RUSKE SLOVO 46 by Руске слово

ИНФОРМАТОР, ОГЛАШКИ, ИНТЕРМЕЦО

ГЛАСНЇК ПО РУСКИ ДОЧАСОВE ЧИСЛO ТЕЛЕФОНУ „РУСКОГО СЛОВА” У НОВИМ САДЗЕ

РОК LXXVI ЧИСЛО 46 (3915) НОВИ САД, 13. НОВЕМБЕР 2020.

Пре преселєнє и пременку адреси, администрация Новинсковидавательней установи „Руского слова” у Новим Садзе за оглашки и предплату будзе хасновац дочасове число телефона 021/3020–167.

Фото: Денис Югик

ЦЕНА 30 ДИНАРИ

После ришованя питаня телекомуникацийох, будзе врацене старе число телефона администрациї (021/6613–697). Администрация Новинско-видавательней установи „Руского слова” у Новим Садзе роби од 9 по 14 годзин. О шицких пременкох будземе вас благочасово информовац. Б. В.

ßÊ ÊÅÄ ÁÈ ÍªÁÎ ÃÎÐÅËÎ Прешлого тижня, пред змерком, людзе були нєсподзивани з нєзвичайним зявеньом. Нєбо ше барз зачервенєло, як кед би горело, и тота чудна шветлосц ше прелївала... Було коло 16 и 30 годзин, а о пол годзини покропел и диждж, хтори нє падал длужей як пейц минути. Можебуц би метеоролоґове мали одвит цо ше то случело.... Вл. Дїтко

ОГЛЯДНУЦЕ НА ПРЕШЛОСЦ

Фотоґрафия: 0926P_B1054

Фотоґрафия: 0861P

оволуєме читачох новинох „Руске слово” же би помогли препознац особи на старих фотоґрафийох. Пре точне идентификованє особох на сликох, хтори маю окремну музейну вредносц, потребна помоц од ширшей явносци. Шицки фотоґрафиї настали у дакедишнєй фотоґрафскей роботнї Бруґошових у Руским Керестуре. Кажду фотоґрафию ше подпише зоз одредзену шифру, та кед же препознаце даєдну, лєбо вецей особи на фотоґрафиї, модлїме Вас же бисце явели до Заводу на число телефона 021/548-421, лєбо на мейл: zavod.rusini@gmail.com.

Даєдни фотоґрафиї обявюємє вецей раз, понеже за нїх дотераз нєт нїяки податки.

■ БУДУЧНОСЦ НАШОГО ФОДБАЛУ

ЦО ВЕЦЕЙ Пише: Ирина ГАРДИ-КОВАЧЕВИЧ, предсидателька Новинарскей асоцияциї Руснацох (НАР)

Кед бим нє почитовала старе правило же у наслове треба по принципу „цо вецей” помогнуц же би ше наш язик очувал,

керовац знаки интерпункциї, вец бим за нїм положела ви- сучасно єднак розвивал, аж и виєдначено применьовал у кричнїк, най ше такой зна же думам на мобилизацийну по- шицких медийох яки маме – и писаних, и електронских, та воланку, нє поставям нїяке питанє. Старши, повойново ґене- и интернетских. Кажда редакция ма свою политику стараня рациї добре знаю цо значело у школи на одпочивку скричац о язику, а праве новинарска асоцияция тота цо би требала „Цо вецей!”, же ше так збивали у зациху и медзисобно ше пренайсц форму як то поробиц вєдно и увесц до континуованей заєднїцкей пракси. грали з власну цеплоту. У шицких фахох треци милениюм вимага нєпреривне Кеди лєм подумам же би за даяку роботу добре було мац вецей руки, схопносци, идеї, придзе ми на розум дацо цо би дополньованє знаня хтори го осучаснюю. Нашо новинаре, мало моц поволанки „Цо вецей!”, та же би ше кажда заду- нажаль, часто и нєсвидомо маю комплекс меншей вредносци. НАР тота адреса з котрей мана акция успишно и на задовотреба же би им рушало одшмельство велїх окончела... Снованє НАР, и його дзешецрочна льованє за нови знаня и техноТак роздумуєм и о Новинарскей активносц гутори же бешеда о лоґиї, за потримовку о язику и асоцияциї Руснацох. Гвари ше꞉ окремним, спонтаним способу доступносци ґу информацийом. раз новинар, вше новинар. Кед повязовня з котрим ше пробує У малих редакцийох специялизме уж при флоскулох о новиназадоволїц окремни потреби котри зованє по обласцох нє можлїве, рох, вец нє треба вихабиц и тоту нє задоволєни у тих уж традицийних нашо новинаре себе сами обезже новинар то универзални нєдоучени. Универзални, бо ше „до новинарских орґанизацийох, дзе и нашо печую превозки, драгову докуновинаре члени ментацию, жадани контакти... шицкого розуми”, а нєдоучени, Факт же новинара меншинского бо ше нї за цо нє специялизовал... Преложене на єдноставне, же ше лапа писац, чи бешедовац, медия жридла информованя частейше одбию, як того о шицким, гоч є добре, гоч менєй добре информовани о за- котри з атрактивнєйшого медия... Вон ридше будзе на датей теми. Од його пририхтаносци и схопносци будзе зави- лїстини вибраних за важни збуваня, а и його финансийни шиц кельо му слухаче чи патраче буду вериц, а и як успишну статус и други вигодносци найскорей вельо слабши. (и лєгко, чи чежко!) зарабя свой хлєб.... Меншински редакциї, часто и технолоґийно заоставаю за Статут асоцияциї руских новинарох, скрацено НАР, у пре- велькима редакциями... Повязованє руских новинарох амбули гвари же тота асоцияция, за розлику од дружтва чи голєм з часци може премосциц тоти и кадрово, чи финанздруженя, ма бивнєйшу форму орґанизованя и дїлованя, гоч сийни нєдостатки... А чувство меншей вредносци швидко уж у преамбули истого документа стої исте: заклада ше за нєстанє кед ше кажди руски новинар остара же би свойо защиту правох и интересох новинарох, цо би значело же ше професийни схопносци и знаня усовершел. Понеже ше зоз окремним орґанизованьом руских новинарох дурка на скоро шицки мали редакциї трапя з подобним, лоґичне би отворени дзвери. Снованє НАР, и його дзешецрочна актив- було же би витворели заєднїцку дополнююцу образовну носц гутори же бешеда о окремним, спонтаним способу систему, на хасен шицких. НАР за таке дацо окреме заинповязовня з котрим ше пробує задоволїц окремни потреби тересовани и то ище єден задаток о котрим ше будзе котри нє задоволєни у тих уж традицийних новинарских озбильно роздумовац у наступним периодзе. Треци круг активносци НАР би мушело буц активне учаорґанизацийох, дзе и нашо новинаре члени. ствованє у културно-образовним живоце Руснацох, задаток Рушме од початку. Руски новинар нє лєм информатор, алє часто и инициятор дзепоєдних подїйох у дружтвеним живоце котри ше за меншински медиї подрозумює. Понеже РуснаРуснацох и мож повесц же є ище универзалнєйши од нови- цом хибя велї специялизовани институциї на чию ше фахову нара на векшинскей бешеди. Алє, поправдзе, вон шме буц роботу опера чуванє и розвой културного скарбу, на новинарох менєй „нєдоучени”, бо у менєйчисловим штредку, дзе кажде ше рахує же можу з часци пополнїц тот нєдостаток. За дзешец о каждим шицко зна, суд явносци швидко прероби. Нови- роки НАР витворел значни резултати. Най спомнєме лєм наре векшинского язика информациї, окрем з иножемних даскельо: Сторочнїца снованя РНПД, два публикациї о жридлох, преноша у ориґиналу, руски новинар преклада и Йованови Храниловичови и Руснацох у присоєдинєню присподобює ґу своєй бешеди и нєпреривно стреже же би Войводини, Mоноґрафия „Гласи и часи” о 70 рокох Рускей ше правилно виражовал бо є источасно и учитель, односно, редакциї Радио Нового Саду, Моноґрафия ґлумици Ирини його бешедa ма буц правилнєйша од тей цо ю чуц нєурядово. Колєсаровей, та проєкти котри розпочати и треба на нїх нєВон свидоми же є слухани, патрени, чи читани, праве прето преривно робиц, а нє шму и нє буду нїґда закончени як цо же гутори и пише по руски, бо його авдиторий барз добре то: Портал значних людзох Руснацох и о доприношеню влада з язиком штредку и може шицко цо го интересує до- Руснацох ґу розвою Нового Саду... Цали час окремна увага давана знац и швидше и вичерпнєйше з числених медийох. То про- оспособйоваю младих за професию котра чежка и красна и фесию руского новинара очежує, бо муши виберац и слова заслужує же би ше єй служело як найлєпше мож.■ и теми яки його читач-патрач-слухач индзей нє пречита... Становиска висловени у тим тексту виключно авторово и нє Асоцияция новинарох може на себе превжац орґанизовано, вше одражую ушорйовацку политику новинох „Руске слово”

2 РУСКЕ СЛОВО

13. НОВЕМБЕР 2020.

ЗМИСТ

УВОДНЇК Пише: Иван САБАДОШ, главни одвичательни редактор

■ Тижньовнїк 4–5. Погоршанє епидемиолоґийней ситуациї у держави

■ Нашо места 7. Општина Жабель додзелєла Митрово награди

■ Економия 10. Биланс паприґарскей сезони у Керестуре

■ Мозаїк 14–15. Алтернативни младежски простори у Новим Садзе

■ Култура и просвита 17. Мултимедиялна вистава у Руским културним центру

■ Руске у швеце 20–21. Руснаци у нєшкайшей Европи

■ Людзе, роки, живот 24–25. Стретнуце꞉ Яким и Ганча Чапково з Дюрдьова

■ Духовни живот 27. У Сримскей Митровици преславени Св. Димитрий

■ Информатор

28–33. Мали оглашки и In memoriam

■ Спорт 35. Керестурци найлєпши на кулскей „Чукияди”,

■ Интермецо 38–39. Горуци тепши Насловни бок꞉ Когуцики керестурского Русина Автор фотоґрафиї꞉ Денис Югик

ПОЛИТИКА ГЛЇБОКЕЙ ВОДИ Кажди штири роки, перши вовторок после першого пондзелка у новембру, швет шведочи найвекшому политичному спектаклу на планети – предсидательским виберанком у Зєдинєних Америцких Державох. У спорту, „Супербоул” ше бави кажди рок, а кажди рок ше додзелює и Оскари у швеце шоу-бизниса. Алє Америка предсидателя вибера лєм раз на штири роки. Прето очи швета теди упарти прейґ бари – нє дармо ше гвари же кед Америка кихнє, шицки ше прехладза. Шицких интересує, а велї и насушно завиша хто будзе водзиц найвекшу ґлобалну воєну и економску силу нашого часу. Окреме того року. Такволани „Шлєбодни швет” цепло привитал виберанкову побиду демократского кандидата Джозефа „Джоа” Байдена. Тоти цо нє дзеля исти вредносци и попатрунок на швет, углавним стримани. У нас, як и звичайно, думаня подзелєни. Єдни нєкритично потримую актуалного републиканского предсидателя Доналда Трампа и його лоґореїчни обвини и обяви на дружтвених мрежох о виберанковей крадзи, други ше насладзую же ше ствари у Ю-Ес-Ей врацаю на нормалу и же нашо политични предняки бавели на погришного адута. Тиж, як и звичайно, углавним ше и єдни и други поволую на погришни, лєбо нєважни арґументи. Наглозобудзени леґалисти хтори у сушеда видза триску, а дома им премкнє щипанїца, толкую нам слабосци америцкей виберанковей системи, цо таке нєвиводлїве – як директно прекладац Фаренгайти до Целзиюсох. Други визначую же нововибрани предсидатель ЗАД на нашо (нє)щесце голєм зна дзе Балкан и Сербия, алє забуваю же ше тоти виберанки преламали на нукашнїх темох и ґлобалних питаньох, а нє будуцим курсу вонкашнєй политики ЗАД. Джо Байден, искусни политичар зоз скоро 50-рочну кариєру у високих сферох америцкей политики, по походзеню зоз штреднєй класи, малого места и вирни католїк, сиґурно нє без гриха, алє є анї нє класични представитель естаблишменту, а анї нє комуниста як цо го обвиньовал процивкандидат. Трамп, гоч дилетант у високей политики, гоч є можебуц ароґантни и еґоцентрични мултимилиярдер чежки на обичай, за просекового Американца сиґурно нє найгорши предсидатель хторого тота держава мала у 250-рочней историї. Аж, напроцив, цо видно и з реално цесного виберанкового резултату и рекордней виходносци гласачох. На концу концох, нє розпочал анї єдну нову войну (гоч анї єдну чечуцу анї нє закончел), а през тарґовинску войну з нарастаюцим Китайом зачувал и обновел велї домашнї роботни места, хтори бездушна лоґика капиталу давно одписала. Обама, гинто, обецал пременки. Нє удало ше му пременїц бог зна цо, а його нашлїдник скоро цали мандат систематично сцерал шлїди хтори за нїм остали. Трамп обецал же „висуши мочар” однародзеней политичней елити, алє ше му углавним удало лєм змуциц воду и подзвигнуц мутлянку. Америцка политика „глїбока вода” и єй цек и плївну драгу нє мож пременїц за єден мандат, лєбо за єден живот. Байден перше обецал – пристойносц. Кед би шлїдуюци штири роки нє робел нїч, то ше му саме од себе уда после „трампистичней ери”. Обецал, медзитим, и же наука, знанє и америцки „комон-сенс” ознова приду на перше место, а нє твит-политичаренє, лобистични интереси и конспиративни теориї. Думал ту на ґлобални климатски пременки и експлоатацию минералних богатствох, алє насампредз, на корону. ЗАД маю пейц одсто шветовей популациї, а 20 одсто шицких умартих од того вирусу на планети. То нє пошлїдок слабосци здравственей системи лєбо худобства, алє иґнорантских политичних одлукох хтори векшина гласачох одбила потримац.

* ”РУСКЕ СЛОВО” – гласнїк по руски * Виходзи каждого пиятку * Снователь Национални совит рускей националней меншини * Видава НВУ ”Руске слово”, Нови Сад * Перше число вишло 15. юния 1945. року у Руским Керестуре * Адреса: НВУ ”Руске слово”, Булевар ошлєбодзеня 81/VII, 21000 Нови Сад * Редакция: одвичательни редакторe/ки – Олена Планчак-Сакач, Ясмина Дюранїн, Микола М. Цап, Микола Шанта * редакторе/ки рубрикох – Мирон Горняк-Кухар, Александар Паланчанин, Олена Папуґа, Мартица Тамаш, Славица Фейса, Вероника Вуячич * новинаре/ки – Мария Афич, Влада Дїтко, Лидия Кухар, Андреа Медєши, Оля Русковски, Сандра Саламун * лекторка – Блажена Хома-Цветкович * ґрафична редакторка – Люпка Цвеїч * ґрафични дизайнерки – Мария Гудак, Таня Салонтаї * Телефони: 021/6613-697, 021/6624-708, 021/6623-076; 021/6621-433 * Телефакс 021/528-083 * Предплата за цали рок: у жеми 1 500 динари, а у иножемстве 100 евра * Жиро-рахунок Banca Intesa a.d. Beograd 160-923244-82 * Девизни рахунок 160-0050870024999-53 * Рукописи ше нє враца * Друкує Друкарня ”Maxima graf” Петроварадин * E-mail: redakcija@ruskeslovo.com * Web site: www.ruskeslovo.com * YU ISSN 0350-4603 * COBISS SR-ID 15915778 * Друковани тираж 2 000 *

Директор др БОРИС ВАРҐА *** Главни одвичательни редактор ИВАН САБАДОШ

13. НОВЕМБЕР 2020.

РУСКЕ СЛОВО 3

ТИЖНЬОВНЇК ЕПИДЕМИЯ ВИРУСА КОРОНА У РЕПУБЛИКИ СЕРБИЇ

СИТУАЦИЯ ОЗБИЛЬНА, ДОВОЛАЦ БИ ШЕ ДО РОЗУМА Найновши податки указую, а фаховци и компетентни спозорюю, же епидемия корони на прагу своєй експоненциялней фази, односно же ше числа хорих, госпитализованих, та и умартих, годни дупловац кажди дзень. Вирусолоґийни модели гуторя же таки тренд нє може тирвац длуго, алє нагли и вельки прилїв пациєнтох може озбильно загрожиц нє лєм функционованє, алє и отриманє здравственей системи

окраїнски секретар за здравство и член републичного Кризного штабу за борбу процив епидемиї оберацей хортоти Ковид-19 Зоран Ґойкович стреду спозорел же епидемиолоґийна ситуация у Сербиї окреме нєвигодна, и же у вецей локалних самоуправох грожи позарядова ситуация пре нагли рост числа новоохорених. Як окреме спозорююци факт, Ґойкович наведол же од новоохорених пациєнтох, у наступним тижню голєм 10 одсто буду вимагац шпитальске лїченє. Кед же то будзе значиц 300-400 новогоспитализованих кажди дзень, здравствена система нє годна витримац таки прицисок, спозорел Ґойкович. По його словох, статистика указує же епидемия уходзи до фази експоненциялного росту числа охорених, а шпитальски капацитети нє годни поднєсц проєкциї по хторих, кед же ше тренд нє застанови, та до тижня будзе требац госпитализовац пейц тисячи особи.

того тижня найвекши дочасови ковид шпиталь у Беоґрадскей арени будзе полни, а Министерство здравя наявело реактивованє и других дочасових шпитальох до ковид системи.

ПРОҐНОЗИ И СТАНДАРДИ

И водзаци член Kризного штабу, епидемиолоґ др Предраґ Кон дзень пред тим виявел же Сербия на прагу катастрофалней епидемиолоґийней ситуациї, цо значи же придземе до ситуациї же ше хори нє буду мац дзе лїчиц, и нє будзе их хто лїчиц. Ситуация найозбильнєйша у Беоґрадзе, дзе на дньовим уровню єст вецей як тисяч нови случаї инфекциї, цо по епидемиолоґийних стандардох (вецей як єден хори на тисяч жительох) представя позарядову ситуацию, алє указателї нєвигодни и кед слово о Краґуєвцу, Кралєве и Новим Садзе. По Конових словох, нєт законски рамик же би ше прето ознова преглашело позарядови стан на националним уровню, алє ше исти ефект достанє и кед ше векшина популациї будзе притримовац важацих превентивних епидемиолоґийних мирох, цо нажаль, нє так. Як гварел, место же бизме ше борели процив вируса, ми ше однїмаме од превентивних мирох хтори обдумани же би зопарли його ширенє. Прето, як спозорел др Кон, у ситуациї зме же лєбо ми застановиме вирус, лєбо вон застанови нас.

Актуални податки подкрипюю таки проґнози. Першого новембра було 1 449 нови случаї, 1 196 особи у ковид шпитальох, и 52 пациєнти на респираторох. О тидзень, тоти числа дупловани – 2 112 нови случаї, 2 549 госпитализованих, и 106 пациєнти на респираторох. Остатнї податки, за стреду, 11. новембра, найгорши од початку епидемиї. Реґистроване 3 536 нови случаї, 2 956 особи госпитализовани, а 143 на респираторох, а витворени и чарни викенд кед слово о умартих – у єдним дню 21 особа страцела битку з Ковидом. Обчекує ше же уж концом

ПРЕЦО НОЦНИ КЛУБИ ПОВЛАСЦЕНИ? Епидемиолоґийни анамнези и провадзенє контактох охорених особох як найризичнєйши места дзе ше мож обрац наводза заварти простори у хторих гужва, а конкретно, слово о ноцних клубох у вельких городох. Гоч ше на дружтвених мрежох, алє и у медийох, зявюю шокантни знїмки зоз „корона-журкох” на хторих єст стотки, можебуц и тисячи госцох, а нїяки превентивни мири ше нє почитує, компетентни инстанци – анї представителє власци, анї фаховци зоз Кризного штабу, затераз ше нє заложели ясно и нєдвосмислово за заверанє тих „ґенераторох епидемиї”. Урядово, пре застараносц за економски ефекти, односно загрожованє роботних местох у сектору погосцительства и розваги, а медзи шориками, пре моцни звонкаинституцийни уплїв особох з того милєа на политичней сцени.

4 РУСКЕ СЛОВО

МИРИ И ОБЧЕКОВАНЯ У тим контексту, Народна скупштина Републики Сербиї по швидкей процедури прилапела вименки и дополнєнєня Закона о защити жительства од оберацих хоротох, чий циль же би ше ефикаснєйше запровадзовало мири котри предписал Кризни штаб, односно Влада Сербиї. Нови законски предписаня подрозумюю кари и за поєдинцох, и за правни особи котри нє почитую, односно потупюю предписани обовязни мири. 13. НОВЕМБЕР 2020.

tiznjovnjik@ruskeslovo.com

Парадокс терашнєй ситуациї же структура охорених заправо найвекши проблем. Скоро три штварцини охорених припадаю катеґориї роботноспособного жительства. То значи же слово о людзох хтори у ґенерално добрим общим здравственим стану и ґро ма лєгчейши симптоми (гоч чежши як цо були у ярнєй габи хороти), лєбо су асимптоматски пациєнти. Медзитим, то наймобилнєйша и найактивнєйша катеґория жительства, односно часц популациї хтора ма найдинамичнєйши дружтвени живот и контакти. З другима словами, найшвидше шири вирус коло себе. З другого боку, медзи пациєнтами на респираторох (а найвироватнєйше и медзи умартима) доминантна старша, пензионерска популация, хтора важи за дисциплиновану кед слово о почитованю мирох и справованю яке накладаю лїкаре и власц.

НОВЕМБЕРСКА СТАТИСТИКА Од вовторку, 27. октобра, кед у Републики Сербиї першираз реґистроване вецей як тисяч новозаражени особи за єден дзень (1 053), число заражених од оберацей хороти Ковид-19 хтору спричинює нови вирус корона озбильно рошнє, та стреду, 11. новембра, прешло три тисячи дньово. Винїмок бул лєм пондзелок, 2. новембра (802), алє насампредз прето же ше през викенд узвичаєно тестираю менєй особи як роботни днї. По урядових податкох зоз сайту www.covid19.rs, у останїх двох тижньох число вкупних случайох инфекциї з вирусом корона звекшане за три штварцини (вовторок, 27. октобра, було 40 880, а стреду, 11. новембра – 70 424 случаї). Число госпитализованих звекшане скоро штири раз, (зоз 823-ох на 2 959 пациєнтох), а число пациєнтох на респираторох три и пол раз, (зоз 38 на 143). За тоти два тижнї, од корони у Сербиї умарли 138 особи, а од початку епидемиї, односно 20. марца, кед реґистровани перши смертельни случай, по конєц октобра, вєдно було 793 смертельни случаї.

Кризни штаб ше наздава же позитивни ефект будзе мац мини-єшеньски роспуст, понеже школи розпущени по 16. новембер. На вимогу Кризного штабу, павза одобрена и штредньошколцом, гоч по наставних планох єшеньски розпуст бул предвидзени лєм за основни школи. Причина же почало роснуц и число хорих у штредньошколскей популациї и медзи просвитнима роботнїками, алє затераз нє у обсягу хтори би загрожел отримованє настави у терашнїм формату и преход на он-лайн и телевизийни преподаваня. Нова, позарядова схадзка Кризного штабу на хторей би ше, у зависносци од розвою ситуациї, мало розправяц о евентуалних строгших мирох, була заказана за штварток, 12. новембра.■ Пририхтал И. С. 13. НОВЕМБЕР 2020.

STANOVISKA Пише: Мария ПЕРКОВИЧ, новинарка и активистка

КОНЇ У ИНДУСТРИЙНЕЙ РЕВОЛУЦИЇ Кед швет после преглашеня пандемиї вошол до замиканя (lockdown), же би ше ширенє оберацей хороти цо баржей спомалшело и зменшал прицисок на систему здравства, економски анализи проєктовали драстични пошлїдки на ґлобалну привреду. Ридко кому ше удало отримац роботни места и стопу нєзанятосци, а випатра лєм Република Сербия нєзанятосц у чаше корони зведла на, а як би иншак, „историйни минимум”. Голєм так нєдавно обявел предсидатель Републики Александар Вучич. Тот „историйни минимум” нєшка коло седем одсто цо точни, алє нєправдиви податок як цо то углавним и случай зоз статистику. Роби ше о тим же „историйни минимум” витворени под час позарядового стану и кус потим резултат и пошлїдок праве завераня жительства и привреди – нє могли сце глєдац роботу, бо сце нє могли висц з обисца, а и кед же сце вишли, нє мали сце ше дзе пойсц питац, бо и фабрики, и предавальнї и други роботодавателє були позамикани. По мудрим толкованю державней статистики, кед же нє глєдаце роботу, то значи же сце нє нєзаняти и точка. На тот способ цали сектор погосцительства, туризма, розваги и других малих вислужних и продукцийних дїялносцох як цо фризере, пекаре у перших двох кварталох того року висцерани зоз статистики и так постали фундамент „историйного минимуму”. Я тиж припадам тим висцераним и нєиснуюцим за урядову державну статистику. Робела сом у готелу, мала сом солидни контракт, алє пре пандемию и замиканє – нєт плаци. Державна помоц готелиєрству лєм часточно надополнєла минус, та сом, як и векшина занятих, гварим, и попри доброго контракту, була примушена дац одказ и роботу глєдац индзей, даґдзе дзе сом годна достац гоч яку-таку плацу. Глєдац нову роботу у штред пандемиї, у держави чия привреда базована на вислугох, а сектор вислугох редуковани пре епидемиолоґинйни мири, нєвесела робота. Тарґовина ми ше видзела як єдини лоґични вибор. Алє... Предавальня, заправо менша робна хижа до хторей сом конкуровала, лєм ше ма отвориц. Державна администрация, за розлику од приватного сектору, роби у складзе з епидемиолоґийнима мирами, та процедури тирваю ище длужей як звичайно. Тераз остава чекац дошлєбодзеня и другу документацию. Докля, нє зна ше. Дотля, я мам роботу, бо сом прешла конкурс, алє ю нє мам, бо роботне место ище нє отворене. Так ствари стоя и зоз плацу. Бувша колеґиня зоз готелу, кухарка по фаху, нашла роботу у ресторану. Горши условия роботи, роби ше поверх роботного часу хтори ше дараз плаци, а частейше нє... пре нову габу корони, ресторан празни, робота церпи, питанє дня кед єй услуги власнїкови вецей нє буду потребни. Жиє як подквартельошка, а контракт о квартелїни ше обновює кажди мешац. Ма 55 роки. Друга колеґиня дзвигла руки, роби без контракту, на чарно, як пораячка, од нєшка по ютре.. И вона подквартельошка. Ма 50 роки. Векшину моєй ґенерациї, насампредз нас жени, потрафело шицко цо нас могло стрефиц?? за остатнї два-три децениї, так повесц, през цали дотерашнї роботни вик. Приватизациї, транзициї, преклятство „технолоґийного звишку”, револуция и трансформация технолоґийох и процесох роботи, ґлобална економска криза и на шицко ище и пандемия – шицко то з нас твори нєпотребну роботну моц, у найлєпшим случаю кандидатох за помоцни дочасово и слабоплацени роботи. Лєбо, як тих дньох гварел Рамбо Амадеус, „Чувствуєм ше як конь у индустрийней револуциї”. Становиска висловени у тим тексту виключно авторово и нє вше одражую ушорйовацку политику новинох „Руске слово”

РУСКЕ СЛОВО 5

НАШО МЕСТА ГУМАНИТАРНА АКЦИЯ У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ

ЧАПКОВО ДОСТАЛИ И МЕБЕЛЬ После двох мешацох, одкеди порушана гуманитарна акция за помоц трочленей фамелиї Марини, Лени и Алекови Чапковим з Руского Керестура, у хторей главни циль було закриванє хижи, тих дньох до їх обисца уселєни и мебель. Же би Чапково жиму дочекали у цеплим обисцу, у акциї помогли коло 40 спонозре – привреднїки з валалу, гумани поєдинци, як и Општина Кула, хтори зоз своїма донациями помогли купиц материял за закрице, стиропор за термоизолацию хижи, нови облаки, ламинат и мебель до обисца. Изолацийни материял положели члени Доброд зечного огньогасного дружтва, за закрице ше остара ли роботнїки клоферскей роботнї „Лимар Мандич” зоз Кули, а того тижня даскельо тапетарски роботнї зоз ва ла лу, школяром Лени и Алекови, подарова ли два по сцелї, писаци столи и ормани, а до станю и рахункар же би лєгчейше могли провад зиц школску наставу. Акция порушана на инициятуву о.д. секретара Михайла Пашу и директора ЯКП „Рускомˮ Иґора Фейдия, за хтору Пашо гвари же вимагала досц енерґиї.

У ОПШТИНИ КУЛА

ЗВЕКШАНЕ ЯВЯНЄ ДО АМБУЛАНТИ Схадзка Штабу за позарядово ситуациї општини Кула, отримана 10. новембра и як информує сайт Општини, єй предсидатель Дамян Милянич хтори и командант Штабу, виявел же у остатнїх дньох звекшане число особох хтори ше явели до ковид-амбуланти. Инспекторе уж почали инспекцию и совитодавне обиходзенє погосцительних и других обєктох, а записнїк ше доручує санитарней инспекциї у Зомборе хтора далєй запровадзує поступок. Утвердзене же ше обєкти у велькей мири нє притримую мирох. Прето предсидатель Милянич заключел же нєобходне звекшац контролу у шицких явних установох, та и почац карац шицких хтори мири нє применюю. На уровню заходнобачкого округу, число позитивних на вирус дакус звекшане у одношеню на прешли тидзень. Позитивни и 19 заняти особи у зомборским шпиталю и прето од 9. новембра пременєни режим роботи специялистичних службох, та ше окончує лєм урґентни препатрунки. У општини Кула, дньово ше тестира коло 60 особи, а єст єдна позитивна особа, або анї єдна. М. А.

Фото: Info Net

6 РУСКЕ СЛОВО

– Людзе з валалу препознали тот проблем и шицки нам дзечнє помогли. Прето бизме ище раз сцели подзековац, у мено Чапкових, шицким хтори нас потримали – гварел секретар, и додал же за конєц акциї планую орґанизовац и скромни сход за шицких добротворох хтори участвовали у тей акциї же би податки о потрошених средствох були транспарентно виложени. Ан. М.

У ШКОЛИ „ПЕТРО КУЗМЯК”

ПОКЛАДЗЕНЕ НОВЕ ЛЕД˗ОШВИЦЕНЄ

У Основней и штреднєй школи зоз домом школярох „Петро Кузмякˮ у Руским Керестуре, тих дньох покладзене нове ЛЕДошвиценє, та ше рочнє зашпорує коло 70 одсто електричней енерґиї. У цалим школским будинку, окрем у интернату, потерашнї коло 470 шветла заменєни зоз сучаснима ЛЕД-грушочками. За тоту вельку инвестицию Школа ище штредком рока достала финансийну потримовку на конкурсу Покраїнского секретарияту за енерґетику.

Вкупна вредносц тей инвестициї скоро 6 милиони динари, з тим же коло 2 милиони обезпечела локална самоуправа општини Кула. З тей нагоди Школу нащивел предсидатель Општини Дамян Милянич, дзе го привитала нова о. д. директора Наталия Будински. Предсидатель Милянич виявел же треба рационално хасновац енерґию. Прето, нарок ше планує прейсц и на зогриванє на ґаз место потерашнього на мазут. М. А. 13. НОВЕМБЕР 2020.

mesta@ruskeslovo.com

НА МИТРА ПРЕСЛАВЕНИ ДЗЕНЬ ОПШТИНИ ЖАБЕЛЬ

ТРИ НАГРАДИ ДО ТРОХ ОПШТИНСКИХ МЕСТОХ Святочна акдемия з нагоди означованя Дня Општини Жабель отримана на Митра, внєдзелю, 8. новембра, алє у иншакей орґанизациї як потераз пре епидемиолоґийни мири Тогорочни Митрово награди – Митрова грамота, награда и припознанє уручени на святочней схадзки членох општинскей Скупштини и Општинскей ради на котрей означени Дзень општини Жабель. Тогорочни добитнїки тоти цо ше визначели у помоци гражданом под час пандемиї оберацей хороти Ковид-19. Митрову награду, диплому и пенєжну награду достал Дом здаравя Жабель, а приял ю директор др Никола Якшич. – Дзекуєм на припознаню, верим же є у правих рукох. Вельо зме ше закладали од початку пандемиї, и ище вше ше закладаме. Маме добре сотруднїцтво з општину, цо барз важне. Од октобра на подручу општини реализуєме акцию мамоґрафиї, а того тижня плануєме отвориц Амбуланту за дзеци котри можебуц маю вирус корона – гварел директор Дома здравя Жабель. Митрову грамоту достал ДОО „Чакара промет” зоз Дюрдьова котре под час позарядового стану обезпечело защитни маски, рукавици и средства за дезинфекцию за волонтерох котри помагали старшим гражданом. Митрово подзекованє достало Здруженє „Креативна роботня Ґосподїнци” зоз Ґосподїнцох.

НОВИ ОДБОРНЇКИ Понеже на прешлей схадзки СО Жабель, котра була 30. октобра за нового предсидателя Општини вибрани Урош Раданович, а за його заменїка Владимир Чонкич, истого дня им престал важиц одборнїцки мандат. Прето Скупштина на остатнїм зашеданю потвердзела мандати новим членом СО Жабель зоз виберанковей лїстини Сербскей напредней странки, Миланови Кужетинови зоз Ґосподїнцох и Сандри Симич зоз Чуроґу. На схадзки за окончователя длужносци директора Явней установи „Спортски обєкти Жабель” вибрани Марко Шолая зоз Чуроґу, а розришени Мирослав Лакич зоз Жаблю, док за директора Канцелариї за инклузию Ромох општини ознова вибрани Боґдан Радул зоз Чуроґу.

Треца схадзка СО Жабель

– Од початку пандемиї жени зоз нашого Здруженя безплатно зошили коло шейсц тисячи памучни маски. Понукли зме Општини у периодзе кед нє було купиц маски же бизме их шили. Општина нам обезпечела шицок потребни материял. Тоти маски подзелєни робтнїком у општинских явних Єлена Ґоворчинов установох, а ми єдну часц подзелєли Ґосподїнчаном котри мушели робиц и буц у контакту з людзми кед то нє було препоручлїве – гварела Єлена Ґоворчинов, представнїца Здруженя зоз Ґосподїнцох. Преслава Дня општини отримана у биоскопскей сали у општинским будинку. Окрем уручованя наградох, предсидатель општини Урош Раданович бешедовал о цильох општинскей власци. Медзи нїма формованє Младежского центру котри би помагал младим же би ше едуковали, находзели роботу и упознавали, як и намира же би Општина Жабель по 2030. рок достала титулу еколоґийней општини. Тото цо ше уж почало реализовац, то будованє фабрики води, а пошвидко почню роботи на злєпшованю општинскей драговей инфраструктури. С. С.

НОВИ САД – КОВИД-19

МОЖЛЇВЕ ПООШТРОВАНЄ МИРОХ

Городоначалнїк Нового Саду, Милош Вучевич, вовторок наявел же годно пооштриц мири же би ше зопарло ширенє вируса корона на териториї того городу. – Верим же на штварток будземе мац нови податки и же ше можебуц будзе мушиц увесц нови мири. Нє сцеме приволовац чежши мири, нє сцекаме од нїх, нє боїме ше принєсц их, алє кед будземе мушиц пооштриме мири – гварел Вучевич за медиї. Мири, хтори на початку того тижня, були на моци мали превентивни циль, та забранєни сходи до 30. новембра, 13. НОВЕМБЕР 2020.

окрем за културни подїї з лимитованим числом нащивительох. Вшадзи муша буц одвичательни особи за запровадзованє мирох. Пре сходи у кафичох поднєшени вецей як 100 прияви, з тим же можлїве звекшанє карох. Прешлого и того тижня було вецей як 100 нови случаї, бо росло число инфицированих. Настава у школох, заш лєм, нє претаргнута. Обовязне ношиц маски на пияцох, а забранєна робота базенох, спа-центрох и саунох до 30. новембра. М. Г. К.

РУСКЕ СЛОВО

НАШО МЕСТА ПРЕДСИДАТЕЛЬ ОПШТИНИ ЖАБЕЛЬ НАЩИВЕЛ ОСНОВНИ ШКОЛИ И БИБЛИОТЕКУ

Новоовибрани предсидатель Општини Жабель Урош Раданович прешлого тижня, першираз у своїм мандату, нащивел шицки штири основни школи у местох општини и централне шедзиско Општинскей народней библиотеки „Велько Петрович” у Жаблю. Предсидатель општини бешедовал зоз директорами же би дознал яки проблеми маю директоре у тих институцийох. ˗ Правиме нарис буджета Општини Жабель за шлїдуюци рок, та сом замодлєл директорох же би одредзели приоритети у своїх установох, же бизме их уписали до буджета и реализовани у шлїдуюцим року – гварел предсидатель Раданович. Школом треба пенєжи за инфраструктуру, а у библиотеки за санацию двора и ушорйованє обєкта. З тей нагоди, предсидатель Раданович у мено општини шицким пейцом установом подаровал по два томи Атласа населєньох Войводини, III кнїжка, Бачка, а у котрих ше находза историйни податки о шицких местох општини – Жаблю, Чуроґу, о Дюрдьове и Ґосподїнцох. Атлас будзе хасновац и наставнїком и школяром.

Фото: www.zabalj.rs

БЕШЕДОВАНЕ О ПРИОРИТЕТОХ У УСТАНОВОХ

У тим и прешлим року значни средства зоз буджета општини, алє и Покраїнскей влади унапрямени до општинских образовних институцийох – до инфраструктури ОШ у Ґосподїнцох, у котрей од яри вименєни випатрунок и знука и звонка, потим у Чуроґу, як и до преширеня капацитетох Предшколскей установи „Сова” у Жаблю. С. С.

АКЦИЯ „УЧИМ+ЗНАМ=ВРЕДЗИМ”

НА БИЛБОРДУ И ҐОСПОДЇНЧАНКА ДРАҐАНА ИВАНОВ

Фото: Л. Иванов

„Учим+Знам=Вредзим”, хтори реализує Здруженє за промоцию дружтвеней одвичательносци з Нового Саду, промовую ше позитивни вреносци и прави дружтвени приклади з хторима ше младей ґенерациї поручує же ше знанє и робота почитую. Од 2017. року ше до проєкту першираз уключела и Општина Жабель, як єдна спомедзи штирох локалних самоуправох у Бачкей у котрей ше тот афирмативна акция, промовованя добрих школярох реализує. На вецей локацийох на главних улїцох у двох општинских местох, Жаблю и Чуроґу на билбордох, тей єшенї поставени слики шесцерих школярох ґенерациї штирох општинскох основ-

них школох и єдней штреднєй. Медзи нїма и Сладяна Павлович и Вук Вуйович школяре ґенерациї Основней школи „Йован Йованович Змай” у Дюрдьове, як и Драґана Иванов школярка ґенерациї Основней школи „Жарко Зренянин” у Ґосподїнцох чия ше слика находзи на билборду при Општинскей народней библиотеки „Велько Петрович” у Жаблю. Єй робота, закладанє и резултати у осемрочним основношколским образованю наградзени и зоз Вукову диплому. Иншак, Драґана у своєй школи поряднє и дзечнє виучовала руски язик. У тим школски року, як и жадала Драґана ше уписала до новосадскей Ґимназиї „Исидора Секулич”, на дружтвено-язични напрям. С. С.

У СРИМСКИМ ОКРУГУ

БУЛО 295 ПОЗИТИВНИХ НА ВИРУС Завод за явне здравє у Сримскей Митровици, вовторок обявел же на подручу Сримского управного округу на вирус корона позитивни 295 особи. Др Нада Зец, директорка спомнутого Заводу, гварела же у Сримскей Митровици єст 190 активни случаї, у Старей Пазови 13,

8 РУСКЕ СЛОВО

Руми 19, Индїї 41, Ириґу 13 и у Шидзе 17 случаї инфицированих на Ковид-19. Тиж так, др Нада Зец поволала гражданох же би ше притримовали превентивних мирох, хтори розказал Кризни штаб и же би так зопарли ширенє вируса корона. Вл. Дї. 13. НОВЕМБЕР 2020.

mesta@ruskeslovo.com

СРЕДСТВА ОД ПОКРАЇНСКЕЙ ВЛАДИ И ВЕРБАСКОМУ ШПИТАЛЮ

БУДЗЕ НОВИ УЛТРАЗВУЧНИ АПАРАТ

На схадзки Покраїнскей влади, прешлого тижня, принєшени заключеня о набавяню медицинскей опреми до явного власнїцтва АП Войводини за потреби вецей институтох, общих и специялних шпитальох, домох здравя и Заводу за явне здравє у Войводини. Як наведзене у сообщеню Покраїнскей влади, Общи шпиталь у Вербаше до явного власнїцтва АП Войводини Фото: www.vrbas.net достанє ултразвучни апарат зоз апликациями за препатрунок абдомену и мегких тканьох и васкулару зоз трома УЗ сондами и принтером, хтори кошта 13,5 милиони динари. До явного власнїцтва ше купи медицинску опрему за потреби Институту за онколоґию Войводини, хтора кошта 27 милиони динари. До Институту будзе купени апликатор за брахитерапию и портабилни УЗ апарат за потреби Оддзелєня за анестезию, интензивну терапию и допатранє.

Общи шпиталь „Дьордє Йованович” у Зренянину, достал 6 милиони динари за купованє системи за диґитализацию РТҐ апарату. За потреби Дому здравя у Кули будзе набавени аналоґни РТҐ апарат зоз патосним ношачом цивох и додатну опрему и ЦР систему, хтори кошта 6,6 милиони динари. Институт за плюцово хороти у Сремскей Каменїци достанє операцийни стол за потреби першовей гирурґиї, хтори кошта 6,2 милиони динари. О. Р.

У ШИДЗЕ ОЗНАЧЕНА 29-РОЧНЇЦА ҐРАНАТОВАНЯ ГОРОДУ

ЖЕРТВИ НЄ ЗАБУТИ Як и предходних рокох, и того 5. новембра означена рочнїца кед горватски воєни моци ґранатовали Шид, 1991. року. Теди, на роботним месце у будинку дакедишнього польопривредно-индустрийного комбинату погинули Дьордє Манойлович, Слободан Михалєвич и Миро слав Шерфези, а вецей особи покалїчени. З тей нагоди на спомин-плочу венци положели представнїки локалней самоуправи зоз Небойшом Иличом, помоцнїком предсидателя општини, потим представнїки борецкей орґанизациї и Предшколскей установи „Єлица Станивукович Шиля”. Сход почал з минуту цихосци погинутим, а потим Йовица Степанич, предсидатель ОО СУБНОР здогаднул на траґедию хтора ше случела пред 29 роками. Небойша Илич, помоцнїк предсидателя општини гварел же тота подїя и жертви нїґда нє буду забути. 13. НОВЕМБЕР 2020.

– Каждого року, на тот дзень ше здогаднєме на нєвини жертви, а и новим ґенерацийом повеме о тей траґедиї. Бул то дзень кед нападнути єден мирни город, а цивили погинули – гварел Илич. Небойша Суботич, хтори и сам пред 29 роками бул на роботним месце у спомнутим будинку гварел же за тоту траґедию ище нїхто нє одвитовал. – То нє бул воєни будинок, анї ту нє було войско, а паравоєни горватски єдинки го ґранатовали и нїхто потераз нє одвитовал. Наздаваме ше же придзе дзень кед ше дозна хто то розказал и хто штрелял – гварел Суботич. О тей траґедиї рецитовали поетове Дюрица Еделински и Слободан Цвиткович и так урядово закончене здогадованє на 5. новембер 1991. року. Вл. Дї.

РУСКЕ СЛОВО

ЕКОНОМИЯ НА КОНЦУ ПАПРИҐАРСКЕЙ СЕЗОНИ У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ

ЦЕНА БУЛА СОЛИДНА, АЛЄ УРОЖАЙ МЕНШИ Сезона паприґи у Руским Керестур при самим концу, упечатки рижнородни, алє коло єдного ше шицки продукователє зложели – же цена була добра, алє урожай вельо менши як прешлих рокох

оверхносц под хтору зашата паприґа у кере стурским хотаре була коло 800 гольти, одкупйова ло ше ю на вецей ме стох, а поглєдованє за тоту файту заградкарскей култури, анї того року нє опадова ло. ХВИЛЯ ПОГУБЕЛА БИЛАНС Причина прецо зменшани урожай найвироятнєйше дижджи и жимна хвиля концом юния и початком юлия, хтори уплївова ли на опращковйованє паприґи, а у одношеню на прешли рок кед зрод зело коло 40 тони по гольту, того року урожай бул преполовени. – Нє лєм же урожай бул зменшани, алє и ква литет паприґи того року бул вельо слабши. Прешлого року було коло 80 одсто першей класи паприґи, а того року лєм у першим обераню було до статочно ква литетней паприґи, а по сле ше ква литет зменшал. Пре вельо дижджу, друге оберанє було вельо слабше, алє така ситуация була вшад зи у Сербиї. Док ше прешлого року у ца лей се зони обера ло скоро кажди дзень, окрем по дижджу, того року ше по сле обераня правело павзу и по дзешец днї же би паприґа могла дозрец, а и се зона обераня того року поча ла дзешец днї познєйше – наглашує предсидателька Землєдїлскей задруґи „Кере стурска паприґа” Душица Орос. БУЛО КУПЦОХ На вецей одкупних ме стох у Кере стуре тарґовци на велько купова ли паприґу и вивожели до Горват скей, Болгарскей, Румуниї, Словацкей, а цени ше у се зони

10 РУСКЕ СЛОВО

руша ли од 55,60 та и 80 динари за 1. класу, а за другу класу у про секу од 29 по 32 динари за килу. – Цени варира ли зависно од периоду кеди ше обера ло паприґу. Тераз при концу зме одкупйова ли червену, желєну и „шатирану” паприґу, и кажду файту окреме, и вєдно змишану до мехох, та ше за тот такволани „миксˮ велї опред зельова ли, бо ше ю нє муши сортирац и трациц час. На початку се зони почувствова ло ше же менши урожай, а фабрики ше злєкли же чи годни преробиц таки количе ства яки им були заплановани, та поглєдованє за паприґу було вельке. На щесце, се зона обераня ше кус предлужела, та тото виправело ситуацию зоз слабшим урожайом, а паприґаре могли и вецей заробиц. Кельо ґод єст паприґи гоч у ва ла лє, а так и у околних ме стох, кажде ю може предац – толкує Фемка Чизмар, спред подприємства „Изґледˮ. И Янко Планчак, вецейрочни продукователь паприґи, з Кере стура, потвед зує же тот рок мал слабши урожай, алє ґенерално патраци, зоз заробком мож буц задовольни꞉ – Тот рок нє бул анї приблїжно таки добри як прешли, алє у сущно сци, нє бул анї подли. Цена була солидна, у про секу коло 50–60 динари, а я, поправдзе, ца лу се зону предавал по 60–62 динари за килу. Гоч тераз на концу цена була и по 80 динари, то кратко тирва ло, понеже паприґи нє було – гаври Янко и додава же предносц того року була тото же паприґаре нє ма ли проблем дойсц до роботней моци, праве прето же було менєй роботи на полю.■ Ан. Медєши

13. НОВЕМБЕР 2020.

ekonomija@ruskeslovo.com

ДОБРИ ДЇЛОВНИ РЕЗУЛТАТИ У ВИНЇЦИ ДОО „РУСКИ ДВОР” У ШИДЗЕ

ГРОЗНО ЗРОДЗЕЛО, ТА ШЕ И ЗАРОБЕЛО Кед ше поздавало шицки укладаня и достати заробок на концу того продукцийного року у винїци ДОО „Руски двор” у Шидзе, призначени заробок. Найвецей було шардонеа и каберне совиньону. У тим економским року старосц о спомнутей винїци од акционерох подприємства превжали двоме акционере, Шидянє, Звонко Гнатко и о. Михайло Режак

д вкупного заробку од 1 814 427 динари кед ше вжали трошки, односно укладаня, од 686 400 динарох, остал нето заробок од 1 128 027 динари. – Кед зме у априлу превжали робиц винїцу, єдну часц зме вибрали, а остала поверхносц од 4 гектари. Затримали зме 18 шори райнского ризлинґу, потим 25 шори шардонеа, 22 шори каберне совиньона и 23 шори франковки. Такой зме ше дали до роботи у винїци и грозно добре зродзело. Бул то просекови рок бо було и дижджу, алє и дас 25 цепли и слунечни днї пред оберачку. Грозно було квалитетне и здраве, а сладкосц виношела 21 одсто. Оберачка тирвала коло мешац – виноши перши упечатки Звонко Гнатко.

ЗВИТ ЗА УПРАВНИ ОДБОР Як нам потолковал Звонко Гнатко, шицки тоти податки, кельо грозна зродзело, предати количества и цена, як и трошки укладаня обсяжно представени у окремним звиту хтори достаню члени Управного одбору ДОО „Руски двор”. Остава же би ше принєсло одлуку на хтори способ дїловац у продукцийним 2021. року, односно чи спомнуте подприємство ознова будзе ґаздовац з винїцу, маюци у оглядзе и финансийне длуство хторе подприємство ма з предходних рокох.

13. НОВЕМБЕР 2020.

Вон начишлює далєй и як грозно зродзело. Райнского ризлинґу було 6 940 килограми, а франковки 7 330 килограми хтори предани по цени од 53 динари, та до стати 757 737 динари. Шардоне зродзел 10 000 килограми, а каберне совиньона було 7 910 килограми и тоти два сорти предати по 59 динари и до стати 1 056 690 динари, а вкупно уж спомнути 1 814 427 динари. Цо ше дотика трошкох и укладаньох до продукциї плацене орезованє винїци, вязанє луцох, хемийне третированє коровча помедзи шори, хемийне третиранє лози, заламованє лози, трошки горива, аренда... цо вкупно коштало 686 400 динари. – Грозно предате купцом зоз Сримских Карловцох, Чортановцох и Дивошу и першираз у продукциї значно зменшани трошки укладаня и прето и витворени таки заробок. Нє було лєгко найсц анї наднїчарох за роботу у винїци, гоч наднїца була 2 000 динари за осем годзини роботи. Витворели зме и добру тарґовищну цену за предай грозна и на концу, шицко вплївовало же би ше добре закончел и тот продукцийни рок – задовольно на концу гвари Звонко Гнатко.■ Вл. Дїтко

РУСКЕ СЛОВО 11

ЕКОНОМИЯ ПРОДУКОВАТЕЛЄ КАПУСТИ ЗОЗ ДЮРДЬОВА

КУПЕЦ НА ПЕРШИМ МЕСЦЕ

Пише: Лидия КУХАР

У дюрдьовским хотаре ше окрем землєдїлских културох, ґереґох, паприґи, огуркох, малинох и рижних других овоцох, продукує и капусту. Резац ше ю почало пред двома тижнями, а пошвидко мож очековац и специялитет на тих просторох, квашену капусту. Купци задовольни зоз квалитетом, а можебуц и дюрдьовска капуста постанє бренд як цо и футожска

Дюрдьове нєт вельо продуковательох тей желєняви, алє людзе котри ю продукую пошвецени су тей роботи и намагаю ше посцигнуц цо векши урожай. Того року цена капусти на пияцу коло 30-35 динари по килограме. Продукователє нє задовольни зоз цену и наздаваю ше же по конєц сезони вона будзе векша. УКЛАДАНЯ МАЛИ – ЗАРОБОК СОЛИДНИ Даєдни продукователє лєм даскельо роки у тей приповедки, а даєдни маю длугоку традицию продукованя тей польопривредний култури. Єден од младших продуковательох то Никола Барань котрому то пияти рок як у своєй загради розсадзує капусту и успишно ю предава у своїм валалє. – Продукцию капусти сом почал цалком случайно, та кед сом од товариша дознал и видзел як випатра тота продукция, зацикавело ме, кус сом ше вецей о тим розпитал и так шицко почало. И у тей продукциї, як и у каждей другей, важне добре пририхтац жем и хасновац квалитетни нашеня же би урожай бул цо лєпши. Концом мая мешаца

12 РУСКЕ СЛОВО

ше капусту садзи до контейнерох, а розсадзує ше ю у другей половки юлия – приповеда Никола. Никола нам пояшнєл же за тоту його продукцию нє треба вельо часу и роботи. Намага ше минимално хасновац защитни средства котри можу уплївовац на квалитет. Капусту продукує у своєй загради на поверхносци 15 ари, а дакеди и векшей. – Тиж меркуєм и на хороти и рижни инсекти котри можу нападнуц рошлїну и знїщиц ю. През лєто и кед горучава, капусту залївам зоз залївацу систему зоз студнї котру мам у загради. Кажда файта капусти ма иншаки час зреца, а гибрид котри я хаснуєм то Браво (Bravo), и од часу розсадзованя по резанє треба му од 85 по 90 днї – гвари Никола. Конєц октобра и початок новембра, час кед ше капусту реже. Предава ше ю углавним на мало на пияцу у Дюрдьове и дома. – Уж даскельо роки назадок капусту предавам лєм на мало, на пияцу у Дюрдьове, а приходза ми людзе и дому, котри роками одо мнє купую. Затераз сом задовольни зоз предаваньом и нє мушим свою робу понукац до маркетох, лєбо накупцом, и а за таке нє мам достаточне количество. Нє плануєм прешириц продукцию, цалком сом задовольни зоз урожайом на поверхносци котру у тей хвильки мам и затераз плануєм 13. НОВЕМБЕР 2020.

ekonomija@ruskeslovo.com

и далєй продуковац тоту файту заградкарскей култури – гвари Никола. Никола нам виприповедал же вельку помоц ма од своїх родичох и брата котри му помагаю як у самей продукциї, так и у резаню и предаваню. Кажди гибрид ма потенциял и дава добри резултати у вигодних продуктивних рокох. Медзитим, шведкове зме вше векших хвильових пременкох, зявеньох рижних хоротох, екстремно високих температурох, а шицко то плївує на розвой рошлїни и на зменшани урожай. ФАМЕЛИЙНА ТРАДИЦИЯ О тогорочней цени и квалитету капусти нам виприповедал ище єден продукователь зоз Дюрдьова, а то Янко Горняк. – Тогорочна цена ше розликує за пейц динари од прешлорочней прето же вельки дутяни спущели цену на 25 динари, та мушели и ми тото поробиц. Влонї стокилови мех капусти бул 30 динари, а того року го предаваме по 25 динари. Цена нам нє одвитує и наздаваме ше же ше то по конєц сезони пременї на лєпше. Зявел ше ище єден проблем, а то же того року нєт вельо накупцох. Велї ше з нїх обецаю же приду по одредзене количество капусти, алє ше до конца анї нє зявя. Тераз предаваме на пияцу у Дюрдьове и ношиме до предавальньох, а предаваме и дома – гварел Янко Горняк. Горняково маю длугоку традицию у продукциї капусти у котрей участвує цала фамелия. Попри резаней капусти у главкох котру ше предава на квашенє, тота фамелия понука и гобльовану капусту котру ше гоблює на окремней машини. – Людзом котри нє маю часу за гобльованє понукаме и таку файту услуги. Людзе углавном глєдаю и капусту у главкох, и гобльовану, та сом так роздумовал, же кед нє мам понукнуц тоту другу файту капусти, вони пойду

КАПУСТА НА ЛЇК, И НА ПОРЦИЮ Фаховци гваря же капуста барз здрава, бо у себе ма високи биолоґийни и нїзки калорийни вредносци. Найвецей у себе ма витамину Ц и бета-каротен, а богата є и зоз минералами як цо: калиюм, желєзо, маґнезиюм, сумпор, а тиж так у себе ма и вельке количество води аж 92,52 одсто. Дакеди ше ю хасновало як лїк и то процив чуми, а хасновало ше ю и за плаценє порциї.

13. НОВЕМБЕР 2020.

Никола Барань

на друге место дзе єй єст, а на таки способ трацим муштериї. Од гобльованей капусти нє мам вельки заробок, бо ю предавам туньше як би требало, а мам вельо вецей одрутки, алє ше на таки сособ чува муштериї, цо ми барз важне. Тераз гобльована капуста 35 динари – приповеда о своєй продукциї Янко. РИЖНОРОДНА ПРОДУКЦИЯ Горнякова фамелия, попри капусти, продукує и паприґу и карфиол. Продукция так розподзелєна же би у вецей мешацох през рок було вше дацо на предай. Початком септембра на Горняковим столїку на пияцу мож найсц рижни файти паприґи як цо патлиджанка, парадичова, бабурки, сомборки, алє и карфиолу и капусти. По Янкових словох, цала продукция завиши од рока, односно од того яка хвиля. – Кед паприґа помали преходзи, приходзи карфиол и капуста. Вше патрим же бим мал континуитет у доставаню плодох. Я ше нє операм на продукцию лєм єдней польопривредней култури, як цо совитую фаховци и то ше з рока на рок указало як добре ришенє. Понеже продукуєм на своєй жеми, добре ю пририхтам за садзенє – приповеда Горняк. Гор няк капу сти ма по ко нєц ро ка, а вец як гва ри, уж тра ди ци й но зо ре ца ле польо и то мед зи Но вим ро ком и Крачу ном, гоч ше слу чує же люд зе и теди глє даю капу сту. Гевто зоз чим ше велї продукователє капусти зложели то же ше у тей продукциї нє зна яки будзе заробок и чи го вообще будзе, рахунки ше зводзи на концу сезони, а пре тоти причини велї ше нє одшмелєли почац продукцию тей желєняви.■

РУСКЕ СЛОВО 13

МОЗАЇК МЛАДЕЖСКИ ЖИВОТ У НОВИМ САДЗЕ ПОД ЧАС КОРОНИ

И МЕЙНСТРИМ И АЛТЕРНАТИВА ПОД МАСКАМИ

Нови Сад варош любови, толеранциї и култури, ту кажде може найсц дацо интересантне. Може то буц тематска забава, вистава, або литературни вечар, лєм треба поглєдац. Алтернативни места вишли зоз моди, алє хто сце и кого таке интересує, вон их найдзе

Пише: Ивана ЧОРДАШ

тим тексту понаписуєме праве о културних младежских центрох, У алтернативних местох за виход у Новим Садзе. Вше єст младих, хторих интересує дацо окремне и нє вше находза свойо место у заєднїци у хторей шицки єднаки, шицки слухаю исту музику, читаю исти кнїжки, патра исти филми. Прето у Новим Садзе, на вецей локацийох, єст културни центри у хторих кажде може буц тото цо є.

роботньох. Кого интересую веґански єдла, може пойсц стредами до Чарней хижи на „Заєднїцку веґанску вечеру” хтора почина од 15 годзин. После того ше отримує роботня, на хтору шицки можу присц учиц, або превериц кельо знаю даяки странски язик. Интересантне же ше тоту роботню отримує раз тижньово и шицки ше намагаю же би учашнїкох цо лєпше научели бешедовац на странским язику.

ЧАРНА ХИЖА (CRNA KUĆA – CK 13) Младежски центер ЦK 13, або иншак „Црна кућа” находзи ше нєдалєко од центру у Улїчки Войводи Бойовича число 13. У тим Младежским центре ше орґанизує нє лєм журки, алє и вистави, литературни вечари, роботнї, пуща ше стари филми же би ше их нє забуло, и єст ище велї рижни збуваня. Тот центер настал як алтернативни и едукацийни простор, хтори наменєни порушованю и розвою дружтвеного анґажману и политичного активизма при младих, а подрозумює вельки ступень самоорґанизациї и самоотримовносци активносцох младей ґенерациї. Кед прешол позарядови стан найвецей случованя були на дворе,

14 РУСКЕ СЛОВО

КУЛТУРНИ ЦЕНТЕР „ЛАБˮ

а тераз понеже идзе жима, активносци ше случую нука и прилагодзую ше ґу терашнєй ситуациї. Тераз, ше у Чарней хижи орґанизує концерти експерименталней музики, а мож их слухац и на Фейсбуку (https://www.facebook.com/ck13omladinskicentar) а на їх сайту єст и календар кеди цо будзе. Число присутних на концертох и других случованьох огранїчене на 30 особи, а и далєй єст подїї пейц раз до тижня, алє су нє таки обсяжни. То литературни вечари, проєкциї филмох, рижни креативни роботнї – мож задармо учиц странски язики, учиц вариц и присуствовац на рижних

У модерней хижи при Футожским парку, у Улїци др Хемпта 2, змесцени Културни центер „ЛАБˮ хтори представя место дзе ше мож стретнуц и експериментовац зоз креативнима ґрупами и компаниями креативней економиї, социолоґийного поднїмательства и култури. У тим просторе мож робиц, и стретнуц ше зоз людзми хтори понукаю, або глєдаю роботу. То и простор до хторого мож присц на добру журку за хтору вше вибрана тема. Кажди дзень у тих просторийох єст даяке збуванє. Амбиєнт як дома и кед ше поопатра цали простор видно же то то наисце так. Як шицко стануло пре епидемию, цали културни и дружтвени живот, анї КЦЛАБ (https://www.facebook.com/Kulturni CentarLAB) нє робел и нє орґанизовани случованя. 13. НОВЕМБЕР 2020.

mozajik@ruskeslovo.com Понеже тераз єст найвецей журки домашнї ше намагаю почитовац шицки предложени мири и зачувац шицких цо приходза, а ище вше нє огранїчели число людзох хтори можу буц нука.

ДОМ б-612 Алтернативни културни центер Дом б-612 отворели млади и зоз нїм цалком руководза, а настал так же алудирали на Доми култури хтори помали нєставаю. У Дому б-612 (https://www.facebook.com/domb612) креативни людзе маю шлєбоду и поримовку кед бешедую о идейох и о помоци у їх реализациї. Тот простор отворени и публики хтора люби уметносц и сце дознац нове, та ту и находзи свойо место у варошу. Дом б-612 ше находзи у Улїчки Светозара Милетича число 40, то у сушедстве зоз Руским културним центром и часто го нащивює иста публика як и нашу Матку, а єст и дзепоєдни заєднїцки активносци и плани за период док епидемия прейдзе. У тих просторийох людзе маю нагоду отвориц ше єдни ґу другим и можебуц спознац сами себе. Понеже ше нє акцентує на уметносци, особнє думам же хибя вистави, литаратурни вечари. Дня, 13. новембра будзе „То Бе Панк. Фестивал” без публики, а „ФриДом” фестивал – роботня почнє на 11 годзин, 20. новембра.

КУЛТУРНИ ЦЕНТЕР НОВИ САД (КЦНС) У Католїцкей порти, число 5, у центре варошу находзи ше Културни центер Нови Сад (https://www.kcns.org.rs/). Тот културни центер ше розликує од шицких центрох о хторих сце пречитали у тим тексту. Центер ма

13. НОВЕМБЕР 2020.

вецей просториї у хторих ше орґанизує рижни културни збуваня. Клуб Трибина младих отримує интересантни преподаваня, трибини и роботнї о рижних темох, а водза их професоре, уметнїки, та и млади. Док тирва епидемия програми на трибинох нє отворени публики. Нєдавно отримани интересантни преподаваня з историї, ґеополитики и других актуалних обласцох, а мож их одпатриц на https://www.youtube.com/user/KCnovisad. Тото цо розликує тот центер од шицких других то же нєт организовани журки, змисти озбильнєйши и дзвигнути на висши културни уровень. Любителє уметносци можу нащивиц и ґалериї и наживо, а и виртуелно. Тиж так у тим центру мож пречитац рижни кнїжки о темох хтори вас интересую, а можеце понукнуц, кед маце, свойо тексти, або аж и видац кнїжку. По 15. новембер у Велькей сали КЦНС мож провадзиц 16. Филмски фестивал „Шлєбодна зона”, а по 14. новембер тирва 22. Новосадски

джез-фестивал и тота проґрама на Ю‛тюб каналу Културного центру Нови Сад.

ЦО МЛАДИ ГУТОРЯ? Студенти и стредньошколци гваря же любя ходзиц на места як цо то културни центри у Новим Садзе. Понукнути им обдумани рижни змисти, а вони можу вибрац як ше забавя, а дацо и науча. За добри журки препоручую Културни центер ˮЛАБˮ, а тим цо сцу вецей научиц КЦНС. Зложели ше же би у Новим Садзе требало буц вецей алтернативни места на хторих би ше могли шицки дружиц и вєдно учиц нове, алє затераз ше задоволюю и зоз тим цо маю. Треба виглєдовац и треба пренайсц себе. Змисел тих култуних младежских центрох же ше на єдним месце можу зисц людзе хтори маю, кед нє исти, та подобни интересованя. То звичайно людзе хтори себе нє дошлєбодзую скапац у маси – ˮпрето же шицки так, та вец и яˮ. Треба слухац свою музику, треба патриц филми хтори вам одвитую, треба жиц живот так як ви сцеце. У тих центрох кажде найдзе дацо цо люби, нїхто нє будзе видзелєни, з оглядом же у варошу нєт вельо случованя кед слово о алтернативней нєзависней сцени, а сцели бисце дацо иншаке послухац, опатриц, пречитац... Алєєєє, нє забудзце ношиц маски и тримац дистанцу. ■

РУСКЕ СЛОВО 15

КУЛТУРА И ПРОСВИТА УПРАВНИ ОДБОР ДОМА КУЛТУРИ РУСКИ КЕРЕСТУР

ВЛА ДИМИР НА ДЬ ПРЕДЛОЖЕНИ ЗА ДИРЕКТОРА На схадзки Управного одбору Дома култури Руски Керестур, хтора отримана пияток, 6. новембра, за директора тей установи предложени Владимир Надь Ачим, хтори дотераз бул окончователь длужносци директора. На Явни конкурс за вибор и менованє директора тей установи, хтори бул розписани од 23. октобра по 2. новембер, сцигла лєм єдна приява – потерашнього о.д. директора Владимира Надя Ачима хтори сполнює шицки условия конкурсу. Надь за окончователя длужносци директора меновани у децембру 2019. року место потеди-

шнього директора Йоакима Раца, чий мандат претаргнути на основи принєшеного нового Статуту установи Дома култури, а по хторей заняти на месце директора муши мац одвитуюцу фахову приготовку. Одлука, одно сно предлог за вибор Надя за директора Дому култури, будзе перше по слата Националному совиту Руснацох хтори по закону обовязни дац думанє за тото кадрово ришенє, а потим и сновательови Општини Кула, хтори на концу потвердзи предложеного кандидата и менує директора тей установи. Ан. М.

УЧАШНЇКИ ПАРНЯЦКОГО КАРАВАНУ НАЩИВЕЛИ КЕРЕСТУР

ШКОЛЯРЕ УЧА О ВОЙВОДЯНСКИХ НАЦИОНАЛНИХ ЗАЄДНЇЦОХ У рамикох проєкту „Парняцки караван интеркултуралней едукациїˮ, хтори того року облапел штредньошколцох зоз штирох местох, а медзи нїма и керестурских всоботу, 7. новембра, нащивел и Руски Керестур. Проєкт ше отримує уж штварти раз, орґанизує го здруженє „Гумана” – дружтво за потримовку дзецинству и младосци зоз Бачкей Паланки, а потримує Покраїнски секретарият за образованє, предписаня и национални меншини – национални заєднїци. Керестурска Штредня школа „Петро Кузмяк” у нїм други раз участвує, а тераз ю представяли ґимназиялци першей класи꞉ Корнелия Будински, Єлена Фейди и Дарко Провчи. Того року з проєктом облапени штири места, Бачки Петровец, Сримски Карловци, Будисава и Руски Керестур, и з тих местох коло 20 млади, штредньошколци. Єднодньови Караван нащивел и шицки тоти места и там ше упознал зоз културу, традицию и виру националних заєднїцох хтори там жию. У Руским Керестуре домашня Каравану була професорка руского язика Люпка Малацко, а о историї, култури, вири и обичайох Руснацох, учашнїки дознали кед нащивели катедралу св. Миколая дзе их о шицким поонформовал и парох о. Михайло Малацко. У Бачким Петровцу млади ше упознали зоз животом словацкей заєднїци, у Карловцох сербскей, а у Будисави мадярскей националней заєднїци. Караван углавним нащивел церкви, етно-хижи, ґимназиї, дзе им

16 РУСКЕ СЛОВО

домашнї представели основни риси народу, або народносци котрей припадаю, же би млади научели цо вецей єдни о других и прилапели розличносци як богатство. То праве и циль самого проєкту, як за „Руске словоˮ виявел сотруднїк на проєкту Стефан Штрбац, котри го пред штирома роками обдумал вєдно з координаторку Наташу Круль. Як наглашел Штрбац, после караванского путованя и нащивох тим местом, учашнїки през рижни роботнї у своїх школох, на годзинох оддзелєнских старшинох своїм парняком пренєшу тото цо научели о националних заєднїцох хтори нащивели. Каждого року, Парняцки караван нащивює други места и национални заєднїци у Войводини, та през рижни змисти и активносци школяре мали нагоди прешириц свойо знаня о историї, обичайох, културним скарбу Словацох, Єврейох, Українцох, Чарногорцох, Нємцох и других. М. А. 13. НОВЕМБЕР 2020.

kultura@ruskeslovo.com

МУЛТИМЕДИЯЛНА ВИСТАВА SOUNDCRACKS У РУСКИМ КУЛТУРНИМ ЦЕНТРЕ

КОМБИНАЦИЯ МУЗИКИ И ФОТОҐРАФИЇ Вистава обдумана як мултимедиялне злученє фотоґрафиї и музичнейкомпозициї. Визуална компонента составена зоз шейсц триптихох на хторих приказани драги и дзири на калдерми (асфалту), цо и мотив за компонованє авдио сеґменту

ултимедиялна вистава SoundCracks, авторох Вукашина и Миляна Живалєвича, отворена стреду, 4. новембра у просторийох Руского културного центру (РКЦ) у Новим Садзе. Вистава обдумана як мултимедиялне злученє фотоґрафиї и музичней композициї. Визуална компонента составена зоз шейсц триптихох на хторих приказани драги и дзири на калдерми (асфалту), цо и мотив за компонованє авдио сеґменту. Провадзаци мотив на фотоґрафиї на аналоґних и диґиталних синтисайзерох викомпоновани звук, а композициї ше репродукує циклично. Автор фотоґрафийох Вукашин Живалєвич зоз Нового Саду, а автор композицийох Милян Живалєвич хтори на студийох у Бечу. Пре ситуацию зоз пандемию автор музики Милян Живалєвич нє могол припутовац зоз Бечу, та о концепциї вистави бешедовал Вукашин. – То барз єдноставна идея, алє ма цошка вецей як лєм обична ґрафична структура. Перше була идея за фотоґрафию, єдну фотоґрафию сом висликовал скоро случай-

АВТОРЕ Вукашин Живалєвич, филмски и ТВ режисер и знїматель. Закончує уметнїцки докторски студиї на Академиї уметносцох УНС. У тей хвильки є заняти як асистент Одсеку за медийни студиї на Филозофским факултету, директор є ТАКТ Филм фесту и сотруднїк зоз вецей продукцийнима хижами и нєвладовима орґанизациями з Нового Саду. Автор є велїх кратких, стреднєметражних и рисованих филмох, за цо є и вецей раз наградзовани. Милян Живалєвич закончує студиї Компаративней литератури на Филозофским факултету. Тераз студира музичну продукцию у Бечу. Дотераз писал поезию, критики, есеї и сценария, алє и компоновал музику, и бул знїматель.

13. НОВЕМБЕР 2020.

но, а вец сом роздумовал цо би з того могло направиц, як би ше то могло вивесц и так настал тот концепт – три пари триптихох, односно шейсц триптихи хтори можу функционовац у парох на хтори ше могло додац музику. Тоти фотоґрафиї нє мож повесц же су ґрафични, алє маю концептуалну ґрафичну структуру и вец зме на готову фотоґрафию правели музику. Видзи ше ми же сом першираз видзел комбинацию музики и фотоґрафиї. А фотоґрафиї можу функционовац и самостойно, окреме як триптихи, як єдна цалосц. Так и музика, бо композициї вельо длугши, алє нє жадали зме же би длуго тирвало – потолковал автор фотоґрафийох Вукашин Живалєвич, хтори и отворел мултимедиялну виставу SoundCracks. Професор на Департману за фотоґрафию Академиї уметносцох др Желько Шкрбич здогаднул на авторово студентски днї и гварел же ше нє здогадує же дахто у Новим Садзе раз таке направел, та пришол скорей одслухац и опатриц виставу, бо ю дотераз нє видзел. Нащивительох привитал директор РКЦ Владимир Сивч зоз словами же, окрем своїх програмох, у РКЦ ше орґанизує и други змисти, та нєшка то мултимедиялна вистава фотоґрафиї и звука у сотруднїцтве зоз Фондацию „Нови Сад 2021–Европска престолнїца култури”. – Вукашин и Милян Живалєвич нашо приятелє у РКЦ, дотераз ту орґанизовали вецей музични вечари, такволани свирки, а тераз порихтали виставу, хтору зме орґанизовали зоз Фондацию „Нови Сад 2021–Европска престолнїца култури”. Таки вистави то сотруднїцтво нашей рускей заєднїци у Новим Садзе зоз нашима приятелями и другима орґанизациями, з оглядом на тото же у нєвладовим сектору важне медзисобне повязованє, сотруднїцтво и апликованє на рижни конкурси – потолковал Иван Канюх, орґанизатор активносцох у РКЦ. Вистава будзе отворена шлїдуюци седем днї у Руским културним центре у термину кед отворени Клуб аматерох РКЦ. Тота вистава уж була концом октобра приказана и у Културней станїци „Свилара” у Новим Садзе.■ В. Вуячич

РУСКЕ СЛОВО 17

КУЛТУРА И ПРОСВИТА НАШ ЯЗИК И ПИСМО У ДИҐИТАЛНИМ ШВЕЦЕ

ПО РУСКИ, А ЗОЗ ЛАТИНКУ

Податки Унеска гваря же на швеце єст коло шейсц тисячи язики, а же скоро половка з нїх у будучносци може вимрец. И наш, руски язик, єдного дня годзен щезнуц. Окрем у бешеди, остатнї роки го „губиме” и у диґиталним швеце, а насампредз, церпи нашо писмо Пише: Мая ЗАЗУЛЯК ГАРДИ

ОДКАЛЬ ПРЕВЖАЦ РУСКУ ТАСТАТУРУ? Руску тастатуру мож презняц зоз сайту Националного совиту Руснацох – rusini.rs, як и зоз блоґу Мирослава Новти – novta.blogspot.com, дзе єст и инструкциї за єй инсталованє. Кед ше инсталує руску тастатуру на мобилни телефони, важне надпомнуц же єст и скрити букви, односно два букви на єдним тастеру, та так Ґ прейдзе до Г кед ше го трима длужей, а Ш до Щ.

ед ше дописуєме, лєбо пишеме дацо по руски, найчастейше пишеме зоз латинку, и попри тим же на компютерох, а нєшка уж и на мобилних телефонох, маме можлївосци дуркац зоз руску кирилку. Руску тастатуру за компютери до Руского Керестура пред вецей як двацец роками „принєсол” Борис Провчи, а до теди могло дуркац з рускима буквами, алє лєм зоз фонтом Times Rusinski. Медзитим, хто тот фонт нє мал на своїм компютеру у Ворд документу, указовало му лєм символи. – То було дзешка ’98–’99. року. Мой братняк Мирослав Фа зоз Вербасу, инженєр електротехнїки, сцел направиц руску тастатуру, и удало ше му прилагодзиц ю. То ше преправя постояцу тастатуру, тоту хтора подобна нашому язику. Вон ми ю потим дал, и можем повесц же у Керестуре була велька заинтересованосц за инсталованє, а я мал широку базу людзох, бо сом праве теди почал робиц у Комбинату, дзе було 350 особи. Робел сом на месце програмера, отримовача системи, отримовача мрежох... Так сом там на компютери презнял руску тастатуру, а теди ше почало куповац рахункари и дому, та ме велї волали же бим ю им инсталовал – толкує Провчи, дипломовани економиста, информатичного напряму, о тим як руска тастатура почала кружиц по валалє, и додава: – Теди интернет праве лєм починал, та ю ище нє могло презняц так як нєшка. Руску

тастатуру ше ширело и так же сом два-три роки тримал курс за роботу на компютеру за Sonar PC, дзе сом обучовал наисце вельо особи. Теди велї фирми давали своїх людзох на обуку и вец и вони глєдали же бим им инсталовал руску тастатуру. Ту було сиґурно вецей як сто особи. И на першим сайту Руского Керестура зме хасновали руску тастатуру, а пробовало ше ю „удрилїц” и на други руски сайти хтори теди постояли, наприклад МАК-ов сайт, же би на нїх шицки могли видзиц ясно по руски, бо кед було писане лєм зоз руским фонтом, текст нє могол кажде пречитац – здогадує ше наш собешеднїк. МОЖ И БЕЗ ТРАЦЕНЯ ЧАСУ И НЕРВОХ Як ше розвивали оперативни системи, требало за нїх прилагодзовац и руску тастатуру, а то, тиж самоинициятивно, робел Мирослав Новта, дипломовани инженєр електротехнїки, напряму телекомуникациї. – Кед вишол Виндовс Виста, нашол сом способ и прилагодзел сом тастатуру за ньго, то було давно, дас пред 10-15 роками. Потим вишол тот Виндовс хтори ше и тераз хаснує, осмица, алє за ньго нє було потреби прилагодзовац тастатуру. Дас 2008. року сом направел за Мекинтош и Линукс, бо мнє требало, алє шицко сом обявйовал и на интернету, же би себе и други могли инсталовац – гвари вон.

– Нашол сом три фирми хтори би могли присподобиц тастатуру на наш розпорядок буквох, алє сом анї од єдней нє достал одвит. Кед сом видзел же з того нє будзе нїч, шеднул сом и направел сом сам, и дал им най дистрибую. Зоз кажду шлїдуюцу дистрибуцию би требали и нашо букви випоручовац. Нє мал сом з того нїяки материялни хасен, лєм тото же и я хаснуєм руску кирилку – потолковал инжинєр Мирослав Новта

18 РУСКЕ СЛОВО

13. НОВЕМБЕР 2020.

kultura@ruskeslovo.com

Влонї Новта оможлївел хасновательом Андроидох же би и на своїх мобилних телефонох могли дуркац зоз руску кирилку, без траценя часу, а и нервох док ше нє найдзе хтора буква дзе стої, бо прилагодзел їх розпорядок на яки зме шицки звикли. – Теди сом стретнул єдну професорку зоз керестурскей Школи, хтора ше ми питала чи можем прилагодзиц тастатуру и за мобилни телефони, бо вони на нїх часто хасную електронски дньовнїк, а нє могли дуркац так як треба бо, наприклад, українски єст на мобилних телефонох, алє там иншаки розпорядок типкох, а ми хаснуєме сербску тастатуру зоз другим розпорядком буквох, та нам найлєгчейше зоз нєй тоти пременки поробиц – приповеда Новта и предлужує же потим контактовал даскельо фирми хтори зоз тим робя. – Нашол сом три фирми хтори ми були интересантни и контактовал сом зоз шицкима, алє сом анї од єдней нє достал одвит. Кед сом видзел же з того нє будзе нїч, шеднул сом и направел сом сам, требало ми даскельо днї по даскельо годзини. Поробел сом то з помоцу плат-

– Одкеди маме прилагодзену тастатуру за мобилни телефони, обовязно по руски пишем зоз руску кирилку, на компютеру одвше, а на мобилним ми, щиро, потераз було компликоване, бо у українскей тастатури иншаки розпорядок буквох, та сом ше нє могла прилагодзиц. Кед сом на телефону мушела написац даяке урядовe писемко, вец сом комбиновала македонску зоз українску тастатуру. Наприклад, зоз македонску сом дуркала шицко, а вец сом нашо букви додавала зоз українскей тастатури. Наисце ми олєгчало же Мирослав Новта то прилагодзел – припознава вона. Професорка Малацкова на годзинох руского язика зоз ґимназиялцами анализує и оглашки хтори написани по руски, а хтори им посликує по валалє, а тиж так зоз своїма школярами коментарує и тото як ше пише по руски на даєдних ґрупох на Фейсбуку, дзе наисце мож видзиц вшелїячини. – Потим як Новта обявел же мож инсталовац руску тастатуру, єдну годзину у школи сом, най так повем, жертвовала же би себе ю и школяре инсталовали на

– У интересу нам же бизме освидомели цо вецей дзеци же треба писац по руски и на електронских мрежох, уж кед маме можлївосци. Кед им до ґрупи хтору маме напишем по руски, тоти хтори нє можу инсталовац руску тастатуру одвитую з латинку, а тоти хтори ю презняли, пишу з кирилку – гвари професорка руского язика Люпка Малацко форми AnySoftKeyboard и дал им най дистрибую. Зоз кажду шлїдуюцу дистрибуцию би требали и нашо букви випоручовац. Нє мал сом з того нїяки материялни хасен, лєм тото же и я хаснуєм руску кирилку. То лєм за Андроид телефони, за iOS бим могол направиц, алє бим мушел купиц окремни компютер, а понеже ше я зоз тим нє занїмам, нєт лоґики же бим го куповал лєм пре правенє тастатури – толкує Мирослав. ИНСТАЛОВАНЄ НА ГОДЗИНОХ МАЦЕРИНСКОГО На наш язик, та и писмо, обачлїво вельки уплїв маю сербски и анґлийски, язики хтори ше каждодньово хаснує, окреме под уплївом медийох и технолоґиї. Вироятнє бизме нїґда нє писали зоз кирилку по анґлийски, алє кед треба писац по руски, з руку, чи електронски, велїм якошик нє чудне писац зоз латинку - список намирнїцох, оглашки, винчованки, статуси, порученя и друге. Так доставаме руски слова у новей форми, наприклад – scenjata, hruski, cutki, zahradu, hizu, hnoj... а кед себе ище у СМС-ох и на дружтвених мрежох кажди дзень зоз сербизмами винчуєме rodjendani, godisnjici, poklanjame muski scenjata, hljedame broji telefonoh... вец то наисце нїнач нє здабе. Нє лєгко найсц особу хтора кед пише по руски вше хаснує нашу кирилку, алє мож обачиц же ше велї з тих хтори робя, лєбо су анґажовани у даєдних руских установох и институцийох намагаю тото применьовац и буц приклад и другим же би писали так як треба. Єдна з нїх и професорка руского язика Люпка Малацко, хтора мотивує и своїх школярох же би хасновали руску тастатуру. 13. НОВЕМБЕР 2020.

мобилни телефони. Велї ше одушевели же маю таку можлївосц. У интересу нам же бизме освидомели цо вецей дзеци же треба писац по руски и на електронских мрежох, уж кед маме можлївосци. Обачела сом же вони иншак нє хасную руску тастатуру, цо видзиме и сами. Кед им до ґрупи хтору маме напишем з кирилку, вони врацаю з латинку, а тераз и далєй хасную латинку тоти хтори нє можу инсталовац руску тастатуру, а тоти хтори ю презняли, пишу з кирилку. Но, видзим же дахто престал пре тот авто-корект, же им то завадза – приповеда вона. Новта потолковал же за авто-корект, односно автоматске виправянє гришкох при дурканю, облапени барз мали фонд словох. – Вжал сом зоз Руского слова даскельо тексти, прекопирал сом их зоз интернета и то тераз функционує, алє ту фонд словох барз мали, треба даяки тексти дзе єст цали єден язик. Нє таке то компликоване, досц мац, наприклад, словнїк у електронскей форми и алґоритем сам научи тот язик, алє треба мац квалитетни текст. Тастатура би ше научела и вец вона далєй виправя гришки у дурканю. Медзитим, я нє лектор и нє можем стац за дачим кед нє знам чи то наисце шицко релевантни тексти, та же би после нє виправяло даєдни слова погришно – визначує Мирослав, як и тото же кед себе дахто сце презняц руску тастатуру, а нє розуми як, лєбо ма даяки проблеми при инсталованю, най зоз нїм контактує. Часто ше случує же почитуєме тото цо маме аж теди кед го страциме, а же би нє було так и зоз нашим язиком и писмом – #пишпоруски и #чувайсвойо.■

РУСКЕ СЛОВО 19

РОК XIV

НОВЕМБЕР 2020. число 52 (150)

Пририхтала: Олена ПАПУҐА

Пише: Олена ПАПУҐА

РУСНАЦИ У НЄШКАЙШЕЙ ЕВРОПИ (III)

ЖЕРТВИ ИСТОРИЇ И ПОЛИТИЧНИХ БАВИСКОХ

Руснаци ше у шицких державох чежко боря за свойо. Европска уния им дава право на националне опредзелєнє, дава им можлївосц за конкурованє за средства за културу, информованє, алє нє и за образованє. Школство, и ученє язика, анї єдна держава окрем Словацкей, нє финансує з дзеку, а праве язик главни чувар националного идентитета. Там дзе єст вецей национално освидомених Руснацох, чувац идентитет лєгчейше. Шицких Руснацох чека попис жительства и чежка борба за „каждого Руснакаˮ, бо кельо нас будзе, так нас буду и уважовац

оз тим, трецим предуженьом, закончуєме писанє о Руснацох хтори жию у нєшкайшей Европи, а представиме нашо традицийни заєднїци у Польскей и Румуниї, як и тоти у Русийскей федерациї и у Ческей Републики хтори у процесу еманципованя.

ПОЛЬСКА: ЛЕМКИ МАЛИ СВОЮ ДЕРЖАВУ Руска народна република Лемкох була мала галицийна держава хтору Лемки створели 5. децембра 1918. року после розпадованя Австроугорскей. Теди 500 делеґати зоз 130 лемковских општинох у Флоринки одлучели же би ше формовало державу зоз вивершну власцу. Вивершна власц мала задаток же би зєдинєла Русинох хтори жили з двох бокох Карпатох. Пре нєєдинство вождох, и пре нєясни цилї, бо ше єдни сцели придружиц ґу Русиї, други ґу України, треци ґу Чехословацкей, ситуация ше закомпликовала после українско-польскей войни и окупациї Українскей националней републики. До конца януара 1919. року Лемки-Русини ше зєдинєли зоз Русинами зоз Чехословацкей. Судьба Лемковско-Русинскей републики була запечацована зоз Сен Жерменску догварку зоз хтору Галиция дата Польскей.

20 РУСКЕ СЛОВО

ВЕЛЇ НАШО ДЇДОВЕ ПРИШЛИ З ЛЕМКОВИНИ

Русини хтори жию на сиверу Карпатох, на подручу юговосточней Польскей хтора дараз була часц заходней Галициї, волаю ше Лемки, а реґион Лемковина. Року 1772. реґион постал часц габзбурґскей Австриї, а 1918. року припаднул Польскей. По Другей шветовей войни єдна часц Лемковини премесцена до СССР, а Польска як компензацию на заходзе достала дакедишнї нємецки териториї. У акциї ВИСЛА велїх Лемкох на силу преселєли на нову гранїцу зоз Нємецку. Там нєшка жию досц Лемки, алє после 75 рокох

Територия лемковскей држави 1918. року

вони асимиловани до Полякох. Чежко ше отримали як Лемки, далєко од свойого старого дому. На попису 2002. року у Польскей було 5 850 Лемкох, а 5 605 особи хасную лемковски язик у своїх домох. До 1989. року Лемки нє постояли, нє мали право на вияшньованє, та мушели буц Українци, або Поляки. Понеже Лемковина нє лєм у Польскей, алє и у України и Словацкей, податки гваря же Лемкох єст коло 70 000. – По медзинародних законох Лемки национална меншина, алє польска держава ма иншаки правила и закони хтори ше дотикаю припознаваня и реґулованя националней припадносци. Ма Закон о националних и етнїчних меншинох

и о реґионалних язикох. Лемки етнїчна меншина, як и шицки припознати меншини. По польским закону национални меншини жию звонка гранїцох Польскей. Значи, Лемки хтори жию у Нємецкей ше третирую як польска национална меншина. До польского парламенту Сейму, припаднїки етнїчних заєднїцох, так як и у нас, уходза прейґ политичних странкох. Лемком припадаю два места у Заєднїцкей канцелариї уряду Влади за етнїчни меншини. Средства за роботу лемковским орґанизацийом по проєктох дава Министерство култури, алє и войводства – гварел за нашо новини Демко Трохановски, зоз радия Лем.фм.

РУМУНИЯ:

РУСИНИ ПРИПОЗНАТА НАЦИОНАЛНА МЕНШИНА

Русини у Румуниї жию у 12 општинох у централней обласци сиверней часци тей держави, хтора од 2007. року членїца ЕУ. Найвецей их єст коло жупаниї и варошу Сату Маре и у округу Баиа Маре, и у округу Марамуреш. Дакеди шицки валали коло гранїци зоз нєшкайшу Україну були русински. У Румуниї ше лєм 262 особи вияшнєли як Русини, а 2002. року 3 890 жителє идентификовани як Гуцули – дакому то подґрупа Русинох, а дакому то українска припадносц. Компликоване и нєясне русинство у Румуниї. У Румуниї нєт закон хтори реґулує статус националних меншинох. О нарису того закона розправяло ше вецей як 10 роки, алє по нєшка вон у румунским парламенту нє вигласани. Док нєт реґулаторного закона о националних меншинох, на уровню румунского парламета єст окремни одбор – Совит националних меншинох, а Влада ма окремне оддзелєнє у кабинету премиєра, односно канцеларию за национални меншини. У тей канцелариї єст и Русин, понеже у Румуниї Русини припозната национална меншина. Тоту функцию окончує Юлиюс Фирцак, представнїк Униї Русинох и посланїк у Румунскей комори посланїкох. Канцелария за национални меншини по рочней уредби премиєра дава пенєж каждей орґанизациї хтора член Совиту националних меншинох, алє на предкладанє заступнїка Русинох, та вон ма 13. НОВЕМБЕР 2020.

rsusvece@ruskeslovo.com

На слики Лемки, а могли би буц и нашо бачвански Руснаци. Исто ше сликуєме

ЛЕМКОВСКА ДУША У РУСКЕЙ БУРСИ Здруженє Руска/лемковска бурса найстарша лемковска орґанизация, основана 1908. року у Ґорлицох. Найвекшу заслугу за єй формованє мал грекокатолїцки паноцец о. Василь Курило. У будинку Бурси спочатку бивали коло 40 студенти и школяре хтори ше школовали у школох у Ґорлицох, а у Бурси бивали задармо, або мало плацели. Коло будинку Бурси було даскельо гольти жеми и заграда. На початку Першей шветовей войни будинок бул заварти, а школярох загарештовали. После судских процесох, 1939. року Руску/лемковску Бурсу отворели и вона робела по Другу шветову войну. После войни будинок национализовани и Лемки го нє могли хасновац. Лемковска националносц була забранєна, вони були висцерани од вшадзи. Року 1989. будинок врацени орґанизациї Руска/лемковска бурса. Лемки припознати як национална меншина и од 1991. року почали обновйовац будинок, у хторим ше нєшка одбуваю шицки активносци Лемкох. Там ше учи лемковски язик, там овода и школа, там ґалерия, библиотека, шедзиско радия ЛЕМ.фм и музичного ансамблу Терочка.

„ексклузивне правоˮ кому ше кельо да пенєжи. Случує ше же орґанизация хторей вон припада достава найвецей, або шицки средства. Так же виходзи же, держава да пенєжи, а хто „блїзко при огнюˮ з нїх ше найбаржей „огреє”. Зауважую и же спомнути представнїк Русинох, нє бешедує по русински, а роками у парламенту представя Русинох и же є по походзеню зоз штреднєй Румуниї, дзе Русинох нїґда скоро, анї нє було. – За Румунию чудне же тоти цо ше 2001. року вияшнєли як Русини, а теди их було 257 нє жию у реґионох дзе по историї жию Русини. Попис 2011. року нє пременєл число Русинох, алє 2012. року, у варошу Сиґет Марматсиа, округ Марамуреш, формована явна орґанизация Уния подкарпатских Русинох Румуниї же би застановела асимилацию Русинох у Румуниї. До тей орґанизациї ше на самим формованю учленєли 734 особи и подписали вимогу за самоидентификацию Русинох – потолковал нам Мариус Семенюк, з Униї подкарпатских Русинох Румуниї.

РУСИЯ:

ВЛАСЦ НЄЗАИНТЕРЕСОВАНА

– На попису 2001. року у Русиї ше вияшнєли 98, а 2010 – 225 особи же су по националносци Русини. Теди сом думал же будзе даскельо тисячи Русинох, бо у Русиї жию други-треци ґенерациї виселєнцох Лемкох и Русинох зоз Подкарпатя дзе ше нє шму вияшньовац як Русини. Алє вони ше вияшнєли як Русиянє, або як Українци, а то указало же природна асимилация у краю дзе ше жиє моцна и же кед ше з людзми нє роби на будзеню свидомосци, чежко же дацо мож посцигнуц. О русин13. НОВЕМБEР 2020.

скей националносци у Русиї ше скоро нїч нє бешедує и нє пише. Нє маю людзе о тим анї дзе чуц. Закарпатски кадри, хтори 70. и 80. рокох прешлого вику пришли до Москви робиц, о своїм русинстве нє бешедовали, бо им то було забранєне – гвари др Михаил Дронов, наукови сотруднїк Оддїла восточного славянства русийскей академиї наукох, и познаватель русинского питаня зоз Москви. У новим чаше, русинска тема нє интересує власц. У Москви єст даскельо русински орґанизациї хтори промовую Русинох, а єдна з нїх – Здруженє Русинох, чий предсидатель Андрей Фатула. Орґанизация ше сама финансує, алє и роби на тим же би на шлїдуюцим попису зобудзела свидомосц при унукох русинских виселєнцох зоз Подкарпатя, Лемковини и других, тераз самостойних державох дакедишнєй велькей социялистичней држави. Приклад Русиї указує на тото цо велїх чека. Починанє будзеня нїґдзе нє лєгке, алє ма смисла.

ЧЕСКА:

ПРАКТИЧНЄЙШЕ БУЦ ВЕКШИНА

У Че скей Ре пу бли ки на по пи су 2011. ро ку було 1 106 Русинох, алє податки гваря же ше на тим попису аж 25 одсто людзе у Ческей нє вияшнєли по националней основи. Могли уписац цо су, а нє мушели. – Русинох у Ческей єст вельо вецей як цо гвари попис. Найвецей су зоз дакедишнєй Словацкей и зоз Подкарпатя, а пришли ту їх дїдове и оцове ище после войнох – робиц.

После Другей шветовей войни валяни грекокатолїцки церкви, Руснаци-Лемки зберали крижи и скривали их до обисцох. Музей на отвореним на нєшкайшей Лемковини их чува

Забранєне им було вияшньовац ше як Русини, док нє спаднул Берлински мур. Тераз, їх унуки заш лєм нє забули на русинску националну припадносц, та их єст у русинских орґанизацийох, отримує ше фестивали, бали, цо значи же жирячка русинства нє загашена – гвари Аґата Пилатова, русинска активистка зоз Ческей. Ческа член ЕУ, там на моци закони хтори предписує тота заєднїца, aлє як и у цалей Европи, о националних меншинох ше стара лєм тельо кельо ше муши, або кельо ше меншини сами за себе боря. – Од 1918-1938. рок Бохемия (Ческа), Моравска, Шлезка, Словацка и Карпатска Рутения були єдна держава, алє лєм Русини нє достали свою державу у социялизме. То приведло до асимилациї и притульованю Русинох ґу Чехом, або Словацом. Словацка и Ческа нєшка самостойни держави, а Русини у Подкарпатю, анї нє припознати. Остава ше, нажаль, бориц же би голєм на попису могли повесц цо су – наздава ше Ян Чопик, зоз Здруженя приятельох Подкарпатских Русинох зоз Праги.■ Фото: зоз архиви авторки текста, Фейсбуку, Википедиї

РУСКЕ СЛОВО 21

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ НАШ ГОСЦ: ЛЮБОМИР ДУДАШ ИНҐЕ

НЄ ИСТЕ ПАТРИЦ И ВИДЗИЦ Пише: Мая ЗАЗУЛЯК ГАРДИ

Нашому сотруднїкови Любомирови Дудашови з Руского Керестура з нагоди 75-рочнїци Руского слова” додзелєна новинарска”награда за професийносц и квалитет у роботи. З тей нагоди зме побешедовали зоз Инґейом, як го векшина позна, а мож повесц же виволанє писац текст о даким хто майстор праве за таки приповедки, яку тераз о нїм пречитаце

к, медзи иншим, наведзене у обгрунтованю награди, Любомир Дудаш потвердзенє же хто раз новинар, новинар остава покля ґод диха. Инґе анї у пензиї нє мирує, та його фотоґрафиї часто мож видзиц у наших новинох, окреме на насловних бокох, а приповедки хтори пише найчастейше праве за тоту нашу рубрику, єдни з найчитанших. – Тота награда ма окремну чежину и вироятно же за собу цага и нови обовязки, алє у каждим случаю є єдна з наймилших, поготов же слово о награди з нагоди ювилея. Нє думам же ище час роздумовац о законченю кариєри, на концу конца, хто раз закушел до того хлєба, гоч яки є чежки, зна же ше нє мож одорвец. То таке як и кед на бину раз видзеш, та покля можеш ходзиц, випендраш ше и на ню – гвари Инґе, хтори добре зна як то буц на сцени, бо уж вецей як 50 роки ґлуми у нашим театру. Но, кед го дахто спомнє, якошик го найчастейше задумаме зоз фотоапаратом у рукох. ПРЕПУЩЕНА ХВИЛЬКА НЇҐДА ШЕ НЄ ВРАЦИ

Тополї у Инґейовим обєктиву

22 РУСКЕ СЛОВО

Дудаш бул школяр першей ґенерациї Другей рускей ґимназиї, а вец, oзнова у першей ґенерациї, закончел Школу фоторепортерох Югославянского институту за новинарство. – Лекция ище зоз Институту тота же кед нє маш фотоапарат при себе, видзиш барз вельо, зато нє ходз без апарата. Патриц и видзиц то два розлични ствари. Шицки патра, алє нє кажде и видзи. За фотоґрафию

сом ше заинтересовал ище у штвартей класи основней школи на секциї. Зоз Школи фоторепортерох у Беоґрадзе ми остало у паметаню кед ментор Петернек, доаєн югославянскей новинскей фотоґрафиї шедзел з нами у єдним локалу, була собота, дзешец вечар, и лєм нам гварел же на осем годзин рано на Институту сце слики Беоґраду вноци, без блица. Нормално, ми ище пошедзели, алє рано ше слики опатрало на Институту, без санованя, алє зоз конструктивну критику. Робели зме шицки зони котри можеш стретнуц у новинарстве. Наприклад, дзеци и театер були медзи остатнїма и найчежшима зонами, а лекция отамаль така же при фотоґрафованю дзецох мушиш мац тельо часу же би це вони престали реґистровац и аж кед престаню патриц на це, можеш почац робиц, бо мушиш пущиц же би дзецко було дзецко. Треба знац и тото же у театру нє треба хасновац блиц, бо ше з нїм знєважує роботу шветларох, сценоґрафиї... – толкує Инґе, хтори нє траци крочай за нову технолоґию и лєгко плїва и у нових формох фотоґрафиї. – Думам же сом медзи першима и у тедишнєй „Дневниковей” екипи робел зоз диґиталнима фотоапаратами, кед колеґове ище нє верели диґиталней технїки. Нє терха ми то, лєм треба тримац континуитет, нє ставац, тераз чи дринґаш, чи бежиш, алє углавним треба провадзиц материю и знац цо ше случує. Шицко то почина з глави, мушиш знац и цо сцеш и за яку намену цошка сликуєш, а шицко пред тим як прицишнєш ґомбичку на апарату. Найвецей хвали бим мал за мойого тедишньо13. НОВЕМБЕР 2020.

ljudze@ruskeslovo.com

го наставнїка Юлина Гаргая Папа, котри ме уведол до фотоґрафиї. Од нього ми остало тото же хвильку треба зазначиц, бо ше вецей нє случи. Нїч коло нас ше, нїґда вецей нє случи и, кед ши препущел тоту нагоду, вона пошла, таке вецей нє зазначиш. Озда ме тото цали час и трима же тото цо видзиш, видзиш тераз и нїґда вецей. Лєбо тебе нє будзе, лєбо того збуваня – приповеда вон, а док робиме тоту розгварку, у позадини грає музика, бо Инґе без нєй нїч нє почина робиц. Мож обачиц и же наш собешеднїк вельо и барз добре памета, та ше добре здогадує и як почало його сотруднїцтво зоз нашу установу. – Було то ище у „Пионирскей заградки” и тирва, га, нє повем же 75 роки, бо тельо баш нє мам, алє тирва, зато, роками. Потим тото сотруднїцтво преросло, нормално, до МАК-у и так сом роснул вєдно зоз виданями – приповеда Дудаш, наш длугорочни гонорарни сотруднїк. КАЖДЕ З НАС МА ПРИПОВЕДКУ

ЛЄБО НА СЦЕНИ, ЛЄБО ОПРЕЗ НЄЙ Любомир Дудаш стаємни член керестурскей ґлумецей постави уж вецей як 50 роки, а уж анї нє чита у келїх представох бавел. Кед нє бул на сцени, бул долу, правел документацию, а знало ше случиц же мушел буц и на обидвох местох. – Учитель Медєши ме уводол до того швета и перша представа у хторей сом ґлумел була „Мац жеми”. Континуитет затримани до тих рокох, алє тераз уж час роздумовац чи пойсц нормално зоз сцени, чи ше, нє дай Боже, похориц и пойсц иншак. Нєдавно сом спомнул Емилови же охабим театер, а вон ше ми опитал же прецо и гварел ми най нє будзем шалєни, та сом му одвитовал же прето же би вон бул найстарши – франтує, як и вше, Инґе.

Вон и госцуюци редактор гумористичного додатку „Дикица”, а однєдавна ше опробовал и як фельтонист. Медзитим, найзапаметанши приповедки му тоти хтори пише за рубрику „Людзе, роки, живот”, озда прето же Инґе зна барз добре вибрац собешеднїка, зна ше цо питац, алє и слухац, цо и найважнєйше за добри текст. – Твердзим же кажде з нас ма приповедку. Най нє повем же од тих у оводи, лєм їх приповедка крадучка, по тих цо старши од шицких нас. Схопносц то добре знац поставиц голєм перши два питаня, вибалансовац кадзи будзе водзиц приповедка, а вец добре слухац. Найнєподзековнєйше поставиц питанє и нє слухац. То и ствар видзеня, хвильки, прецо ши почал приповедку з тоту особу... Додал бим и же златне правило журналистики же нє мушиш шицко знац, алє мушиш знац хто зна – визначує Инґе, хтори вше ма виприповедац даяку анеґдоту, а єдна з нїх и о тим же у периодзе док робел у Комбинату, там бул як мали дом култури.

Ґлумци як велька ”фамелия” (Инґе перши з лївого боку)

13. НОВЕМБЕР 2020.

– Екипа зме були така же ше у млїну робело сценоґрафиї за представи, а були шицких файтох майстрове. Нє було таке цо ше нє знало направиц. Теди сом уж робел и гонорарно комплетну фотоґрафию за „Кулску комуну”. Познєйше сом и прешол робиц до ИПЦ „Кула”, хтори теди постоял штири роки и ище була фаза комплетованя кадрох. Бул сом и фоторепортер и технїчни редактор, а после и прекладатель, спикер, редактор у Радию... Людзох було вше менєй, цо значи же исти хрибет подношел вше вецей роботи – приповеда вон и гоч у фебруару того року отамаль пошол и до пензиї, мож повесц же то лєм урядово. – Цо то значи нїч нє робиц у пензиї, дзе ту змист дачого, лєбо цо ше з тим достава... Трациш громаду того, а нє доставаш нїч. Анї сам себе бим нє мог повесц же сом волєл и волїм робиц тото, лєбо гевто. Лєм сом менял приоритети. Кед дацо, най так повем, дошло по ґушу, у тот час ше цошка друге зявело и колєска ше обрацаю, та вше найдзеш цошка интересантне, лєм кед знаш патриц и кед сцеш робиц – совитує Инґе и на концу визначує же дзекуюци своєй роботи и театру вельо обишол и здобул приятельох и познатих, лєм ше требало добре знац пооглядац. ■

РУСКЕ СЛОВО 23

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ СТРЕТНУЦЕ: ЯКИМ И ГАНЧА ЧАПКОВO З ДЮРДЬОВА

СКОРО ПОЛ ВИКА ВЄДНО У ТИМ ЦО БАРЗ ЛЮБЕЛИ

Пише: Лидия КУХАР

Дюрдьов, хотар, алє и дюрдьовски людзе Якимови вше були инспирация за його творчосц. Знаю то його валалчанє, та и тото же у своїм живоце бул и майстор и параст, а заш лєм дзешка у нїм вше була скрита уметнїцка нїтка хтора го провадзела през цали живот. Можебуц би и ншак було, кед би за тим нє стала його супруга Ганча ОДПОЧИВОК ЗА ДУШУ Яким свой шлєбодни час люби препровадзиц коло рики Тиси зоз циґоньом у рукох. Гвари же го лапанє риби опущує, змирює, и же часто праве на тим месце достава инспирацию за свойо писнї. – После чежкого дня на роботи, вше сом любел пойсц до своєй оази мира, коло рики. Тоту любов сом пренєсол и на мою унуку Елеонору котра ше нїґда нє одмага и вше зоз дїдом люби заруциц циґонї – поцешени Яким.

24 РУСКЕ СЛОВО

ким Чапко народзени пейдзешатих рокох прешлого вику у найкратшей улїчки у Дюрдьове, у часци валала хтори познати як Дюрдєвац, односно Мичуриновей улїци. Праве отамаль, од дзецинства и памяткох на ньго, починаме з нїм тоту розгварку. – Кед врацим думки до дзецинства видзим тоту кратку улїцу и у нєй лєм даскельо хижи дзе жили Руснаци. Як ше хтора фамелия економски подзвигла „сцекала” до валалу, и то лєм прейґ беґелю. Єдна з найкрасших памяткох, тиж з дзецинства, котру и нєшка добре паметам, то же ми старши брат Микола вше кед ше врацал зоз школи у Бечею, приношел бомбони. И тераз ясно видзим тоту слику як бежим опрез нього прейґ мосцика и як ше радуєм його приходу, алє и тим малим червеним бомбонком у його кишенки. Зоз того часу, кед сом ище насправди бул хлапчик, и кед сом ношел кошульку, паметам єдну прекрасну, вельку и стару кайсу у нашим дворе. Каждого року барз на нєй зродзело. Шедзели зме под ню и єдли тоти сладки, смачни кайси – памета Яким. Роки преходзели, и Чапково ше змогли, та прешли жиц до валалу. Понеже Яким як

дзецко любел квеце, у своєй заградки вше мали громаду файти, и єден красни божур. – Мац го зоз Дюрдєвцу до валалу принєсла и засадзела, а кед пришол час же бим ше одселєл до хижи у котрей нєшка жиєм зоз свою супругу Ганчу, зоз собу сом однєс и тот божур. Тото прекрасне квеце и нєшка квитнє у нашим обисцу и часто кед прейдзем коло нього здогаднє ме на безбрижне и веселе дзецинство – предлужує Яким. Свой роботни вик, котри тирвал полни 45 роки, Яким препровадзел у дакедишнїм „Стандарду”, терашнї Водовод општини Жабель. Бул успишни и надалєко познати майстор кед слово о води. – Бул сом шеф пумповей станїци у Дюрдьове. Була то одвичательна робота, алє ю я любел як таку, добре ми ишло, та кед сом пошол до пензиї, и далєй сом робел по контракту у тей фирми, аж ме анґажовали же бим подучовал и других за тото мойо роботне место – приповеда Чапко. ТРИ КНЇЖКИ Велї хтори пречитали тото цо Яким записал на папер, нє остали ровнодушни, бо у себе но13. НОВЕМБЕР 2020.

ljudze@ruskeslovo.com

ша щири и правдиви слики єдного часу, народу и валалу. Найвекша инспирация му бул Серґей Єсенїн, а од руских писательох Дюра Папгаргаї зоз кнїжку „Ту такой при шерцу”. – Мойо интересованє за писаньом поезиї почало ище у основней школи. Теди сом писал кратки писньочки и состави котри сом посилал до „Пионирскей заградки”, алє добре паметам же ми нїґда анї єдна писньочка нє була обявена. Аж кед сом пошол до ґимназиї, першу ми обявели у часопису „Чик”. Барз сом ше зрадовал. А до литератури и перших стихох ме уведла моя шестра Ирина. Раз ми принєсла єдну жовту кнїжку на хторей були илустровани конь у бегцу и локомотива од автора Серґея Єсенїна. Длуго ми о нїм бешедовала, а кед сом почал читац тото цо написал, шицко ми випатрало иншаке. З иншакима очми сом ше почал припатрац на швет, а його стил писаня ми давал вельку инспирацию за далєй... Медзи першима писнями котру Чапко написал нашла ше у кнїжки „З оком у оку”, а то писня „Щесце на пол єденастей” котра ше наисце велїм попачела. Яким ше нєшка може похвалїц зоз трома видатима кнїжками, а то „З оком у оку”, „Волай ме єшень” и остатня кнїжка „Церень спод нохца” з хторей видно же Чапко як писатель давно дозрел.

Яким, оцови на рукох, кед брата Миколу випровадзали до Ґимназиї ...

КАЖДА ПИСНЯ ЯК ОРЕХ Яким нєшколовани писатель и поета, а шицко цо зна научел зоз живота, медзи кнїжками, ослуховал и себе, и других... Ище и тераз памета як го Папгаргаї вше наганял писац, и як му требало вельо часу поскладани думки положиц на папер. – Вше ме требало гнац на писанє, и чежко доходзим до писнї. То мой стил, нє мам вельо писнї, алє ше намагам же би кажда писня котру напишем була „як орех”. Дюрдьов, хотар и дюрдьовски людзе ме одвше инспировали, a интересовало ме и случованя у моїм околїску. Нє можем прейсц през валал и нє замерковац порубани платани опрез церкви, котри посадзели Руснаци у чаше кед ше церква будовала. Нє можем нє зазначиц же коло рускей церкви преходзи Рускиня, а зоз своїм сином нє бешедує по руски – приповеда Яким. СУПРУГА ГАНЧА – МОЦНА ПОТРИМОВКА Давно, после законченого ремесла у Новим Садзе, Яким ше врацел до Дюрдьова, и придружел ґлумцом аматером у драмскей секциї у Културно-уметнїцким дружтве „Тарас Шевченко”. Познєйше тоту любов ґу театру и ґлуми Яким пренєсол на велї ґенерациї и як гвари, то нє були лєм проби, то були годзини ученя красней, виразней бешеди на руским язику. Перши драмски фалат котри порихтал бул „Пах конопи тирваци”, а пошвидко, праве на тих дескох, стретнул дзивку до котрей ше запатрел. Нєшка то його супру13. НОВЕМБЕР 2020.

... Яким зоз свою фамелию, кед свойо сина тиж випровадзал до Ґимназиї

га Ганча, уж штерацец седем роки, гвари, у шицким його найвекша потримовка. – Часто любим повесц же вона як мур на котри сом ше операл и до хторого сом мал довирия. Вона перша котрей читам свойо писнї, и вше пове свойо щире думанє. Вона ме найлєпше позна. Зна цо сом жадал повесц, та ме часто по совитує же бим дацо могол иншак, або красше написац. Велї роки зме робели у аматеризму, режирали и рихтали ґлумцох. Ганча аж режирала драму „Спитованє” з котру зме мали вельо успиху, го сцовали з ню у Словацкей, алє и у велїх других ме стох – приповеда Яким. Окрем ґлуми, Ганча мала одвичательни и нєлєгки задаток – буц ґаздиня и мац троїх дзецох. – Яким вельо робел, а на мнє було обисце зоз дзецми. Випровадзиц, дочекац, увариц, як и кажда друга ґаздиня. Кед Тарас, Наташа и Ясна виросли и кед сом мала кус вецей шлєбодного часу, любела сом штрикац, алє и велї други ручни роботи котри и нєшка робим – приповеда супруга Ганча. И на концу нє мож нє спомнуц скечи, чий автор тиж Яким, а главни улоги мали праве вони двойо з Ганчу, як сват и сваха, облєчени у руских шматох. Скечи приказовани на рочних концертох, були гумористичного характеру, и у народзе вше барз добре прилапени. Любов ґу ґлуми и дюрдьовскей Матки Чапково пренєсли и на свойо дзеци, тераз и на унуку, котри ше вше радовали одходу до нєй. Тота любов тирва ище и нєшка.■

РУСКЕ СЛОВО 25

ДУХОВНИ ЖИВОТ НЄДЗЕЛЯ ХУДОБНИХ И ТИДЗЕНЬ КАРИТАСУ

ДАЙМЕ ЦО МОЖЕМЕ, ГОЧ ЛЄМ КРАСНЕ СЛОВО

Фото: В.Вуячич

Пише: Мирон ГОРНЯК КУХАР

На нєдзелю, 15. октобра будзе Шветови молитвени дзень за Нєдзелю худобних, як конкретни дзень, и означи ше Тидзень Каритасу. Помодлїме ше Богу, хтори поволує шицких людзох за своїх сотруднїкох же би вєдно будовали наш швет и ратовали чловека, а окреме ше поволує вирних КОНКРЕТНИ ЗНАК ХРИСТОВЕЙ ЛЮБОВИ Папа Франциско 2017. року уведол Шветови дзень худобних, же би у цалим швеце християнски заєднїци поставали вше баржей и вше лєпши конкретни знак Христовей любови ґу остатнїм и тим хторим помоц найпотребнєйша. Вирним, алє и тим хтори то нє, вон послал пригодне порученє „Нє любме зоз словами, алє зоз дїлами”. Папа здогаднул же молитва шерцо шицких конкретних инициятивох, з нагоди означованя Шветового дня худобних.

26 РУСКЕ СЛОВО

порученю за 4. Шветови дзень худобних, папа Франциско надпомнул же нас час пандемиї спокусує даюци нам же бизме одкрили велї добри дїла и ґести хтори даваю смисел животу. Кельо лєм руки виволали инфицированє и страх, наглашел папа, лєм же би дали подпору и потїху. После велькодушних рукох, папа бешедовал о „рукох у кишенки” хтори нє дошлєбодзую же би их потрафело худобство, а за хторе су часто причина. Ровнодушносц и цинїчносц то їх каждодньова пожива. То руки хтори премесцаю пенєж, одредзуюци биду людзом, лєбо препасц цалих народох – акцентовал папа. На Шветови молитвени дзень, вирни ше буду модлїц за Церкву, же би була обачлїви знак любови ґу нашим братом и шестром, хтори питаю помоц и солидарносц. Тиж, ше будзе модлїц за папу Франциска, за владикох, священїкох, монахох и монахинї, хтори окреме поволани указац людзом Исусову твар, же би з любову виполнєли шицко цо обецали. Того року цали швет потрафени з пандемию вируса, хтори приноши боль, розпуку и потраценосц. Покивани велї нашо сиґурносци. Чувствуєме же зме худобнєйши и слабши, бо зме спознали чувство особней огранїченосци и дожили же би нам ше огранїчовало шлєбоди. Модлї ше Бога же бизме знова почувствовали же зме потребни єдни другим и же маме заєднїцку одвичательносц за других и за швет.

Потим, модлї ше за шицких хтори потрафени з рижнима файтами худобства як цо церпенє, виключеносц, злохаснованє, насилство, з окремнима здравственима ситуациями, нєзанятосцу, тарґовину з людзми и рабством, вигнанством и биду, зоз примушуюцима миґрациями. За шицких хтори ше стараю за худобних, хторима треба помоц и за нємоцних, же би були окрипени з нєсебичносцу и з радосцу служеня. За наш Каритас, на парохиялним, владическим и националним уровню, же би бул мост любови медзи потребами и понуканями, людзми и институциями, богатима и худобнима, промовуюци културу дарованя. За шицких наших покойних, а окреме за наших добродїйох и занятих у Каритасу, хтори зоз свою роботу и нєсебичносцу нависцовали Божу доброту. На концу, тоти цо ше модля свидоми же вельо койчого остава нєдоповедзене и же єст вельо того цо ше сце гласно повесц Богу, же би попатрел на нас и помиловал нас, по Христу Господу нашому. БЕЗ МИЛОСЕРДИЯ ШЕ НЄ МОЖЕМЕ СПАШИЦ Отец Владислав Варґа, хтори ма длугорочни искуства на националним и локалним уровню у Каритасу, здогаднул на першу енциклику папи Венедикта Ше снастого „Deus caritas est” – Бог то любов 13. НОВЕМБЕР 2020.

duhovni@ruskeslovo.com

и на потребу же бизме вше то мали на розуме. – Папове, владикове, та и наш епарх кир Георгий Джуджар, нєпреривно наглашую же ше треба старац о найзагроженших и о людзох у потреби. Без милосердия ше нє можеме спашиц, а то читаме и у Євангелиї. Шветови молитвени дзень за худобних на нєдзелю, то и нагода за роздумованє. Будзе ше давац до дзвончка за людзох у потреби, же би ше помогло материялно, алє и духовно. У роботи на терену обачене же осаменосц найвекше худобство и прето важна нащива, пошвецованє уваги, заинтересованосц, порозуменє и красне слово – гварел о. Владислав Варґа. СЛАБА ЗАИНТЕРЕСОВАНОСЦ ЗА ВОЛОНТИРАНЄ Парох у Новим Вербаше о. Иґор Вовк познати як оперативец хтори часто особно анґажовани у акцийох дзелєня помоци тим хтирим є найпотребнєйша. – Треба помагац так як можеме, та гоч то и лєм нащива и красне слово, вони барз вельо знача. На нєдзелю ше будзе зберац пенєжну помоц до дзвончка за худобних, медзитим, чежко же ше назбера даяку векшу суму, з оглядом же людзе скромно жию, з додатнима проблемами пре вирус корона – оценєл о. Вовк. О. Вовк обачел же єст вше менєй активних парохиянох. Старши умарли, а младши ше нє барз одволую. Без огляду на шицко, вон порушує и запровадзує акциї як мож. Наприклад, тераз єст назберани вецей як 15 мехи затички у акциї за гендикепованих. – Од општини Вербас доставам пакети помоци хтори треба рознєсц у городу и до Змаєва. Проблем обезпечиц бензин за транспорт, та ше патри источасно покончиц вецей роботи на єдней драги, пре рационалносц. Сцем визначиц же барз вельо значи красне слово хорим, старим и самим – то вони сами барз наглашую. Цо ше дотика младших, вони ше чежко одлучую за волонтиранє. И нє лєм то, на терену обачлїве же дзепоєдни младши занєдзбую своїх найблїзших старших хтори оставаю сами и осамени. А вони дали живот шлїдуюцим ґенерацийом и вони отримали Церкву потераз – наглашел о. Иґор Вовк. ■ 13. НОВЕМБЕР 2020.

У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ ПРЕСЛАВЕНЕ ШВЕТО МИХАЛА

СТАРАЙМЕ ШЕ БУЦ ПО ВОЛЇ БОЖЕЙ Вирни Парохиї св. оца Миколая у Руским Керестуре, внєдзелю, 8. новембра на богослуженьох преславели швето Собор Архангела Михаила – Михала. У катедралней церкви, гоч була нєдзеля, Служби Божо були по розпорядку як на швето, т. є. на 8 и 17 годзин, а велька, шпивана Служба була лєм у Марийовим святилїщу Водици. Служел ю капелан о. Владимир Медєши, а парох о. Михайло Малацко споведал. У казанї о. Медєши потолковал швет безтїлесних силох, ангелох хторим предводнїк архангел Михаел. Миха-ел (по гебрейски) значи – хто як Бог, т. є. подобни як Бог, а як пише у Библиї, зоз тим словом ше Михаел зопар Луциферови и його шлїдбенїком у нєбесней побуни ангелох. – Ангели Бога славя у вичносци зоз найкрасшима мелодиями. Ми людзе, створени на подобу Божу, алє по своїм целу ше розликуєме од ангелох. Праве прейґ цела уходзиме и до гри-

ху хтори нас оддзелює од Бога, а кед ше покаєме и победзиме грих, теди зме аж и понад безтїлесних силох и знова подобни як Бог. Гоч маме хвильки у хторих зме як Бог, алє и процивни, модлїме Бога най нас водзи по драги хтора йому по дзеки, а найлєпша за нас – заключел у казанї о. Медєши. У Водици, и попри жимней хвилї, було надосц вирних, а могло ю провадзиц и прейґ дирекного преношеня на Фейсбук боку парохиї одн. Катедрали св. Миколая. Служба у Водици отримана у лєтнєй каплїци и була остатня того року у тим нашим святилїщу. М. А.

У СРИМСКЕЙ МИТРОВИЦИ

ПРЕСЛАВЕНИ СВ. ДИМИТРИЙ

Вирни парохиї Вознесеня Господнього у Сримскей Митровици внєдзелю преславели св. Димитрия, диякона и мученїка сирмиюмского. Археолоґове у найновиших виглєдованьох нашли же, Димирий бул диякон при оженєтому владикови Иринейови. По трох дньох як св. Ириней руцени до рики Сави при мосце Артемида, 9. априла 304. Року, а под час управителя Проба, страдал и його диякон Димитрий, по котрим Митровица з давен

давна ма мено „Город св. Димитрия”. У 80. рокох 20 столїтия у Митровици пренайдзена и найстарша церква св. Димитрия зоз V вику, котра ше находзи даскельо метери под жему у центру Митровици. У тим городзе од давна постої и католїцка церква св. Димитрия, а соборна православна церква 1997. року, на предкладанє патриярха Павла, заменєла свойого заступнїка св. Стефана зоз св. Димитрийом митровацким. Тот исти дзень вирни преславели и 80. родзени дзень єдней з найактивнєйших парохиянкох зоз Латярку, Славки Капроцки, а дворочни член Виктор єй уручел икону Пресвятей Богородици. о. В. В.

РУСКЕ СЛОВО 27

informator@ruskeslovo.com

Нашей мацери

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 6. новембра 2020. року преселєла ше до вичносци моя супруга

ЕУФЕМИЯ НАДЬ народзена Жилник (1940–2020) Дзекуєм ци за препровадзени 61 рок малженского живота у заєднїцкей роботи, потримовки и медзисобним порозуменю. Супруг Славо Най спочива у мире Божим! ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 6. новембра до вичносци пошла моя мила шестра

ЕУФЕМИЯ НАДЬ народзена Жилник (1940–2020) з Руского Керестура Шицких ши нас пожертвовано учела и унапрямйовала у каждей хвильки же бизме були у медзисобней любови и злагоди. Твойо дзеци: син Мижо зоз супругу Оленку, дзивка Марча зоз супругом Славком и дзивка Терезка зоз супругом Мижом Най спочива у мире Божим! ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 6. новембра преселєла ше до вичносци наша андя

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 6. новембра преселєла ше до вичносци наша андя

ЕУФЕМИЯ НАДЬ народзена Жилник (1940–2020) з Руского Керестура У красних памяткох навики вас буду чувац Надьордьво, Юлин зоз супругу Любку и сином Борисом Спочивайце у мире Божим!

ЕУФЕМИЯ НАДЬ народзена Жилник (1940–2020) з Руского Керестура З почитованьом од бачика Юлина Надьордьового зоз супругу Меланку, сином Борисом и дзивку Юлияну зоз супругом Флорияном и дзецми Софию и Ану зоз Нємецкей Най спочива у мире Божим!

НА ЗДОГАДОВАНЄ Дня 28. януара 2021. року Дня 4. новембра 2020. року наполнаполня ше 28 роки як ме зоха- нєли ше 9 роки як ме зохабела бел мой мили тато моя мила мама

ВЛАДИСЛАВ ЮГАС (1938–1993) Ваша Санда

28 РУСКЕ СЛОВО

МАРИЯ ЮГАС (1937–2011) Спочивайце у мире Божим!

ЕУФЕМИЯ НАДЬ народзена Жилник (1940–2020) з Руского Керестура Мила шестро, вично будзеш жиц у моїм шерцу, думкох и молитвох. Спочивай у мире Божим! Вичная памят, блажени покой. Остатнї поздрав од шестри Етели Папуґовей ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 6. новембра занавше нас зохабела моя мила и добра шестра

ЕУФЕМИЯ НАДЬ народзена Жилник (1940–2020) з Руского Керестура З любову и почитованьом красни памятки на ню навики будзе чувац шестра Иринка зоз супругом Славом Спочивай у мире Божим! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 10. новембра 2020. року наполнєли ше 9 роки як нас занавше зохабел наш мили супруг, оцец и дїдо

СИЛВЕСТЕР БЕСЕРМИНЇ (1954–2011) з Коцура Памятки на це вше присутни у наших думкох и здогадованьох глїбоко усадзени до наших шерцох дзе це чуваме од забуца Твойо наймилши

13. НОВЕМБЕР 2020.

informator@ruskeslovo.com ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Своєй милей баби Феми

ЕУФЕМИЯ НАДЬ (1940–2020) Дзекуєме же ши нас вше чувала, бавела ше з нами, хтора нас вигосцовала, учела нас робиц и совитовала же бизме ше вше медзисобно почитовали. Твойо унучата: Мирко зоз супругу Таню, Аня, Андрий, Мая зоз супругом Тибийом, Филип, Марина, Матей и Ана Най спочива у мире Божим!

Нашей прабаби Феми

МЕЛАНИЯ САЛАМУН народзена Новта (1943–2020) з Дюрдьова Красни памятки на це буду чувац супруг Силвестер, син Никола зоз фамeлию и син Борис зоз фамeлию Спочивай у мире Божим! ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Нашей свахи хтора ше преселєла до вичносци 6. новембра

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ

ЕУФЕМИЯ НАДЬ (1940–2020) Хтора нас вше зоз ошмихом и радосцу дочековала и випровадзала, дзекуєме на сцерпезлївосци и любови. Твойо праунучата: Давид, Виктор, Сара, Тони, Адиона, Киара, Леон, Уна и Ана Спочивайце у мире Божим! ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 6. новембра занавше нас зохабела наша мила нина

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 13. новембра наполнюю ше 40 днї одкеди ме напущел мой мили супруг

МИРОСЛАВ КИШРАЦИК (1957–2020) з Руского Керестура ЕУФЕМИЯ НАДЬ Пошол ши нєсподзивано. З любо(1940–2020) ву и почитованьом памятку на це з Руского Керестура Од сватових Рацмишкових, чувам у своїм шерцу. Твоя супруга Ганча Маци и Янка Спочивай у мире Божим! Най спочива у мире Божим!

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 13. новембра наполнюю ше 20 роки як нас зохабел наш мили син, брат и бачи

ЕУФЕМИЯ НАДЬ народзена Жилник (1940–2020) з Руского Керестура З любову и почитованьом вично ю буду паметац – Славко Роман зоз супругу Наташу и їх дзеци, Владо Роман зоз супругу Ларису и їх дзеци, Єлена Роман Дропич зоз супругом Амедом и їх дзеци Най спочива у мире Божим! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 13. новембра наполнюю ше 10 роки як нас зохабела наша мац, баба и прабаба

Прешол уж длугши час як нас зохабел наш оцец, дїдо и прадїдо

ЗВОНКО МУЧЕНСКИ (9. Х 1966 – 13. ХI 2000) з Руского Керестура

НАТАЛИЯ РАЦ народзена Виславски (1930–2010)

ЙОВҐЕН РАЦ (1928–2012)

У наших шерцох и думкох останєце занавше и нїґда вас нє забудземе. Вашо наймилши Спочивайце у мире Божим!

13. НОВЕМБЕР 2020.

Младосц твоя загарнута зоз чарну жему керестурску хтору ши з любову обрабял. У наших шерцох вельки боль, алє жиєш през нашо думки и здогадованя. Барз нам хибиш. Памятку на це чуваю – оцец Яким, шестра Весна зоз супругом Янком, як и Мирослав и Борис Бучково Най це ангели чуваю!

РУСКЕ СЛОВО 29

informator@ruskeslovo.com НА ЗДОГАДОВАНЄ Дня 11. новембра наполнєли ше 6 роки як нє з нами наш оцец, дїдо и прадїдо

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 13. новембра 2020. року Дня 7. децембра 2020. року наполнюю ше 3 роки як ше пре- наполня ше 3 роки як ше пресеселєл до вичносци наш новосад- лєла до вичносци наша новоски протоєрей-ставрофор, парох садска панїматка и учителька у у пензиї пензиї

ЙОВҐЕН ВИНАЇ (1925–2014) з Руского Керестура Прешли уж 6 роки як престало дуркац Вашо шерцо и занавше загашело шветлосц у Ваших очох. Приходза найрадоснєйши швета хторим сце ше найбаржей радовали, алє тераз преходза без Вас. Здогадованє на Вас чуваю вашо дзивки: Амалка Планчакова и Марча Пристойкова, унуки: Марча зоз супругом Пиштом Франичово, Марча зоз супругом Славком Папуґово, Владимир зоз Сузану Пристойково, як и праунуки: Стево зоз Сашку, Желько, Андрейка, Славко и Владко Спочивай у мире Божим!

о. проф. др РОМАН МИЗ з Нового Саду (1932–2017) Вашо парохиянє

ИРИНА МИЗ (1938–2017)

Спочивайце у мире Божим!

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 25. авґуста наполнєли ше 45 смутни роки од шмерци нашого оца, дїда и прадїда

Дня 1. новембра наполнєли ше 5 жалосни роки од шмерци нашей мацери, баби и прабаби

МЕЛАНА ПЛАНЧАК народзена Сивч з Руского Керестура (1920–2015) Ожалосцени дзивки Маря и Мелана, и унуки Любомир и Виктория Вичная памят! ЯНКО ПЛАНЧАК (1917–1975)

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 13. новембра наполнюю ше 7 роки як нас зохабел наш мили супруг, оцец и дїдо

Городска управа за защиту животного штредку на основи члена 20. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк Републики Сербиї” число 135/04 и 36/09), обявює

ОБВИСЦЕНЄ

ЮЛИЯН НАДЬ (1942–2013) з Руского Керестура Красни памятки на ньго чуваю його наймилши Спочивай у мире Божим!

30 РУСКЕ СЛОВО

о явним увиду, явней презентациї и явней розправи о Студиї о преценьованю вплїву на животни штредок Ношитель проєкта „Телеком Сербия”, а.д. Таковска 2, Беоґрад поднєсол тому орґану вимогу за даванє согласносци на Студию о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта базней станїци мобилней телефониї „НС05, НСУ05, НСЛ05, НСО05 КОВИЛЬ” КОВИЛЬ, у улїци Дьордя Бешлина бб (споза числа 34), на катастарскей парцели число 122, К.О. Ковиль, Город Нови Сад. Податки и документацию зоз вимоги ношителя проєкта мож видзиц у просторийох Городскей

управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду, Улїца Руменацка 110 а, Нови Сад, роботни днї од 10 по 15 годзин по 8. децембер 2020. року. У складзе зоз членом 6. Правилнїка о поступку явного увиду, презентациї и явней розправи о студиї о преценьовню вплїву на животни штредок („Службени глашнїк РС”, 69/05) заинтерсованих орґанох, орґанизацийох и явносц под час тирваня явного увиду можу поднєсц зауваги и думаня на студиї о преценьованю вплїву у писаней форми Городскей управи за защиту животного штредку. Явну розправу и презентацию ше отрима 9. децембра 2020. року, у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду, Руменацка 110 а, Нови Сад, на 13,30 годзин.

13. НОВЕМБЕР 2020.

informator@ruskeslovo.com

Република Сербия, Автономна Покраїна Войводина Покраїнски секретарият за образованє, предписаня, управу и национални меншини – национални заєднїци На основи члена 7. Покраїнскей скупштинскей одлуки о додзельованю буджетних средствох за унапредзенє положеня националних меншинох – националних заєднїцох и розвой мултикултурализма и толеранциї (“Службени новини АПВ”, число 8/2019) у вязи зоз членми 11, 12, и 26. Покраїнскей скупштинскей одлуки о буджету Автономней Покраїни Войводини за 2020. рок („Службени новини АПВ“, число 54/2019 одл.,12/2020,19/2020,22/2020 и 25/2020 - ребаланс), Покраїнски секретарият за образованє, предписаня, управу и национални меншини – национални заєднїци (у дальшим тексту: Секретарият), розписує

ЯВНИ КОНКУРС

ЗА СОФИНАНСОВАНЄ ПРОГРАМОХ И ПРОЄКТОХ ОЧУВАНЯ И ПЕСТОВАНЯ МУЛТИКУЛТУРАЛНОСЦИ И МЕДЗИНАЦИОНАЛНЕЙ ТОЛЕРАНЦИЇ У АП ВОЙВОДИНИ У 2020. РОКУ Явни конкурс ше розписує за програми и проєкти здруженьох, фондох и фондацийох (у дальшим тексту: подношитель прияви), хтори унапрямени на очуванє и пестованє медзинационалней толеранциї зоз териториї Автономней Покраїни Войводини у 2020. року. I. СУМА КОНКУРСА Явни конкурс ше розписує на вкупну суму 3.790.000,00 динари; II. УСЛОВИЯ КОНКУРСА Термин за подношенє приявох то 25.11.2020. року. На явни конкурс за додзельованє буджетних средствох Секретарияту за розвой, пестованє и очуванє мултикултуралносци и медзинационалней толеранциї ше можу приявиц подношителє прияви, чийо проєкти и програми унапрямени на очуванє и пестованє медзинационалней толеранциї и хтори маю реґистроване шедзиско на териториї АП Войводини. На явним конкурсу ше додзелює средства за програми и проєкти подношительох прияви хтори унапрямени на очуванє и пестованє медзинационалней толеранциї, а окреме за: ■ очуванє и пестованє язика, народних обичайох и старих ремеслох; ■ защиту и презентацию фолклорного нашлїдства; ■ творенє условийох за розвой култури, науки и уметносци; ■ пестованє и стимулованє народней творчосци; ■ представянє културних доброх од винїмковей значносци; ■ литературну, драмску, сценску, музичну и подобову творчосц, меморияли, фестивали, ювилейни манифестациї, уметнїцки колониї, кампи з якима ше пестує толеранцию и права националних меншинох – националних заєднїцох; ■ конференциї, турнири, сходи и подобне, з якима ше пестує толеранцию и права националних меншинох – националних заєднїцох; ■ пестованє и розвой аматеризма, госцованя ансамблох; ■ сотруднїцтво з матичнима жемами и други форми сотруднїцтва; ■ проєкти яки ше одноша на розвиванє, очуванє и пестованє духа медзинационалней толеранциї при младих; ■ унапредзенє продукциї и продукцию телеви-

13. НОВЕМБЕР 2020.

зийней и радийскей програми, интернет презентацийох, других формох електронских презентацийох, друкованих пропаґандних активносцох, активносцох у друкованих медийох и других формох медийних активносцох. На явни конкурс ше нє можу приявиц директни и индиректни буджетни хаснователє, привредни дружтва и национални совити националних меншинох. Явни конкурс ше обявює у „Службених новинох Автономней Покраїни Войводини“, у єдним з явних глашнїкох хтори закрива цалу територию АПВ и на интернет боку Секретарияту, як и на порталу е-Управа, на сербским язику и на язику националней меншини хтори ше службено хаснує у Автономней Покраїни Войводини. III ОКРЕМНИ УСЛОВИЯ Явни набавки Кед хаснователь средствох зоз того конкурсу подпада под реґулацию Закона о явних набавкох, односно кед ше средства яки витворени по тим конкурсу будзе хасновац за набавку роботох, доброх або услугох, а учасц явних средствох твори вецей як 50% вредносци набавки, хаснователя средствох ше будзе тримац за наручителя и вон ма обовязку применьовац Закон о явних набавкох. IV. СПОСОБ АПЛИКОВАНЯ ■ Прияви ше подноши лєм на конкурсних формуларох Секретарияту у єдним прикладнїку. ■ Конкурсну документацию мож превжац од 10.11.2020. року у просторийох Секретарияту або на web адреси Секретарияту www.puma.vojvodina.gov.rs. ■ Ґу прияви ше обовязно подноши: ■ Урядови доказ о реґистрациї подношителя прияви (фотокопию); ■ Потвердзенє о порцийним идeнтификацийним чишлє подношителя прияви (фотокопию). ■ Прияви на явни конкурс ше подноши на сербским язику або на язику националней меншини хтори ше службено хаснує у Автономней Покраїни Войводини; ■ Подношитель прияви хторому ше додзелї средства по Явним конкурсу, а хтори нє ма рахунок при Управи за трезор, будзе мац обовязку отвориц го у одредзеним термину. Под процедуру ше подрозумює контактованє компетентного орґану, з вимаганьом за отверанє спомнутого рахунку, после чого ма обовязку доручиц Секретарияту доказ о отвераню рахунку. ■ Прияви ше подноши: 1. особнє з придаваньом писарнїци покраїнских орґанох управи у Новим Садзе; 2. по пошти на адресу: Покраїнски секретарият за образованє, предписаня, управу и национални меншини – национални заєднїци Булевар Михайла Пупина 16 21000 Нови Сад ЗА КОНКУРС – ОЧУВАНЄ И ПЕСТОВАНЄ МУЛТИКУЛТУРАЛНОСЦИ И МЕДЗИНАЦИОНАЛНЕЙ ТОЛЕРАНЦИЇ V. ОДЛУЧОВАНЄ ■ Критериюми за вибор програмох и проєктох хтори будзе софинансовац Секретарият на Явним конкурсу тоти: ■ процентуална учасц поєдиней националней меншини – националней заєднїци у вкупней меншинскей популациї у АП Войводини; ■ вкупни материялни трошки програми або проєкту; ■ просторни характер и значносц програми або проєкту (напр. медзинародни, медзиопштински, локални, мултиетнїчни, од ширей значносци); ■ тирванє програми або проєкту; ■ число учашнїкох програми або проєкту; ■ интересованє публики и нащивеносц; ■ медийни публицитет (телевизийни и радио преноси або знїмки, информованє преси и други способи презентациї); ■ електронска присутносц, заступеносц и актив-

носц (напр. постоянє интернет презентациї, платформи, дружтвеней мрежи); ■ провадзаци и надополнююци активносци (напр. окремни наступ и представянє побиднїкох, ґала вечари, видаванє зборнїку, каталоґу и других публикацийох); ■ число особох хтори анґажовани на програми або проєкту подношителя вимаганя; ■ инши активносци, програми и проєкти хтори орґанизує подношитель вимаганя; ■ финансованє програми и проєкту од других орґанох, орґанизацийох, фондох, спонзорох або донаторох – зоз жеми або з иножемства; ■ можлївосц розвиваня програми и проєкту и їх отримуюцосц; ■ законїтосц и ефикасносц хаснованя средствох хтори скорей достати од Покраїнского секретарияту. ■ Нє будзе ше розпатрац нєблагочасни и нєподполни або нєправилно виполнєни прияви, прияви хтори поднєсли нєовласцени особи, як анї прияви хтори нє предмет Явного конкурсу, односно прияви подношительох хтори нє поднєсли звит о трошеню и хаснованю додзелєних средствох за предходни рок, односно тих за хторих ше зоз звиту утвердзи же нєнаменково потрошели тоти средства. ■ Секретарият затримує право од подношителя прияви, по потреби, питац додатну документацию и информациї, односно за додзельованє средствох одредзиц виполньованє додатних условийох. ■ Прияви и приложену документацию ше подношитeльом нє враца. ■ Прияви подношительох вреднує и оценює конкурсна комисия хтору формує покраїнски секретар з ришеньом, хтора формує ранґ-лїстину у складзе з утвердзенима критериюмами и способом бодованя. ■ Конкурсна комисия утвердзує прелиминарну лїстину вреднованя и ранґованя поднєшених приявох (програмох/проєктох) хтору ше обявює на урядовим интернет боку Секретарияту и на порталу е-Управа. ■ Подношителє прияви маю право на пригварку на прелиминарну лїстину у чаше осем дньох по єй обявйованю. Обгрунтовану одлуку о пригварки, конкурсна комисия приноши у чаше 15 дньох по єй доставаню. По ришованю пригварки, конкурсна комисия конєчну лїстину доручує покраїнскому секретарови на прилапйованє. ■ Одлуку о виборе програмох/проєктох покраїнски секретар приноши у чаше 30 дньох по виходзеню термину за подношенє пригварки. ■ Oдлуку о виборе програмох/проєктох ше обявює на урядовим интернет боку Покраїнского секретарияту и на порталу е-Управа. ■ Одлука о виборе програмох/проєктох конєчна. VI. РЕАЛИЗАЦИЯ ■ Секретарият преноши додзелєни средства на рахунки хасновательох на основи подписаних контрактох, у складзе з динамику прилїву средствох до буджету АП Войводини. ■ У контракту о додзельованю средствох ше прецизує шицки права, обовязки и одвичательносци подношителя прияви и Секретарияту. ■ Кед подношитель прияви нє подпише контракт у чаше яки одредзел Секретарият, будзе ше тримац же одступел од поднєшеней прияви. ■ Подношитель прияви ма обовязку додзелєни средства хасновац законїто и наменково, як и доручиц звит о наменковим трошеню средствох. ■ Секретарият провадзи реализацию програмох/проєктох хтори софинансує. ■ Додатни информациї о Явним конкурсу мож достац у Секретарияту, на числа телефонох: 021/ 487 4604, 021/487 4608, 021/487 4607, або по е-пошти bojan.greguric@vojvodina.gov.rs, , adrian.borka@vojvodina.gov.rs aron.madaras@vojvodina.gov.rs . ПОКРАЇНСКИ СЕКРЕТАР, Жолт Сакалаш, с.р.

РУСКЕ СЛОВО 31

informator@ruskeslovo.com

32 РУСКЕ СЛОВО

13. НОВЕМБЕР 2020.

sport@ruskeslovo.com

informator@ruskeslovo.com

* дзе цо будзе * дзе цо будзе *

НА СОБОТУ МУЛТИМЕДИЯЛНИ ПЕРФОРМАНС „ЗАБАВА” У РКЦ На соботу, 14. новембра, у просторийох Руского културного центру (Йована Суботича 8), на 20 годзин, будзе виведзени мултимедиялни перформанс „Забава” по тексту Славомира Мрожека, а у адаптациї и режиї Звонимира Павловича. У мултимедиялним перформансу участвую: Славко Винаї, Мирон Джуня, Наташа Макаї Мудрох, Марина Хома, Иван Лїкар и Рутен Треш Оркестра.

МАЛИ ОГЛАШКИ ДИХТОВАНЄ – РОЛЕТНИ – ГАРМОНИКОВО ДЗВЕРИ облакох и дзверох. Щици од витру, – ПАНТЛЇКОВО ДЗВЕРИ жими, праху, – МРЕЖИ ОД СУНЬОҐОХ галайку, праху, – ВЕНЕЦИЯНЕРИ инсектох. – ОПРАВКИ МОНТИРАМЕ: 025/5827-710,060/5088-433 Городска управа за защиту животного штредку Городу Нового Саду на основи члена 10. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк Републики Сербиї”, число 135/04 и 36/09) обявює

ОБВИСЦЕНЄ

о поднєшеней вимоги за одлучованє о потреби преценьованя вплїву застатого стану на животни штредок проєкта Ношитель проєкта „CETIN” d.o.o., Младежских бриґадох 90, Нови Беоґрад, поднєсол вимогу за одлучованє о потреби преценьованя вплїву застатого стану на животни штредок базней ста-

нїци мобилней телефониї „НС НИС”, у улїци Народного фронта число 12, у Новим Садзе, на катастерскей парцели число 3922/2, К.О. Нови Сад II, Город Нови Сад. Податки и документацию зоз вимоги ношителя проєкта мож видзиц у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду, Улїца Руменацка 110а, Нови Сад, роботни днї од 10 до 15 годзин. Шицки заинтересовани, у чаше 10 днї од дня обявйованя того обвисценя, можу дац свойо думанє у писаней форми на адресу Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду.

ПОДРУЧНА ФОДБАЛСКА ЛИҐА СУБОТИЦА

БЕЗ САМОДОВИРИЯ НЄТ РЕЗУЛТАТИ ФК „Слоґа” (Остоїчево) – ФК „Искра” 4:0 (2:0) Конєц кризи резултатох за ФК „Искра” придзе, випатра, зоз законченьом єшеньскей часци сезони, у котрей остало одбавиц ище два змаганя. Прешлей соботи Искра госцовала у Остоїчеве дзе ю дочекала искусна екипа Слоґи. Нажаль, коцурски фодбалере дожили ище єдно прешвечлїве пораженє, на тот завод зоз резултатом 4:0. Першу вельку шансу на стретнуцу мала Искра кед Бокан вибил сам опрез ґоламана, алє у ситуациї єден на єден нє дал ґол. Искра и после тей шанси була лєпша и диктовала бависко. А же екипи можебуц найвекши проблем бул самодовириє, указало ше после приятого ґолу. Понеже Искра свойо шанси нє вихасновала, ушлїдзела кара. Домашнї єдину свою шансу у тим периодзе вихасновали и пришли до предносци од 1:0. После приятого ґола Искрово бависко ше розпадло, вецей нє було чечних акцийох, а бавяче на терену ше вше вецей медзисобно вадзели. Бавяче Слоґи тоту ситуацию цалком вихасновали, помали преберали бависко до своїх ногох и по одпочивок дали ище єден ґол, та после першого полчасу резултат бул 2:0 за Слоґу. У другим полчаше на терену бавела лєм єдна екипа, а то екипа Слоґи. По „бешеди цела” Искрових бавячох було ясне же нє мали вецей моци преобрациц резултат. Домашнї у другей часци змаганя дали ище два ґоли та Искра на концу дожила ище єдно прешвечлїве пораженє зоз резултатом 4:0. У шлїдуюцим колє Искра знова будзе госцовац, на тот завод у Ади дзе будзе бавиц процив екипи АФК. З. К.

ФОДБАЛСКА ПАНОРАМА ОПШТИНИ ШИД

ЗМАЙ НАДБАВЕЛ ОФК „БИКИЧ” У 13. колє Медзиопштинскей фодбалскей кельо и ФК „Зека Булюбаша” на ДО БЕРКАСОВА лиґи Срим, ґрупа Заход, фодбалере ОФК дзевятим месце. Ґраничар (А) дзеНЄ ПРИШЛИ ГОСЦИ „Бикич” страцели у Ночаю од Змая зоз 3:1. шати зоз 16 бодами, а бод менєй ма ФК „Зека Булюбаша” победзел ФК „ЕрдеШлєбода на єденастим месце. ТрґоЯк гварел Зоран Видович, предсидавик 2017” зоз 5:0, фодбалере екипи Фрушка тель ФК „Сримец”, внєдзелю на вачки дванасти зоз 12 бодами, СлоГора були лєпши од фодбалерох Ґраничара стретнуце до Беркасова нє пришли ґа (Ч) тринаста зоз 11 бодами и з Адашевцох и победзели зоз 3:2, шидска фодбалере ФК „Слоґа” з Чалми. Оста- стретнуцом менєй, ФК „Ердевик Єднота ознова страцела кед госцовала у Ру- ва видзиц як орґани Медзиопштин- 2017” штернасти, ма шейсц боди, ми, од Єдинства 6:1, Ґраничар (К) бул лєп- скей фодбалскей лиґи риша тот про- Єднота петнаста зоз трома бодами, ши од Трґовачкого и зазначел резултат 4:0, блем, з бавеньом стретнуца або реґи- а остатнї шеснасти Сримец (Я) зоз Фрушкогорец победзел ФК „Обилич 1993” строваньом резултату 3:0 за домашнїх. лєм двома бодами. зоз 2:1, Сримец з Ярку страцел од Шлєбоди У 14. колє на нєдзелю ФК „Ердезоз 2:0, а стретнуце у Беркасове медзи вик 2017” дочекує Єдинство (Р), Сримцом и Слоґу зоз Чалми одложене. ОФК „Бикич” на своїм терену чека ФК „Зека Булюбаша”, На таблїчки Фрушкогорец перши зоз 30 бодами, Фрушка ФК „Обилич 1993” будзе домашнї екипи Змай, Слога дочеГора друга и Ґраничар (К) треци зоз 27 бодами, штварте кує Фрушкогорца, Шлєбода будзе бавиц процви Сримцу Єдинство ма 26 боди, ФК „Обилич 1993” пияти зоз 25 бо- (Б), а Трґовачки на своїм терену дочека Сримец (Я). ФК дами, а шести Сримец (Б) з 24 бодами и стретнуцом менєй, „Фрушка Гора” одмера моци зоз Ґраничаром (К), а ҐраниОФК „Бикич” седми зоз 24 бодами, Змай осми ма 19 боди, чар з Адашевцох дочекує Єдноту зоз Шиду. Вл. Дї. 13. НОВЕМБЕР 2020.

РУСКЕ СЛОВО 33

СПОРТ ПОДРУЧНА ФОДБАЛСКА ЛИҐА ЗОМБОР

СТРЕТНУЦЕ НА ГРАНЇЦИ НЄСПОРТСКОГО ФК „Будучносц” (Младеново) – ФК „Русин” 2:0 (1:0)

Русин: Калинич, Саянкович, Голик, Кочиш, В. Вуйович, Бранкович (Будински), Ф. Вуйович, Дюканович, Кулич (Виславски), Рац, Даноєвич. У 15. колу Подручней фодбалскей лиґи Зомбор, фодбалере Русина внєдзелю 8. новембра, госцовали у Младенову, дзе одбавели змаганє зоз домашню екипу Будучносци. Ище пред даскельома колами, знало ше же госцованє у Младенову, як и у Станишичу, буду два найчежши госцованя у єшеньскей часци першенства. Екипа Станишича од 15 колох, 14 кола закончела як побиднїк, док Будучносц з Младенова од Русина сцека за 4 боди, а тиж є и єден од кандидатох за бавенє баражу, за висши ранґ змаганя. Но, то лєм амбициї истих клубох, гоч треба одбавиц ище два кола у єшеньскей часци першенства и цалу ярню часц. Внєдзелю фодбалере Русина, у правей хлопскей борби, нє мали нагоди процив „твардей” домашнєй екипи. Од самого початку домашнї бавели оштро и безкомпромисно на шицких часцох терена. Без огляду же домашнї достали аж три жовтри картони, шицки три пре нєспортске справованє, то их нє зопарло же би нє бавели так нєзлюдно и на гранїци нєспортского. Же би ситуация на терену була ище проблематичнєйша, Русинов бавяч, Филип Вуйович, перше пре пригварку достал жовти картон, же би на концу першого полчасу, пре оштри старт, заробел и други жовти картон, а потим автоматски достал и червени картон. Так, цали други полчас фодбалере Русина

одбавели без єдного бавяча, цо госци мудро вихасновали, та зоз другим ґолом у 88. минути, резултатски, змаганє було закончене. Тренер Ранко Делич ма на розполаганю 13 добрих и стандардних бавячох, но лавочка зоз резервнима бавячами барз „кратка”. И внєдзелю ше обачело же хибя голєм троме, штирме бавяче, з оглядом на тото же кед даєден бавяч одсутни або є покалїчени, на тей позициї нєт правей замени. Но, тота проблематика ше будзе мушиц ришовац у ярнєй часци першенства. На нєдзелю, 15. новембра, у предостатнїм колу у тей часци першенства, Русин дочека екипу ФК „Полет” зоз Каравукова, та остатнє першенствене змаганє на домашнїм терену того року, почнє на 13 годзин. Ан. М.

ПОДРУЧНА ФОДБАЛСКА ЛИҐА НОВИ САД

У ДЮРДЬОВЕ НЄРИШЕНО ФК „Бачка 1923” – ФК „Фрушкоґорац” 0:0 (0:0)

Дюрдьов: стадион ФК „Бачка”. Стретнуце судзел судия Синиша Шуша з Нового Саду. Ґоли на тим змаганю нє було. БАЧКА: Златан Смолян, Милан Станкович, Ратко Чирин, Стефан Деянович, Янко Вуйович, Небойша Баґич, Желько Тривунович, Предраґ Маркович, Небойша Баґич, Душан Тривунович, Милан Роґич, Деян Тривунович На терену ФК „Бачка 1923” у Дюрдьове, внєдзелю, 8. новембра одбавене Першенствене змаганє 15. кола Подручней фодбалскей лиґи Нови Сад. Бавели домашня ФК „Бачка 1923” и ФК „Фрушкоґорац” зоз Сримскей Каменїци, змаганє закончене без датих ґолох.

34 РУСКЕ СЛОВО

Змаганє було напарте зоз велїма препущенима нагодами при обидвох екипох. Главни судия на змаганю бул Синиша Шуша зоз Нового Саду котри шицки жовти картони на тим змаганю оправдано подзелєл. У 62. минути жовти картон достал домашнї тренер Раденко Шарович пре пригварку. У тей хвильки ФК „Бачка 1923” забера штварте место у таблїчки зоз 28 бодами. Шлїдуюце змаганє ФК „Бачка 1923” будзе бавиц процив Ветернику, а на домашнїм терену змаганє будзе 22. новембра на 13 годзин, кеди и Бачка бави зоз екипу ФК „Фрушкоґорски партизан” зоз Буковцу. Л. Кх. 13. НОВЕМБЕР 2020.

sport@ruskeslovo.com

ТРЕЦА „ЧУКИЯДА” У КУЛИ

КЕРЕСТУРЦИ НАЙЛЄПШИ ОД 125 ЕКИПОХ На трецей „Чукияди”, отриманей внєдзелю, 1. новембра у Кули, на Вельким бачким беґелю, Здруженє спортских рибарох „Гайдук Шаран” зоз Кули орґанизовало змаганє у лапаню чуки, на хторим, керестурска екипа у составе Михайло Костелник и Владимир Гарди, освоєла перше место. Вельки бачки беґель у Кули, з рока на рок прицагує вше векше число змагательох, а того року у лапаню риби на дуґов участвовали 250 рибаре подзелєни до 125 екипох, зоз рижних местох з Войводини, медзи хторима були и штири екипи зоз Руского Керестура. Побиднїцку екипа под назву „Коляк” творели Михайло Костелник и Владимир Гарди, а влапели три риби чия вкупна чежина була 1 300 ґрами, достаточно же би однєсли припознанє найлєпших рибарох на тей манифестациї. Другопласована екипа влапела 1 050 ґрами чуки, а трецопласована 1 030 ґрами тей файти риби. Чуку ше лапало од древеного моста ґу Червинки, на штирох циґоньох, на живу рибку, а змаганє тирвало од 7 по 13 годзин кед було преглашованє побиднїка. – Хто влапел рибу, такой ше ю мерало и врацало назад до беґелю. Орґани-

Владимир Гарди и Михайло Костелник

зация змаганя була барз добра, шицко було барз ушорене на тей писти дзе зме лапали риби, лєм риби було, нажаль, барз мало, а були и барз дробни. Но, ми барз задовольни же ше нам и у таких условийох удало буц найлєпши – гварел наградзени Костелник. Найуспишнєйши, попри погарох достали и пенєжни награди, хтори подзелєни после змагательней часци, а того року, пре епидемийну ситуацию и огранїчени сходи у завартих просторох, заєднїцки полудзенок нє бул орґанизовани. Ан. М.

ТРЕЦА РУКОМЕТНА ЛИҐА СИВЕР „СИВЕР”

ҐОЛЕЯДА У СТРЕТНУЦУ ЗОЗ ЛИДЕРОМ РК „Русин” – РК „Ґраничар” (Ґаково) 34:36 (15:20)

У 5. колу Рукометней лиґи сивер „Сивер”, рукометаше Русина, одбавели ище єдно змаганє всоботу, 7. новембра, процив першопласованей екипи зоз Ґакова. Од самого початку видно було хто лидер на таблїчки у тей лиґи. Уж од першого нападу, госци дїйствовали озбильнєйше и конкретнєйше, зоз чим лєм потвердзели свойо лидерске, 1. место на таблїчки. У охрани бавели твардо, та Русиновим нападачом нє лєгко було дац ґол. Нагоди за контранапади було мало, а то тренере найволя, понеже то такволани „лєгки ґоли”. Но, и попри конєчного резултату на хасен Ґраничара, рукометаше Русина до конца змаганя указали же су лєм за два менєй дати ґоли слабши од першопласованих госцох зоз Ґакова. Гоч госцуюца екипа була за ниянсу убавенша, зоз борбеносцу и пожертвованосцу тот нєдостаток русиновци надо13. НОВЕМБЕР 2020.

полнєли, а нападаче и єдней и другей екипи були и вецей як розположени за даванє ґолох. Потераз одбавени пейц кола и од шицких змаганьох найвецей, вкупно 70 ґоли, були дати праве на тим змаганю. Так, од Русинових бавячох найрозположенши за ґоли бул капитен Славко Гербут 8, а потим и Филип Орос 7, Иван Рац 6, Владислав Салак и Михайло Мудри по 4, Филип Тома и Борис Югик по 2, док Неманя Стойков дал єден ґол. За Русин наступели и Виктор Микита, Мирослав Виславски, Владимир Мудри, Петро Пирожек, Давор Хома и Стефан Дюрко. У 6. колу рукометаше буду госци у Сивцу, процив традицийно вше нєзґодного процивнїка „Сивец 69”. Ан. М.

РУСКЕ СЛОВО 35

СПОРТ НАШО КЛУБИ И ЇХ БУДУЧНОСЦ

ПЕСТОВАНЄ МЛАДШИХ СЕЛЕКЦИЙОХ ЄДИНЕ РИШЕНЄ

Фото: Денис Югик

Пише: Александар ПАЛАНЧАНИН

Спорт, як указує теория и пракса, важни за шицких. Без огляду на конар хторому припада и хтора конкретна дисциплина. Важни є насампредз пре здрави розвой младих, а кед, як ше гвари, войдзе до креви, у познєйших рокох и за виталносц. З другого боку, з длугорочним тренираньом и змаганями бенефити маю и спортски здруженя и клуби. Прето, шицки хтори можу и – маю у своїх шорох селекциї од наймладших возростох – когуцикох, кадетох, подросток... Вони ґаранция же спортски клуб у хторим су, будзе мац будучносц

Русиново когуцики

аскельо роки назадок, точнєйше од 2018. року, ФК „Русин” зоз Руского Керестура ма екипи младших селекцийох. Успишно их водзи тренер Зденко Шомодї, хтори прешлого року преглашени за найлєпшого тренера праве младшей, кадетскей селекциї Русина. ВАЖНЕ ПРИ ДЗЕЦОХ ОБАЧИЦ ДЗЕКУ Зденко наставнїк у керестурскей Школи „Петро Кузмяк” дзе преподава технїчне и информатику, та му нє чежко було при дзецох обачиц интересованє за фодбал. – Пред двома роками сом на одпочивкох медзи годзинами и на годзинох физичного обачел же дзеци любя бавиц фодбал. Так ми пришла идея же бим их шицких позберал и одведол на Яраш дзе зме отримали перши тренинґ, а познєйше то бул и наш терен дзе зме ше змагали. Порозуменя сом мал и од Русина, бо и ФК „Русин” вшелїяк мушел пририхтовац даяку младшу катеґо-

36 РУСКЕ СЛОВО

рию – пионирску, кадетску, подросток, та зме одлучели рушиц од початку. Найвецей дзеци було зоз ґенерациї 2004–2005. рок. У тиму тераз мам 18 бавячох, од хторих 16 порядно ходза на тренинґи – гварел Зденко Шомодї, тренер Русиновей кадетскей селекциї. Як надпомнул, то вельки бенефит за Русин, бо ма свой „розсаднїк” бавячох. За єден мали валал як цо то Руски Керестур то и вельки успих. Насампредз прето же шицки шеснацецеро бавяче, кед предлужа так тренирац и закладац, годни бавиц и за сениорску екипу Русина. – Менши места, валали, нє маю тельо пенєжи же би приводзели бавячох зоз „страни”. Прето же то вимага плаценє драгових трошкох и даяке надополнєнє за активне бавенє. Тельо пенєжу чежко назберац и за сениорску екипу. Од тей сезони, ми маме лєм єдного бавяча зоз Кули, а шицки други зоз Руского Керестура. Важне и же ше шицки медзи собу дружа и вельки су пайташе, цо тиж барз добре – гварел тренер Зденко Шомодї. 13. НОВЕМБЕР 2020.

sport@ruskeslovo.com

Оби два стра це ли, алє по бависку мож по весц же од яри спом ну тим еки пом кадети Русина буду ве льо озби ль нє й ши и моцнєйши процивнїк. Стрет ну це зоз еки пу ФК „Бо рац” зоз Бачкого Ґрачацу одложене пре мири безпечно сци од виру са ко ро на хто ри запро вад зе ни у оп штини Оджак. Но, за одбавени два спомнути стретнуца мож повесц же були прави тест и преверйованє моци кадетох Русина. Важне надпомнуц же сениорски екипи спомнутих клубох бавя у висших лиґох од Русина, та кед кадети зоз Руского Кере стура буду у горнєй половки таблїчки, то буд зе вельки успих. Прешлого року на концу єшеньскей часци першенства кадети Русина були на 12. ме сце на таблїчки. Же хлапци у бависку озбильно напредова ли, потверд зую ясни ре зултати хтори гваря же таки час влонї, млади кадети були на остатнїм, 12. ме сце, а того року, у тей єшеньскей часци, завжа ли високе, 6. ме сто, зоз освоєнима 9 бодами. КОГУЦИКИ ЯК ПРИКЛАД Подобни обставини призначени и у ФК „Бачка 1923” зоз Дюрдьова. Алє з тей нагоди слово о наймладшей селекциї – когуцикох. Еки па ко гу ци кох Бач ки почат ком септембра зазначели вельки успих на першим Мед зинародним турниру „Serbian kids kup” у малим фодбалу на Златибору. То дзеци з ґенерациї 2010–2011. рок, а було их аж штерацецец. – У Дюрдьове уж длугши час маме школу фодбалу. То наша школа дзе анґажовани бавяче и фаховци зоз нашого клуба. У школи маме вельо дзеци – коло 80. Так повесц, шицки зоз Дюрдьова, лєм штверо приходза зоз Жаблю и єден зоз Чуроґу. З другима словами, у Бачки уж длугши час водзиме рахунка о подмладзованю и младших селекцийох. Членерина за школу кошта 1 500 динари, алє кед дахто од родичох нє може плациц, дзеци пущиме же би приходзели на тренинґи задармо. Мушим надпомнуц же 99 одсто дзеци порядни на тренинґох, цо дава резултати – гварел Душан Тривунович, тренер у 13. НОВЕМБЕР 2020.

Бачково когуцики

школи фодбалу и капитен сениорскей екипи дюрдьовскей Бачки. Пред успихом хтори дюрдьовски когуцики призначели на турнире у Златиборе, 2002. року у лиґи освоєли перше место и требали войсц до лиґи висше – до Городскей лиґи Войводини. Медзитим, пре финансиї од преходу до висшого ранґу ше одустало. – Барз зме задовольни зоз успихом котри зме посцигли зоз наймладшу селекцию бавячох ФК „Бачка 1923”. Окреме на тим змаганю на Златибору. Дзеци указали свой потенциял и наисце дали шицко од себе, а то их приведло до першого места. Друга екипа наших когуцикох хтора бавела приятельски стретнуца, тиж зазначела одлични резултат. За найлєпшого бавяча на тим турниру преглашени дюрдьовски когуцик Велько Тривунович. Тиж так важне надпомнуц же на турниру участвовали екипи зоз Беоґраду, Нишу, Валєва, Ужица, Пожеґи, Нишу и Сараєва, хтори з оглядом на тото же одкадль приходза, у вельо вигоднєйшим положеню. – приповеда тренер Душан Тривунович. На концу, тренер Тривунович припознал же за єден мали, валалски клуб яка дюрдьовска Бачка, нєшка єдине прилаплїве ришенє же би ше Клуб операл на свойо моци и потенцияли хтори понука валал. Актуална сениорска екипа ма лєм даскелїх бавячох з боку, односно зоз других местох зоз околїска. Затераз тельо можу витримац, алє судзаци по бешеди тренера наймладшей селекциї Душана Тривуновича, екипа Бачки, кед слово о составе екипи, нє ма бриґи. У тей хвильки и кед шицко будзе як треба и кед дзеци буду вредни на тренинґох, зоз наймладшей селекциї дзешец бавяче маю одлични потенциял. А хто зна? Можебуц же ше пред даєдним од нїх отвори драга по хторей прешли велї нашо познати и славни фодбалере. ■

ЗА ДОБРИ УСПИХ ВАЖНЕ БУЦ ЗЛОЖНИ Того року на Русиновим балу хтори отримани на початку януара у Руским Керестуре, члени Фодбалского клубу „Русин” титулу найлєпшого тренера у 2019. року додзелєли Зденкови Шомодїйови. Зденко од 2018. року вредно тренира кадетох Русина, хтори з рока на рок зазначую вше лєпши резултати. Нєшка є тренер кадетох, а дакеди Зденко бул активни фодбалер екипи Русина. Тренирац почал у рокох кед припадал селекциї когуцикох, лєбо пионирох. Вєдно зоз своїма товаришами бул упарти, а фодбал им таки бул важни же ше з нїма дружел и кед нє були на Ярашу. – Товаришство и злога звонка терену важни, бо ше посцигую лєпши резултати. То би могло присподобиц ґу тимскому духу. Так було кед я бавел у селекциї когуцикох, а так то и нєшка – гварел тренер младей селекциї ФК „Русин” Зденко Шомодї.

РУСКЕ СЛОВО 37

ИНТЕРМЕЦО

ГОРУЦИ ТЕПШИ Вероника Вуячич

Колач з банану

Банани поджамиц зоз видлїчку, додац цукер и добре витрепац зоз миксером док нє скапу грудки (швидше кед ше хаснує миксер з ножиками). Додац скорку и юшку з лимуна, вайца и олєй и цесто добре витрепац. Додац ошату муку зоз пращком за печенє. Вимиксовац и цесто готове. До цеста мож додац вишнї, лєбо кандирани овоци (брусници, гроженко...), алє и нашекани орехи, лїсковци лєбо лєм нарезани желе бомбонки. Потребне:

■ 3 узрети банани ■ 150ґрами цукру ■ лимун – натарта скорка и юшка ■ 2 вайца ■ 100мл олєю ■ 250ґрами муки ■ пращок за печенє

Марияна Мункачи-Сивч

Печиц у з маслом омасценей округлей фурми зоз дзиру на стредку 40 минути на 180 ступнї. Док ше охладзи, виняц зоз фурми и посипац зоз мелким цукром лєбо преляц зоз розпущену чоколаду.

Смачна, а швидка питка Потребне за цесто:

■ ■ ■ ■

3 вайца шолька цукру (10 ложки/150ґрами) ½ шольки олєю (150 милилитри) 2 шольки йоґурту (300 милилитри) (кед нєт йоґурту вец треба шолька, лєбо 300 милилитри олєю, а нє лєм пол) ■ 3 шольки муки (28 ложки/300ґрами) ■ пращок за печенє

Фил: Кила овоци, яблука лєбо вишнї. Кед рихтаце зоз яблуками вец их треба потрец и додац им 8-10 ложки (100-150 ґрами) цукру, завиши кельо яблука квашни, 1-2 мещки пудинґу од ванелиї, ложичку цимету и юшку з єдного лимуна. Кед рихтаце колач зоз вишньох (може и зоз змаржляка) розмишац зоз 8-10 ложки (100-150 ґрами) цукру, завиши кельо вишнї квашни, ложичку руму, 1-2 мещки пудинґу од ванeлиї.

38 РУСКЕ СЛОВО

До глїбокей тепши (25х35 центи) положиц папер за печенє, а може тепшу и омасциц и омучиц. Зоз миксером витрепац вайца, вец додавац цукер, олєй, йоґурт и на концу муку зоз пращком за печенє. Добре витрепац. Пол цеста усипац до тепши и накратко запечиц на 220 ступнї, алє лєм 6–7 минути тельо же би ше поверху лапела скорка. Усипац овоц и на верх усипац другу половку цеста. Печиц на 200 ступнї 10-15 минути, лєбо док цесто нє будзе кайсове. Охладзене порезац на коцки и посипац з мелким цукром. 13. НОВЕМБЕР 2020.

rusmak.ruske@gmail.com

ГОРУЦИ ТЕПШИ Славица Катона

Пририхтали: Лю. Цвеїч и Т. Салонтаї

Хлєб з бундаву

ТЕРАЗ СЕЗОНА БУНДАВОХ – ПЕЧМЕ ЗОЗ БУНДAВУ! Тот хлєб сом правела перши раз... мегки, пахняци, жовти. Дзепоєдни ствари наисце знаю нєсподзивац. На тот завод то було приємне нєсподзиванє. Место води хаснуєме пире – сок од бундави. ПРИРИХТОВАНЄ Перше увариме бундаву у води, вимиксуєме и одмераме пол литри. Квас и дакус соку розмишац и направиц кашу. Такой усипац до муки дзе потим такой додаме цукер, соль, олєй и остаток соку зоз бундави. Вигнєцеме цесто, прикриєме зоз найлонову фолию (же би ше од горе нє осушело) и положиме на цепле место же би добре викисло. Викиснуте цесто висипце на помучену роботну плочу и подзельце на 16 лабдочки, алє так да го Потребне нам: цо менєй ознова вигнєтаце. За сок: До тепши положи■ 500 милилитри води ме папер за печенє. ■ 300 ґрами на коцки Кажду лабдочку порезаней бундави благо заокруглїц, За цесто: добре премасциц ■ кила муки доокола зоз олєйом ■ ложичка цукру и складац єдну ґу ■ 2 ложички солї (може два и пол) другей. ■ деца олєю Од горе надосц ■ 30 ґрами швижого квасу посипац зоз суса■ 500 милилтри соку зоз бундави мом лєбо зоз кимом. Охабце ище коло 20 минути же би Ище: накисло, а вец най ше пече на 180 ступнї 50-60 минути. ■ олєю за премасцованє Кед почервенї треба го виняц зоз релни и пущиц же би ше ■ сусам за посипованє охладзел (голєм дакус) и вец мож одламовац лабдочку по лабдочку. Смачного!

13. НОВЕМБЕР 2020.

РУСКЕ СЛОВО

ИНФОРМАТОР, ОГЛАШКИ, ИНТЕРМЕЦО

ГЛАСНЇК ПО РУСКИ ДОЧАСОВE ЧИСЛO ТЕЛЕФОНУ „РУСКОГО СЛОВА” У НОВИМ САДЗЕ

РОК LXXVI ЧИСЛО 46 (3915) НОВИ САД, 13. НОВЕМБЕР 2020.

Фото: Денис Югик

ЦЕНА 30 ДИНАРИ

ОГЛЯДНУЦЕ НА ПРЕШЛОСЦ

Фотоґрафия: 0926P_B1054

Фотоґрафия: 0861P

Даєдни фотоґрафиї обявюємє вецей раз, понеже за нїх дотераз нєт нїяки податки.

■ БУДУЧНОСЦ НАШОГО ФОДБАЛУ