдинки Першей сербскей армиї 1918. року вошли на територию општини, та з тей нагоди, на памятнїк учашнїком у Першей шветовей войни, у центре Жаблю положени венєц. С. Саламун

АКЦИЯ ЕКОЛОҐИЙНОГО РУХУ ВЕРБАСУ У КОЦУРЕ

ОЖЕЛЄНЄНИ ГАЦИ КОЛО ПРЕВОДНЇЦИ

На гаци засадзени пейдзешат младнїки сосни

18. НОВЕМБЕР 2016.

Еколоґийни рух Вербасу, у сотруднїцтве з Коцурским здруженьом младих и коцурску Основну школу „Братство-єдинство”, орґанизовал ожелєньованє коло преводнїци беґелю Дунай–Тиса–Дунай у Коцуре. Члени КУМ-у, Руху и школяре зоз еколоґийней секциї коцурскей школи на гаци того дня зададзели пейдзешат младнїки сосни. Акция тирвала даскельо годзини, а по єй законченю учашнїки мали орґанизовани заєднїцки полудзенок. Главни покровитель акциї бул Каритас Сербиї, а акцию помогли и други спонзоре. Предсидатель Еколоґийного руху Ратко Дюрдєвац визначел же сосна вибрана пре свойо жимжелєни конари, и числени други позитивни прикмети и же то лєм перша зоз вецей запланованих акцийох ожелєньованя того простору. T. Х.

РУСКЕ СЛОВО 9

НАШО МЕСТА РУСКИ КЕРЕСТУР: ЗОЗ СХАДЗКИ „ЖЕЛЄНОГО ПЕРСЦЕНЯ” И „РУСКОМУ”

ЕКОЛОҐИ ЗНОВА ИНИЦИРУЮ ФАБРИКУ ВОДИ

Треба вецей робиц на тим цо важне

Еколоґийни рух „Желєни персцень” з Руского Кере стура, 15. новембра иницировал схадзку зоз представителями Явного комуналного подприємства „Руском”, а главна точка була обновиц инициятиву о вибудови фабрики води, алє и други потреби жительох и идеї як цо канализация, вибудов бициґлистичних дражкох, формовац фонд за воду за пице, етно-аґенцию, баню пре термални води и централ-парк. На схадзки були и члени Управного одбору (УО) „Желєного персценя” на чолє з предидательку др Леону Доротич Ґутеша, директор „Рускому” Иґор Фейди и руководитель продукцийно-фахового сектора того подприємства инж. Йоаким Надь. Найвецей дискусиї було о старей-новей теми вибудови фабрики за воду за наєелєня Керестур и Крущич, здогадло ше на ґенезу тей инициятиви и пробовало дефиновац причини пре хтори тото нє мале и барз драге подняце ище вше нє реализоване. Еколоґи наглашовали приоритет чистей води, як и канализациї за жительох Керестура. По спатраню шицких аспектох того зложеного проблему аключене же за тото, окрем добре пририхтаней проєктней документациї (а хиби главни проєкт) же би ше конкуровало за средства до Покраїни, (а конкурс тирва по 18. новембер,) потребне и политична воля и потримовка локалней самоуправи и у финансийним змислу, а у Општини Кула тераз приоритети вельки проєкти вязани за вибудов велького колектора вєдно з општину Вербас. Гоч еколоґи инсистую же треба буц упартейши и вецей робиц на шицким цо важне за Керестурцох, пробовало ше реално дефиновац и крочаї же би ше питанє и фабрики води и канализациї, як и други спомнути идеї и инициятиви керестурских еколоґох витворели. Перше, же шицки инициятиви треба винєсц пред Совит Месней заєднїци, понеже „Руском” лєм технїчни витворитель, та догварене же ше то пороби уж за наступну схадзку Совиту. М. Афич

10 РУСКЕ СЛОВО

БРИҐА О ДЗЕЦОХ У ШИДЗЕ

БАВИСКА ЗА ЩЕШЛЇВШЕ ДЗЕЦИНСТВО

Дзекуюци донацийом, дзеци у Шидзе и Куковцох, местох у шидскей општини до хторих ше 90-тих рокох прешлого вику насельовали вибеженци зоз Горватскей, достали окремни куцики за бавенє дзецох. У Шидзе, при будинку Дома здравя, отворени куцик за бавенє дзецох на поверхносци 190 квадратни метери, за ньго ше остарала компания „Нивеа” хтора уложела 35 000 еври, а вєдно нараз ше можу бавиц коло 50 дзеци на колїмбачкох, тобоґанох и других реквизитох. То осемнасти куцик за бавенє хторе у Сербиї отворела спомнута компания.

прилапели понукнуце. Локална самоуправа видвоєла 1,2 милиони динари же би порихтала простор и ушорела го и тераз остава же би шицки вєдно мерковали и зачували тото цо зме достали, а дзецом остало красне место за бавенє – гвари предсидатель општини Шид Предраґ Вукович. Задовольни и дзеци у Куковцох дзе у Основней школи „Бранко Радичевич“, подручней школи у тим валалє, Фондация Новака Дьоковича ушорела и опремела два учальнї поверхно сци 100 квадратни метери и уложела 40 000 еври. На отвераню була директорка

Влєце ше дзеци вецей бавя у парку

– Наш циль промововац фамелийни вредносци и дац потримовку дзецом и їх безпечному бавеню, та так ше отворело дзецински куцик и у Шидзе дзе зме достали щиру потримовку локалней самоуправи. Локална самоуправа ше убудуце будзе старац о отримованю того куцика, а нєодлуга ше постави и видео-надпатрунок – гвари Даниела Ґвозденич, менаджерка у „Нивеи”. Зоз отвераньом єдного такого сучасного простору за дзеци задовольни и Предраґ Вукович, предсидатель општини Шид, хтори зоз сотруднїками бул на отвераню. – Ми потримуєме шицко цо на хасен наших дзецох и їх родичох и без роздумованя зме

Фондациї Єлена Дьокович, вєдно зоз представнїками локалней самоуправи у Шидзе. И вона виражела вельке задовольство же пошорени єден таки куцик за наймладших у валалє хторе з приходом нових жительох дзеведзешатих рокох прешлого вику постал познати по продукциї догану. Алє як нависцую зоз локалней самоуправи, спомнути куцики за бавенє нє шицко цо наменєне наймладшима. За дзеци, алє и гевтих старших, як нависцує Предраґ Вукович, предсидатель општини, на площи при Културно-образовним центре у Шидзе до початку жими будзе по ставене шлїзкалїще пред наиходзацима жимски шветами. Вл. Дї. 18. НОВЕМБEР 2016.

НАШО МЕСТА ПРЕБИЄ ШЕ ТЕРМИН ПОПИСУ

ГРАЖДАНОХ ШЕ ПОВОЛУЄ НА СОТРУДНЇЦТВО Комисия за пописованє нєлеґализованих обєктох у Руским Керестуре по валалє почала ходзиц пред мешацом, а потераз пописане у коло 400 ґаздовствох у половки валала од ґу Косанчичу, цо менєй як пиятина од предвидзених. – Пописани обєкти у улїци Маршала Тита (Велького шору), Фрушкогорска (Маковски шор), а тераз ше пописує обєкти у улїци Бориса Кидрича (Капущани шор). Роби ше по динамики яка можлїва, понеже ми окрем пописованя робиме и порядни роботи хтори нам у опису роботи. Даєдни людзе прилапюю, даєдни анї нє пущаю до обисцох, цо ми вшелїяк пишеме до звиту. Ми нє полиция же бизме дакому на силу уходзели до обисца, алє до будовательней инспекциї даваме звит же нас нє пущели, та нє знаме чи маю нєлеґализовани обєкти. Потим инспектор будзе реаґовац по службеней длужносци – гвари єден з членох Комисиї за пописованє у Руским Керестуре Йоаким Надь. На попису у Руским Керестуре робя три особи – єдна пририхтує документацию, а два особи робя на терену. Пописоваче ше перше урядово представяю и питаю чи обєкти леґализовани. Кед ше власнїк зложи, по-

Того тижня ше пописовало обєкти на Маковским шоре

мераю обєкт, утвердза намену, висликую и тоту документацию ше придава будовательному инспекторови до Кули, котри пребера дальши крочаї у процесу леґализованя обєктох. Пре єдноставнєйшу процедуру и векше одволанє гражданох, однєдавна єст вигодносци у одношеню на першобутни план леґализациї. По новим, будзе ше плациц лєм єдну таксу од 5 000 динари за шицки помоцни обєкти, а нє 5 000 динари по єдним, як цо було наявене. Ґу тому, заш лєм нє будзе потребне придавац

технїчну документацию, лєм плациц таксу, гвари Надь. Пописоваче нє уходза до каждого обисца, прето же ше нє пописує обєкти хтори будовани пред 70-има роками. Медзитим, кед ше до дакого нє пошло, а власнїк ма обєкт хтори нє озаконєни, може ше явиц до Явного комуналного подприємства (ЯКП) „Руском”. Як гваря члени Комисиї за пописованє, попис нє годно закончиц по першобутно предвидзени термин, а вироятнє будзе тирвац до половки 2017. року. С. Надь

У СЛИКИ И СЛОВОХ

ЛЇСЦЕ И КОРОВЧЕ ДО МЕХОХ, АБО КАНТОХ Понеже тераз час за пораєнє заградох, заградкох и просторох опрез обисцох и у дворох, з Явно-комуналного подприємства „Руском” информую Керестурцох же и таки одпад треба позберац до мехох, лєбо до кантох за шмеце хторе ма скоро кажде обисце у валалє. Шмеце зоз заградох и заградкох, як цо то конари и рижне ґранче хторе лєм звязане и так охабене за одношенє, як и лїсце, шмецаре „Рускому” нє одноша и нє буду одношиц, алє ше го муши положиц до мехох, лєбо до кантох за шмеце, гваря у „Рускому”. М. З. 18. НОВЕМБЕР 2016.

РУСКЕ СЛОВО 11

НАШО МЕСТА ОЗАКОНЄНЄ НЄЛЕҐАЛНО ЗБУДОВАНИХ ОБЄКТОХ У НОВИМ САДЗЕ

ЦАЛКОМ ЗОПРЕЦ БЕЗПРАВНУ ВИБУДОВ

Пише: Дюра ВИНАЇ

ТРЕЦИНА НЄЛЕҐАЛНА Трима ше же у Сербиї на концу 2015. року було 1 476 443 нєлеґални обкєти. Од того лєм половка, коло 771 000 поднєсли вимоги за леґализацию, док гевти други то вообще нє зробели. То значи же трецина обєктох у Сербиї нєлеґална. У Сербиї леґализовани лєм 30 000 безправно вибудованих обєктох 770 000 поднєшени вимоги, а леґализовани лєм 30 000. Гоч у тим предняча городи, нє лєпше стоя анї менши места, понеже дзива вибудов у Сербиї постала масовне зявенє. Но, сам попис вельо швидше идзе у менших местох, дзе ше будовательни инспекторе вельо лєпше можу орґанизовац и маю лєпшу контролу.

12 РУСКЕ СЛОВО

Найновша акция леґализованя безправно вибудованих обєктох у Новим Садзе нє дава вельку надїю же ше риша нагромадзени пробеми, алє дава надїю же ше конєчно претаргнє „дзиву вибудов” и же ше проблеми котри настали зоз нєпланску вибудову почню ришовац там дзе годно

Новим Садзе ше будовало на каждим ме сце дзе ше лєм могло будовац – у строгим центру, дзе ше меняло стари випатрунок городу, надбудовйовало ше ровни закрица на старих будинкох, на польопривредних жемох звонка будовательного реону ше правело хижи; у строгим центру у длугоких дворох шопи и комори ше претворйовали до квартельох. Так, нє лєм же ше губело ґенерални план городу, алє город остал без желєнїдла, паркох, паркинґох... НОВИ САД ВЕЦЕЙ НЄ УРБАНИ ШТРЕДОК Про блем не ле ґ а лал но ви будо ва них обєктох потераз пробовали ришиц штири закони, а тот пияти, котри на моц ступел концом прешлого року, требал би буц конєчни и ришиц вельки проблем нашей квартельней политики. Скорейши министри за урбанизем пробовали упро сциц

процедуру кельо то могли, алє у пракси то нє ишло єдно ставно. Як гваря велї фаховци, гражданом то остатня нагода же би ше озаконєло шицки обєкти. То найтуньши по ступок озаконєня, скорей було потребне вельо вецей документациї и пенєжи. Тераз то мож зробиц ефикаснєйше, швидше и найтуньше. У Новим Садзе ше нє зна точне число нєлеґалних обкєтох. На основи рижних предходних акцийох и законох же би ше направело шора, по стоя 44 938 вимоги за леґализацию, алє ришени лєм кус вецей як пейц тисячи. Гевти у по ступку, и озда ше дакеди найдзе компромиси. ПРОБЛЕМИ НА ПЕРИФЕРИЇ Безправни населєня у Новим Садзе як цо Адици, Верничка рампа, Сайлово... настали на ме стох котри зоз Ґенералним урбанистичним планом були предвидзени 18. НОВЕМБEР 2016.

НАШО МЕСТА за други намени, насампредз як привредни обкєти. Будовало ше без плану, хто дзе сцигол и як ше му видзело, лєм же би ше прешло цо туньше, а тоти населєня, заш лєм, були блїжей як перши населєни ме ста коло Нового Саду. Праве пре блїзкосц городу, ту и направели вельки хижи, маркети, фабрични гали. Єдно од тих населєньох то и Адици, у котрим жию вецей як дзешец тисячи жительох, найрозличнєйших социялних структурох. – У Ме сней заєднїци Адици на тот завод було вельке интере сованє за леґализацию безправно направених обєктох. У поради зоз Заводом за будовательство Нови Сад, ми примали їх формулари за вимоги. Но, вельке интере сованє за леґализацию було и пред пар роками кед на вецей заводи запровадзовани акциї коло леґализациї. Думам же тераз остали лєм гевти котри нє маю средства же би порихтали потребну документацию, бо то, єдно ставно, нє сцу зробиц, або хто зна пре хтори причини – гвари Йован Драча, секретар Ме сней заєднїци Адици. Иншак, у тей Ме сней заєднїци орґанизовани трибини на хторих ше заинтере совани упознали зоз цалу проблематику, и видно було же єст ефекту. НЄУКНЇЖЕНИ КВАРТЕЛЇ Трибини орґанизовани и у других населєньох, та и на Подбари и на Салайки. Ту ше находза даскельо нєзакончени будинки на котри положени клатки, алє и даскельо котри уселєни, алє без основних условийох за живот. То нє єдини будинки у Новим Садзе, котри маю таки проблеми. – Инве ститор будинок вибудовал без дозволох, без ришеньох, нє уплацел комунални такси, маме заєднїцку струю, єден струйомер. Його основна длужносц би була вимириц шицки трошки, алє вон банкротирал. Тераз то уж очиглядне же вон то нє може зробиц, гоч би мал и дзеку. Ми, квартельоше нє маме пенєжи, одно сно двойо цо мали, сами себе уведли струю, а ми ше и далєй трапиме и вадзиме. У сущно сци, будинок нє

18. НОВЕМБЕР 2016.

закончени, гоч ми вимирели шицки трошки – гвари Єлица Стаменкович, котра пред осем роками купела ґарсонєру у улїци Пери Попадича. НАЯВЕНЕ ВАЛЯНЄ ТИСЯЧ ОБЄКТОХ Гоч ше у явно сци бешедує о валяню вецей як тисяч безправно вибудованих обєктох у Новим Садзе, то у пракси, пре рижни причини, чежко годно витвориц. У ствари, анї нє циль же би ше валяло вибудоване, циль же би ше нашло ришенє.

БЕЗПРАВНЕ – НЄ ПОСТОЇ На єдней трибини о безправней вибдуови у Новим Садзе на звичайне новинарске питанє професорови будовательного факултету цо би требало зробиц зоз нєлеґализованима обкєтами, вон кратко одвитовал – Требало би их звалїц! На нашо запрепасценє, вон пояшнєл – у сучасним швеце, ґу котрому ше ми намагаме, нєлеґално вибудовали обкєти нє постоя. Єдноставно, тото цо нєлеґалне, нє може ше озаконїц. Сама вибудов ма свой процес, од задоволєня ґенералного плана места, плана самого обєкта, дозволох, приключкох... та по саму реализацию, шицко муши буц плански, обдумане, леґалне. Док ше так нє почнє ришовац пробмеми, гевто шицко друге будзе нєефикасне.

– Треба буц реални и спатриц шицки аспекти нєлеґалних обєктох. Нам затераз найвекши задаток же бизме нє дошлєбодзели дальшу безправну вибудов. Цалком ю зопрец. Тераз зме зопарли вибудов єдного велького обєкту у Новим Садзе котри започати без потребних дозволох, пред тим троме инве ститоре сами одустали од дальшей вибудови. Ище скорей, 18 инве ститотре сами станули зоз вибудову и збераю потребну документацию – гвари главна будовательна инспекторка Славица Лазов.■

РУСКЕ СЛОВО 13

КУЛТУРА И ПРОСВИТА КЕЛЬО ШЕ У НАС ЧИТА КНЇЖКИ

Пишу: Мария АФИЧ Олена ПЛАНЧАК-САКАЧ

ЧИТАНЄ ЗЛЄПШУЄ ИНДИВИДУАЛНИ ПОТЕНЦИЯЛИ, АЛЄ И ПОТЕНЦИЯЛИ ДРУЖТВА Добра кнїжка може порушац ствари, може их злєпшац, же би була хасновита швету. Бо чловек пише и указує на вредносци и зоз тим доприноши же би було вецей правди, а менєй спреводзки – Марио Варґас Льоса

РОДИЧИ ПРИКЛАД ДЗЕЦОМ – У Библиoтеки тиж oбрацаме увагу на важносц фамелинйного упису и читаня, кoтре у Керестуре oкреме дoбре зажило. Рoдичи приклад и пoтримoвка дзецoм же яке важне читанє и яка значна кнїжка – гварела Мария Дорошки

иглєдуюци статистични податки о тим кельо ше у нас чита кнїжки наиходзи ше на поражуюци податки. Половка випитаних гражданох у прешлим року нє пречитала анї єдну кнїжку, а исти таки процент, 50 одсто, пречитали лєм єдну. Трецина наших школярох штредньошколцох през лєтнї одпочивок нє чита кнїжки, бо им то допите. Статистика указує же жени вецей читаю кнїжки як хлопи, а поражуюци и податок же 20 одсто наших фамелийох зоз малима дзецми до пейцох рокох у обисцу нє ма анї єдну дзецинску кнїжку. Тиж так ридко хто з наших гражданох дома ма власну библиотеку. Швидки темпо живота и нови технолоґиї тому нє читаню лєм допринєсли. Гоч абсурдом нєт конца, бо нєшка школство обовязне и зменшало ше число нєписмених. Прейґ нових технолоґийох кнїжки ище доступнєйши у е-виданьох и, велї виданя ище вше доступни и безплатно, у нас ше, заш лєм, мало чита пре рижни вигварки, од пенєжу по нє досц шлєбодного часу. МАМЕ ВЕЦЕЙ ЯК ТИСЯЧ ВИДАВАТЕЛЬОХ Алє интересантне же иснує ище єдна статистика хтора указує на нашо абсурди. По тей статистики у нас ше рочнє обяви два до три тисячи кнїжки. Число реґистрованих видавательох у нас ше тиж мера на вецей як тисяч. По тей статистики, ми у самим верху у тей обласци у Европи, з оглядом на число жительох, нє заоставаме за, поведзме, Вельку Британию. За розлику од першей, тота друга

14 РУСКЕ СЛОВО

Фото: В. Вуячич

статистика оптимистична и указує же кнїжка у нас, заш лєм ма свою публику и почитовательох. Гоч ше читанє е-кнїжкох у нас з рока на рок звекшує, у нас ище вше иснує вельке число читачох хтори любя кнїжку у Ґутемберґовим паперовим виданю, одношенє одприлики пол–пол. Алє цалком нє важне хто як чита, важне лєм же би ше кнїжки читало и же би наш живот оплеменьовали на найлєпши способ. У Руским Кере стуре иснує Оддзелєнє Народней библиoтеки зоз Кули, такволана валалска библиотека хтора добре функциoнує. Єст надoсц члени кoтри свойо членствo oбнoвюю з рoка на рoк, гвари наша собешеднїца библиотекарка Мария Дорошки, та мoж пoвесц же ше у Керестуре ище вше чита кнїжки. У валаскей библиoтеки затераз иснує фoнд oд кoлo 15 000 наслoви, а oд тoгo кoлo 4 000 на руским язику. 18. НОВЕМБЕР 2016.

КУЛТУРА И ПРОСВИТА – Mи, дзе ґoд лєм мoж, указуєме на значнoсц кнїжки и читаня! Думам же читанє нє вихoдзи з мoди и пoпри интернета и виртуеалних библиoтекoх., бо пoкля исную шкoли, иснує и читанє кнїжки, и кнїжка ма свoю вреднoсц. Шкoлу нє мoж закoнчиц без кнїжкoх. Кажди шкoляр на хрибце нoши велїку ташну пoлну зоз кнїжками! Яка тo терха – пита ше библиотекарка Мария Дорошки, и предлужує – правда же иснує криза читаня у цалим сучасним швеце, алє ше зна же фундаментални вреднoсци сучаснoгo дружтва у читаню, у збераню информацийох, у начитанoсци – гвари Дорошки.

шмеме так лєгкo страциц и випущиц з рукoх! Тo бoгатствo знаня кoтре ше чита и чува – визначує Дорошкова. ПОНУКНУЦЕ У КНЇЖКАРНЬОХ ВЕЛЬКЕ

Єдна зоз найвекших и найопременших новосадских кнїжкарньох видавателя Лаґуни, лоцирована у самим центре Нового Саду, своїм купцом орґанизує рижни попусти. Членски карточки у тей кнїжкарнї нєшка маю вецей як 450 000 гражданє зоз хторима витворюю попусти на рижни виданя. Наш собешеднїк бул Марко Лазич, шеф кнїжкарнї: – Лаґуна єден з найвекших видавательох на тих просторох, а свойо кнїжкарнї ма КНЇЖКУ ШЕ ПРОМОВУЄ ширцом Сербиї и Войводини, скоро у каНА РИЖНИ СПОСОБИ ждим векшим месце. Предаванє кнїжкох з рока на рок рошнє, а ми рочнє обявюєме до Библиoтекoм, та и кере250 нови наслови. Кнїжки зоз рижних обстурскей, циль прoмoвованє ласцох од белетристики, филозофиї, класикнїжки, а як гвари библиокох, социолочиї, психолоґиї, школскей лектекарка Дорошкова, тo ше тири, до фахових кнїжкох. У нашей кнїжрoби на таки спoсoб же ше карнї мож купиц и кнїжки на анґлийским школяром 1. и 2. кл. зоз язику и на мадярским, а маме и ґифт асоросновней школи дава безтиман, хтори тиж популарни. У периодзе платни упис, а oд 7 по 19 новорочних и крачунских, як и вельконоцрoки, та и надалєй, и стуМария Дорошки них шветох и, у чаше рочних оддентoм, дoдзелює ше почивкох, кнїжки ше вецей купує пoхвалнїци найвреднєйшим и глєда. Интересантне же у нас читачом. У сoтруднїцтве зoз Дружтвoм кнїжки купує младша популация и за руски язик, литературу и културу, та и студенти, а кед нам добри дзень, у сoтруднїцтве зoз Оснoвну шкoлу и теди знаме предац и вецей як дваҐимназию „Петрo Кузмяк” на прoграми сто кнїжки – гвари Лазич. 10. „Пoетских нїткoх Mеланиї Вшелїяк же ми у оглядзе мушиПавлoвич”, були уручени припознаня ме мац и тото же наш просекови найвреднєйшим шкoлярoм за нащиву читатель нє ма звикнуце куповац библиoтекoх, як валалскей, так и шкoлскнїжку, а кнїжка ше и пожичує од кей. Тoто ше орґанизує уж вецей рoки. приятельох, бо у тей безпенєжноА на кoнцу рoка Библиoтека Кула сци и то способ як дойсц до кнїждoдзелює припoзнаня за цалoрoчну наки. У велїх провинцийних варощщиву библиoтеки найвреднєйшим шкoикох нєшка нєт кнїжкарнї, алє калярoм 1. и 2. класи oсновней шкoли. Тo жди город и кус векше место ма школяром вшелїяк мoтивация, а и свою библиотеку. Пре тот способ пoтримoвка же би читали кнїжки. пожичованя кнїжки од приятельох Окреме ше наградзує и цале oддзелєнє нє можлїве до конца провадзиц кеу кoтрим шкoляре указали найвекшу акльо ше у нас наисце чита кнїжку, тивнoсц у нащиви, а дзекуюци и свoїм бо нє можлїве провадзиц шицки учителькoм. цеки рушаня кнїжки. – Нє прoцив сoм виртуалних библиoтЧитанє, заш лєм, идндивидуалекoх и електрoнских кнїжкoх, бo их и ми Марко Лазич на ствар, и требало би го вельо вехаснуєме за нашo пoтреби, а запрoвадцей практиковац. Младих треба зую их праве вельки библиoтеки як напр. Нарoдна библиoтека Сербиї, Библиoтека Mатици серб- едуковац и преношиц им културу читаня, бо кнїжка, гоч скей, Универзитетски библиoтеки… Окреме су дoбри у якей форми, чи Ґутемберґовей, паперовей, чи у е-видапре кoмуникацию на далєкoсц, шлєбoдне черанє иде- ню шири нашо видогляди, преширює и преглїбює нашо йoх, кoмуникацию прейґ мрежoх, пoвязую людзo, алє знаня. Познати сербски писатель Светислав Басара гвадумам же кнїжки у Библиoтеки, и кнїжки у рукoх, зна- рел з єдней нагоди же кажде чита на свою одвичательчи oрґанизoвац сам себе свoй швет, мир, задoвoльствo носц, и у тим виреченю цала сущносц нашого напису. читаня, прoвадзеня думкoх, oдкриваня швета, прoбле- Тото цо вибереме читац будзе формовац нас як людзох, мoх, дзекеди зна буц аж и лїк у духoвней кризи. Тo а прейґ поєдинцох будзе ше будовац и ширшу заєднїцу. мoже буц самoтерапия и драга ґу здравю. Знаюци же Зоз читаньом розвиєме индивидуални потенцияли, алє и кнїжки тo нашo нашлїдствo, тo наша култура кoтру нє потенцияли дружтва у хторим жиєме.■ 18. НОВЕМБЕР 2016.

РУСКЕ СЛОВО 15

КУЛТУРА И ПРОСВИТА МАНИФЕСТАЦИЯ „ПОЕТСКИ НЇТКИ МЕЛАНИЇ ПАВЛОВИЧ” У ҐОСПОДЇНЦОХ

ЗОЗ СТИХАМИ О НАШЕЙ ПОЕТЕСИ У Основней школи „Жарко Зренянин” у Ґосподїнцох прешлей стреди на год зини руского язика з елементами националней култури, отримана програма у рамикох 10. манифе стациї „По ет ски нїтки Меланиї Павлович”. Школяре од першей по осму класу ґосподїнскей основней школи, котри од початку октобра як виборни предмет уча руски язик, мали нагоду упознац ше зоз роботу нашей по сте си Меланиї Павлович. Єй стихи им на годзини пречитала їх наставнїца руского язика Ана-Мария Рац. На дарунок од орґанизатора подїї, Дружтва за руски язик, литературу и културу школяре до стали по кнїжку на руским язику за їх возрост медзи котрима „Гачатко горбатко” Петра Р. Єршова, „Сказки” Александер С. Пушкина, Зборнїк писньох школярох-поетох „Квитки з нашей заградки” и „Ровнї цар” Владимира Сабо-Дайка. Тиж у мено Дружтва Ирини Папуґа им уручела и Подзекованє „Мелания Павлович”, а Припознанє зоз подобу „Микола М. Кочиш” до стал и Дарко Вранешевич, директор ОШ „Жарко Зренянин”, котри бул на програми и дзекуюци котрому у ґосподїнскей школи ознова порушане ученє руского язика по сле рока паузи.

– Барз ми мило же ше у нашей школи ознова учи руски язик, та го нашо школяре маю нагоду научиц – гварел директор Дарко Вранешевич. На концу програми дзеци достали подобови материял котри им подаровала Подобова колония „Стретнуце у Боднарова”, хтору Дружтво орґанизує праве у Ґосподїнцох, одкаль и уметнїк Боднаров по походзеню. С. Саламун

ТОГО ВИКЕНДУ ПОЧИНА „КОСТЕЛЬНИКОВА ЄШЕНЬ”

СТРЕТНУЦЕ З НОВИМА КНЇЖКАМИ

У знаку 130-рочнїци од народзеня зачатнїка нашей уметнїцкей литератури и кодификатора язика Руснацох на тих просторох, на пияток, 18. новембра почина 23. Културна манифестация „Костельникова єшень” у вецей местох – Руским Керестуре, Дюрдьове, Кули и Коцуре и тирва по 26. новембер. Манифестация пошвецена представяню найновших кнїжкох НВУ „Руске слово”. У рамикох КЄ будзе и традицийне Стретнуце рецитаторох, окремна програма у Коцуре и Дюрдьове, як и позната мултимедиялна манифестация младих „Дньовка”. Манифестация почнє 18. новембра у керестурскей Школи „Петро Кузмяк” зоз представяньом нових кнїжкох за дзеци школяром, алє и дзепоєдних кнїжкох штредньошколцом, та ше и того року школяре у Керестуре, а потим и у Коцуре, стретню зоз писателями цо пишу на руским язику. У керестурскей Школи пририхтую и историйну виставу школярох, а исти дзень на вечар у кере стурским Ре сторанє „Червена ружа” будзе промоция кнїжкох и стретнуце зоз писателями, на хторей

16 РУСКЕ СЛОВО

госц програми будзе сербски поета Зоран Дєрич. У музичней часци програми у Школи и Ресторанє участвую Танита Ходак и Сашо Палєнкаш. Под час того литературно-музичного вечара нащивителє годни опатриц и виставу „Приватни живот Руснацох” автора Сашу Сабадоша и Заводу за културу войводянских Руснацох, хтора будзе представена и у других местох. На соботу, 19. новембра, у ОШ „Петефи бриґада” у Кули будзе традицийне Стретнуце рецитаторох, на нєдзелю, 20. новембра, промоция дзепоєдних нових кнїжкох будзе у Дюрдьове, а у Коцуре у рамикох Манифестациї буду два програми. Перше на вовторок, 22. новембра, у орґанизациї Дома култури, Етноклубу „Одняте од забуца” и Месного одбору Рускей матки, а на штварток, 24. новембра, у ОШ „Братство-єдинство” буду представени нови кнїжки за дзеци. Културна манифестация на соботу, 26. новембра будзе закончена у Велькей сали Дома култури Руски Керестур з манифестацию младих „Дньовка”. М. Зазуляк

РОЧНЇЦА РКЦ У НОВИМ САДЗЕ

ТРОДНЬОВА ПРОГРАМА Того викенду, од 18. по 20. новембер, Руски културни центер з Нового Саду шветочно означи 70 роки иснованя. Програма означованя юви лея почнє на пияток, 18. новембра, зоз младежску програму „Литературиюм“, хтора у РКЦ будзе на 20 годзин. На соботу, 19. новембра, у Ґимназиї „Лаза Ко стич” на 19 годзин будзе Шветочни концерт под назву „РКЦ 70 роки з вами“. Уходнїца за концерт 200 динари. На нєдзелю, 20. новембра, у Културним центре Нового Саду будзе програма „Хор Гармония и го сци“, а почнє на 19 годзин. Директорка РКЦ Наташа Макаї Мудрох з тей нагоди поволує Новосадянох и госцох з других местох же би пришли на програми преслави того значного ювилею новосадского дружтва Руснацох. М. З. 18. НОВЕМБЕР 2016.

ROK XV ^ISLO 11

НАША ТЕМА: ВШЕ ЧЕЖШИ СТАН У ДЕРЖАВНИХ АПАТИКОХ

Число ушорела: Славица ФЕЙСА Фотоґрафиї: A. Маркович, В. Вуячич

ЄСТ, ЧИ НЄТ ЛЇКА?

идно же з рока на рок барз чежка ситуация у апатикарским сектору. Док державни апатики лїки набавяю прейґ тендеру, апатики у приватним сектору лїки поручую директно од продукователя, односно дистрибутера. На тот способ настали велї проблеми: нєлоялна конкуренция, односно нєконкурентна цена лїкох медзи лїками державних и приватних апатикох, розпрестартосц апатикох (коло єдней державней, єст даскельо приватни), нагромадзени длуства апатикох ґу добавячом... Подлєйше дїлованє бул пошлїдок и вше чежшого материялного положеня занятих у державним апатикарским сектору, алє и празни полїчки у велїх апатикох. И тото цо спомнуте лєм часц нагромадзених проблемох на тим конаре здравства. Чи апатикарска дїялносц треба же би була препущена подлим условийом тарґовища кед ше зна же зоз тим озбильно загрожена здравствена безпечносц пациєнтох, и чи ше, вообще, годно даяк витаргац з тей, нєлєгкей ситуациї – тема нашого Додатку. 18. НОВЕМБЕР 2016.

РУСКЕ СЛОВО 17

НАША ТЕМА: ВШЕ ЧЕЖШИ СТАН У ДЕРЖАВНИХ АПАТИКОХ

ДОМ И ФАМЕЛИЯ

ДЕРЖАВА МУШИ ЗАЧУВАЦ ЯВНИ ИНТЕРЕС

Пише: Славица ФЕЙСА

Кед 2013. року оможлївела приватним апатиком же би подписовали контракт з Републичним фондом за здравствене осиґуранє (РФЗО) и на тот способ видавали лїки на рецепт под истима условиями як и державни апатики, уж теди могло нагаднуц же державним апатиком нє пойдзе по добрим. Од теди ше почали бориц за свойо место на тарґовищу з приватнима апатиками, алє и з велїма другима бриґами знука каждей установи окреме

ражданом нє шицко єдно кед чую же раз нєт тих, а други раз гевтих лїкох, окреме у менших местох, на валалє, праве там, дзе державни апатикарски установи мали обовязку отвориц апатику и на тот способ оможлївиц гражданом же би витворели єдно зоз своїх заґарантованих правох з Уставу – право на здравствену защиту. Велї би ше опитали, як вообще пришло до того же нєт лїки и же людзе пре нїх муша одходзиц аж и до другого места, бо полїчки у їх валалскей апатики празни. А приватни апатики у малим штредку нєт, бо ше ґаздови нє виплаци отверац ю. Йому найважнєйши профит. То лєм єдно з велїх проблемох хтори остатнї час кулминовали. Цо ше наисце случує у аптикарстве и чи пошвидко годно розмервиц роками нагромадзени проблеми, дознаваме од Светлани Стойков, директорки Фармацеутскей Комори Сербиї.

клами у хторих ґлумци, або шпиваче актере, и велї нє роздумую о тим цо за тим стої, и же годни мац пошлїдки кед буду лїки хасновац без правей основи и совиту апатикара – прешвечена Светлана Стойков. НЇХТО НЄ ЗНА КЕЛЬО ЄСТ АПАТИКИ

Вельки проблеми настали и прето же нєт критериюми за отверанє апатикох, а котри ше одноша на тото кельо треба же би єдна апатика була оддалєна од другей, як и нєобходни податок же келїх гражаданох ма подмириц єдна апатика (ґеоґрафски и демоґрафски критериюми), цо єдно з условийох за ушорену апатикарску систему. По словох директорки Стойков, єдна зме з ридких державох котра нє ма податок кељо вообше єст апатики. Же нєобходне справиц Реґистер апатикох, бешедує ше оддавна и випатра же ше и тот податок доЛЇКИ НЄ ШМУ БУЦ ОБИЧНА РОБА зна, понеже Фармацеутска Комора понукла помоц Министерству здравя у реали– На почежкосци у апатикарским сектору зациї того проєкту. нє мож патриц з боку власнїцтва, проблеми Пре подли чежки стан апатикарских заєднїцки, и так их треба и ришовац. А же установох и Синдикат занятих у здравству бизме мали якушик цалосц, мушиме ше врана вецей заводи апеловал на власци же би циц даскельо роки назадок, до 1997. року, ше проблеми нє преруцовало з єдних на теди кед маржа на лїки зменшана з 25 на 12 других, алє же би ше их ришовало. Концом проценти. Од теди услуга на видаванє лїкох септембра Синдикат послал Влади Репупостала найтуньша у окруженю (углавним є блики Сербиї, Министерству здравя и Ми18-25%), и така остала по нєшкайши дзень. нистерству финансийох вимогу же би ше Потим ушлїдзели и пременки хтори нє проришело статус Апатикарских установох. Светлана Стойков вадзела одвитуюца, нова законска реґулатиРоботнїки нєзадовольни. ва, а котра би зопарла терашню ситуацию: – Найвекши проблем державних апатилїки ше предавало, а и нєшка ше предава по барз розличних кох то нєлоялна конкуренция з приватнима апатиками и нїзценох, за чим аж стої и держава. Министерство здравя од- ка маржа ценох лїкох – гвари Злата Надь, апатикарка, и наредзело максимални цени лї- глашує же Державни апатики можу набавяц лїки лєм прейґ кох, вец Републични фонд за явних набавкох (тендерох), цо нє случай з приватнима апаздравствене осиґуранє од- тиками. редзел цену лїком хтори ше – Апатики у державним сектору нєшка муша сами себе завидава на рецепт, (то заш робиц пенєж, нє доставаю го з буджету держави. Маржа за друга цена), а на концу роз- лїки барз мала, виноши 12 одсто цо нє досц же би апатика писани централни тендер на подмирела шицки трошки (заробок плаци, режию и други хторим ше прилапює найпо- нєобходни трошки. Апатика Нови Сад у хторей сом занята вигоднєйши понукнуца – то затераз набавя лїки на рецепт, но очежана набавка лїкох хтоуж треца цена, а най нє спо- ри ше купую на приватни рецепт, алє и других продуктох, минам цени лїкох котри ше диєтских суплементох итд – гвари Надьова. предава без рецепта. Нараз Нє барз добре ришенє, и по словох Светлани Стойков, тоше лїк, гоч би требал буц то же державни апатики лїки можу набавяц лєм прейґ явпродукт за чловеково здравє, них набавкох, бо спомалшує швидкосц при набавкох, флекпочина третировац як обич- сибилносц и конкурентносц державних апатикох. Док дерну робу, цо може мац вельки жавней апатики треба длугши час же би поручени лїки мапошлїдки на здравє гражда- ла на полїчкох, приватни исти лїк до ставаю о даскельо годнох. На людзох вплївую ре- зини.

18 РУСКЕ СЛОВО

18. НОВЕМБЕР 2016.

– Нажаль, векшина гражданох нє упозната зоз тоту ситуацию и часто нє маю порозуменя пре нєдостаток лїкох у державних апатикох, а апатикаре ту наисце нє виновати. При тим, нє раз ше случовало же ше пенєж предвидзени за лїки потрошело на друге, дзе тиж нє виновати апатикаре, алє директоре, од хторих, нажаль, ридко хто фармацеут. Заняти у державних апатикох ше часто муша бранїц пре цошка прецо су нє виновати. Нажаљ, тераз зме у ситуациї же у даєдних апатикох пре вељки длуства, даскељо мешаци апатикаром нє виплацени плаци. Кед ше ґу тому дода и нагли рост числа приватних апатикох (тераз их єст голєм два раз вецей як державни), спомнуту нєлоялну конкуренцию, державни апатики поставаю ище баржей загрожени – гвари директорка Стойков и наглашує же и приватни апатикаре любя кед єст шора у апатикарству. По єй словох найвекши почежкосци маю од „нєапатикарох“ котри на апатики патра як на бизнис, а нє на очуванє здравя гражданох. Прето, Синдикат поставел одредзени условия и тераз ше глєда найлєпше ришенє.

державни апатики дати на концесию, алє и далєй маю и державни и приватни апатики. У Мадярскей ше нагло рушело до либерализациї (у єдней хвильки ше лїки предавало и на бензинских пумпох), а вец держава принєсла одлуку же тот сектор будзе строго реґуловани. У Македониї державни секЗАКОН ПОСЛЕ ВЕЦЕЙ ЯК ОСЕМ ДЕЦЕНИЙОХ тор на примарним уровню загашени, док у Чарней Гори лєм Остатнї мешаци директорка Стойков з компетентнима державни апатики видаваю лїки на рецепт. – Вецей раз зме поставяли питанє стратеґиї апатикарства отримала вецей схад зки о актуалей ситуациї у апатикарстве. Бешедовала з предсидательом Одбору здравства и у Сербиї, алє зме одвит нє достали. Маме предкладаня и за фамелию Скупштини РС, Дарком Лакетичом, а на нєдав- тото, а простору єст и за приватни и за державни апатики. но отриманей схад зки у Министерстве здравя, дзе прису- Мойо становиско таке же держава муши стануц на бок явного интереса, односно явного здравя, и ствовали компетентни у мено тей институциї, контроловац ключни обласци, дзе сиґурз ґенералним секретаром Драґаном Райковино спадаю лїки (продукованє, обток, речом пробовали де финовац конкретни крочаї клами...) – трима др Стойков и надпомихтори би ше мало запровад зиц у наиход зацим на же набавка лїкох нє єдноставна робопериод зе. та, пре законски огранїченя и пре специ– Як директор Комори чувствуєм обовязку фичносц самих лїкох. За тоту роботу ше глєдац помоц од шицких релевантних институапатикаре школую роками и маю вељку цийох. Послали зме числени дописи Миниодвичатељносц. На количество и файту стерству здравя, Министерству тарґовини, филїкох уплївую велї фактори, од буджету нансийох, державней управи и локалней само(финасийних средствох), по орґанизауправи, комисиї за защиту конкуренциї, предцию подмирйованя, алє и одлуки руковосидатељови Влади... Знаюци же Одбор учадитељох. Ту би могло пояшнїц и дилеми ствує у приношеню законских ришеньох, др наших людзох же чом наприклад, нєт лїЛакетичови сом предложела же бизме сотрудки у Руским Керестуре, а єст их поведзовали у ришованю тей комплексней ситуациї. зме, у Коцуре. Др Лакетич у тим фаху ма искуства, и наздавам – Кельо я знам, апатика у Коцуре прише же нам помогнє найсц заєднїцке и длугоЗлата Надь пада Општини Вербас, а апатика у Керерочне ришенє. Нашо ришеня засновани и уклюстуре Општини, т. є. Дому здравя у Кули, чени до Закону о апатикарскей дїялносци, дзе зме ше остарали уключиц шицко цо хиби у постояцей за- хтори маю окремни буджети. Вељка чкода же апатикаконскей реґулативи, а у складзе зоз сучаснима, европскима ре/фармацеути хтори одвичательни за набавянє и видаванє законами. У тим смислу першираз, после вецей як осемдзе- лїкох на рецепт, даванє совитох за применьованє, дозиранє шат рокох (остатнї закон о апатикарстве принєшени 1930. и чуванє лїкох, нє можу сами наручиц лїки за хтори знаю же року), у Министерству здравя почали робиц на Закону хто- су людзом барз потребни. Апатика, и попри вельких почежри би мал ушориц шицки питаня з обласци апатикарства. косцох и далєй здравствена установа до хторей приходзи Понукли зме и ришеня котри би оможлївели функционова- найвекше число гражданох. Зна ше же до апатики приходза нє и приватних, и державних апатикох, алє под одредзени- пациєнти хтори були у дохтора (пре лїки на рецепт), алє и гражданє котри нє жадаю чекац и хторим треба фахови сома стандардами – гвари Светлана Стойков. вит. Апатикар бул и остал найдоступнєйша особа у здравХАСНОВАЦ ИСКУСТВА З РЕҐИОНУ стве, дзе ше без заказованя и длугого чеканя могло достац лїк, алє и совит. Тото треба и далєй зачувац и почитовац – Дзепоєдни проблеми у апатикарским секторе мали и же- гварела на концу директорка ФКС, Светлана Стойков. ми у окруженю, и кажда держава их ришовала так як могла На Закону о апатикарскей дїялносци ше интензивно рои знала, у складзе зоз станом здравственей системи хтори би, и патри же би бул готови по конєц рока. Важне го добре нашлїдзела, з реґулативу и стратеґию. По словох нашей со- ускладзиц зоз другима законами и подзаконскима актами беднїци у Словениї постої Закон о апатикарству од 1992. ро- пре велї ствари, та и пре тото же би пре обставанє апатикох ку, критериюми за отверанє апатикох, зачували и державни на тарґовищу нє превладал економски интерес, алє здрави приватни сектор. У Горватскей тиж постої Закон, даєдни ствени.■ 18. НОВЕМБЕР 2016.

РУСКЕ СЛОВО 19

НАША ТЕМА: ВШЕ ЧЕЖШИ СТАН У ДЕРЖАВНИХ АПАТИКОХ

ДОМ И ФАМЕЛИЯ

ДЕРЖАВА МУШИ ЗАЧУВАЦ ЯВНИ ИНТЕРЕС

Пише: Славица ФЕЙСА

18 РУСКЕ СЛОВО

18. НОВЕМБЕР 2016.

РУСКЕ СЛОВО 19

ДОМ И ФАМЕЛИЯ

женоблоґ

Пише: Ясмина ДЮРАНЇН

Вшелїяк же, гоч сом му обрацела хрибет, мушел потолковац цо лонґплейка, а цо синґлерица. Без того сом нє могла заспац... И нє лєм тото... У глави

швидко преврацам цо робиц – чи бранїц чесц, чи мудро уцихнуц. Вше у таких ситуацийох подумам же рано треба стануц и шеднуц за стол. Вон и так швидко забува. Попущела сом. Да ла сом му за право. И ище пожада ла добру ноц. А тераз сом го од рана ище нє волала. А анї вон мнє. Чи нє надумал и практично ми указац хтора плоча яка велька. Добре же нам ґрамофон погубени! Шуууу... А паметам же вон и чувал ґрамофонски плочи у якимшик специялним куфру, як тоти за писацу машину. Боже, чи сом го нє вишпурґала до шмеца кед сом пораєла пойд? Будзем ше мушиц покрадзме випендрац и превериц (кед же то уж вон нє зробел). Боже, яка парада! Знам: док прид зем дому та по його твари увид зим цо мам робиц. Кед будзе бесни, „спущим” му мойо штири фалатки колача од вчера. А кед нє, вец го анї нє будзем здогадовац на вчерайши дзень. Паля, бренка ми телефон: „Гало?” „Цо же ше нє явяш? Дацо сом звинєл?”„Нє, та дзе, дораз сом дома, чекай ме на кафу”. И так, ниа... Вчера пошло и вецей ше нїґда нє враци... Як и лонґплейки... ;) ■

Фотошоп: Лю.Ц.

ПОГУБЕНА ҐРАМОФОНСКА ПЛОЧА

email: jasmina.djuranin@gmail.com www.zenoblogija.com

умам же ше то у каждим обисцу люд зе єднаю – те пре тото хто дзе зохабел ключи, те хто охабел нащежар отворени дзвери, хто нє одказал сушедови за ламачку... Можебуц ше з тим лєм цешим, бо у нас зна буц шицкого. То таке випаднє кед мой мелє як накруцени, а мнє ше шпи... Позавчером вечар, уж ме почали лапац дримоти, а вон ґаґа, те о тим, те о гевтим. Гварим му крашнє же є як погубена ґрамофонска плоча, а вон мнє на мудро: „Ти знаш цо ґрамофонска плоча? Ти скоро же нє знаш анї як вона випатра, а нє як звучи... А дзеже ище як звучи погубена ґрамофонска плоча...” Тресло до мнє. Ево, наисце сом сцела спац, алє – нє. „Я нє знам цо то ґрамофонска плоча?! Ша, и нєшка паметам як випатрала плоча Душка Костича Ти си била моя прва любав – червена блїщаца кошуля, подштригани баюски, вец Божа звани Пуб... А нє, гвари мой, Пуб то нє ЛП, алє СП... ???

20 РУСКЕ СЛОВО

18. НОВЕМБЕР 2016.

КУЛТУРА И ПРОСВИТА ОТРИМАНА 17. ПОДОБОВА КОЛОНИЯ „НЯРАДИ”

ДОБРА АТМОСФЕРА ДАВА КВАЛИТЕТ

Обисце „Катаи” уж шести рок понука свой прекрасни амбиєнт учашнїком подобовей Колониї „Няради”, же би з нього черпали инспирацию, и успишно творели. Попри мальованя, учашнїки ше мали нагоду упознац зоз простором у хторим пребували, вичерац контакти и витвориц сотруднїцтва хтори можу буц значни у їх кариєри

одобова колония „Няради” отримана у прешлим тижню, од 7. по 13. новембер у госцинскей хижи „Катаи” у Малим Идьошу. На Колониї, хтору орґанизовал наш визначни маляр Владо Няради зоз Вербасу, позберали ше дзевецеро подобово уметнїки хтори свойо малюнки приложели ґу богатей колекциї Колониї „Няради”. У тей Колониї потераз участвовали коло сто двацец мена зоз вецей обласцох подобовей уметносци, зоз жеми и иножемства. Так и на тей, седемнастей, зявели ше уж визначни мена хтори уж пренашли свойо место у подобовей уметносци – Янош Месарош и Ана Цвеїч зоз Беоґраду, Шандор Шлайф зоз Ветернику, Радуле Бошкович и Славко Ферлан зоз Нового Саду, Емил Сфера зоз Панчева, а зоз иножемства, зоз Сараєва пришла Снєжана Влаткович. Попри нїх, хтори уж на вецей заводи участвовали, на тогорочней Колониї участвовали и два млади уметнїци, добитнїци награди Подобовей колониї „Няради”, за 2015 и 2016. рок, Тамара Митрович зоз Лазаревцу и Невена Живкович зоз Беоґраду. – Кед уметнїк ма шицки условия же би ше добре чувствовал – приємну атмосферу, добре дружтво, добре розположенє, вецка можеце и обчековац же його одношенє ґу уметнїцкей роботи будзе позитивне. Шицким уметнїком хторим ту нє циль же би тоти роботи поробели лєм зато же би их поробели, алє кед ше уж подписую же би за тима роботами и стали, же би єдного дня, кед дахто увидзи тоту їх роботу, о мешац, о рок, о дзешец роки, о трицец роки, же би то була творчосц хтора представя їх квалитет – гвари Владо Няради. Як дознаваме од Нярадия, роботи зоз тей Подобовей колониї нє предвидзени за предай, алє су пред18. НОВЕМБЕР 2016.

видзени же би ше их представяло явносци, цо и потераз була пракса на тих колонийох. Орґанизаторово жаданє же би єдного дня роботи з колекциї Подобовей колониї „Няради” були у єдней стаємней постановки же би ше могло направиц пререз подобовей творчосци на тих просторох и ширше. Владо Няради толкує же єст Владо Няради вельо колониї хтори тирваю єден дзень, алє же то мало же би настало даяке квалитетне уметнїцке дїло. Прето, Уметнїцка колония Няради тирва цали тидзень. – Добра атмосфера и добре уметнїцке дїло нє мож направиц за даскельо годзини. Нє мож ше направиц анї за тидзень, алє голєм кельо тельо мож направиц тоту амплитуду хтору мож адекватно представиц автора за єден тидзень. Вше ше намагаме же би на Колониї були и розлични приступи, розлични ґенерациї, и женска и хлопска популация, хтори робя розлични мотиви, од пейзажох, мертвей природи, апстракциї, фиґурациї, шицко тото заступене. То людзе хторим то професия и хтори од того жию, вони 10-15 годзини дньово робя у своїх ателєох за штафелайом, и так роками, та, вец, з того муши висц квалитет. Верим же тим уметнїком тот єден тидзень на Колониї вецей значи як єден рок на академиї – твердзи орґанизатор.■ Т. Ходак

РУСКЕ СЛОВО 21

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ МАРИЯ БАЛОҐ З ДЮРДЬОВА, ПОЗНАТА ПО ТОРТОХ И КОЛАЧОХ

З ЦЕСТОМ ЄЙ ВШЕ ИШЛО ОДРУК Пише: Сандра САЛАМУН

Пред 26 роками дюрдьовска малженска пара, Мария и Владимир Балоґово, одлучели же на Лиманским пияцу у Новим Садзе буду предавац колачи и други лакотки и печива, хтори Мария пекла у своїм обисцу. Труд ше швидко виплацел, та Балоґово нєодлуга реґистровали дутян

початку колачи у Новим Садзе предавали пияток, всоботу и внєдзелю перше на Лиманским, а потим и на Футожским пияцу. – Теди могло колачи предавац на тезґи, а правела сом их дома у Дюрдьове. Но, роботню зме, на вецей заводи, мушели преширйовац – гвари Мария Балоґ, власнїца СЗД „Миньон”. Балоґова любела же є дома з дзецми и же може у обисцу и робиц. Як дзеци росли, так ше и їх робота розвивала. Накадзи ше указала нагода, супружнїки отворели и дутян на Рибним пияцу дзе уж 22 роки там предаваю колачи, сладки и слани печива, док ше пах з їх обисца уж вецей як штварцину вика шири по цалей Рускей улїци. ТОРТИ НЄШКА КУС ИНШАКИ Мария толкує же ше за шицки тоти роки у продукциї колачох нє пременєло вельо, док торти нєшка и одвонка и знука, кус иншаки. – Прихильна сом ґу традицийним, природним рецептом, та хаснуєм стари рецепти за домашнї колачи. З роками ше пременєли и рецепти за торти. Частейше муштериї глєдаю сучасни торти котри на дакедишнї нє здабу, анї знука, анї звонка. Основа иста, алє ше за

22 РУСКЕ СЛОВО

СЛАДКЕ ЗДАЛА НА ДЗИВКУ Цукрарка Мария Балоґ закончела штредню Будовательну школу котра єй познєйше барз вельо помогла у прецизносци вицагованя смугох и резаня колачох. Рихтац и печиц колачи вше любела, а перши колачи порихтала у шестей класи основней школи. Од теди мац „сладку кухню” препущела Мариї, як кед би знала же ше за тоту роботу о даскельо роки єй дзивка опредзелї.

торти частейше хаснує сладку шметанку и шлаґ, и вше частейше цифрує з фонданом – гварела наша собешеднїца котра зачувала традицию печеня старих сухих файтох колачох и питкох як цо то „груби”, „шапици”, „ванилици”, „брескинї”, алє и велї други як цо познати „жербо” коцки, у нас познатши як орехова питка, лєбо „мадярица”, „баядера”, и познати „орасници”. Рихта колачи и без ґлутену, пуслочки без адитивох и штучних фарбох, так же у єй мигелю мож найсц и новотни лакотки, и стари файти колачох, тортох и сланих печивох. – И я найволїм поєсц тото цо смачне и здраве, та таке и продукуєме, бо бим нє любела предац дацо за цо сом нє сиґрна чи дакому нє начкодзи – гвари Мария котра

18. НОВЕМБЕР 2016.

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ свидома же важне провадзиц тренди. Прето у нєй мож наручиц и „чиз кейк”, и „кап кейк”, мафини и шицко друге цо муштерия пожада. Найвецей роботи єст теди кед церковни швета, у децембру и януару. Теди по потреби рихта и посни колачи, а вєшенї, кед у валалє найвецей свадзби, и теди Балоґово запратани. Гваря же найчатейше муштериї поручую „греческу”, „корнет”, „нуґат”, „реформ” и „добош” торти котри познати оддавна. А дакеди були популарни „кенеди”, „васова” або „катарина” торти хтори ше украшовало з чоколаду и пуслу. Таке ше вецей нє глєда, и велї уж забули на спомнути торти. Дакеди було славне на свадзбу однєсц округлу торту, а нєшка єст барз розлични форми, и барз су видумовани за вшелїяки нагоди и розлични возрости. Гоч нє патри кельо на дзень напече колачи и торти, Мария памета же єдного року за Крачун у децембру, януару, и пред Новим роком напекла коло 750 кили колачи. – Моя робота така же ше нє зна кельо през дзень будзем мац роботи, чи два, осем або дванац год зини. Муштерию мушим випочитовац – гварела Мария. Балоґово тримаю же формула за обставанє на тарґовищу – квалитет, добри материял и нє шпорованє на нїм, бо без того нєт успиху. Свойо продукти уж три раз за шором викладали на манифестациї „Ґуґлоф” у Сримских Карловцох и три раз за шором були наградзени. Свидоми су же ше найвекши ефект з промовованьом продуктох посцигнє кед ше виклада у своїм околїску, та печива, торти и колачи понукаю углавним у жабельскей и новосадскей општини. У РОБОТИ ВАЖНЕ СЦЕРПЕНЄ

Балоґово сотрудзую зоз Розвойну аґенцию Бачки, чий су член, хтори их упутюю и обвисцую о конкурсох и рижних манифестацийох. Од тей аґенциї у рамикох проєкта Реґионални бренд Бачки под покровительством Министерства тарґовини, туризма и телекомуникациї Влади Републики Сербиї, того року достали припознанє за позитивни уплїв и винїмково доприношенє розвою руралному штредку, руралней економиї и туризма.

сту єст шицкого досц. У часописох и на интернету часто нє напишу шицки со стойки у рецептох, и треба знац цо хиби. Вше мож дацо додац за лєпши смак, и кажде роби по своїм же би колач бул цо лєпши – гварела Мария, хторей у роботи помага єй дзивка Татяна котра занята у цукрарнї, а супруг Владимир и син Александар тиж помагаю. Татяна найволї правиц це ста и слани печива, а, як гвари єй мац, ужива кед себе рихта безґлутенски слани печива. Правда же кажду роботу треба любиц. Кед то потримує цала фамелия и кед ше добре зорґанизує роботу, успих и задовольство нїґда нє виостаню. Балоґова фамелия о тим може пошведочиц.■

Фото: Т. Балоґ

После велїх рокох искуства у тей роботи, Мария, так повесц, нє закукує до теки з рецептами. – Кед раз упечем питку по рецепту, углавним запаметам цо кельо треба до нєй положиц, та ме у роботнї нє мож вид зиц як обрацам папери з рецептами. Найвецей роботи єст коло украшованя з фонданом, ореме при тортох за дзеци, алє я вше поробим так як муштерия жада – гварела Мария, хтора найволї сама випробовац нови технїки и дзечнє ше консултує з муштерию о випатрунку и смаку того цо рихта. Нє таї же перше треба любиц тото цо робиш, и вец шицко идзе од рук. За тоту роботу потребне сцерпенє, мирну руку и искуство. – Шицко цо рихтам упечиц, направиц, мушим и под руками почувствовац чи у це -

ПРИПОЗНАНЄ

18. НОВЕМБЕР 2016.

РУСКЕ СЛОВО 23

ЕКОНОМИЯ МИКОЛА ВИНАЇ О ПАПРИҐАРСТВЕ У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ

Пишe: Мария АФИЧ

УКЛА ДАНЯ ВШЕ ВЕКШИ, А ЗАРОБОК НЄСИҐУРНИ

ознате же нови Керестур вибудовани зоз паприґи, же вона вишколовала велї ґенерациї, а и нєшка так, лєм нє у такей мири. Укладаня до продукциї вше векши, а заробок нєсиґурни. О шицких тих темох бешедовали зме з длугорочним и искусним, гоч анї нє таким старим по рокох, паПаприґарска сезона приґаром, Миколом Винайом. у Руским Керестуре Вон видзи же нє шицко цо сучасне значи автоматски и добре, чи закончена, а була єдна з з економского, чи з продукцийгорших. Керестурци ного боку. паприґу садза уж коло Микола гвари же анї єден рок у 50 роки и прешли живоце нє препровадзел без папрез рижни фази приґи, бо и його родичи були єди способи роботи ни з перших паприґарох у валау продукцийним процесу. лє. Углавним ше идзе – Мойо почали паприґу садзиц 1965. року, а я ше народзел о три ґу осучашньованю роки, та сом у паприґи и вирои олєгчаню од физичней снул. Рок сом садзел и сам, як ле- роботи, алє єст новосци и ґинь, а вец и як сом ше оженєл у пласману и предаваню зоз супругу Мему, та то уж 28рочне искуство. Активно проПрешол сом през шицки способи садзеня и залїваня. вадзим и шицки сучасни тренди и фахово совитованя. Док ше садзело на фийовки, перше було на лїваки, вец на циви, а однєдавна зме прешли на сучасне „капка по ЧИ КЕРЕСТУРСКУ СОРТУ, ЧИ ГИБРИДИ капку”, на цивочки и садзенє на фолию. То, вшелїяк, вельке олєгчанє кед бешеда о физичней роботи и при залїКерестур уж ма свою автохтону сорту, хтору мож ваню, а вецей нє треба анї ручно окоповац. наволац керестурска паприґа. Ту єст мишанїна „куртовки”, „слоново ухо” и даяких других, и найЗА ДОБРИ УРОЖАЙ ЄСТ БАРЗ ВЕЛЬО лєпше би було кед би Керестурци хасновали свойо ПРЕДУСЛОВИЯ нашенє, як цо и робя. – На жимских преподаваньох уж почала тенденПрешла сезона останє запаметана и по хоротох на пация препорученьох же бизме прешли на гибридни приґи, прецо ше вельо потрошело и на защиту, цо ище нашеня – гварел Микола Винаї. – Алє их нє мож добаржей подрагшело продукцию. И тото, и нїзка цена, та ма сам виняц и нарок хасновац. Єден чловек ентузипроблеми з одкупом, векшини паприґарох одняло зарояста, Любомир Пештиков, перши бул у валалє цо бок. Наш собешеднїк нє бул медзи тима, та призначуєме почал робиц по системи „капка по капку”, тераз є як вон то видзи. перши же роби зоз контейнерох и гибридне нашенє. – Добру паприґу нє лєгко випродуковац, бо за успиТого року на Дньох паприґи мал вельку промоцию, шни урожай потребни голєм сто добри предусловия, цо мал три хижи цо го дотирали зоз нашеньом, зоз гнонє так при других културох. При паприґи важне у якей ями и зоз хемийну защиту. Так же вон, як же пребил загради була пресада, чи замарзла дакеди (наприклад, ляд. То сиґурно будучносц, лєм мнє ше єдно нє пачи, кед ма пар лїсточка, уж формує будуци род), чи єй теди же кед ту войдзе гибридне нашенє, вец ше будзе дикбуло горуцо под шатром, лєбо мала вельо влаги, лєбо бутовац и хемийну защиту хтора зоз тим идзе. Так нас ла густа... Уж теди то одредзує будуци род. Животни вик тоти вельки корпорациї буду тримац у рукох. Прето, по моїм думаню, нашо людзе треба же би ше тримапаприґи прировнуєм ґу чловековому, та єден мешац ли паприґи хтора наша, лєм ше муши мерковац же представяю дзешец роки у чловековим живоце. Перши зоз якей паприґи ше вибера нашенє – потолковал два мешаци паприґи, док є у загради у пластенїку, то як Винаї. 20 роки кед родичи виховюю, поведзме, дзивку за одай.

24 РУСКЕ СЛОВО

18. НОВЕМБЕР 2016.

ЕКОНОМИЯ Тот час о нєй ше треба старац як о малим дзецку, а ґу тому, нє треба дзивку анї розмазац, а анї барз сцискац, треба єй дац живота и порихтац же пойдзе дзешка до сватових, на друге польо, там ше ма прияц и родзиц. Так и за паприґу важи, док є найменша, треба єй дац найвецей уваги – толкує Микола и предлужує же, пресадзованє то як свадзба. Теди муши шицко буц добре орґанизоване, треба натрафиц и хвилю, та же би пресада нє застарела, або же би нє була млада, крегка. Тиж и у якей кондициї жем, на яким є терену, наприклад, нє добре на нїзкей жеми, вец яка жем вигноєна, почитовац плодоряд же би нє було вирусни охореня процив хторих нєт нїяки препарати. Превентива то же би пресада нє була у єдней загради з рока на рок, цо продукователє нє вше можу витвориц. Причини можу буц и пре нєдостаток поживи у жеми, або кед ше вельо роки садзи паприґу на исте польо. Ту вшелїяк и обставини хвилї. БАКТЕРИЯ НАЧКОДЗИ ОСЛАБЕНЕЙ РОШЛЇНИ Прешлей сезони було вельо хороти на паприґи. Наш собешеднїк тиж мал дакус проблеми зоз бактериозу, а о тим гвари: – Кельо я знам, бактерия нападнє лєм рошлїну хтора даяк ослабена. Поведзме же ма вельо дижджу – вец корень нє ма вельо воздуху, а бактерия як живе єство, идзе на мертве, лєбо на хоре, односно ослабене. Потим ше до ньго лапа, як и кед чловекови спаднє имунитет. До здравей, викарменей, моцней рошлїни, бактерия ше чежко лапа. То важи и за паприґу. Прето людзе нєпрецизно обвинюю же им бактериоза направела чкоду – гвари Винаї. По його словох, кед ше случи бактериоза, продукователє такой пирскаю з допущенима и нєдопущенима средствами и думаю же то помогнє, алє вон прешвечени иншак. – И я мал бактериозу на тих местох дзе вода стала, алє кед пришла красна хвиля, паприґа ше обновела. Красна хвиля обнови паприґу, а людзе думаю же ю виратовали зоз шприцованьом, а нє, бо то шицко од Бога од хвилї. Значи, случує ше же людзе думаю же вони дириґую зоз подїями, алє то лєм у одредзеней мири, бо хору паприґу

барз чежко вилїчиц зоз хемийскима средствами – твердзи Микола. На питанє прецо ше вец остатнї роки тельо пирска паприґу, кед ше то скорей нє робело, вон виноши свойо видзенє: – Думам же ше то роби пре якуш витворену психозу, одно сно страх при продуковательох. Остатнї роки маме барз аґре сивне справованє вельких хемийних хижох хтори нам на преподаваньох „плокаю” мозоґ зоз тим же мушиме хасновац одредзени средства. Людзе то упиваю и створи ше страх и роздумованє – кед сом уж уложел тельо до цивочкох, до шицкого другого, нє будзем шпоровац на хемийних средствох. – По моїм думаню – нє нужно тельо пирскац, гоч и я сам подлєгнул под тото. По 2003. рок пирскал сом лєм од уши, а од хоротох ше нє пирскало. Думам же шицки патоґени були вше присутни, так повесц, милиони роки су ту. Но, и на мнє уплївує тото же цо ше тераз будзем правиц мудри, волїм опирскац же би ше паприґа нє похорела. Гоч сом прешвечени же сущносц иншака, чежко ше одняц од того общого думаня – толкує Микола. ПРОДУКЦИЯ ПАПРИҐИ ПОСТАЛ АҐРОБИЗНИС

Продукция паприґи и у Керестуре вше менєй парасценє, вона постала аґробизнис, прешвечени наш собешеднїк. – Дакеди було важне ришиц залїванє, лєм ше гноєло зоз хлївским гнойом и кед ши сцел робиц, нє було там даяки „вештак”. Дакеди ше заробок засновйовал на роботи, а тераз на розлики укладаньох до инпутох. А вони барз вельки, и то вецей нє парасценє и робота, алє такволани аґробизнис. Кед до гольта, поведзме, уложиш пар тисячи еври, по моїм, то коцканє, а ти ше коцкаш зоз Богом, зоз природу, и хто зна як прейдзеш. Уклада ше вельо и пре рижни аминоквашнїни (гоч их єден доктор з факултету ошмеял же то як цукрова вода), потим ту койяки гормонски препарати, зоз микроелементами прейґ лїсца, гимински квашнїни, биостимулатори. Шицкого ту єст, и то шицко барз драге, а то дакус як „шминка” по моїм. И залїва ше частейше як скорей. То тот аґробизнис и єст ту вельо зраженя интере сох. Найвецей то „бомбардую тоти продукцийни хижи, хтори би зоз того єдного колача сцели вельо мац. Поправдзе, таки способ продукциї одвитує єдино у защиценим просторе, як у розвитих жемох, дзе ше обера шейсц мешаци и количе ство урожайох вельо векше, и єдино ше там виплаци пре сиґурни урожай. То барз озбильна продукция за хтору ми ище нє порихтани – Дакеди ше заробок засновйовал на роботи, а тераз на розлики укладаньох заключел Микола Ви до инпутох наї.■

18. НОВЕМБЕР 2016.

РУСКЕ СЛОВО 25

ДУХОВНИ ЖИВОТ ОЗНАЧЕНИ ЮВИЛЕЙ КАРИТАСУ У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ

ВЄДНО ШЕ ЗБОГАЦЕЛИ

Традицийне Стретнуце приятельох Каритасу рускокерестурскей парохиї отримане 12. новембра, хторе було у знаку 10-рочнїци вибудови Каритасового будинку у тей парохиї, а програму з молитву „Оче наш” отворел домашнї Мишани хор, под дириґенску руку Лидиї Пашо

оло 200 присутних (и учашнїкох, волонтерох и публику) у Руским Керестуре привитал наш еґзарх, владика Георгий, а окреме представительох италиянского Каритасу з Удинох, хтори з найвекшей часци финансовал вибудов керестурского Каритасового дому. Владика привитал и госцох грекокатолїкох з Кечкемету у Мадярскей, о. Ласла Вецака и Цирила Левицкого вєдно зоз двома волонтерками. – З їх Каритасом плануєме сотрудзовац на церковним, духовним та и социялним, културним, полю, а ми ше намагаме перше порихтац структуру за тоту дїялносц. То перши крочаї нашого сотруднїцтва, же бизме робели на прейґгранїчних проєктох. Потримайце нас з молитву, же бизме витворели нашо инициятиви у Водици – гварел кир Георгий. Преосвящени владика потим привитал предсидателя Националного совиту Руснацох Славка Раца, представительох церковного и дружтвеного живота и институцийох, волонтерох Каритасу з других парохийох и шицких приятельох тей гуманитарней орґанизациї. Пре обєктивни причини, на Стретнуце нє могол присц беоґрадски архиепископ Станислав Хочевар, як то було наявене. Роботу волонтереох керестурского Каритасу преосвящени владика Георгий оценєл як барз успишну, а присутних привитали и домашнї парох о. Михайло Малацко, як и представитель Каритасу з Удинох о. Луидї Глоацо. Вони ше здогадли на початки їх сотруднїцтва хторе их, як наглешели, взаїмно збогацели. Парох Малацко окреме подзековал владикови на потримовки, як и шицким цо допринєсли у роботи Каритасу. У прегляду дзешецрочней орґанизованей и континуованей роботи Каритасу у новим будинку, домашнї волонте-

ПРЕМЕНЄНИ ЖИВОТ ТЕЙ ЗАЄДНЇЦИ – Жадам подзековац шицким тим котри помогли у будованю того будинку, шицким майстром и волонтером хтори уложели ту свой вельки нєсебични труд и велькодушно помагали. Кед зме го пошвецели, теди зме им подзековали, а тераз им дзекуєме други раз, бо видзиме же у тим будинку єст вельки дїялносци. Тот Каритас пременєл живот заєднїци и парохиї на лєпше – гварел владика кир Георгий. Вон подзековал шицким хтори гоч на яки способ допринєсли вибудови, алє и тераз доприноша у провадзеню и орґанизациї шицких змистох котри ше ту случую. – Винчуєм ювилей и жадам же би ше тот центер, у полним значеню, далєй розвивало и же би виполньовал свою улогу и задачу за яку є наменєни, а знаме же то ширенє Божого царства на жеми. Най так будзе, най ше так предлужи на велї роки, а тоти котри приду после нас, най предлужа тото дїло – наглашел преосвяшени владика Георгий Джуджар.

26 РУСКЕ СЛОВО

КОНКРЕТНЕ ХРИСТИЯНСТВО У рамикох означованя 10-рочнїци вибудови будинку Каритасу у Руским Керестуре, всоботу, 12. новембра дополадня отримане и стретнуце волонтерох Каритасу з парохийох Апостолского еґзархату за грекокатолїкох у Сербиї. На стретнуцу участвовали волонтере з Нового Саду, Коцура, домашнї з Руского Керестура, як и представителє Каритасу Удинох з Италиї и Каритасу грекокатолїцкей парохиї у Кечкемету, з Мадярскей. Шицких присутних привитал кере стурски парох о. Михайло Малацко и наглашел же дзекуюци Каритасу можеме жиц християнство на конкретни способ. Теми „Треци слуп Церкви” и „История Каритасу и терашньосц” волонтером викладали о. Малацко и директор Националного Каритасу Сербиї о. Владислав Варґа, а потим по ґрупох бешедовали о своїх активносцох и планох роботи. М. С.

ре ше зоз словами и фотоґрафиями здогадли и на початки каритативней роботи у керестурсей парохиї, починаюци од перших добротворох, пароха о. Янка Копчая и владику Дионизия Нярадия, по сучасносц – од конца 70-рокох прешлого вику по нєшка. Здогаднуте же вибудов Каритасового дому значно помогла и тедишня покраїнска власц на чолє зоз др Бояном Пайтичом. Як наглашела заменїца координатора парохийного Каритасу Снежана Малацко, активносци, орґанизованосц и дух керестурского Каритасу други беру як приклад за свойо парохийни заєднїци у Сербиї и ширше. У уметнїцкей часци програми наступели дзеци и млади котри ше збераю, дружа и активно участвую у активносцох керестурского Каритасу, та спомнути Мишани хор, а програма закончена зоз поволанку приятельом Каритасу же би и далєй потримовали його активносци.■ Мария Афич 18. НОВЕМБЕР 2016.

ДУХОВНИ ЖИВОТ ЕПИСКОП ЄРОНИМ НАЩИВЕЛ ПРАВОСЛАВНУ ПАРОХИЮ У КОЦУРЕ

ПОШВЕЦЕНИ СВЯТОСАВСКИ ДОМ Швето Святого Димитрия того року у православней парохиї у Коцуре окреме означне, понеже епископ Єроним пошвецел вибудовани Святосавски дом, як и обисце за пароха Нови про сториї пошвецел право славни епископ єґарски Єроним, викар Епархиї бачкей, хторого парохиянє Право славней Церкви дочекали опрез церкви. Владика служел Службу Божу зоз осемцома паноцами, медзи хторима бул и коцурски парох о. Здравко Бойович. На Литурґиї були и паноцове хтори служа у римокатолїцкей церкви у Коцуре, о. Кароль Сабади и о. Карло Милер. Церква була полна, цо похвалєл епископ Єроним, и гварел же є задовольни же у церкви було окреме вельо дзе-

ци. Потим, у казанї вон бешедовал о живоце св. Димитрия. По законченю Служби пошвецени Святосавски дом, хтори ше находзи на месце дакедишнєй православней церкви, и хтори будзе служиц за виронаучни и други сходи парохиянох.

НОВА КНЇЖКА О. ДР РОМАНА МИЗА

МУЗИЧНИ ШЛЇДИ НАРОДУ Зоз друку вишла нова кнїжка о. др Романа Миза „Шпиванє у Византийскей Церкви” у виданю Грекокатолїцкей парохиї св. Петра и Павла у Новим Садзе и Друкарнї и видавательней хижи „Максима ґраф” зоз Петроварадину. У своїм уводним слове автор о. Миз консатовал же литурґийне шпиванє Византийскей Церкви у поєдиних народох ма музични шлїди каждого з тих народох. Кажди народ ма свойо специфични мелодиї, та аж и по даскельо мелодиї (наприклад києвски розшпив, мукачевски розшпив, галицки розшпив, болгарски, сербски, румунски и други). У першей часци того дїла представени основни поняца, а у другей часци реґионални розшпиви. Од вкупно 105 бокох, на коло 50 бокох презентовани композиторе духовних писньох на церковнославянским язику, зоз коло 120 биоґрафиями зоз фотоґрафиями. Медзи численима темами и литурґийне шпиванє працеркви, церковна поезия, мелодиї, шпиванє у вчасним християнстве и реґионални розшпиви. М. Г. К. 18. НОВЕМБЕР 2016.

Познєйше, пошвецене и обисце за пароха, хторе початком рока наявене як єдна з векших инвестицийох Општини Вербас у Коцуре. Обисце нєдавно законченє, а такой потим до ньго ше уселєл о. Бойович зоз фамелию, хтори дотеди бул подквартельош. Т. Х.

У РИМОКАТОЛЇЦКЕЙ ЦЕРКВИ У КОЦУРЕ

ЗДОГАДОВАНЄ НА ТИХ ЦО НАМ УСАДЗЕЛИ ВИРУ

На швето Шицких святих по Гриґориянским календаре, парохиянє Римокатолїцкей Церкви у Коцуре преславели Кирбай. Кирбайску Службу Божу служели о. Кароль Сабади, хтори служи у коцурскей церкви и о. Карло Милер зоз Вербасу, хтори и наказовал. Сослужели и геркокатолїцки священїки – коцурски парох о. Владислав Рац, о. Яков Кулич и старовербаски парох о. Алексий Гудак. Отец Милер у казанї гварел же ше на тото швето здогадуєме шицких хтори нам усадзели зарю вири, и же єст мало днї у року, же би ше каждого окреме споминало. – На нєшкайши дзень модлїме Бога Оца же би нам послал Святого Духа, най нам Исус Христос през евхаристию будзе у помоци же би зме ше кажди дзень виборели зоз шицкима виволанями хтори би нас могли скруциц зоз добрей драги – гварел о. Милер. З нагоди того швета на валалских теметовох нащивени гроби и запалєни швички. Ютредзень, у каплїчки на римокатолїцким теметове служена Служба Божа за шицких покойних, а потим пошвецени гроби. Т. Х.

РУСКЕ СЛОВО 27

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 11. новембра занавше ме зохабел мой мили супруг

ЛЮБО ВЕНЧЕЛЬОВСКИ (1950–2016) з Руского Керестура Жаль за тобу нє можем описац, анї ше помириц же це вецей нєт. Нє верим же час помогнє дакус боль ублажиц. Єдино ми здогадованє на твою любов и доброту може дац даяку слабу дзеку предлужиц живот без тебе. Дзекуєм ци за шицки днї мира, за порозуменє и красни слова за тоти роки хтори зме вєдно прежили. Спочивай у мире Божим! Твоя супруга Фема

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 31. октобра 2016. року занавше нас зохабел наш мили братняк

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 28. октобра 2016. року преселєла ше до вичносци наша мила супруга, мац, швекра и баба

СЕНА СЕҐЕДИ народзена Будински (1946–2016) з Вербасу Памятку на єй любов и доброту вично буду чувац и ношиц у своїх шерцох: супруг Янко, син Звонимир, дзивка Хелена, нєвеста Златана, жец Владислав и унуки Иван, Сара, Мартин и Владимир Най спочива у мире Божим! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 13. новембра 2016. року наполнєли ше три жалосни роки як нас зохабела наша мила мац, супруга, дзивка, шестра и тета

ЕУФЕМИЯ ВУЇЧ народзена Маньош

ВЛАДИМИР ТИРКАЙЛА (1959–2016) з Руского Керестура

Навики будземе чувац прекрасни хвильки препровадзени з тобу. З почитованьом Натка и Владо Рамачово Спочивай у мире Божим! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Прешло 7 роки як вецей нє з на- Дня 22. новембра наполнї ше рок як вецей нє з нами наша мац и ми наш оцец и дїдо баба

Час преходзи, а тот час хтори зме препровадзели зоз тобу швидко прешол. Нїґда це нє забудземе. Твойо синове Слободан и Предраґ, супруг Душан, мац Мелана, оцец Дюра, шестра Гена зоз дзивчатми Ивану и Александру, брат Мижо зоз супругу Ґенку и синами Иґором и Дарком Спочивай у мире Божим!

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 1. новембра 2016. року наполня ше два чежки и жалосни роки як нас зохабел и пошол до вичносци наш мили супруг, оцец, дїдо, швекор и брат

ВЛАДИМИР ХРОМИШ (1944–2014) з Вербасу МИКОЛА РАЦ (1933–2009)

ЗДЕНКА РАЦ (1938–2015)

з Дюрдьова Памятку на нїх з любову и почитованьом чуваю син Микола и дзивка Гелена зоз фамелиями

НОВЕ ЧИСЛО ТЕЛЕФОНА У КЕРЕСТУРСКИМ ДОПИСОВАТЕЛЬСТВЕ „РУСКОГО” Дописовательство „Руского слова” у Руским Керестуре од 3. новембра, ма ище єдно число фиксного телефона, насампредз за воланє пре даванє оглашкох, „in memoriamoh”, рекламох у новинох „Руске слово”, лєбо за предплати, чи купованє новинох, часописох и кнїжкох нашей хижи. Друге, нове число Дописовательства „Руского” у Керестуре то (025)510-03-83 (за канцеларию дзе Сенка Надь и Мария Афич), а и надалєй у функциї дотерашнє телефонске число (025)703-311. Дописовательство НВУ „Руске слово” на другим поверху у будинку дакедишнєй Друкарнї „Руске слово” у центре Керестура.

28 РУСКЕ СЛОВО

Пошол ши од нас, алє у наших шерцох и думкох занавше оставаш. З любову и почитованьом памятку на ньго вично чуваю його наймилши. Супруга Ксения, син Владимир, дзивка Мария, нєвеста Даяна, жец Драґиша, унуки Неманя, Иґор, Милена и Милан, шестра Мария Дундєрски зоз фамелию СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ На нашого Иванка

ИВАН РУСКОВСКИ (16. XI 1996 – 25. V 1997) Мили Иванку, ангелку наш, памятку на це навики будземе ношиц у своїх шерцох и нїґда це нє забудземе. Твоя мац Наташа, оцец Дюра, брат Дзвонко и родзиново Спочивай у мире Божим!

18. НОВЕМБЕР 2016.

ИНФОРМАТОР На основи члена 37. пасус 12. Покраїнскей скупштинскей одлуки о покраїнскей управи („Службени новини АПВ”, число 37/2014, 54/2014 – др. предписанє и 37/16), у складзе зоз членом 79. Закона о утвердзованю компетенцийох Автономней Покраїни Войводини („Службени глашнїк РС”, число 99/2009, 67/2012 – Одлука Уставного суда Републики Сербиї число ИУ3 – 353/2009) и Правилнїком о стаємних судских толмачох („Службени глашнїк РС”, число 35/2010), покраїнски секретар за образованє, предписаня, управу и национални меншини – национални заєднїци, розписує ОГЛАШКУ ЗА ПОСТАВЯНЄ СТАЄМНИХ СУДСКИХ ТОЛМАЧОХ – СТАЄМНИХ СУДСКИХ ПРЕКЛАДАТЕЛЬОХ ЗА ПОДРУЧЕ ВИСШИХ СУДОХ НА ТЕРИТОРИЇ АВТОНОМНЕЙ ПОКРАЇНИ ВОЙВОДИНИ I Розписує ше оглашку за поставянє стаємних судских прекладательох и стаємних судских толмачох знакох цемних, глухих або нємих особох за подруче: 1. Висшого суду у Новим Садзе, за: албански язик – 1; чески язик – 1; словенацки язик – 1; ґорански язик – 1; турски язик – 2; голандски язик – 2; ромски язик – 1; єрменски язик – 1; дански язик – 1; словацки язик – 2; мадярски язик – 1. 2. Висшого суду у Зренянину, за: анґлийски язик – 3; нємецки язик – 3; мадярски язик – 4; румунски язик – 3; словацки язик – 2; китайски язик – 2; арабски язик – 1; ромски язик – 2; сирийски язик –1; македонски язик – 1; гречески язик – 1; босански язик – 1 албански язик – 1; болгарски язик – 1; знакови язик – 2. 3. Висшого суду у Сримскей Митровици, за: Нємецки язик – 1; французки язик– 1; румунски язик – 1; арабски язик – 1; болгарски язик – 1; турски язик – 1; албански язик – 1; голандски язик – 1; анґлийски язик– 1; италиянски язик – 1. 4. Висшого суду у Суботици, за: фарси язик – 2; урду язик – 2; пашту язик – 1; арабски язик – 2; турски язик – 2; французки язик – 2; италиянски язик – 1; голандски язик – 1; шпански язик – 1; русийски язик – 1; болгарски язик – 1; македонски язик – 2; анґлийски язик – 2; албански язик – 1; знакови язик – 1. 5. Висшого суду у Панчеве, за: анґлийски язик – 2; македонски язик – 1; знакови язик – 1. 6. Висшого суду у Зомборе, за: мадярски язик – 1; руски язик – 2; арабски язик – 1; пашту язик – 1; урду язик – 1; нємецки язик – 1; словацки язик – 1; словенацки язик – 1; македонски язик – 1; китайски язик – 1; знакови язик – 2. II

18. НОВЕМБЕР 2016.

Кандидат за стаємного судского прекладателя або стаємного судского толмача знакох цемних, глухих або нємих особох (у дальшим тексту: кандидат) може буц особа хтора виполнює шлїдуюци общи и окремни условия, хтори доказує на способ яки утвердзени у оглашки. Общи условия: 1. же є полнолїтна особа – виполньованє условия ше доказує на основи виводу зоз матичней кнїжки народзених або особней леґитимациї (чипована особна леґитимация муши буц одчитана); 2. же є державян Републики Сербиї – виполньованє условия доказує ше на основи увереня о державянстве; 3. же ма место биваня на териториї АП Войводини – виполньованє условия ше доказує на основи особней леґитимациї (чипована особна леґитимация муши буц одчитана); 4. же ма найменєй високе образованє – виполньованє условия ше доказує на основи дипломи о здобутим високим образованю; 5. же му/єй скорей нє престало роботне одношенє у державним орґану пре чежше потупенє длужносцох зоз роботного одношеня – виполньованє условия ше доказує на основи вияви кандидата у писаней форми же му/єй нє престало роботне одношенє у державним орґану пре вирекнуту дисциплинску миру. Кандидат сам составя и подписує вияву, без огляду на тото чи бул заняти у державним орґану; 6. же є нє осудзовани на кару гарешту од найменєй шейсцох мешацох – виполньованє условия ше доказує на основи увереня компетентного суду, хторе нє шме буц старше як шейсц мешаци, же ше процив кандидата нє водзи виновни поступок пре виновне дїло за хторе ше гонї по службеней длужносци. Окремни условия: 1. же ма одвитуюце високе образованє за одредзени странски язик або же у подполносци зна язик зоз хторого преклада и на хтори преклада усну бешеду або писани текст, – виполньованє условия ше доказує алтернативно: ■ на основи дипломи о здобутим високим образованю хторе одвитуюце за одредзени странски язик, односно на основи сертификата, потвердзеня або другого одвитуюцого доказу компетентней орґанизациї з хтору ше потвердзує фахово компетенциї за окончованє роботох толмача за знакови язик, односно фахово компетенциї за прекладанє бешедного язика на знакови язик и знакового язика на бешедни язик; ■ на основи увереня комисиї о предходним положеним проверйованю знаня язика; ■ зоз проверйованьом знаня язика хторе запровадзує комисия; 2. жe позна правну тeрминолоґию яку шe

хаснує у язику зоз хторого шe прeклада, або на хтори шe прeклада – виполньованє условия шe доказує на основи преверйованя знаня правней терминолоґиї хторе запровадзує комисия, односно зоз увереньом комисиї о предходно положеним преверйованю знаня правней терминолоґиї; 3. жe ма наймeнєй пeйц роки искуства на прeкладатeльних роботох – виполньованє условия шe доказує на основи сeртификатох, потвeрдзeньох або других одвитуюцих доказох о искуствe на прeкладатeльних роботох. III Кандидат ґу прияви на оглашку приклада ориґинал, або овeрeну фотокопию навeдзeних доказох. IV Комисия хтору формує покраїнски сeкрeтар, розпатра прияви кандидатох и поднєшени докази и, пре доказованє виполньованя окремних условийох запровадзує преверйованє знаня язика и правней терминолоґиї. Трошки преверйованя зноши кандидат. V Прияви на оглашку зоз доказами о виполньованю условийох зоз точки II тeй оглашки шe доручує у чашe 30 дньох од дня обявйованя оглашки на адресу: Покраїнски секретарият за образованє, предписаня, управу и национални меншини – национални заєднїци, Булевар Михайла Пупина число 16, 21000 Нови Сад, зоз назначеньом „Приява на оглашку за поставянє стаємних судских толмачох – стаємних судских прекладательох за подруче висших судох на териториї АПВ“. Кандидат ма обавязку у прияви навесц язик и суд за хтори ше приявює, адресу и число телефона. Нєблагочасни, нєдопущени, нєрозумлїви и нєподполни прияви ше нє будзе розпатрац. Преверйованє знаня язика ше запровадзує найскорей у чаше 30 дньох од остатнього дня термину за подношенє приявох. VI За подношенє прияви на оглашку кандидат уплацує републичну административну таксу у суми 300,00 динари на рахунок Буджету Републики Сербиї,число 840-742221843-57, поволанка на число 97 11-223. ПОКРАЇНСКИ СЕКРЕТАРИЯТ ЗА ОБРАЗОВАНЄ, ПРЕДПИСАНЯ, УПРАВУ И НАЦИОНАЛНИ МЕНШИНИ – НАЦИОНАЛНИ ЗАЄДНЇЦИ АВТОНОМНЕЙ ПОКРАЇНИ ВОЙВОДИНИ РЕПУБЛИКИ СЕРБИЇ 128-74-8/2016-02 од 16.11.2016. року ПОКРАЇНСКИ СЕКРЕТАР, Михаль Нїлаш

РУСКЕ СЛОВО 29

MALI OGLA[KI ДИХТОВАНЄ облакох и дзверох зоз неопренґуму, процив витру и жими, галайку и праху. Правиме и кладземе ролетни и гармониково дзвери. Обявиц ше на телефони꞉ 025/5827-710, лєбо 060/5088-433 ВЛАГА? Изолуєме влажни хижи. 063/440-470; 063/102-41-14. *** ПРЕ ДА ВАМ бу ково древо у палетох. Цена двох кубикох 7 500 динари. Привожим и на адресу. Древо мож опатриц на адреси Народного фронта 55, а обявиц ше на те ле фон 064/26-83-862. *** ПРЕДАВАМ два яраши у коцурским хотаре, на равноселскей драги, нєдалєко од валалу. Информа циї на те ле фон 021/728-135.

CENOVN>K MALIH I POSMERTNIH OGLA[KOH – mala ogla{ka do 20 slova ko{ta 200 dinari – mala ogla{ka vecej yk 20 slova ko{ta 300 dinari – uramikovani tekst ogla{ki, abo vin~ovanki ko{ta 500 dinari – posmertna ogla{ka na wdno polqo ko{ta 600 dinari – posmertna ogla{ka na dva poly ko{ta 1 200 dinari. Cenovn<k va`i od 1. мая 2015. roku Ogla{ki mo` poslac na mejl office@ruskeslovo.com лєбо ruske.redakcija@gmail i uplacic na rahunok Novinskovidavatelqnej ustanovi “Ruske slovo” u banki Inteza ~islo 160923244-82. Informaci< mo` dostac na telefon 021/ 6613-697.

30 РУСКЕ СЛОВО

ЯВНА МЕДИЙСКА УСТАНОВА ВОЙВОДИНИ „РАДИО-ТЕЛЕВИЗИЯ ВОЙВОДИНИ” (ЯМУ) Обявює

КОНКУРС ЗА ФЕСТИВАЛ „РУЖОВА ЗАГРАДКА 2017”

Условия конкурса: 1. Право участвовац на конкурсу за нови руски народни шпиванки маю шицки заинтересовани особи (композиторе и текстописателє) державянє Републики Сербиї и странски державянє, з тим же иста особа може буц коавтор найвецей 2 (двох) шпиванкох. На конкурсу нє можу участвовац члени конкурсней комисиї и инши особи котри участвую у пририхтованю и орґанизациї (продуценти, орґанизаторе ...). 2. Шпиванки котри ше посилаю на конкурс нє шму буц уж виводзени або обявйовани, и муша буц у духу рускей народней музики. Дошлєбодзена приява шпиванкох котри компоновани на иснуюци текст, т.є. на уж обявени твор з обласци поезиї, под условийом же автор текста, односно нашлїднїки дали согласносц и же исти текст нє хасновани за компонованє и обявйованє музичних творох. 3. Приява на конкурс посила ше по пошти або особнє на адресу: ЯВНА МЕДИЙСКА УСТАНОВА ВОЙВОДИНИ„РАДИО-ТЕЛЕВИЗИЯ ВОЙВОДИНИ” Радио Нови Сад – за Фестивал „Ружова заградка 2017” НЄ ОТВЕРАЦ, Улїца Иґнята Павласа 3 21000 Нови Сад Приява ше состої зоз двох ковертох (означена як: Коверта 1 и Коверта 2) у котрих муши буц шлїдуюце: – Коверта 1 – Нотни запис композициї и текст на руским язику ( у трох прикладнїкох) под шифру. – Коверта 2 – Ришенє шифри, зоз податками коавторох (композитор и текстописатель): 1. Мено и презвиско, 2. Адреса, 3. Контакт телефон и е-маил. Подношитель прияви одвитує за точносц податкох о писнї и коавторох. У случаю же ше хаснує текст уж обявеного твора з обласци поезиї, доручую ше податки автора текста и согласносц за хаснованє текста за компонованє музичного твора. У случаю же ше хаснує текст покойного автора текста, доручую ше податки нашлїднїкох автора и согласносц за хаснованє текста за компонованє музичного твора. 4. Конкурс отворени од дня обявйованя на web sajtu: www.rtv.rs и у тижньових новинох „Руске слово” по 16. децембер 2016-ого року. Прияви котри сцигню по завераню конкурса (17. децембер 2016. року и познєйше) ше нє буду розпатрац. 5. Прияви котри сцигню на конкурс ше нє врацаю. Подношитель прияви нє ма право поцагнуц приявени писнї. 6. Зоз приявох котри сцигню Комисия, менована з боку ЯМУ, вибера 16 писнї котри буду виведзени на фестивалу. Кед же Комисия констатує же нєт достаточне число квалитетних композицийох, можлїве отримованє Фестивала и зоз меншим числом вибраних нумерох. Зоз коавторами писньох котри буду вибрани ЯМУ – орґанизатор Фестивала

заключую контракти. У случаю хаснованя уж обявеного текста/твора з обласци поезиї контракт подписує автор текста, односно нашлїднїки автора текста. 7. Шицки вибрани писнї буду ше виводзиц у провадзеню Народного оркеста (НО) ЯМУ, у аранжманох за НО. Аранжерох виключно вибера Музична комисия ЯМУ. Подношитель прияви, односно композитор текстописатель можу у прияви предложиц вокалного солисту за писню за котру подноша прияву. Одлуку о вокалному солистови приноши Комисия. 8. Зоз посиланьом прияви на конкурс, подношитель прияви (композитор и текстописатель) дава согласносц же би ше вибрани писнї по перши раз явно виведли на Фестивалу, преношели/емитовали на програми РНС и ТВВ зоз шицкима познатима модалитетами емитованя, зазначовали, умножовали и кладли до обтоку без огляду на способ умножованя и кладзеня до обтоку, знїмали на ношач звука, односно слики и звука, умножовали и кладли до обтоку без огранїченя у поглядзе числа прикладнїкох. Согласносц ше дава на доручени писнї и вименєни писнї и преробени з аранжманами за потреби ЯМУ. Права ше преноша виключно як предметни, часово, просторно и по чишлє без огранїченя. ЯМУ ма право наведзени права пренєсц на трецу особу без окремней согласносци коавтора. Зоз коавторами вибраних писньох ше заключує контракт. Надополнєня за коавоторх виноша: – музика: 4.500,00 динари нето, – текст: 2.500,00 динари нето – аранжман: 4.500,00 динари нето. 9. Фестивал ше отрима 5. марца 2017. року. Кед же придзе до вименкох, од точним датуме и термину учаснїки буду благочасово информовани. 10. Награди котри ше додзелюю на Фестивалу то Награди жирия и публики у пенєжней суми и то: I Награда жирия за автора музики (музику/композицию): 20.000,00 динари нето. II Награда жирия за автора музики (музику/композицию): 10.000,00 динари нето. III Награда жирия за автора музики (музику/композицию): 5.000,00 динари нето. Награда жирия за аранжман: 10.000,00 динари нето. Награда жирия за текст: 10.000,00 динари нето. Награда жирия за интерпретацию: 10.000,00 динари нето. Награда публики: 20.000,00 динари нето. Награда публики ше додзелює за писню, а дзеля ю на єднаки часци автор музики, текстописатель, аранжер и интерпретатор. Награди жирия ше доставаю у зависносци од достатих бодох. Члени жирия додзелюю боди (од 1 до 15), окреме за музику, текст, аранжман и интерпретацию. Награду достава коавтор писнї, односно интерпретатор зоз найвецей освоєнима бодами у случаю награди за музику/композицию першох трох коавторох. Публика гласа писано (на окремним гласацким лїстку). 11. Шицки дополнююци информациї и обвисценя можеце достац: – на телефон: 021/210-1744, 021/210-1621 – прейґ и-мейла: rusinska.radio@rtv.rs

18. НОВЕМБЕР 2016.

Городска управа за защиту животного штредку на основи члена 29. пасус 1. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк Републики Сербиї” число 135/04 и 36/09), обявює

ОБВИСЦЕНЄ

о принєшеним ришеню же потребне преценьованє вплїву и о одредзованю обсягу и змисту студиї о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта „Закрице лєгко запалююцих чечносцох” у Новим Садзе Ношитель проєкта „СТЕП ТРАНС” ДОО Нови Сад, Приморска число 86, поднєсол тому орґану вимогу за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок за проєкт „Закрице лєгко запалююцих чечносцох” у комплексу „ХИНС” АД, у стечаю, у улїци Приморска чсило 86, на катастерскей парцели число 394/3 КО Нови Сад IV, Город Нови Сад. После запровадзеного поступку, Городска управа за защиту животного штредку дня 14. новембра 2016. року принєсла ришенє число VI-501-717/16 же потребне преценьованє вплїву на животни штредок и о одредзованю обсягу и змисту студиї о преценьованю вплїву на животни штредок. Увид до предметного ришеня мож окончиц у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку, Руменацка 110а, Нови Сад, роботни днї у чаше од 10 дo 15 годзин на сайту Городскей управи за защиту животного штредку www. environovisad.org. rs. Заинтересована явносц може виявиц жалбу процив того ришеня у чаше од 15 днї од дня його обявйованя у средствох явного информованя, по тим орґану.

ОБВИСЦЕНЄ

о принєшеним ришеню же потребне преценьованє вплїву и о одредзованю обсягу и змисту студиї о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта базней станїци мобилней телефониї „НС Авто сервис Стоянов ЛТЕ” – НСУ219, НСЛ 219 Ношитель проєкта „Телеком Сербия” а. д. Таковска 2, Беоґрад, поднєсол тому орґану вимогу за одлучованє о потреби преценьованя вплїву застатого стану на животни штредок проєкта радио базней станїци мобилней „НС Авто сервис Стоянов ЛТЕ” – НСУ219, НСЛ 219, у улїци

ОБВИСЦЕНЄ

о принєшеним ришеню же потребне преценьованє вплїву и о одредзованю обсягу и змисту студиї о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта базней станїци мобилней телефониї „НС113, НСУ113, НСЛ113, НС-ИНДУСТРИЙНА ЗОНА 2” Ношитель проєкта „Телеком Сербия” а. д. Таковска 2, Беоґрад, поднєсол тому орґану вимогу за одлучованє о потреби преценьованя вплїву застатого стану на животни штредок проєкта радио базней станїци мобилней „НС113, НСУ113, НСЛ113, НС-ИНДУСТРИЙНА ЗОНА 2” у улїци Приморска 86, у

18. НОВЕМБЕР 2016.

Зренянинска драга 16, у Новим Садзе, на катастерскей парцели число 250/29, К.О. Нови Сад III, Город Нови Сад. После запровадзеного поступку, Городска управа за защиту животного штредку дня 10. новембра 2016. року принєсла ришенє число VI-501700/16 же потребне преценьованє вплїву на животни штредок и о одредзованю обсягу и змисту студиї о преценьованю вплїву на животни штредок. Увид до предметного ришеня мож окончиц у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку, Руменацка 110а, Нови Сад, роботни днї у чаше од 10 дo 15 годзин на сайту Городскей управи за защиту животного штредку www. environovisad.org. rs. Заинтересована явносц може виявиц жалбу процив того ришеня у чаше од 15 днї од дня його обявйованя у средствох явного информованя, по тим орґану.

Новим Садзе, на катастерскей парцели число 385/1, К.О. Нови Сад IV, Город Нови Сад. После запровадзеного поступку, Городска управа за защиту животного штредку дня 10. новембра 2016. року принєсла ришенє число VI-501558/16 же потребне преценьованє вплїву на животни штредок и о одредзованю обсягу и змисту студиї о преценьованю вплїву на животни штредок. Увид до предметного ришеня мож окончиц у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку, Руменацка 110а, Нови Сад, роботни днї у чаше од 10 дo 15 годзин на сайту Городскей управи за защиту животного штредку www. environovisad.org. rs. Заинтересована явносц може виявиц жалбу процив того ришеня у чаше од 15 днї од дня його обявйованя у средствох явного информованя, по тим орґану.

ОБВИСЦЕНЄ

о явним увиду, явней презентациї и явней розправи о Студиї о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта Подпримєтво „KODAR INŽINJERING” D.O.O., зоз Беоґраду, по овласценю ношителя проєкта „VIP MOBILE” D.O.O., Нови Беоґрад, Младежских бриґадох 21, поднєсол вимогу за даванє согласносци на Студию о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта – радио базней станїци мобилней телефониї „НС2057_03 НС_Нови_Сад_Темеринска_драга_1” у улїци Змаєвацка драга, на катастерскей парцели 609/2 К.О. Нови Сад I, Город Нови Сад. Податки и документацию зоз вимоги ношителя проєкта мож видзиц у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду, Улїца Руменацка 110, Нови Сад, роботни днї од 10 по 15 годзин по 12. децембер 2016. року. У складзе зоз членом 6. Правилнїка о поступку явного увиду, презентациї и явней розправи о студиї о преценьовню вплїву на животни штредок („Службени глашнїк РС”, 69/05) заинтерсованих орґанох, орґанизацийох и явносц под час тирваня явного увиду можу поднєсц зауваги и думаня на студиї о преценьованю вплїву у писаней форми Городскей управи за защиту животного штредку. Явну розправу и презентацию ше отрима 13. децембра 2016. року, у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду, Руменацка 110, Нови Сад, на 11 годзин.

о явним увиду, явней презентациї и явней розправи о Студиї о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта Подпримєтво „KODAR INŽINJERING” D.O.O., зоз Беоґраду, по овласценю ношителя проєкта „VIP MOBILE” D.O.O., Нови Беоґрад, Младежских бриґадох 21, поднєсол вимогу за даванє согласносци на Студию о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта – радио базней станїци мобилней телефониї „НС2065_01 НС_Нови_Сад_Адамовичово_населєнє” у улїци Лази Нанчича 47, на катастерскей парцели 3129/1 К.О. Нови Сад II, Город Нови Сад. Податки и документацию зоз вимоги ношителя проєкта мож видзиц у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду, Улїца Руменацка 110, Нови Сад, роботни днї од 10 по 15 годзин по 12. децембер 2016. року. У складзе зоз членом 6. Правилнїка о поступку явного увиду, презентациї и явней розправи о студиї о преценьовню вплїву на животни штредок („Службени глашнїк РС”, 69/05) заинтерсованих орґанох, орґанизацийох и явносц под час тирваня явного увиду можу поднєсц зауваги и думаня на студиї о преценьованю вплїву у писаней форми Городскей управи за защиту животного штредку. Явну розправу и презентацию ше отрима 13. децембра 2016. року, у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду, Руменацка 110, Нови Сад, на 13 годзин.

Податки и документацию зоз вимоги ношителя проєкта мож видзиц у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду, Улїца Руменацка 110, Нови Сад, роботни днї од 10 по 15 годзин по 12. децембер 2016. року. У складзе зоз членом 6. Правилнїка о поступку явного увиду, презентациї и явней розправи о студиї о преценьовню вплїву на животни штредок („Службени глашнїк РС”, 69/05) заинтерсованих орґанох, орґанизацийох и явносц под час тирваня явного увиду можу поднєсц зауваги и думаня на студиї о преценьованю вплїву у писаней форми Городскей управи за защиту животного штредку. Явну розправу и презентацию ше отрима 13. децембра 2016. року, у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду, Руменацка 110, Нови Сад, на 12 годзин.

ОБВИСЦЕНЄ

о принєшеним ришеню же потребне преценьованє вплїву и о одредзованю обсягу и змисту студиї о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта базней станїци мобилней телефониї „НС66, НСХ66, НСУ66, НСЛ66 ПАВЛА ПАПА – МУП” Ношитель проєкта „Телеком Сербия” а. д. Таковска 2, Беоґрад, поднєсол тому орґану вимогу за одлучованє о потреби преценьованя вплїву застатого стану на животни штредок проєкта радио базней станїци мобилней телефониї „НС66, НСХ66, НСУ66, НСЛ66 ПАВЛА ПАПА – МУП” , у улїци Павла

Папа 44, у Новим Садзе, на катастерских парцелох чс. 7144/1, 7144/2 и 7145, К.О. Нови Сад I, Город Нови Сад. После запровадзеного поступку, Городска управа за защиту животного штредку дня 8. новембра 2016. року принєсла ришенє число VI-501212/16 же потребне преценьованє вплїву на животни штредок и о одредзованю обсягу и змисту студиї о преценьованю вплїву на животни штредок. Увид до предметного ришеня мож окончиц у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку, Руменацка 110а, Нови Сад, роботни днї у чаше од 10 дo 15 годзин на сайту Городскей управи за защиту животного штредку www. environovisad.org. rs. Заинтересована явносц може виявиц жалбу процив того ришеня у чаше од 15 днї од дня його обявйованя у средствох явного информованя, по тим орґану.

РУСКЕ СЛОВО 31

СПОРТ/ИНФОРМАТОР СТОЛНО-ТЕНИСКИ КЛУБ „РУСИН”

НАПАРТО ПО САМ КОНЄЦ СТК „Русин” – СТК „Апатин” 4:3

Прешлей нєдзелї, 13. новембра, у Руским Керестуре одбавене шесте коло Заходно-Бачкей лиґи у столним тенису у хторей участвує и СТК “Русин”. После длугих, интересантних и одбавених седем змаганьох, домашня екипа однєсла конєчну побиду. Керестурци, после початней предносци госцох зоз Апатину, обрацели резултат и водзели 3:1, медзитим госци ше врацели до бависка и шицко ше ришовало у остатнїм змаганю. Домашнї стол-

нотенисер Михайло Сабадош два раз бул у заостатку, алє зоз озбильнєйшим приступом преобрацел резултат и достал остатнє, седме змаганє зоз 3:2, зоз чим и принєсол штварти меч-поен за екипу “Русин”. За домашню екипу, коло Сабадоша наступали ище Тони Костелник и Стефан Горняк, а екипу водзел Драґан Ковачевич. У идуцим колу, Керестурска екипа екипа будзе госцовац екипи зоз Бачкей Тополї. Я. Хома

ОБВИСЦЕНЄ

о явним увиду, явней презентациї и явней розправи о Студиї о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта Ношитель проєкта „Телеком Сербия” а.д. Таковка 2, Беоґрад, поднєсол вимогу за даванє согласносци на Студию о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта базней станїци мобилней телефониї „НСУ170, НСЛ170-НС-НАРОДНОГО ФРОНТА” у улїци Народного фронта число 65, у Новим Садзе, на катастерскей парцели 3930/6 К.О. Нови Сад II, Город Нови Сад. Податки и документацию зоз вимоги ношителя проєкта мож видзиц у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду, Улїца Руменацка 110, Нови Сад, роботни днї од 10 по 15 годзин по 13. децембер 2016. року. У складзе зоз членом 6. Правилнїка о по ступку явного увиду, презентациї и явней розправи о студиї о преценьовню вплїву на животни штредок („Службени глашнїк РС”, 69/05) заинтерсованих орґанох, орґанизацийох и явносц под час тирваня явного увиду можу поднєсц зауваги и думаня на студиї о преценьованю вплїву у писаней форми Городскей управи за защиту животного штредку. Явну розправу и презентацию ше отрима 14. децембра 2016. року, у про сторийох Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду, Руменацка 110, Нови Сад, на 12 годзин.

32 РУСКЕ СЛОВО

19. МЕМОРИЯЛНИ ШАХОВСКИ ТУРНИР У КОЦУРЕ

ЗДОГАДОВАНЄ НА ДАКЕДИШНЇХ БАВЯЧОХ

Шаховски клуб “Омладинєц” зоз Коцура орґанизовал 19. по шоре Мемориялни турнир на чесц покойним предсидательом и бавячом клуба. Турнир отримани концом октобра, а бул пошвецени: Миколови Москальови, Райкови Шолайови, Дюлови Фараґови, Юлиянови Русковски, Миколови Баратови, Славкови Боканови, Желькови Йововичови, Срболюбови Станковичови, Стевови Мандичови, Вили Концови, Владимирови и Юлиянови Сабодайкови и Любисавови Пауновичови. На турниру участвовали 29 шахисти зоз Коцура, Руского Керестура, Кули, Вербасу, Бачкого Доброго Поля, Србобрану и Змаєва. Предсидатель Омладинца Янко Бесерминї задовольни зоз квалитетом шахистох котри ше одволали на турнир: – Задовольни сом, насампредз, же зме на турнире мали учашнїкох зоз 7 местох, а тиж и зоз квалитетом бависка учашнїкох. Очековали зме же будзе 35 бавячох, алє

и 29 красне число. Чкода же нашо найлєпши бавяче, Карло Бала и Владимир Лазор пре особни причини, нє могли участвовац, бо би сиґурно були медзи фаворитами за перше место – гварел Бесерминї. Бавело ше 15 минути по бавячови, седем кола, швай-

царске компютерске парованє. Перше место освоєл Миливоє Васич зоз Змаєва, други бул Ґоран Попович зоз Коцура, а треци Божидар Малович зоз Бачкого Доброго Поля. После турниру шахисти у просторийох коцурского Каритасу предлужели друженє, а орґанизовани и полудзенок котри порихтал Микола Иван. Мемориялни турнир финансийно помогли Општина Вербас и Месна заєднїца Коцур. З. Колєсар 18. НОВЕМБЕР 2016.

СПОРТ ПОДРУЧНА ФОДБАЛСКА ЛИҐА НОВИ САД

ПОДРУЧНА ФОДБАЛСКА ЛИҐА ЗОМБОР – БАЧКА ПАЛАНКА

БАЧКА ВЖАЛА БОДИ ВИНЇЦАРОМ

РУСИН ПЕРШИ ДАЛ ҐОЛ, АЛЄ СТРАЦЕЛ ФК „Младосц” (Б. Петровец) – ФК „Русин” 3:1 (2:1)

ФК „Виноґрадар” (Лединци) – ФК „Бачка 1923”1:2 (0:2) БАЧКА: Калайджич, Янкович, Данґубич, Курушич, Павлов, Пантич, Ерделян, Рац, Матич, Маркович, Лю. Тривунович. У другим полчасу до бависка вошли С. Тривунович, Балоґ и Чулибрк, а вишли Рац, Матич, и Лю. Тривунович. Внєдзелю у 14. колє новосадскей лиґи, дюрдьовска Бачка на госцованю у Лединцох победзела Виноґрадар з 2:1. У першим полчасу було шанси за обидва екипи. На самим початку добри шанси мали Лю. Тривунович и Маркович, а перши ґол дати у 36. минути. Янкович копнул длугоку лабду до каребного простору Виноґрадару просто на главу Тривуновичови хтори з пейц метери закивал процивнїцку мрежу. 2:0 за госцох було остатней минути першого полчасу кед Матич фауловани у каребним просторе Виноґрадару и досудзени пенал, хтори сиґурно реализовал Павлов. У другим полчасу ше бавело кус офанзивнейше, а домашнєй екипи ше удало зменшац резултат на 2:1. После шлєбодного бица з правого боку, и гришки Бачкового ґолмана, домашнї зменшали предносц госцох, алє то бул конєчни резултат. По конєц єшєньскей часци першенства остало ище єдно коло, у хторим Бачка вигосци Милетич з Мошорину. Бачка ше тераз находзи на 6. месце на таблїчки и ма 22 боди. М. Рамач

Бачки Петровец: стадион ФК „Младосц”, патрачох 200, судия: Митрович (Оджак). Ґол за Русин дал: Деян Будински 18. минути, жовти картони при Русиновцох: Ивич, Грнчяр, Чизмар РУСИН: Ж. Орос, Ивич, Голик (Чизмар), Барна, Грнчяр, Павлович, Орсаґ (Пап), Б. Орос, Дюканович, Катона (Й. Гарди), Будински. У 14. колє єшеньскей часци першенства Русин мал „чежке” госцованє у Бачким Петровцу. Домашня Младосц у єшеньскей часци першенства лєм раз бавела нєришено, а гевто шицко на побиди. Першвечлїво є перша на таблїчки и, так повесц, уж тераз обезпечела висши ступень змаганя. Русин, заш лєм, у Бачким Петровцу перши дал ґол у 18. минути, Деян Будински одлично бил, дас зоз 16 метерох, и лабда закончела у куце ґола домашнього ґолмана. У 26. минути домашнї виєдначели зоз оправдано досудзеного пеналу. Такой у шлїдую-

цей акциї, ознова пре гришки у Русиновей охрани, домашнї дали и други ґол. То бул и резултат першого полчасу, а у другим полчасу Младост навальовала на ґол Русина, у 68. минути дала свой 3. ґол, цо бул и конєчни резултат того змаганя. Русин у другим полчаше бавел на контри. После змаганя у Бачким Петровцу тренер Русина Златко Саянкович наглашел же Русин после 9 колох страцел перше змаганє, же ма 22 боди и же забера 6. место на таблїчки. Пре жовти картони на нєдзелю нє годни бавиц Грнчяр и Чизмар, алє ше до екипи враца Кончар. На питанє же цо обчекує од остатнього змаганя тей єшенї тренер Златко Саянкович виявел – закончиц рок зоз побиду и буц при верху таблїчки. Змаганє остатнього кола єшеньскей часци першенства Русин – Гайдук юниор (Кула) бави ше на нєдзелю 20. новембра на Ярашу и почина на 13 годзин. В. Сеґеди

У СЛИКИ И СЛОВОХ

ОФК „БИКИЧ” ГОСЦОВАЛ У СЛОВАЦКЕЙ РЕПУБЛИКИ Фодбалере ОФК “Бикич” прешлого викенду госцовали у Ґерлахове у Словацкей Републики на поволанку тамтейшого ФК “Ґерлахов”, хтори пред роком бул у Бикичу з нагоди означованя 30 рочнїци иснованя ОФК “Бикич”. У приятельским змаганю домашнї були лєпши и победзели госцох зоз 5:4, а пол годзини змаганя у другим полчасу бавене кед почал падац шнїг. Ґоли за Бикичаньох дали Добрич два и по єден Дячанин и Радмановац. Окрем спортскей часци, Бикичанє мали часу и за нащиву културно-историйним местом у Бардейова, а тиж нашивели и Бардейовски купелї, Катедралу св. Еґедия хтора под защиту УНЕСКО, потим стадион тамтейшого ФК „Партизан“, а пондзелок рано сцигли назад до Бикичу. Вл. Дї. 18. НОВЕМБЕР 2016.

РУСКЕ СЛОВО 33

СПОРТ НАЙУСПИШНЄЙША ПОЛУСЕЗОНА ФК „ПЕТРОВЦИ” У ЮВИЛЕЙНИМ РОКУ

ТРИНАСТА ЩЕШЛЇВА У ювилейним року у хторим ше наполнєло 70 роки од снованя ФК „Петровци”, петровски фодбалере зазначели два успихи цо останю записани у историї Клуба. Запаметане останє перше освойованє традицийного турнира хторго успишно орґанизую 7 роки, а остатнї 3 роки ше вола Мемориял Звонимира Маньоша Фрица, длугорочного бавяча, спортского роботнїка и тренера хтори як горватски бранїтель погинул у сушедних Боґдановцох у октобре 1991. року

рамикох турнира, котри отимани 13. и 14. авґуста, на скромни и пригодни способ зоз додзельованьом припознаньох найстаршим членом и сновательом Клуба, медзи хторима бул и Василь Костелник, перши предсидатель ФК „Гвизда”, означени наведзени вельки ювилей. Друге, вельо значнєйше цо останє у аналох, то законченє полусезони у Трецей лиґи Вуковарско-сримскей жупаниї Фодбалского штредзиска Вуковар (найнїзши ранґ) на першим месце. На таки ше резултат чекало 13 роки кельо прешло од випадованя зоз теди єдинственей Другей лиґи ВСЖ. Тот успих дакус и нєочековани кед ше зна же ше у лиґи змагаю 3 екипи хтори вяри випадли з висшого рангу, а Борово ше конєчно финансийно и бавяцки консолидовало, та було найвекши фаворит. Успих з тим значнєйши, бо после одходу вецей бавячох з прешлей сезони було и питанє, чи ше вообще руши до першенства. Управа Клуба пренашла способ як привесц прави помоцнєня, а вшелїяк же значни импулс було врацанє, после вецейрочней паузи, братох Мазур, Славена и Дария. Виражуюци задовольство зоз посцигнутим резутатом предсидатель Клуба Томислав Мудри визначел: – Врацанє братох Мазур хтори дзеци нашого Клуба и приводзенє Ераковича и Буянича, бавячох хтори бавели у висших ранґох, и цо важне наглашиц – задармо, бо видзели же приходза до организцийно ушореного Клубу и здравей атмосфери, указало ше як прави поцаг. Обєктивно спатраци ситуацию, пред бавячох и тренера Зорана Шалиновича нє поставели зме нїяки резултатски императив, бо кед зме мали и лєпши екипи наконцу зме нє посцигли очековани успих. Од першого змаганя и дакус нєсподзиваней побиди на вше горуцим терену у Мохове, бавяче указали побид-

ФК „Петровци” очекує ище векши успих у предлуженю першенства

нїцки характер, та лєм у Томпоєвцох бавели нєришено, цо им на концу принєсло 4 боди предносци пред другопласованим Соколом зоз Берку и реалну шансу конєчного пласману до висшого ранґу – гварел Мудри. На побиднїцки характер екипи указал и єден з найискуснєйших бавячох Саша Голик: – Тей єшенї, цо часто так нє було скорей кед зме мали и по бавячох лєпши екипи, нє падали зме кед зме трацели и нє упрепасцовали зме змаганя у хторих зме мали резултатску предносц. О тим найлєпше гуторя 3 нашо побиди на госцованьох зоз 2 голами розлики и домашнї тиж 3 побиди, зоз ґолом розлики – гварел Голик. Управа Клуба и бавяче свидоми же лєм пол драги хтора водзи до жаданого циля – уходу до Другей жупанийскей, успишно прейдзена, же бодовна предносц 4 боди и велька и мала у краткей лиґи зоз 8 екипох. На тото спозорює и секретар Клуба Ярослав Мудри: – Понеже найвироятнєйше на концу сезони до висшого ранґу войду 2 екипи СТАТИСТИКА ЄШЕНЬСКЕЙ ЧАСЦИ ПЕРШЕНСТВА будзе велька борба за верх таблїчки. Розпорядок нам идзе на руку, бо лєм другоРезултати: Мохово – Петровци 2:4; Петровци – Младосц (Свиняревци) пласованому Соколови идземе до госцох 3:2; Томпоєвци – Петровци 1:1; Петровци – Ловас 4:3; Борово – Петровци у предостатнїм колу. Наздавам ше же по2:4; Петровци – Сокол (Берак) 3:2; Липовача – Петровци 5:7. тамаль обезпечиме уход, цо значи же од Таблїчка випатра так: 1. Петровци 19 боди; 2. Сокол 15; 3. Томпоєвци 14 ; початку ярнєй часци мушиме предлужиц 4. Борово 12; 5. Мохово 9; 6. Ловас 7; 7. Липовача 3; 8.Младосц 3 боди. Под водзеньом тренера Зорана Шалиновича дрес петровскохо Клуба ноше- з успишнима резултатами – гварел Яроли 20 бавяче. Шицки 7 змаганя одбавели: Никола Василек (ґолман), Давид слав Мудри. У Клубу свидоми же муша прешириц Еракович (11 ґоли) и Иван Керестеш. По 6 змаганя: Славен Мазур (2 ґоли), Марио Лозич (1 ґол), Дарио Сухич (3 ґоли), Мартин Буїла, Дарио Мишкич, бавяцки фонд, насампредз зоз приводзеДарио Лихт (1 ґол); 5 змаганя: Дражен Бркич (4 ґоли ), Саша Голик (1 ґол ), ньом квалитетних бочних бавячох и ґолДарийо Мазур и Борис Надь (1 ґол); 4 змаганя: Томислав Буїла; 3 змаганя: мана, бо нє маю резервного. На списку Андрей Мудри, Иван Буянич, Срдяан Миклош; 2 змаганя: Даниєл Вашаш и жаданьох и нападач Хома, Миклошевпо 1 змаганє Ренато Роман (2 голи) и Александар Поляк. чань хтори у дербию процив ОФК „БиУ полусезони бавяче достали 9 жовти и 1 червени картон. кич” дал ґол.■ З. Ерделї

34 РУСКЕ СЛОВО

18. НОВЕМБЕР 2016.

СПОРТ СПОРТСКИ БАВИСКА „ЯША БАКОВ” – ТУРНИР У ШТРЕЛЯЦТВЕ И ҐУҐЛАНЮ

ДОМАШНЇ НАЙЛЄПШИ – ЯК НА СВОЇМ ТЕРЕНУ Всоботу, 12. новембра, у Центре за физичну културу “Драґо Йовович” у Вербаше у рамикох Спортских бавискох “Яша Баков” отримани два турнири – у ґуґланю, и у штреляцтве на котри ше одволало красне число рекреативцох зоз наших клубох и здруженьох

а турниру у ґуґланю участвовали 8 екипи, а у штреляцтве участвовали 9 екипи зоз по трома членами. У ґуґланю участвовали ФК “Искра”, СД “Русин”, “Папивинґ” Д.о.о Вербас, РКЦ Нови Сад, “Дружтво Руснацох” Суботица, КУД “Тарас Шевченко” Дюрдьов, “Петровци” зоз Републики Горватскей и домашня екипа КПД “Карпати”. У екипней конкуренциї у ґуґланю перше место освоєла домашня екипа КПД “Карпати” з Вербасу, други були змагателє “Тарас Шевченко” зоз Дюрдьова, а треци були Дружтво Руснацох зоз Суботици. У поєдинєчним пласману у ґуґланю перше место освоєл Владимир Загорянски зоз Вербасу, други бул Мирослав Чакан зоз Дюрдьова, а треце место завжал Даниєл Новак зоз Вербасу. На турниру у Вербаше, у штреляцтве участвовали 9 екипи, а то Дружтво Руснацох Суботица, СД “Русин” Руски Керестур, “Папивинґ” и КПД “Карпати” зоз Вербасу, ФК “Искра” зоз Коцура, КУД “Тарас Шевченко 1” и КУД “Тарас Шевченко 2” зоз Дюрдьова, “Петровци” зоз Горватскей и Руски КулНайлєпши ґуґлаше – турни Центер зоз Загорянски, Чакан и Новак Нового Саду.

КОНЄЧНИ ПЛАСМАН – ҐУҐЛАНЄ ЕКИПНО 1. КПД „Карпати” Вербас 2. КУД „Тарас Шевченко” Дюрдьов 3. Дружтво Руснацох Суботица 4. Руски Културни Центер Нови Сад 5. „Папивинґ” Д.о.о. Вербас 6. СД “Русин” Руски Керестур 7. Петровци, Петровци, Р. Горватска 8. ФК „Искра” Коцур Поєдинєчни пласман Владимир Загорянски, Вербас Мирослав Чакан, Дюрдьов Даниєл Новак, Вербас 18. НОВЕМБЕР 2016.

481 бабки 470 390 355 338 337 297 250 369 346 329

Екипа КПД „Карпати” найлєпша екипно и поєдинєчно у штреляцтве

КОНЄЧНИ ПЛАСМАН – ШТРЕЛЯЦТВО ЕКИПНО „Карпати” Вербас КУД „Тарас Шевченко” I Дюрдьов Дружтво Руснацох Суботица КУД „Тарас Шевченко” II Дюрдьов ФК „Искра” Коцур Петровци, Петровци, Р. Горватска „Папивинґ” Д.о.о Вербас Руски Културни Центер Нови Сад СД „Русин” Руски Керестур Поєдинєчни пласман: Иґор Бесерминї, Вербас Владимир Хромиш, Вербас Золика Балїнд, Вербас

499 круги 347 318 305 285 240 223 214 174 176 167 156

Бавело ше екипно и поєдинєчно, та екипно перши були домашнї, КПД “Карпати”, други були КУД “Тарас Шевченко 1”, а члени екипи Дружтво Руснацох зоз Суботици освоєли 3. место. У поєдинєчним пласману була моцна конкуренция, алє лєм медзи членами победнїцкей екипи КПД “Карпати”. Перше место освоєл Иґор Бесерминї, друге место Владимир Хромиш, а треци бул Золика Балинд, шицки учашнїки зоз КПД “Карпати”. По конєц рока будзе отримани ище єден турнир, алє и манифестация з нагоди ювилея, 25 рокох иснованя СБ “Яша Баков”, котра будзе означена у Дюрдьове, дзе народзени наш познати спортиста по котрому и бависка достали мено – Яша Баков. Шлїдуюци турнир у пикаду у рамикох СБ “Яша Баков” будзе 26. новембра у просторийох Руского културного центру (Руска матка) у Новим Садзе. Орґанизацию турнирох финансийно потримали Национални совит Руснацох, подприємство “Фоки плус”, ЦФК “Драґо Йовович”, а орґанизовали их СБ “Яша Баков” и КПД “Карпати”.■ З. Колєсар

РУСКЕ СЛОВО 35

ГЛАСНЇК ПО РУСКИ РОК LXXII ЧИСЛО 46 (3707) НОВИ САД, 18. НОВЕМБЕР 2016.

ЦЕНА 30 ДИНАРИ

■ ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ

– НАЙСЛАДШЕ РЕМЕСЛО

■ „КОСТЕЛЬНИКОВА ЄШЕНЬ” Фото: Наташа Гайдук

И КНЇЖКА

Фотоґрафия: K001_0017P